ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 10 1005 1375873 1371271 2026-06-26T18:48:50Z Vikashegde 417 ಸುದ್ದಿ ಸೇರ್ಪಡೆ 1375873 wikitext text/x-wiki <!--- ಐದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುದ್ದಿಗಳು ಬೇಡ ---> <!---ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ಇರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಆ ಸುದ್ದಿಯ ಮುಂದೆ (ಚಿತ್ರಿತ) ಎಂದು ಸೇರಿಸಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಈ ಸಾಲಿನ ಕೆಳಗೆ ಸೇರಿಸಿ ---> <!---ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಮೇಲೆ ಸೇರಿಸಿ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯಿರಿ. ---> <!--ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟದ ಕೊಂಡಿ ಇರುವುದು ಅವಶ್ಯ. ಆ ಕೊಂಡಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಟ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ನಂತರ ಸುದ್ದಿ ಸೇರಿಸಿ --> [[File:Flag of Venezuela (1930–2006).svg|thumb| ವೆನೆಜುವೆಲಾ ದೇಶದ ಬಾವುಟ]] <div style="float: right;margin-left:0.5em"> </div> *'''ಜೂನ್ ೨೬''': [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿ]] ಭಾರೀ [[ಭೂಕಂಪ]], ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಸಾವು, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಗೆ ಗಾಯ[https://www.prajavani.net/news/world-news/venezuela-earthquake-death-toll-rises-4085159] * '''ಏಪ್ರಿಲ್ ೪''' [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪರಿಷತ್ತು|ಎನ್‌ಸಿ‌ಇಆರ್‌ಟಿ]] ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿವಿ[https://udayavani.com/national-news/ncert-now-has-the-power-to-award-deemed-university-status-degrees-101281?lang=kn] *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೪''': ಹೊರ್ಮುಝ್ ಜಲಸಂಧಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು- ಸೇನಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ತೆರೆಯಲು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನ *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೪''':[[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘನಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ೫.೮ ರಿಕ್ಟರ್ ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪ, ೮ ಮಂದಿ ಮರಣ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವಡೆ ಕಂಪನದ ಅನುಭವ[https://www.ndtv.com/india-news/5-9-magnitude-earthquake-hits-afghanistan-tremors-felt-in-delhi-ncr-11308264] *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೪''': ಮತ್ತೆ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್|ಟ್ರಂಪ್]] ಸುಂಕ- ವಿದೇಶೀ ಪೇಟೆಂಟ್ ಇರುವ ಔಷಧಗಳ ಮೇಲೆ ೧೦೦ ಪ್ರತಿಶತ ಆಮದು ಸುಂಕ[https://hosadigantha.com/trump-announces-100-tariff-on-branded-drugs-hits-pharma-companies/] <div align=right>{{ಸಂಪಾದಿಸಿ|ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುದ್ದಿ}}</div> hj5dulhdnwts7s74vgkoy97159weouk 0 2726 1375877 1373278 2026-06-26T21:26:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375877 wikitext text/x-wiki {{ಗ್ರಹ Infobox/ಭೂಮಿ}} == ಇತಿವೃತ್ತ == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯು [[:en:Age of the Earth|೪೬೦ಕೋಟಿ ವರ್ಷ]]ಗಳ ಹಿಂದೆ ರೂಪು ಗೊಂಡಿತು.<ref>G.B. Dalrymple, 1991, "The Age of the Earth", ''Stanford University Press'', California, ISBN 0-8047-1569-6.</ref> ಭೂಮಿಯ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹ]]ವಾದ [[ಚಂದ್ರ]] ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ನಂತರ, ಸುಮಾರು ೪೫೩ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. == ಖಗೋಳದ ದೂರ ಮಾನ == *[[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ '''ಸರಾಸರಿ ದೂರ-149,597,887.5 ಕಿ.ಮೀ. (1.000 000 112 4 ಖಗೋಳ ಮಾನ''')ಇದನ್ನು [[ಸೌರಮಂಡಲ|ಸೌರವ್ಯೂಹ]]ದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದೂರವನ್ನು 1 ಖಗೊಲ ಮೂಲಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವರು.ಅದನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು 15,00,00,000=15 ಕೋಟಿ ಕಿ.ಮೀ.ರನ್ನು 1 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಲ ಮೂಲಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವರು. 150000000&nbsp;km = 1AU = 1 [[:en: Astronomical unit|Astronomical Unit]]. == ಪರಿಚಯ == [[File:EarthRender.png|thumb|EarthRender]] *ಭೂಮಿಯ [[:en:Crust (geology)|ಚಿಪ್ಪು]] ಹಲವು [[:en:tectontex|ಫಲಕ]]ಗಳಾಗಿ ಒಡೆದಿದೆ. ಈ ಭೂಫಲಕಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಅಸ್ತೆನೋ ಗೋಳದ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗವು ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿನ ಪದರ ಚಿಪ್ಪು. ಇದು ಸಿಲಿಕ -ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನಿಂದಾದ ಹೊರಪದರ,, ಸಿಲಿಕ-ಮೆಗ್ನೇಸಿಯಂನಿಂದಾದ ಕೆಳಪದರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಖಂಡದ ಕೆಳಗೆ ಚಿಪ್ಪು ಹೆಚ್ಚು ಮಂದವಿದೆ. * ಆದರೆ ಸಾಗರದಡಿಯಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾಗಿದೆ. [[:en:Mantle (geology)|ಕವಚ]]ವು ಅರೆಘನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಲೋಹಗಳ ಭಂಡಾರವಿದು. ಭೂಗರ್ಭವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಕಲ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ [[:en:magnetic field|ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ನೆಲೆ ಇದು.]] ಜೀವಸಂಕುಲಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂಮಿಯ [[:en:Earth's atmosphere|ವಾಯುಮಂಡಲದ]] ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. * ಈ ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಸರ ಅಸಮತೋಲನವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ಮೇಲ್ಮೈನ ಸುಮಾರು ೭೧% ಭಾಗವು ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ [[ಸಾಗರ]]ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಉಳಿದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಭೂಖಂಡಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತುಮುತ್ತಲಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ನಡುವೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿನಿಮಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜರಗುತ್ತವೆ. *ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಚಂದ್ರನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ [[:en:tide|ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ]]ಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳು ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣ ವೇಗವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿವೆ. ಭೂ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಧೂಮಕೇತು]] ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಸಾಗರಗಳು ಉದ್ಭವವಾದವು ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. * ನಂತರದ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹಗಳ ತಾಡನೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಾಕಷ್ಬು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟುಮಾಡಿರಬಹುದು. ಓರೆಗೊಂಡ ಭೂ ಕಕ್ಷೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ [:en:Milankovitch cycle ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈನ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹೊದಿಸಿದ [[ಹಿಮಯುಗ]]ಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. == ಇತಿಹಾಸ == *ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಗ್ರಹದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮರುರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು ೪೬೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಗ್ರಹಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಭೂಮಿಯು [[:en:solar nebula|solar nebula]] ನೀಹಾರಿಕೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. ಭೂಮಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅರ್ಧ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೀರು ಮತ್ತು ನೀರಾವಿಗಳು ಶೇಖರವಾಗತೊಡಗಿದವು. *ನೀರಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಘನರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು. ಇದರ ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರವೇ ಚಂದ್ರ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ [[:en:Theia (planet)|ಥೀಯ]] ಎಂಬ ಕಾಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮೈದಳೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಅನಿಲಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Volcano|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಆದಿಮ ವಾಯುಮಂಡಲವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು; *[[ಧೂಮಕೇತು]]ಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[:en:water vapor|ನೀರಾವಿ]]ಗಳಿಂದ, [[:en:Origin of the world's oceans|ಮೊದಲ ಸಾಗರಗಳು]] ರೂಪುಗೊಂಡವು.<ref>A. Morbidelli ''et al'', 2000, "[http://adsabs.harvard.edu/abs/2000M&PS...35.1309M Source Regions and Time Scales for the Delivery of Water to Earth]", ''Meteoritics & Planetary Science'', vol. 35, no. 6, pp. 130920.</ref> ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ರಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಜರುಗಿ ಜೀವಾಧಾರವಾದ ಕಾರ್ಬನ್ ಮೈದಳೆಯಿತು. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೆ ಎಡೆಗೊಟ್ಟು ೫೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಜೀವಿಯು ಉಗಮವಾಯಿತು. *ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಆದಿಜೀವಿಕಲ್ಪ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>W. Ford Doolitte, "Uprooting the Tree of Life", ''Scientific American'', Feb. 2000.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಸ್ಯವಾದ ಪಾಚಿ ಮೈದಳೆಯಿತು. [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯ ನೇರ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ವು ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿ [[:en:ozone layer|ಓಜೋನ್ ಪದರ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. *ದೊಡ್ಡ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೋಶಗಳ ಸಂಘಟನೆಯು [[:en:eukaryotes|ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[:en:endosymbiotic theory|ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೋಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಗುಂಪಾಗಿದ್ದ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿಜವಾದ ಬಹುಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. *ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಓಜೋನ್ ಪದರವು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗತೊಡಗಿದವು. ಭೂಚಿಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ವಾಯುಗೋಳ ಸ್ಥರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು ನೂರು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ಸಂದಿವೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು. ಕೋಟ್ಯಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ನಿರಂತರ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಭೂಖಂಡಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಮತ್ತೆ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ===ಭೂಖಂಡಗಳ ಚಲನೆ=== *ಸದಾ ಚಲನಶೀಲವಾದ ಈ ಭೂಫಲಕಗಳು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವೆಂದರೆ ಇವು ಖಂಡಗಳನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ಸರಿದಾಡಬಲ್ಲವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯವನ್ನು ಇಂಡೋ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫಲಕ ಹೊತ್ತು ಸರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨೨೫ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಾರತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಒಂದುಗೂಡಿದ್ದವು. ಅದನ್ನೇ ಗೊಂಡ್ವಾನ ಮಹಾಖಂಡವೆಂದು ಈಗ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹಾಗೆಯೇ ಯೂರೋಪು, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ, ಏಷ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಒಂದುಗೂಡಿದ್ದವು. ಅದಕ್ಕೆ ಲಾರೇಷ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೀಡಿದರು. '''ಖಂಡಗಳು ಸರಿದು ೬.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ತಲಪಿವೆ ಎಂಬುದು ಖಂಡಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರವಾದ.ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಪವನವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಭೂಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್ (೧೮೮೦-೧೯೩೦)ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.''' *ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಖಂಡಗಳ ಅಲೆತದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಾಗರ ತಳದಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು. ಈಗಿನ ತಿಳಿವಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಅದು ಖಂಡಗಳ ಸರಿತವಲ್ಲ ಬದಲು ಖಂಡಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಶಿಲಾಫಲಕಗಳ ಸರಿತ.ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದನ್ವಯ ಸಾಗರ ತಳದ ಸ್ವರೂಪ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ಭೂಕಂಪನಗಳ ತೀವ್ರತೆ, ಪರ್ವತಗಳ ಉಗಮ ಮುಂತಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು.<ref>J.B. Murphy, R.D. Nance, "ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಫಲಕ ಸಂರಚನೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. [http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm How do supercontinents assemble?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713194319/http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm |date=2007-07-13 }}", ''American Scientist'', vol. 92, pp. 32433.</ref> *ಸುಮಾರು ೭೫-೫೮ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತೀವ್ರವಾದ [[:en:Glacier|ಹಿಮನದಿ]]ಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಬಹುತೇಕ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹಿಮದ ಪದರದಲ್ಲಿ ಹೊದೆಸಿದ್ದವು ಎಂದು ೧೯೬೦ ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಾದವನ್ನು "[[:en:Snowball Earth|ಹಿಮದ ಉಂಡೆ ಭೂಮಿ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ [[:en:Cambrian explosion|ಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಸ್ಫೋಟ]]ದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುನ್ನ ಈ ಹಿಮ ಯುಗವು ಘಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ.<ref>J.L. Kirschvink, 1992, "Late Proterozoic Low-Latitude Global Glaciation: The Snowball Earth", ''The Proterozoic Biosphere'', pp 5152.</ref> *ಸುಮಾರು ೫೩.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ [[:en:Cambrian explosion|ಕೇಂಬ್ರಿಯನ್ ಸ್ಫೋಟ]]ದ ನಂತರ ಇದುವರೆಗೆ ಐದು [[:en:Extinction event|ದೊಡ್ಡ ಅವನತಿ]]ಗಳು ಅಂದರೆ ಜೀವಿಗಳ ಉತ್ಪಾಟನೆ ನಡೆದಿವೆ.<ref>D. Raup & J. Sepkoski, 1982, "Mass extinctions in the marine fossil record", ''Science'', vol. 215, pp. 150103.</ref> ಸುಮಾರು ೬.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದ ಕೊನೆಯ ಅವನತಿಯು ಬಹುಶಃ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಉಲ್ಕೆಯು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಯಿತು. *ಈ ಅವನತಿಯಿಂದ (ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲದ) ಡೈನೊಸಾರ್ಗಳು ಮತ್ತಿತರ ದೊಡ್ಡ ಸರೀಸೃಪಗಳು ನಾಶವಾದರೂ, ಸ್ತನಿಗಳಂಥ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಕಳೆದ ೬.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತನಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಾನರ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸವಾಗಿ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತದ್ದೇ ಆದಿಮಾನವನ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಎಡೆಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಮಾನವವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿರುವ ತಜ್ಞರು ನಿರ್ವಿವಾದವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ಇದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮಿದುಳು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ವಾನರರೂಪಿ ಮಾನವ ಮತಿವಂತನಾಗಿ ಹೋಮೋಸೇಫಿಯನ್ ಆದದ್ದು ಭೂಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೋಚಕ ಅಧ್ಯಾಯ. ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಇಂದು ಮಾನವ ಸಮುದಾಯ ವು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. == ರಚನೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ == === ಆಕಾರ === *ಭೂಮಿಯ ಆಕಾರವು [[:en:oblate|ಸರಿಸುಮಾರು ಹ್ರಸ್ವಾಕ್ಷ]] [[:en:spheroid|ಗೋಳಕಲ್ಪ]]ಎನ್ನಬಹುದು.. ಅಂದರೆ ಗೋಳಕಲ್ಪವು ಅದರ ಅಕ್ಷದ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಧ್ರುವದಿಂದ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಅದು ಉಬ್ಬಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಗಿರಕಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಉಬ್ಬು ಮೈದಳೆದಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಸ ಧ್ರುವದಿಂದ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಇರುವ ವ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ 43 ಕಿ.ಮೀ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. *ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಭೂ ರಾಶಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವೆಂದರೆ ಈಕ್ವೇಡಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಂಬೊರಾಜೋ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಶೃಂಗ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಚಲತೆಗಳೆಂದರೆ [[ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರ|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್]] (ಸ್ಥಳೀಯ [[:en:sea level|ಸಾಗರ ಮಟ್ಟ]]ಕ್ಕಿಂತ ೮,೮೫೦ ಮೀ. ಮೇಲೆ) ಮತ್ತು ಮೇರಿಯಾನ ಕಂದಕ (ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಗರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೧೦,೯೨೪ ಮೀ. ಕೆಳಗೆ). ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ [[:en:ellipsoid|ದೀರ್ಘವೃತ್ತಜ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಭೂಮಿಯು ಸುಮಾರು ೦.೧೭% [[:en:tolerance (engineering)ಆಕಾರ ವಕ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, [[:en:billiard|ಬಿಲಿಯರ್ಡ್]] ಚೆಂಡುಗಳು ೦.೨೨%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಕಾರ ವಕ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. === ರಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ === {| class="wikitable" style="float: right; clear: right; margin-left: 2em;" |+ ಭೂಮಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು - ಎಫ್. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ನ ಕೋಷ್ಟಕ !ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತು !ಸೂತ್ರ !ಸಂಯೋಜನೆ |- |[[ಸಿಲಿಕಾ]] |style="text-align: center;"|SiO₂ |style="text-align: right;"|೫೯.೭೧% |- |[[ಅಲ್ಯುಮಿನ]] |style="text-align: center;"|Al₂O₃ |style="text-align: right;"|೧೫.೪೧% |- |[[ಸುಣ್ಣ]] |style="text-align: center;"|CaO |style="text-align: right;"|೪.೯೦% |- |[[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯ]] |style="text-align: center;"|MgO |style="text-align: right;"|೪.೩೬% |- |[[ಸೋಡಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|Na₂O |style="text-align: right;"|೩.೫೫% |- |[[:en:iron(II) oxide|ಕಬ್ಬಿಣದ(೨) ಆಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|FeO |style="text-align: right;"|೩.೫೨% |- |[[ಪೊಟಾಷಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|K₂O |style="text-align: right;"|೨.೮೦% |- |[[:en:iron(III) oxide|ಕಬ್ಬಿಣದ(೩) ಆಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|Fe₂O₃ |style="text-align: right;"|೨.೬೩% |- |[[ನೀರು]] |style="text-align: center;"|H₂O |style="text-align: right;"|೧.೫೨% |- |[[ಟೈಟಾನಿಯಂ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|TiO₂ |style="text-align: right;"|೦.೬೦% |- |[[ರಂಜಕದ ಪೆಂಟಾಕ್ಸೈಡ್]] |style="text-align: center;"|P₂O₅ |style="text-align: right;"|೦.೨೨% |- !colspan="2"|ಒಟ್ಟು !style="text-align: right;"|೯೯.೨೨% |} ಭೂಮಿಯ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]]ಯು ಸುಮಾರು ೫.೯೮ × ೧೦^೨೪ ಕಿ.ಗ್ರಾಮ್.ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇದು [[ಕಬ್ಬಿಣ]] (೩೫.೦%), [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] (೨೮.೦%), [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] (೧೭.೦%), ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ (೧೫.೭%), [[ನಿಕಲ್]] (೧.೫%), [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ]] (೧.೪%) ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್]] (೧.೪%) ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ<ref>http://earthref.org/cgi-bin/er.cgi?s=erda.cgi?n=547</ref>. [[:en:Earth's crust|ಭೂಮಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಲಾ ಭಾಗಗಳೆಲ್ಲ ಬಹುತೇಕ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಅಪವಾದವಾಗಿರುವ ಕ್ಲೋರಿನ್, ಗಂಧಕ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿನ್‌ಗಳು ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ೧%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ೪೭% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಮ್ಲಜನಕವೇ ಇದೆಯೆಂದು ಎಫ್. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಆಮ್ಲಜನಕವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಿಲಿಕಾ, ಅಲ್ಯುಮಿನ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು, ಸುಣ್ಣ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯ, ಪೊಟಾಷ್ ಮತ್ತು ಸೋಡ, ಇವುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು. ಸಿಲಿಕಾವು ಒಂದು ಆಮ್ಲದಂತೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಸಿಲಿಕೇಟ್ ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಸುಮಾರೆಲ್ಲ ಖನಿಜಗಳು ಈ ರೀತಿಯವೆ. ೧೬೭೨ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ನು ಮಾಡಿದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಾಸರಿ ಖನಿಜಾಂಶಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: SiO₂=೫೯.೭೧%, Al₂O₃=೧೫.೪೧%, CaO=೪.೯೦%, MgO=೪.೩೬%, Na₂O=೩.೫೫%, FeO=೩.೫೨%, K₂O=೨.೮೦%, Fe₂O₃=೨.೬೩%, H₂O=೧.೫೨%, TiO₂=೦.೬೦%, P₂O₅=೦.೨೨%. ಇವು ಒಟ್ಟಾರೆ ೯೯.೨೨% ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ (ಬಲಗಡೆಯಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ). ಉಳಿದ ಖನಿಜಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref name=EB1911>{{1911|article=Petrology}}</ref> === ಆಂತರಿಕ ರಚನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Jordens inre.svg|thumbnail|right|ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರ ವಾಯುಮಂಡಲದವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರ. Partially to scale]] ಬೇರೆ [[:en:terrestrial planets|ಘನರೂಪಿ ಗ್ರಹ]]ಗಳಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ರಸಾಯನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಭೂಮಿಯು [[:en:Silicate minerals|ಸಿಲಿಕೇಟ್]]ನ ಒಂದು ಘನರೂಪಿ ಹೊರ [[:en:Crust (geology)|ಚಿಪ್ಪನ್ನು]], ಬಹಳ ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ಒಂದು [[:en:Mantle (geology)|ಕವಚ]]ವನ್ನು, ಕವಚಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ರವರೂಪ [[:en:outer core|ಹೊರ ಭೂಗರ್ಭ]]ವನ್ನು, ಮತ್ತು ಘನರೂಪಿ [[:en:inner core|ಒಳ ಭೂಗರ್ಭ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದರಗಳು<ref>T. H. Jordan, "[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=411539 Structural Geology of the Earth's Interior] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200529023842/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=411539 |date=2020-05-29 }}", ''Proceedings National Academy of Science'', 1979, Sept., 76(9): 4192–4200.</ref> ಮೇಲ್ಮೈನ ಕೆಳಗೆ ಈ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಆಳದಲ್ಲಿವೆ: {| class="wikitable" !colspan=2|ಆಳ !rowspan=2 valign="bottom"|ಪದರ |- !ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು !ಮೈಲಿಗಳು |- |style="text-align: center;"|೦–೬೦ |style="text-align: center;"|೦–೩೭ |[[:en:Lithosphere|ಶಿಲಾಗೋಳ]] (ಇದರ ಆಳವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ೫ ರಿಂದ ೨೦೦&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ) |- style="background: #FEFEFE;" |style="text-align: center;"|೦–೩೫ |style="text-align: center;"|೦–೨೨ |... [[:en:Crust (geology)|ಚಿಪ್ಪು]] (ಇದರ ಆಳವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ೫ ರಿಂದ ೭೦&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ) |- style="background: #FEFEFE;" |style="text-align: center;"|೩೫–೬೦ |style="text-align: center;"|೨೨–೩೭ |... ಕವಚದ ಹೊರಭಾಗ |- |style="text-align: center;"|೩೫–೨೮೯೦ |style="text-align: center;"|೨೨–೧೭೯೦ |[[:en:Mantle (geology)|ಕವಚ]] |- style="background: #FEFEFE;" |style="text-align: center;"|೧೦೦–೭೦೦ |style="text-align: center;"|೬೨–೪೩೫ |... [[:en:Asthenosphere|ಅಸ್ಥೆನೋಗೋಳ]] |- |style="text-align: center;"|೨೮೯೦–೫೧೦೦ |style="text-align: center;"|೧೭೯೦–೩೧೬೦ |ಭೂಗರ್ಭದ ಹೊರಭಾಗ |- |style="text-align: center;"|೫೧೦೦–೬೩೭೮ |style="text-align: center;"|೩೧೬೦–೩೯೫೪ |[[:en:Inner core|ಭೂಗರ್ಭದ ಒಳಭಾಗ]] |} ಗ್ರಹದ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವು ಬಹುಶಃ ಪೊಟಾಷಿಯಂ-೪೦, ಯುರೇನಿಯಂ-೨೩೮ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಂ-೨೩೨ [[ಸಮಸ್ಥಾನಿ]]ಗಳ ವಿಕಿರಣ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರೂ ಧಾತುಗಳ ಅರ್ಧಾಯುಗಳು ೧೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite news | first=Robert | last=Sanders | title=Radioactive potassium may be major heat source in Earth's core | publisher=UC Berkeley News | date=December 10, 2003 | url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2003/12/10_heat.shtml | accessdate=2007-02-28 }}</ref> ಗ್ರಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೭,೦೦೦&nbsp;K ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವು ೩೬೦&nbsp;[[:en:GPa|GPa]] ವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite journal | author=Alfè, D.; Gillan, M. J.; Vocadlo, L.; Brodholt, J; Price, G. D. | title=The ''ab initio'' simulation of the Earth's core | journal=Philosophical Transaction of the Royal Society of London | year=2002 | volume=360 | issue=1795 | pages=1227–1244 | url=http://chianti.geol.ucl.ac.uk/~dario/pubblicazioni/PTRSA2002.pdf | format=PDF | accessdate=2007-02-28 | archive-date=2009-09-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090930142841/http://chianti.geol.ucl.ac.uk/~dario/pubblicazioni/PTRSA2002.pdf | url-status=dead }}</ref> ಭೂಗರ್ಭದ ಈ ಶಾಖದ ಒಂದು ಭಾಗವು [[:en:Mantle plume|ಕವಚದ ಗರಿ]]ಗಳಿಂದ ಚಿಪ್ಪಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಈ ಗರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಶಿಲಾದ್ರವದ ಸಂವಾಹಕ ಪ್ರವಾಹಗಳು. ಈ ಗರಿಗಳು [[:en:Hotspot (geology)|ಶಾಖಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[:en:flood basalt|ಪ್ರವಾಹ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite journal | author=Richards, M. A.; Duncan, R. A.; Courtillot, V. E. | title=Flood Basalts and Hot-Spot Tracks: Plume Heads and Tails | journal=Science | year=1989 | volume=246 | issue=4926 | pages=103–107 | url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/246/4926/103 | accessdate=2007-04-21 }}</ref>[[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಭೂಮಿ|ಭೂಗರ್ಭ]] === ಭೂಫಲಕಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Plate_tectonics_map.gif|thumbnail|Center|upright=2|ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಫಲಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ.]] ಬಹುತೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ '''ಫಲಕ ರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ'''ದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಹೊರಭಾಗವು ಎರಡು ಪದರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ: [[:en:Crust (geology)|ಚಿಪ್ಪು]] ಮತ್ತು [[:en:Earth's mantle|ಕವಚ]]ದ ಘನೀಕೃತ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[:en:lithosphere|ಶಿಲಾಗೋಳ]]. ಶಿಲಾಗೋಳದ ಕೆಳಗಿರುವ [[:en:asthenosphere|ಅಸ್ಥೆನೋಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿ ಕವಚದ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಒಳಭಾಗವು ಸೇರಿದೆ. ಕವಚವು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದ್ರವದಂತೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ.<!--Confusion between the inner part of the mantle, and the mantle, with respect to viscosity.--> ಅಸ್ಥೆನೋಗೋಳದ ಮೇಲೆ ''ತೇಲುವ'' ಶಿಲಾಗೋಳವು ಹಲವು [[:en:tectonic plate|ಭೂಫಲಕ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಈ ಫಲಕಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಗಳು ಇವೆ: [[:en:Convergent boundary|ಅಭಿಸಾರೀ]], [[:en:Divergent boundary|ಅಪಸಾರೀ]], ಮತ್ತು [[:en:Transform fault|ಪರಿವರ್ತೀಯ]]. ಭೂಕಂಪನಗಳು, [[:en:volcano|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳು, [[ಪರ್ವತ]]ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮತ್ತು [[:en:oceanic trench|ಸಾಗರ ಕಂದಕ]]ಗಳು ಭೂಫಲಕಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯ ಭೂಫಲಕಗಳು: {| class="wikitable" !ಭೂಫಲಕ !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ<br /><span style="font-size: smaller;">೧೦^೬&nbsp;ಚ.ಕಿ.ಮೀ.</span> !ಆವರಿಸಿದ ಭೂಮಿ |- | [[:en:African Plate|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೬೧.೩ ||style="text-align: center;"| [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] |- | [[:en:Antarctic Plate|ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೬೦.೯ ||style="text-align: center;"| [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ]] |- | [[:en:Australian Plate|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೪೭.೨ ||style="text-align: center;"| [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] |- | [[:en:Eurasian Plate|ಯುರೇಷಿಯನ್ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೬೭.೮ ||style="text-align: center;"| [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] |- | [[:en:North American Plate|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೭೫.೯ ||style="text-align: center;"| [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]] |- | [[:en:South American Plate|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೪೩.೬ ||style="text-align: center;"| [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] |- | [[:en:Pacific Plate|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಭೂಫಲಕ]] ||style="text-align: center;"| ೧೦೩.೩ ||style="text-align: center;"| [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]] |} ಸಣ್ಣವಾದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಭೂಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Indian Plate|ಭಾರತೀಯ ಭೂಫಲಕ]], [[:en:Arabian Plate|ಅರೇಬಿಯನ್ ಭೂಫಲಕ]], [[:en:Caribbean Plate|ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಭೂಫಲಕ]], [[:en:Nazca Plate|ನಕ್ಜಾ ಭೂಫಲಕ]] ಮತ್ತು [[:en:Scotia Plate|ಸ್ಕೋಶಿಯಾ ಭೂಫಲಕ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಭೂಫಲಕವು ಸುಮಾರು ೫-೫.೫ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[:en:Indian Plate|ಭಾರತೀಯ ಭೂಫಲಕದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಲಯಿಸಿತು. ಬಹುತೇಕ ಸಾಗರ ಭೂಫಲಕಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ೭೫&nbsp;ಮಿ.ಮೀ. ಚಲಿಸುವ [[:en:Cocos Plate|ಕೋಕೋಸ್ ಭೂಫಲಕ]]<ref>{{cite web | author=Meschede, M.; Udo Barckhausen, U. | date=November 20, 2000 | url = http://www-odp.tamu.edu/publications/170_SR/chap_07/chap_07.htm | title = Plate Tectonic Evolution of the Cocos-Nazca Spreading Center | work=Proceedings of the Ocean Drilling Program | publisher = Texas A&M University | accessdate = 2007-04-02 }}</ref> ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೫೨-೬೯&nbsp;ಮಿ.ಮೀ. ಚಲಿಸುವ [[:en:Pacific Plate|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಭೂಫಲಕ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವೈಪರೀತ್ಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೧&nbsp;ಮಿ.ಮೀ. ಚಲಿಸುವ [[:en:Eurasian Plate|ಯುರೇಷಿಯನ್ ಭೂಫಲಕವು]] ಅತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಫಲಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://sideshow.jpl.nasa.gov/mbh/series.html | title = GPS Time Series | publisher = NASA JPL | accessdate = 2007-04-02 | archive-date = 2011-08-22 | archive-url = https://www.webcitation.org/617Egjmvj?url=http://sideshow.jpl.nasa.gov/mbh/series.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Elevation flat polar quartic.jpg|thumbnail|upright=2|ಭೂಮಿಯ ವಿವಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎತ್ತರಗಳು]] === ಮೇಲ್ಮೈ === ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತವಾದ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭೦% ಮೇಲ್ಮೈಯು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, [[:en:continental shelf|ಭೂಖಂಡ ಚಾಚಿನ]] ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು ಸಾಗರದ ಮಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ನೆಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಹರಡಿದರೆ, ನೀರು ೨೫೦೦ ಮೀ. ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರದ ಉಳಿದ ೩೦% ಮೇಲ್ಮೈಯು [[ಪರ್ವತ]]ಗಳು, [[ಮರುಭೂಮಿ]]ಗಳು, ಸಮತಳಗಳು, [[ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಒಣನೆಲದ ೧೩.೩೧% ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ೪.೭೧% ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಬಹುದು.<ref name="cia">CIA: The World Factbook, "[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105171656/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html |date=2010-01-05 }}".</ref> ಭೂಮಿಯ ನೆಲದ ಸುಮಾರು ೪೦% ಭಾಗವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೇವಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೩.೩ ೧೦^೯ [[ಎಕರೆ]] ಬೇಸಾಯದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ೮.೪ ೧೦^೯ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಮೇವಿನ ಭೂಮಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>FAO, 1995, "United Nations Food and Agricultural Organization Production Yearbook", 49.</ref> === ವೈಪರೀತ್ಯ ಬಿಂದುಗಳು === '''ಎತ್ತರದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು:''' ([[:en:sea level|ಸಾಗರ ಮಟ್ಟ]]ಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾಪಿಸಿದಂತೆ) * ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಳಗಿನ ಬಿಂದು: [[:en:Dead Sea|ಮೃತ ಸಾಗರ]] ೪೧೭&nbsp;ಮೀ. * ಒಟ್ಟಾರೆ ಅತಿ ಕೆಳಗಿನ ಬಿಂದು: [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ [[:en:Mariana Trench|ಮರಿಯಾನ ಕಂದಕ]]ದ ಚ್ಯಾಲೆಂಜರ್ ಆಳ - ೧೦,೯೨೪&nbsp;ಮೀ <!-- Takuyo measurement; see Mariana Trench for details --><ref name="rain.org">{{cite web | url = http://www.rain.org/ocean/ocean-studies-challenger-deep-mariana-trench.html | title = "Deep Ocean Studies" | work = Ocean Studies | publisher = RAIN National Public Internet and Community Technology Center | accessdate = 2006-04-02 | archive-date = 2006-04-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060424000302/http://www.rain.org/ocean/ocean-studies-challenger-deep-mariana-trench.html | url-status = dead }}</ref> * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದು: [[ಎವರೆಸ್ಟ್ ಶಿಖರ|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್]] ೮,೮೪೪&nbsp;ಮೀ. (೨೦೦೫ರ ಅಂದಾಜು) === ಕ್ಷಿತಿಗೋಳ === ಭೂಮಿಯ ಹೊರ ಪದರವಾದ '''ಕ್ಷಿತಿಗೋಳ'''ವು [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನಿಂದ]] ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, [[:en:pedogenesis|ಮಣ್ಣನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ [[:en:lithosphere|ಶಿಲಾಗೋಳ]], [[:en:Earth's atmosphere|ವಾಯುಮಂಡಲ]], [[:en:hydrosphere|ಜಲಗೋಳ]] ಮತ್ತು [[:en:biosphere|ಜೈವಗೋಳ]]ಗಳ ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿತಿಗೋಳವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಜಲಗೋಳ === ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಹೇರಳತೆಯು ಈ ನಮ್ಮ "[[:en:Blue Planet|ನೀಲ ಗ್ರಹ]]"ವನ್ನು ಸೌರಮಂಡಲದ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೭೦.೮% ಮೇಲ್ಮೈಯು ನೀರಿನಿಂದಾವೃತವಾಗಿದ್ದು, ೨೯.೨% ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರ ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಜಲಗೋಳವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾಗರ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆ-ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಗತ ನೀರು ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಗರಗಳ ಸರಾಸರಿ ಆಳವು ೩,೭೯೪ ಮೀ. (೧೨,೪೪೭ ಅಡಿ)ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಭೂಖಂಡಗಳ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಇದೆ. ಸಾಗರಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸುಮಾರು ೧.೩೫ ೧೦^೧೮ ಟನ್ನುಗಳು, ಅಥವಾ, ಭೂಮಿಯ ಒಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ೧/೪೪೦೦ ಭಾಗ. === ವಾಯುಮಂಡಲ === *[[ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲ]]ವು ಸ್ಫುಟವಾದ ಮಿತಿರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಾಯುಮಂಡಲವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗುತ್ತಾ, ಕೊನೆಗೆ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಮೊದಲ ೧೧ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು [[:en:troposphere|ಹವಾಗೋಳ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಇದರ ಮೇಲಿನ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು [[:en:stratosphere|ಸ್ತರಗೋಳ]], [[:en:mesosphere|ಮಧ್ಯಮಂಡಲ]], ಮತ್ತು [[:en:thermosphere|ಉಷ್ಣಗೋಳ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಆಚೆಯಿರುವ [[:en:exosphere|ಬಹಿರ್ಗೋಳ]]ವು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ [[:en:magnetosphere|ಕಾಂತಗೋಳ]]ದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತದೆ (ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು [[:en:solar wind|ಸೌರ ಮಾರುತ]]ದೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಡುತ್ತದೆ)<!--This implies that it doesn't interact with the solar wind at lower altitudes; is that right?-->. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ಓಜೋನ್ ಪದರವು ಭೂಮಿಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗ. *ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ [[:en:atmospheric pressure|ವಾಯು ಭಾರ]]ವು ಸರಾಸರಿ ೧೦೧.೩೨೫&nbsp;[[:en:kPa|kPa]] ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ವಾಯುವು ೭೮% [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು ೨೧% [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರಾವಿ ಮತ್ತಿತರ ಅನಿಲರೂಪಿ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<!--Is water vapor gaseous molecules?-->. ವಾಯುಮಂಡಲವು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಮಂದಿಸಿ, ನೀರಾವಿಯನ್ನು ಸಾಗಿಸಿ, ಉಪಯುಕ್ತ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಜೀವಜಂತುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಂಡಲವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗ. *[[ಜಲಜನಕ]]ದ ಅಣುಗಳು ತುಂಬಾ ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಇವು [[:en:escape velocity|ಮುಕ್ತಿ ವೇಗ]]ವನ್ನು ತಲುಪುವುದರಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧ ಜಲಜನಕವು ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರವು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಜೀವಜಂತುಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆಗೆ ಇದೇ ಕಾರಣ. ==== ಹವಾಮಾನ ==== [[ಚಿತ್ರ:Earth6391.jpg|thumbnail|right|ಎತ್ತರದ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ.]] ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಎರಡು ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳು, ಎರಡು [[:en:temperate|ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] ವಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ಸಮಭಾಜಕ ವಲಯ. [[:en:precipitation (meteorology)|ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತ]]ಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಲವು ಮೀಟರ್ ನೀರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಒಂದು ಮಿ.ಮೀ. ಗಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಷ್ಟು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ [[:en: thermohaline circulation|ಲವಣೋಷ್ಣ ಪರಿಚಲನೆ]]ಯು ಅಪಾರವಾದ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ವಲಯದಿಂದ ಧ್ರುವವಲಯಗಳ ಬಳಿಗೆ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ. === ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ === [[:en:Earth's magnetic field|ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಸುಮಾರು [[:en:magnetic dipole|ಕಾಂತೀಯ ದ್ವಿಧ್ರುವ]]ದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾಂತ ಧ್ರುವಗಳು ಗ್ರಹದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಧ್ರುವಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. [[:en:dynamo theory|ಡೈನಮೊ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ರವೀಕೃತ ಹೊರ ಭೂಗರ್ಭದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶಾಖವು ವಾಹಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಚಲನೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಇದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಸಂವಹನ ಚಲನೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾರಿಯಂತೆ ಅನಿಯತವಾಗಿ [[:en:geomagnetic reversal|ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಪರ್ಯಯ]]ಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ವಿಪರ್ಯಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳು ಹಿಂದೆ ಆಯಿತು. <ref>{{cite web | last = Fitzpatrick | first = Richard | date = [[February 16]], [[೨೦೦೬|2006]] | url = http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/node69.html | title = MHD dynamo theory | publisher = NASA WMAP | accessdate = 2007-02-27 }}</ref><ref name=campbelwh>{{cite book | last =Campbell | first =Wallace Hall | authorlink = | coauthors = | title =Introduction to Geomagnetic Fields | publisher =Cambridge University Press | date =2003 | location =New York | pages =p57 | url = | doi = | id = | isbn = 0521822068}}</ref> ಈ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡ [[:en:magnetosphere|ಕಾಂತಗೋಳ]]ವು [[ಸೌರ ಮಾರುತ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಿಂದಾಚೆಗೆ ವಾಲಿಸುತ್ತದೆ. [[:en:bow shock|ಆಘಾತ ತರಂಗ]]ದ ಸೂರ್ಯನೆಡೆಗಿರುವ ತುದಿಯು ಭೂಮಿಯ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಸುಮಾರು ೧೩ ಪಟ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಾರುತಗಳ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಯಿಂದ [[:en:Van Allen radiation belt|ವಾನ್ ಆಲನ್ ವಿಕಿರಣ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಏಕಕೇಂದ್ರೀಯ [[:en:torus|ಬಳೆ]]ಯಾಕಾರದ ಶಕ್ತಿಯುತ ಆವಿಷ್ಟಕಣಗಳ ವಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ [[:en:plasma (physics)|ಪ್ಲಾಸ್ಮ]]ವು ಕಾಂತ ಧ್ರುವಗಳ ಬಳಿ ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಾಗ [[ಆರೋರಾ|ಧ್ರುವಾರುಣ ಜ್ಯೋತಿ]]ಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last = Stern | first = David P. | date = July 8, 2005 | url = http://www-spof.gsfc.nasa.gov/Education/wmap.html | title = Exploration of the Earth's Magnetosphere | publisher = NASA | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2013-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130214033726/http://www-spof.gsfc.nasa.gov/Education/wmap.html | url-status = dead }}</ref> == ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಭ್ರಮಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Rotating earth (large).gif|thumbnail|upright|ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ.]] *ಹಿನ್ನೆಲೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ, ತನ್ನ [[ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ]]ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ [[:en:Axis of rotation|ಅಕ್ಷ]]ದ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಲು ಭೂಮಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೨೩ ಘಂಟೆಗಳು, ೫೬ ನಿಮಿಷಗಳು ಮತ್ತು ೪.೦೯೧ ಕ್ಷಣಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಗೆ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ದಿನ ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref>{{cite web | last = Fisher | first = Rick | date = January, 30, 1996 | url = http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/times.html | title = Astronomical Times | publisher = National Radio Astronomy Observatory | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2011-08-22 | archive-url = https://www.webcitation.org/617EjSVHT?url=http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/times.html | url-status = dead }}</ref> ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕಂಡಂತೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ಚಲನೆಯು ೧೫°/ಘಂ. = ೧೫’/ನಿ. ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರರ ಗೋಚರ ವ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಮಾನ. (ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಗೋಚರ ಗಾತ್ರಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ.) *ಭೂಮಿಯು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ೧೫&nbsp;ಕೋಟಿ ಕಿ.ಮೀ. (೯.೩೨&nbsp;ಕೋಟಿ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ೩೬೫.೨೫೬೪&nbsp;ಸರಾಸರಿ&nbsp;ಸೌರ&nbsp;ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ (೧ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ವರ್ಷ) ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಗೋಚರ ಚಲನೆಯು ಸುಮಾರು ೧°/ದಿನ (ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ೧೨ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ/ಚಂದ್ರರ ವ್ಯಾಸದಷ್ಟು) ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. *ಈ ಚಲನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸೂರ್ಯನು ಪುನಃ [[:en:Meridian (astronomy)|ಮಧ್ಯಾಹ್ನವೃತ್ತ]]ಕ್ಕೆ ಮರಳುವಷ್ಟು ತಿರುಗಲು ಭೂಮಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೨೪ಘಂಟೆಗಳು - ಒಂದು ಸೌರ ದಿನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೀಯ ವೇಗವು ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ೩೦ಕಿ.ಮೀ./ಘಂ.ನಷ್ಟಿದೆ. (೧೦೮,೦೦೦ಕಿ.ಮೀ./ಘಂ. ಅಥವಾ ೬೭,೦೦೦ಮಿ/ಘಂ.). ಈ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹದ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಮಾರು ಏಳು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ-ಚಂದ್ರರ ನಡುವಿನ ದೂರವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸಬಹುದು.<ref name="earth_fact_sheet">{{cite web | last = Williams | first = David R. | date = September 1, 2004 | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html | title = Earth Fact Sheet | publisher = NASA | accessdate = 2007-03-17 | archive-date = 2013-05-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:PaleBlueDot.jpg|thumbnail|left|೬೦೦ ಕೋಟಿ ಕಿ.ಮೀ. (೪೦೦ ಕೋಟೀ ಮೈಲಿ) ಗಳಿಂದಾಚೆಯಿಂದ [[ವಾಯೇಜರ್ ೧]] ಗಗನನೌಕೆಗೆ ಭೂಮಿಯು ಒಂದು [[:en:Pale Blue Dot|ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕೆ]]ಯಂತೆ ಕಂಡಿತು.]] *ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ [[ಚಂದ್ರ]]ವು ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗಿನ ಭಾರಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತ ಪ್ರತಿ ೨೭.೩೨ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಭೂಮಿ-ಚಂದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿದರೆ, ಒಂದು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕಿರುವ ಅವಧಿಯು ೨೯.೫೩ ದಿನಗಳು (ಯುತಿ ಮಾಸ). [[:en:celestial pole|ಖಗೋಳದ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ]]ದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಭೂಮಿ, ಚಂದ್ರರ ಚಲನೆ, ಮತ್ತವುಗಳ ಅಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣಗಳೆಲ್ಲ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. *ಪರಿಭ್ರಮಣೀಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷೀಯ ಸಮತಳಗಳು ನಿಖರವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ: ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷವು ಭೂಮಿ-ಸೂರ್ಯ ಸಮತಳದ ಲಂಬಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೨೩.೫ ಡಿಗ್ರಿಗಳು ಓರೆಯಾಗಿದೆ (ಇದರಿಂದ [[ಋತು]]ಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ); ಭೂಮಿ-ಚಂದ್ರ ಸಮತಳವು ಭೂಮಿ-ಸೂರ್ಯ ಸಮತಳಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫ ಡಿಗ್ರಿಗಳ ಓರೆಯಲ್ಲಿದೆ (ಈ ಓರೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು [[ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಹಣ]]ಗಳುಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು).<ref name="earth_fact_sheet" /><ref name="moon_fact_sheet">{{cite web | last = Williams | first = David R. | date = September 1, 2004 | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html | title = Moon Fact Sheet | publisher = NASA | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2010-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100323165650/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html | url-status = dead }}</ref> *ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನವು (ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕಂಡಂತೆ) ವರ್ಷದಲ್ಲಿನ ಋತು/ಮಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರೀಯ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ, ಉತ್ತರೀಯ ಧ್ರುವವು ಸೂರ್ಯನೆಡೆಗೆ ಬಾಗಿದ್ದಾಗ ದಿನವು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯವು ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಲುಪುವ ಸೌರ ವಿಕಿರಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. *ಉತ್ತರ ಧ್ರುವವು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ದೂರ ವಾಲಿದ್ದಾಗ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಿನ ಹವೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ವೃತ್ತದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಪರೀತವಾಗಿ, ವರ್ಷದ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. (ಇದಕ್ಕೆ [[:en:polar night|ಧ್ರುವ ರಾತ್ರಿ]] ಎಂದು ಹೆಸರು.) *ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ (ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯ ಕಾರಣ) [[ಋತು]]ಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೂಢಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ೪ ಋತುಗಳನ್ನು ಅಯನ ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷುವ ಬಿಂದುಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನೆಡೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಗಳು ಅಯನ ಬಿಂದುಗಳಾದರೆ, ಓರೆಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನೆಡೆಗಿರುವ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಬಿಂದುಗಳು ವಿಷುವ ಬಿಂದುಗಳು. Winter solstice occurs on about December 21, summer solstice is near June 21, spring equinox is around March 20 and autumnal equinox is about September 23. ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯು ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಗೋಳದ ಓರೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ಋತುಮಾನಗಳು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. *ಭೂಮಿಯ ಓರೆಯ ಕೋನವು ಧೀರ್ಘಕಾಲಗಳವರೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಓರೆಯು ೧೮.೬ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯುಳ್ಳ ಹಾಗೂ [[:en:nutation|ಅಕ್ಷ ವಿಚಲನೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕ್ಷೀಣ ಚಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು (ಕೋನವಲ್ಲ) ಸಹ ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ೨೫,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಯನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಸೌರವರ್ಷ ಮತ್ತು ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಈ ಅಯನವೇ ಕಾರಣ. *ಈ ಎರಡೂ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಸಮಭಾಜಕದ ಉಬ್ಬಿನ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಬದಲಾಗುವ ಆಕರ್ಷಕ ಬಲ. ಭೂಮಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಧ್ರುವಗಳೂ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಆವರ್ತೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ [[:en:polar motion|ಧ್ರುವೀಯ ಚಲನೆ]]ಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ [[:en:quasiperiodic motion|ಅರೆ-ಆವರ್ತೀಯ ಚಲನೆ]] ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಚಲನೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಶವಲ್ಲದೆ [[:en:Chandler wobble|ಚಾಂಡ್ಲರ್ ಓಲಾಟ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ೧೪-ಮಾಸದ ಆವರ್ತೀಯ ಅಂಶವೂ ಒಂದಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಅಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ವೇಗವು ದಿನದ ಅವಧಿ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಮಾನದಿಂದಲೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last = Fisher | first = Rick | date = February 5, 1996 | url = http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/earth_rot.html | title = Earth Rotation and Equatorial Coordinates | publisher = National Radio Astronomy Observatory | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2011-08-22 | archive-url = https://www.webcitation.org/617EkMYXJ?url=http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/earth_rot.html | url-status = dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಪುರರವಿಯು [[ಜನವರಿ ೩]]ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಾಗೂ, ಅಪರವಿಯು [[ಜುಲೈ ೪]]ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ (ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಿಗೆ, [[ಅಯನ]] ಮತ್ತು [[:en:Milankovitch cycles|ಮಿಲಾಂಕೊವಿಚ್ ಆವರ್ತ]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ). *ಪುರರವಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಅಪರವಿಗಿಂತ ೬.೯% ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಪುರರವಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗೋಳವು ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧಗೋಳವು ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸೌರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಬಹಳ ದುರ್ಬಲ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು ಈ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last = Williams | first = Jack | date = December 20, 2005 | url = http://www.usatoday.com/weather/tg/wseason/wseason.htm | title = Earth's tilt creates seasons | publisher = USAToday | accessdate = 2007-03-17 }}</ref> *ಭೂಮಿಯ [[:en:Hill sphere|ಹಿಲ್ ಗೋಳ]]ವು ([[ಗುರುತ್ವ]]ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಗೋಳ) ಸುಮಾರು ೯೩೦,೦೦೦ಮೈಲಿಗಳ ತ್ರಿಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | author = Vázquez, M.; Montañés Rodríguez, P.; Palle, E. | year = 2006 | url = http://www.iac.es/folleto/research/preprints/files/PP06024.pdf | title = The Earth as an Object of Astrophysical Interest in the Search for Extrasolar Planets | publisher = Instituto de Astrofísica de Canarias | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2011-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110817220342/http://www.iac.es/folleto/research/preprints/files/PP06024.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>For the Earth, the Hill radius is :<math>\begin{smallmatrix} R_H = a\left ( \frac{m}{3M} \right )^{\frac{1}{3}} \end{smallmatrix}</math>, where ''m'' is the mass of the Earth, ''a'' is an Astronomical Unit, and ''M'' is the mass of the Sun. So the radius in A.U. is about: <math>\begin{smallmatrix} \left ( \frac{1}{3 \cdot 332,946} \right )^{\frac{1}{3}} = 0.01 \end{smallmatrix}</math>.</ref> ಇದು ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವ ಪ್ರಭಾವವು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಗರಿಷ್ಠ ದೂರ. ಈ ತ್ರಿಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಾಯಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಹೋಗಬಹುದು. == ವೀಕ್ಷಣೆ == ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ [[:en:Explorer 6|ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್]]ನೌಕೆಯು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಿತು.<ref>{{cite web | author = Staff | date = October, 1998 | url = https://www.nasa.gov/centers/goddard/pdf/106420main_explorers.pdf | format = PDF | title = Explorers: Searching the Universe Forty Years Later | publisher = NASA/Goddard | accessdate = 2007-03-05 | archive-date = 2011-09-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110917174936/http://www.nasa.gov/centers/goddard/pdf/106420main_explorers.pdf | url-status = dead }}</ref> ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ [[ಯೂರಿ ಗಗಾರಿನ್]]ನು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವನಾದನು. [[:en:Apollo 8|ಅಪೋಲೋ ೮]]ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಚಾಂದ್ರ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೂಮಿ-ಉದಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿತು. ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[:en:Apollo 17|ಅಪೋಲೋ ೧೭]]ರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ "[[:en:The Blue Marble|ನೀಲಿ ಗೋಲಿ]]" ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿತು. ಈ ನೀಲಿ ಗೋಲಿಯ ಚಿತ್ರವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರವಿರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Earth and Moon from Mars PIA04531.jpg|thumbnail|right|[[:en:Mars Global Surveyor|ಮಂಗಳ ಸಮೀಕ್ಷಕ]]ಕ್ಕೆ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ]]. [[ಅಂತರಿಕ್ಷ|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ]]ದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಭೂಮಿಯು [[:en:lunar phases|ಚಂದ್ರ]] ಮತ್ತು ಶುಕ್ರಗಳಗಳಂತೆಯೇ ಕಲೆಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯು [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವಾಗ ತನ್ನ ಮೇಲ್ಮೈನಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವ ಬೆಳಕು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಾಣುವ ಕಲೆಗಳು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕನ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಲೆಗಳು ಮಾರ್ಪಡುವ ವೇಗವು ವೀಕ್ಷಕನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೀಯ ಅವಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಗೋಳಾಕೃತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಹಾಯಿಸಿ ಕಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ [[:en:phases of Venus|ಶುಕ್ರನ ಕಲೆಗಳು]] ಕಾಣುವಂತೆ ([[ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಗೆಲಿಲಿ|ಗೆಲಿಲಿಯೊ]] ಕಂಡುಹಿಡಿದಂತೆ), ಮಂಗಳದ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಕಲೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವೀಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಯಾವುದೇ ಕಲೆಗಳು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ವೀಕ್ಷಕನಿಕ್ಗೆ ಭೂಮಿಯ ಬೆಳಕಿನ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ. == ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆ == ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ (ಜೀವಿಗಳು ಆ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ) ಅದನ್ನು ವಾಸಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಂತೆ, ಭೂಮಿಯು ದ್ರವರೂಪಿ ನೀರು, ಜಟಿಲವಾದ ಸಾವಯವ ಕಣಗಳು ಒಗ್ಗೂಡುವಂತಹ ಪರಿಸರ, ಮತ್ತು [[ಉಪಾಪಚಯ]]ವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಶಕ್ತಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | author = Staff | date = September, 2003 | url = http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g1.html | title = Astrobiology Roadmap | publisher = NASA, Lockheed Martin | accessdate = 2007-03-10 | archive-date = 2012-03-11 | archive-url = https://www.webcitation.org/664nPTN2N?url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g1.html | url-status = dead }}</ref> ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಭೂಮಿಯ ದೂರ, ಅದರ ಕಕ್ಷೀಯ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ, ಅಕ್ಷೀಯ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಕಾಲ, ಅಕ್ಷೀಯ ಓರೆ, ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸ, ವಾಯುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಉಳಿವು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಜೀವಿಗಳ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಅಡಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book | first=Stephen H. | last=Dole | year=1970 | title=Habitable Planets for Man | edition=2nd edition | publisher=American Elsevier Publishing Co. | url=http://www.rand.org/pubs/reports/R414/ | accessdate=2007-03-11 | id=ISBN 0-444-00092-5 }}</ref> === ಜೈವಗೋಳ === ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವಜಂತುಗಳು ಒಂದು [[:en:biosphere|ಜೈವಗೋಳ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜೈವಗೋಳವು ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[:en:evolution|ವಿಕಸಿಸಲು]] ಶುರುವಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಂತೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಜೀವಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[:en:Rare Earth hypothesis|ಜೈವಗೋಳಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳ]] ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಜೈವಗೋಳವನ್ನು ಹಲವು [[:en:biome|ಬಯೋಮ್]]ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಯೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗಿಡ-ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಒಣ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]] ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಿಂದ ಇರುವ ಎತ್ತರವು ಬಯೋಮ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. [[:en:Arctic Circle|ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್]], [[:en:Antarctic Circle|ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ವೃತ್ತ]] ಅಥವಾ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬಯೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಿಗಳು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಮಭಾಜಕದ ಬಳಿಯಿರುವ ಬಯೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. === ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಬಳಕೆ === ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ [[:en:fossil fuel|ಖನಿಜ ಇಂಧನ]]ಗಳಂಥ ಕೆಲವು [[:en:non-renewable resources|ನವೀಕರಿಸಲು ಅಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದು]], ಇವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಖನಿಜ ಇಂಧನಗಳ ದೊಡ್ಡ ಶೇಖರಣೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಇಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲು, [[ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ|ಕಲ್ಲೆಣ್ಣೆ]], [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ]], ಮತ್ತು [[ಮೀಥೇನ್]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಶೇಖರಣೆಗಳನ್ನು [[ಮಾನವ]]ರು ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಆದಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸವಕಳಿ]] ಮತ್ತು [[:en:plate tectonics|ಭೂಫಲಕ ಚಲನೆ]]ಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ [[:en:Ore genesis|ಅದಿರು ಉತ್ಪತ್ತಿ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ [[ಅದಿರು|ಅದಿರಿನ]] ಶೇಖರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | author=Staff | date=November 24, 2006 | url=http://www.utexas.edu/tmm/npl/mineralogy/Mineral_Genesis/ | title=Mineral Genesis: How do minerals form? | publisher=Non-vertebrate Paleontology Laboratory, Texas Memorial Museum | accessdate=2007-04-01 }}</ref> ಈ ಶೇಖರಣೆಗಳು ಹಲವು [[ಲೋಹ]] ಮತ್ತಿತರ ಉಪಯುಕ್ತ [[ಮೂಲಧಾತು|ಮೂಲವಸ್ತು]]ಗಳ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿತ ಆಗರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಜೈವಗೋಳವು ಮಾನವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವ ಹಲವು ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಹಾರ]], [[ಮರ]], [[ಔಷಧ|ಔಷಧಿ]]ಗಳು, ಆಮ್ಲಜನಕ, ಹಲವು ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಿಹಿನೀರು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನೆಲದಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದು ಕರಗಿದ ಪೋಷಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Rona | first = Peter A. | title=Resources of the Sea Floor | journal=Science | year=2003 | volume=299 | issue=5607 | pages=673–674 | url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/299/5607/673?ijkey=AHVbRrqUsmdHY&keytype=ref&siteid=sci | accessdate=2007-02-04 }}</ref> ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಮಾನವರಿಂದ ನೆಲದ ಬಳಕೆ ಸುಮಾರು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿತ್ತು: {| class="wikitable" !ನೆಲದ ಬಳಕೆ !ಶೇಕಡಾ |- | ''ವ್ಯವಸಾಯಯೋಗ್ಯ ನೆಲ:'' ||style="text-align: right;"| ೧೩.೧೩%<ref name="cia" /> |- | ''ಶಾಶ್ವತ ಬೆಳೆಗಳು:'' ||style="text-align: right;"| ೪.೭೧%<ref name="cia" /> |- | ''ಶಾಶ್ವತ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು:'' ||style="text-align: right;"| ೨೬% |- | ''ಕಾಡುಗಳು:'' ||style="text-align: right;"| ೩೨% |- | ''ನಾಗರಿಕ ವಲಯಗಳು:'' ||style="text-align: right;"| ೧.೫% |- | ''ಇತರೆ:'' ||style="text-align: right;"| ೩೦% |} ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ನೆಲದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ೨,೪೮೧,೨೫೦&nbsp;ಕಿ.ಮೀ.^೨.<ref name="cia" /> === ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸರಿಕ ಹಾನಿಗಳು === *ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲವು ವಿಸ್ತಾರ ವಲಯಗಳು ಸುಮಾರು ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಚಂಡಮಾರುತ]], ತುಫಾನುಗಳಂಥ ವಿಪರೀತ ಹವೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಹಲವೆಡೆಗಳು ಭೂಕಂಪನ, ಭೂಪಾತ, [[ಸುನಾಮಿ]], [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]], [[ಪ್ರಳಯ]], ಬರಗಾಲ, ಮತ್ತಿತರ ವಿಪತ್ತು ಮತ್ತು ನಾಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ. *ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾನವರಿಂದುಂಟಾದ ಜಲ ಮತ್ತು ವಾಯು [[ಮಾಲಿನ್ಯ]], [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ]] ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ನಾಶ (ಅತಿಯಾದ-ಮೇಯುವಿಕೆ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಾಶ, [[ಜಾತಿ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಪ್ರಭೇದ]]ಗಳ ನಾಶ, [[ಸವಕಳಿ]]) ಮುಂತಾದ ನಾಶಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಇಂಗಾಲದ-ಡೈ-ಆಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ, ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್]] ಹಿಮದ ಕರಗುವಿಕೆ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಪರೀತ ತಾಪಮಾನಗಳು, ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಭೂಮಿಯಾದ್ಯಂತ ಸರಾಸರಿ ಸಾಗರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web | author=Staff | date = [[February 2]], [[2007]] | url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=21429&Cr=climate&Cr1=change | title = Evidence is now ‘unequivocal’ that humans are causing global warming – UN report | publisher = United Nations | accessdate = 2007-03-07 }}</ref> === ಮಾನವ ಭೂವಿವರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Earth's City Lights by DMSP, 1994-1995 (large).jpg|upright=2|thumbnail|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ. ಇದನ್ನು ಪವನ ವಿಜ್ಞಾನ/ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯ ರಾತ್ರಿಚಿತ್ರದ ಛದ್ಮನದ ಮೇಲೆ ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ನೇರ ವೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿವೆ.]] ಭೂಮಿಯು ಸುಮಾರು ೬,೬೦೦,೦೦೦,೦೦೦ ಮಾನವ ವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Currently it is closer to 6.6&nbsp;billion than 6.5&nbsp;billion. It will reach 6.6&nbsp;billion in June 2007.</ref><ref name="LiveScience">{{cite news | first= Leonard | last= David | url= http://www.livescience.com/othernews/060224_world_population.html | title= Planet's Population Hit 6.5 Billion Saturday | work= Live Science | date= [[2006-02-24]] | accessdate= 2006-04-02 | archive-date= 2006-03-19 | archive-url= https://web.archive.org/web/20060319133418/http://www.livescience.com/othernews/060224_world_population.html | url-status= dead }}</ref> ಮುನ್ನಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ೭೦೦ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ೨೦೫೦ ೯೨೦ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಆಗಲಿದೆ.<ref>{{cite web | author=Staff | url = https://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/wpp2006.htm | title = World Population Prospects: The 2006 Revision | publisher = United Nations | accessdate = 2007-03-07 }}</ref>. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಿಂಹಪಾಲು [[:en:developing nations|ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ದೇಶ]]ಗಳಿಂದ ಬರಲಿದೆ. ಮಾನವ [[:en:population density|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಜನರು [[ಏಷ್ಯಾ]] ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ೬೦% ಜನರು [[:en:Urban area|ನಾಗರಿಕ]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | author = Staff | year = 2007 | url = http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth/QuestionAnswer.aspx | title = Human Population: Fundamentals of Growth: Growth | publisher = Population Reference Bureau | accessdate = 2007-03-31 | archive-date = 2013-02-10 | archive-url = https://www.webcitation.org/6EKxj3SWs?url=http://www.prb.org/Educators/TeachersGuides/HumanPopulation/PopulationGrowth/QuestionAnswer.aspx | url-status = dead }}</ref> ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನ ಕೇವಲ ಎಂಟನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಾನವ ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ — ಮೇಲ್ಮೈನ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ [[ಸಾಗರ]]ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನೆಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವು [[ಮರುಭೂಮಿ]] (೧೪%)<ref>{{cite journal | author=Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A. | title=Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification | journal=Hydrology and Earth System Sciences Discussions | year=2007 | volume=4 | pages=439–473 | url=http://overview.sref.org/1812-2116/hessd/2007-4-439 | accessdate=2007-03-31 | archive-date=2008-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080125061921/http://overview.sref.org/1812-2116/hessd/2007-4-439 | url-status=dead }}</ref> ಎತ್ತರ [[ಪರ್ವತ]]ಗಳು (೨೭%),<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.biodiv.org/programmes/default.shtml | title = Themes & Issues | publisher = Secretariat of the Convention on Biological Diversity | accessdate = 2007-03-29 | archive-date = 2007-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070407011249/http://www.biodiv.org/programmes/default.shtml | url-status = dead }}</ref> ಅಥವಾ ಇತರ ವಾಸಿಸಲಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸೇರಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಉತ್ತರದ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆಯೆಂದರೆ [[:en:Nunavut|ನುನಾವುಟ್]], [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[:en:Ellesmere Island|ಎಲ್ಲೆಸ್‌ಮಿಯರ್ ದ್ವೀಪ]]ದ ಮೇಲಿನ [[:en:Alert, Nunavut|ಅಲರ್ಟ್]] .<ref>{{cite web | author = Staff | date = 2006-08-15 | url = http://www.img.forces.gc.ca/org/cfiog/alert_e.asp | title = Canadian Forces Station (CFS) Alert | publisher = Information Management Group | accessdate = 2007-03-31 | archive-date = 2007-06-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070609135729/http://www.img.forces.gc.ca/org/cfiog/alert_e.asp | url-status = dead }}</ref> (೮೨°೨೮′ಉ) ಅತಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆಯು [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ]]ದ ಅಮುಂಡ್ಸೆನ್-ಸ್ಕಾಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಧಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. (೯೦°ದ) *[[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ]]ದಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ನೆಲ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮೇಲೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿವೆ. ೨೦೦೭ರ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೧೯೨ [[:en:United Nations member states|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|೨೦೧ ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶ]]ಗಳಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ೫೯ [[:en:Dependent territory|ಅವಲಂಬಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳು, ಹಲವು [[:en:List of autonomous areas by country|ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಲಯ]]ಗಳು, [[:en:List of territorial disputes|ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಇವೆ.ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[:en:world domination|ವಿಶ್ವಾಧಿಪತ್ಯ]] ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೂ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿಯಿದ್ದಂಥ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಇದುವರೆಗೆ ಇದ್ದಿಲ್ಲ. *ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[:en:international organization|ಅಂತರಾಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸರ್ಕಾರವಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ, ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಮ್ಮತವಿದ್ದಾಗ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು<ref>{{cite web | author=Staff | url = https://www.un.org/law/ | title = International Law | publisher = United Nations | accessdate = 2007-03-27 }}</ref> - ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದಾದರೂ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಯಭಾರಕ್ಕೆ ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. *ಒಟ್ಟಾರೆ, ೨೦೦೪ನೇ ಇಸವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಮಾನವರು ಭೂಮಿಯ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಹೊರಗೆ ಪಯಣಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[:en:Apollo program|ಹನ್ನೆರಡು]] ಜನರು [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವರೆಂದರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವವರು. ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂರು ಜನರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೂಮ್ಮೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಭವಿಷ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Sun Life.png|thumbnail|upright=2|ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಗಾತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಳ]] ಭೂಮಿಯ ಭವಿಷ್ಯವು [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಂ ಬೂದಿಯ ನಿರಂತರ ಶೇಖರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, [[:en:Solar luminosity|ಸೂರ್ಯನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾಂತೀಯತೆ]]ಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧೧೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯತೆಯು ೧೦%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="sun_future">{{cite journal | author=Sackmann, I.-J.; Boothroyd, A. I.; Kraemer, K. E. | title=Our Sun. III. Present and Future | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | pages=457-468 | url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993ApJ...418..457S | accessdate=2007-03-31 }}</ref> ಹೆಚ್ಚಾದ ಈ ವಿಕಿರಣದಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಸಾಗರಗಳ ನಾಶವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಘೋರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಂದು ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal | last = Kasting | first = J.F. | title=Runaway and Moist Greenhouse Atmospheres and the Evolution of Earth and Venus | journal=Icarus | year=1988 | volume=74 | pages=472-494 | url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1988Icar...74..472K | accessdate=2007-03-31 }}</ref> ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಅಜೈವಿಕ [[:en:Carbon cycle|CO₂ ಆವರ್ತ]]ದ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ, ಇನ್ನು ೯೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]]ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಗಿಡ-ಮರಗಳಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗುವಷ್ಟು ([[:en:C4 carbon fixation|C4 ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗೆ ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ ೧ ಭಾಗದಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ) ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸೂರ್ಯನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಭೂಮಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಬಹುತೇಕ ವಾಯುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal | author=Guillemot, H.; Greffoz, V. | title=Ce que sera la fin du monde | journal=Science et Vie | date=Mars 2002 | volume=N° 1014 | language=French }}</ref> ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತಾಪಮಾನವು ಈಗಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಮೂಲಕ ಜಿನುಗಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲ್ದಿದ್ದರೂ ಮೇಲ್ಮೈ ನೀರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಂಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news | first=Damian | last=Carrington | title=Date set for desert Earth | publisher=BBC News | date=February 21, 2000 | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/specials/washington_2000/649913.stm | accessdate=2007-03-31 }}</ref> ಇನ್ನು ೫೦೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯವು ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯವಾಗಿ ಉಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಕಕ್ಷೆಗಿರುವ ದೂರದ (೧ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ]]) ೯೯%ರಷ್ಟು ದೂರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯವು ಹಿಗ್ಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾದರಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣ, ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಯು ಸುಮಾರು ೧.೭ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖ.ಮಾ]]ಗಳ ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬಹುದು. ಹೀಗೆ, ಭೂಮಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಹೊರ ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ ಆವೃತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಸೂರ್ಯನ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="sun_future" /> <br /> ==ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಏಳು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ ನಾಸಾ== *23 Feb, 2017; *ಅಮೆರಿಕದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ನಾಸಾ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದಾಚೆ ಇನ್ನೊಂದು [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಇರುವ 7 [[ಗ್ರಹ]]ಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದು, ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಗ್ರಹಗಳು ಎಷ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ನಮ್ಮ [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದಂತೆಯೇ ಇರುವ ಈ ಹೊಸ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕುಬ್ಜ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸುತ್ತುವ ಏಳು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗ್ರಹಗಳು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಏಳು ಗ್ರಹಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸೆಲೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. *ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ 200 ಪಟ್ಟು ಕಾಂತಿಹೀನವಾಗಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರವೊಂದರ ಸುತ್ತಲೂ ಈ ಗ್ರಹಗಳು ತಿರುಗುತ್ತಿವೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಜೋತಿರ್‍‍ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ಸೌರಮಂಡಲವನ್ನು ಹೋಲುವ ಈ ಸೌರಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾದ ಕುಬ್ಜ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ತ್ರಪ್ಪಿಸ್ಟ್ (Trappist-1) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. 1 ನಕ್ಷತ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಇರುವ ಏಳು ಗ್ರಹಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿವೆ. Trappist-1 ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಬುಧಗ್ರಹದ ಕಕ್ಷೆಯಷ್ಟು ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಹಗಳು ಸ್ಥಿತಿಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ b,c,d,e,f,g,h ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ A ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/23/473749.html ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಏಳು ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ ನಾಸಾ]</ref> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ == *[https://www.prajavani.net/stories/stateregional/planet-was-first-discovered-551027.html ಮಂಜು, ಕಬ್ಬಿಣ, ಸಂಯುಕ್ತ ಲೋಹದ ಅಂಶಗಳಿದಂ ಕೂಡಿದ ಗ್ರಹ;ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗ್ರಹ ಪತ್ತೆ;22 ಜೂನ್ 2018] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೌರಮಂಡಲ]] [[new:बँग्वारा]] c92g24q1rx69d2pzk7xokiavppmgqng 0 4008 1375868 1364573 2026-06-26T17:29:14Z Mallikarjunasj 11080 /* ಜನನ, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ added image 1375868 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ | image = Shankar-Nag-pic.jpg | imagesize = | caption = | birth_name = ಶಂಕರ್ ನಾಗರ ಕಟ್ಟೆ | birth_date = {{birth date|df=yes|1954|11|9}} | birth_place = ಮಲ್ಲಾಪುರ, [[ಹೊನ್ನಾವರ]] ([[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ]]), [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], ಭಾರತ | death_date = {{death date and age|df=yes|1990|09|30|1954|11|9}} | death_place = Near Anagod, [[ದಾವಣಗೆರೆ ]], ಕರ್ನಾಟಕ | height = 5 ft 7 in | yearsactive = 1977–1990 | othername = ಶಂಕರ್ ಅಣ್ಣ, ಕರಾಟೆ ಕಿಂಗ್, ಆಟೋರಾಜ, ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್, | occupation = ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕರು, ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ಕಿರುತೆರೆಯ ನಟರು,ಕಿರುತೆರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು | spouse = [[ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್]] | children = ಕಾವ್ಯ | ತಂದೆ ತಾಯಿ = Sadananda Nagarakatte<br>Anandi | family = [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] | website = http://www.shankarnag.in/<br> http://www.rangashankara.org/ }} '''ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್(''' (ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ಶಂಕರ್) (9 ನವೆಂಬರ್ 1954 - 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1990) [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಖ್ಯಾತ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಆರ್. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಕಿರು ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರದ ದೂರದರ್ಶನದ ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ IFFI ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (ಪುರುಷ) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು: ಸಿಲ್ವರ್ ಪೀಕಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು 7ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://books.google.co.in/books?id=EKo-DwAAQBAJ&pg=PT157&lpg=PT157&dq=iffi+girish+karnad+1979&source=bl&ots=i-oQyInjhS&sig=ouE2Erj4qaPNVQsqJMuI8UEP7Mc&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjwpca06c_YAhUjSo8KHRMmBgIQ6AEIUTAJ#v=onepage&q=iffi+girish+karnad+1979&f=false|title=Conscience of The Race|last=RAY|first=BIBEKANANDA|date=5 April 2017|publisher=Publications Division Ministry of Information & Broadcasting|via=Google Books}}</ref> ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರ '''22 ಜೂನ್ 1897''' ರ ಸಹ-ಬರಹಗಾರರು. ಅವರು ನಟ [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-10/bangalore/28062999_1_shankar-nag-ranga-shankara-arundhati-nag|title=A cyber memorial for Shankar Nag - Times of India|publisher=|access-date=2018-08-24|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109145611/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-11-10/bangalore/28062999_1_shankar-nag-ranga-shankara-arundhati-nag|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-24/bangalore/37980368_1_shankar-nag-autorickshaw-documentary-film|title=Celebrating Shankar Nag as Auto Raja - Times of India|publisher=|access-date=2018-08-24|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109145716/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-24/bangalore/37980368_1_shankar-nag-autorickshaw-documentary-film|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=YbG4HPNDlsk|title=Shankar Nag Last Interview - Part 2|last=Anand Chandrashekar|first=|date=7 November 2009|publisher=|via=YouTube}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-14/news-interviews/37712791_1_shankar-nag-documentary-auto-raja|title=This one's for Shankar Nag - Times of India|publisher=|access-date=2018-08-24|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109145222/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-14/news-interviews/37712791_1_shankar-nag-documentary-auto-raja|url-status=dead}}</ref> ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== *ನವೆಂಬರ್ ೯,೧೯೫೪ ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲೂಕಿನ ಮಲ್ಲಾಪುರ ಎಂಬ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.ನಕ್ಷತ್ರ ನಾಮ'ಅವಿನಾಶ'.ಹೀಗೆಂದರೆ ವಿನಾಶವಿಲ್ಲದವನು ಎಂದರ್ಥ.ತಂದೆ ಹೊನ್ನಾವರದ ನಾಗರ ಕಟ್ಟೆಯ ಸದಾನಂದ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಕರೆಯುತಿದ್ದ ಹೆಸರು ಭವಾನಿ ಶಂಕರ್. ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ನಂತರ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿದರು. *ಮುಂಬೈನ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಮರಾಠಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಚಿತ್ರಕತೆ ರಚಿಸಿದ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರ ’೨೨ ಜೂನ್ ೧೮೯೭’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. *ಅಣ್ಣನಂತೆ ತಮ್ಮನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕರನಾದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಅಭಿರುಚಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ತಬಲ, ಕೊಳಲು, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು. ಮರಾಠಿ ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್|ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರ]] '[[ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ]]' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. *ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಾರ್ಥಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ನಂತರದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಸುಮಾರು ೯೨ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರ "ಗೆದ್ದ ಮಗ". ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಅವರೊಡನೆ "[[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]]", "[[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]]" ಮತ್ತು "[[ಗೀತಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೀತಾ]]" ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. *ಇದರಲ್ಲಿ "ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ" ಮತ್ತು "ಗೀತಾ" ಚಿತ್ರಗಳು [[ಇಳಯರಾಜ]] ಅವರ ಮಧುರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿವೆ. ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ ಶಂಕರ್ ಅವರು [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್|ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ]] ರ "ಅಂಜು ಮಲ್ಲಿಗೆ", "ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ" ಮತ್ತು ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಭಾರತೀಯ [[ದೂರದರ್ಶನ|ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲೇ]] ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ [[ಆರ್.ಕೆ.ನಾರಾಯಣ್|ಆರ್.ಕೆ. ನಾರಾಯಣ್]] ಅವರ "[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ಅಥವಾ ಮಾಲ್ಗುಡಿಯ ದಿನಗಳು" ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾಮಿ]] ಧಾರವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಸಹ ಇದುವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ತರಹದ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿ ಪಂಡಿತರು, ಬುದ್ಧಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ಮಹೋನ್ನತ ಧಾರವಾಹಿ ‘[[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]]’.<ref>{{cite book|url=http://www.goodreads.com/book/show/13504305-nanna-tamma-shankara|title='Nanna tamma Shankara' (My brother Shankara)|last=Nag|first=Anant|publisher=Total Kannada|year=2001|isbn=9788192226903|location=Bangalore}}</ref>. [[File:Bronze Statue of Shankara Nag, 80 feet Road, TippaSandra Entrance Bus Stop, Indiranagar, Bengaluru.jpg|thumb|Bronze Statue of Shankara Nag, 80 feet Road, TippaSandra Entrance Bus Stop, Indiranagar, Bengaluru]] ==ದಾಂಪತ್ಯ ನಾಟಕ ಬದುಕು== ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಅರುಂಧತಿ ನಾಗ್]].ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದ ಅರುಂಧತಿ ಅವರನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಮದುವೆಯಾದರು. ಮಗಳು ಕಾವ್ಯ. <BR> ಈ ದಂಪತಿಗಳು ‘ಸಂಕೇತ್’ ಎಂಬ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ‘ಅಂಜುಮಲ್ಲಿಗೆ’, ‘ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್’, ‘ಸಂಧ್ಯಾ ಛಾಯ’, ‘ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ’, ‘ಆಟ ಬೊಂಬಾಟ’, ‘ನಾಗಮಂಡಲ’ ಮುಂತಾದ ಸುಂದರ ನಾಟಕಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ನಾಟಕರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಒಡನಾಟ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ದಂಪತಿಗಳು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ, ನಾಟಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸುಗಮವಾಗಿರುವಂತೆ ನಾಟಕಮಂದಿರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ದುರ್ಮರಣಕ್ಕೀಡಾದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅರುಂಧತಿನಾಗ್ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.ಆ ರಂಗಮಂದಿರಕ್ಕೆ [http://www.rangashankara.org/home/rangatest/# "ರಂಗಶಂಕರ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809084632/http://www.rangashankara.org/home/rangatest/ |date=2011-08-09 }} ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು."ರಂಗಶಂಕರ" ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ನಿಧನ== *[[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦]], [[೧೯೯೦]] ರಂದು ದಾವಣಗೆರೆಯ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದಾದ ಅನಗೋಡು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಕುರಸ್ವಾಮಿ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭವದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಅವರು ಕಾರು ಅಪಘಾತದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/shanker-nags-malgudi-days-is-back-on-television/265658-71-205.html|title=Shanker Nag's 'Malgudi Days' is back on television|date=12 June 2012|newspaper=IBN Live|accessdate=16 January 2014|archive-date=16 ಜನವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116141626/http://ibnlive.in.com/news/shanker-nags-malgudi-days-is-back-on-television/265658-71-205.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0244911/reviews|title=Malgudi days : Reviews|publisher=IMDb|accessdate=16 January 2014}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವ== *ಇವರು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು ಉದಾಹರಣೆಗೆ '''ಮಿಂಚಿನ ಓಟ''' ಮತ್ತು '''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದೆ ಹೀಗೆ''' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ (೧೯೭೯-೮೦ರಲ್ಲಿ) ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ (೧೯೮೩-೮೪ರಲ್ಲಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. * '''ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್''' ೧೯೮೪-೮೫ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಪಾನನಿಷೇಧದ ಬಗೆಗಿನ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿ ರಜತ ಕಮಲ ಮತ್ತು ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದರು. *ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಚಾಲಿತ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತ ಸಂಕೇತ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ '''ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್''' ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಕಲಾ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/Ready-for-an-encore/articleshow/205174.cms?|title=Ready for an encore|date=28 September 2003|accessdate=3 November 2015}}</ref> *ಸುಮಾರು ೯೪ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ '''ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್''', ನಟನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಬ್ಬರೂ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡದ್ದು ಶಂಕರರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Shankar-Nag-accident-Family-to-get-Rs-26-8-lakh/articleshow/4049219.cms|title=Shankar Nag accident: Family to get Rs 26.8 lakk|date=30 January 2009|newspaper=The Times of India|accessdate=8 February 2017|agency=TNimes News Network}}</ref> [[ನಿಗೂಢ ರಹಸ್ಯ]] '''ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್''' ಅಭಿನಯದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ..<ref>http://www.knowitonce.com/entertainment/pravadi-kannada-shankar-nag-movie-review.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://mp3loot.ninja/index.php?q=tv9+filmy+funda+pravadi+shankar+nag+comes+alive+shankar+nag+s+animation+filmy+pravadhi&type=video&view=536a755066436d62633730 Tv9 Filmy Funda Pravadi Shankar Nag Comes Alive Shankar Nag S Animation Filmy Pravadhi – Free MP3, Lyrics, Albums & Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303212858/http://mp3loot.ninja/index.php?q=tv9+filmy+funda+pravadi+shankar+nag+comes+alive+shankar+nag+s+animation+filmy+pravadhi&type=video&view=536a755066436d62633730 |date=2016-03-03 }}. Mp3loot.ninja. Retrieved 1 October 2016.</ref> == ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರಗಳು== * [[ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ]] * [[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]] * [[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]] * [[ಗೀತಾ]] * [[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]] * [[ಹೊಸ ತೀರ್ಪು]] * [[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]] * [[ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ]] * [[ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್]] ಧಾರಾವಾಹಿ * [[ಲಾಲಚ್]] (ಹಿಂದಿ) ==ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಅವರ ಕನಸುಗಳು== <BR> ನಂದಿ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ರೋಪ್ ವೇ, ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು, ರಂಗಮಂದಿರ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ '''ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗ್ಗಡೆ''' ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು '''ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್'''.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/05/20/stories/2007052005071000.htm|title=Music director L. Vaidyanathan dead|date=20 May 2007|newspaper=The Hindu|accessdate=16 January 2014|archive-date=21 ಮೇ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070521194938/http://www.hindu.com/2007/05/20/stories/2007052005071000.htm|url-status=dead}}</ref> ==ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {{colbegin|3}} *1) [[ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] - ೧೯೭೮ *2) [[ಸೀತಾ ರಾಮು]] - ೧೯೭೯ *3) [[ಐ ಲವ್ ಯೂ]] - ೧೯೭೯ *4) [[ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡು ತಮಾಷೆ ನೋಡು]] - ೧೯೭೯ *5) [[ಮಧುಚಂದ್ರ]] - ೧೯೭೯ *6) [[ಮಿಂಚಿನ ಓಟ]] - ೧೯೮೦ *7) [[ಆಟೋರಾಜ]] - ೧೯೮೦ *8) [[ಮೂಗನ ಸೇಡು]] - ೧೯೮೦ *9) [[ಹದ್ದಿನ ಕಣ್ಣು]] - ೧೯೮೦ *10) [[ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಆರು ಕಣ್ಣು]] - ೧೯೮೦ *11) [[ಆರದ ಗಾಯ]] - ೧೯೮೦ *12) [[ರುಸ್ತುಮ್ ಜೋಡಿ]] - ೧೯೮೦ *13) [[ಜನ್ಮ ಜನ್ಮದ ಅನುಬಂಧ]] - ೧೯೮೦ *14) [[ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ]] - ೧೯೮೧ *15) [[ಕುಲಪುತ್ರ]] - ೧೯೮೧ *16) [[ಹಣಬಲವೋ ಜನಬಲವೋ]] - ೧೯೮೧ *17) [[ಗೀತಾ]] - ೧೯೮೧ *18) [[ದೇವರ ಆಟ]] - ೧೯೮೧ *19) [[ಭರ್ಜರಿ ಬೇಟೆ]] - ೧೯೮೧ *20) [[ಮುನಿಯನ ಮಾದರಿ]] - ೧೯೮೧ *21) [[ಜೀವಕ್ಕೆ ಜೀವ]] - ೧೯೮೧ *22) [[ಅರ್ಚನ]] - ೧೯೮೨ *23) [[ಬೆಂಕಿ ಚೆಂಡು]] - ೧೯೮೨ *24) [[ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಳ್ಳನಲ್ಲ]] - ೧೯೮೨ *25) [[ನ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲಿದೆ?]] - ೧೯೮೨ *26) [[ಧರ್ಮ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿತು]] - ೧೯೮೨ *27) [[ಗೆದ್ದಮಗ]] - ೧೯೮೩ *28) [[ನ್ಯಾಯ ಗೆದ್ದಿತು]] - ೧೯೮೩ *29) [[ಚಂಡಿ ಚಾಮುಂಡಿ]] - ೧೯೮೩ *30) [[ಕೆರಳಿದ ಹೆಣ್ಣು]] - ೧೯೮೩ *31) [[ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ]] - ೧೯೮೩ *32) [[ಆಕ್ರೋಶ]] - ೧೯೮೩ *33) [[ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ]] - ೧೯೮೩ *34) [[ನಗಬೇಕಮ್ಮ ನಗಬೇಕು]] - ೧೯೮೪ *35) [[ರಕ್ತ ತಿಲಕ]] - ೧೯೮೪ *36) [[ತಾಳಿಯ ಭಾಗ್ಯ]] - ೧೯೮೪ *37) [[ಬೆಂಕಿ ಬಿರುಗಾಳಿ]] - ೧೯೮೪ *38) [[ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ]] - ೧೯೮೪ *39) [[ಇಂದಿನ ಭಾರತ]] - ೧೯೮೪ *40) [[ಬೆದರು ಬೊಂಬೆ]] - ೧೯೮೪ *41) [[ಶಪಥ]] - ೧೯೮೪ *42) [[ಗಂಡು ಭೇರುಂಡ]] - ೧೯೮೪ *43) [[ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೇಮ]] - ೧೯೮೪ *44) [[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್]] - ೧೯೮೪ *45) [[ಆಶಾಕಿರಣ]] - ೧೯೮೪ *46) [[ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ]] - ೧೯೮೪ *47) [[ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ]] - ೧೯೮೪ *48) [[ತಾಯಿ ಕನಸು]] - ೧೯೮೫ *49) [[ಪರಮೇಶಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗ]] - ೧೯೮೫ *50) [[ಮಾನವ ದಾನವ]] - ೧೯೮೫ *51) [[ಕಿಲಾಡಿ ಅಳಿಯ]] - ೧೯೮೫ *52) [[ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿ]] - ೧೯೮೫ *53) [[ಕರಿನಾಗ]] - ೧೯೮೫ *54) [[ತಾಯಿಯೆ ನನ್ನ ದೇವರು]] - ೧೯೮೬ *55) [[ನಾ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಸುವೆ]] - ೧೯೮೬ *56) [[ಅಗ್ನಿ ಪರೀಕ್ಷೆ]] - ೧೯೮೬ *57) [[ರಸ್ತೆ ರಾಜ]] - ೧೯೮೬ *58) [[ಸಂಸಾರದ ಗುಟ್ಟು]] - ೧೯೮೬ *59) [[ತಾಯಿ]] - ೧೯೮೭ *60) [[ಈ ಬಂಧ ಅನುಬಂಧ]] - ೧೯೮೭ *61) [[ಹುಲಿ ಹೆಬ್ಬುಲಿ]] - ೧೯೮೭ *62) [[ಲಾರಿ ಡ್ರೈವರ್]] - ೧೯೮೭ *63) [[ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ]] - ೧೯೮೭ *64) [[ದಿಗ್ವಿಜಯ]] - ೧೯೮೭ *65) [[ಶಕ್ತಿ]] - ೧೯೮೮ *66) [[ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ]] - ೧೯೮೮ *67) [[ಧರ್ಮಾತ್ಮ]] - ೧೯೮೮ *68) [[ಮಿಥಿಲೆಯ ಸೀತೆಯರು]] - ೧೯೮೮ *69) [[ತರ್ಕ]] - ೧೯೮೯ *70) [[ಮಹಾಯುದ್ಧ]] - ೧೯೮೯ *71) [[ಅಂತಿಂಥ ಗಂಡು ನಾನಲ್ಲ]] - ೧೯೮೯ *72) [[ವಾಲ್ ಪೋಸ್ಟರ್]] - ೧೯೮೯ *73) [[ಸಿ.ಬಿ.ಐ ಶಂಕರ್]] - ೧೯೮೯ *74) [[ಇದು ಸಾಧ್ಯ]] - ೧೯೮೯ *75) [[ರಾಜ ಸಿಂಹ]] - ೧೯೮೯ *76) [[ಜಯಭೇರಿ]] - ೧೯೮೯ *77) [[ನರಸಿಂಹ]] - ೧೯೮೯ *78) [[ಎಸ್.ಪಿ.ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಭಾಗ-೨]] - ೧೯೯೦ *79) [[ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು]] - ೧೯೯೦ *80) [[ಮಹೇಶ್ವರ]] - ೧೯೯೦ *81) [[ತ್ರೀನೇತ್ರ]] - ೧೯೯೦ *82) [[ಆವೇಶ]] - ೧೯೯೦ *83) [[ಹೊಸ ಜೀವನ]] - ೧೯೯೦ *84) [[ಹಳ್ಳಿಯ ಸುರಾಸುರರು]] - ೧೯೯೦ *85) [[ಭಲೇ ಚತುರ]] - ೧೯೯೦ *86) [[ಆಟ ಬೊಂಬಾಟ]] - ೧೯೯೦ *87) [[ನಿಗೂಢ ರಹಸ್ಯ]] - ೧೯೯೦ *88) [[ನಕ್ಕಳಾ ರಾಜಕುಮಾರಿ]] - ೧೯೯೧ *89) [[ಪುಂಡಪ್ರಚಂಡ]] - ೧೯೯೧ *90) [[ಸುಂದರಕಾಂಡ]] - ೧೯೯೧ *91) [[ನಾಗಿಣಿ]] - ೧೯೯೧ *92) [[ಪ್ರಾಣ ಸ್ನೇಹಿತ]] - ೧೯೯೩ *93) [[ಸರ್ವಸಾಕ್ಷಿ]] (ಮರಾಠಿ) - ೧೯೭೮ *94) [[ಉತ್ಸವ್]] (ಹಿಂದಿ) - ೧೯೮೪ {{colend}} ==ಶಂಕರ್‌ನಾಗ್ ಅವರ ರೇಡಿಯೋ ಸಂದರ್ಶನ== '''ಕರಾಟೆ ಕಿಂಗ್ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಅವರು ೧೯೮೮ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಸಂದರ್ಶನ''' ತೂರುರುರೂರು ತೂರುತುರೂರು ತು ಅರೆರೆರೆರೆ ಕ್ಷಮ್ಸಿ ನಿಮ್ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಲಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ ನಿಮ್ಮ ರೇಡಿಯೋ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟ್ರು ಆನ್ ಆಗಿರ್ಬೋದು ಅಂತ ಯೋಚ್ನೇನೆ ಬರ್ಲಿಲ್ಲ ನೋಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ ಪಾಡಿಗೆ ಲಲಲಲ ಅಂತ ಬೇಸರವಾಗಿ ಹಾಡ್ತಾ ಇದ್ದೆ ತಿರ್ಗ ಕ್ಷಮ್ಸಿ ನಾನು ಇದೆಲ್ಲ ನನ್ ಪರಿಚಯ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ದೇನೆ ಮಾತಾಡ್ತಾಯಿದ್ದೀನಿ ಈಗ ನಿಮ್ಮಲ್ ಯಾರಾದ್ರು ಹೇಳ್ವೋದು ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಮಹರಾಯ ಅಂತ ಇದೆ ಇದೆ ಇದೆ ಸಾರ್ ಪರಿಚಯ ಆದ್ರೆ ನಾವು ನೀವು ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ರ ಆಗ್ತಿವಿ ಅಂದ್ರೆ ನನ್ ಮಾತ್ ಕೇಳಿದ್ರೆ ನಿಮ್ಗೆ ಅಥವಾ ನಿಮ್ ಮಾತ್ ಕೇಳಿದ್ರೆ ನನಗೆ ಒಂಥರಾ ಅನುಕಂಪ ಪೂರಿತವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ ನನ್ನ ಹೆಸರು ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ಶಂಕರ ಉರುಫ್ ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಅಂತ ನಮಸ್ಕಾರ ಇದೇ ನಾಡು ಇದೇ ಭಾಷೆ ಎಂದೆಂದೂ ನನ್ನದಾಗಿರಲಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳಾದ್ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಭೇಟಿ ಮಾಡ್ತಾಯಿದ್ದೀನಿ ಆದ್ರೆ ಏನ್ ಮಾಡೋದು ಪ್ರಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೆ ಕೆಲ್ಸ ಕೆಲ್ಸ ಕೆಲ್ಸ ಅಂತ ಊರೂರು ಸುತ್ತೋದೆ ಆಯ್ತು ವಿನಾ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ಹತ್ರ ಬರೋಕೆ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂತು ಇವತ್ ತಮ್ಮೆಲ್ಲರತ್ರ ಮಾತಾಡೋ ಯೋಗ ಇತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದೀನಿ ಮತ್ತೆ ಇಂಥ ಒಂದು ಸುವರ್ಣವಕಾಶ ದೊರಕಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆ ಹಾಡು ಕೇಳುಸ್ಕೊ ಬೇಕಲ್ವ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ಅರೆ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ಸ್ವಾಮಿ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವ್ ಹೀಗಿರೋದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲ ಅಂದ್ರೆ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದ್ರೆ ಆ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲ್ಸ ಮಾಡೊ ಅವಕಾಶ ಸಿಗೊ ಮುಂಚೆ ನಾನು ಬಹಳಷ್ಟು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ್ಸ ಮಾಡ್ತಾಯಿದ್ದೆ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನ ಲೈಟಿಂಗು ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟೇಜು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕಲ್ಲಿ ನೌಕ್ರಿನು ಮಾಡ್ತಾಯಿದ್ದೆ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಅಲ್ಲ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಅಲ್ಲ ಓಸಿಯಾಗಿ ಓಸಿ ರಿ ಓಸಿ ಅಂದ್ರೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ವ ನಿಮ್ಗೆ ಆರ್ಡಿನರಿ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಆ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೌಕ್ರಿ ಮುಗ್ಸಿ ಒಂದು ನಾಟ್ಕದ ರಿಹರ್ಸಲ್ ಮಾಡ್ತಿರೊವಾಗ ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವ್ರು ಬಂದ್ರು ನೋಡುದ್ರು ಮತ್ ಕೇಳುದ್ರು ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟ್ ಮಾಡ್ತಿಯೇನೋ ಹುಡುಗ ಅಂತ ಸಿನಿಮಾ ಅಂದ್ರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯ ಹೆದ್ರಿಕೆ ಇದ್ದೆ ಇತ್ತು ಆದ್ರು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಓ ಸಿನಿಮಾ ತಾನೆ ಅದ್ರಲ್ ಏನಂತೆ ಮಾಡಣ ಸಾರ್ ಅಂದೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ದಾಂಡೇಲಿಯ ಗಾಢವಾದ ಸುಂದರವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದೆ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದ ಚಿತ್ರದ ಈ ಹಾಡು ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಾಗ ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿತು ಡಬ್ಬಿಂಗು ಆಯ್ತು ಫಸ್ಟ್ ಪ್ರಿಂಟು ಆಚೆ ಬಂತು ಸುತ್ ಮುತ್ ಇರೊ ಸ್ವಲ್ಪ್ ಜನಗಳು ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರಿವ್ಯೂ ನೋಡ್ದೋರು ಪರ್ವಾಗಿಲ್ವೆ ಹುಡ್ಗ ಸುಮಾರಾಗ್ ಅಭಿನಯ ಮಾಡ್ತಾನೆ ಅಂದ್ರು ಈ ಮಾತ್ ಕೇಳಿದ್ದೆ ಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಈ ಹುಬ್ಬು ತಲೆಕೂದ್ಲಿಗೆ ಎಗ್ರಿ ಸಿಕ್ಕಾಕೊಬಿಡ್ತು ಇನ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸಿನಿಮಾ ಅ್ಯಕ್ಟರ್ ಆಗ್ತಿನಿ ಅಂತ ನಾನು ಕನ್ಸಲ್ಲು ನೆನ್ಕೊಂಡಿರ್ಲಿಲ್ಲ ರಜತ ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ್ನೆ ಸಲ ನನ್ನನ್ನೆ ನಾನು ನೋಡ್ದಾಗ ಒಂತರಾ ಅನ್ನುಸ್ತು ಅಲ್ಲ ಇದ್ಯಾಕ್ ನನ್ ಮೊಗ ಹೀಗ್ ಕಾಣಿಸ್ತಾ ಇದೆ ಅದ್ಯಾಕೆ ನಡೆಯೊವಾಗ ನನ್ ಕೈ ವಂಕ್ ಪಂಕ್ ಆಗಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಹೋಗುತ್ತೆ ಎಕ್ಸೆಟ್ರಾ ಎಕ್ಸೆಟ್ರಾ ಇಂಥ ಯೋಚ್ನೆ ಇರೋವಾಗ ಅಬ್ಬಯ್ಯನಾಯ್ಡು ಅವ್ರ್ ಕಣ್ಣು ನನ್ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸೀತಾರಾಮು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯ ಮಾಡೋಕೆ ಅವ್ರ್ ದೊಡ್ ಮನಸ್ ಮಾಡಿ ನನ್ಗೊಂದು ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ರು ಮೊದಲ್ನೆ ದಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ ಹೋದ್ರೆ ನನ್ ಹೃದಯ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತ್ ಬಿಡ್ತು ಯಾಕಂದ್ರೆ ಮೊದಲ್ನೆ ದಿನವೆ ಈ ಹಾಡಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಇತ್ತು ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಸೆಯು ತೋಳಲಿ ಬಳಸಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಯಕೆಯು ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡಲು ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಸೆಯು ತೋಳಲಿ ಬಳಸಲು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಯಕೆಯು ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡಲು ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡಲು ಈ ಹಾಡಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿಯೊಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನಿಂತೋಗಿರು ನನ್ನ ಹೃದಯ ಆಚೆನೇ ಬಂದ್ಬಿಡ್ತು ಅಂದ್ರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಆಗಲಾರದು ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಂಚೆ ನಾನ್ ಎಲ್ಲೂ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಹಾಡಿರ್ಲಿಲ್ಲ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಂದ್ರೆ ಏನು ಅಂತ ಅದಕ್ ಮುಂಚೆನೆ ಗೊತ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವ್ರು ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಉಡುಪಿ ಜಯರಾಂ ಅವ್ರು ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಅಂದ್ರು ಜಿಗಿತ ಜಿಗಿತ ಸ್ಟೆಪ್ ಹಾಕು ಅಂದ್ರು ನಾನ್ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡ್ದೆ ರಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡ್ದೆ ಆದ್ರೆ ಕೈ ಬರ್ಬೆಕಾಗ್ ಜಾಗ್ ದಲ್ಲಿ ಧೀ ಬರ್ತಾಯಿತ್ತು ಕಾಲ್ ಸರಿ ಬಿದ್ರೆ ಕೈ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಹೋಗ್ತಾ ಇತ್ತು ಕೊನೆಗ್ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಒಂದ್ ಮೂಲೆಲ್ ಹೋಗಿ ಸಿಗರೆಟ್ ಸೇದ್ತಾ ಕುತ್ಕೊಬಿಟ್ಟೆ ಆಗ ಆ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿ ಮಂಜುಳಾ ಬಂದ್ರು ಧೈರ್ಯ ಕೊಟ್ರು ಮೊದಲ್ನೆ ಸಲ ಹಾಗ್ ಆಗುತ್ತೆ ಬಿಡಿ ನನ್ ಜೊತೆ ಎಲ್ಲ ಸ್ಟೆಪ್ ಒಂದ್ ಸಲ ಹಾಕ್ ನೋಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರಿಹೋಗುತ್ತೆ ಬನ್ನಿ ಅಂದ್ರು ಅವರ ಆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಆ ಸಹಾಯ ನಾನೆಂದು ಮರೆಯೊ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಆ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ನಂತರ ಮಂಜುಳಾ ಅವ್ರ್ ಜೊತೆಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸೊ ಅವಕಾಶ ನನಗ್ ಸಿಕ್ತು ಆದ್ರೆ ಇವತ್ ದುಃಖ ಒಂದೇ ಈಗ್ ಒಳ್ಳೆ ಕಾಲ ಜೊತೆಯಲ್ ಕಳೆಯೋಣ ಅಂದ್ರೆ ಮಂಜುಳಾ ಅವ್ರು ನಮ್ಮ ಜೊತೆಲಿ ಇಲ್ಲ ದಿವಂಗತ ಮಂಜುಳಾ ಅವ್ರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡು ನೀನಿರಲು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಲ್ಲ ಹಸಿರಾದಂತೆ ಕೆಲವು ಸಲ ಮಂಜುಳಾ ಅಂಥ ಒಳ್ಳೆ ನಟಿ ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲ ಅಂತ ನಂಬೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ ಆದ್ರೆ ಜೀವನ ಇರೋದೆ ಹೀಗೆ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ಈ ಜೀವನ ಅನ್ನೋದು ನೂರಾರು ಬಣ್ಣಗಳು ಕೂಡಿ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಅನ್ಸುತ್ತೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಕುಚಿತ ಆಗ್ಬಿಡುತ್ತೆ ಒಮ್ಮೆ ತಂಪಾಗಿ ಉದ್ದವಾಗಿ ಕಾಣ್ಸೊ ಮೆತ್ತನೆ ಹಾಸಿಗೆ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಗತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗ್ ಕೂತ್ಬಿಡುತ್ತೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತಂದ್ ಕೊಟ್ಟ ಅನುಭವಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದ್ ಸುರುಳಿ ಅಗೋಯ್ತಲ್ಲ ಅಂತ ದುಃಖನು ಆಗುತ್ತೆ ಆದ್ರೆ ಜೀವನ ಮಾತ್ರ ನಡ್ದೆ ನಡಿಯುತ್ತೆ ದೋಣಿ ಸಾಗಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಿ ದೂರ ತೀರವ ಸೇರಲಿ ದೂರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗೊ ಅವಕಾಶ ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ದೊರೆಕ್ತು ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಂದ್ರೆ ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡ್ಬೆಕಾಗಿತ್ತು ಎರಡ್ನೆದು ನೀರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಮಾಸ್ಕು ಅಥವಾ ಯಾವ್ ಸಹಾಯ ಇಲ್ಲದೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡ್ಬೆಕಾಗಿತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟಾನೆ ಆಯ್ತು ಕೊನೆಗೂ ಕೆನಡಾ ಹೋಗಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ತಂದು ಲಂಡನಿಗೆ ಹೋಗಿ ಒಂದು ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಮಾಡ್ಸಿ ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಮ್ಯಾನ್ ಇಟ್ಕೊಂಡು ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ್ವಿ ಹಾಡು ಮುತ್ತೊಂದ ತಂದೆ ಕಡಲಾಳದಿಂದ ಅದೆ ಅಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡೆ ನೀನಿಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಈ ಹಾಡಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಮ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಲೆ ಆಯ್ತು ಅದಕ್ ಮುಂಚೆ ನಾವು ಸಿನಿಮಾ ಹಾಡುಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಗ್ರೌಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡ್ಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ ಮದ್ರಾಸು ಅಥವಾ ಬಾಂಬೆಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾಡ್ಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಯಾಕಂದ್ರೆ ಆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇರ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಸಲ ಮದ್ರಾಸು ಅಥವಾ ಬಾಂಬೆಗೆ ಹೋಗಿ ತಿಂಗ್ಳಾಂಗಟ್ಲೆ ಲೈನಲ್ ನಿಂತ್ಕೊಂಡು ನಮಸ್ಕಾರ ಸಾರ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಾರ್ ಅಂತ ಮಸ್ಕ ಹೊಡ್ದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡ್ಬೆಕಾಗಿತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿ ಅಯ್ಯೊ ಅನ್ನುಸ್ತು ಅಂದ್ರೆ ಸಿನಿಮಾ ತೆಗೆಯೋದು ಕನ್ನಡ್ದಲ್ಲಿ ನೋಡೊ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕನ್ನಡಿಗರು ಮತ್ತೆ ಸಂಗೀತ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡೋದು ಮಾತ್ರ ಮದ್ರಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತ ಬಹಳ ಯೋಚ್ನೆ ಆಗ್ಬಿಟಿತ್ತು ಆಗ '''ಸಿ.ವಿ.ಎಲ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಅನಂತ್ ನಾಗ್, ರಮೇಶ್ ಭಟ್, ಸೂರ್ಯ ರಾವ್''' ಅಂತ ಸ್ನೇಹಿತರ ಹತ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಕೇಳ್ಕೊಂಡು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಫಿಲ್ಮ್ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಈ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾದ '''ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ''' ಅವರಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಆಯ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತ ಕೂಡ ಬಾರ್ಸೊ ಒಳ್ಳೊಳ್ಳೆ ಕಲಾವಿದರು ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ ಇದ್ದಾರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ ಅನ್ನೊ ಸಂಕೇತವೆ ಈ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಇದೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋನಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿರೊ ಇನ್ನೊಂದ್ ಹಾಡು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹರೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹರೆ ಸ್ನೇಹಿತರೆ ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಳಯರಾಜ ಜ್ಞಾಪಕಕ್ ಬರ್ತಾರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಜೀನಿಯಸ್ ಅಂತ ಕರಿತೀವಲ್ಲ ಅಂಥ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಅವ್ರ್ ಸಂಗೀತ ಜಗತ್ತೆ ಬೇರೆ ಆ ಠೇಕಾನೆ ಬೇರೆ ಆ ಲಹರಿನೆ ಬೇರೆ ಅವ್ರ್ ಜೊತೆಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಂಪೋಸಿಗೆ ಕೂತ್ಕೊಂಡ್ರೆ ಸಮಯ ಹ್ಯಾಗ್ ಕಳಿಯುತ್ತೆ ಅಂತ ಲೆಕ್ಕಾನೆ ಇರೋದಿಲ್ಲ ಯಾವ್ದಾದ್ರು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಟ್ಯೂನು ಕೇಳಿದ್ರೆ ಎಂಟೊಂಭತ್ತು ಟ್ಯೂನು ಚಿಟಿಕೆ ಹೊಡಿಯೊಷ್ಟ್ರಲ್ಲಿ ರೆಡಿ ಮಾಡ್ಬಿಡ್ತಾರೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಟ್ಯೂನು ಅಂದವಾಗಿ ಇರುತ್ತೆ ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಉದಾಹರಣ ಅಂದ್ರೆ ಗೀತಾ ಚಿತ್ರದ ಈ ಹಾಡು ಜೊತೆಯಲಿ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ ಇರುವೆನು ಹೀಗೆ ಎಂದು ಹೊಸ ಹರುಷವ ತರುವೆನು ಇನ್ನು ಎಂದು ಓಓ ಎಂಥ ಮಾತಾಡಿದೆ ಹೌದು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇರೋಣ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೆ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇರೋಣ ಆದ್ರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ಸಹಯೋಗ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ನನ್ ಸಿನಿಮಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ್ಮೇಲೆ ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ಗೊಂದು ಸಣ್ಣ ಪತ್ರ ಬರಿರಿ ಅಂದ್ರೆ ಸುಮ್ನೆ ಉಪಚಾರಕ್ ಅಲ್ಲ ಏನಿಷ್ಟ ಆಯ್ತುಕಿನ್ನ ಏನಿಷ್ಟ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಬರಿರಿ ನನ್ನನ್ನ ದಯವಿಟ್ಟು ತಿದ್ದುಪಡಿಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೇಳಿದ್ ನಂತರವೂ ಏನನ್ನಿಸ್ತು ಅಂತ ಎರಡ್ ಲೈನ್ ಬರಿರಿ ನಾನು ಋಣಿ ಆಗಿರ್ತಿನಿ ಮತ್ತೆ ೨೮ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ರಸ್ತೆ ಬೆಂಗಳೂರು ೧ ದಯವಿಟ್ಟು ಬರಿರಿ ಅಥವಾ ಬನ್ನಿ ನನ್ನ ಬಾಗಿಲು ಸದಾ ತೆರೆದೆ ಇರುತ್ತೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮನೆ ಓ ಬಾ ಅತಿಥಿ ಏನಪ್ಪ ಶಂಕರನಾಗ ಅವಾಗ್ಲಿಂದ ಯಾವ್ದೋ ಓಬಿರಾಯನ ಕಾಲದ ಹಳೆ ರೆಕಾರ್ಡೆ ಬಾರಿಸ್ತಾ ಇದಿಯಲ್ಲ ಅಂತ ನನ್ನ ತರುಣ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹೇಳ್ವೋದು ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಪುಟಾಣಿ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮಂಜುನಾಥ್ ಮಂಜು ನೀವೆಲ್ಲರೂ ನಗ್ಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ ಹಾಡಿರೋ ಈ ಹಾಡು ಏನ್ ಹುಡ್ಗಿರೋ ಇದ್ಯಾಂಕಿಗ್ ಆಡ್ತಿರೋ ಲವ್ವು ಲವ್ವು ಲವ್ವು ಅಂತ ಕಣ್ಣಿರಿಡ್ತಿರೊ ಅಯ್ಯಯ್ಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಗಿಯೊ ಸಮಯ ಹತ್ರ ಬರ್ತಾಯಿದೆ ಅಲ್ಲ ಸಮಯ ಇಷ್ಟ್ ಬೇಗ ಕಳ್ದೋಯ್ತಲ್ಲ ಅಂತ ದುಃಖನು ಆಗ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ಏನ್ ಮಾಡೋದ್ ಹೇಳಿ ಆಲ್ ಗುಡ್ ಥಿಂಕ್ ಮಸ್ಟ್ ಕಮ್ ಟು ಅಂತ ಏನೊ ಹೇಳ್ತಾರಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಮ್ಗೆಲ್ರಿಗೂ ಇಷ್ಟ ಆಗಿದೆ ನಿಮ್ ಸಹಕಾರ ಬೆಂಬಲ ನನ್ಮೇಲೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತೆ ಅಂತ ನಾನು ನಂಬ್ಕೊಂಡಿದೀನಿ ಅಂದ್ರೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಇದ್ರು ಅಂದ್ರೆ ಕೋಪ ತಾಪ ಪ್ರೇಮ ಹೀಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಇದೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಆದ್ರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಯಾಕಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ದಾರಿನೆ ಇಲ್ಲ ನಮಸ್ಕಾರ ಬರ್ತಿನಿ ಹಾಹಾಹಾ ಆದ್ರೆ ಬರೊಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಕೊನೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾಡು ಆಕಾಶದಿಂದ ಜಾರಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *{{IMDb name|id=0619053}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{ಜನನನಿಧನ|೧೯೫೪|೧೯೯೦}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] 4yc3n7cp2af5umjiiyb2fsmfb9ncfx8 0 4789 1375869 1350199 2026-06-26T17:33:22Z Mallikarjunasj 11080 /* ಸಾಹಿತ್ಯ */ 1375869 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ | image = Bendre.jpg | imagesize = (ಚಿತ್ರದ ಗಾತ್ರ - default is 200px) | caption = ಶ್ರೀ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು | pseudonym = ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ | birth_date = ೧೮೯೬ ಜನವರಿ ೩೧ | birth_place = ಧಾರವಾಡ | death_date = ೧೯೮೧ ಅಕ್ಟೋಬರ ೨೬ | death_place = ಮುಂಬಯಿ | occupation = ವರಕವಿ, ಶಿಕ್ಷಕರು | nationality = ಭಾರತೀಯ | period = (ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಕಟನೆಯ ಕಾಲ) | genre = ಕಥೆ, ಕವನ, ವಿಮರ್ಷೆ, ಅನುವಾದ | subject = ಕರ್ನಾಟಕ, ಜನಪದ, ಶ್ರಾವಣ, ಜೀವನ, ಧಾರವಾಡ | movement = [[ನವೋದಯ]] | debut_works = (ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿ/ಗಳು) | influences = ಖಲೀಲ್ ಗಿಬ್ರಾನ್, ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು, ರವಿಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೂರ್ | influenced = | signature = |website = | footnotes = (ಇತರ ವಿಷಯಗಳು) }} '''ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ''' ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವರಕವಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ, ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕವನ ಸಂಕಲನವಾದ [[ನಾಕುತಂತಿ|ನಾಕುತಂತಿಗಾಗಿ]] ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜ್ಞಾನಪೀಠವನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://jnanpith.net/laureates.html?id=3|title=Jnanpith Laureates|access-date=2021-10-16|archive-date=2019-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191003072538/http://www.jnanpith.net/laureates.html?id=3|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=Dattetrreya%20Ramachandra%20Bendre|title=PREVIOUS AWARDEES|access-date=2021-10-16|archive-date=2021-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016155725/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=Dattetrreya%20Ramachandra%20Bendre|url-status=dead}}</ref> == ಜೀವನ == ಬೇಂದ್ರೆಯವರು [[೧೮೯೬|೧೮೯೬ನೆಯ]] ಇಸವಿ [[ಜನವರಿ ೩೧]] ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್ಟ, ತಾಯಿ ಅಂಬಿಕೆ(ಅಂಬವ್ವ). ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಕಾವ್ಯನಾಮ [[ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ]]. ಬೇಂದ್ರೆ ಮನೆತನದ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಠೋಸರ. ಇವರದ್ದು ವೈದಿಕ ವೃತ್ತಿಯ ಕುಟುಂಬ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಂಗ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ [[ಗದಗ್|ಗದಗ]] ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದ [[ಶಿರಹಟ್ಟಿ|ಶಿರಹಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. [[೧೯೧೩|೧೯೧೩ರಲ್ಲಿ]] ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಬೇಂದ್ರೆ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯ]] ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದಿ [[೧೯೧೮|೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ]] ಬಿ.ಎ. ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹಿಡಿದದ್ದು ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿ. [[೧೯೩೫|೧೯೩೫ರಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎ. ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಕಾಲ (೧೯೪೪ - ೧೯೫೬) [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ]] ಡಿ.ಎ.ವಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು [[೧೯೧೯|೧೯೧೯ರಂದು]] [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ|ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿಯವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಕಾವ್ಯ ಸಂಕಲನ "ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರಿ"-ಯು ಆಗಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>[http://www.kanaja.in/%E0%B2%A6-%E0%B2%B0%E0%B2%BE-%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86/ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಕವಿ, ದಾರ್ಶನಿಕ ಬೇಂದ್ರೆ ಈ ಯುಗದ ಒಬ್ಬ ಮಹಾಕವಿ. [[೧೯೮೧|೧೯೮೧ರ]] [[ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತೀರಿಕೊಂಡ ಅವರು ಕವಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಬಾಳುವಂತಹ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರದು. *ನಾಡಿನ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ನಡೆದಾಡಿದ ಅವರಲ್ಲಿರುವಂತ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಹಿತ್ಯದ ನುಡಿಗಳು ಮಾನವನ ನಾಡಿ ಮಿಡಿತದಂತೆ ಹರಿದಾಡಿ ಇಡೀ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಂಗವನ್ನೇ ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲಾಗಲಾರದು. ಇಡೀ ಜೀವನದ ತುಂಬಾ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗೈದ "ಧಾರವಾಡದ ಅಜ್ಜ" ಅವರ ಕೆಲವೊಂದು ಮಕ್ಕಳ ಕವಿತೆ, ಕತೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:BendreMemorial.jpg|thumb|ಬೇಂದ್ರೆ ಸ್ಮಾರಕ, ಧಾರವಾಡ]] ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಒಲವು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಕವನ "ಪ್ರಭಾತ" ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅವರು ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಂದರು. "[[ಗರಿ]]", "[[ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿ ]]", "[[ಸೂರ್ಯಪಾನ]]", "[[ನಾದಲೀಲೆ]]", "[[ನಾಕುತಂತಿ]]" ಮೊದಲಾದ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇವರ ನಾಕುತಂತಿ ಕೃತಿಗೆ ೧೯೭೪ ಇಸವಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿದೆ. ಕವಿತೆಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ನಾಟಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಬೇಂದ್ರೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೆಳೆಯರೊಡನೆ ಕಟ್ಟಿದ "[[ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು]]" ಸಂಸ್ಥೆ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಿತು. *ಆಗಿನ್ನೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಬಿಸಿ ಏರಿದ್ದ ಸಮಯ. ಬೇಂದ್ರೆ ಯವರ “ಗರಿ” ಕವನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿನ “ನರಬಲಿ” ಎಂಬ ಕವನವು ಆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳೂ, ದೇಶಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದ ಬೇಂದ್ರೆ ತಾವೂ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕೆಲಕಾಲ ಸೆರೆಮನೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೫೪ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಪಂಚ ಎಂಬ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಆ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳ ಚಂದಮಾಮ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಜಾಹೀರಾತೊಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. *ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳೆಂದರೆ ಜನರಿಗೆ ಹಿಗ್ಗು. ಅವರ ಮಾತೆಲ್ಲ ಕವಿತೆಗಳೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದವು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಬೇಂದ್ರೆ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. *ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಲವು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅರವಿಂದರ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದ ಅವರು ಅರವಿಂದರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಜಾನಪದ ಧಾಟಿಯ ಅವರ ಎಷ್ಟೋ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಗಾಯಕರು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕವಿತೆಗಳ ನಾದಮಾಧುರ್ಯ ಅಪಾರ. *ಇವರು ಬರೆದ "ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಪಕ್ಕ ನೋಡಿದೇನ ಅಕ್ಕ" ಇಂದಿಗೂ ಚಿಣ್ಣರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಕವನವಾಗಿದೆ. *ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಗೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲಸಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮುಳ್ಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಜೇನುಗೂಡಿನಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಕಿರುಬೆರಳಿನ ಅಂಚಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಿದೆ ಅನ್ನುತ್ತಾ ಕೊನೆ ಕೊನೆಗೆ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು "ಕನ್ನಡದ [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|ಠಾಗೋರ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. "ನಮನ" ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹೊಸ ಲೋಕವೊಂದನ್ನು ತೆರೆದಿದದ್ವವು. ಬೇಂದ್ರೆ ಮನಸಿಗೆ ೪೪೧ ಹಾಗೂ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ೮೮೧ ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ನೀಡಿದ್ದರು.[[File:Da raa bendra bust statue Jayanagara 3 block Circle.jpg|thumb|da raa bendra bust statue Jayanagara 3 block Circle]] == ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯ== *ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ‘ಸ್ವಧರ್ಮ’ ಎನ್ನುವ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ. ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ‘ಬೆಳಗು’ ಕವಿತೆಯು ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಮೊದಲ ಕವನವಾದ ‘ಗರಿ’ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕವನವಾದ ಈ ಕವಿತೆಯು ರಚನೆಗೊಂಡದ್ದು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ, ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. '''*ನೂರು ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ಕವನ - ಬೆಳಗು'''<ref>[https://www.prajavani.net/artculture/article-features/belagu-649322.html ನೂರು ವರ್ಷದ ‘ಬೆಳಗು’-ಜ.ನಾ. ತೇಜಶ್ರೀ-d: 07 ಜುಲೈ 2019]</ref> ::'''ಬೆಳಗು'''(ಮೊದಲ ಪದ್ಯ) ::ಮೂಡಲ ಮನೆಯಾ ಮುತ್ತಿನ ನೀರಿನ ::ಎರಕ$ವ ಹೊಯ್ದಾ ::ನುಣ್ಣ-ನ್ನೆರಕsವ ಹೊಯ್ದಾ ::ಬಾಗಿಲ ತೆರೆದೂ ಬೆಳಕು ಹರಿದೂ ::ಜಗವೆಲ್ಲಾ ತೊಯ್ದಾ ::ಹೋಯ್ತೋ-ಜಗವೆಲ್ಲಾ ತೊಯ್ದಾ. ===ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ=== *[https://www.prajavani.net/artculture/article-features/belagu-649322.html ನೂರು ವರ್ಷದ ‘ಬೆಳಗು’] == ಕವನ ಸಂಕಲನ== (ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ) ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತರ ಸಮಗ್ರ ಕಾವ್ಯ ೬ ಸಂಪುಟಗಳು {{colbegin|2}} * [[೧೯೨೨]]: ಕೃಷ್ಣಾಕುಮಾರಿ; * [[೧೯೩೨]]: ಗರಿ; * [[೧೯೩೪]]: ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಮಕಸ್ತೂರಿ; * [[೧೯೩೭]]: ಸಖೀಗೀತ; * [[೧೯೩೮]]: ಉಯ್ಯಾಲೆ; * [[೧೯೩೮]]: ನಾದಲೀಲೆ; * [[೧೯೪೩]]: ಮೇಘದೂತ (ಕಾಳಿದಾಸನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೇಘದೂತದ ಕನ್ನಡ ಅವತರಣಿಕೆ) * [[೧೯೪೬]]: ಹಾಡುಪಾಡು; * [[೧೯೫೧]]: ಗಂಗಾವತರಣ; * [[೧೯೫೬]]: ಸೂರ್ಯಪಾನ; * [[೧೯೫೬]]: ಹೃದಯಸಮುದ್ರ; * [[೧೯೫೬]]: ಮುಕ್ತಕಂಠ; * [[೧೯೫೭]]: ಚೈತ್ಯಾಲಯ; * [[೧೯೫೭]]: ಜೀವಲಹರಿ; * [[೧೯೫೭]]: ಅರಳು ಮರಳು; * [[೧೯೫೮]]: ನಮನ; * [[೧೯೫೯]]: ಸಂಚಯ; * [[೧೯೬೦]]: ಉತ್ತರಾಯಣ; * [[೧೯೬೧]]: ಮುಗಿಲಮಲ್ಲಿಗೆ; * [[೧೯೬೨]]: ಯಕ್ಷ ಯಕ್ಷಿ; * [[೧೯೬೪]]: [[ನಾಕುತಂತಿ]]; * [[೧೯೬೬]]: ಮರ್ಯಾದೆ; * [[೧೯೬೮]]: ಶ್ರೀಮಾತಾ; * [[೧೯೬೯]]: ಬಾ ಹತ್ತರ; * [[೧೯೭೦]]: ಇದು ನಭೋವಾಣಿ; * [[೧೯೭೨]]: ವಿನಯ; * [[೧೯೭೩]]: ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾವಣಾ ಬಂತು; * [[೧೯೭೭]]: ಒಲವೇ ನಮ್ಮ ಬದುಕು; * [[೧೯೭೮]]: ಚತುರೋಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವಿತೆಗಳು; * [[೧೯೮೨]]: ಪರಾಕಿ; * [[೧೯೮೨]]: ಕಾವ್ಯವೈಖರಿ; * [[೧೯೮೩]]: ತಾ ಲೆಕ್ಕಣಕಿ ತಾ ದೌತಿ; * [[೧೯೮೩]]: ಬಾಲಬೋಧೆ; * [[೧೯೮೬]]: ಚೈತನ್ಯದ ಪೂಜೆ; * [[೧೯೮೭]]: ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು; {{colend|2}} === ವಿಮರ್ಶೆ === * [[೧೯೪೦]]: ಸಾಹಿತ್ಯಸಂಶೋಧನೆ; * [[೧೯೪೫]]: ವಿಚಾರ ಮಂಜರಿ; * [[೧೯೫೪]]: ಕವಿ [[ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ|ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ]] ಜೈಮಿನಿಭಾರತಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ; * [[೧೯೫೯]]: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ; * ಸಾಯೋ ಆಟ (ನಾಟಕ) * [[೧೯೬೨]]: ಕಾವ್ಯೋದ್ಯೋಗ; * [[೧೯೬೮]]: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಯಕರತ್ನಗಳು; * [[೧೯೭೪]]: ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿರಾಟ್ ಸ್ವರೂಪ; * [[೧೯೭೬]]: [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ]] ಪುಸ್ತಿಕೆ; ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಬಿರುದು== *೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ.<ref>[http://www.kanaja.in/%E0%B2%A6-%E0%B2%B0%E0%B2%BE-%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86/ ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ, ಬಿರುದು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ‘ಅರಳು ಮರಳು’ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ *೧೯೬೪ರ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ *೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ “ಸಂವಾದ” ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಳ್ಕರ್ ಬಹುಮಾನ *೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ‘ಪದ್ಮಶ್ರೀ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು *೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ‘ನಾಕುತಂತಿ’ ಕೃತಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಕಾಶಿ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ, ವಾರಣಾಸಿ, ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ *ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಪಡೆದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} {{ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] pezy81r27aejjjb9es5sgnfftd7sg8e 0 6848 1375891 1346897 2026-06-27T09:44:37Z Arunyas13 100201 1375891 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ |ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಛಲಗಾರ |ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಹರೀಶ್ ಮೂವೀಸ್ |ನಾಯಕ(ರು) = [[ರಾಜಗೋಪಾಲ್ C.V.]] |ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಮೈಥಿಲಿ]] |ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ]], [[ಸುಧೀರ್]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |ಕಥೆ = |ಚಿತ್ರಕಥೆ = |ಸಂಭಾಷಣೆ = |ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = |ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಎ.ನಟರಾಜ್ |ನೃತ್ಯ = |ಸಾಹಸ = |ಸಂಕಲನ = |ನಿರ್ದೇಶನ = [[C.N.ಕೃಷ್ಣ]] |ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಹರೀಶ್]], [[C.N.ಕೃಷ್ಣ]] |ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = |ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = |ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] fpjmy2kmftlmf2q1psgehp8hen55io6 1375892 1375891 2026-06-27T09:57:38Z ~2026-36985-44 100202 1375892 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ |ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಛಲಗಾರ |ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಹರೀಶ್ ಮೂವೀಸ್ |ನಾಯಕ(ರು) = [[C.V.ರಾಜಗೋಪಾಲ್]] |ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಮೈಥಿಲಿ]] |ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ]], [[ಸುಧೀರ್]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್]] |ಕಥೆ = |ಚಿತ್ರಕಥೆ = |ಸಂಭಾಷಣೆ = |ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = |ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಎ.ನಟರಾಜ್ |ನೃತ್ಯ = |ಸಾಹಸ = |ಸಂಕಲನ = |ನಿರ್ದೇಶನ = [[C.N.ಕೃಷ್ಣ]] |ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಹರೀಶ್]], [[C.N.ಕೃಷ್ಣ]] |ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = |ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = |ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] ocnqdbdpbh4h0at6dnc5kymtu81slju 0 16572 1375866 1356570 2026-06-26T16:28:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375866 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese-language singer and actor | name = Bruce Lee | image = Bruce Lee as Kato 1967.jpg | caption = Bruce Lee | birthname = Lee Jun-fan<br />李振藩 <small>([[Traditional Chinese characters|Traditional]])</small><br />李振藩 <small>([[Simplified Chinese characters|Simplified]])</small><br />Lǐ Zhènfān <small>([[Mandarin Chinese|Mandarin]])</small><br />lei5 zan3 faan4 <small>([[Yue Chinese|Cantonese]])</small> | tradchinesename = 李小龍 | simpchinesename = 李小龙 | pinyinchinesename = Lǐ Xiǎolóng | jyutpingchinesename = lei5 siu2 lung4 | birthdate = {{birth date|df=y|1940|11|27}} | ancestry = [[Shunde District|Shunde]], [[Guangdong]], [[China]] | origin = [[Hong Kong]] | location = [[San Francisco, California]], [[USA]] | deathdate = {{death date and age|df=y|1973|7|20|1940|11|27}} | deathplace = [[Hong Kong]] | yearsactive = 1941–1973 | spouse = [[Linda Lee Cadwell|Linda Emery]] (born 1945) (1964-1973) | children = [[Brandon Lee]] (1965–1993) <br /> [[Shannon Lee]] (born 1969) | homepage = [http://www.bruceleefoundation.com/ Bruce Lee Foundation]<br />[http://www.brucelee.com/ The Official Website of Bruce Lee] | hongkongfilmwards = '''Lifetime Achievement Award'''<br />1994 <ref name="bruceleefoundation.com">Bruce Lee Foundation [http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm?pid=10384 Awards, Honors, Achievements, and Activities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820055042/http://www.bruceleefoundation.com/index.cfm?pid=10384 |date=2009-08-20 }}</ref> | goldenhorseawards = '''Best Mandarin Film'''<br />1972 ''[[Fist of Fury]]'' <ref name="bruceleefoundation.com"/> }} ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರು (ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌, 李振藩, 李小龍; ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಲಿ ಝೆನ್‌ಫಾನ್‌, ಲಿ ಕ್ಸಿಯೊಲಾಂಗ್‌; 27 ನವೆಂಬರ್‌ 1940 – 20 ಜುಲೈ 1973) ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಚೀನಾದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಟ, ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ವೃತ್ತಿಗಾರ ಮತ್ತು ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವರು ಅವರನ್ನು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಚಸ್ಸುಳ್ಳ ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣ ಮತ್ತು [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮುತ್ಸದ್ಧಿ]] ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="time">{{cite web|url=http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/lee01.html|title=TIME 100: Bruce Lee|last=Stein|first=Joel|work=[[Time (magazine)|Time]]|year=1999|accessdate=2008-05-30|archive-date=2009-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202173039/http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/lee01.html|url-status=dead}}</ref> ನಟ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಲೀ]] ಮತ್ತು ನಟಿ [[ಶಾನನ್‌ ಲೀ]] ಇವರ ಮಕ್ಕಳು. ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌‌ನ ಥಂಡರ್‌ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ಎನ್ನುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೀ (ಸಂಗೀತಜ್ಞ)|ರಾಬರ್ಟ್‌]] ಇವರ ತಮ್ಮ.<ref>ವೆಬ್‌ UK ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ಸ್ಟೀವ್‌ ರೂಬಿನ್ಸ್ಟೇನ್‌ ವಿರಚಿತ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳು [http://web.ukonline.co.uk/ray.d8/article2.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330130557/http://web.ukonline.co.uk/ray.d8/article2.html|date=2009-03-30}} ಇನ್‌ ದ ಷಾಡೋ ಆಫ್‌ ಎ ಲೆಜೆಂಡ್‌ - ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೀ ರಿಮೆಂಬರ್ಸ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ</ref> ಲೀಯವರು [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಹದಿಹರೆಯದವರೆಗೆ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಚಿತ್ರ]]ವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳ ಹೊಸ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತು|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು|ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲೆ]]ಗಳ ಕುರಿತಾಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸಮರಕಲೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವು ಬದಲಾಯಿತು. [[ಲೊ ವೇ]]ರವರ ''[[ದ ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌]]'' (1971), ''[[ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿ]]'' (1972); ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರೇ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''[[ವೇ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' (1972); [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಲೌಸ್‌]]ರವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌|ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್‌']]ಸ್‌ ''[[ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' (1973) ಮತ್ತು ''[[ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌|ದ ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌]]'' (1978) ಈ ಐದು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಲೀಯವರು ತನ್ನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹಿರಿಮೆ ಮತ್ತು [[ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಚೀನಾದ ಜನರು|ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು.<ref name="Bio-KOKF">{{cite book|title=Bruce Lee King of Kung-Fu|author=Dennis, Felix; Atyeo, Don|publisher=Straight Arrow Books|location=United States|year=1974|isbn= 0-87932-088-5}}</ref> ಲೀಯವರು ಮೊದಲು [[ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು|ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲೆ]]ಗಳನ್ನು, (ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ "''ಕುಂಗ್‌ ಫೂ'' " ) <ref>ಲೀಯವರ ಸ್ವಂತ ನುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ''ಗುಂಗ್‌ ಫೂ'', ಅಥವಾ ಉಚ್ಚರಣಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಿದ ''ಗಾಂಗ್‌/ಗೊಂಗ್‌ ಫೂ''</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌]]ನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ [[ಚೀನೀ ರಾಶಿಚಕ್ರ|ಚೀನಾದ ರಾಶಿಚಕ್ರ]] ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ (ರಾಶಿಚಕ್ರ)|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ವರ್ಷ]]ವಾಗಿರುವ 27 ನವೆಂಬರ್‌ 1940ರಲ್ಲಿ [[ಚೈನಾಟೌನ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಚೈನಾಟೌನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಚೀನೀ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="BLFoundationBio">{{cite web|url=http://www.bruceleefoundation.com/BruceLeeBio.pdf|title=Bruce Lee Bio|publisher=Kevin Taing Foundation|year=2006|accessdate = 2007-07-06|format=[[PDF]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061116230025/http://www.bruceleefoundation.com/BruceLeeBio.pdf|archivedate=2006-11-16}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ [[ಲೀ ಹೊಯ್‌-ಚುಎನ್‌|ಲೀ ಹೊಯಿ-ಚುಯೆನ್‌‌]] (李海泉) [[ಚೀನಾದ ಜನರು|ಚೀನಾ]] ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು ಅವರ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌]] ತಾಯಿ ಗ್ರೇಸ್‌ ಹೊ (何愛瑜) [[ಚೀನಾದ ಜನರು|ಚೀನಾದ]] ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಜರ್ಮನ್ನರು|ಜರ್ಮನ್‌]] ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.<ref name="mother11">{{harvnb|Little|1997}}</ref><ref>{{harvnb|Vaughn|1986}}</ref><ref>{{cite book| last=Prashad| first=Vijay|title=Everybody Was Kung Fu Fighting: Afro-Asian Connections to the Post-Racial World|publisher=[[Beacon Press]]|year=2001|pages=127|isbn=0807050113}}</ref><ref name="mother59">{{harvnb|Little|1997|p=73}}</ref><ref name="mother">{{cite book|author=Yang, Jeff|title=Eastern Standard Time: A Guide to Asian Influence on American Culture|location=[[Boston]], New York|publisher=Meridian, [[Houghton Mifflin]]|year=1997}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=3999|title=Lee, Bruce, (1920-1960) Martial Arts Master and Film Maker|publisher=HistoryLink}}</ref> ಲೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆತ್ತವರು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]]ಗೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bruce-lee.ws/about_bruce_lee.html|title=WEBSITE.WS - Your Internet Address For Life™|website=www.bruce-lee.ws|access-date=2009-11-12|archive-date=2005-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20050312163628/http://www.bruce-lee.ws/about_bruce_lee.html|url-status=dead}}</ref><ref>http://everything2.com/e2node/Bruce %2520Lee</ref> ಅವರ ಪೌರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ; ಅವರು HK ಪೌರತ್ವ, US ಪೌರತ್ವ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಚೀನಾದ ಪ್ರಜೆಯು ಕೂಡ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೀ ಹೂಯಿ ಚುಯಿನ್‌ರವರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಒಪೆರಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ US ಚೀನಾ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಒಪೆರಾವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತುಂಬಾ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ್ದರಿಂದ ಲೀ ನಂತರದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು USನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಲೀ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿರುವುದು, ಭಾಗಶಃ ಮನೆಗೀಳು ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ತನ್ನ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು (ಪರ್ಲ್‌ ಬಂದರು ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ನಂತರ ಲೀ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ದಯ ಜಪಾನಿನ ಸ್ವಾಧೀನದಡಿಯಲ್ಲಿ 3 ವರ್ಷ 8 ತಿಂಗಳುಗಳು ಬದುಕಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೀ ಕುಟುಂಬವು ಬದುಕುಳಿಯಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ಲೀ ಹೊಯಿ‌ ಚುಯೆನ್‌ ತನ್ನ ನಟನೆ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ತಾರೆಯಾದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ತಾಯಿ ಗ್ರೇಸ್‌ರವರು ಸಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿಯುತ ಮನೆತನವಾದ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಸ್‌ ಮನೆತನಗಳಿಗೆ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಹೊ ತುಂಗ್ಸ್‌ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೊ ಟುಂಗ್‌|ಸರ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೊ ತುಂಗ್‌]]ರವರ ಸೋದರ ಸೊಸೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನು. === ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ === ಮನೆಯಿಂದ ಎರಡು ಬ್ಲಾಕ್‌ ನಂತರವಿರುವ 218 ನಥಾನ್‌ ರಸ್ತೆ, ಕೊವ್ಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟಕ್‌ ಸುನ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ (德信學校) ಓದಿದ ನಂತರ 1950 ಅಥವಾ 1952ರಲ್ಲಿ ಲೀ (12ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ) ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ [[ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ (喇沙書院) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದನು. 1956ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ (ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಕಳಪೆ ನಡತೆಯಿಂದ), ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಗುರು (ಜರ್ಮನಿ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಇವರು ಪೂರ್ಣ ವಯಸ್ಕ ಜೀವನವನ್ನು ಚೀನಾ, ನಂತರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು‌), ಶಿಕ್ಷಕ, ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಸೋದರ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ರ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಅವರು [[St. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|St. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇ‌ವಿಯರ್‌'ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್‌]]ಗೆ (聖芳濟書院)(ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ) ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದರು. 1959ರ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಹಾದಿಜಗಳದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಪೋಲಿಸರು ಅವನನ್ನು ಠಾಣೆಗೆ ಕರೆಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | last = Burrows | first =Alyssa | title = Bruce Lee | publisher = HistoryLink |year=2002 | url = http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=3999 | accessdate=2008-05-30 }}</ref> ಈ ಬಾರಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಪರಾಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಪೋಲಿಸರಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಇವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರ ಹೆತ್ತವರು 1959ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನ‌ಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಆತನ ಅಕ್ಕ ಆಗ್ನೇಸ್‌‌ (李秋鳳)ಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಲೀ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸು 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳು ಇರುವಾಗ U.Sನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಕೋರಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದ $100 ಮತ್ತು 1957ರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ<ref name="BLFoundationBio" /> 1958ರ [[ಕ್ರೌನ್‌ ಕಾಲೊನಿ]] [[ಛಾ-ಛಾ-ಛಾ (ನೃತ್ಯ)|ಛಾ ಛಾ]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ (ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆಂದು ಮರಳಿದನು. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊನಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಿಂಗಳಿದ್ದ ನಂತರ, ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (1959) ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ರೂಬಿ ಚೌರವರ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಾರಕನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ [[ಸಿಯಾಟಲ್‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡನು. ರೂಬಿಯವರ ಪತಿಯವರು ಲೀ ತಂದೆಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಕಾಲೇಜು ಸೇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅಣ್ಣ ಪೀಟರ್‌ (李忠琛) ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀಯವರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಇದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1960ರಲ್ಲಿ ಲೀ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ|ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಸಮುದಾಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|ಎಡಿಸನ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯಿಂದ ತನ್ನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಪಡೆದರು (ಈಗ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನ ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌). ನಂತರ 1961 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ನಾಟಕ]] ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು (UWನ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಮಾಹಿತಿ<ref>{{Cite web|url=http://www.washington.edu/alumni/columns/dec99/j_o.html|title=100 Alumni of the Century, J-O}}</ref> ಪ್ರಕಾರ,ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಮತ್ತು ಹಲವರು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ) ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಮನಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washington.edu/alumni/columns/dec99/j_o.html |title= 100 Alumni of the Century|publisher=[[University of Washington]]|accessdate = 2007-08-06}}</ref><ref>{{harvnb|Little|2001|p=32}}</ref><ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=42}}</ref> ಲೀಯವರು ತನ್ನಭಾವಿ ಪತ್ನಿಯಾದ [[ಲಿಂಡಾ ಲೀ ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌|ಲಿಂಡಾ ಎಮರಿ]]ಯವರನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಲಿಂಡಾರವರನ್ನು ಅವರು 1964ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ 1964ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು (3 ವರ್ಷಗಳು ಓದಿದರೂ ಪದವಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ) ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ ಜೊತೆಗಿದ್ದರು (嚴鏡海, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀಗೂ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಲೂ ಆತನ ಚೀನಾದ ಕುಲನಾಮ "ಯಿಮ್‌". ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ತಂದೆ ಮೊದಲು USಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಾಗ ವಲಸೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಈ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು). ಅವರು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಗಿಂತ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದರು. ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲೀ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಜುನ್‌ ಫಾನ್ ಸಮರ ಕಲೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು (ಮೊದಲನೆಯದ್ದು ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ). US ಸಮರ ಕಲೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದವರಾದ, (ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಂಘಟಕರಾಗಿರುವ ಎಡ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌ಗೆ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲೀಯ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಮತ್ತು ಲಿಂಡಾರಿಗೆ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಲೀ]] (1965–1993) ಮತ್ತು [[ಶಾನನ್‌ ಲೀ]] (1969–) ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ತಂದೆಯಂತೆ ನಟನಾಗಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ 1993ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಕ್ರೌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದ ಕ್ರೋವ್‌]]'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಶಾನನ್‌ ಲೀ ಸಹ ಚಿತ್ರನಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು 1990ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಡಿಮೆ ಬಜೆಟ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದರ ತರುವಾಯ ಅವರು ನಟಿಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. === ಹೆಸರುಗಳು === {{ChineseText}} ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಗೆ ''ಲೀ ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌'' (振藩; ಮ್ಯಾಡರಿನ್‌ [[ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌]]: ಝೆನ್‌ಫಾನ್‌) ಎಂಬ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಹೆಸರಿದೆ.<ref name="Bio-TBLS">{{harvnb|Lee|1989}}</ref> ಲೀ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಮೇರಿ ಗ್ಲೋವರ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಹೆಸರಾದ "ಬ್ರೂಸ್‌"ನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಇಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅಥವಾ ಕೆಲವರು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ದಾದಿಯೊಬ್ಬರು ಇಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ). ಅವರ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದ ಕಾರಣ, ಡಾ. ಗ್ಲೋವರ್‌ರವರು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರೇ ಸರಿಯಾದುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅದನ್ನೇ ನಂತರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಹೆಸರಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Bio-BLTUS">{{cite book|title=Bruce Lee The Untold Story|first=Grace|last=Lee|publisher=CFW Enterprise|location=United States|year=1980}}</ref> ಆದರೂ ಅವನು 10 ಅಥವಾ 12 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ|ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್‌]]ನಲ್ಲಿ (ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ) ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾಗುವವರೆಗೆ ಆತನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆತನ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ<ref name="Bio-TBLS" /> ಮತ್ತು ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯಾದ ([[ಕೊವ್ಲೂನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[St. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೇವಿಯರ್‌|St. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ಸೆವಿಯರ್‌]]ರವರ ಕಾಲೇಜ್‌‌) ಅಂತರ್‌ ಶಾಲಾ ಪಂದ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಲೀ [[ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ]] ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದನು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಈ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಚೀನೀ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದನು: ''ಲಿ ಯಾನ್‌-ಕ್ಸಿನ್‌'' <ref name="Bio-KOKF" /> [李源鑫; ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಪಿನ್‌ಯಿನ್: ಲಿ ಯುಯಾನ್‌-ಕ್ಸಿನ್‌, ಕುಟುಂಬ/ಮನೆತನದ ಹೆಸರಿನಂತೆ (族名)], ಲಿ ಯೇನ್‌ ಕಾಮ್‌ [李元鑒; ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಲಿ ಯುಯಾನ್‌-ಜಿಯಾನ್‌, (學名) ಲಾ ಸಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಾಗಿ], ಮತ್ತು ಅವರ ಚೀನೀ ವೇದಿಕೆ ಹೆಸರು 李小龍 [ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಪೆನ್‌ಗ್ಯಾಮ್‌: ಲೇ⁵ ಸಿಯು² ಲಾಂಗ್‌⁴ (ಅಥವಾ ಲೀ ಸಿಯು ಲೂಂಗ್‌); ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಪಿನ್‌ಯಿನ್‌: ಲಿ ಕ್ಸಿಯೊಲಾಂಗ್‌]. ಜುನ್‌‌ ಫಾನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಚೈನೀಸ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 震藩ನಂತೆ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಈ ಜುನ್‌ (震) ಹೆಸರನ್ನು ಅಜ್ಜನ ಹೆಸರಿನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಚೀನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧ ವಸ್ತು ಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು 震 ನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಉಚ್ಚಾರ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ 振 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಮಾತೃಮೂಲದ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನಿಡುವುದು ಚೀನಾದ ರೂಢಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಮೂಲದ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ''ಸಾಯಿ ಫುಂಗ್‌'' (細鳳, ಅದರರ್ಥ "ಚಿಕ್ಕ [[ಫೆಂಗ್‌ಹುವಾಂಗ್‌|ಫೀನಿಕ್ಸ್‌]]") ಆಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಲಿಂಡಾ ಲೀಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜುನ್‌ ಫಾನ್ ಅಂದರೆ "ಮರಳುವುದು" (U.S.ಗೆ ಮರಳುವುದು) ಎಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಜುನ್‌ (振) ಎಂಬುವುದರ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ "ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು" ಅಥವಾ "ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು" ಮತ್ತು ಫಾನ್‌ (藩) ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚೀನೀ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವಾಗಿದೆ.(三藩市). 1950ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಚಿತ್ರ 細路祥 ದಲ್ಲಿ ("ಕಿಡ್‌ ಚೆಯುಂಗ್‌") ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯುವಾನ್‌ ಬು ಯುನ್‌ (袁步雲) ಎಂಬುದು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಮೊದಲ ವೇದಿಕೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು 李小龍. ನಂತರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀ ಆಗಲೇ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರಗಳ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ 4 ವರ್ಷದ ಬಾಲನಟರಾಗಿದ್ದರು [ಅವನನ್ನು 1940ರಲ್ಲಿ US ನಿರ್ಮಾಣದ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಚಿತ್ರ "ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗೇಟ್‌ ಗರ್ಲ್‌"ನಲ್ಲಿ (金門女) ಅನಾಮಧೇಯ ಬಾಲಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು]. 1959ರಲ್ಲಿ ಅವರು U.S.ಗೆ ಮರಳುವ ಮೊದಲು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಹದಿಹರೆಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಚಿತ್ರಕ್ಕಿಂತ (10ವರ್ಷದಿಂದ 18ವರ್ಷದವರೆಗೆ) ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ 18 ವರ್ಷಗಳ ಗೌರವಯುತ ಬಾಲನಟ ವೃತ್ತಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ನಟರು ಮತ್ತು ನಟಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹನಟನಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಯುವಾನ್‌ ಜನಪ್ರಿಯ "ಕಿಡ್‌ ಚೆವುಂಗ್‌" ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ನಿಜಜೀವನದ ತಂದೆ ಲೀ ಹೋಯಿ ಚುಯೆನ್‌ರವರನ್ನಾಧರಿಸಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಲೀ ಹೋಯಿ ಚುಯೆನ್‌ರವರ ಮಗನಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. "''ಲೀ ಚಿಕ್ಕ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' " ಎಂಬ ಹೆಸರು ಲೀಯವರ ಬಾಲ್ಯದ "''ಚಿಕ್ಕ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' " ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಚೀನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, [[ಚೀನಾದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫೆಂಗ್‌ಹುವಾಂಗ್‌|ಫೀನಿಕ್ಸ್‌]] ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯಂತೆ [[ಚೀನೀ ರಾಶಿಚಕ್ರ|ಚೀನಾದ ರಾಶಿಚಕ್ರ]]ದ ಪ್ರಕಾರ [[ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ (ರಾಶಿಚಕ್ರ)|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ವರ್ಷ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ "''ಚಿಕ್ಕ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆತನ ಪತ್ನಿ ಲಿಂಡಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರು ಲೀ "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಸಮಯ"(ಲಿಂಡಾರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವರು ಹೇಳಿದಂತೆ 6–8 AM)ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆತನ "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌" ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಾಣಿ ರಾಶಿಚಕ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನದ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಹಾಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ, ನಿಜವಾಗಲೂ 6ರಿಂದ 8 Am ವರೆಗಿನ ಸಮಯವು "ಮೊಲದ ಸಮಯ" (5–7 AM) ಮತ್ತು "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಸಮಯ" (7–9 AM) ಎರಡು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಚಿಕ್ಕ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ (10 ವರ್ಷಗಳು) ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. == ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ == ಲೀರವರ ತಂದೆ ಹೊಯಿ ಚುಯೆನ್‌ರವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಗೀತನಾಟಕ|ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಒಪೆರಾ]] ತಾರೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹತ್ತುವ ಮಗುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಲೀ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 18 ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಇಪ್ಪತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.<ref name="BLFoundationBio" /> 1959-1964ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೀ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಸಿನಿಮಾ ವೃತ್ತಿಯ ವಿಚಾರವನ್ನು [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳು|ಸಮರ ಕಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟನು. [[ವಿಲಿಯಂ ಡೊಜೀಯರ್‌|ವಿಲಿಯಮ್‌ ಡಾಜಿಯರ್‌]] ಅಭಿನಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಲೀಯವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀ ತನ್ನ ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದ ಚಲನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ''[[ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್#Television|ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನ್‌ನೆಟ್‌]]'' TV ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ವಾನ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ [[ಕಾಟೊ(ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್‌)|ಕ್ಯಾಟೊ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1966 ರಿಂದ 1967ವರೆಗಿನ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾನ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಬ್ಯಾಟ್‌ಮನ್‌]]'' ನ ಮೂರು ಅಂತರ್ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಕ್ಯಾಟೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಐರನ್‌ಸೈಡ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಐರನ್‌ಸೈಡ್‌]]'' (1967) ಮತ್ತು ''[[ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್‌ ದ ಬ್ರೈಡ್ಸ್‌‌|ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್‌ ದ ಬ್ರೈಡ್ಸ್‌]]'' (1969) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ನಟರಾಗಿ ಕಾಣಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಚಿತ್ರ:New York 1999 bruce lee-perspcorr.jpg|thumb|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹಾಗಿನ ಒಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರ/ಚಿತ್ರಕಲೆ]] 1969ರಲ್ಲಿ ಲೀ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಾರ್ಲೋವೆ (1969ರ ಚಿತ್ರ)|ಮರ್ಲೊವ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಒದೆಯುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಗುಪ್ತಚರ [[ಫಿಲಿಪ್‌ ಮಾರ್ಲೋವೆ|ಫೀಲಿಪ್‌ ಮಾರ್ಲೊವ್‌]] ([[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗಾರ್ನರ್‌|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗರ್ನರ್‌]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ) ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿ ಅವನನ್ನು ಹೆದರಿಸಲು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ ಹಿಂಬಾಲಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಲೊವ್‌ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹಾರಿದ್ದರು. 1971ರಲ್ಲಿ ''[[ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾದ ಮೈಕ್‌ ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ([[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಸ್‌]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ) ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಕನಂತೆ ಲೀ ನಾಲ್ಕು ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಹಾಗೂ ಬ್ರೂಸ್‌ನ ಮರಣ ನಂತರ ಲಿಂಡಾ ಲೀ ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಂತೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ರವರು ''ದ ವಾರಿಯರ್‌'' ಹೆಸರಿನ ಸ್ವಂತ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ [[ವಾರ್ನರ್‌ Bros.]] ಸಹ ಒಪ್ಪಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೀಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ''[[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ (TV ಸರಣಿ)|ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]'' ಎಂದು ಮರುರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ [[ವಾರ್ನರ್‌ Bros.]] ನಂತರ ಲೀಯವರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[[ಲಿಂಡಾ ಲೀ ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌|ಲೀ (ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌), ಲಿಂಡಾ]], ''[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮಾನ್‌ ಓನ್ಲೀ ಐ ನ್ಯೂ]]'', [[ಹಚೆಟ್ಟೆ ಬುಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ USA|ವಾರ್ನರ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌]], 1975.</ref> [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಹಳೆಯ/ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವ|ವೈಲ್ಡ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಷಾವೊಲಿನ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತಮಂದಿರ|ಶಾವೊಲಿನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿ]]ಯ ಪಾತ್ರದ ಬದಲು ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣನಲ್ಲದ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಯಾರ್ರಡೀನ್‌|ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಯಾರೇಡಿನ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಹ್ಯಾನ್‌ ಚೀನೀಯರು|ಚೀನೀಯ]] ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಆದರಿಸದಿರಬಹುದೆಂದು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಹೆದರಿತ್ತು.<ref>''[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರ್ರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ]]'', ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ, 2000.</ref> "ಕುಂಗ್‌ ಫೂ" ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಇರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌ರ ಅಭಿಮತವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಬ್ಬರು ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಎಡ್‌ ಸ್ಪೇಯಿಲ್‌ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಹಾವರ್ಡ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಲಂಡರ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಅವರ ಜನಾಂಗದ ಬದಲಾಗಿ, ಗಾಢವಾದ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>"ಫ್ರಂ ಗ್ರಾಸ್‌ಶಾಪರ್‌‌ ಟು ಕೈನೆ, https://www.youtube.com/watch?v=PlYdp1BVOlw</ref> 9 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಪಿಯೆರ್ರೆ ಬರ್ಟನ್‌ ಷೋ ಎಂಬ ಕಿರುತೆರೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರು ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮದೊಂದು ಅಮೆರಿಕನ್‌ TV ಸರಣಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ "ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ದ ವಾರಿಯರ್‌" ಎನ್ನುವ TV ಸರಣಿಯು ನಿಮಗೆ ದೊರೆತಿರುವುದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೀರೇನು? ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಿರಿ" ಎಂದು ಪಿಯೆರ್ರೆ ಬರ್ಟನ್‌ ಕೇಳಿದಾಗ ಲೀ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು, "ಅದು ಅವರಿಬ್ಬರ (ವಾರ್ನರ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್‌) ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ,...ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ನನ್ನಿಂದ ಆಧುನೀಕರಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು "ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ" ಪ್ರಕಾರದ ವಿಷಯ ಹಳೆಯದಾಯಿತು ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ನಿಮಗೇ ತಿಳಿದಂತೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆಲ್ಲಿ ನೀವು ಈ ಮುಷ್ಟಿ ಹೊಡೆತ, ಒದೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ?" ನಂತರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬರ್ಟನ್‌ ಲೀಯವರನ್ನು "ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೀವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ. ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 'ಅಮೆರಿಕನ್‌ಏತರ‌ ನಾಯಕನನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಗೊಂದಲವಿದೆ'" ಎಂದು ಯಾರೂ ಕೇಳಿಲ್ಲವೇ?. ಅದಕ್ಕೆ ಲೀ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೀಗಿತ್ತು, "ಹೌದು ಅಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡಾ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಹುಶಃ "ದ ವಾರಿಯರ್‌" ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಾ ಇಲ್ಲ." ಲೀ ಮುಂದುವರಿಸಿ, "ಅವರು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ನಷ್ಟದಾಯಕ ಎಂಬಂತೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಅವರನ್ನು ದೂರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಸನ್ನಿವೇಶವು ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ, ಓರ್ವ ಅಮೇರಿಕನ್ ತಾರೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಿದ್ದು ನಾನೇ ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ನನ್ನದೇ ಆದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿದ್ದು ನಾನೂ ಸಹಾ ಜನರ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು." <ref>"ಫ್ರಂ ದ ಪಿಯೆರೆ ಬರ್ಟನ್‌ ಷೋ 9 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1971 https://www.youtube.com/watch?v=uXOtmhA6Nvw&amp;feature=PlayList&amp;p=9E42117F3D1A8008&amp;index=0&amp;playnext=1 (ಭಾಗ 2ರ ಕೊನೆಗೆ &amp; ಭಾಗ 3ರ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ)</ref> U.S.ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗದೆ ಲೀ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ "ದ ಕ್ಯಾಟೊ ಷೋ"ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ''[[ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್#ಕಿರುತೆರೆ|ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್]]'' ಯಲ್ಲಿನ ನಟನೆ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರದ ಲೀ, ತಮ್ಮನ್ನು ಜನರು ಪ್ರದರ್ಶನದ "ತಾರೆ"ಯಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ರೇಮಂಡ್‌ ಚೌ]]ರವರು ಲೀಗೆ ಅವರ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌]] ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳ ನಟರಾಗಲು ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಲೀ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''[[ದ ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ (1971) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ಚಿತ್ರವು ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡು ಅವರನ್ನು ತಾರಾಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿತು. ಕೂಡಲೇ ಅವರು ''[[ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿ]]'' ನಲ್ಲಿ (1972) ಅಭಿನಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಿಂದೆ ''ದ ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌'' ದಾಖಲಿಸಿದ ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಲೀ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ವೇ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' ಗಾಗಿ (1972) ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಬರಹಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಟ, ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯಗಳ [[ರಂಗಸ್ಥಳ ಹೋರಾಟ|ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ]]ರಂತೆ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1964ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ [[ದೀರ್ಘ ತೀರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲೀ [[ಕರಾಟೆ]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಚಕ್‌ ನಾರ್ರಿಸ್‌|ಚುಕ್‌ ನೋರಿಸ್‌]]ರನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು. ''ವೇ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ [[ಬಯಲುಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಾಂಗಣ|ಬಯಲು ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಅಂತಿಮ ಮರಣ ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ನೋರಿಸ್‌ನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇಂದು ಅದು ಲೀಯವರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮರಣಾರ್ಹ ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>"ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ|ಮೊದಲಹೆಸರು=ಲಿಂಡಾ |ಕೊನೆಯಹೆಸರು=ಲೀ |ಸಹಲೇಖಕರು=ಬ್ಲೀಕರ್‌, ಟಾಂ|ಪ್ರಕಾಶಕರು=ಓಹಾರಾ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌|ಸ್ಥಳ=ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌|ವರ್ಷ=1989</ref> 1972ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀ ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌]]'' ಗಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು 7'2"ನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಾರೆ, ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ [[ಕರೀಂ ಅಬ್ದುಲ್‌-ಜಬ್ಬಾರ್‌|ಕರೀಮ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌-ಜಬ್ಬಾರ್‌]]ರವರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ''[[ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರಿಗೆ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದಾಗ, ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಚಿತ್ರವು ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಲೀ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು U.S. ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಚಿತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 26 ಜುಲೈ 1973ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ 6 ದಿನಗಳ ಮೊದಲು<ref>{{citeIMDBProfile=http://www.imdb.com/title/tt0070034/}}</ref> ಸುದೃಢವಾಗಿದ್ದ ಲೀ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ''ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ ಲೀಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು 1973ರಲ್ಲಿ US$850,000ನಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು (2007ರ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿದಾಗ ಅದು $4 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ).<ref name="bls">{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://data.bls.gov/cgi-bin/cpicalc.pl|title=Inflation Calculator|publisher=[[Bureau of Labor Statistics]]}}</ref> ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ''ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ $200 ದಶಲಕ್ಷಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/lee03.html|title=Heroes & Icons|work=[[Time (magazine)|Time]]|archive-date=2009-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090430190704/http://www.time.com/time/time100/heroes/profile/lee03.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಮರ-ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದ [[ಒಲವು|ಒಲವ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ "[[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ ಹೋರಾಟ|ಕುಂಗ್‌ ಫೂ ಫೈಟಿಂಗ್‌]]"ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ (TV ಸರಣಿ)|ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]'' ನಂತಹ TV ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಮರಕಲೆಗಳನ್ನು ಅಡಕಿಸಲಾಯಿತು. ಲೀ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದ, ಅಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ''ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ''ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೌಸ್‌|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಲೌಸ್‌]] ಮತ್ತು ರೇಮಂಡ್‌ ಚೋವ್‌ರವರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ''ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್'' ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ''ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲೀ ಆಗಲೇ ತಿರಸ್ಕೃತ ಭಾಗಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 100 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಬ್ದುಲ್‌-ಜಬ್ಬರ್‌, [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜನ್‌ಬೈ|ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜೆನ್‌ಬೈ]], ಹ್ಯಾಪ್ಕಿಡೊ ಮಾಸ್ಟರ್‌‌ [[ಜಿ ಹಾನ್‌ ಜೇ|ಜಿ ಹಾನ್‌ ಜಾಯಿ]] ಮತ್ತು ಲೀಯ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಂದಿಗೆ, [[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ|ಡ್ಯಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]] ಸಹಾ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಾಯ್‌ ಟಿಯೆನ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಲೀಯವರನ್ನು ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ಪಗೋಡದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಾಯ್‌ ಟಿಯೆನ್‌ (ಪ್ರಸಕ್ತ-ಜನಪ್ರಿಯ ಹಳದಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಸೂಟ್‌ನ್ನು ಧರಿಸಿದ) ಅವರು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಭಿನ್ನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಾದಾಸ್ಪದವೆನಿಸಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಲೌಸ್‌ರವರು ಹೊಸ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಲೀಯವರ [[ತದ್ರೂಪಿ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳ [[ಸಂಗ್ರಹ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ|ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1979ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೋಡಿಸಿ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವಿರುವುದು ಕೇವಲ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳು ಮಾತ್ರ (ಅವರು ಹಲವು ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಂಟ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು<ref>''[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ, ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌]]'', 1977, [[ಪ್ಯಾರಾಗಾನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌, Ltd.]], [[20ಯತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಹೋಂ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌]]</ref>). ಚಿತ್ರದ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಲೀ ತದ್ರೂಪಿಯಾದ [[ಟಾಯ್‌ ಚುಂಗ್‌ ಕಿಂ|ತೈ ಚುಂಗ್‌ ಕಿಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯುಯೇನ್‌ ಬಿಯಾವೊ|ಯುಯೆನ್‌ ಬಿಯೆವೊ]] ಸಾಹಸ ದೃಶ್ಯಗಳ ದ್ವಿಪಾತ್ರವಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲೀ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಬಳಸದೆ ಇರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು 22 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಜರ್ನಿ]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. == ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:Hong kong bruce lee statue.jpg|thumb|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ಅವೆನ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಮೂರ್ತಿ]] ಲೀಯ ಸುತ್ತ ಇರುವ (ಪೊಳ್ಳು ಆಗಿರಬಹುದು) ಹಲವು ಕಥೆಗಳು [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ. 70ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[TVB]] ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ [[ಎಂಜಾಯ್‌ ಯುವರ್‌ಸೆಲ್ಫ್‌ ಟುನೈಟ್‌|ಎನ್‌ಜಾಯ್‌ ಯುವರ್‌ಸೆಲ್ಪ್‌ ಟುನೈಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ ನಿಬಿಡ ರಸ್ತೆಗಳು ತೆರವಾಗಿದ್ದುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. 6 ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ರವರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಮನೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಪ್ರೇಮಿಯಾದ ಯು ಪಾಂಗ್‌-ಲಿನ್‌ರವರು ಅದನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://news.yahoo.com/s/nm/20090106/en_nm/us_hongkong_brucelee{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ;_ylt=Ai_I4gyAqL99r8xboPbRUPVb.nQA</ref> == ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಲೀಯವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ಲೀ ಹೊಯಿ ಚೆವುನ್‌ರವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದಲೇ [[ವು ಮಾದರಿಯ ಟೈ ಚಿ ಚುವಾನ್‌|ವು ಶೈಲಿಯ ತೈ ಚಿ ಚುನ್‌]]ನ ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=14}}</ref> ಲೀರವರ [[ಸಿಫು|ಸಿಫೂ]], [[ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌]] ಗುರು [[ಯಿಪ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌|ಯಿಪ್‌ ಮಾನ್‌]]ರವರು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ [[ವು ಮಾದರಿಯ ಟೈ ಚಿ ಚುವಾನ್‌|ವು ಶೈಲಿಯ ತೈ ಚಿ ಚಾನ್‌]] ಗುರು [[ವು ಟಾ-ಚಿ|ವು ತ-ಚಿ]]ರವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದರು. === ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ === ಚೀನಾದ ಸಮರ ಕಲೆ [[ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌]]ನ ಅಭ್ಯಾಸವು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಸಮರ ಕಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. 1954ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ 13 ವರ್ಷವಿರುವಾಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌]] ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ [[ಯಿಪ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌|ಯಿಪ್‌ ಮಾನ್‌]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಿದರು. ಆತ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಗ ಯಿಪ್‌ ಮಾನ್‌ರ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಲೀ ಜೊತೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಚೀನಾದವರು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತಂತ್ರಗಳ ಕಲಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿದವರಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದೇಶೀಯರೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸ (ಅವನ ತಾಯಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಮನೆತನದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರು) ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.funtrivia.com/en/Celebrities/Lee-Bruce-13857.html|title=Interesting Questions, Facts, and Information|publisher=Fun Trivia|archive-date=2009-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415171425/http://www.funtrivia.com/en/Celebrities/Lee-Bruce-13857.html|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಯಿಪ್‌ ಮಾನ್‌ನಿಂದ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ತನ್ನ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ [[ವಿಲಿಯಂ ಚೆಯುಂಗ್‌|ವಿಲಿಯಮ್‌ ಚೆವುಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾಂಗ್‌ ಷುನ್‌ ಲೆಯುಂಗ್‌|ವೊಂಗ್‌ ಶುನ್‌ ಲಿವುಂಗ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. === ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ === {{Main|Jun Fan Gung Fu}} 1959ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಲೀಯವರು ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಾವು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ''[[ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ]]'' (ಪದಶಃ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಕುಂಗ್‌ ಫೂ). ಅದು ಮೂಲತಃ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ನ ಅವರದೇ ಆದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು/ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://hardcorejkd.com/wing_chun.php|title=WING CHUN GUNG FU|publisher=Hardcore JKD}}</ref> [[ಜೂಡೋ|ಜುಡೋ]] ಪರಿಣತ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಲೀಯವರ ಮೊದಲ ಸಹಾಯಕ ತರಬೇತುದಾರರಾದ [[ಜೆಸ್ಸೆ ಗ್ಲೋವರ್‌]]ರವರೊಂದಿಗೆ ಲೀ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆಲ್ಲಾ ಸಮರಕಲೆಗಳನನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಲೀ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೀ ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ನ ನೇರಗುರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಶಾವೋಲಿನ್‌ ಕುಂಗ್‌ ಫೂವಿನ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಲೀ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಒದೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಕಾಲನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಿಸದೆ ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಲೀಯವರ ಒದೆಯು ಗುರಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಲುಪುತಿತ್ತು. === ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ === [[ಚಿತ್ರ:JeetKuneDo.svg|thumb|ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಲಾಂಛನ. ಟೈಜಿಟು ಚಿಹ್ನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು : "ದಾರಿಯಿಲ್ಲದುದನ್ನೇ ದಾರಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆ" & "ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನೇ ಮಿತಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆ " ಯಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಯಿನ್‌ ನಡುವಿನ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿರುವ ಬಾಣಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.. [64]]] {{Main|Jeet Kune Do}} ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ 1965ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಲೀಯವರ ಹೋರಾಟದ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವ]]ವು ವಾಂಗ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಮಾನ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋರಾಟ ದೀರ್ಘವಾಗುವುದಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅದರಿಂದ ತಮಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತಂತ್ರಗಳು ತುಂಬಾ ಜಟಿಲ ಹಾಗೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಬಯಲು ಕುಸ್ತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯತಃ ಪಾಲಿಸುವುದು ಉಚಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. "''ಸಾಧ್ಯತೆ'', ''ನಮ್ಯತೆ'', ''ವೇಗ'', ಮತ್ತು ''ದಕ್ಷತೆ'' "ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಲೀ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಬಲಕ್ಕಾಗಿ [[ತೂಕ ತರಬೇತಿ]], ತಾಳ್ಮೆಗಾಗಿ ಓಟ, ನಮ್ಯತೆಗಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಿವಿಧ ತರಬೇತಿ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಲೀ ತಾವು ಹೇಳಿದ "''ದ ಸ್ಟೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ನೊ ಸ್ಟೈಲ್‌'' "ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಈ ಶೈಲಿಯು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತೊಲಗಿಸುವುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲೀ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ ಎಂದು ಲೀಯವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನು ಅವರು ([[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ|ಡ್ಯಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]]ರವರು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ ಹೆಸರು) ''ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ'' ಅಥವಾ ''ಮುಷ್ಠಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ರೀತಿ'' ಎಂದು ಕರೆದರು. ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊನಲ್ಲಿನ ಲೀಯವರ ಸಮರ ಕಲೆ ಕಲ್ಪನೆಯು ಪರಿಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದಂತಹಾ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಶೈಲಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರಿಂದ ನಂತರ ಅವರು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದಿಸಿರಬಹುದು.<ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=81}}</ref> ಲೀ ಕೇವಲ 4 ತರಬೇತುದಾರರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು. ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ (ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ), ಟೆಡ್‌ ವೊಂಗ್‌ ಮತ್ತು [[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ|ಡ್ಯಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]]ರವರು ಲೀಯವರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ತರಬೇತಿದಾರರು. ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊರವರು ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ, ಜುನ್ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ, ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಟಾವೊ ಆಫ್‌ ಚೈನಿಸ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರಿಂದ 3ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ (ತರಬೇತುದಾರ) ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಟಕಿ ಕಿಮುರಾರವರು ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂನಲ್ಲಿ 5ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ (ಈಗ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ) ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂನಲ್ಲಿ 3ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಟೆಡ್‌ ವುಂಗ್‌ರವರು ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರಿಂದ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊನಲ್ಲಿ 2ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ ಮತ್ತು ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂನಲ್ಲಿ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾದ ನಂತರ ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂನಲ್ಲಿ ಟಾಕಿಯವರು 5ನೇ ರ್ಯಾಂಕ್‌ನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದೇ ದಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಡ್ಯಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊರವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಲೀಯವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ ಕೆಲವು ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ತರಬೇತಿದಾರರನ್ನು ತಾವೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ ಇನ್ನು ಹಲವರನ್ನು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು. ಲೀಯವರ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರಾಗಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದೆಯೇ ನಿಧನರಾದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಅಪವಾದವೆಂದರೆ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊವನ್ನು ಕಲಿತ ಹಾಗೂ 1972ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ರವರ ಖಾಸಗಿ ಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ JKDಯ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಗ್ಯಾರಿ ಡಿಲ್‌ ಎಂಬುವವರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನಮಾನದವರೆಗೆ ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ [[ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ]]ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಆಂಡಿ ಕಿಮುರಾ]]ರವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊಯವರು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ 30ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾವಿರಾರು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಣತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ಲೀ ತಮ್ಮ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇಬ್ಬರೂ ತರಬೇತುದಾರರಾದ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ ಮತ್ತು ಕಿಮುರಾ (1972ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲಿಯವರು ನಿಧನರಾದರು)ರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಹೇಳಿದ್ದರು. ನಂತರ ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ ಮತ್ತು ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ ಇಬ್ಬರೂ "ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿರಲಿ, ಆದರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಿರಲಿ" ಎಂಬ ನಿಯಮದಡಿ ಚಿಕ್ಕ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚುಕ್‌ ನೊರಿಸ್‌, ಜೊಯಿ ಲೇವಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ರಂತಹ ವಿಶ್ವ ಕರಾಟೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ರಿಗೆ ಸಹ ಬ್ರೂಸ್‌ ಕಲಿಸಿದ್ದರು. ಈ 3ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Little|2001|p=211}}</ref> ==== ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊನ ವಿವಾದಗಳು ==== "''ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌'' ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ" ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಹೆಸರಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಲೊಗೊ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು (ವೈಯಕ್ತಿಕ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯಗೊಂಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಲೀ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ: 'ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌' (ಲೀಯವರ ಚೀನೀಯ ಹೆಸರು) ಮತ್ತು 'ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ' (ಮುಷ್ಠಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ರೀತಿ). == 1964ರ ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಅತಿಥಿ == [[ಎಡ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌]]ನ ಆಮಂತ್ರಣದ ಮೇರೆಗೆ ಲೀಯವರು 1964ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು|ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು <ref name="ikc">{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.longbeachikc.com/|title=2007 Long Beach International Karate Championship|publisher=Long Beach International Karate Championship|archive-date=2009-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20091106041044/http://www.longbeachikc.com/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಭುಜದ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಬೆರಳಿನ [[ಪುಷ್‌ಅಪ್‌ಗಳು]] ([[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]] ಮತ್ತು [[ತೋರು ಬೆರಳು]] ಬಳಸಿ) ಪುನರಾವರ್ತನವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದೇ ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರು "''[[ಒಂದಿಂಚಿನ ಹೊಡೆತ|ಒಂದಿಂಚು ಹೊಡೆತ]]'' "ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು <ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm|title=Two Finger Pushup|publisher=Maniac World|archive-date=2008-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080521195049/http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm|url-status=dead}}</ref>. ಅದರ ವಿವರಣೆ ಹೀಗಿದೆ: ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಜೊತೆಗಾರನ ಎದುರು ಲೀ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಾಗಿದ ಬಲಮೊಣಕಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಲೀಯವರ ಬಲಗೈ ಭಾಗಶಃ ಚಾಚಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಲಗೈ ಮುಷ್ಠಿ ಜೊತೆಗಾರನ ಎದೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದಿಂಚು ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸರಿಯಾದ ದೇಹ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಲೀಯವರು ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಹಿಂದೆಮುಂದೆ ಚಲಿಸದೆ ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಇರಿಸಲಾದ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹೊಡೆತ ಆತನ ದೇಹದ ಜಡತ್ವ ಆತನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಲೀಯವರ ಆ ಸ್ವಯಂ ಸಹಾಯಕ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್‌ನ ಬಾಬ್‌ ಬೇಕರ್‌ ಆಗಿದ್ದ."ನಾನು ಬ್ರೂಸ್‌ ಈ ತರಹದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಾಡದಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದೆನು", ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವರು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಅವರು, "ನನಗೆ ಅವರು ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಹೊಡೆದಾಗ, ತಾಳಲಾಗದ ನನ್ನ ಎದೆಯ ನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕಾಯಿತು." <ref>{{harvnb|Vaughn|1986|p=21}}</ref> == 1967ರ ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ == ಲೀ 1967ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು|ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾಟೆ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="ikc" /> USKA ವಿಶ್ವ ಕರಾಟೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿರುವ [[ವಿಕ್‌ ಮೂರ್‌|ವಿಕ್‌ ಮೂರೆ]]ರವರ ಎದುರು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ "ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗದ ಹೊಡೆತ" ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಲೀಯವರು ಮೂರೆಯವರಿಗೆ ತಾವು ನೇರವಾದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ನೀವು ಏನನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಲೀ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಮೂರೆಯವರನ್ನು ತಯಾರಾಗಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮೂರೆ ತಲೆ ಆಡಿಸಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದಾಗ, ಹೊಡೆಯಲು ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಲೀ ಅವರೆಡೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀಯವರು ಅವರ ಮುಖಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದು ಮುಖವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಕೈಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೂರೆ ಎಂಟು ಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಡೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಫಲರಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last = Uyehara | first = Mitoshi | title = Bruce Lee: The Incomparable Fighter | publisher = Ohara Publications |year=1991 | location = [[Santa Clarita, California]] | pages = 27 }}</ref> == ಹೋರಾಟಗಳು/ಮುಷ್ಟಿ ಯುದ್ಧಗಳು == ಗೇರಿ ಎಲ್ಮ್ಸ್‌ನನ್ನು ಮೂರು 1 ನಿಮಿಷದ ಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹನ್ನೆರಡು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ 1959ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಅಂತರ ಶಾಲಾ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ವಿಜಯರಥದೊಂದಿಗೆ ಲೀ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://home.vtmuseum.org/articles/peterson/rolfint.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-12 |archive-date=2013-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024020056/http://home.vtmuseum.org/articles/peterson/rolfint.php |url-status=dead }}</ref> ಲೀಯವರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಾಕ್ರಮ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದ ಅನೇಕ ಹಾದಿಬದಿಯ ಪುಂಡರು, ಸಾಹಸಿ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಇತರೆ ನಟರೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. USPK [[ಕರಾಟೆ]] ವಿಜೇತ ಮತ್ತು ''ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ನ ಸಹ-ತಾರೆ, [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್‌|ಬಾಬ್‌ ವಾಲ್‌]] ಲೀಯವರನ್ನು ಹಂಗಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಓರ್ವ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತರೆ ನಟನೊಂದಿಗಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಇತರೆ ನಟನ ನೀರಿಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಇತರೆ ನಟನು ಲೀಯವರ ಬಗ್ಗೆ "ಆತನು ಚಿತ್ರತಾರೆಯಷ್ಟೇ, ಆದರೆ ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣರಲ್ಲ" ಮತ್ತು "ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟಗಾರನಲ್ಲ" ಎಂದು ಹುಯಿಲೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ನಟನ ಮೂದಲಿಸುವಿಕೆಗೆ ತಾನು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಹಾರಲು ಸವಾಲೆಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಲೀ ಉತ್ತರ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಲೀಯವರ ಆ ವಿರೋಧಿ ನಟನನ್ನು ವಾಲ್‌ರು "ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪುಂಡರ ಪಟಾಲಂ ಮಾದರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ," "ಓರ್ವ ಉತ್ತಮ ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣ," ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ ಆತನು "ಚುರುಕು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್‌ರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವನಾಗಿದ್ದನೆಂಬುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Little|1997|p=167}}</ref> {{quotation|''"This kid was good. He was strong and fast, and he was really trying to punch Bruce's brains in. But Bruce just methodically took him apart."''<ref name=leg>{{harvnb|Vaughn|1986|p=153}}</ref> ''"Bruce kept moving so well, this kid couldn't touch him...Then all of a sudden, Bruce got him and rammed his ass with the wall and swept him up, proceeding to drop him and plant his knee into his opponent's chest, locked his arm out straight, and nailed him in the face repeatedly."''<ref>{{harvnb|Little|1997|p=168}}</ref> -- Bob Wall}} "ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ವೃತ್ತಿಪರ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆತನು ಲೈಟ್‌-ವೇಯ್ಟ್‌ ವಿಭಾಗ ಅಥವಾ ಕಿರಿಯ-ವೆಲ್ಟರ್‌ವೇಯ್ಟ್‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಮೂರು ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Citation | last=Birchland | first=Bob | author-link=Bob Birchland | title="The Truth of Boxing: A Critical Look at Bruce Lee's Hand Skills" | newspaper=[[Black Belt Magazine]] | pages=93 | date=November 2007 | url=http://www.blackbeltmag.com }}</ref> == ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ == === ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:The.Way.Of.The.Dragon.1972.Bruce.Lee.flex.front.jpg|thumb|1972ರ ವೇ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ]] ತನ್ನ ಕಾಲದ ಅನೇಕ [[ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣ]]ರು ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲೀ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿತ ಕ್ಷಮತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎಂದರೆ —ಸ್ನಾಯು ಬಲ, ಸ್ನಾಯು ಕ್ಷಮತೆ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಬೃಹತ್‌ ಗಾತ್ರದ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯಗೊಳಿಕೆ|ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವರ್ಧನೆ]] ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಲೀಯವರು ಸಮರ ಕಲೆ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಲು ನಡೆಸುವ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಅಭೌತಿಕ ತಯಾರಿಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುವುದನ್ನು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ''[[ದ ಟಾವೊ ಆಫ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ|ದ ಟಾವೋ ಆಫ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೋ]]'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆತ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. {{quotation|Training is one of the most neglected phases of athletics. Too much time is given to the development of skill and too little to the development of the individual for participation." "JKD, ultimately is not a matter of petty techniques but of highly developed spirituality and physique.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.hybridmartialart.com/Martial%20Art%20Overview/Martial_%20Arts_%20Overview.html|title=Martial Art Disciplines at Hybrid Martial Arts Academy|publisher=Hybrid Martial Art|archive-date=2008-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430001936/http://www.hybridmartialart.com/Martial%20Art%20Overview/Martial_%20Arts_%20Overview.html|url-status=dead}}</ref>}} 1965ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 24 ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ದಿನದ ತಂಗಿದ್ದಾಗ ಲೀ ಪಡೆದ [[ತೂಕ ತರಬೇತಿ]]ಯು ಆತನ ತೋಳುಗಳ ಕ್ಷಮತೆ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿತು. ಪದ್ಮಾಸನ, ಪುಷ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ತಿರುವುಮುರುವು ಸುರುಳಿಗಳು, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸುರುಳಿಗಳು, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಮಣಿಕಟ್ಟು ಸುರುಳಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ತಿರುವುಮುರುವುಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ರೂಪದ ಕಸರತ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಎಂಟು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳ ಮೂರು ಜೋಡಿಗಳಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 80 lbsಗಳಷ್ಟು (ಸುಮಾರು 32ರಿಂದ 36&nbsp;kg) ತೂಕದ [[ರಟ್ಟೆ ಸುರುಳಿ]]ಯನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Lee|1989|p=70}}</ref> 6ರಿಂದ 12 ಆವರ್ತನೆಗಳವರೆಗೆ(ಒಮ್ಮೆಗೆ) ಅವರು ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ವಿಧಾನವು ಆತನ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸೆಟೆಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ, ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮವು ಬ್ರೂಸ್‌‌ರ ತೂಕ ವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಸದೃಢ ಮಾಂಸಖಂಡವೃದ್ಧಿಯು 160 lbsಗಳನ್ನು (ಸುಮಾರು 72&nbsp;kg) ಮೀರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿತು. ಲೀಯವರು 2,500ಕ್ಕೂ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾದ "ಸ್ನಾಯುವಿನ ಗಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದರೆ, ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ರವರು ತನ್ನ ದೈಹಿಕ ತರಬೇತಿಯ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿಸಲು ಮಾನವ ಶರೀರದ ಗರಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು [[ಜಿಗಿದಾಟದ ಹಗ್ಗ|ಹಗ್ಗ ಜಿಗಿದಾಟ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯಗೊಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಸರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|author=Hatfield, Fredrick C.|year=1993|title=Fitness: The Complete Guide|publisher=International Sport Sciences Association|location=[[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]]|page=119}}</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ''ಪ್ರತಿ ಚಲನೆಯೂ'' ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ನಾಯು ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಲೀಯವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, "ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯು" ಪಕ್ಕೆಲಬುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಂಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕೋಶಗಳೆನ್ನಬಹುದು. 7 a.m.ರಿಂದ 9 a.m.ವರೆಗೆ ಜಠರ ಸ್ನಾಯುಗಳಿಗೆ ಬಲ ನೀಡುವ, ನಮ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಸರತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ 11 a.m.ರಿಂದ 12 p.m.ವರೆಗೆ ಅವರು ಭಾರ ಹೊರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸೈಕಲ್‌ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀಯವರ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸರತ್ತೆಂದರೆ ಎರಡರಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳವರೆಗಿನ ದೂರದ ಓಟವನ್ನು 15ರಿಂದ 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವುದು, ಅದರಲ್ಲಿ 3–5 ನಿಮಿಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀ 10 ಮೈಲಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವ ಹಾಗೆ(ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು) 45 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲ ಸೈಕಲ್‌ಅನ್ನು ತುಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | last = Uhera | first = Mito | title = Feats | publisher = Bruce Lee: The Divine Wind | url = http://www.bruceleedivinewind.com/feats.html | accessdate=2008-05-30 }}</ref> ಲೀ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜಿಗಿದಾಡುವ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಸರತ್ತು ನಡೆಸಿ ಸೈಕಲ್‌ ಚಾಲನೆಯಾದ ಮೇಲೆ 800 ಜಿಗಿತಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಲೀ ತನ್ನ ಮುಷ್ಟಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿರುಸುಗೊಳಿಸಲು ಗಡುಸಾದ [[ಕಲ್ಲುಗಳು|ಕಲ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲುಗಳು|ಜಲ್ಲಿ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಕೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last = Campbell | first = Sid | title = The Dragon and the Tiger: The Birth of Bruce Lee's Jeet Kune Do, the Oakland Years | publisher = Frog LTD |year=2003 | location = [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] | pages = 58 }}</ref> === ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ === [[ಲಿಂಡಾ ಲೀ ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌|ಲಿಂಡಾ ಲೀ]] ಯವರ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಲೀಯವರು [[ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]]ಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ, [[ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ|ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಆಹಾರ]]ಗಳು, ಅಧಿಕ-[[ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯಗೊಳಿಕೆಗೆ ಪೂರಕ ಆಹಾರ|ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಪಾನೀಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರಕ ಆಹಾರ|ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಪೂರಕ ಆಹಾರಗಳು|ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಪೂರಕ ಆಹಾರಗಳ]] ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಉನ್ನತ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ಕಳಪೆ ಆಹಾರ|ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರ]]ದ ಪಥ್ಯದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ "ಅನುಚಿತ ಆಹಾರ"ದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರವು ಗಲೀಜಾಗಿ ಅಥವಾ ಜಡವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಲೀಯವರು ತನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅನಗತ್ಯವಾದ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವವು ಎಂದು ಬೇಕರಿಯ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸಹಾ ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಲೀಯವರ ಆಹಾರ ಪಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಪಾನೀಯಗಳಿದ್ದವು. ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಿಲ್ಲ. ಲಿಂಡಾರವರು ಬ್ರೂಸ್‌ರ ಸೊಂಟದ ಸುತ್ತಳತೆಯು 26ರಿಂದ 28 ಇಂಚುಗಳವರೆಗೆ (66ರಿಂದ 71 ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳು) ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ''"ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ [[ತರಕಾರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹಣ್ಣು]]ಗಳು, [[ಸೇಬು]]ಗಳು, [[ಸೆಲರಿ]], [[ಗಜ್ಜರಿ/ಕ್ಯಾರೆಟ್‌]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ, ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಲಿತ [[ಬ್ಲೆಂಡರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರಿತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು"'', ಎಂದು ಆಕೆ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web | last = Seal | first = Jack | title = How Did Bruce Lee Get Those Washboard Abs? | publisher = All Bruce Lee |year=2007 | url = http://www.allbrucelee.com/article/how_did_bruce_lee_get_those_wash.htm | accessdate=2008-05-30 }}</ref> ಅವರು ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು,ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಜಾ [[ಹಾಲು|ಹಾಲನ್ನು]] ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ರವರು ಅವುಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ [[ಚೀನೀಯ ಆಹಾರ|ಚೀನೀಯ]] ಅಥವಾ ಇತರೆ [[ಏಷ್ಯಾದ ಆಹಾರ]]ಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ಕೆಳಕಂಡವೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಪಥ್ಯದ ಪೂರಕ ಆಹಾರ|ಪೂರಕ ಪಥ್ಯಾಹಾರ]]ಗಳ ಪ್ರಬಲ ಸಮರ್ಥಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು: * [[ಜೀವಸತ್ವ C]] * [[ಲೆಸಿತಿನ್‌]] ಹರಳುಗಳು * [[ಬೀ ಪಾಲ್ಲೆನ್‌|ಜೇನುನೊಣ ಹರಡುವ ಪರಾಗಧೂಳಿ]] * [[ಜೀವಸತ್ವ E]] * [[ಗುಲಾಬಿ ಪಕಳೆ|ಗುಲಾಬಿ ಪಕಳೆ/ಕಾಯಿ/ಫಲ]]ಗಳು (ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ) * [[ಗೋಧಿ ಮೊಳಕೆ|ಗೋಧಿ ಮೊಳಕೆಯ]] ತೈಲ/ಎಣ್ಣೆ * [[ಅಸೆರೋಲಾ]]&nbsp;— C * B-ಫೊಲಿಯಾ === ಮೈಕಟ್ಟು === ಲೀಯವರ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಶ್ರದ್ಧೆಯು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಕರ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲ ವಿಖ್ಯಾತರಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯುವಂತಹ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. Mr. ಒಲಿಂಪಿಯಾದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಜೋ ವೇಡರ್‌]]ರವರು ಒಮ್ಮೆ ಲೀಯವರ ಮೈಕಟ್ಟನ್ನು ನೋಡಿ "ನಾನು ನೋಡಿದುದರಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಮೈಕಟ್ಟು!" ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದರು. [[ಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ವ್ಹೀಲರ್‌]], [[ಷಾನ್‌ ರೇ]], [[ರಾಚೆಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಲಿಷ್‌|ರಾಚೆಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಲಿಷ್]], [[ಲೌ ಫೆರ್ರಿಗ್ನೋ]], [[ಲೆಂಡಾ ಮುರ್ರೆ]], [[ಡೊರಿಯನ್‌ ಯೇಟ್ಸ್‌|ಡೋರಿಯನ್‌ ಯೇಟ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಎಂಟು ಬಾರಿ [[Mr. ಒಲಿಂಪಿಯಾ]] ಆಗಿದ್ದ [[ಲೀ ಹ್ಯಾನೆ|ಲೀ ಹಾನೆ]]ಯವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಲೀಯವರದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.<ref name="WarmMarble">{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.mikementzer.com/blee.html|title="WARM MARBLE" The Lethal Physique of Bruce Lee|publisher=Mike Mentzer|author=Little, John|archive-date=2011-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903052941/http://www.mikementzer.com/blee.html|url-status=dead}}</ref> [[ಅರ್ನಾಲ್ಟ್‌ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಸ್ಕ್ವಾರ್‌ಝೆನೆಗ್ಗರ್‌]] & [[ಜೀನ್‌-ಕ್ಲಾಡೆ ವಾನ್‌ ಡಾಮ್ಮೆ]]ಗಳೂ ಸಹಾ ಲೀಯವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ರವರು ಅವರ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು: {{quotation|"Bruce Lee had a very—I mean a very defined physique. He had very little body fat. I mean, he probably had one of the lowest body fat counts of any athlete. And I think that's why he looked so unbelievable."<ref>{{harvnb|Little|1998|p=18}}</ref>}} ಲೀಯವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರು "ಅಳಿಲಿನ ಮಾದರಿಯ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯಷ್ಟು ಚೈತನ್ಯವುಳ್ಳವರು" ಎಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಾನು ನೋಡಿದವರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದವರೆಂದು ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | title = Bruce Lee Death | publisher = JKD Street Defense | year = 2007 | url = http://www.jkdstreetdefense.com/bruce-lee-death.html | accessdate = 2008-05-30 | archive-date = 2010-02-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100227035453/http://www.jkdstreetdefense.com/bruce-lee-death.html | url-status = dead }}</ref> ಲೀಯವರು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವೃದ್ಧಿ, ಭಾರ ಎತ್ತುವ ತರಬೇತಿ, ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕಚಲನೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗೆಗಿನ 140ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ನಾಯು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನೇಕ ತರಬೇತಿ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೀಯವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.allbrucelee.com/article/equipment_manager.htm|title=The Equipment Manager|publisher=All Bruce Lee|author=Lee, George}}</ref> === ದೈಹಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳು === ಲೀಯವರ ಅಪೂರ್ವ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಅಸಾಧಾರಣ ದೈಹಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="bldw">{{cite web | last = DM | first = | title = Feats | publisher = Bruce Lee: The Divine Wind | url = http://www.bruceleedivinewind.com/feats.html | accessdate=2008-05-30 }}</ref><ref name="mW">{{cite web | title = Bruce Lee&nbsp;— Two Finger Pushup | publisher = Maniac World | url = http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm | accessdate = 2008-05-30 | archive-date = 2008-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080521195049/http://www.maniacworld.com/bruce_lee_3.htm | url-status = dead }}</ref><ref name="InterceptingFist">{{cite video |date=2001-05-31 | title = The Intercepting Fist | medium = [[DVD]] | publisher = Sterling Ent | accessdate=2008-05-30 }}</ref><ref name="ArtExpress">{{harvnb|Little|1998|p=22}}</ref> ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ದೈಹಿಕ ಸಾಹಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವ ಸಾಧನೆ ಯಾವುದು ಕಲ್ಪಿತ ಸಾಧನೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. * ಮೂರು ಅಡಿಗಳ ದೂರದಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ಬದಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಹರಿಸುವಾಗ ಲೀಯವರ ವೇಗವು ಸೆಕೆಂಡಿನ ಐದುನೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{harvnb|Little|1998|p=21}}</ref> * ಲೀಯವರ ಹೋರಾಟದ ಚಲನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿದ್ದವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 24 ಫ್ರೇಂಗಳ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿಧಾನ ವೇಗದ ಮರುಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ, ಅನೇಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 32 ಫ್ರೇಂಗಳ ಹಾಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{harvnb|Vaughn|1986|p=110}}</ref><ref>{{cite web | title = Bruce Lee answers a challenge | publisher = Bruce Lee Divine Wind | year = 2007 | url = http://www.bruceleedivinewind.com/articles/brucechallenge.zip | accessdate = 2008-05-30 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Little 1997 66–67">{{harvnb|Little|1997|p=66–67}}</ref> * ವೇಗದ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಲೀಯವರು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತೆರೆದ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಡೈಂಗಳು|ಡೈಮ್‌]] ಒಂದನ್ನು ಅವರು ಹಸ್ತವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಅಪಹರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೆನ್ನಿಯೊಂದನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Little|1997|p=71}}</ref> * ಲೀಯವರು ಎತ್ತರಿಸಿದ ವಿ-ಸಿಟ್‌ ಪೊಸಿಷನ್‌ ಅನ್ನು 30 ನಿಮಿಷಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="InterceptingFist" /> * ಲೀಯವರು ಭತ್ತದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆದು ಅವುಗಳು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಅರ್ಧದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಚಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="WarmMarble" /> * ಲೀ [[Coca-Cola]]ದ ತೆರೆಯದ ಡಬ್ಬಿಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. (ಇದು ಲಘು ಪಾನೀಯಗಳ ಡಬ್ಬಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಡಬ್ಬಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ದಪ್ಪದ ಉಕ್ಕಿನಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದ ವಿಚಾರ).<ref name="Little 1997 66–67"/> * ಲೀಯವರು ಕೇವಲ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರುಬೆರಳುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಏಕ-ಹಸ್ತ ಪುಷ್‌-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು.<ref name="WarmMarble" /><ref name="ArtExpress" /><ref>{{harvnb|Little|1997|p=82}}</ref> * ಲೀಯವರು ಒಂದೇ-ತೋಳಿನಿಂದ ಗದ್ದವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವ ಕ್ರಿಯೆಯ 50 ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Little|1998|p=108}}</ref> * ಲೀಯವರು 6 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು (15&nbsp;cm) ದಪ್ಪದ ಮರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{harvnb|Little|1997|p=87}}</ref> * ಲೀಯವರು 200-lb (90.72&nbsp;kg) ತೂಕದ ಚೀಲವೊಂದನ್ನು ಚಾವಣಿಯೆಡೆಗೆ ಹಾರಿ ಬಡಿಯುವ ಹಾಗೆ ಬದಿಹೊಡೆತ ನೀಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="ArtExpress" /> * ಲೀ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್‌]]ರವರನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುವಾಗ ನೀಡಿದ ಬದಿಹೊಡೆತವೊಂದರ ಮೂಲಕ 150&nbsp;lb (68&nbsp;kg) ತೂಕದ ಗುದ್ದುವ ಚೀಲವೊಂದನ್ನು ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="InterceptingFist" /><ref>{{harvnb|Little|1998|p=150}}</ref> * "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಫ್ಲಾಗ್‌" ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಚಲನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಲೀಯವರು ಭುಜದ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಬೆಂಚ್‌ನ ತುದಿಯ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುಂಡವನ್ನು ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗುವ ಹಾಗೆ ಕಾಲೆತ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | last = Seal | first = Jack | title = How Did Bruce Lee Get Those Washboard Abs? | publisher = All Bruce Lee |year=2007 | url = http://www.allbrucelee.com/article/how_did_bruce_lee_get_those_wash.htm | accessdate=2008-05-30 }}</ref> == ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ == {{Wikiquote}} ಲೀಯವರು [[ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣ]] ಮತ್ತು ನಟರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರೂ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಸಹಾ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓದಿಕೊಂಡಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ದೊಡ್ಡದಾದ‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ]]ದ ತತ್ವಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಗಳು ಸಮರ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಅವರ [[ಸಾರ ಸಂಗ್ರಹತೆ|ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ]] ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವು ಅವರ ಹೋರಾಟದ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಆ ತರಹದ ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ರೂಪಕವಷ್ಟೇ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಅರಿವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="warriorwithin122">{{cite book | last = Little | first = John | title = The Warrior Within - The philosophies of Bruce Lee to better understand the world around you and achieve a rewarding life | publisher = Contemporary Books | year = 1996 | pages = 122 | isbn=0809231948}}</ref> [[ಟಾವೋಯಿಸಂ|ಟಾವೊಯಿಸಂ]], [[ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧರು|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]<ref>[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರ್ರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ]] 31m45s ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ</ref> ಇವೆಲ್ಲದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ ಲೀಯವರು ಓರ್ವ [[ನಾಸ್ತಿಕ|ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದರು. 1972ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರಿಂದ ಬಂದ ಉತ್ತರ "ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ." <ref name="warriorwithin128">{{cite book | last = Little | first = John | title = The Warrior Within - The philosophies of Bruce Lee to better understand the world around you and achieve a rewarding life | publisher = Contemporary Books | year = 1996 | pages = 128 | isbn=0809231948}}</ref> 1972ರಲ್ಲೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಅವರು ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಅವರು ಹೇಳಿದ ಉತ್ತರ "ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೇ ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ." <ref name="warriorwithin128"/> ಕೆಳಕಂಡ ಉದ್ಧರಿತ ವಾಕ್ಯಗಳು ಅವರ ಹೋರಾಟದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. * "ರೂಪರಹಿತವಾಗಿ.... ಆಕಾರರಹಿತವಾಗಿ ನೀರಿನ ಹಾಗಿರು. ನೀರನ್ನು ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಕಪ್‌ನ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಬಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಬಾಟಲ್‌ನ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೀವು ಟೀ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ ಹಾಕಿದರೆ; ಅದು ಟೀ ಪಾತ್ರೆಯ ಆಕಾರ ತಾಳುತ್ತದೆ. ನೀರು ಹರಿಯಬಲ್ಲದು ಅಥವಾ ಅಪ್ಪಳಿಸಬಲ್ಲದು. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೇ ನೀರಿನ ಹಾಗಿರು..." * "ಪ್ರತಿ ವಿಧವಾದ ಅರಿವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತತ್ದೆ" * "ಯಾವುದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೋ ಅದನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಪಡೆದುಕೋ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬೇಕಾದರೂ ಪಡೆದುಕೋ." <ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=44}}</ref> * "ಹಳೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಬೇಡಿ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನೀವೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ನೀವೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗುವಿರಿ." <ref>{{cite book|page=25|title=Tao of Jeet Kune Do|author= Lee, Bruce|publisher=Ohara Publications|year=1975}}</ref> * "ಶೀಘ್ರ ಕೋಪ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರ್ಖರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು." * "ಯಾವಾಗಲೂ ನೀವು ನೀವೇ ಆಗಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿಮಗೆ ಭರವಸೆಯಿರಲಿ, ಬಾಹ್ಯ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ." * "ಇದು ದೈನಂದಿನ ಏರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೈನಂದಿನ ಇಳಿಕೆ. ಅನಗತ್ಯವಾದುದನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹಾಕು." == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * ಚೀನಾದ (廣東順德均安, ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್‌ ಷುಂಡೆ ಜುನಾನ್‌) [[ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್‌]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ [[ಷುಂಡೆ|ಸ್ಯೂಂಡಕ್‌]] ಭಾಗದ [[ಜುನಾನ್‌|ಗ್ವಾನಾನ್‌]] ಅವರ ಪೂರ್ವೀಕರ ಮೂಲಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಪೂರ್ವೀಕರ ಮನೆಯಿರುವ ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಆತನ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಡಲಾಗಿದೆ. * ''[[TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ|TIME ಪತ್ರಿಕೆ]]'' {{'}}ಯ ಶತಮಾನದ 100 ಬಹು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಮಹೋನ್ನತ ವೀರರು & ಅಪ್ರತಿಮರು'' ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಬಹು ಪ್ರಭಾವೀ [[ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಲೀಯವರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="time" /> * 31 ಮಾರ್ಚ್‌ 2007ರಂದು NTVಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಜಪಾನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದ 100 ಬಹು ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಲೀಯವರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref>{{cite episode | title = History’s 100 Most Influential people: Hero Edition | episodelink = http://www.japanprobe.com/?p=1471 | airdate = 2007-04-01 }}</ref> * 2001ರಲ್ಲಿ ''[[ಲೇಜಿ ಮುಥಾ ಫಕಾ|LMF]]'' ಎಂಬ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಜನರು|ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ]] [[ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌]] ಗುಂಪೊಂದು, "1127" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಲೀಯವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವ ಗೌರವ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. * 2004ರಲ್ಲಿ, [[ಅಂತಿಮ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ|UFC]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡಾನಾ ವ್ಹೈಟ್‌]]ರವರು ಲೀಯವರಿಗೆ "[[ಮಿಶ್ರಿತ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಪಿತಾಮಹ"ರೆಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite book|author=Wickert, Marc|year=2004|title=Dana White and the future of UFC}}</ref> * 26 ನವೆಂಬರ್‌ 2005ರಂದು [[ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾ]] ಪ್ರದೇಶದ [[ಮೊಸ್ಟಾರ್‌|ಮೊಸ್ಟರ್‌]] ಮಹಾನಗರವು ಏಕತೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ [[ಮೊಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಪ್ರತಿಕೃತಿ|ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ]] ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲೀಯವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳ ನಂತರ, ಅವರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಲು: ವಿಶ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಲೀಯವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ಕಾರಣವಾಯಿತು. (ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣದ ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ದೃಶ್ಯ, ಕೆಳಗೆ).<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3620752.stm|title=Bruce Lee statue for Bosnian city|publisher=[[BBC]]|date=2004-09-02}}</ref> * 2005ರಲ್ಲಿ, ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಪ್ರತಿಕೃತಿ|ಕಂಚಿನ ಪುತ್ಥಳಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಅರವತ್ತೈದನೇ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಲೀಯವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 27 ನವೆಂಬರ್‌ 2005ರಂದು ಅನಾವರಣಗೊಂಡ ಕಂಚಿನ ಪುತ್ಥಳಿಯು ಲೀಯವರನ್ನು ಚೀನೀ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಶತಮಾನದ ಉಜ್ವಲ ತಾರೆಯಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4711947.stm|title=Hong Kong's honour for Bruce Lee|publisher=[[BBC]]|date=2005-07-24}}</ref> * ಚೀನಾದ ಷುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ ಪುತ್ಥಳಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕ ಸಭಾಂಗಣದೊಂದಿಗಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ವಿಷಯೋದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಲುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Bruce Lee theme park to be built in China | publisher = [[Associated Press]] | date = 2006-11-26 | url = http://www.msnbc.msn.com/id/15922063/ | access-date = 2009-11-12 | archive-date = 2009-09-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090907071234/http://www.msnbc.msn.com/id/15922063/ | url-status = dead }}</ref> * {{As of|2007}}, ಅನೇಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಈಗಲೂ ಸಹಾ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹೋನ್ನತ ಸಮರ ಕಲಾ ನಿಪುಣರನ್ನಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=https://dir.yahoo.com/thespark/4375/the-greatest-martial-artist-of-all-time|title=The Greatest Martial Artist of All Time|publisher=[[Yahoo!]]|date=2006-11-27|author=Chao, Arnold|archive-date=2008-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517103107/http://dir.yahoo.com/thespark/4375/the-greatest-martial-artist-of-all-time|url-status=dead}}</ref> * 10 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಂದು ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲೀಯವರ ಬಗ್ಗೆ 50-ಭಾಗಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಕ್ಸಿನ್‌ಹುಆ]] ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಗುವಾಂಗ್‌ಡಾಂಗ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಷುಂಡೆಯಲ್ಲಿ "''[[ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಎಂಬ ದಂತಕಥೆ]]'' " ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನವು ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಷುಂಡೆಯು ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಲೀಯವರ ಪೂರ್ವಜರ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. 50 ದಶಲಕ್ಷ ಯುವಾನ್‌ (US$6.4 ದಶಲಕ್ಷ; €4.8 ದಶಲಕ್ಷ) ಮೌಲ್ಯದ ಈ ನಿರ್ಮಾಣವು ಲೀಯವರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ ಹಾಗೂ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಲಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು. ಲೀಯವರ ಪಾತ್ರಧಾರಿ [[ಡ್ಯಾನ್ನಿ ಚಾನ್‌ ಕ್ವಾಕ್‌ ಕ್ವಾನ್‌|ಡ್ಯಾನ್ನಿ ಚಾನ್‌ ಕ್ವೊಕ್‌ ಕ್ವಾನ್‌]]ಯವರು ಅಪ್ರತಿಮ ಕಲಾವಿದನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆಂದು ಕ್ಸಿನ್‌ಹುಆ ವರದ ಮಾಡಿದೆ. "ನಾನು ತಳಮಳ ಹಾಗೂ ಉದ್ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೂ ನಾನು ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಚಾನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಹಸಭರಿತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ "ಕುಂಗ್‌ ಫೂ ಹಸ್ಲೆ,"ನಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಚಾನ್‌ರವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಲೀಯವರು ತಮಗೆ ಅನುಕರಣೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹಾಗೂ ತಾನು ಕುಂಗ್‌ ಫೂವನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[2008 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|2008ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]] ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್‌ ವಹಿಸಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭದ ಪೂರ್ವಾವಧಿಯ 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಬೇಕಿರುವ TV ಸರಣಿಯು [[ಚೀನೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/04/10/arts/AS-A-E-China-Bruce-Lee.php|title=Chinese state TV begins filming 40-part series on Bruce Lee|work=[[International Herald Tribune]]|date=2007-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070919033457/http://www.iht.com/articles/ap/2007/04/10/arts/AS-A-E-China-Bruce-Lee.php|archivedate=2007-09-19}}</ref> * 2008ರಲ್ಲಿ ಲೀಯವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೀಯವರ ಎರಡು-ಮಹಡಿಯ ಮನೆಯನ್ನು ಸಿಚುವಾನ್‌ ಭೂಕಂಪದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಧನಸಹಾಯಾರ್ಥವಾಗಿ $13 ದಶಲಕ್ಷಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದರ ವಿಶ್ವಪ್ರೇಮಿ ಮಾಲಿಕರು ಲೀಯವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದೆಂಬ ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>ಫೆಂಗ್‌, ರೆಕ್ಸ್‌ (2008-08-04). [http://www.asianweek.com/2008/08/04/the-legend-lives-on-a-generation-later-bruce-lee%E2%80%99s-legacy-is-still-kicking/ "ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಲಿವ್ಸ್‌ ಆನ್‌: ಎ ಜನರೇಷನ್‌ ಲೇಟರ್‌, ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'ಸ್‌ ಲೆಗಸಿ ಈಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ಕಿಕ್ಕಿಂಗ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080806113806/http://www.asianweek.com/2008/08/04/the-legend-lives-on-a-generation-later-bruce-lee%E2%80%99s-legacy-is-still-kicking/|date=2008-08-06}}. [[ಏಷ್ಯನ್‌ವೀಕ್‌]]. ಮರುಕಳಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕ 2008-08-04.</ref> == ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಂಪರೆ == {| border="" cellpadding="5" class="wikitable" | colspan="2" align="center"|[[ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌]] / [[ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ]]ಗಳ ಪರಂಪರೆ |- | ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಿಫು]] | [[ಯಿಪ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌|ಯಿಪ್‌ ಮಾನ್‌]] (葉問) |- | ಇತರೆ ತರಬೇತುದಾರರು | [[ಸಿಹಿಂಗ್‌]] [[ವಾಂಗ್‌ ಷುನ್‌-ಲೆಯಂಗ್‌|ವಾಂಗ್‌ ಷುನ್‌-ಲೆಂಗ್‌]] (黃惇樑)[[ವಿಲಿಯಂ ಚೆಯುಂಗ್‌]] |- | ಗಮನಾರ್ಹ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಜೊತೆಗಾರ | [[ಟೊ ಡೈ]] [[ಹಾಕಿನ್ಸ್‌ ಚೆಯುಂಗ್‌|ಹಾಕಿನ್ಸ್‌ ಛೆಯುಂಗ್‌]] ಸೂಚನೆ: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಲೀಯವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. |- | colspan="2" align="center"| &nbsp;<br />'''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ''' (李小龍)<br />[[ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ]]ದ ನಿರ್ಮಾರ್ತೃ<br />&nbsp; |- | ಲೀಯವರಿಂದ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತರಬೇತುದಾರರು | [[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]]<br />[[ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ]]<br />[[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಂ ಲೀ|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಮ್‌ ಲೀ]](1972ರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು)<br /> |- | ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌ ಜ್ಞಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು <br />ಗುಂಗ್‌ ಫೂ/ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ | [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ|ಬ್ರಾಂಡನ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ]]<br />[[ಜೆಸ್ಸೆ ಗ್ಲೋವರ್‌]]<br />[[ಸ್ಟೀವ್‌ ಗೋಲ್ಡನ್‌]]<br />[[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಹಾರ್ಟ್‌ಸೆಲ್‌|ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಹಾ‌ರ್ಟ್‌ಸೆಲ್‌]]<br />[[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]]<br />[[ಯೊರಿ ನಕಮುರಾ|ಯೋರಿ ನಕಮುರಾ]]<br />[[ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ]]<br />[[ರಿಚರ್ಡ್ ಬಸ್ಟಿಲ್ಲೊ|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಬಸ್ಟಿಲ್ಲೊ]]<br />[[ಜೆರ್ರಿ ಪೊಟೀಟ್‌]]<br />[[ಟೆಡ್‌ ವಾಂಗ್‌]]<br />[[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಯಿಂ ಲೀ]]<br />[[ರಸ್ಟಿ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌]]<br />ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇನ್ನಿತರರು... |- | ಕಲಿತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಷ್ಯರು<br />ಜುನ್‌ ಫಾನ್‌/ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ | [[ಚಕ್‌ ನಾರ್ರಿಸ್‌]] <ref>{{harvnb|Lee|1989|p=83}}</ref><br />[[ಕರೀಂ ಅಬ್ದುಲ್‌- ಜಬ್ಬಾರ್‌|ಕರೀಂ ಅಬ್ದುಲ್‌-ಜಬ್ಬಾರ್‌]]<br />[[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್‌]]<br />[[ಜೋ ಲೂಯಿಸ್‌ (ಸಮರ ಕಲೆಗಳು)|ಜೋ ಲೂಯಿಸ್‌]]<br />[[ರೋಮನ್‌ ಪೋಲನ್‌ಸ್ಕಿ]]<br />[[ಲೀ ಮಾರ್ವಿನ್‌]]<br />[[ಸ್ಟಿರಿಲಿಂಗ್‌ ಸಿಲ್ಲಿಫಾಂಟ್‌|ಸ್ಟಿರ್ಲಿಂಗ್‌ ಸಿಲ್ಲಿಫಾಂಟ್‌]]<br />[[ಸ್ಟೀವ್‌ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್‌ (ನಟ)|ಸ್ಟೀವ್‌ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್‌]]<br />[[ಮೈಕ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇನ್ನಿತರರು... |} == ಮರಣ == {{Citations missing|article|date=June 2009}} [[File:Bruce Lee 1.JPG|thumb|U.S.Aಯ ಸಿಯಾಟಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲೇಕ್‌ ವ್ಯೂ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ರನ್ನು ಹೂಳಿರುವ ಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರನ್ನು ಹೂಳಲಾಗಿದೆ ]] ಮೇ 10, 1973ರಂದು, ''[[ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' ಚಿತ್ರದ ಡಬ್ಬಿಂಗ್‌ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೀಯವರು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್‌]] ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಾಗ ಮುಂಬರುವ ಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ದೊರಕಿತು. ದೇಹದ ತುಂಬಾ [[ಹೊಡೆತದ ಗುರುತುಗಳು|ಹೊಡೆತಗಳ ಗುರುತುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳಿನ ಊತ]]ದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರನ್ನು, [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗೆ ತುರ್ತಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ [[D-ಮನ್ನಿಟಾಲ್‌|ಮನ್ನಿಟೊಲ್‌]] ನೀಡಿಕೆಯಿಂದ ಊತಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ವೈದ್ಯರು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೇ ನಂತರ ಅವು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ದಿನವೂ ಮರುಕಳಿಸಿದವು.<ref name="collapse">{{harvnb|Thomas|1994}}</ref> ಜುಲೈ 20, 1973ರಂದು, ಲೀಯವರು, ತಾವು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಸಲುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಮಾಜಿ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬಾಂಡ್‌]] ತಾರೆ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜನ್‌ಬೈ|ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜೆನ್‌ಬೈ]]ಯವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಭೋಜನ ನಡೆಸಲು ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಲೀ ಪತ್ನಿ ಲಿಂಡಾರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಲೀಯವರು ''[[ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌|ಗೇಂ ಆಫ್‌‌ ಡೆತ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ರೇಮಂಡ್‌ ಚೌ]]ರವರನ್ನು 2 p.m.ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. 4 p.m.ವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ನಂತರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓರ್ವ [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನೀ]] ನಟಿಯಾದ ಲೀಯವರ ಸಹನಟಿ [[ಬೆಟ್ಟಿ ಟಿಂಗ್‌]]ರ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು. ಟಿಂಗ್‌ರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಚಿತ್ರಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ಚೌರವರು ಒಂದು ಭೋಜನ ಭೇಟಿಯ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದರು. {{Fact|June 2009|date=June 2009}} ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಲೀಯವರು ತಲೆನೋವು ಎಂದ ಕಾರಣ ಟಿಂಗ್‌ರವರು [[ಆಸ್ಪಿರಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನಾಯು ಶಾಮಕ|ಸ್ನಾಯು ಶಾಮಕ/ವಿಶ್ರಾಂತಿಕಾರಕ]]ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌]] ಎಂಬ [[ಯಾತನಾ ನಿವಾರಕ]] (ನೋವುನಿವಾರಕ)ವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸುಮಾರು 7:30 p.m.ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ಕಿರು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಹೋದರು. ಲೀಯವರು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಎದ್ದು ಬರದ ಕಾರಣ, ಚೌ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಬಂದಾಗ ಅವರೂ ಸಹಾ ಲೀಯವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ವೈದ್ಯ]]ರೋರ್ವರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬರಿಸಲು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಆತ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲ ಕೊಡದೇ ಇರಲು ಅವರನ್ನು [[ಕ್ವೀನ್‌ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌|ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗೆ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ ಮೂಲಕ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ತಲುಪುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲೀಯವರು ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದಿದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬಲ್ಲ ಬಾಹ್ಯ ಗಾಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ, ಅವರ [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳು]] 1,400ರಿಂದ 1,575 ಗ್ರಾಂ(13% ಏರಿಕೆ)ಗಳಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಊದಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಲೀಯವರ ವಯಸ್ಸು 32 ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಎರಡೇ ಪದಾರ್ಥಗಳೆಂದರೆ [[ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌|ಈಕ್ವಜೆಸಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ (ಔಷಧಿ)|ಕ್ಯಾನಬೀಸ್‌]] ಅಮಲು ಪದಾರ್ಥದ ಕುರುಹುಗಳು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15 2005ರಂದು ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚೌರವರು ನೋವು ನಿವಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಅವರೇ ಹೇಳಿರುವ ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾಯುಶಾಮಕಕ್ಕೆ ಅವರ ದೇಹವು ನೀಡಿದ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಲೀಯವರು ಮೃತಪಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು. [[ವೈದ್ಯರು]] ಲೀಯವರ ಸಾವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ "ದುರ್ಘಟನೆಯಿಂದಾದ ಸಾವು" ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿತ್ತು. {{Fact|June 2009|date=June 2009}} ಲೀಯವರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಲೀಯವರ ಮೊದಲ ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಉಪಚರಿಸಿದ್ದ Dr. ಡಾನ್‌ ಲಾಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ರವರು ಆತನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, "ಸಾವಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣವು ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗೆಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನವಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=229}}</ref> "ಬ್ರೂಸ್‌ರ ಮೊದಲ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌]]ನ ಯಾವ ಅಂಶವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದೇ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. 1000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಶವಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವವಿದ್ದ <ref name="Thomas 1994 p=228">{{harvnb|Thomas|1994|p=228}}</ref> ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟಿಯರೆ|R.D. ಟಿಯರೆ]]ಯವರನ್ನು ಲೀಯವರ ತಪಾಸಣಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. Dr. ಟಿಯರೆಯವರು ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ನ ಇರವು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿದ್ದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಅದೇ ಲೀಯವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು "ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಬದ್ಧ/ಅಸಂಗತ" ಹೇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದರು. ನಿರ್ದೇಶಿತ ನೋವು ನಿವಾರಕ ಔಷಧಿ ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಮೆದುಳಿನ ಊತವೇ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{harvnb|Thomas|1994|p=209}}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಲೀಯವರ ಜೀವ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಪೀಟರ್‌ ವೂ ಎಂಬ ನರ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾತಜ್ಞರ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಭಿಮತದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ OR/ಇಲ್ಲವೇ ಈಕ್ವಾಜೆಸಿಕ್‌ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಆದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ, Dr. ವೂ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದರು: :''"ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಟಿಯರೆಯವರು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಯಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯ ತಜ್ಞರು; ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ ತಜ್ಞರನ್ನಾಗಿ ಕರೆಸಲಾಗಿರುವದರಿಂದ ಅವರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. '' ''ಕ್ಯಾನ್ನಬೀಸ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ನಿಖರವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಯಾರನ್ನೂ ನಾ ಕಾಣೆ."'' <ref name="Thomas 1994 p=228"/> ಲೀಯವರ ಸಾವಿನ ನಿಖರ ವಿವರಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆತನ ಪತ್ನಿ ಲಿಂಡಾರವರು ತಮ್ಮ ತವರಾದ ಸಿಯಾಟಲ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, [[ಲೇಕ್‌ ವ್ಯೂ ರುದ್ರಭೂಮಿ (ಸಿಯಾಟಲ್‌)|ಲೇಕ್‌ವ್ಯೂ ರುದ್ರಭೂಮಿ]]ಯ 276ನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಹೂಳಿದರು. ಜುಲೈ 31, 1973ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವರ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ [[ಲೇಕ್‌ ವ್ಯೂ ರುದ್ರಭೂಮಿ (ಸಿಯಾಟಲ್‌)|ಸ್ಟೀವ್‌ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್‌]], [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕೋಬರ್ನ್‌]], [[ಚಕ್‌ ನಾರ್ರಿಸ್‌|ಚಕ್‌ ನೊರ್ರಿಸ್‌]], [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜನ್‌ಬೈ|ಜಾರ್ಜ್‌ ಲೇಜೆನ್‌ಬೈ]], [[ಡಾನ್‌ ಇನೊಸ್ಯಾಂಟೊ]], [[ಟಕಿ ಕಿಮುರಾ]], [[ಪೀಟರ್‌ ಚಿನ್‌]], ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ, [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೀ (ಸಂಗೀತಜ್ಞ)|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೀ]]ರವರುಗಳೆಲ್ಲಾ ಶವವಾಹಕರಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣಗಳು [[ಭೂಗತ ಜಗತ್ತು|ಭೂಗತ ಜಗತ್ತಿಗೆ]] <ref>{{harvnb|Bishop|2004|p=157}}</ref> ಆತನ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬದ ಬಗೆಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದ [[ದ್ವೇಷ]]ದಿಂದಾಗಿ ಆತನ ಕೊಲೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆತನ ಸಾವಿನ ಬಗೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ/ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿವೆ. ದ್ವೇಷದ ಊಹೆಯು ತನ್ನ 28ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ''[[ದ ಕ್ರೌ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದ ಕ್ರೌ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ವೇಳೆ ನಡೆದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಅಪಘಾತವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದ ಅವರ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನಟ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಲೀ]]ಯವರ ಮೇಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಆ ಚಿತ್ರವು ಆತನ ಮರಣಾ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದುದಲ್ಲದೇ ಆತನ ತಂದೆಯ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರದ ಹಾಗೆ ಅದೂ ಸಹಾ ಆರಾಧಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿರದಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮುಖ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ಗಣಕ-ರಚಿತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ|ಗಣಕ-ನಿರ್ಮಿತ ಬಿಂಬ]]ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನಕಲಿ ಸಾಹಸ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಸಿ (''ದ ಕ್ರೌ'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಯಿತು.) ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಲೀಯವರನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಯ ಸನಿಹದಲ್ಲಿಯೇ/ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಹೂಳಲಾಯಿತು. == ಮಾಧ್ಯಮ == === ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು === 1976ರಲ್ಲಿ, ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ-ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲಾದ ಲೀಯವರ "ತದ್ರೂಪಿ" ಹೊ ಚುಂಗ್‌ ಟಾವೊರ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮ್ಯಾನ್‌, ದ ಮಿಥ್‌|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮ್ಯಾನ್‌, ದ ಮಿಥ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಲೀಯವರ ಜೀವನ ವೃತ್ತಾಂತ ಆಧರಿತ [[ಜೇಸನ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಲೀ]](ಸಂಬಂಧಿಕನಲ್ಲ) ಎಂಬುವರು ಲೀಯವರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ''[[:ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮವು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರ ವಾಹಿನಿಯು 2008ರ [[2008 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|ಬೀಜಿಂಗ್‌ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]] ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ''[[ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಲೀಯವರ ಬಗೆಗಿನ 50-ಭಾಗಗಳ TV ಸರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/22/arts/AS-A-E-MOV-Hong-Kong-Bruce-Lee-Movie.php|title=Report: Hong Kong director plans Bruce Lee biopic|work=[[International Herald Tribune]]|date=2007-08-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118233629/http://www.iht.com/articles/ap/2007/08/22/arts/AS-A-E-MOV-Hong-Kong-Bruce-Lee-Movie.php|archivedate=2008-01-18}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 22 2007ರಂದು, [[ಫ್ರುಟ್‌ ಚಾನ್‌|ಫ್ರೂಟ್‌ ಚಾನ್‌]]ರವರು [[ಜಾನ್‌ ವೂ]]ನ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಟೆರೆನ್ಸ್‌ ಚಾಂಗ್‌]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ, 1950ರ ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ''ಕೊವ್ಲೂನ್‌ ಸಿಟಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಾಹಿನಿಯು "ಹೌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಚೇಂಜ್‌ಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕ್ವಾನ್‌]] ಎಂಬುವವರು ಲೀಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಲೀಯವರ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಟ್ಟ ಬವಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡನ್‌ ಲೀ]]ಯವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ತೋರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಕ್ವಾನ್‌ರವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|accessdate=2008-05-30|url=http://www.filmstalker.co.uk/archives/2007/05/stanley_kwan_talks_bruce_lee_f.html|title=Stanley Kwan talks Bruce Lee film|publisher=Film Stalker|archive-date=2009-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090908021820/http://www.filmstalker.co.uk/archives/2007/05/stanley_kwan_talks_bruce_lee_f.html|url-status=dead}}</ref> === ರಚಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳು/ಗ್ರಂಥಗಳು === * ''[[:ಚೀನೀಯ ಗುಂಗ್‌ ಫೂ : ದ ಫಿಲಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌|ಚೀನೀ ಗುಂಗ್‌-ಫೂ: ದ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌‌]]'' (ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮೊದಲ ಗ್ರಂಥ) – 1963 * ''[[ಟಾವೋ ಆಫ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ|ಟಾವೊ ಆಫ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ]]'' (ಮರಣಾನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು) – 1973 * ''[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ವಿಧಾನ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಹೋರಾಟದ ವಿಧಾನ]]'' (ಮರಣಾನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು) – 1978 === ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ, ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಬಗೆಗಿನ ಗ್ರಂಥಗಳು === * ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮಾನ್‌ ಓನ್ಲೀ ಐ ನ್ಯೂ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮಾನ್‌ ಓನ್ಲೀ ಐ ನ್ಯೂ]]'' – ಆತನ ವಿಧವೆ ಲಿಂಡಾ ಲೀ ಕ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಆತನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[:ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ]]'' ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌ 1958-1973'' – [[ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌ (ಲೇಖಕ )|ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌]]ರಿಂದ ರಚಿತ * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ ದ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಬಾಡಿ'' – ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ * ''ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಟೈಗರ್‌: ದ ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'ಸ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ, ದ ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌.'' ಸಿಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ಅಂಡ್‌ JKD'' – ಜೆಸ್ಸೆ ಗ್ಲೋವರ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಡೈನಮಿಕ್‌ ಬಿಕಮಿಂಗ್‌'' – ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪುಸ್ತಕ * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌‌'' – ಬ್ರೂಸ್‌ ಥಾಮಸ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ * ''ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್‌ ಥಾಟ್ಸ್‌'' – ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಧರಣಗಳು * ''[[ದ ಟಾವೋ ಆಫ್‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ|ದ ಟಾವೊ ಆಫ್‌‌ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ]]'' – ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮರಣಾನಂತರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಅವರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳ ಪುಸ್ತಕ. * "ಆನ್‌ ದ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಪಾತ್‌" ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಬೊಲೆಲ್ಲಿಯವರಿಂದ ರಚಿತ (2003). ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ತಾತ್ವಿಕ ಆಲೋಚನಾ ಧಾಟಿಯ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತಾತ್ವಿಕತೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯವೇ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಾಯ. * ''ಅನ್‌ಸೆಟಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್‌: ದ ಲೈಫ್‌ & ಡೆತ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'' – ಟಾಮ್‌ ಬ್ಲೀಕರ್‌ರಿಂದ ರಚಿತ. * ''ಬೀ ವಾಟರ್‌, ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್‌: ದ ಅರ್ಲಿ ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'' – ಮಕ್ಕಳಿಗೆಂದು ಬರೆದ ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕ ಡಾಂ ಲೀಯವರಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಖಕರ ಪ್ರಕಾರ ವಾಸ್ತವಿಕವೆಂದೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಕೆನ್‌ ಮೊಚಿಜುಕಿಯವರಿಂದ ರಚಿತ ಪುಸ್ತಕ.<ref>{{cite book |title=Be Water, My Friend: The Early Years of Bruce Lee |last=Mochizuki |first=Ken |authorlink= |coauthors=Illustrated by Dom Lee |year=2006 |publisher=Lee & Low Books |location=New York |isbn=1-58430-265-8 |pages=Author's Note }}</ref> === ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು === * ''ಹೌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಚೇಂಜ್‌ಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌ '' (2009) * ''ದ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಿಸ್ಟ್‌'' (2001) * ''ದ ಅನ್‌ಬೀಟಬಲ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'' (2001) * ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್‌'ಸ್‌ ಜರ್ನಿ|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಎ ವಾರಿಯರ್‌'ಸ್‌‌ ಜರ್ನಿ]]'' (2000) * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಪಾತ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ '' (1998) * ''ದ ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್‌ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ '' (A&amp;E) (1996) * ''ಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ '' (1993) * ''ಡೆತ್‌ ಬೈ ಮಿಸ್‌ಅಡ್ವೆಂಚರ್‌'' (1993) * ''ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್‌'' (1993) * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ, ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌'' (1977) * ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ದ ಮಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌'' ಅಕಾ ''ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'' (1973) === ಆಯ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ === ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ '' {{Main|Bruce Lee filmography}} ನೋಡಿ * ''[[ದ ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌]]'' (1971) (US ಶೀರ್ಷಿಕೆ:''ಫಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿ'' ) * ''[[ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿ]]'' (1972) (US ಶೀರ್ಷಿಕೆ:''ದ ಚೈನೀಸ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌)'' * ''[[ವೇ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' (1972) (US ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು:''ರಿಟರ್ನ್‌‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ '', ''ರಿವೆಂಜ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌'' ) * ''[[ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' (1973) * ''[[ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌|ಗೇಂ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌]]'' (1979) * ''[[ಗೇಂ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌ II]]'' (1981) ([[ಸಂಗ್ರಹ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ|ಸಂಗ್ರಹ ದೃಶ್ಯಗಳು/ ಸಂಗ್ರಹ ವಿಡಿಯೋ]]) === ಕಿರುಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === * ''[[ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್|ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್‌]]'' (26 ಪ್ರಸಂಗಗಳು, 1966–1967).... ಕಾಟೊ * ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾನ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಬ್ಯಾಟ್‌ಮಾನ್‌]]'' (ಪ್ರಸಂಗಗಳು: "ದ ಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಟುಟ್‌" 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1966, "ಎ ಪೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಆಕ್ಷನ್‌" 1 ಮಾರ್ಚ್‌ 1967, "ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌'ಸ್‌ ಸ್ಯಾಟಿಸ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಷನ್‌‌" 2 ಮಾರ್ಚ್‌ 1967).... ಕಾಟೊ * ''[[ಐರನ್‌ಸೈಡ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಐರನ್‌ಸೈಡ್‌]]'' (ಪ್ರಸಂಗ : "ಟ್ಯಾಗ್‌ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಮರ್ಡರ್‌" 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1967).... ಲಿಯಾನ್‌ ಸೂ * ''[[ಬ್ಲಾಂಡೀ (1968 TV ಸರಣಿ)|ಬ್ಲಾಂಡೀ]]'' (ಪ್ರಸಂಗ: "ಪಿಕ್‌ ಆನ್‌ ಸಮ್‌ಒನ್‌ ಯುವರ್‌ ಓನ್‌ ಸೈಜ್‌", 1968) * ''[[ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್‌ ದ ಬ್ರೈಡ್ಸ್‌]]'' (ಪ್ರಸಂಗ: "ಮ್ಯಾರೇಜ್‌ ಚೈನೀಸ್‌ ಸ್ಟೈಲ್‌" 9 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1969).... ಲಿನ್‌ * ''[[ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ (TV ಸರಣಿ)|ಲಾಂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' (4 ಪ್ರಸಂಗಗಳು, 1971).... ಲಿ ಟ್ಸುಂಗ್‌ * ''[[ದ ಪಿಯೆರೆ ಬರ್ಟನ್‌ ಷೋ (TV ಸರಣಿ)|ದ ಪಿಯೆರೆ ಬರ್ಟನ್‌ ಷೋ]]'' (1971).... ಸ್ವಯಂ/ಸ್ವತಃ/ತಮ್ಮದೇ ಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು === * ತಮ್ಮ [[ಕರ್ಟಿಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ಸ್‌|ಕರ್ಟಿಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ]] ಅಂಕಿತದಡಿ ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 35 ಪುಟಗಳ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರಮಾಲೆ‌-ಶೈಲಿಯ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ''[[ಡೆಡ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ #28, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1976ರಂದು [[ಮಾರ್ವೆಲ್‌ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌]]ನವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು [[ಜೋ ಸ್ಟ್ಯಾಟನ್‌|ಜೋ ಸ್ಟಾಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಟೋನಿ ಡೆಝುನಿಗಾ|ಟೋನಿ ಡೆಜುನಿಗಾ]] ಅವರುಗಳ ಚಿತ್ರಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌]] ರವರು ರಚಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿತ್ತು. * ''[[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ (ವಿಡಿಯೋ ಆಟ)|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ]]'' &nbsp;– [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]] ಪರವಾನಗಿಯೊಂದಿಗೆ 1984ರಲ್ಲಿ [[ಡಾಟಾಸಾಫ್ಟ್‌ Inc|ಡಾಟಾಸಾಫ್ಟ್‌ ಇಂಕ್‌]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. * [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೀರೋಸ್‌]] ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳ ಸರಣಿಯ [[ಕಿಂ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]] ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. * ''[[:ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ (ವಿಡಿಯೋ ಆಟ)|ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ : ದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸ್ಟೋರಿ]]'' – 1993ರಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಲೈಂ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌]]ನವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]. * ನಿಜ-ಜೀವನದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮ್ಯತೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಚ್ಚ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಾಹಸೀ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯಾ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಿದ್ದ 6-ಸಂಚಿಕೆಗಳ ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'' ಚಿತ್ರಮಾಲೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಕಿರುಸರಣಿಯನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ [[ಮಲಿಬು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌|ಮಾಲಿಬು ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು (ಈ ಹಿಂದೆ [[ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್#NOW ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌|ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ಮೆಟ್‌ ಚಿತ್ರಮಾಲೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ]]ಡಿ [[NOW ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌]]' ಪುಸ್ತಕಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ 1966ರ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಲೀಯವರು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ [[ಕಾಟೊ (ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್)|ಕಾಟೊ]]ನ ರೂಪಾಂತರ ಆಧಾರಿತವಾದ ಮೂರು ಕಥಾಚಿತ್ರಮಾಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದ) [[ಮೈಕ್‌ ಬಾರನ್‌]] ರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿ (ಎರಡನೇ ಕಾಟೊ ಕಿರುಸರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ) [[ವಾಲ್‌ ಮೇಯರಿಕ್‌]]ರಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು. * ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]'' – 2002ರಲ್ಲಿ [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ಆಕ್ಟೀವ್‌ Inc.]]ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ|ವಿಡಿಯೊ ಆಟ]]. * ''[[:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ರಿಟರ್ನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌|ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ: ರಿಟರ್ನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಲೆಜೆಂಡ್‌]]'' - ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ಆಕ್ಟೀವ್‌ರಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ [[ಗೇಂ ಬಾಯ್‌ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌|ಗೇಂ ಬಾಯ್‌ ಅಡ್‌ವಾನ್ಸ್‌‌]] ವಿಡಿಯೋ ಆಟ. * ''[[ಬೀ ಲೈಕ್‌ ವಾಟರ್‌|ಬೀ ಲೀಕ್‌ ವಾಟರ್‌]]'' – 2008ರಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್‌|ಈಸ್ಟ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್‌‌]]ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಪ್ರೇತ/ಭೂತವಿರುವ [[ಡಾನ್‌ ಕ್ವಾಂಗ್‌]] ವಿರಚಿತ ನಾಟಕ. * ''[[ಟೆಕ್ಕೆನ್‌ (ಸರಣಿ)|ಟೆಕ್ಕೆನ್‌]]'' ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ದ ಟೆಕ್ಕೆನ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಲಾ|ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಲಾ]]ಮತ್ತು [[ದ ಟೆಕ್ಕೆನ್‌ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಲಾ|ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಲಾ]] ಆಟಗಳು. * [[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಫೈಟರ್‌]] ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳ ಸರಣಿಯ [[ಫೇ-ಲಾಂಗ್‌|ಫೆ-ಲಾಂಗ್‌]] ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.{{Fact|date=February 2009}} * [[ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ನಾರ್ಥ್ ಸ್ಟಾರ್‌|ಫಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ನಾರ್ತ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌]]ನ [[ಕೆನ್‌ಷಿರೋ]] ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'ಯವರ ಹೋರಾಟದ ಸಾಕಷ್ಟು ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಗೋಲನ್‌ ಸೇನೆಯ ಮತಿಗೆಟ್ಟ ಸಾರ್ಜಂಟ್‌ನ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ಕೆನ್‌ ಕಾದಾಡುವ [[ಎಂಟರ್‌ ದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ನೆಲದಡಿಯ ಹೋರಾಟದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ದೃಶ್ಯವೊಂದಿದೆ.{{Fact|date=February 2009}} * ಜಾನ್‌ ಲೀ, [[ಡೆಡ್‌ ಆರ್‌ ಅಲೈವ್‌]]ನ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಬೆಂಬಲಿಗ ಪಾತ್ರವು ಹೋರಾಟದ ಕೇಕೆ, ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಹೋರಾಟ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಿರು ದೃಶ್ಯವೊಂದು ಜಾನ್‌ ಲೀ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸಹಾ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಮಾರ್ಟಲ್‌ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್‌]]ನ [[ಲಿಯು ಕಾಂಗ್‌]] ಸಹಾ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಆಧಾರಿತ ಪಾತ್ರ. * [[ಶಾಮನ್‌ ಕಿಂಗ್‌|ಷಮನ್‌ ಕಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಶಾಮನ್‌ ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಲೀ ಬೈಲಂಗ್‌]] ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರಿಂದ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಪಾತ್ರ. ಮಂಗ ಮಾದರಿಯ ಷಾಮನ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಕಥಾಹಂದರದಲ್ಲಿ "ಫಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿ"ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರದ ಉದಾಹರಣೆಯಂತೆ ಆತ ನೋಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಹೋಲುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. * [[ನರುಟೊ|ನರುಟೋ]]ನ [[ರಾಕ್‌ ಲೀ]] ಸಹಾ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಆಧಾರಿತ. * [[ಪಕ್ಕಾ (TV ಸರಣಿ|ಪಕ್ಕಾ]] ಚಿತ್ರಮಾಲೆ ಸರಣಿಯ ಅಬ್ಯೋ ಸಹಾ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಪಾತ್ರ. * ಮೂಲ [[ಪೋಕರ್‌ಮನ್‌|ಪೋಕ್‌ಮನ್‌]] ಸರಣಿಯ ಒದೆತವನ್ನು ಹೋರಾಟದ ಶೈಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಹಿಟ್‌ಮನ್‌ಲೀ]] ಪಾತ್ರವು ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀಯವರ ಸೂಚ್ಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. == ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ == * [[ಮೊಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] * [[ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] * [[ಬ್ರೂಸ್‌ಪ್ಲಾಯಿಟೇಶನ್‌|ಬ್ರೂಸ್‌ಶೋಷಣೆ/ಬ್ರೂಸ್‌ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಷನ್‌]] * [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * [[ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌ (ಲೇಖಕ)|ಜಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == * {{citation|first=James|last=Bishop|title=Bruce Lee: Dynamic Becoming|year=2004|publisher=Promethean Press|location=[[Dallas]]|isbn=0-9734054-0-6}}. * {{citation|title=The Bruce Lee Story|first=Linda|last=Lee|coauthors=Bleecker, Tom|publisher=Ohara Publications|location=United States|year=1989}}. * {{citation|first=John|last=Little|title=Bruce Lee: Artist of Life|publisher=[[Tuttle Publishing]]|year=2001}}. * {{citation | last = Little | first = John | title = Bruce Lee: The Art of Expressing the Human Body | publisher = [[Tuttle Publishing]] |year=1998}}. * {{citation|first=John|last=Little|title=Words of the Dragon : Interviews 1958–1973 (Bruce Lee)|year=1997}}. * {{citation|first=Bruce|last=Thomas|title=Bruce Lee: Fighting Spirit : a Biography|publisher=Frog, Ltd.|year=1994|location=[[Berkeley, California]]}}. * {{citation|first=Jack|last=Vaughn|title=The Legendary Bruce Lee|publisher=Ohara|year=1986}}. * ಡಾರ್ಗನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌. ''ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ'ಸ್‌ ಟಫ್ಫೆಸ್ಟ್‌ ಫೈಟ್‌'' [http://www.kungfu.net/brucelee.html http://www.kungfu.net/brucelee.html]. 1980 ಜುಲೈ. ಅಧಿಕೃತ ಕರಾಟೆ == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons}} {{wikiquote}} * {{imdb name|id=0000045|name=Bruce Lee}} * [http://www.bruceleefoundation.com/ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ] * [http://www.jkd.gr/brucelee.html ಸಿಜೊ ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ] * [http://edu.emtain.tv/playlist/show/1209 ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111080057/http://edu.emtain.tv/playlist/show/1209 |date=2010-01-11 }} * [http://www.lightapixel.com/Bruce_Lee ಲೈಟ್‌ ಎ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ - ದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮೆಮೊರಿಯಲ್‌: ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326001210/http://www.lightapixel.com/Bruce_Lee |date=2010-03-26 }} {{1966-1968 Batman television series}} {{Lifetime|1940|1973|Lee, Bruce}} {{Persondata |NAME=Lee, Bruce |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=Martial artist |DATE OF BIRTH=27 November 1940 |PLACE OF BIRTH=[[San Francisco]], United States |DATE OF DEATH=20 July 1973 |PLACE OF DEATH=Hong Kong }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ನಂತರ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರೂಸ್‌ ಲೀ]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಂಟನೀಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಜೀತ್‌ ಕುನೆ ಡೊ ಪರಿಣತರು/ವೃತ್ತಿಪರರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ವಿಂಗ್‌ ಚುನ್‌ ಪರಿಣತರು/ವೃತ್ತಿಪರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ತರಬೇತಿಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಷುಂಡನ್‌ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ ಪೌರರು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಕಾರಣದ ವಿವಾದ]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] j5nb66m87gmir7gb0ijske244t2p1fh 0 17141 1375865 1356538 2026-06-26T15:53:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375865 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|date=April 2010}} [[ಹಿಂದೂ]]ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಚಕರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರನ್ನು '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್''' {{IAST|Brāhmaṇa}} (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.{{lang|sa|ब्राह्मण}}<ref>ನಾಮಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು''{{IAST|brāhmaṇaḥ}}'' "1. ಹಿಂದೂಗಳ ನಾಲ್ಕು ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ (''{{IAST|varṇas}}'' ''ಜಾತಿಗಳು'' ಬದಲಿಗೆ, ಆಪ್ಟೆಯವರ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಹಿಂದಿ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ), ಒಬ್ಬ {{IAST|Brāhmaṇa}}(ಅರ್ಚಕ) ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಣ {{lang|sa|ब्राह्मण}} ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ಹೇಗೆಂದರೆ"''a''. 1. {{IAST|Brāhmaṇa}}ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು", ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಥಗಳು, ನೋಡಿ: {{Harvnb|Apte|1965|p=707}}, {{Harvnb|Apte|1966|p=724-25}}; ನಂತರದ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟ 901ರಲ್ಲಿ, ಆಪ್ಟೆ {{IAST|varṇa}}ಎಂಬ ಪದದ ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲ ಒಂದನ್ನು''ಜಾತಿ'' ಎಂದರು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಒಂದು ವಾಕ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿಷದಗೊಳಿಸಿದರು : "ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕರ ಪೈಕಿ {{IAST|brāhmaṇa (priests), kṣatriya (warriors), vaiśya (merchants), śudra (artisans)}}ರ {{IAST|varṇas}} ನೆಯವರು ", ಮತ್ತು {{IAST|varṇa}}ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ.</ref><ref>{{lang|sa|ब्राह्मण}} ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ಗಳ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ, ಕಡೆಯ ಉಚ್ಚಾರಗಳು ವೇದದ ಉಚ್ಚರಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವಾಗ, "mನಂತೆ ನಾಮಪದವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬ್ರಹ್ಮನ್ ''ಅಥವಾ'' ದೈವಿಕ ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ), ವೇದವಿದ, ಧರ್ಮಪರಾಯಣ, ಅರ್ಚಕ, {{IAST|Brāhman}}, ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿ"; ಮತ್ತು{{lang|sa|ब्राह्मण}} ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ಗಳ ಅರ್ಥ, ಮೊದಲ ಉಚ್ಚಾರ ಮಾತ್ರ ವೇದದ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಬಳಸಿ "''ಒಂದು''. (i) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ {{IAST|Brāhman}}, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ", ನೋಡಿ: {{Harvnb|Macdonell|1924|p=199}}. </ref><ref>''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ಗಳ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ, ಕಡೆಯ ಉಚ್ಚಾರಗಳು ವೇದದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವಾಗ, ನಾಮಪದವಾಗಿ, "''m''., ದೈವಿಕ ಅರಿವು ಉಳ್ಳವನು, ಒಬ್ಬ {{IAST|Brāhman}}. ಮೂರು ದ್ವಿಜ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು {{IAST|Hindū}} ದೇಹದ ಪ್ರಥಮ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ", ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಣ''{{IAST|brāhmaṇa}}'', ಮೊದಲ ಉಚ್ಚಾರ ಮಾತ್ರ ವೇದದ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, "ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಥವಾ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ {{IAST|Brāhman}}, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲು ಅರ್ಹ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುವಿಕೆ., ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ", ನೋಡಿ: ಮೋನಿಯರ್-ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಪುಟ 741, ಮಧ್ಯ ಅಂಕಣ. Cf. ಋಗ್ವೇದ, ಪುಣೆ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಂಪುಟ-5 (ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ), ಪುಟ 408 ಇದರಲ್ಲಿ ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ನ ಎಲ್ಲಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ, ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ಅನುದತ್ತ(ಉಚ್ಚಾರರಹಿತತೆ)ವು ಮೊದಲ ಎರಡು ಉಚ್ಚಾರಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದೆ.</ref><ref>ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಮಪದದ ಅರ್ಥ''{{IAST|brahman}}'' (ಮೊದಲನೆಯ ಉಚ್ಚಾರಗಳು ವೇದದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವಾಗ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜಾತಿಯೇ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ (ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)"; ಮತ್ತು ಪುಲ್ಲಿಂಗ ರೂಪದ ನಾಮಪದ''{{IAST|brahman}}'' (ಕಡೆಯ ಉಚ್ಚಾರಗಳು ವೇದದ ಉಚ್ಚರಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವಾಗ)ದ ಅರ್ಥವು "ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವವನು, ಭಕ್ತ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ವೇದದ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೈವಿಕ ಅರಿವನ್ನು ಕರತಲಾಮಲಕವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು", ನೋಡಿ: MW, ಪುಟಗಳು 737-738.</ref>. ''ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್'' ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪವಾಗಿದೆ{{IAST|Brāhman}}; (ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಎಂದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿದೆ). ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು '''ವಿಪ್ರ''' "ಪ್ರೇರಣೆಗೊಂಡ"<ref>[[ಮೋನಿಯರ್-ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]]: ಪ್ರೇರೇಪಿತ, ಅಂತರ್ಮುಖಿ ''ಚಲನೆ'' ಗೊಂಡವರು, ಜಾಣರು, ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಇತ್ಯಾದಿ.</ref> ಅಥವಾ '''ದ್ವಿಜ''' "ಎರಡು ಬಾರಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>'ದ್ವಿಜ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದರೆ ಅದು {{IAST|Kṣatriyas}} ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಾರ್ಹವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದ" ವೈಶ್ಯರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು- [[ಮೋನಿಯರ್-ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]].</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=January 2010}} ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದರೆ ಅರ್ಚಕರೆಂಬುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಚನೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು. ವೇದಗಳ ಕಾಲದ ಉತ್ತರಭಾಗದಿಂದಲೂ ಅವರು ವಿವಿಧ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವೈದ್ಯರು, ಯೋಧರು, ಬರಹಗಾರರು, ಕವಿಗಳು, ಭೂ ಒಡೆಯರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾಯಕಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರಾಜರು ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರಾಜರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಡನೆ (ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರ) ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಲಹೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಬಲರೂ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಹಲವರು 'ಕೆಳ' ಜಾತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಾರತಮ್ಯ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಮನೋರಂಜನ್ ಮೊಹಾಂತಿ.. ''ಕ್ಲ್ಯಾಸ್, ಕ್ಯಾಸ್ಟ್, ಜೆಂಡರ್''. 2004. "ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ತುಚ್ಛವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು. "</ref><ref>ಎಸ್.ಎನ್.ಸದಾಶಿವನ್. ''ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರಿತ್ರೆ.''. ಪುಟ 8 ಎಪಿಹೆಚ್ ಪ್ರಕಾಶನ, 2000. ಐ ಎಸ್ ಬಿ ಎನ್ 1-57863-301-X</ref> ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ತಾವು ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB.html ರಿವರ್ಸಲ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ಸ್ ಐಸೋಲೇಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}. [[ದ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌.]]</ref><ref>[http://www.rediff.com/news/2006/may/23franc.htm ಆರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್ಸ್ ದ ದಲಿತ್ಸ್ ಆಫ್ ಟುಡೇ?]. ಮೇ 26, 2006 [[Rediff.com]].</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಆದಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಪುರಾತನ ಜನರವರೆಗೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{main|History of Hinduism}} ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡ ಇತಿಹಾಸವು ಹಿಂದುತ್ವದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾದ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಈಗ ಅದನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳು ಸನಾತನ ಧರ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೇದಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಚಾರಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಗಳು. ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವೇದಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರೇರಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವೇದಗಳು ''{{IAST|apauruṣeya}}'' ಮತ್ತು ''ಅನಾದಿ'' (ಆದಿಯೇ ಇಲ್ಲದಂತಹವು), ಅದರೆ ಸರ್ವಕಾಲಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿಜಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುವಂತಹವು. ವೇದಗಳನ್ನು ''ಶೃತಿ'' (''ಆಲಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹವು'' ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತಹವಾಗಿವೆ. ಶೃತಿಯು ನಾಲ್ಕು ವೇದ(ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಅಥರ್ವಣ ವೇದ)ಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಬ್ರಹ್ಮಣಗಳು, ಅರಣ್ಯಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್ (ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುಲ್ಲಿಂಗ) ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನ್ (ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ), ಏಕೆಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿನ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಪದ. ಅಲ್ಲದೆ, ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಪದವು (ಬ್ರಹ್ಮ, ಪುಲ್ಲಿಂಗ) ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 1931ರಲ್ಲಿ (ಜಾತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ಭಾರತದ ಕಡೆಯ ಜನಗಣತಿ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.32%ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಬಹಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿದ್ದ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಸಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದಾಖಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 12% ಇದ್ದಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ 6%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು, ತಮಿಳುನಾಡುವಿನಲ್ಲಿ 3%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು and in ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ, 2%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Population |title=ವೇಪಚೇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2017-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Population |url-status=dead }}</ref> ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ನಂಬೂದಿರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.7%ನಷ್ಟು ಇದ್ದಾರೆ. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.1%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷತಃ, ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ 1% ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳು== {{Seealso|Brahmin communities}} ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ '''ಪಂಚ-ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು''' ಮತ್ತು ಕೆಳಕಂಡ ಶ್ಲೋಕವೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ '''ಪಂಚ-ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು''' ; ಆದರೆ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯ ಕಲ್ಹಣರು ಬರೆದುದಾಗಿದ್ದು ಇದರ ರಚನೆ 11ನೆಯ ಸಿ.ಇ.ಯದಾಗಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನದಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕಾಶ್ಚ ತೈಲಂಗಾ ದ್ರಾವಿಡಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕಾಃ,<br> ಗುರ್ಜರಾಶ್ಚೇತಿ ಪಂಚೈವ ದ್ರಾವಿಡಾ ವಿಂಧ್ಯದಕ್ಷಿಣೇ ||<br> ಸಾರಸ್ವತಃ ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜಾ ಗೌಡಾ ಉತ್ಕಲಮೈಥಿಲಾಃ, ಪಂಚಗೌಡಾ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಾ ವಿಂಧ್ಯಸ್ಯೋತ್ತರವಾಸಿ ||<ref>ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ, cf. ದೋರಿಲಾಲ್ ಶರ್ಮಾ, ಪುಟಗಳು 41-42</ref> ಅನುವಾದ: ಕರ್ನಾಟಕ (ಕನ್ನಡ), ತೆಲುಗು (ಆಂಧ್ರ), ದ್ರಾವಿಡ (ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಳ), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಐದು ದಕ್ಷಿಣದವು (ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ). ಸಾರಸ್ವತ, ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ, ಗೌಡ, ಉತ್ಕಲ (ಒಡಿಶಾ), ಮೈಥಿಲಿ ಈ ಆರು ಉತ್ತರದವು (ಪಂಚ ಗೌಡ). ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಲ್ಹಣದ ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಕೆಲವು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು"ವಿನಲ್ಲಿ ಜೋಗೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿತ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ www.vedah.net [http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Major_Brahmin_Castes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Major_Brahmin_Castes |date=2017-10-14 }}</ref> ===ಪಂಚ ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು=== ಪಂಚ ಗೌಡ (ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಐದು ವರ್ಗಗಳು): (1) ಸಾರಸ್ವತ, (2) ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ, (3) ಮೈಥಿಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, (4) ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ಸನಧ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ), ಮತ್ತು (5)ಉತ್ಕಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಉತ್ತರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪರಿಚಯ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಗರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ನೇಪಾಳ, ಉತ್ತರಖಂಡ, ಹಿಮಾಚಲ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ರಜಪುತಾನ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಅಯೋಧ್ಯಾ (ಔಧ್), ಗಾಂಧಾರ, ಪಂಜಾಬ್, ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಸಿಂಧ್, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ತಿರ್ಹಟ್, ಬಿಹಾರ, ಒಡಿಶಾ, ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಮುಂತಾದವು. ಇವರು ಮೂಲತಃ (ಈಗ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವ) ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದವರು.<ref name="autogenerated1">ಪುಟ 849 ''ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಗೆಝೆಟಿಯರ್ ಗಳು'' ಗುಜರಾತ್ (ಭಾರತ), 1984</ref> ====ಬಿಹಾರ==== ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಮೈಥಿಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವಸಕಲದಿವಿಯ ಅಥವಾ ಶಕ್ದ್ವೀಪೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಔಧ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಫಲವತ್ತಾದ ನದಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಬನಾರಸ್, ಗೊರಖ್ ಪುರ್, ದೇವರಿಯ, ಗಾಝೀಪುರ್, ಬಲ್ಲಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ್ ಹಾಗೂ ಬಂಗಾಳದ ಗಡಿರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸದೃಢಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡವರು 'ಸೇನಾ' ಅಥವಾ ಬೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.<ref>{{cite book | first = Christopher Alan | last = Bayly | authorlink = Christopher Alan Bayly | title = Rulers, Townsmen, and Bazaars: North Indian Society in the Age of British Expansion, 1770-1870 | publisher = [[Cambridge University Press]] | year = 1983 | isbn = 9780521310543 | page = 489 (at p 18) }}</ref> ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಶಿಷ್ಟ 'ಜಾತಿ' ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವರ ಸೇನಾ ಸೇವೆಯಿಂದ ಉಗಮವಾಗಿ, ಅವರ ಎಡೆಬಿಡದ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಖರ್ಚು ಮಾಡುವಿಕೆ'ಯ ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ದೃಢವಾಯಿತು; ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಬಂಧದವರು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ರಾಜಠೀವಿಯವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite book | first = Susan | last = Bayly | title = Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age | publisher = [[Cambridge University Press]] | year = 2001 | isbn = 9780521798426 | page = 440 (at p 203) }}</ref> 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜಮೀನ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | first = Christophe | last = Jaffrelot | title = India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India | publisher = [[Columbia University Press]] | location = [[New York]] | year = 2003 | isbn = 978-0231127868 | oclc = 50064516 | pages = 68 }}</ref> 1842ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ 67000 ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ, 28000 ರಜಪುತರೆಂದೂ ಮತ್ತು 25000 ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಆ ವರ್ಗವು ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="The Boxers, China, and the World">{{cite book | first = Robert A. Bickers | second = R. G. Tiedemann | title = The Boxers, China, and the World | publisher = Rowman & Littlefield | year = 2007 | isbn = 978-0742553958 | page = 231 (at p 63) }}</ref> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1857ರ ಸಿಪಾಯಿದಂಗೆ<ref name="The Boxers, China, and the World" /> ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಬಂಗಾಳದ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಶಿ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತವೂ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೇ ಸೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನ್ದಾರಿಗಳಾದ ಬೆಟ್ಟಯ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಕರಿಗಳೂ ಅವರಿಗೇ ಸೇರಿದ್ದವು. ====ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ==== ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ,ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಐದು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಚಿತ್ಪವನ ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಹರಮಣರು, ಮತ್ತು ದೇವ್ರುಖೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದವರು. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಗೋವಾ ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲದವರಿರಬಹುದು,ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯವರು, ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಾಯಶಃ ಕರ್ನಾಟಕದವರು (ಈಗಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಾರತದ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ದೇವ್ರುಖೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರತ್ನಗಿರಿಯ ಸಮೀಪದ ದೇವ್ರುಖ್ ಮೂಲದವರು.ಬಾಗ್ಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಗಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ತಾವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ದೈವಾಧ್ಯರು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಗುಂಟ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ.ಶೃಂಗೇರಿಯ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಅವರನ್ನು ದ್ರಾವಿಡರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೂ,,ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾಗಿಲ್ಲ. ====ಗುಜರಾತ್‌‌==== ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುಖ್ಯ ಪಂಗಡಗಳೆಂದರೆ ನಗರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಅನಾವಿಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಖೇದಾವಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಅವಧಿಕ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದಧೀಚಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವಡಾದ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.(ಬಗಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು),ತ್ರಿವೇದಿ ಮೇವಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಭಟ್ ಮೇವಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಸಿರಿವಂತರಾದ ತಪೋಧನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ತಪೋಧನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ(ಮುಂಬಯಿ)ದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಯವರು, ಆದರೆ ಪದವೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ತಪೋ-(ಶ್ರಮಜೀವಿ) ದನ್ (ಹಣ)- ಎಂದರೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿದು ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸುವವರು. ====ಹರಿಯಾಣ==== ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಧೀಚ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಆದಿ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಖಂಡೇಲ್ವಾಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಆದರೆ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆದಿ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ UP ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಆದಿ ಗೌರ್ ಪಂಗಡದವರು. ====ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ್==== ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಗ್ದಾಹ್ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಮಾಳವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇಂದೋರ್,ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ದಿವಾಸ್,ಭೂಪಾಲ್ ರಟ್ಲಂ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿare ಶ್ರೀಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸನಧ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಗುಜ್ಜರ-ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಳವ ಪ್ರದೇಶ, ಇಂದೋರ್, ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮತ್ತು ದಿವಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಯೂಪರಾಯಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಹೋಷಂಗಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಹರ್ದಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜುಝೋತಿಯಾ(ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ವರ್ಗ) ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ನರ್ಮದೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ಖಾಂಡ್ವಾ, ಹರ್ದಾ, ತೀಮಾರ್ನಿ, ಹೋಷಂಗಾಬಾದ್, ಭೂಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನಿಮಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ)ರಿದ್ದಾರೆ.(ಬಾಗ್ಡಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಖರ್ಗೋನೆ ಸನಧ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬವು ಬಹಳ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದ ಕುಟುಂಬವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿತ್ತು. ====ನೇಪಾಳ==== ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಖಾಸಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಜೈಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮತ್ತು ಕುಮಾಯಿನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೆವಾರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇತರ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿದವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೈಕಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಖಾಸಾ ಮೂಲದವರೆಂಬ ಅಭಿಮತವಿದೆ. ====ಪಂಜಾಬ್‌==== ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ====ಕರ್ನಾಟಕ==== ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಮಾಧ್ವರು ಹಾಗೂ ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದೀಯ ಕಣ್ವ ಶಾಖೀಯ ಮಾಧ್ವರು (ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು), ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತರು (ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು) ಎಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಮಾರ್ತರು ಮತ್ತೂ ವಿಂಗಡಿತಗೊಂಡು ಹವಿಗನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಹವ್ಯಕರು, ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಹೊಯ್ಸಳಕರ್ನಾಟಕರು, ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಶಿವಳ್ಳಿ, ಪದಾರ್ಥಿ,ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ,ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಕೋಟ, ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕರ್ಹಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡವೆಂದರೆ ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರು. ಹೆಬ್ಬಾರ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರು ಪುರಾತನ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ವಿಶಿಷ್ಠ ಮಿಶ್ರಣವಾದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು, ಶಾಂತಿಗ್ರಾಮ, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ನೊಣವಿನಕೆರೆ, ಬಿಂಡಿಗನವಿಲೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರೇಮಗಳೂರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರು (ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗುಂಟ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದೆ). ವೈಷ್ಣವರ ಗುರುವಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರೊಡನೆ ತಮಿಳು ನಾಡಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವರ ವಂಶಜರೇ ಹೆಬ್ಬಾರರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ====ರಾಜಸ್ಥಾನ==== ರಾಜಸ್ಥಾನ ದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವರ್ಗವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:ರಾಜಪುರೋಹಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, Shrimali ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನಗದಃ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಬಾಗ್ಡಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದಧೀಚ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸಾರಸ್ವತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪರೀಖ್, ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸನಧ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪುರೋಹಿತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಶ್ರೀ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಖಂಡೇಲ್ ವಾಲ್l ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗುರ್ಜರ್ ಗೌರ್, ಪುಷ್ಕರ್ಣ,ಗಾರ್ಗ್,ಗಾರು,ಗುರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ರಾಜಪುರೋಹಿತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ರಾಜಾಸ್ಥಾನ್ನ ಮಾರ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಗೋಡ್ವಾಡ್ ಪ್ರದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹಳೆಯ ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ''ರಾಜಗುರು'' ಗಳಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಂಶದವರು. ಶಕ್ದ್ವೀಪೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರೇ ಪ್ರಧಾನ ಪೂಜಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ====ಸಿಂಧ್==== ಸಿಂಧ್ ನಲ್ಲಿ ನರ್ಸರ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಸುಕ್ಕರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನರ್ಸರ್ಪುರಿ ಮತ್ತು ಸುಕ್ಕುರಿ ಸಿಂಧ್ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಭಜನೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರು. ====ಕಾಶ್ಮೀರ==== ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರಧ್ವಾಜ,ಡೋಗ್ರಾಗಳು ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿದ್ದಾರೆ. ====ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ==== ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ: ಸನಧ್ಯ, ಗೌಡ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗಿ (ಪಶ್ಚಿಮ UP), ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ (ಮಧ್ಯ UP), ಸರಯೂಪರಿಣ್ (ಮಧ್ಯ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಪೂರ್ವ, ಈಶಾನ್ಯ,ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ UP) ಮತ್ತು ಮೈಥಿಲಿ (ವಾರಣಾಸಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು), ಸೂರ್ಯಧ್ವಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ಪಶ್ಚಿಮ UP), ವಾಯುವ್ಯ UP, ಎಂದರೆ, ಬುಂಡೇಲ್ ಖಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜುಝೋತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ವರ್ಗ: ''ಆಕರ''. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವದಂತಿಯ ನಡುವೆ: ಬುಂಡೇಲ್ ಖಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು & ಅಂತಸ್ತು, ಬರೆದವರು ರವೀಂದ್ರ ಕೆ ಜೈನ್). ಜುಝೋತಿಯಾ ವರ್ಗದ ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಗ್ಗೆ ''ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರೂಕ್'' ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಕನೌಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ವರ್ಗ (ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ)ದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳವಾದ ಜಜಕ್ಷುಕುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಹೀಗೆಂದು ಮದನಪುರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ (ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ) ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ."<ref>{{cite book | first = William | last = Crooke | authorlink = William Crooke | title = The Tribes and Castes of the North-Western Provinces and Oudh | publisher = [[Asian Educational Services]] | location = 6A, Shahpur Jat, New Delhi-110049, India | year =1999 | isbn = 8120612108 | volumes = 4 }}</ref> ಮಥುರೆ ಅಥವಾ ಮಥುರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ 'ಚೌಬೇಗಳು' ಮಥುರೆಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ====ಬಂಗಾಳ==== ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾರ್ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವರು ಬರೇಂದ್ರಭೂಮಿ (ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ) ಮತ್ತು ರಾರ್ಹದೇಶ (ದಕ್ಷಿಣ ಬಂಗಾಳ){ಈಗಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ}ದ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದುದೇ ಆಗಿದೆ. ಬರೇಂದ್ರ ಪಂಗಡದವರು ರೂಢೀಗತವಾದ ಗುರುಗಳೋ, ಅರ್ಚಕರೋ ಆಗದೆ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ರಾರ್ಹಿಗಳು, ಬರೇಂದ್ರರು ಅವರ ವಂಶದ ಟಿಸಿಲುಗಳೇ ಆದರೂ, ಅವರನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬೆಳೆದುಬಂದ ರೀತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುಲಗ್ರಂಥಗಳು(ಉದಾಹರಣೆ: ಕುಲದೀಪಿಕಾ) ಎಂಬ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವೈದಿಕ ಪರಿಣಿತರು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೊರಕದ ಕಾರಣ,ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಆದಿಶೂರ ಎಂಬ ರಾಜನು ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ[7]ದಿಂದ ಐವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆದಿಶೂರನು ಬಲ್ಲಾಳಸೇನನ ಮಾತೃವಿನ ಕಡೆಯ ಪೂರ್ವಜನಾಗಿದ್ದು AD 1077ರಲ್ಲಿ ಐವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದನೆಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು ಆದಿಶೂರನೆಂಬ ರಾಜನು ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರ್ ಅನ್ನು ಆಳಿದನೆಂದೂ, ಬಂಗಾಳವನ್ನಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಲ್ಲಾಳ ಸೇನ ಮತ್ತು ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಮಿಥಿಲಾ(ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರ) ಎರಡನ್ನೂ ಆಳಿದರು. ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಲವಾದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದೇ ಇದ್ದಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ವೃತ್ತಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ ಶ್ಯಾಮಲ ವರ್ಮನು ಐವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದಿಂದ ಕರೆಸಿದನೆಂದೂ, ಆ ಐವರು ವೈದಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂಲ ಪುರುಷರಾದರೆಂದೂ ಮಾತಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಸುದ್ದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಐವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವರೇಂದ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂಲಪುರುಷರಂತೆ. ಹೆಸರುಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮೇಲೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ), ಮೊದಲು ಹೇಳಿದುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲದೆ ಒಡಿಶಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಉತ್ಕಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ವೈದಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಹ ಇದ್ದಾರೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಪಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡನು, ಆದರೆ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದ ಪಂಡಿತರು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬಾರದೆಂಬ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬಂಗಾಳದ ಆದಿ ಗೌರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಈ ಕಾಯಕವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಅವರು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದು ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗಿದರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಗವಾದರು. ===ಒಡಿಶಾ=== ===ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ=== ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಐದು ವರ್ಗಗಳು): 1) ಆಂಧ್ರ, 2) ದ್ರಾವಿಡ (ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಕೇರಲ), 3) ಕರ್ನಾಟಕ, 4) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಂಕಣ, ಮತ್ತು 5) ಗುಜರಾತ್.<ref name="autogenerated1" /> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಐದು ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಚಿತ್ಪವನ ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮತ್ತು ದೇವ್ರುಖೆ. ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಕೊಂಕಣಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದವರು. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೊಂಕಣ ಪ್ರದೇಶದವರು ಅಥವಾ ಗೋವಾ ಅಥವಾ ಕರ್ನಾಟಕದವರೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಯಲುಸೀಮೆಯವರು, ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬಹುಶಃ ಕರ್ಹಾಟಕ್ (ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ಒಂದು ಭಾಗ)ದವರಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ದೇವ್ರುಖೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ರತ್ನಗಿರಿಯ ಬಳಿಯ ದೇವ್ರುಖ್ ಪ್ರದೇಶದವರು. ಬಾಗ್ಡಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: ವೈದಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ವೇದವಿದರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು) ಮತ್ತು ನಿಯೋಗಿಗಳು (ಕೇವಲ ಸಾಂಸಾರಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು) ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೂ ಉಪಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೈದಿಕ ಹಾಗೂ ನಿಯೋಗಿಗಳಿಬ್ಬರೂ, ಕೇವಲ ಸಾಂಸಾರಿಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ವೇಪಚೇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ [http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmins_of_Andhra_Pradesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmins_of_Andhra_Pradesh |date=2017-10-14 }}</ref> ತಮಿಳುನಾಡು ವಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ಐಯ್ಯಂಗಾರ್ ಮತ್ತು ಐಯ್ಯರ್. ಐಯ್ಯಂಗಾರರು ವೈಷ್ಣವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲೂ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಿವೆ: ವಡಕಳೈ ಮತ್ತು ತೆಂಕಳೈ. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಮಾನುಜರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ಐಯ್ಯರ್ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಮತ್ತು ಶೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಡಮ, ವತಿಮ, ಬೃಹಚ್ಚರಣಂ, ಅಷ್ಟಸಹಸ್ರಂ, ಶೋಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಗುರುಕ್ಕಲ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ: ಮಾಧ್ವ(ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು) ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ (ಶ್ರೀ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು). ಅವರು ಮತ್ತೂ ಹಲವಾರು ಉಪ-ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳೆಂದರೆ ಹವ್ಯಕ, ಕೋಟಾ, ಶಿವಳ್ಳಿ, ಪದಾರ್ಥಿ,ಸ್ಥಾನಿಕ,ಸಾರಸ್ವತ, ಮುಂತಾದುವು. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದಾರೆ: ನಂಬೂದಿರಿಗಳು, ಪೊಟ್ಟಿಗಳು, ಎಝಾವತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ಸ್ಮಾರ್ತ ಪಂಗಡ) ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಕರು. (ಪುಷ್ಪಕರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಪಲವಾಸಿ ಪಂಗಡದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಪ್ರಮುಖ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಂಬೂದಿರಿಗಳು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇಗುಲ ಸಮಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಕಝಕಂ ಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಪಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಂಬಲವಾಸಿಗಳು( ಮಾರಾರ್,ವಾರಿಯರ್ ನಂಬಿಶನ್) ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಆದಿಶಂಕರರು ಕೇರಳದ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾದ ಕಾಲಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಗುರು ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾಂಬ ಎಂಬ ನಂಬೂದಿರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೀವಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ನಂಬೂದಿರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪೊಟ್ಟಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಅಂಬಲವಾಸಿಗಳು(ಮಾರಾರ್ ವಾರಿಯರ್ ನಂಬಿಶನ್)ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮಿಳು ನಾಡಿನಿಂದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಎಝಾವತಿಯರು ಸಜ ಚೇರ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇರಳದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಅವರು ಪೊಟ್ಟಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಚಕರ ವಂಶಜರಾದ ನರಮ್ ದೇವ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗುಜರಾತ್ ನಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಘಝ್ನಿಯ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲಿನ ಧಾಳಿ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥದ ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಾರಂಬಿಸಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ ನರ್ಮದೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಥವಾ ನರಮ್ ದೇವರು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಗುರುವಾದ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೂ, ನರ್ಮದಾ ತಟಾಕದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ನರಮ್ ದೇವ್ ರು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿ ನಿಮಾರ್ (ಖಾಂಡ್ವಾ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಗೋನ್)ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭುವನ ಪ್ರದೇಶ (ಹಾರ್ದಾ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ವಿಧವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳಿವೆ: ಅನಾವಿಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಔದೊಚ್ಚು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಬಾರ್ಡಾಯ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗಿರಿನಾರಾಯಣ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಖೇದಾವಲ್, ನಗರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಶ್ರೀಮಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸಿಧ್ರಾ-ರುಧ್ರಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಮೋಧ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಮೋಧ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾತಂಗಿ ಮೋಧೇಶ್ವರೀ ಮಾತೆ(ಮೋಧೇರಾ)ಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಬರೋಡಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ: ''ಜನ್ಮನೋ ಜಾಯತೇ ಶೂದ್ರಾ ಸಂಕರಾತ್ ದ್ವಿಜ ಉಚ್ಯತೇ'' ವೇದಪತಿ ಭವೇತ್ ವಿಪ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಮ್ ಜಾನಾತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ'<nowiki/>''' ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶೂದ್ರನೇ. ಆದರೆ ಅವನು ಮುಂಜಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅವನು ದ್ವಿಜ| ಹಾಗೂ ಅವನು ವೇದವನ್ನು ಕಲಿತಾಗ ವಿಪ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುತ್ತಾನೆ|| ==ಬರ್ಮಾ== {{Burmese characters}} ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಆಧುನಿಕ ಬರ್ಮೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಪೊನ್ನ'' {{my|ပုဏ္ဏား}} ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (1900ರ ವರೆಗೂ ''ಪೊನ್ನ'' ಎಂದರೆ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬಂದ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಕರೆಯುವ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಭಾರತೀಯರಾದ ''ಕಾಳ'' ರಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದುದು) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಭಾವಿ ತಂಡವಾಗಿದ್ದರು. ಕೋನ್ ಬಾಂಗ್ ವಂಶದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಸಮರ ಸಾರಲು, ಮಹಾಮುನಿ ಬುದ್ಧರಂತಹ ಬೌದ್ಧ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆ, ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಲು,ಮತ್ತು ತಾರಾಫಲ (ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ) ಅರಿಯಲು ರಾಜರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಲಹೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="leider">{{cite journal |last=Leider |first=Jacques P. |year= |title=Specialists for Ritual, Magic and Devotion: The Court Brahmins of the Konbaung Kings |journal=The Journal of Burma Studies |volume=10 |pages=159–180 }}</ref> ಅವರು ಯಾವ ಮೂಲದವರು ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರ್ಮಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: * ಮಣಪುರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು - ಮಣಿಪುರವು ಬರ್ಮಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬಂದ ರಾಜ್ಯವಾದ ನಂತರ 1700ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು. * ಅರಕಾನೀಸ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು : ಕೋನ್ ಬಾಂಗ್ ರಾಜನಾದ ಬೋಡಾವ್ ಪಾಯಾನು ಅರಕಾನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ಅರಕಾನ್ ನಿಂದ ಬರ್ಮಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. * ಸಗಾಯಿಂಗ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು: ಬರ್ಮಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ಇವರು ಕೋನ್ ಬಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಪ್ಯು, ಬರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಮಾನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. * ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು: ಬರ್ಮಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ನ ಪಾಲಾದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಂತಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ಬರ್ಮಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನಾಲ್ಕು-ಜಾತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು{{my|ဗြာဟ္မဏ}}, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು(ಖೆಟ್ಟಯ), ವೈಶ್ಯರು (ಬೇಯ್ಷಾಗಳು) ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರು (ತೊಟ್ಟಿಯ)ಗಳಿದ್ದರು. ಬರ್ಮಾದ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯರ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದುದರಿಂದ, ಜಾತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಕಾನ್ ನ ರಾಜ್ಯಭಾರದಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ''ಕ್ಯುನ್ ಪೊನ್ನ'' {{my|ကျွန်ပုဏ္ဏား}}, ಎಂದರೆ ಗುಲಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರು ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಹೂವನ್ನು ಹಾಕಿವುದು ಮತ್ತು ಕೀಳು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗುವುದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೋನ್ ಬಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಜಾತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ''ಸಾಲ್ವೆ'' (ದಾರ)ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂಬತ್ತು ಎಳೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕೀಳುಜಾತಿಯವರು ದಾರವನ್ನೇ ಧರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂಬತ್ತು ದೈವಿಕಗಳು ಎಂಬ ಒಂಬತ್ತು-ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜಾವಿಧಿ(''ಫಾಯಾ ಕೋ ಸೂ'' {{my|ဘုရားကိုးစု}})ಯು ಮೂಲತಃ ಒಂಬತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಎಂಟು [[ಅರ್ಹಂತ]]ರನ್ನು, ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತು ದೇವತೆಗಳ - ಅದರಲ್ಲಿ ಐದು ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ನಾಟ್ ಗಳಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು, ಸಂಪ್ರೀತಗೊಳಿಸುವ ಬರ್ಮೀಯರ{{dn|Puja|puja}} ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು (ಬರ್ಮೀ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಪುಝಾ'' ) ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="leider" /> ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಬರ್ಮಾದವರೂ ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಗೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವರಗಳು== {{see also|Classification of Brahmins}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, [[ಗೋತ್ರ]]ವು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷ ಪೂರ್ವಜನಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ಪುರುಷರ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಕರಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಣಿನಿಯು ಗೋತ್ರವೆಂದರೆ 'ಅಪಥ್ಯಮ್ ಪೌತ್ರಪ್ರಭೃತಿ ಗೋತ್ರಮ್' (IV. 1. 162),ಎಂದರೆ 'ಗೋತ್ರ ಎಂಬ ಪದವು (ಒಬ್ಬ ಋಷಿಯ) ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಗನ ಮಗನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 'ನಾನು ಕಾಶ್ಯಪಸ ಗೋತ್ರದವನು' ಎಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಪುರುಷ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಕಾಶ್ಯಪರವರೆಗೂ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿರುವನೆಂದರ್ತ. ಬೌಧಾಯನರ ರೌತ-ಸೂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ [[ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ]], [[ಜಮದಗ್ನಿ]], [[ಭರಧ್ವಾಜ]], [[ಗೌತಮ]], [[ಅತ್ರಿ]], [[ವಸಿಷ್ಠ]], [[ಕಾಶ್ಯಪ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸ್ತ್ಯ]]ರು 8 ಋಷಿಗಳು. ಈ ಎಂಟು ಋಷಿಗಳ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನೇ ಗೋತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು. ಈ ಎಂಟು ಗೋತ್ರಗಳ ಗಣನೆಯು [[ಪಾಣಿನಿ]]ಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಗೋತ್ರಗಳು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಬ್ರಹ್ಮರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಎಂಟು ಋಷಿಗಳ ಮಕ್ಕಳೇ (ಅಪತ್ಯ) ಗೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಹೊರತಾದವರನ್ನು 'ಗೋತ್ರಾವಯವ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches |title=ವೇಪಚೇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗೋತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ |access-date=2010-06-29 |archive-date=2017-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches |url-status=dead }}</ref> ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಶ್ವಲಾಯನ-ಶ್ರೌತಸೂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ವಸಿಷ್ಠಗಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳು ಉಪಮನ್ಯು, [[ಪರಾಶರ]], [[ಕುಂಡಿನ]] ಮತ್ತು [[ವಸಿಷ್ಠ]] (ಮೊದಲ ಮೂರು ಅಲ್ಲದೆ). ಈ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪ-ವಿಂಗಡಣೆಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಗೋತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕ್ರಮವು ಮೊದಲು ಗಣಗಳು, ನಂತರ ಪಕ್ಷಗಳು, ತದನಂತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೋತ್ರಗಳು ಎಂದಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯುದು [[ಭೃಗು]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗೀರಸ]] ಗಣಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬೌಧಾಯನನ ಪ್ರಕಾರ, ಎಂಟು ಪ್ರಧಾನ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಪ್ರವರವು [[ವಸಿಷ್ಠ]], ಭಾರದ್ವಸು, ಇಂದ್ರಪ್ರಮಾದ; ಪರಾಶರ ಗೋತ್ರದ ಪ್ರವರವು [[ವಸಿಷ್ಠ]], ಶಕ್ತ್ಯ, ಪರಾಶರ್ಯ; ಕುಂಡಿನ ಗೋತ್ರದ ಪ್ರವರವು ವಸಿಷ್ಠ, ಮೈತ್ರಾವರುಣ, ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ಮೂರರ ಹೊರತಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠಗಳ ಪ್ವರವು ಕೇವಲ ವಸಿಷ್ಠ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಪ್ರವರವು ಒಂದು ಋಷಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗೋತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕನನ್ನು (ಎಂದರೆ ಮೊದಲಾಗಿಸಿದವರು)ಇನ್ನೊಂದು ಗೋತ್ರದ ಸ್ಥಾಪಕನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಂತಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ, 1) ಶಿಷ್ಯ-ಪ್ರಶಿಷ್ಯ ಋಷಿ ಪರಂಪರೆ, ಮತ್ತು 2) ಪುತ್ರಪರಂಪರೆ. ಗೋತ್ರಪ್ರವರಗಳು ಏಕಾರ್ಷೇಯ, ದ್ವಯಾರ್ಷೇಯ, ತ್ರೈಯಾರ್ಷೇಯ, ಪಂಚಾರ್ಷೇಯ, ಸಪ್ತಾರ್ಷೇಯ, ಮತ್ತು 19 ಋಷಿಗಳವರೆಗೂ ಇವೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಯಪಸ ಗೋತ್ರಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರವರಗಳಿವೆ: ಒಂದು ಮೂರು ಋಷಿಗಳದು (ತ್ರೈಯಾರ್ಷೇಯ ಪ್ರವರ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಏಳು ಋಷಿಗಳದು (ಸಪ್ತಾರ್ಷೇಯ ಪ್ರವರ). ಈ ಪ್ರವರವು ಶಿಷ್ಯ-ಪ್ರಶಿಷ್ಯ ಋಷಿ ಪರಂಪರೆಯದು ಅಥವಾ ಪುತ್ರಪರಂಪರೆಯದು ಆಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಶಿಷ್ಯ-ಪ್ರಶಿಷ್ಯ ಋಷಿ ಪರಂಪರೆಯದಾದರೆ, ವರ ಮತ್ತು ವಧುವಿನ ಗೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಋಷಿಗಳು ಅವರವರೇ ಆದರೆ ಮದುವೆಯು ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಅದು ಪುತ್ರಪರಂಪರೆಯಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಎರಡೂ ಗೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡರೂ<ref>ವೇಪಚೇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ [http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html |date=2017-10-14 }}</ref> ಸಹ ವಿವಾಹ ಖಂಡಿತ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಗೋತ್ರವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಂದು ಗೋತ್ರ. ==ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು== ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವೇ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸೇರಿರುವಂತಹ ವೇದದ ತರಗತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪ-ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸೂತ್ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಎಂದರೆ 1000 BCE ಇಂದ 200 BCEಗಳ ನಡುವೆ, ವಿವಿಧ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ [[ವೇದಗಳ]] ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಲವಾರು [[ಶಾಖೆ]]ಗಳಾಗಿ(ಕೊಂಬೆಗಳಾಗಿ) ವಿಭಜಿತರಾದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೈಕಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗುರುಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಒಂದೇ ಶಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ವಿಂಗಡಣೆಗಳುಳ್ಳ ವಿಭಾಗಗಳು ರಚಿತವಾದವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ [[ಅಂಗೀರಸ]], [[ಆಪಸ್ತಂಭ]], [[ಅತ್ರಿ]], [[ಭೃಗು]], [[ಬೃಹಸ್ಪತಿ]], [[ಬೌಧಾಯನ]], [[ದಕ್ಷ]], [[ಗೌತಮ]], [[ಹಾರೀತ]], [[ಕಾತ್ಯಾಯನ]], [[ಲಿಖಿತ]], [[ಮನು]],<ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/manu/manu02.htm ವೇದಗಳ ಕಲಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮನುಸ್ಮೃತಿ]</ref> [[ಪರಾಶರ]], [[ಸಂವರ್ತ]], [[ಶಂಖ]], [[ಶತತಪ]], [[ಉಷಾನಸ]], [[ವಸಿಷ್ಠ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ವ್ಯಾಸ]], [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಯಮ]]. ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಋಷಿಗಳು [[ಸ್ಮೃತಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು. ಈ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯವೆಂದರೆ ಆಪಸ್ತಂಭ, ಬೌಧಾಯನ, ಗೌತಮ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ [[ಸೂತ್ರಗಳು]].<ref>ವೇಪಚೇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಋಸಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ [http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014050327/http://www.vedah.net/manasanskriti/Brahmins.html#Brahmin_Sages_and_Branches |date=2017-10-14 }}</ref> ===ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದಾದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು=== ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯರು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದವರು ತಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳೆರಡೂ ವಂಶಗಳ ವೇದಕಾಲದ ಋಷಿಗಳ ಸಂತತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡಾಷ್ ಮತ್ತು [[ನಾಗಾಗಳು]] [[ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿ]]ಯ ವಂಶಜರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮರು ಪಂಚಋಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳ ವಂಶಜರು. ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಸನಘ, ಸನಾತನ, ಅಭುವಾನಸ, ಪ್ರಾಜ್ಞಸ, ಸುಪರ್ಣಸರು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಕಾನಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ತಾವು [[ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮುನಿ]]ಗಳ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೋಂಧಲಿ, ಕಾನೆಟ್, ಭೋತ್, ಲೋಹಾರ್, ದಾಗಿ, ಮತ್ತು ಹೆಸಿಸ್ ಗಳು ತಾವು [[ರೇಣುಕಾ ದೇವಿ]]ಯ ಅಂಶಜರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಾಶಿ ಕಪಾಡಿ ಶೂದ್ರರು ತಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶುಕ್ರದೇವನ ವಂಶಜರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲಸವು ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳವಾದ ಕಾಶಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಹೊರುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>(ಭಾನು, ಬಿ. ವಿ., ಪುಟ 948, ''ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' )</ref> [[ದಧೀಚ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]]/ದಯಾಮಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು [[ದಧೀಚಿ ಋಷಿ]]ಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರಯ ಜಾಟ್ ಗಳು ತಾವು [[ದಧೀಚಿ ಋಷಿ]]ಯ ಸಂತತಿಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ [[ಡುಡಿ ಜಾಟ್]] ಗಳು ಡುಡ ಋಷಿಯ ವಂಶಜರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬುದ್ಧ ದೇವರಾದರೋ [[ಅಂಗೀರಸ]] ಹಾಗೂ [[ಗೌತಮ]]ರ ವಂಶಾವಳಿಯವರು. ಒಬ್ಬ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ರಾಜನ ಬಯಕೆಯನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ(ದತ್ತಕವಾದಾಗ), ಇತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪಂಗಡಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಸಹ ಅಂಗೀರಸರ ವಂಶಾವಳಿಗೆ ಸೇರಿಹೋದರು.<ref>ಪುಟ 17 ''ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷ್ನರಿ ಆಫ್ ಹಿಂದೂ ಮೈಥಾಲಜಿ ಎಂಡ್ ರಿಲೀಜನ್, ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ, ಹಿಸ್ಟರಿ ಎಂಡ್ ಲಿಟರೇಚರ್ '' ಲೇಖಕ ಜಾನ್ ಡಾಸನ್</ref> ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಾತಂಗರು ತಾವು, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ [[ಮಾತಂಗ ಮುನಿ]]ಯ, ವಂಶಜರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇರಳದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗವಾದ ಕಕ್ಕರಿಸ್ಸಿಯು ಒಂದು ವದಂತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನವಾದ [[ಗರುಡ]]ನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದವರೆಂದೂ, ಹೊರಬಂದುದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>(ಪುಟ 227 ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಥಿಯೇಟರ್'' ಲೇಖಕ ಮನೋಹರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ವರದಪಾಂಡೆ)</ref> ==ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು== ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ - ಅರ್ಚಕರಾದುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು, ಯೋಧರು ಹಾಗೂ ಉದ್ದಿಮೆದಾರರು; ಇದನ್ನು ಕಲ್ಹಣರ ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಗುಣವುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು 'ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಿಯರು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೇಹಯರನ್ನು 21 ಬಾರಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದ [[ಪರಶುರಾಮಾ]]ವತಾರವೇ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಋಷಿ ಪರಶುರಾಮರು ಯುದ್ಧಕಲೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿವಂತರಾಗಿದ್ದರೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೂ ಸಹ ಕಾದಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕಾದಾಡಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Crooke 1999 1809 at page 64">{{cite book | first = William | last = Crooke | authorlink = William Crooke | title = The Tribes and Castes of the North-Western Provinces and Oudh | publisher = [[Asian Educational Services]] | location = 6A, Shahpur Jat, New Delhi-110049, India | year =1999 | pages =1809 (at page 64) | isbn = 8120612108 }}</ref> ಪರಶುರಾಮರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದಾಗ [[ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದರು ಹಾಗೂ [[ಪರಶುರಾಮ]] ಸಹ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂತತಿಯವರನ್ನೇ ಕೂಡಿಸಿದರು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕೆಲ ಕಾಲಾನಂತರ, ಬಹುವಂಶ ತಮ್ಮ ಅರ್ಚನಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದು (ಈಗಲೂ ಕೆಲವರು ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ)ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Crooke 1999 1809 at page 64"/> ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರು. ಈ ಬೈದ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದು [[ಬಂಗಾಳ]]ದಲ್ಲಿ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೈದ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು (ಗುಪ್ತ, ದಾಸ್ ಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಸೇನ್ ಗುಪ್ತರು) ಆಯುರ್ವೇದದ ಪಿತಾಮಹ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ದೇವತೆಯಾದ ಧನ್ವಂತರಿಯ ಸಂತತಿಯವರು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಖತ್ರಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯಿದ್ದು, ಈ ಜಾತಿಯವರು [[ಖತ್ರಿ]]ಗಳ ಕುಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಎಡೆಕೊಡುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಖತ್ರಿಗಳು ಪಂಜಾಬ್ ನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಜಾತಿ/ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ವೈಶ್ಯ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಖತ್ರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅರ್ಥಾತ್ ಯೋಧ ಎಂಬ ಪದದ ಅನ್ಯರೂಪವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ, ಖತ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಥವಾ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿ. ಬಹುಶಃ ಬ್ರಹ್ಮ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂಬ ಪದವು ಎರಡೂ ಜಾತಿಗಳ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತಾದದ್ದಿರಬೇಕು.<ref name="autogenerated4">ಪುಟ 201, ''ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎ.ಎಲ್. ಭಾಷಂ, ನನ್ನ ಗುರುಗಳು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು''...ಲೇಖಕ ಸುಚೀಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಮೈತಿ.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಜಪುತ ರಾಜರ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕುಮಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾಕಾರರೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು [[ರಾಜಪುರೋಹಿತ]] ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಕೌಶಲಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ರಾಜರ ವಂಶಾವಳಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ರಕ್ಷಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ರಾಜನಾಗಬೇಕಾದವನು ತಬ್ಬಲಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹೊಣೆಯನ್ನೂ ಹೊರುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name="ReferenceA">ಪುಟ 29 ''ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣದಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರಿತ್ರೆ'' ಲೇಖಕ ಸುರೇಶ್ ಚಂದ್ರ ಗೋವಿಂದ್ ಲಾಲ್ ಕಾಂತಾವಾಲ</ref> ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದರೆ ಆ ಎರಡೂ ಜಾತಿಯವರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು.<ref name="ReferenceA"/> ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಲ್ಲವ]]ರು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ [[ರಾಜ ಲಲಿತಾದಿತ್ಯ ಮುಕ್ತಪಾದ]]ರು ಇಡೀ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ ಸಹ ಆಳಿದರು. 657ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಚಂಪ(ವಿಯೆಟ್ನಾಂ)]]ದ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ರಾಜ ರುದ್ರವರ್ಮರು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated4" /> 781ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಬೋಜ(ಕಾಂಪುಕೀಯ)ವನ್ನಾಳಿದ ಅರಸು [[ರಾಜ ಜಯವರ್ಮ]]ರು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated4" /> ವೈಶ್ಯ ಅಥವಾ ವರ್ತಕನ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು 'ಬ್ರಹ್ಮವೈಶ್ಯ'ರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಂಬಸ್ಥ<ref>ಪುಟ 37 ''ಏಷ್ಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ: ಒಂದು ತೌಲನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ'' ಲೇಖಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೆಸ್ಲೀ</ref> ಜಾತಿಯವರು ಇದಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಅವರು ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ - ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅವರು [[ಆಯುರ್ವೇದ]]ವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, [[ವೈದ್ಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಪಲ್ಲಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ (ಮತ್ತೂ ಕೆಲವರು ತಾವು [[ಅಗ್ನಿಕುಲ]] ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.)<ref name="autogenerated3">ಪುಟ 13 ''ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು'' ಲೇಖಕರು ಎಡ್ಗಾರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್, ಕೆ. ರಂಗಾಚಾರಿ</ref> ಕುಲಮಾನ್ ಪಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನವರು ಕುಲವಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated3" /> ಹರಿಯಾಣದ ರೇವಾರಿಯ ಹೇಮು ಸಹ ಜನ್ಮತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ. ==ಆಚರಣೆಗಳು == ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೈದಿಕ ಪೂಜಾರಿಗಳು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ]]ದ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ [[ಹಿಂದುತ್ವ]]ದ ವಿವಿಧ ಮತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ; [[ವೇದ]]ಗಳಿಗೆ ಇವ ರುಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ''{{IAST|Brāhmaṇas}}'' ಆರು ಹೊಣೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಡ್ಡಾಯವಾದುದು - ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದಾನ ನೀಡುವಿಕೆ. ಬೋಧಿಸುವುದು, ಇತರರನ್ನು ದೇವತಾಪೂಜೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ದಾನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ''{{IAST|brāhmaṇas}}'' ಜೀವಿಸಲು ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ''{{IAST|Manu-saḿhitā}}'' ರಲ್ಲೂ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: ''{{IAST|ṣaṇṇāḿ tu karmaṇām asya trīṇi karmāṇi jīvikā yajanādhyāpane caiva viśuddhāc ca pratigrahaḥ}}'' ''{{IAST|brāhmaṇas}}'' ರ ಆರು ಕಾರ್ಯಪರ ಹೊಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಡ್ಡಾಯವಾದುದು - ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಮೂರ್ತಿಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದಾನ ನೀಡುವಿಕೆ. ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಾನ ಪಡೆಯಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದೇ ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯವಾಗಬೇಕು. ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ನು ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ. ''{{IAST|śāstras}}'' ಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದೆಂದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ''{{IAST|brāhmaṇa}}'' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ.<ref>http://vedabase.net/sb/7/11/14/en {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410112626/http://vedabase.net/sb/7/11/14/en |date=2011-04-10 }} | ಶ್ರೀಮದ್ ಭಗವದ್ಗೀತಂ 7.11.14</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ''{{IAST|Sarvejanāssukhinobhavaṃtu}}'' - ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು, ಮತ್ತು ''{{IAST|Vasudhaika kuṭuṃbakaṃ}}'' - ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇಂದು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ]] ಅಥವಾ [[ಹಾಲು-ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶೀತಲ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಂತಹ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಬಂಗಾಳದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ತಿನ್ನುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಗೋಮಾಂಸವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು== ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂರು [[ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಗಳು (ಆಚರಣೆಗಳು), ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ,ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಸ್ಮಾರ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯ]], [[ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]. ===ವೈಷ್ಣವ ಮತ=== [[ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಗಳು ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳು. ಈ ಎರಡರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಗಡಗಳೆಂದರೆ [[ರಮಾನಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯ]] ಮತ್ತು ರಾಮ್ ದಾಸ್ಸೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ [[ಪ್ರವರ್ತಕ]]ರೆಂದರೆ [[ರಾಮಾನುಜ]]ರು; ಮಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಧ್ವರ್ಯು [[ಮಧ್ವ]]ರು. [[ವಲ್ಲಭ ಆಚಾರ್ಯ]]ರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಪುಷ್ಟಿಮಾರ್ಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ವೂ ಆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದಂತಹವೇ. ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥದಲ್ಲೇ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಬಂಗಾಳದ ಬ್ರಹ್ಮ [[ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ ಮತ]].{{Citation needed|date=January 2009}} ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಶ್ರೀ [[ಚೈತನ್ಯ ಮಹಾಪ್ರಭು]]. ವೈಷ್ಣವ ಮತದ ಈ ಶಾಖೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯವರಲ್ಲದವರಿಗೂ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಿತು. ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು [[ಗೌಡೀಯ ವೈಷ್ಣವ]]ರ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾದ [[ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಂಷಿಯಸ್ನೆಸ್]], ಅಥವಾ [[ಇಸ್ಕಾನ್]] ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವೈಷ್ಣವ ಮತವು ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ವೈಷ್ಣವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಘನಶ್ಯಾಂ ಪಾಂಡೆ ಎಂಬ ಜನ್ಮನಾಮದ,[[ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ]]ರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಂತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದು ಒಂದು ವೈಷ್ಣವ ಪಂಗಡ. ಇದನ್ನು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು [["ವಿಠಲ"]] ಎಂದು ಪೂಜಿಸುವ [[ವರ್ಕರಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ವೂ ಇದೆ. "ವರ್ಕರಿ" ಎಂದರೆ ''ಪ್ರಯಾಣಿಕರು'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದ್ದು, ಈ ಪಂಥದವರು ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ [[ಪಂಡರಾಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈ ಪಂಥದ ಹರಿಕಾರರೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ [[ಧ್ಯಾನೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತಾಬಾಯಿ]] ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಧರ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ ರಾಜ ಚಕ್ರಧರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಮಹಾನುಭವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ವೆಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಈ ಪಂಥದವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಐದು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ: ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ, ಶ್ರೀ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ, ಶ್ರೀ ಚಕ್ರಪಾಣಿ, ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಚಕ್ರಧರ (ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದವರೇ). ===ಶೈವ ಮತ=== ಶೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಬಸವ ಸ್ವಾಮಿ]], ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಕುಂಗಿಳಿಯ ಕಳಯ ನಾಯನಾರ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ನ ಲಕುಲೀಶರು ಪ್ರಮುಖ ಮೂರ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಇತರ ಪಂಥಗಳು=== ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಸರಿಸದ ಮತ್ತೂ ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಿಮಾ ಧರ್ಮ]] ಅಥವಾ [["ಸತ್ಯ ಮಹಿಮಾ ಅಲೇಖ ಧರ್ಮ"]] ವು, ಇಂದಿನ ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿದ್ದ, ''ಭೀಮ್ ಭೋಯಿ'' ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಮಾ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮುಕಂದ ದಾಸ್ ರಿಂದ, ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref name="autogenerated2">{{Cite web |url=http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/may2005/engpdf/mahima_dharma_bhima_bhoi_biswanathbaba.pdf |title="ಮಹಿಮಾ ಧರ್ಮ, ಭೀಮ ಭೋಯಿ ಮತ್ತು ಬಿಶ್ವನಾಥ್ ಬಾಬಾ" |access-date=2010-06-29 |archive-date=2007-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926224314/http://www.orissa.gov.in/e-magazine/Orissareview/may2005/engpdf/mahima_dharma_bhima_bhoi_biswanathbaba.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಬೌಧ್ ನಲ್ಲಿ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಮಿಶ್ರರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ''ಭೀಮ ಭೋಯಿ'' ಯ ಎರಡನೆಯ ಸಂಪುಟದ ಮಹಿಮಾ ವಿನೋದ್ ದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿಯವರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಈ ಪಂಥದವರು [[ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು [[ಇಷ್ಟದೈವ]]ವೆಂದು ಆರಾಧಿಸದಿದ್ದರೂ, [[ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ]]ವು ಪೂಜ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಂಥವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಇಎರ ಸ್ಥಾಪಕರು ವೈಷ್ಣವರೇ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated2" /> ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref name="autogenerated2" /> [[ಭಗವಾನ್ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ವರೂಪಗಳಾದ [[ನರಸಿಂಹ ಸರಸ್ವತಿ]] ಮತ್ತು [[ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ]] ರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಂತಹ [[ಅವಧೂತ ಪಂಥ]] ಎಂಬುದೊಂದಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ದತ್ತಾತ್ರೇಯನನ್ನು ಹಿಂದೂ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ]] ಒಂದೇ ದೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ. ಹಲವರು ದತ್ತಾತ್ರೇಯನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಥವಾ [[ಶಿವ]]ನ [[ಅವತಾರ]]ವೆಂದೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು== ===ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ=== ಬುದ್ಧ "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ" ಪದವು [[ಅರ್ಹಂತ]] ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಿ, ಜನ್ಮಾಧಾರಿತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿತ್ತರು.<ref>ಥಾಣಿಸ್ಸರಾವ್ ಭಿಕ್ಕು, ''ಹ್ಯಾಂಡ್ ಫುಲ್ ಆಫ್ ಲೀವ್ಸ್'' ಸಂಪುಟ 1, 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ 391.</ref><ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೋಡಿ Dhp XXVI, ''ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗ'', ಅಥವಾ [[ಮಝ್ಝಿಮ ನಿಕಾಯ]] 3.24, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ MN 98 ಅನ್ನು ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ.</ref> ಬುದ್ಧರ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ತೃಪ್ತಿ, ಈ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದ ಅರ್ಚಕಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದಂತಾಗಿಸಿತು.<ref>ಸ್ಯೂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, ''ಅರ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಸಂ: ಎ ನ್ಯೂ ಅಪ್ರೋಚ್: ದ ಐ ಆಫ್ ದ ಬಿಹೋಲ್ಡರ್.'' ರೋಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2003, ಪುಟ 58.</ref> ಆಚರಣಾ ಶುದ್ಧತೆಯ ಚಿಂತನೆಯು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ವೈಚಾರಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಿತು; ಅಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ವೃತ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಅಶುದ್ಧವೆಂದು ಸಮೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಆಚರಣಾ ಶುದ್ಧತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇರುವಂತಹ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಬೌದ್ಧ ಆಶ್ರಮದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇವನ್ನು ಬೌದ್ಧ ಬೋಧನೆ<ref>{{Harv|Robinson|Johnson|Thanissaro|2005|p=51}}</ref> ಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಮೊದಲ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳು ಶುದ್ಧತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯೆಂದೂ, ಅನೈತಿಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, ಯಾವುದೇ ಜಾತಿಯವನಾಗಿದ್ದರೂ, "ಒಳಗೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವವನು" ಅಥವಾ "ಅಶುದ್ಧತೆಯ ಕೊಳಕಿನ ರಾಶಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ.<ref>ಸ್ಯೂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, ''ಅರ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಸಂ: ಎ ನ್ಯೂ ಅಪ್ರೋಚ್: ದ ಐ ಆಫ್ ದ ಬಿಹೋಲ್ಡರ್.'' ರೋಟ್ ಲೆಡ್ಜ್ 2000, ಪುಟಗಳು 47, 49.</ref> ===ಜೈನಧರ್ಮ=== * [[ಮಹಾವೀರ]]ರ ಮೊದಲ ಮತಾಂತರಿ, 24ನೆಯ [[ಜೈನಮತ]]ದ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಇಂದ್ರಭೂತಿ]](ಅಲಿಯಾಸ್ ಗೌತಮಸ್ವಾಮಿ)ಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ತಂಡವೊಂದರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಅವರನ್ನು [[ಜೈನಧರ್ಮ]]ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರಾಜಗೃಹ]]ದ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಗೊಬ್ಬರ್ (ಗೋವರ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಗ್ರಾಮದವರು. ಗೌತಮರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಒಮ್ಮೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಾಪ್ಸರು, ವಿಜಯಿ ಗೌತಮರನ್ನು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕಂಡಾಕ್ಷಣ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಪುಟ 21 ''ಜೈನ-ರೂಪ-ಮಂಡಣ =: ಜೈನ ಐಕಾನೋಗ್ರಫಿ'' ಲೇಖಕ ಉಮಾಕಾಂತ್ ಪ್ರೇಮಾನಂದ್ ಷಾ</ref> * ಸಜ್ಜಂಭವರು ರಾಜಗೃಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು ಅವರನ್ನು ಜೈನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. "ದಶವೈಕಲಿಕ ಸೂತ್ರ"ವನ್ನು ರಚಿಸಿವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಕೀರ್ತಿಭಾಜನರಾದರು. * ಆಚಾರ್ಯ ವಿದ್ಯಾನಂದರು ದಿಗಂಬರ ಪಂಥದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಅಷ್ಟ ಸಹಸ್ರಿ" ಎಂಬ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಪದ್ಯಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. * ಜೈನರಲ್ಲಿ "ಗುರೂಜೀ" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಹರಿಯಾಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಶಕರ್ಪುರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಹದಿನೈದರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಶ್ವೇತಾಂಬರರ ಒಳ-ಪಂಗಡವಾದ ಸ್ಥಾನಕವಾಸಿಯಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು (ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾದರು). * ತುಂಭೀವನದಲ್ಲಿನ ಧನಗಿರಿಯೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನು ಜೈನ ಆಚಾರ್ಯ ಸಿನ್ಹಗಿರಿಯವರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಕೇಳುತ್ತಾ ಐಹಿಕ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ (ಸಿರಿಯಲ್ಲಿ) ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದೀಕದಷೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು ಎಂಬ ಒಂದು ಕಥೆಯೂ ಇದೆ. * ಉಮಾಸ್ವತಿಯು ಜೈನರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೆಂದರೆ ದಿಗಂಬರ ಪಂಥದವರು ಅವರು ದಿಗಂಬರರೆಂದೂ, ಶ್ವೇತಾಬರರು ಅವರು ಶ್ವೇತಾಂಬರರೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಆಗದಂತಿದ್ದರು. ====ಭಾರತದ ರಾಜರಾಳಿದ ನಾಡುಗಳು==== * [[ಪುಂಡ್ರವರ್ಧನ]]ದ ಜೈನ ಆಚಾರ್ಯ ಭದ್ರಬಾಹುರವರು ಬೌದ್ಧ ದೊರೆ [[ಅಶೋಕ]]ನ ತಾತನಾದ [[ಮೌರ್ಯ]]ವಂಶದ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ]]ನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. * [[ಗುಪ್ತ]]ರ ಕಾಲದ, ಸೋಮಪುರದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ, ಒಂದು ತಾಮ್ರಶಾಸನದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ವಾಟಗೋಹಳಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಜಮೀನನ್ನು ಒಂದು ಜೈನವಿಹಾರಕ್ಕೆ ದಾನ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. * ವಿಜಯಾದಿತ್ಯ ವಂಶದ ಕಾಮದೇವ ರಾಜರ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ವಾಸುದೇವ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ದೇವರ ಗುಡಿಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. * ಪಾಲಸಿಕದ ಕದಂಬ ರಾಜರು ಜೈನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಜೈನಧರ್ಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೈನಧರ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಜೈನಧರ್ಮವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. * ಪಾಲಸಿಕದ ಕದಂಬ ವಂಶದ ರಾಜ ಮೃಗೇಶವರ್ಮನ್ ಯಾಪನಿಯರು, ನಿಗ್ರಂಥರು ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಕರಿಗೂ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. * ಹರಿಭದ್ರ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಿನಭದ್ರ (ಅಥವಾ ಜಿನಭಟ್ಟ)ರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ "ಸೂರಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು(ಜೈನ ಮಾಂಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಬಿರುದು) ===ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ=== ಸಿಖ್ ಧರ್ಮವು [[ಗುರು ನಾನಕ್]] ರ ಬದುಕಿಗೂ ಮುನ್ನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಭಗತ್(ಭಕ್ತ) ರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; [[ಭಗತ್(ಭಕ್ತ) ರಮಾನಂದ]], [[ಭಗತ್(ಭಕ್ತ) ಸೂರ್ ದಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಭಗತ್(ಭಕ್ತ) ಜಯದೇವ]]. [[ಔರಂಗಝೇಬ್]] ರಾಜ್ಯವಾಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಇಫ್ತಿಕಾರ್ ಖಾನ್]] ರ ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ (1672-1675 A.D.) [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] ಇವರಿಂದ ಬಹಳ ಕ್ರೂರವಾದ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು, ಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ವಾರಣಾಸಿ]], [[ಪ್ರಯಾಗ]], [[ಹರಿದ್ವಾರ]], ಮುಂತಾದಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು]] ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ ಭಾರತದ ಮಿಕ್ಕ ಎಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನೂ ಮತಾಂತರಿಸುವುದ ಸುಲಭವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಔರಂಗ್ ಝೇಬ್ ರ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಿಖ್ಖರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವರೆಂದು ಖ್ಯಾತರಾದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಮೆಕಾಲಿಫ್ ಇಂತೆನ್ನುತ್ತಾರೆ, "ಮತಾಂತರದ ಮೊದಲ ಯತ್ನ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, [[ಕಾಶ್ಮೀರೀ ಪಂಡಿತ]]ರು ಬಹಳ ವಿದ್ಯಾವಂತರೆಂದಿದ್ದು, ಅವರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡರೆ, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದ ವಾಸಿಗಳು ಅವರ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವರೆಂಬ ಅಭಿಮತ್. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಪೆಷಾವರ್ ಮತ್ತು ಕಾಬೂಲ್ ಎರಡೂ [[ಮಹಮ್ಮದೀಯ]] ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪ ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದೀಯರು ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿ, ಸೋಲಿಸಿ, ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು." ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಗೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಔರಂಗ್ ಝೇಬರ ಆಲೋಚನೆಯು ಸರಳ ಮತ್ತು ಶಕ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮತದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಾಭಿಮಾನವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಫ್ತಿಕರ್ ಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಆರಿಸಿದ್ದು ಅಪರಿಮಿತ ಸಂತಸ ತಂದಿತು. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರನ್ನು ಮತಾಂತರಿಸಲು ಅವರು ಬಲವಂತಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕತ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರು. ಬೆದರಿದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ಮೊದಲಿಗೆ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರ ಅದೃಷ್ಟಕ್ಕೆ [[ಬಾರಧ್ವಾಜ]] [[ಗೋತ್ರ]]ದ ಮತ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಪಂಡಿತ ಕೃಪಾ ರಾಮ್]] [[ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರ್]] ರ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರು [[ಗೋವಿಂದ್ ರಾಜ್]] (ನಂತರ [[ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಘ್]]) ರ ಗುರುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಭಟ್ ವಾಹಿ ತಲಂದ ಪರ್ಗನ ಜಿಂದ್ ಎಂಬ ಅಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಂಡಿತ್ ಕೃಪಾ ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರು ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರರನ್ನು ಮೇ ೨೫, 1675ರಂದು ಪರ್ಘನ ಕೆಹ್ಲೂರ್ ನ ಚಕ್ ನಾನಕಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರುಹಿದರು. ಈ ಮಹಾನ್ ಗುರುಗಳು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಮತಾಂತರಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ತನ್ನನ್ನು [[ಇಸ್ಲಾಂ]]ಗೆ ಮತಾಂತರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಔರಂಗ್ ಝೇಬ್ ಗೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರು. ಕಡೆಗೆ ಔರಂಗ್ ಝೇಬ್ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರರನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಎದುರೇ ನವೆಂಬರ್ 11, 1675ರಲ್ಲಿ ಶಿರಚ್ಛೇದನಗೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಗುರು ತೇಜ್ ಬಹದ್ದೂರರ ಜೊತೆಗಾರರ ಪೈಕಿ ಮೂವರಾದ [[ಭಾಯಿ ಮತಿ ದಾಸ್]], [[ಭಾಯಿ ಸತಿ ದಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾಯಿ ದಯಾಳ್ ದಾಸ್]] ಔರಂಗ್ ಝೇಬ್ ರ ಆಜ್ಷೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬಹಳ ದಾರುಣವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಡೆಗೆ ಪಂಡಿತ್ ಕೃಪಾ ರಾಮ್ ಸ್ವತಃ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ಮುಘಲರೊಡನೆ ಕಾದಲು ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಘ್ ರನ್ನು ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು 1705ರ ಚಮ್ಕೋರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1708ರಂದು ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಘ್ ರು ಹೇಡಿಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾದ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಅಸು ನೀಗಿದಾಗ, ಅವರ ನಿಷ್ಠ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ [[ಬಂದಾ ಬಹಾದುರ್]] ಎಂಬ ರಾಜಪುರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ರಾಜಪುರಿ ಅಥವಾ ಈಗಿನ [[ರಾಜೌರಿ]]ಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ವಿಶಾಲ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದದ್ದು ತಿಳಿದಿರುವ ಅಂಶವೇ)ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಬಂದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು(ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ರಾಜಪುತ ವಂಶಜರೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ). ಬಂದಾರವರ ಮೂಲನಾಮ [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ದೇವ್]] [[ಭರಧ್ವಾಜ್]] ಎಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.ಚೌವೇ ರತ್ತನ್ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದ ಕೀರ್ತಿವೆತ್ತ್ತ ಪಂಡಿತರಾದ ಪೂಂಚ್ ನ ಗ್ಯಾನಿ ಬುಧ್ ಸಿಂಘ್ ಸಹ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ದೇವ್ ಭರಧ್ವಾಜ್]] ಹೋರಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಯಾರೂ ಹೋರಾಡಿರಲಾರರು ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯೇನಲ್ಲ. 1709-1715ರ ವರೆಗೆ, ಸೆರೆಯಾಗಿ ಹತ್ಯೆಯಾಗುವವರೆಗೂ, ಅವರು ಮೊಘಲರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಜಂಘಾಬಲವನ್ನೇ ಉಡುಗಿಸಿದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು [[ಆಫ್ಘನ್ನ]]ರಿಂದ ಬಿಡಿಸಲು [[ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಘ್]] ರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದುದೂ ಪಂಡಿತ್ ಬೀರ್ ಬಲ್ ಧಾರ್ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರೇ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಪಂಡಿತ್ ಬೀರ್ ಬಲ್ ಧಾರ್ ರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಈ ಮಹಾನ್ ಅರಸರು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು 1819ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಜ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಘ್ ರ ಆಸ್ಥಾನವು [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರು [[ದಿವಾನ್ ದೀನಾನಾಥ್]], ಕರ್ನಲ್ [[ಬದರಿನಾಥ್]], [[ಪಂಡಿತ್ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]], ಮುಂತಾದವರು.ಮಹಾರಾಜರು ದೀನಾನಾಥ್ ರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲೂ ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1838ರಲ್ಲಿ ದೀನಾನನಾಥ್ ರಿಗೆ ದಿವಾನಗಿರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಿಖ್ಖರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪತನವಾದನಂತರವೂ ಪಂಡಿತ್ ದೀನಾನಾಥರು ಮಹಾರಾಜರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://dr-upinder-fotadar.sulekha.com/blog/post/2008/06/the-kashmiri-pandits-an-important-component-of-the.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828095039/http://dr-upinder-fotadar.sulekha.com/blog/post/2008/06/the-kashmiri-pandits-an-important-component-of-the.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://gurbani101.net/GURUS/GURUTEGBHADURJI/tabid/149/language/en-US/Default.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2010-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231215242/http://gurbani101.net/GURUS/GURUTEGBHADURJI/tabid/149/language/en-US/Default.aspx |url-status=dead }}</ref> ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ ಹಲವಾರು ಮೂರ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾದ [[ಭಗತ್ ಕಬೀರ್]], [[ಭಗತ್ ಧನ್ನ]], [[ಭಗತ್ ರವಿದಾಸ್]], [[ಭಗತ್ ಪೀಪಾ]], [[ಭಗತ್ ಸಾಯಿನ್]] ರ ಶಿಷ್ಯರು. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಿಖ್ ಗ್ರಂಥವಾದ [[ಶ್ರೀ ಗುರು ಗ್ರಂಥ್ ಸಾಹಿಬ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುರು ಗ್ರಂಥ ಸಾಹೇಬವನ್ನು ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರ ಉಪನಾಮವು [[ಭಟ್]] ಎಂದಿದೆ.<ref>ಆದಿ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ [http://www.allaboutsikhs.com/sikh-history/bards-bhatts-in-adi-granth-bhatt-mathura.html ಕವಿಗಳು/ಭಟ್ಟರು : ಭಟ್ Mathura] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518000421/http://www.allaboutsikhs.com/sikh-history/bards-bhatts-in-adi-granth-bhatt-mathura.html |date=2008-05-18 }}</ref> ಮಥುರಾ ಭಟ್ಟರು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸಿಖ್ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಏಳು ಗುರು ರಾಮ್ ದಾಸ್ ರ ಶ್ನಾಘನೆಗೂ, ಏಳು ಗುರು ಅರ್ಜನರ ಸ್ತುತಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಸಿಖ್ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಮೊಹ್ಯಾಲ್]] ಗಳು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಯೋಧರು) ಇದ್ದಾರೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ರಾಜಪುರೋಹಿತ]] * [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಹಾರದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಹಿಂದುತ್ವದಲ್ಲಿ ವರ್ಣ]] * [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಗಳು]] * [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ]] * [[ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳು]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಆವರ್ತನ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] * [[ನೇಪಾಳದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] * [[ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿಯರು]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು== * ''[[ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ]] ರಚನಾಗಳಿ'' (ಸ್ವಾಮಿ ಸಹಜಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿಯವರ ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳು), ಪ್ರಕಾಶನ್ ಸಂಸ್ಥಾನ್, [[ದೆಹಲಿ]], 2003. * [[ಬಾಲ್ ದೇವ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]], ಕಾಶಿ ಕೀ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಪರಂಪರಾ, ಶಾರ್ದಾ ಸಂಸ್ಥಾನ್, [[ವಾರಣಾಸಿ]], 1985. * ಎಂ.ಎ. ಷೆರಿಂಗ್, ಹಿಂದೂ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆಸ್ ರಿಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನ್ ಬನಾರಸ್, [[ಏಷ್ಯನ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್]], ನವದೆಹಲಿ, ಮೊದಲನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ 1872, ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ 2008. * ಜೋಗೇಂದ್ರ ನಾಥ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಹಿಂದೂ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಗಡಗಳು, [[ಮುನ್ಷೀರಾಂ ಮನೋಹರ್ ಲಾಲ್]], ದೆಹಲಿ, ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ 1896, ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ 1995. * ಇ.ಎ.ಹೆಚ್.ಬ್ಲಂಟ್, ದ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಸ್.ಚಂದ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, 1969. * [[ಕ್ರಿಸ್ತೋಫರ್ ಅಲನ್ ಬೇಯ್ಲೀ]], ರೂಲರ್ಸ್, ಟೌನ್ಸ್ ಮನ್ ಎಂಡ್ ಬಝಾರ್ಸ್: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಭಾರತದ ಸಮಾಜ, 1770–1870, [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]], 1983. * ಆನಂದ್ ಎ. ಯಾಂಗ್, ಬಝಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್, ಸೊಸೈಟಿ, ಎಂಡ್ ದ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ ಬಿಹಾರ್, [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]], 1999. * ಆಚಾರ್ಯ [[ಹಝಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ]] ರಚನಾವಳಿ, [[ರಾಜ್ ಕಮಲ್ ಪ್ರಕಾಶನ]], [[ದೆಹಲಿ]]. * ಬಿಭಾ ಝಾರವರ[[ಪಿಹೆಚ್.]] [[ಡಿ]] ವಿಷಯ ''ಭೂಮಿಹಾರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು: ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ'', [[ಪಾಟ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತ. * [[ಎಂ.ಎನ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆ, [[ಓರಿಯೆಂಟ್ ಲಾಂಗ್ ಮನ್]], [[ದೆಹಲಿ]], 1995. * [[ಮಹಾವೀರ್ ಪ್ರಸಾದ್ ದ್ವಿವೇದಿ]]ಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು. * {{Citation | last =Apte | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | editor-last= | editor-first = | year =1965 | title = | edition =Fourth Revised and Enlarged | volume = | place =New Delhi | publisher =Motilal Banarsidass | isbn = }}. * {{Citation | last =Apte | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | editor-last= | editor-first = | year =1966 | title = | edition =Reprint 1997 | volume = | place =New Delhi | publisher = | isbn = }}. * {{Citation | last =Macdonell | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | editor-last= | editor-first = | year =1924 | title = | edition =1966 | volume = | place =New Delhi | publisher = | isbn = }}. * {{Citation | last =Monier-Williams | first =Monier | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | editor-last= | editor-first = | year =1899 | title = | edition = | volume = | place =Delhi | publisher = | id = | isbn = | doi = | oclc = | url = | accessdate = }}. * {{Citation | last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | editor-last=Sontakke | editor-first =N. S. | editor-last-2=Rājvade | editor-first-2=V. K. | publication-date = | year =1972 | title ={{IAST|}} | edition =First | volume = | publication-place =Pune | place = | publisher ={{IAST|}} | id = | isbn = | doi = | oclc = | url = | accessdate = }}. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.kamat.com/kalranga/people/brahmins/ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯಗಳು] * [http://www.keralaiyers.com ಕೇರಳ ಅಯ್ಯರ್ ಗಳು ಅಲಿಯಾಸ್ ''ಪಟ್ಟಾರ್ ಗಳು'', ತಮಿಳು ನಾಡಿನಿಂದ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ವಲಸೆ ಬಂದವರು.] * [http://www.maganti.org/PDFdocs/brahmins.pdf ಆಂಧ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ಉಪನಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ.] * [http://www.kamat.com/kalranga/people/brahmins/list.htm ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಉಪ-ಜಾತಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿ.] * [http://shakdweepiya.com ಆನ್ ಲೈನ್ ಶಕ್ದ್ವೀಪೀಯ ಸಮುದಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323052008/http://www.shakdweepiya.com/ |date=2009-03-23 }} * [http://shakdwipi.com/ ಆನ್ ಲೈನ್ ಶಕ್ದ್ವೀಪೀಯ ಸಮುದಾಯ] * [http://groups.google.com/group/shakyadeep ಶಕ್ದ್ವೀಪೀಯ ಕ್ಲಬ್] * [http://www.harilalupadhyay.org ಗುಜರಾತಿ ಲೇಖರನಿಂದ ಸುದ್ದಿ] * [http://www.marryabrahmin.com/ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿಸುವಿಕೆ - www.marryAbrahmin.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714041604/http://www.marryabrahmin.com/ |date=2011-07-14 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುತ್ವದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ-ಆರ್ಯ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗಗಳು]] [[lt:Brahmanas]] [[ml:ബ്രാഹ്മണര്‍]] fhen4quvxmfwf12t8tqs2r7o8ebsedm 0 22448 1375896 1360996 2026-06-27T11:39:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375896 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ | image = Raghu Dixit in concert, IISC.jpg | alt = | caption = ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ | birth_name = ರಘು | birth_date = <!-- {{Birth date and age|೧೯೪೬|೧೧|೨೯}} or {{Birth-date and age|ನವೆಂಬರ್, ೧೧, ೧೯೭೪}} --> | birth_place = ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೭೪ | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = ಎಮ್. ಎಸ್ಸಿ (ಸೂಕ್ಙ್ಮ ಜೀವಶಾಸ್ಥ್ರ) ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತ, ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್ ಪದವಿ | alma_mater = ಯುವರಾಜ ಕಾಲೇಜ್ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) | other_names = | occupation = | known_for = ಸಾಂಗ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಇಂಡಿಪಾಪ್,' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಗಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು. “ದಿ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್” ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಎಚ್. ಎನ್. ಭಾಸ್ಕರ್ ಎಂಬ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವಾದಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಅಂತರಾಗ್ನಿ ಫ್ಯೂಶನ್ ಸಂಗೀತದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. | website = {{URL|http://raghudixit.com/}} }} '''ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್'''<ref>{{Cite web |url=http://vishvakannada.com/%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF/%E0%B2%B0%E0%B2%98%E0%B3%81-2/ |title=ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ, 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ 'ವಾದ್ಯ (gitar)ಸಂಗೀತಗಾರ'-ಸಂವಾದವೊಂದರಲ್ಲಿ |access-date=2014-11-20 |archive-date=2015-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403055328/http://vishvakannada.com/%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%af/%e0%b2%b0%e0%b2%98%e0%b3%81-2/ |url-status=dead }}</ref> (ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೭೪) ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಗಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೊಸ ಪಂಗಡದ ಪ್ರತಿಭೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಡಿಪಾಪ್, ಎಂದು ವರ್ಗಿಕರಿಸಬಹುದಾಧ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನೆ ರೂಪುಗೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಾವೇ ರೂಪಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆ “ದಿ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್” ವತಿಯಿಂದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ, ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್, ಸೂಕ್ಙ್ಮ ಜೀವಶಾಸ್ಥ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗು [[ಭರತನಾಟ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದ್ಯ ಸ೦ಗೀತದಿ೦ದ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ===ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ=== ರಘು, ಮೈಸೂರಿನ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜೈವರಸಾಯನಿಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿ, ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವತ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದುಡಿದರು. ಮುಂದೆ ಅದೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಅನುಪಮ ಸಾಧನೆಯಿಂದ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹು ಭರವಸೆಯ ಹೊಸ ಸಂಗೀತಗಾರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಂಗ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು== ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್,<ref>[http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/project-raghu-dixit/article4508662.ece The Hindu, Project Raghu Dixit, March 14, 2013]</ref> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಗೀಳಿನ ವಿಷಯ ದಾಖಲಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ವಿದೇಶಿಯರೊಬ್ಬರು ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಬದಲು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಮೇಲೆ ರಘು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದು ಹಿಂದಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಭಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್‍ರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು. ವಿದೇಶಗಳನ್ನು ಬೆಟ್ಟಿಯಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ತುಂಬ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಕ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್. ಸೈಕೋ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿ ಹಾಡಿದ “ನಿನ್ನ ಪೂಜೆಗೆ ಬಂದೆ” ಹಾಡು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರು ತೊಡುವ ಲುಂಗಿಯನ್ನೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಅವರದು. ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದವರೆಲ್ಲರ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ. ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವೆನ್ನುವ ತರಹ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಜೆ.ಸಿ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಸಂದರ್ಶನ ನಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web |url=http://vishvakannada.com/%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF/%E0%B2%B0%E0%B2%98%E0%B3%81/ |title=ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್, ತಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೀಗೆ |access-date=2014-11-20 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402234332/http://vishvakannada.com/%e0%b2%aa%e0%b2%b0%e0%b2%bf%e0%b2%9a%e0%b2%af/%e0%b2%b0%e0%b2%98%e0%b3%81/ |url-status=dead }}</ref> ಭರತನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷ ಕಲಿತು ವಿದ್ವತ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂದಿನೀಶ್ವರ್ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಗುರು. ಹೆಂಡತಿ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಡ್ಯಾನ್ಸರ್. ಆಕೆ ಒಡಿಸ್ಸಿ, ಕಥಕ್, ಭರತನಾಟ್ಯ ಎಲ್ಲ ಕಲಿತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿಯಾಗಿ ಹೆಸರವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಪದದ ತಳಹದಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಮಕಾಲೀನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡುವುದು. ಸಮಕಾಲೀನ ಜನಪದ ಶೈಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಒಗ್ಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಜೆ.ಸಿ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರು, ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫರ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಹುಡುಗರೆಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ===ರೋಚಕ ಪ್ರಸಂಗ=== ರಘು, ಒಮ್ಮೆ, ಮೈಸೂರಿನ ಯುವರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ವರ್ಷ ಬಿಎಸ್‌ಸಿ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿ, ವೇಷ ಕಳಚುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯ (ಅಂದರೆ ಉದ್ದ ಕೂದಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲ ಗಿಟಾರ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ) ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ ಅವರನ್ನು ಗೇಲಿ ಮಾಡಿದ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಆಕರ್ಶಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟ. ಈ ಪಾಠದಿಂದ ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್, ವಿಚಲಿತರಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಟ್ಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನವಿದ್ದ ರಘು ಗಿಟಾರ್ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತು ಮೇಟಿಯಾಗಿ ಹೊಸಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಾಗಿ ಶಪಥಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಸಂಗನ್ನು ಸೀರಿಯಸ್ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗಿಟಾರ್ ಕಲಿತರು. ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತ, ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯವೆಂದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ, ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ಹಾಡಬಹುದು; ಇಷ್ಟ ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಾವೇ ಬರೆದುಕೊಂಡು ನಮಗಿಷ್ಟ ಬಂದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವರೇ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಡುತ್ತಲಿದ್ದರು. ಗಿಟಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. === ಸುಗಮ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶ್ವಥ್ ರ ಭೇಟಿ=== ಅಶ್ವಥ್, ಸಂಯೋಜಿಸ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವರದೇ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಸಮಕಾಲೀನ ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ, ಅಶ್ವಥ್ಥರ ಮನವೊಲಿಸಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ತಬಲ ಹಾಕಿ, ಹಾಡಿದ ಕೃತಿಗಳು ಎಲ್ಲರ ಮನಮುಟ್ಟಿದವು. ಟ್ಯೂನ್ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಹೋಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟೇಶನ್ ಏನಿದೆಯೇ ಅದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಷ್ಟೆ. ಹಾಡುವಾಗ ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಒಬ್ಬ ಹಾಡುಗಾರ ಹೇಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದ ಉಪಕರಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ, ಅಷ್ಟೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಎಚ್ ಎನ್ ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ ಯವರ ಮಗ ಎಚ್ ಎನ್ ಭಾಸ್ಕರ್, ಸಹಿತ ಒಬ್ಬ ಪಿಟೀಲು ವಿದ್ವಾಂಸ. ಆತನನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಜೊತೆ ಫ್ಯೂಶನ್ ಸಂಗೀತ ತಯಾರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅಂತರಾಗ್ನಿ ಅಂತ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸುರುಮಾಡಿದರು. ಈ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆ, ೨೦೦೫ರ ತನಕ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಭಾಸ್ಕರ್ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗಾಯಕರ ಜೊತೆ ನುಡಿಸತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಯ ಸಿಗುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ===ವಿದೇಶದ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ=== ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮಸ್ಯೂಟಿಕಲ್ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಪೇಯಿಂಗ್ ಗೆಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಆ ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ರಘುರವರ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನ ಅದನ್ನು ತುಂಬ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯೇ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೂ ಜನ ನನ್ನ ಹಾಡನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಹಾಡಬಾರದೆನ್ನುವ ಆಲೋಚನೆ ಅವರ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಅವರು ಸುಮಾರು ೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ===೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ=== ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಬಂದರೂ ಜನಕ್ಕೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ. ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು. ಸಾಂಗ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದರೂ ಸಿನಿಮಾದ ಮೂಲಕವೇ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು. ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾರೂ ಗಮನಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಕೊರತೆ ಹಯವದನಕ್ಕೆ, ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಜನಪದ ಸಂಗೀತ, ಆದರೆ ಹಾಡಿದ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಶಿನಲ್ಲಿ. ಅದು ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ನಾಟಕ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಬರೆದರು. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿರುವ ತೂಕ, ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಇವುಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಕೋಟೆ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ===ಗೆಜ್ಜೆಯ ಬಳಕೆ=== ನಮ್ಮ ಹರಿದಾಸರು ಬಳಸುವ ಗೆಜ್ಜೆ, ಒಂದು ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪರಿಕರ. ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಲಿತಿರುವುದರಿಂದ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾನಿಟರ್ ಸ್ಪೀಕರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ನುಡಿಸಲು, ಗೆಜ್ಜೆ ಧರಿಸಿ, ಕಾಲುಕುಟ್ಟುವುದು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಂದ ಜೀವನದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇದು. ===ಚಲನಚಿತ್ರ=== {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ !! ಚಿತ್ರ !! ನುಡಿ |- |2008 || ''[[ಸೈಕೋ]]'' || [[ಕನ್ನಡ]] |- |2009 || ''[[ಕ್ವಿಕ್‌ ಗನ್‌ ಮುರುಗನ್‌]]'' || [[ಹಿಂದಿ]] |- |2009 || ''[[ಜಸ್ಟ್‌ ಮಾತ್‌ ಮಾತಲ್ಲಿ]]'' || [[ಕನ್ನಡ]] |- |2011 || ''[[ಕೋಟೆ]]'' || [[ಕನ್ನಡ]] |- |2011 || ''[[ಮುಜಸೆ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್‌ ಕರೋಗೆ]]'' || [[ಹಿಂದಿ]] |- |2013 || ''[[ನಾರ್ತ್‌ ೨೪ ಕಥಂ]]'' || [[ಮಲಯಾಳಂ]] |- |2014 || ''[[ಬೇವ್‌ಕೂಫಿಯಾನ್‌]]'' || [[ಹಿಂದಿ]] |- |2015 || ''[[:te:సన్నాఫ్ సత్యమూర్తి |ಸನ್‌ ಆಫ್‌ ಸತ್ಯಮೂರ್ತಿ]]'' || [[ತೆಲುಗು]] |- |2015 || ''[[:te:శ్రీమంతుడు (2015 సినిమా)|ಶ್ರೀಮಂತುಡು]]'' || [[ತೆಲುಗು]] |- |2015 || ''[[:te:నాన్నకు ప్రేమతో:|ನಾನ್ನಕು ಪ್ರೇಮತೋ]]'' || [[ತೆಲುಗು]] |- |} ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== * ಸಾಂಗ್ ಲೈನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://raghudixit.com/ Jag Changa Web site, Nov, 23, 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141123085812/http://raghudixit.com/ |date=2014-11-23 }}* * {{IMDb name|4548750}} [[ವರ್ಗ : ಸಂಗೀತಕಾರ]] {{Interwikineeded}} llcvs40kt1q9a9biqzi9kk7edm0lo7f 0 22461 1375885 1372184 2026-06-27T07:30:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375885 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=December 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Intel 4004.jpg|thumb|right|ಇಂಟೆಲ್ 4004, ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಉದ್ದೇಶದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್]] ಒಂದು '''ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್''' , [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಒಂದರ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್]]ನ ಬಹುತೇಕ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]] (IC, ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋ ಚಿಪ್) .<ref>{{cite book| first=Adam| last=Osborne| title=An Introduction to Microcomputers| volume=Volume 1: Basic Concepts| edition=2nd| publisher=Osborne-McGraw Hill| location=Berkely, California| year=1980| isbn=0-931988-34-9}}</ref> ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ೧೯೭೦ರ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು [[ಬೈನರಿ ಕೋಡೆಡ್ ಡೆಸಿಮಲ್]] (BCD) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ೪-ಬಿಟ್ [[ಪದಗಳ]] ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ [[ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್]] ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಟರ್ಮಿನಲ್‌]]ಗಳು, [[ಪ್ರಿಂಟರ್‌]]ಗಳು, ಹಲವು ಬಗೆಯ [[ಆಟೋಮೇಷನ್‌]]ಗಳಂತಹ ೪- ಮತ್ತು ೮-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಇತರ [[ಖಚಿತ]] ಉಪಯೋಗಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಬಂದವು. ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗಬಹುದಾದ ೧೬-ಬಿಟ್ ಅಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ನ ೮-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ೧೯೭೦ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲ್ಲಿಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯೋಗದ [[ಮೈಕ್ರೊ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಕೆಲವೇ ಸಮಾನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನೂರಾರು ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ IC ಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ CPU ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಚಿಪ್‌ನೊಳಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರೊಸೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಖರ್ಚನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ವಿನೀತವಾದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ [[ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]ಗಳ ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಹೆಲ್ಡ್ ಡಿವೈಸ್‌]]ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಹುದೊಡ್ಡ [[ಮೆಯಿನ್ ಫ್ರೇಮ್]]ಗಳ ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಅಂಶದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇತರ ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವಂತಾಯಿತು ([[ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಇತಿಹಾಸ]] ನೋಡಿ). ೧೯೭೦ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮೂರ್‌ನ ಕಾನೂನು]] ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಅದರ ಮಸ್ತುಗಳ ಕನಿಷ್ಟ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು.{{#tag:ref|Although originally calculated as a doubling every year<ref>{{cite journal| last=Moore| first=Gordon| title=Cramming more components onto integrated circuits| journal=Electronics| volume=38| issue=8| year=1965| month=April| day=19| url=ftp://download.intel.com/museum/Moores_Law/Articles-Press_Releases/Gordon_Moore_1965_Article.pdf| format=PDF| accessdate=2009-12-23| archive-date=2008-02-18| archive-url=https://web.archive.org/web/20080218224945/http://download.intel.com/museum/Moores_Law/Articles-Press_Releases/Gordon_Moore_1965_Article.pdf| url-status=dead}}</ref>, Moore later refined the period to two years<ref>{{cite paper| title=Excerpts from A Conversation with Gordon Moore: Moore’s Law| publisher=Intel| year=2005| url=ftp://download.intel.com/museum/Moores_Law/Video-Transcripts/Excepts_A_Conversation_with_Gordon_Moore.pdf| format=PDF| accessdate=2009-12-23| archive-date=2012-10-29| archive-url=https://web.archive.org/web/20121029060050/http://download.intel.com/museum/Moores_Law/Video-Transcripts/Excepts_A_Conversation_with_Gordon_Moore.pdf| url-status=dead}}</ref>. It is often incorrectly quoted as a doubling of transistors every ೧೮ months.}} ೧೯೯೦ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ನಷ್ಟಗಳು, ನಿಯಮಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಉಷ್ಣ ([[TDP]]) ಒಂದು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತೊಡಕಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite news| first=Rick| last=Hodgin| title=Six fold reduction in semiconductor power loss, a faster, lower heat process technology| work=TG Daily| date=2007-12-03| publisher=DD&M| url=http://www.tgdaily.com/content/view/35094/113/| accessdate=2009-12-23| archive-date=2012-10-19| archive-url=https://www.webcitation.org/6BWux6K3D?url=http://www.tgdaily.com/trendwatch-features/35094-six-fold-reduction-in-semiconductor-power-loss-a-faster-lower-heat-process| url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಥಮಗಳು == ಮೂರು ಯೋಜನೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು, ಅವೆಂದರೆ [[Intel]]'s [[4004]], the [[Texas Instruments]] (TI) TMS ೧೦೦೦, ಮತ್ತು [[Garrett AiResearch]]'s [[Central Air Data Computer]] (CADC). === ಇಂಟೆಲ್‌ 4004 === [[ಚಿತ್ರ:Intel 4004.jpg|thumb|right|ಇಂಟೆಲ್ 4004, ಮೊದಲ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಉದ್ದೇಶದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್]] ಇಂಟೆಲ್ ೪೦೦೪ ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು <ref>{{cite web| title=The Microcomputer Revolution| first=Pamela E.| last=Mack| date=2005-11-30| url=http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/PamMack/lec122/micro.htm| accessdate=2009-12-23}}</ref><ref>{{cite paper| title=History in the Computing Curriculum| url=http://www.hofstra.edu/pdf/CompHist_9812tla6.PDF| format=PDF| accessdate=2009-12-23}}</ref>, ಅದರ ಬೆಲೆ ಸಾವಿರಾರು ಡಾಲರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia| title=Advances in Microprocessor Technology| encyclopedia=Science and Its Times| last=Karam| first=Andrew P.| editor=Schlager, Neil; Lauer, Josh| year=2000| pages=525–528| publisher=The Gail Group| location=Farmington Hills, MI}}</ref> ೪೦೦೪ ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜಾಹಿರಾತು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನ್ಯೂಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal| title=The History of the 4004| last1=Faggin| first1=Federico| last2=Hoff| first2=Marcian E., Jr.| last3=Mazor| first3=Stanley| last4=Shima| first4=Masatoshi| journal=IEEE Micro| year=1996| url=http://www.cse.nd.edu/courses/cse30322/www/hw/history_of_4004.pdf| accessdate=2009-12-23}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಪಾನಿನ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ತಯಾರಕ [[ಬ್ಯುಸಿಕಾಂ]] ಕಂಪನಿ ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಂತೆ ಇಂಟೆಲ್‌ಅನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ೪೦೦೪ ನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿತು. ಬ್ಯುಸಿಕಾಂ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವು ಏಳು ವಿವಿಧ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನ್ನು ವಿಶೇಷ ಉದ್ಧೇಶದ ಅದರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ROM ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬಹುದಾದ CPU ಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಡಾಟಾವನ್ನು ಶಿಫ್ಟ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ರೀಡ್-ರೈಟ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಇಂಟೆಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [[ಟೆಡ್ ಹಾಫ್]] ಶಿಫ್ಟ್ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಮೆಮೊರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಡಾಟಾಗಳಿಗೆ ಚಲನಾತ್ಮಕ RAM ಶೇಖರಣಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಧೇಶದ CPU ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯುಸಿಕಾಂ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದ. ಹಾಫ್ ನಾಲ್ಕು-ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ: ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ROM ಚಿಪ್, ಮತ್ತೊಂದು ಡಾಟಾ ಶೇಖರಿಸಲು ಚಲನಾತ್ಮಕ RAM ಚಿಪ್, ಇನ್ನೊಂದು ಸರಳವಾದ I/O ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಆತ ಚಿಪ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಚಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇದೇ ಚಿಪ್ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೪೦೦೪ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೪೦೦೪ ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಇಂಟೆಲ್‌ನ ಹಾಫ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೈ ಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [[ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಮಜೋರ್]] ಮತ್ತು ಬ್ಯುಸಿಕಾಂ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [[ಮಸಟೊಶಿ ಶಿಮಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯ ಫಲ. ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ನಾಲ್ಕು ಚಿಪ್ ಸೆಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಲು [[ಫೆಡರಿಕ್ ಫಾಗಿನ್]] ಎಂಬುವನನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಫೇರ್ಚೈಲ್ಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗೇಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (SGT) ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ (SGTಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕೃತ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್- ಫೇರ್ಚೈಲ್ಡ್ ೩೭೦೮ ಕೂಡ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ), ಫಾಗಿನ್ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದೇ ಚಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು CPU ಯನ್ನು, ಸರಿಯಾದ ವೇಗ, ಶಕ್ತಿಯ ಚದುರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಫಾಗಿನ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗೇಟ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಂಡಮ್ ಲಾಜಿಕ್ ಡ್ಗಿಸೈನ್‌ಗಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅದು ೪೦೦೪ ನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯ್ತು. ೪೦೦೪ ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯುಸಿಕಾಂಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೭೧ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. === TMS ೧೦೦೦ === [[TI]] ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಾದ ಗ್ಯಾರಿ ಬೂನ್ ಮತ್ತು ಮಿಚಿಲ್ ಕೊಚ್ರಾನ್ ಅವರು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ (ಮೈಕ್ರೊ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದೂ ಕರಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು ಎಂದು [[ಸ್ಮಿತ್ಸಾನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಲಸದ ಫಲವೆಂದರೆ TMS ೧೦೦೦ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಯ್ತು. TI ೪-ಬಿಟ್ TMS ೧೦೦೦ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧೭, ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ TMS೧೮೦೨NC ಎನ್ನುವ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ಚಿಪ್ನ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಿ-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಡ್ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೦-೭೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦೦೪ ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ [[ಫೆಡರಿಕೊ ಫಾಗಿನ್]] ಮತ್ತು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ [[ಟೆಡ್ ಹಾಫ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಇಂಟೆಲ್ ಚಿಪ್ ೪-ಬಿಟ್ [[4004]] ನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೧೫, ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. MOS ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದವರು [[ಲೆಸ್ಲಿ ಎಲ್. ವಾದಜ್]].TI ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಒಂದೇ ಚಿಪ್‌ನ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ {{US patent|3757306}}ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೪, ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾರಿ ಬೂನ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಂಪನಿ ತನ್ನ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಇಂಟೆಲ್ TI ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ‌ನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೌರವ ಧನ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ೧೯೭೧ ಮತ್ತು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು TI ಎರಡೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪರಸ್ಪರ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡವು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ, TI ಯನ್ನು [[wikt:intervenor|ಮದ್ಯವರ್ತಿ]] ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಲಿಕನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದ Cyrix ಮತ್ತು Intel ನಡುವಿನ ಕಾನುನು ವಿವಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಂದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಿಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂದರೆ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕೋರ್ (CPU), ಸ್ವಲ್ಪ ಮೆಮೊರಿ ಮತ್ತು I/O ([[input/output]]) ಮಾರ್ಗಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ [[ಚಿಪ್]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಲವು ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿದ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್.ಇದನ್ನು ಮೈಕ್ರೊ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. "ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪೇಟೆಂಟ್", {{US patent|4074351}}, ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಚಿಪ್ ಮೇಲಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು TIನ ಗ್ಯಾರಿ ಬೂನ್ ಮತ್ತು ಮಿಚಿಲ್ ಜೆ. ಕೊಚ್ರಾನ್ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆಚೆಗೆ, [[ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ನ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅದರ CPU(s), ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. ಜೊತೆಗೆ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ [[ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್]]ಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. === Pico/General Instrument === ೧೯೭೧ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[Pico ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]]<ref>{{cite web| title=Microprocessor History: Foundations in Glenrothes, Scotland| last=McGonigal| first=Jim| year=2006| month=September| day=20| url=http://www.spingal.plus.com/micro| accessdate=2009-12-23| archive-date=2011-07-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20110720142104/http://www.spingal.plus.com/micro/| url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[General Instrument]] ಗಳು ಮನ್ರೋ ರಾಯಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ೧೧೧ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಂದೇ ಚಿಪ್ನ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ICನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ IC ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ IC ಕೂಡ ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ROM, RAM ಮತ್ತು ಒಂದು [[RISC]] ಚಿಪ್ನಲ್ಲಿನ ಸೂಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿತು. ಒಂದೇ ಚಿಪ್‌ನ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್‌ನ IC ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ದೂರದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದ GI ನ ಐದು ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಶ್ರಮದಿಂದ ಉದಯಿಸಿದ್ದು Pico. ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಬಹುಪಯೋಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು- GI ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕೊನಿ-ಎಲಿಯಟ್]]- ಸೇರಿದಂತೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| title=ANITA at its Zenith| work=Bell Punch Company and the ANITA calculators| first=Nigel| last=Tout| url=http://anita-calculators.info/html/anita_at_its_zenith.html| accessdate=2009-12-23}}</ref> Pico ಮತ್ತು GI ಗಳು ಆಗ ತಾನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲೇಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡವು. === CADC === ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವೀಧರನಾದ ಡಿಸೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ <ref>{{cite web| title=The Most Widely Used Computer on a Chip: The TMS 1000| work=State of the Art: A Photographic History of the Integrated Circuit| last=Augarten| first=Stan| publisher=Ticknor & Fields| location=New Haven and New York| year=1983| isbn=0-89919-195-9| url=http://smithsonianchips.si.edu/augarten/p38.htm| accessdate=2009-12-23}}</ref> ರೇ ಹಾಲ್ಟ್, F೧೪ CADC ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏರ್ ಡಾಟಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ಅದರ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ದಿನದಿಂದ (೧೯೬೮) ಸುಮಾರು ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೯೮ ರ ವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೇ ಹಾಲ್ಟ್ ಕೋರಿಕೆ ಮೇರೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೌಕಾಪಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಲವು ಚರ್ಚೆಗಳು, ಅದನ್ನೇ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದವು.<ref>{{cite speech| title=Microprocessor Design and Development for the US Navy F14 FighterJet| last=Holt| first=Mike| year=2001| month=September| day=27| location=Room 8220, Wean Hall, Carnegie Mellon University, Pittsburgh, PA, US| url=http://www.pdl.cmu.edu/SDI/2001/092701.html| accessdate=2009-12-23}}</ref> ೧೯೭೧ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೌಕಾಪಡೆಯ [[F-14 Tomcat]] ಯುದ್ದ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ [[MP944]] ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂಬ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಎಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಒಂದೇ ಚಿಪ್‌ನ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಧೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ನೀವು ವಿಶೇಷ ಉದ್ಧೇಶದ [[DSP]] ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಮನಾಂತರ ಕಟ್ಟಡದ ಗುಂಪಿನಂತಿರುವ ಒಂದು ಜೋಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂದಿನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುವಾದ DSP-ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book| title=Exploring C for Microcontrollers: A Hands on Approach| last1=Parab| first1=Jivan S.| last2=Shelake| first2=Vinod G.| last3=Kamat| first3=Rajanish K.| last4=Naik| first4=Gourish M.| publisher=Springer| year=2007| isbn=978-1-4020-6067-0| url=http://ee.sharif.edu/~sakhtar3/books/Exploring%20C%20for%20Microcontrollers.pdf| accessdate=2009-12-23| archive-date=2011-07-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20110720043756/http://ee.sharif.edu/~sakhtar3/books/Exploring%20C%20for%20Microcontrollers.pdf| url-status=dead}}</ref> ಇದು ಇಂದಿನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುವಾದ DSP-ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ, ಆಗ [[ಯು ಎಸ್ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ಹೊಸದಾದ [[F-14 Tomcat]] ಎಂಬ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಕಾನಿಕಲ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಗ್ಯಾರೆಟ್ ಐರೀಸರ್ಚ್ ಜೊತೆಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ [[ರೇ ಹಾಲ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವ್ ಗೆಲ್ಲರ್‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು [[MOS]] ಆಧಾರಿತ ಚಿಪ್ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕೋರ್ CPU ನಂತೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ (ಬಹುಶಃ ೨೦ ಪಟ್ಟು) ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಡ್ಡಿದ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು ನಂಬಿಕಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ Tomcat ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ "೨೦-ಬಿಟ್, ವಾಹಕ, ಸಮನಾಂತರ ಮಲ್ಟಿ-ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್"ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೂ, ನೌಕಾಪಡೆ ೧೯೯೭ರ ವರೆಗೆ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಷ್ಟು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಧುನಿಕವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, [[CADC]], ಮತ್ತು MP೯೪೪ ಚಿಪ್ ಜೋಡಿಗಳು ಈಗಲೂ ಅಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇವೆ.<ref>{{cite web| title=World’s First Microprocessor| last=Holt| first=Mike| url=http://www.microcomputerhistory.com/| accessdate=2009-12-23| archive-date=2011-05-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20110530130753/http://www.microcomputerhistory.com/| url-status=dead}}</ref> === Gilbert Hyatt === "ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್" ವರ್ಣಿಸುವ, TI ಮತ್ತು Intel ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ <ref>{{cite web| title=http://www.onemorelevel.com.html/| url=http://www.onemorelevel.com.html/ }}{{Dead link|date=December 2009}} {{Dead link|date=December 2009}}</ref>, [[Gilbert Hyatt]] ಅವರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| title=The Gilbert Hyatt Patent| url=http://www.intel4004.com/hyatt.htm| accessdate=2009-12-23}}</ref><ref>{{cite web| last=Crouch| first=Dennis| title=Written Description: CAFC Finds Prima Facie Rejection| work=Patently-O| day=1| month=July| year=2007| url=http://www.patentlyo.com/patent/2007/07/hyatt-v-dudas-f.html| accessdate=2009-12-23}}</ref> == ೮-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == Intel ೪೦೦೪ ನಂತರ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ [[8-ಬಿಟ್]] ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ [[Intel 8008]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ''A History of Modern Computing'' , (MIT Press), pp. ೨೨೦–೨೧, ರ ಪ್ರಕಾರ, [[Datapoint]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ TX ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಜೊತೆಗೆ ತಾನು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಒಂದರ ಚಿಪ್‌ಗಾಗಿ Intel ಕಂಪನಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. Datapoint ನಂತರ ಆ ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಬಳಸಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಮತ್ತು Intel ಅದನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ೮೦೦೮ ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಇದೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ೮-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ Radio-Electronics ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ "[[Mark-8]]" ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಿಟ್‌ಗೆ ಇದು ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.೮೦೦೮ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ [[Intel 8080]] (೧೯೭೪), [[Zilog Z80]] (೧೯೭೬), ಮತ್ತು ಮೂಲ Intel ೮-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚಕವಾಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ [[Motorola 6800]]ನ್ನು ಆಗಷ್ಟ್ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದೇ ಮಾದರಿಯ [[MOS Technology 6502]] (ಅದೇ ಜನರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ) ನ್ನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ೬೫೦೨ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ Z೮೦ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಸರಳವಾದ [[computer bus]] ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಮಯ ಬಾಹ್ಯ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ರಿಯು ([[ಮೆಮೊರಿ ರಿಫ್ರೆಶ್]]ಯು Z೮೦ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು) ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ "ಕ್ರಾಂತಿ"ಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ [[ಮನೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾದ ಯಂತ್ರವನ್ನು [[Sinclair ZX-81]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ [[US$]]೯೯ ಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಾಲಾಯಿತು. [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೆಂಟರ್, ಇಂಕ್.]] (WDC) ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ CMOS [[65C02]]ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನು [[Apple IIc]] ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು IIe ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತಹ ದರ್ಜೆಯ ಪೇಸ್ ಮೇಕರ್ ಮತ್ತು ಡಿಫೈಬ್ರಿಲೇಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ CPU ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. WDC ಯು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರವಾನಗಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ARM]] ಮತ್ತು ಇತರ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ [[ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ]] (IP) ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು ೧೯೯೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. Motorola ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಯೋಚನೆಯ [[source compatible]] ಮತ್ತು [[6800]] ಜತೆಗೆ [[MC6809]] ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು [[hard-wired]] ವಾದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. (ನಂತರದ ೧೬-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು hard-wired ವಾದಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ [[ಮೈಕ್ರೊಕೋಡ್]] ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಬಳಸಿದವು)ಮತ್ತೊಂದು ಮೊದಲ ೮-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ [[Signetics 2650]] ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಅದರ ನವೀನ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ [[ಸೂಚನಾ ಗುಂಪಿನ]] ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅಂತರಿಕ್ಷ ವಿಮಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲದ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದರೆ ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ NASAದ [[Voyager]] ಮತ್ತು [[Viking]] ಎಂಬ ಅಂತರಿಕ್ಷಾ ತನಿಖಾ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುರು ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ವಾಹನ [[Galileo]] (೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿದ್ದು, ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ವಾಪಾಸಾಗಿದ್ದು) ದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದ [[RCA]]ನ [[RCA 1802]] (aka CDP೧೮೦೨, RCA COSMAC) (೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು). RCA COSMACಯೆ C-MOS ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದು. CDP೧೮೦೨ಯನ್ನು ತುಂಬಾ [[ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ([[Silicon on Sapphire]]) ಯು [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ವಿಕಿರಣ]] ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]] ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ೧೮೦೨ ಮೊದಲ ವಿಕಿರಣ-ತಡೆಯುವ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. [[RCA 1802]] ಯು ''[[ಬದಲಾವಣೆಯಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, [[ಗಡಿಯಾರದ ಆವರ್ತವನ್ನು]] ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ೦ Hz, ಅಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು [[Voyager]]/[[Viking]]/[[Galileo spacecraft]] ಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುಶ್ಚಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳ ದೂರದ ತೊಂದರೆರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಟೈಮರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಂವೇದನಾ ಉಪಕರಣಗಳು ನೌಕಾಯಾನದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಯ ಹಿಡಿತ, ದತ್ತಾಂಶ ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಸಂವಹನ ಮುಂತಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. == ೧೬-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ [[National Semiconductor]] [[IMP-16]] ಮೊದಲ ಬಹುಪಯೋಗಿ [[16-ಬಿಟ್]] ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಚಿಪ್. ೮-ಬಿಟ್ ಅವತರಣಿಕೆಯ ಚಿಪ್ ಸೆಟ್ಟನ್ನು IMP-೮ ಆಗಿ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ [[National Semiconductor PACE]], ಎನ್ನುವ ಮೊದಲ ೧೬-ಬಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್-ಚಿಪ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ [[NMOS]]ನ ಅವರಣಿಕೆ [[INS8900]]ನ್ನು ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ಇತರ ಮೊದಲ ಬಹುಪಯೋಗಿ ೧೬-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಚಿಪ್‌ಗಳೆಂದರೆ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ಯುಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ (DEC)]] [[LSI-11]] OEM ಬೋರ್ಡ್ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ೧೯೭೫ ರಿಂದ ೧೯೭೬ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆದ ಈ ಎರಡೂ [[PDP 11/03]] [[minicomputer]], ಮತ್ತು [[ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್]] ಮೈಕ್ರೊಫ್ಲೇಮ್ ೯೪೪೦, ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದವುಗಳು. ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್-ಚಿಪ್ ೧೬-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದರೆ TI's ನ [[TMS 9900]] ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಅವರ [[TI-990]] ಸಾಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಅನುರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ೯೯೦೦ ನ್ನು TI ೯೯೦/೪ ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, [[TI-99/4A]] ಹೋಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಮತ್ತು TM೯೯೦ ಸಾಲಿನ OEM ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಚಿಪ್ಪನ್ನು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ೬೪-ಪಿನ್ ಸೆರಾಮಿಕ್ [[DIP package]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು Intel ೮೦೮೦ ರೀತಿಯ ೮-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ೪೦-ಪಿನ್ DIP ನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. Intel ೮೦೮೦ರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ TMS ೯೯೮೦ ಎಂಬ ಫಾಲೋ-ಆನ್ ಚಿಪ್ ಸಂಪೂರ್ಣ TI೯೯೦ ೧೬-ಬಿಟ್ ಸೂಚನಾ ಸೆಟ್, ೪೦-ಪಿನ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಒಮ್ಮೆಗೆ ೮-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ೧೬ [[KB]]ಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪತ್ತೆ ಮಾಡುತಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಚಿಪ್-TMS ೯೯೯೫- ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುಟುಂಬ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೯೯೧೦೫ ಮತ್ತು ೯೯೧೧೦ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. [[The Western Design Center, Inc.]] (WDC) ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ WDC CMOS [[65C02]] ಯ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯಾದ CMOS [[65816]] ೧೬-ಬಿಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ೬೫೮೧೬ ೧೬-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ Apple IIgsನ ಹೃದಯಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ [[Super Nintendo Entertainment System]], ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ೧೬-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. Intel ತಾನು ಅನುಕರಿಸಲು ಯಾವುದೆ ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ವಿಭಿನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬದಲಾಗಿ ೮೦೮೦ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ೧೬-ಬಿಟ್ [[Intel 8086]] ಆಗಿ ರೋಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಹುತೇಕ ಆಧುನಿಕ [[PC]] ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ [[x86]] ಕುಟುಂಬದ ಮೊದಲ ಸದಸ್ಯ. [[Intel]] ೮೦೮೦ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬಾ ಸುಲಭ ದರದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ೮೦೮೬ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಪೀಠಿಕೆಯಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ೮-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ೮೦೮೬ರ ಮಾದರಿಯಾದ ೮೦೮೮ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮೊದಲ [[IBM PC]], ಮಾಡೆಲ್ ೫೧೫೦. ೮೦೮೬ ಮತ್ತು ೮೦೮೮ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, Intel [[80186]], [[80286]] ಮತ್ತು, ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ, ೩೨-ಬಿಟ್ [[80386]] ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ PC ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ [[ಮೆಮೊರಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಯೂನಿಟ್]] (MMU)ನ್ನು [[Intel]]ನ ಚೈಲ್ಡ್ಸ್ ಎಟ್ ಆಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ ೪,೪೪೨,೪೮೪ಯನ್ನು ನೀಡಿತು. == ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:80486DX2 200x.png|right|thumb|300px|Upper interconnect layers on an Intel 80486DX2 die.]] ೧೬-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ ೩೨-ಬಿಟ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[MC68000]]. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೬೮K ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇದರಲ್ಲಿ ೩೨-ಬಿಟ್ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ, ೧೬-ಬಿಟ್ ಆಂತರಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಒಂದು ೧೬-ಬಿಟ್ ಬಾಹ್ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಬಸ್ಸನ್ನು ಪಿನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕೇವಲ ೨೪-ಬಿಟ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ೩೨-ಬಿಟ್ [[ವಿನ್ಯಾಸ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, Motorola ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ೧೬-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ದೊಡ್ಡದಾದ (೧೬ [[ಮೆಗಾಬೈಟ್]]ಗಳು ಅಥವಾ ೨ ೨^೨೪ಬೈಟ್ಸ್) ನ ನೆನಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಇದರ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯ CPU ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು. ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[Atari ST]] ಮತ್ತು [[Commodore Amiga]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಬಳಸಿದಂತೆ, [[Apple Lisa]] ಮತ್ತು [[Macintosh]]ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ೬೮೦೦೦ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವು. ೩೨-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾರ್ಗ, ೩೨-ಬಿಟ್ ಬಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ೩೨-ಬಿಟ್ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಚಿಪ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದರೆ [[AT&amp;T]] [[Bell Labs]] BELLMAC-೩೨A ಆಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳು ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪದನೆ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web| title=Shoji, M.| url=http://cm.bell-labs.com/cm/cs/bib/shoji.bib| accessdate=2009-12-23| archive-date=2008-10-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20081016070217/http://cm.bell-labs.com/cm/cs/bib/shoji.bib| url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web| title=Timeline: 1982-1984| work=Physical Sciences & Communications at Bell Labs| publisher=Bell Labs, Alcatel-Lucent| url=http://www.bell-labs.com/org/physicalsciences/timeline/span23.html| accessdate=2009-12-23| archive-date=2011-05-14| archive-url=https://web.archive.org/web/20110514025934/http://www.bell-labs.com/org/physicalsciences/timeline/span23.html| url-status=dead}}</ref> AT&amp;T ಯನ್ನು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು WE ೩೨೦೦೦ (WE for [[Western Electric]]), ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಎರಡು WE ೩೨೧೦೦ ಮತ್ತು WE ೩೨೨೦೦ ಮಾದರಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಸೂಪರ್ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[AT&amp;T]] ೩B೫ ಮತ್ತು ೩B೧೫ ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ೩B೨ ನಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ೩೨-ಬಿಟ್ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ "Companion" ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಆಟದ ಮಾದರಿಗಳಂತಿರುವ ROM-pack memory cartridgeಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಳತೆಯ ಸೂಪರ್ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ "Alexander" ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಸ್ಟಂಗಳು [[UNIX System V]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. Intel ನ ಮೊದಲ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ [[iAPX 432]] ಆಗಿದ್ದರೂ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೊಂದು ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಆಧುನಿಕವಾದ [[ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಆದಾರಿತ]] [[ವಸ್ತುನಿಷ್ಟ]]ವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಗೋಲಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ Intel ನ ೮೦೨೮೬ (೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು) ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಾರದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ iAPX೪೩೨ ನ ಫಲಿತಾಂಶ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ [[Ada]] [[ಸಂಗ್ರಾಹಕ]] ಶಕ್ತಿ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ARM]] ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಒಂದು [[RISC]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪರವಾನಗಿಯ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಉಪಕರಣಗಳ ವಿಸ್ತ್ರುತವಾದ ಆಯ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ೩೨-ಬಿಟ್ [[ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಜಾಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ARM11]] ತರಹದ ಕೋರ್ನ ಪರವಾನಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದಂತಹ [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆನ್ ಎ ಚಿಪ್]] ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಆ ರೀತಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ARM cores ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹಳಷ್ಟು [[ಸೆಲ್ ಫೋನ್]]ಗಳು ಇತರ ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಂತೆ ARM ಪ್ರೊಸೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿಯ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ಮೈಕ್ರೊಕಂಟ್ರೋಲರ್ಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ARM ಗುಂಪನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[SMP]] ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ೬೮೦೦೦ನೊಂದಿಗಿನ Motorola ದ ಸಾಧನೆಯು [[MC68010]] ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಮೆಮೊರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ [[MC68020]] ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. [[Unix]] ನ ಸೂಪರ್ ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ೬೮೦೨೮ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳು (ಉದಾ: Altos, Charles River Data Systems) ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡಿದವು. ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಿಪ್‌ನೊಳಗೆ MMUವನ್ನು ಕ್ರೂಢಿಕರಿಸಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ [[MC68030]] ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಯು [[MC68040]] ಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮವಾದ ಗಣಿತದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಗೆ [[FPU]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೬೮೦೫೦ ಯು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದ [[MC68060]]ನ್ನು ತುಂಬಾ ವೇಗವಾದ RISC ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೬೮K ಕುಟುಂಬವು ಡೆಸ್ಲ್‌ಟಾಪ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸೊರಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಇತರ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ೬೮೦೨೦ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದವು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, PCಗಳಲ್ಲಿನ [[Intel]] Pentiums ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೬೮೦೨೦ಗಳು ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು<ref>{{cite web| title=MCore: Does Motorola Need Another Processor Family?| last=Turley| first=Jim| work=Embedded Systems Design| publisher=TechInsights (United Business Media)| url=http://www.embedded.com/98/9807sr.htm| accessdate=2009-12-23| archive-date=1998-07-02| archive-url=https://web.archive.org/web/19980702003323/http://www.embedded.com/98/9807sr.htm| url-status=dead}}</ref>. [[ColdFire]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗುಂಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದ್ದ ೬೮೦೨೦ ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತವುಗಳು.ಈ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ (೧೯೮೦ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ), [[National Semiconductor]] ಕಂಪನಿಯು ಸಾಮ್ಯವಿರುವ ೧೬-ಬಿಟ್ ಪಿನ್ಔಟ್, NS ೧೬೦೩೨ ಎಂದು ಕರಯಲ್ಪಡುವ (ನಂತರ ೩೨೦೧೬ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣವಾಯಿತು) ೩೨-ಬಿಟ್ ಆಂತರಿಕ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್, [[NS 32032]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪೂರ್ಣ ೩೨-ಬಿಟ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು, ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ೩೨-ಬಿಟ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ OEM ಮೈಕ್ರೊಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[Sequent]] ಕಂಪನಿಯು ಮೊದಲ ಅನುರೂಪದ ಮಲ್ಟಿಪ್ರೊಸೆಸರ್ (SMP) ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮಾದರಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು NS೩೨೦೩೨ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿನ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣೆಯಾಯಿತು.[[MIPS]] [[R2000]] (೧೯೮೪) ಮತ್ತು [[R3000]] (೧೯೮೯) ಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ೩೨-ಬಿಟ್ RISC ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು [[SGI]] ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿ ಬಂದು ಅಷ್ಟೇ ಬೇಗ ಮಾಯವಾದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ [[Zilog Z8000]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.೧೯೮೦ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಯುದ್ಧ" ಕೆಲವು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಸಹಜವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, NS ೩೨೦೩೨ Sequent ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಮರೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು Sequent [[Intel]] ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಯಿತು. ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರ ವರೆಗೆ ೩೨-ಬಿಟ್ [[x86]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು. ಬಹಳ ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು Intel ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಿತು, ಆದರೆ Pentium ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ [[AMD]] and [[Cyrix]] ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಆದಾರದ ಮೇಲೆ ನಂತರದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ (transistor count) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (instructions/second)ಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. Intel ನ Pentium ಮಾದರಿಯು, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಮನ್ಯರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ೩೨-ಬಿಟ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ೬೪-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == ೧೯೯೦ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಿಂದಲೂ ೬೪-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಲವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ೨೦೦೦ ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ PC ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ೬೪-ಬಿಟ್ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. AMDಯು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ೬೪-ಬಿಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು x೮೬, [[x86-64]] (ಈಗ'''AMD೬೪''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎನ್ನುವ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ Intelನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾದ ೬೪-ಬಿಟ್ ವಿಸ್ತಾರಗಳ (ಮೊದಲು IA-೩೨e or EM೬೪T ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ '''Intel ೬೪''' ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು), ೬೪-ಬಿಟ್ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಯುಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ದಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾದ ೬೪-ಬಿಟ್ ತಂತ್ರಾಂಶವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಎರಡೂ ಮಾದರಿಗಳು ೩೨-ಬಿಟ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು. [[Windows XP x64]], [[Windows Vista]] x೬೪, [[Linux]], [[BSD]] ಮತ್ತು ಮೂಲ ೬೪-ಬಿಟ್ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ [[Mac OS X]] ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಂತ್ರಾಂಶವೂ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಜ್ಜಾಯಿತು. ೬೪-ಬಿಟ್ ಸಾಮನ್ಯ ಉಪಯೋಗದ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ ಗಾತ್ರವನ್ನು IA-೩೨ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ೯೦ರ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ, ಅಂದರೆ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, [[PowerPC]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ೬೪-ಬಿಟ್‌ಗಳ ಚಲನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಅಸಂಬದ್ಧತೆಗೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವೇನೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಿತ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾರ್ಗಗಳು, IA-೩೨ ವಿಷಯದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ integer registerಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು, ಎರಡೂ ತೇಲುವ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ವೆಕ್ಟರ್ ಯೂನಿಟ್ಗಳು ಸಮನಾಂತರವಾಗಿ ಅಥವಾ ೬೪-ಬಿಟ್ಗಳ ನಂತರವೂ ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. IA-೩೨ ನ್ನು x೮೬-೬೪ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಏನು ನಡೆಯಿತೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಹೊಸದಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ಧೇಶದ ರೆಜಿಸ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ೬೪-ಬಿಟ್ PowerPC ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ೬೪-ಬಿಟ್ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಗಳಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಾಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. == ಬಹು ಗುಂಪಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Pentiumd.JPG|thumb|250px|ಪೆಂಟಿಯಮ್ ಡಿ ಡ್ಯುಯಲ್ ಕೋರ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು]] ೧೯೯೦ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ servers ಮತ್ತು workstation ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದಂತಹ [[symmetric multiprocessing]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಚಿಪ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಭೌತಿಕ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ [[Moore's Law]] ವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲೆಂಜಿಂಗ್ ಆಗುತ್ತಾ ಬಂತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ತಯಾರಕರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಒಂದು ಬಹು-ಗುಂಪಿನ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಎಂದರೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತ್ತೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ಚಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಗುಂಪು ಆಗಿತ್ತು. ಬಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆ cache ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮಲ್ಟಿಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ದರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಆಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು.ಮೊದಲ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಡ್ಯುಯಲ್-ಕೋರ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ ಡ್ಯುಯಲ್-ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಡ್-ಕೋರ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು servers, workstations and PCಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜತೆಗೆ ಆರು ಮತ್ತು ಎಂಟು-ಗುಂಪಿನ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. Sun Microsystems Niagara ಮತ್ತು Niagara ೨ ಎನ್ನುವ ಎರಡು ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಎಂಟು-ಕೋರ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. Niagara ೨ ಚಿಪ್ ಬಹಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧.೬ GHz ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. LGA೭೭೧ ಅಧಾರದ ಮೇಲಿದ್ದ ಉತ್ತಮ Intel Xeon ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು DP (ಡ್ಯುಯಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು Intel Core ೨ Extreme QX೯೭೭೫ ನ್ನು Apple ಮತ್ತು Intel Skulltrail ಮದರ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ Mac Pro ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. LGA೧೩೬೬ ಸಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು Intel i೭ ಚಿಪ್‌ನ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ವಾಡ್ ಕೋರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ i೯ ಚಿಪ್‌ಗಳು ಆರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡ್ಯುಯಲ್-ಡೈ ಹೆಕ್ಸ್-ಕೋರ್ (೧೨-ಕೋರ್) ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == RISC == ೧೯೮೦ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ೧೯೯೦ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹೊಸದಾದ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ರೆಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ([[RISC]]) ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಹೊರಬಂದವು ಮತ್ತು ಅವು [[IBM 801]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ RISC ಮಾದರಿಯ CPU ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮೊದಮೊದಲು RISC ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ-ಉದ್ಧೇಶಿತ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[Unix]] [[workstation]] ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ HP ಯು [[PA-RISC]] CPU ಒಳಗೊಂಡ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲ ವಾಣೀಜ್ಯೀಕೃತ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು [[MIPS Computer Systems]] ನ ೩೨-ಬಿಟ್ [[R2000]] (R೧೦೦೦ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ), ಅಥವಾ [[Acorn computers]] ನ ೩೨-ಬಿಟ್ [[ARM2]] ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2009}} R೩೦೦೦ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವನ್ನಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು [[R4000]] ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣೀಜ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ೬೪-ಬಿಟ್ RISC ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು IBM [[POWER]] ಮತ್ತು [[Sun]] [[SPARC]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೂ [[AT&amp;T CRISP]], [[AMD 29000]], [[Intel i860]] ಮತ್ತು [[Intel i960]], [[Motorola 88000]], DECನ [[Alpha]] ಎನ್ನುವ RISC ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ೬೪-ಬಿಟ್ RISC ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು [[SPARC]] and [[Power ISA]] ಎಂಬ ನಾನ್-ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. == ವಿಶೇಷ-ಉದ್ದೇಶದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು == ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಪದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಿಂಗಲ್ - ಅಥವಾ ಬಹು- ಚಿಪ್‌ನ CPU ಅಥವಾ ೦}ಸಿಸ್ಟಂ-ಆನ್-ಎ-ಚಿಪ್ (SoC)ಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿದೆ , ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಲವಾರು ವಿಧದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮೈಕ್ರೋಕಂಟ್ರೋಲರ್‌]]ಗಳು, [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌]]ಗಳು (DSP) ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಫಿಲ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಯುನಿಟ್‌]]ಗಳು (GPU). ಇದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಬಲ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೧೯೯೦ರಿಂದಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ GPUಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಬಲ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಬಲ್ [[ವರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಶೇಡರ್‌]]ನಂತಹ ಸೀಮಿತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಮಿತಿ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮ್ಮತಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಆ ಪದವು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಉದ್ದೇಶದ CPU ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ-ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ == ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == {{Citations broken|date=September 2009}} ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು $೪೪ ಬಿಲಿಯನ್ (USD) ಮೊತ್ತದ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web| title=www.wsts.org/press.html| url=http://www.wsts.org/press.html| access-date=2010-02-04| archive-date=2004-12-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20041207091926/http://www.wsts.org/press.html| url-status=dead}} {{Dead link|date=December 2009}}</ref> ಅದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ CPUಗಳಿಗೆ ವ್ಯಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟವಾದ CPUಗಳಲ್ಲಿ ೦.೨% ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=December 2009}} ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ೫೫% [[CPU]]ಗಳು [[8-ಬಿಟ್]] ಮೈಕ್ರೋ ಕಂಟ್ರೋಲರ್‌ಗಳು , ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web| title=www.circuitcellar.com/library/designforum/silicon_update/3/| url=http://www.circuitcellar.com/library/designforum/silicon_update/3/index.asp| access-date=2010-02-04| archive-date=2007-09-27| archive-url=https://web.archive.org/web/20070927214629/http://www.circuitcellar.com/library/designforum/silicon_update/3/index.asp| url-status=dead}} {{Dead link|date=December 2009}}</ref> As of ೨೦೦೨, less than ೧೦% of all the CPUs sold in the world are [[32-bit]] or more. ೨೦೦೨ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ೧೦% ಗಿಂತಲೂ ಮಾರಾಟವಾದ ಎಲ್ಲ ೩೨-ಬಿಟ್ CPUಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨%ರಷ್ಟು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು, ಮನೆಬಳಕೆಯ ಅಪ್ಲೈಯನ್ಸಸ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪೆರಿಫೆರಲ್ ಗಳಂತಹ ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Taken as a whole, the average price for a microprocessor, microcontroller, or [[DSP]] is just over $೬.<ref>{{cite web| title=The Two Percent Solution| last=Turley| first=Jim| year=2002| month=December| day=18| work=Embedded Systems Design| publisher=TechInsights (United Business Media)| url=http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861| accessdate=2009-12-23| archive-date=2007-09-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20070926222619/http://www.embedded.com/shared/printableArticle.jhtml?articleID=9900861| url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್, ಮೈಕ್ರೊ ಕಂಟ್ರೋಲರ್, ಅಥವಾ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು CPUಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಸುಮಾರು ೯೮%ರಷ್ಟು ಹೊಸ CPUಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. <ref>{{cite web| title=Real men program in C| last=Barr| first=Michael| page=2| year=2009| month=August| day=01| work=Embedded Systems Design| publisher=TechInsights (United Business Media)| url=http://www.embedded.com/columns/barrcode/218600142?pgno=2| accessdate=2009-12-23| archive-date=2010-01-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20100101043647/http://embedded.com/columns/barrcode/218600142?pgno=2| url-status=dead}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div> </div> * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಕ್ರೊನೊಲೊಜಿ]] * [[ಬೊಧನಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[CPU ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಹೋಲಿಕೆ]] * [[ಅಂಕಗಣಿತದ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕ]] * [[ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಘಟಕ]] * [[ತೇಲುವ ಬಿಂದುವಿನ ಘಟಕ]] * [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಕ]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] * [[CPU ವಿನ್ಯಾಸ]] * [[ಬೋಧನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ]] * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿನ್ಯಾಸ]] * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೋಡ್]] * [[ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿಯಂತ್ರಕ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು == <div class="references-small"> <references></references> </div> * {{cite book| title=Advanced Microprocessors and Peripherals| last1=Ray| first1=A. K.| first2=K.M.| last2=Bhurchand| location=India| publisher=Tata McGraw-Hill}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiversity|Introduction to Computers/Processor}} {{Commons category|Microprocessors}} * {{cite web| url=http://jbayko.sasktelwebsite.net/cpu.html| title=Great Microprocessors of the Past and Present| author=John Bayko| date=December 2003| accessdate=2009-12-23| archive-date=2012-04-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20120415121639/http://jbayko.sasktelwebsite.net/cpu.html| url-status=dead}} * {{cite web| url=http://www-106.ibm.com/developerworks/library/pa-microhist.html?ca=dgr-mw08MicroHistory| title=Great moments in microprocessor history| author=Wade Warner| date=22 Dec 2004| publisher=IBM| accessdate=2009-12-23| archive-date=2005-04-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20050408082914/http://www-106.ibm.com/developerworks/library/pa-microhist.html?ca=dgr-mw08MicroHistory| url-status=dead}} * {{cite web| url=http://www.cpu-collection.de/| title=The CPU Collection| author=Dirk Oppelt| accessdate=2009-12-23}} * {{cite web| url=http://www.cpu-world.com/| title=CPU-World| author=Gennadiy Shvets| accessdate=2009-12-23}} * {{cite web| url=http://gecko54000.free.fr/| title=The Cecko's CPU Library| author=Jérôme Cremet| accessdate=2009-12-23}} * {{cite web| url=http://computer.howstuffworks.com/microprocessor.htm| title=How Microprocessors Work| accessdate=2009-12-23}} * {{cite web| url=http://diephotos.blogspot.com/| title=IC Die Photography| author=William Blair| accessdate=2009-12-23}} * {{cite web| url=http://firstmicroprocessor.com/?page_id=17| title=theDocuments| work=World’s First Microprocessor| author=Ray M. Holt| accessdate=2009-12-23| archive-date=2011-12-31| archive-url=https://web.archive.org/web/20111231212803/http://www.firstmicroprocessor.com/?page_id=17| url-status=dead}} {{CPU technologies}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಣಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] pw0mlqlh1pctwmxcw1zu3mmxxwvrwy9 0 23020 1375862 1372589 2026-06-26T13:28:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375862 wikitext text/x-wiki {{Infobox President | name = Benito Mussolini | Height = 5' 6½" (1.69&nbsp;m) | nationality = Italian | image = Duce Benito Mussolini.jpg | imagesize = 245px | order = 40th [[Prime Minister of Italy]] | monarch = [[Victor Emmanuel III of Italy|Victor Emmanuel III]] | term_start = 31 October 1922 | term_end = 25 July 1943 | predecessor = [[Luigi Facta]] | successor = [[Pietro Badoglio]] | order2 = [[First Marshal of the Empire]] | term_start2 = 30 March 1938 | term_end2 = 25 July 1943 | president = | predecessor2 = | successor2 = [[Pietro Badoglio]] | birth_date = {{birth date|1883|7|29|df=y}} | birth_place = [[Predappio]], [[Forlì]], [[Kingdom of Italy (1861–1946)|Italy]] | death_date = {{death date and age|1945|4|28|1883|7|29|df=y}} | death_place = [[Giulino di Mezzegra]], [[Kingdom of Italy (1861-1946)|Italy]] | party = [[Republican Fascist Party]]<br />(1943-1945)<br />[[National Fascist Party]]<br />(1921-1943)<br />[[Italian Socialist Party]]<br />(1901-1914) | spouse = [[Ida Dalser]]<br />* [[Benito Albino Mussolini]]<br />[[Rachele Mussolini]]<br />* [[Edda Mussolini]]<br />* Anna Maria Mussolini<br />* [[Vittorio Mussolini]]<br />* [[Bruno Mussolini]]<br />* [[Romano Mussolini]] | issue = [[Benito Albino Mussolini]]<br />[[Edda Mussolini]]<br />Anna Maria Mussolini<br />[[Vittorio Mussolini]]<br />[[Bruno Mussolini]]<br />[[Romano Mussolini]] | profession = [[Politician]], [[Journalist]] | religion = [[Roman Catholicism|Roman Catholic]], [[Atheism|atheist]] | order3 = [[Duce]] of the [[Italian Social Republic]] | term_start3 = 23 September 1943 | term_end3 = 25 April 1945 | president = | predecessor3 = | successor3 = |signature = Benito Mussolini Signature.svg }} '''ಬೆನಿಟೋ ಅಮಿಲ್‌ಕೇರ್ ಆಂದ್ರಿಯಾ ಮುಸೊಲಿನಿ''' , <small>[[KSMOM]]</small> <small>[[GCTE]]</small> (29 ಜುಲೈ 1883 - 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 1945) [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಆತನು 1922ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಯಾದನು ಮತ್ತು 1925ರಿಂದ ''[[ಇಲ್ ಡೂಶೆ]]'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. 1936ರ ನಂತರ ಆತನ ಅಧಿಕೃತ ಬಿರುದಾಂಕಿತವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು: "''ಹಿಸ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸಿ ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಹೆಡ್ ಆಫ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್, ಡೂಶೆ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್, ಎಂಡ್ ಫೌಂಡರ್ ಆಫ್ ಎಂಪೈರ್'' ".<ref>[[commons:Image:Mussoliniposter.jpg|Image Description: Propaganda poster of Benito Mussolini, with caption "His Excellency Benito Mussolini, Head of Government, Leader of Fascism, and Founder of the Empire...".]]</ref> ಜತೆಗೇ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ರಾಜ [[ವಿಕ್ಟೋರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ III ಆಫ್ ಇಟಲಿ]]ಯ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರವಾದ [[ಫಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಆಫ್ ದ ಎಂಪೈರ್]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಆತನಿಗೂ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೂ ಇಟಲಿಯ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಮೇಲೆ ಜಂಟಿ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. 1943ರಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಗುವ ತನಕವೂ ಆತ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಆತನು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೊಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು [[ಇಟಾಲಿಯಮ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]]ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು, ಇದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]], [[ಕಾರ್ಪೊರೇಟಿಸಮ್]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಂಡಿಕ್ಯಾಲಿಸಮ್]], [[ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನಿಸಮ್]], [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಮ್ಯುನಿಸಮ್-ವಿರೋಧ]]ದಂತಹ ಅಂಶಗಳ ಜತೆಗೇ [[ವಿಧ್ವಂಸಕ]]ರ [[ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್]] ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ [[ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯ]]ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ ಹಲವಾರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಶ್ಲಾಘನೆಗೊಳಗಾದನು.<ref>{{cite book | last = Hakim | first = Joy | authorlink = | coauthors = | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz | publisher = [[Oxford University Press]] | year = 1995 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0-19-509514-6 }}</ref> ಮುಸೊಲಿನಿಯ 1924–1939ರ ಅವಧಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ ಆತನ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ [[ಪಾಂಟೈನ್ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶ]]ಗಳ ಸುಧಾರಣೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಜತೆಗೇ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಇಟಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಹೋಲಿ ಸೀ]]ಯ ನಡುವಣ [[ಲ್ಯಾಟೆರನ್ ಟ್ರೀಟಿ]]ಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ [[ರೋಮನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ]]ಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿದನು. [[ಇಟಲಿಯ ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ ಶ್ರೇಯವೂ ಈತನಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Warwick Palmer | first = Alan |title =Who's Who in World Politics: From 1860 to the Present Day| publisher = Routledge| url =https://books.google.com/books?id=YdMWTvXhVlUC&pg=PA259&lpg=PA259&dq=mussolini's+achievements&source=web&ots=ZIUrvUaAs2&sig=fkqzJNT_g6GFZIm3ILbn43_HDhI | isbn = 0415131618 | year = 1996}}</ref> ಆತನ [[ಮೊದಮೊದಲ ಬೆಂಬಲ]]ವು 1930ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ನ ಕಡೆಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿ]]ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದನು ಮತ್ತು, 10 ಜೂನ್ 1940ರಂದು ಮುಸೊಲಿನಿ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಇಟಲಿಯು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕಾರಣನಾದನು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ದಾಳಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]]ನಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದಲ್ಲಿದ್ಡ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು [[ಜರ್ಮನ್]] [[ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು]] ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ನಂತರ ಸಾಹಸಪೂರ್ಣ [[ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಸ್ಸೋ ರೇಡ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಾರುಮಾಡಿದವು. ಪಾರಾದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮಿತ್ರಪಡೆಗಳಿರದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1945ರ ವೇಳೆಗೆ ಸೋಲಿನ ಕಾರ್ಮೋಡ ಕವಿಯತೊಡಗಿದಾಗ, ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನಾದರೂ ಆತನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪಾರ್ಟಿಸಾನ್‌ಗಳು]] ಆತನನ್ನು [[ಲೇಕ್ ಕೋಮೋ]] ಬಳಿ [[ತಡಮಾಡದೆ ಕೊಂದರು]]. ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ನಂತರ [[ಮಿಲಾನ್]]ಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆತನ ಸಾವು ನಿಜವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತುಹಾಕಲಾಯಿತು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Predappio house.JPG|thumb|ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ, ಇಂದು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಜನನವು 1883ರಲ್ಲಿ [[ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೊಮಾನಾ]]ದ [[ಫೋರ್ಲಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಡೋವಿಯಾ ಡಿ ಪ್ರೆಡೆಪ್ಪಿಯೋ]] ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ತಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಯುಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಡೆಪ್ಪಿಯೋವನ್ನು "ಡೂಶೆಯ ಪಟ್ಟಣ"ವೆಂದೂ, ಫೋರ್ಲಿಯನ್ನು "ಡೂಶೆಯ ನಗರ"ವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಲೆಂದೇ ಹಲವಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಪ್ರೆಡೆಪ್ಪಿಯೋ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನ ತಂದೆ [[ಅಲೆಸ್ಸಾಂದ್ರೊ ಮುಸೊಲಿನಿ]] ಒಬ್ಬ [[ಕಮ್ಮಾರ]]ನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು<ref name="Mediterranean3">Mediterranean Fascism 1919-1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, page 3</ref> ಆದರೆ ಆತನ ತಾಯಿ ರೋಸಾ ಮುಸೊಲಿನಿ (''ನೀ'' ಮಾಲ್ಟೊನಿ) ಒಬ್ಬ [[ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕಿ]] ಮತ್ತು ದೈವಭಕ್ತೆಯಾದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕಳೂ ಆಗಿದ್ದಳು.<ref name="Grolier encyclopedia">{{cite news|url=http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html|publisher=Grolier.com|title=Benito Mussolini|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090320232508/http://www.grolier.com/wwii/wwii_mussolini.html|url-status=dead}}</ref> ಆತನ ತಂದೆಯ ರಾಜಕೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬೆನಿಟೊ ಯುವಾರೆಜ್]]ರವರ ಹೆಸರಿನಂತೆ ''ಬೆನಿಟೊ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆತನ ಮಧ್ಯನಾಮಗಳಾದ ''ಆಂದ್ರಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಅಮಿಲ್‌ಕೇರ್'' ಗಳನ್ನು ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ಸಮಾಜವಾದಿ]]ಗಳಾದ [[ಆಂದ್ರಿಯಾ ಕೋಸ್ಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಮಿಲ್‌ಕೇರ್ ಚಿಪ್ರಿಯಾನಿ]]ಯವರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Living History 2">Living History 2; Chapter 2: ''Italy under Fascism'' - ISBN 1-84536-028-1</ref> ಬೆನಿಟೊ ತನ್ನ ಪೋಷಕರ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ನಂತರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅರ್ನಾಲ್ಡೋ ಮತ್ತು ಎಡ್ವಿಗಾ ಹುಟ್ಟಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.geneall.net/I/per_page.php?id=283037|publisher=GeneAll.net|title=Alessandro Mussolini|date=8 January 2008}}</ref> ಸಣ್ಣ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಕಮ್ಮಾರಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.<ref name="historylearning" /> ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜಕೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಲೆಸ್ಸಾಂದ್ರೋ ಒಬ್ಬ ಸಮಾಜವಾದಿಯೂ, ಒಬ್ಬ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]]ನೂ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಹಂತದವರೆಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದದ]] ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದನು, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿತ್ತು,<ref name="historylearning" /> ಮತ್ತು ಇದು ಆ ಹೊತ್ತಿಗಿನ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆತನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ನಡುವೆ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣ, ಇತರೆಲ್ಲ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರ ರೀತಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರವೇ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಆತನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು [[Salesian]] ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್]]ಗೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅವಿಧೇಯನೂ ತುಂಟನೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಆತನನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸಭೆ]]ಯ ನಂತರ ಕಾನ್‌ಗ್ರಿಗೇಶನ್‍ ಕಡೆಗೆ ಕಲ್ಲೆಸೆದಿದ್ದು, ಸಹಪಾಟಿಯೊಬ್ಬನ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ ಇರಿದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ [[ಮಸಿಕುಡಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಎಸೆದಿದ್ದೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ ಶಾಲೆಯಿಂದ [[ವಜಾ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="historylearning">{{cite news|url=http://www.historylearningsite.co.uk/benito_mussolini.htm|publisher=HistoryLearningSite.co.uk|title=Benito Mussolini|date=8 January 2008}}</ref> ಹಿಸ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸತೊಡಗಿದನು ಮತ್ತು 1901ರಲ್ಲಿ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲಾ ಮಾಸ್ತರನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.<ref name="Grolier encyclopedia" /><ref name="Living History 2" /> [[ಚಿತ್ರ:Benito Mussolini 1917.jpg|thumb|upright|left|ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೈನಿಕನಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿ, 1917]] === ರಾಜಕೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ === 1902ರಲ್ಲಿ, ಮುಸೊಲಿನಿ ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ [[ವಲಸೆ]] ಹೋದನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Mediterranean3" /> ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ ಆತನು [[ಜಿನೀವಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ, ಅತನಿಗೆ ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು [[ಸುಮ್ಮನೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ]] ಬಂಧಿಸಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆತ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ಜರ್ಮನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಲಿತುಕೊಂಡನು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನು [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ನೀಶೆ]], [[ಸಮಾಜವಾದಿ]] [[ವಿಲ್‌ಫ್ರೆಡೋ ಪರೆಟೋ]], ಮತ್ತು [[ಸಿಂಡಿಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟ್]] [[ಜಾರ್ಜ್ ಸೊರೆಲ್]]ರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡನು. ಮುಂದೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಇವರ ಜತೆಗೆ [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆಗಯ್]], ಮತ್ತು ಸಿಂಡಿಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟ್ [[ಹ್ಯೂಬರ್ಟ್ ಲಾಗಾರ್ಡೆಲ್]]ರನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Mediterranean3">Mediterranean Fascism by Charles F. Delzel page 96</ref> ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಸೊರೆಲ್‌ನ ಹಳತಾದ ಉದಾರ [[ಗಣತಂತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]]ಗಳನ್ನು ಹಿಂಸೆ, [[ನೇರ ಕ್ರಮ]], [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಾಭವಗೊಳಿಸುವುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಹಾಗೂ [[ನಿಯೋ-ಮಾಶಿಯಾವೆಲ್ಲಿಯನ್]] ಭಾವನೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.<ref name="Mediterranean3" /> ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಆತ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲವರು ರಶ್ಯನ್ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದನು, ಅವರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ [[ಏಂಜೆಲಿಕಾ ಬಾಲಾಬಾನೋಫ್]], ಮತ್ತು ಮಾಕ್ಸಿಸ್ಟ್ [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್]] ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://jonjayray.tripod.com/musso.html|publisher=FrontPageMag.com|title="Modern Leftism as Recycled Fascism"|date=24 October 2009|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=1 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601041619/http://jonjayray.tripod.com/musso.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ವೇಳೆಗೆ ಆತ ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸ್ಟ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸೇರಿದನು. 1904, ಆತನನ್ನು ವಾಪಾಸು ಇಟಲಿಗೆ [[ಗಡೀಪಾರು]] ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆತನ ಹಿಂದಿನ ತಪ್ಪು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗೆ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆ ಮಾಡಿದನು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ (ಜನವರಿ 1905ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1906), ಆತ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಾಪಕವೃತ್ತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.<ref>{{cite news|url=http://library.thinkquest.org/19592/Persons/mussolin.htm|publisher=ThinkQuest.org|title="Mussolini: il duce"|date=24 October 2009|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=10 ಮೇ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100510083139/http://library.thinkquest.org/19592/Persons/mussolin.htm|url-status=dead}}</ref> === ರಾಜಕೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ === ಫೆಬ್ರವರಿ 1908ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಪುನಃ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಗ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ-ಹಂಗರಿ]]ಯ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ನಗರ [[ಟ್ರೆಂಟೋ]]ಗೆ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ತೆರಳಿದನು . ಜತೆಗೇ ಆತ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನಲ್ಲದೆ ಅದರ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''L'Avvenire del Lavoratore'' (''ಕಾರ್ಮಿಕನ ಭವಿಷ್ಯ'' ) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು. ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಆತ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲದವರೆಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ನಗರವಾದ [[ಮಿಲಾನ್]]ನಲ್ಲಿದ್ದು 1910ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಊರಾದ ಫೋರ್ಲಿಗೆ ಮರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ''Lotta di classe'' (''ವರ್ಗಗಳ ಹೋರಾಟ'' ) ಎಂಬ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದನು. ಈದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನು ತೀವ್ರವಾದಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ಲಾ ವೊಚೆ'' ಯಲ್ಲಿ ''Il Trentino veduto da un Socialista'' (''ಸಮಾಜವಾದಿಯೊಬ್ಬ ಕಂಡಂತೆ ಟ್ರೆಂಟೋ'' )ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>"The Life of Benito Mussolini" by Margherita G. Sarfatti, p. 156</ref> ಆತನು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ, ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳನ್ನೂ, ಮತ್ತು ''L'amante del Cardinale: Claudia Particella, romanzo storico'' (''ಕಾರ್ಡಿನಲ್‌ನ ಪ್ರಿಯತಮೆ'' ) ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆತ ಸಾಂತಿ ಕೊರ್ವಾಜಾನ ಜತೆಗೆ ಸಹಲೇಖಕನಾಗಿ ಬರೆದನು ಮತ್ತು ಇದು ಟ್ರೆಂಟೋದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''ಇಲ್ ಪೊಪೋಲೋ'' ನಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಜನವರಿ 20ರಿಂದ ಮೇ 11, 1910ರವರೆಗೆ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>taken from WorldCat's entry for this book's title.</ref> ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿತನವನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಜತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Mediterranean3" /> ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಇಟಲಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1911ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಇಟಲಿಯ [[ಲಿಬ್ಯಾ ಯುದ್ಧ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ನಡೆಸಿದ ದಂಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು. ಲಿಬಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಟ್ರಿಪೊಲಿ]]ಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಟಲಿಯ "ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಯುದ್ಧ"ವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಐದು ತಿಂಗಳ ಸೆರೆವಾಸ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.<ref>Mediterranean Fascism 1919-1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, bottom of page 3</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಆತನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ’ರಿವಿಶನಿಸ್ಟ್’ಗಳಾದ [[ಇವಾನೋ ಬೊನೋಮಿ]]ಮತ್ತು [[ಲಿಯೋನಿಡಾ ಬಿಸೊಲಾಟಿ]] ಎಂಬುವರನ್ನು ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಹುದ್ದೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ''Avanti!'' ಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ ಲಭಿಸಿತು. ಆತನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾರಾಟಸಂಖ್ಯೆಯು 20,000ದಿಂದ 100,000ಕ್ಕೇರಿತು.<ref name="Mediterranean4">Mediterranean Fascism 1919-1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, page 4</ref> 1913ರಲ್ಲಿ, ಆತನು ''Giovanni Hus, il veridico'' (''ಜ್ಯಾನ್ ಹಸ್, ನಿಜವಾದ ಪ್ರವಾದಿ'' ) ಎಂಬ [[ಜೆಕ್]] ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಸುಧಾರಕ [[ಜ್ಯಾನ್ ಹಸ್]]ನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳು ಹಾಗೂ ಆತನ ಅನುಯಾಯಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ [[ಹಸ್ಸೈಟ್]]ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಜೀವನದ ಈ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "Vero Eretico" (ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಪನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವ) ಎಂಬ ಲೇಖನಿನಾಮವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದಿತ್ತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪೊಲೀಸರು ಗಮನ ಹರಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು; ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಿಲಾನ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ವಿಭಾಗದ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಜಿ. ಗ್ಯಾಸ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪೊಲೀಸ್ ವರದಿಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. === ಸಮಾಜವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿರುಕು === ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರೆದರು: <blockquote> '''ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ''' ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ,...38, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ, ಪೊಲೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವ; ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಇರುವ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕ; ಚೆಸೀನಾ, ಫೋರ್ಲಿ ಮತ್ತು ರವೆನ್ನಾಗಳ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳ ಮಾಜೀ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ; 1912ರ ನಂತರ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ''Avanti!'' ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಮೊಂಡುತನದ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದಾತ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1914ರಲ್ಲಿ ಈತನು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ''Avanti!'' ಯ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. </blockquote> ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ ಹದಿನೈದರಂದು [1914], ಆತನು ''Avanti!'' ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ''Il Popolo d'Italia'' ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಬಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ಕಹಿಯಾದ ವಿವಾದಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಮಧ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಸೇನಾನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆತನು ನೈತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅನರ್ಹನೆಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಗಿ ಪಕ್ಷವು ಆತನನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ..ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಬಹಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು, ಜತೆಗೇ ಪಿಯಾಜಾಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪೊಪೋಲೋ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದನು....<ref name="Mediterranean4" /> ತನ್ನ ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿಯೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: <blockquote> "ಆತ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಿಗೆ ''Avanti!'' ಯ ಮಾದರಿ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ . ಈ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಆತ ಅಪಾರ ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಇಂದಿಗೂ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಕಾಮ್ರೇಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ದುಡಿಮೆಗಾರ ವರ್ಗದ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಆತನಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವವರು ಇನ್ನಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸದವರಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದುಸ್ವಾರ್ಥ ಅಥವಾ ದುಡ್ಡಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆದುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತನು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಮೊದಮೊದಲು ಜಾಗರೂಕ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ತಟಸ್ಥನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ, ತನ್ನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಹಾಯ - ಅದು ಯಾವುದೇ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಹೇಗಾದರೂ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿರಲಿ - ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಆತನಿಗೆ ತಾನು ತನ್ನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಆತ ನಂಬುತ್ತಿದ್ದಿಲ್ಲ.</blockquote> ಇದು ಆತನ ಆರಂಭದ ರೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆತನು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಆತನ ಸಮಾಜವಾದೀ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿರಬಹುದು (ಇದನ್ನು ಆತ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ) ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆ... ಆದರೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆದವು ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಾದಲ್ಲಿ...ಆತ ತಾನು ಇನ್ನೂ ಸಮಾಜವಾದಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇದೇ ನಿಜವೆಂದು ತನ್ನಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಮೂರ್ಖನಂತೆ ಅದನ್ನು ನಂಬತೊಡಗಿದ ಕೂಡಾ."<ref>Mediterranean Fascism 1919-1945 Edited by Charles F. Delzel, Harper Rowe 1970, page 6</ref> === ಮೊದಲನೆ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ === ಆತನು [[ಇರ್ರಿಡೆಂಟಿಸ್ಟ್]] ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ ಪತ್ರಕರ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಸಿಸೇರ್ ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿ]]ಯ ಮಿತ್ರತ್ವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅವನ ರೀತಿಯೇ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. "ಆತನನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನೇಡೊಂದರ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು."<ref name="Mediterranean4" /> ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ: <blockquote> "ಆತನಿಗೆ "ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಖಾಗಿ" ಕಾರ್ಪೊರಲ್‌ನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಡ್ತಿಯು ಆತನ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಗುಣ, ಆತನ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಚಿತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಅನನುಕೂಲತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಪರಿಗಣಿಸದಿರುವುದು, ತನಗೆ ವಹಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ, ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿರುವುದು - ಮೊದಲಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ದೊರಕಿತು."<ref name="Mediterranean4" /> </blockquote> ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ರಚನೆಯಾದ ''Diario Di Guerra.'' ದಲ್ಲಿ ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಆತನು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ [[ಪ್ಯಾರಾ ಟೈಫಾಯಿಡ್ ಜ್ವರ]] ತಗುಲಿತು.<ref name="kirkpatrick">Mussolini: A Study In Power, Ivone Kirkpatrick, Hawthorne Books, 1964. ISBN 0-8371-8400-2</ref> ಆತನ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಧನೆಗಳು 1917ರಲ್ಲಿ ಆತನಿದ್ದ ಕಂದಕದಲ್ಲಿ ಮೊರ್ಟರ್ ಬಾಂಬೊಂದು ಸಿಡಿದಾಗ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಆತನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ 40 ಲೋಹದ ಚೂರುಗಳು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದವು<ref name="kirkpatrick" /> ಆಗಸ್ಟ್ 1917ರಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಆತ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪತ್ರಿಕೆ ''Il Popolo d'Italia'' ದ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿ ಮರಳಿ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಆತನು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕ್ ದಂಡುಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದನು. 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1915ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೆವಾಲ್‌ಗ್ಲಿಯೋನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನದೇ ದೇಶದ ರೇಶೇಲ್ ಗಿಡಿಯ ಜತೆ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈಕೆಯಿಂದ ಆತನಿಗೆ 1910ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಡ್ಡಾ ಎಂಬ ಮಗಳಿದ್ದಳು. 1915ರಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಟ್ರೆಂಟೋ ಬಳಿಯ ಹಳ್ಳಿಯಾದ ಸೊಪ್ರಾಮೊಂಟ್‌ನ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಐಡಾ ಡಾಲ್ಸರ್]]ಳಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು.<ref name="Grolier encyclopedia" /><ref name="Living History 2" /><ref name="timeswife">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article411675.ece |title=Power-mad Mussolini sacrificed wife and son |publisher=Times Online |date=2005-01-13 |accessdate=2009-05-14 |location=London |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629125929/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article411675.ece |url-status=dead }}</ref> ಈ ಮಗನನ್ನು ಆತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ 11 ಜನವರಿ 1916ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.. == ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನ ಸೃಷ್ಟಿ == {{main|Fascism|Italian Fascism}} ಮುಸೊಲಿನಿಯು [[ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ]]ಗಳ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಾಪಾಸು ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಆತನು ಸಮಾಜವಾದವು ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿರುವುದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದನು. 1917ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಯಾದ [[MI5]]ನಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ £100 ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಈ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹೋರ್]] ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದನು.<ref name="Guardian2009-10-13">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/oct/13/benito-mussolini-recruited-mi5-italy|publisher=Guardian |title="Recruited by MI5: the name's Mussolini. Benito MussoliniDocuments reveal Italian dictator got start in politics in 1917 with help of £100 weekly wage from MI5"|date=2009-10-13 |accessdate=2009-10-14}}</ref> 1918ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಇಟಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಲು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಅರ್ಹತೆಯುಳ್ಳ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹೀ" ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಕರೆನೀಡಿದನು.<ref name="ww2timeline">{{cite web| url=http://history.sandiego.edu/gen/ww2timeline/Prelude05.html| title=The Rise of Benito Mussolini| date=8 January 2008| access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010| archive-date=9 ಮೇ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080509130525/http://history.sandiego.edu/gen/WW2Timeline/Prelude05.html| url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಕಾಲದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪ್ರಕಾರ 1919ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತನಿಗೆ "ಸಮಾಜವಾದವು ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಆಗಲೇ ಸತ್ತುಹೋಗಿಯಾಗಿದೆ; ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ" ಎಂದು ಅನ್ನಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.salon.com/news/feature/2008/01/11/goldberg/print.html|publisher=Salon.com|title="We're all fascists now"|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080416173713/http://www.salon.com/news/feature/2008/01/11/goldberg/print.html|url-status=dead}}</ref> 23 ಮಾರ್ಚ್ 1919ರಂದು ಮುಸೊಲಿನಿ ಮಿಲಾನ್ ''[[ಫ್ಯಾಸಿಯೋo]]'' ವನ್ನು ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡಿ 200 ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''Fasci Italiani di Combattimento'' (ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೋರಾಟ ಪಡೆ)ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.<ref name="ww2timeline"/> ::'''ಫ್ಯಾಸಿಸಂ'''-:''ಆಕ್ರಮಣಕಾರೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ನಾಯಕಪಂಥ, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಅಂಧಪೂಜೆ ಇವು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ಮಿನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧಿ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತೆಯ ಪರಮಶತ್ರು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಗೊಂಬೆಗಳಂತೆ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ತಲೆ ಎತ್ತಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರವೂ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿರುವುದುಂಟು. ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಭರವಸೆಯೆಂದರೆ ಇದು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಪಹರಣವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಇತಿಹಾಸ ಕಲಿಸಿರುವ ಪಾಠ''.<ref>(ಜಿ.ಕೆ.ಎ. ಮೈ. ವಿ ಕೋ.)</ref> ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಭೇದಭಾವಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ [[ವರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷ]]ಗಳನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವುದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಘೋಷಣೆ.<ref name="maifestoofstruggle">{{cite news|url=http://www.wnd.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=39164|publisher=WND.com|title=Flunking Fascism 101|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091120021347/http://www.wnd.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=39164|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಅದರ ಅಮೋಘವಾದ [[ರ‍ೋಮನ್]] ಘನತೆಗೆ ಮರಳಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ]] ಭಾವನೆಗಳಾದ ಬಲವಾದ, ವರ್ಗರಹಿತ ಐಕ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸತೊಡಗಿತು. ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತಳಹದಿಯು ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಮುಸೊಲಿನಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ಲೇಟೋ, [[ಜಾರ್ಜ್ ಸೊರೆಲ್]], [[ನೀಶೆ]]ಯ ಬರಹಗಳು ಹಾಗೂ [[Vilfredo Pareto]]ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಪ್ಲೇಟೋ]]ನ ಬರಹಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಆತನ ''[[ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]'' ಅನ್ನು ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಆಗಾಗ ಓದುತ್ತಿದ್ದನು.<ref>ಮೋಸ್‌ಲೀ, ರೇ. ''Mussolini: The Last 600 Days of Il Duce'' . Taylor Trade Publications, 2004. P. 39</ref> ''ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್'' ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರತೊಡಗಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯೊಬ್ಬನು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಆಳಬೇಕೆಂಬುದು, ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ, ವರ್ಗವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಕಾರ, ಯೋಧರ ವರ್ಗವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಿಲಿಟರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೌರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಧರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಳಬಹುದಾದ ನಾಯಕರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>ಶರ್ಮಾ, ಊರ್ಮಿಳಾ. Western Political Thought. Atlantic Publishers and Distributors (P) Ltd, 1998. P. 66</ref> ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಮತ್ತು ''ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್'' ನ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರೀ ಯುದ್ಧಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಮಾತ್ರ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿತ್ತು; ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನಂತಲ್ಲದೆ ಅದು ಸ್ವತ್ತಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌-ರೀತಿಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಪ್ಲೇಟೋ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಆದರ್ಶವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿಗಳನ್ನುಳ್ಳ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಶರ್ಮಾ, ಊರ್ಮಿಳಾ. Western Political Thought. Atlantic Publishers and Distributors (P) Ltd, 1998. P. 66-67.</ref> ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರು ಒಂದೇ ಸಾರಿಗೆ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]]ಗಳೂ [[ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]]ಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು;<ref>{{cite news|url=http://www.jstor.org/pss/1852268|publisher=Roland Sarti|title=Fascist Modernization in Italy: Traditional or Revolutionary|date=8 January 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.appstate.edu/~brantzrw/history3134/mussolini.html|publisher=Appstate.edu|title=Mussolini's Italy|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415145038/http://www.appstate.edu/~brantzrw/history3134/mussolini.html|url-status=dead}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಹಾದಿಯು ಅಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾದುದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ಮೂರನೇ ಹಾದಿ"ಯಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last =Macdonald| first =Hamish | title =Mussolini and Italian Fascism| publisher =Nelson Thornes| url =https://books.google.com/books?id=221W9vKkWrcC&pg=PT17&lpg=PT17&dq=%22third+way%22+mussolini&source=web&ots=YG16x28rgN&sig=u7p19AE4Zlv483mg003WWDKP8S4&hl=en| isbn =0748733868 | year =1999}}</ref> ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಹತ್ತಿರದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ [[ಡಿನೋ ಗ್ರಾಂಡಿ]]ಯ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇಟಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಸೈನಿಕರ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಶರ್ಟ್ಸ್]] (ಅಥವಾ ''ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಿ'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಶರ್ಟ್‌ಗಳು ಯಾವಾಗಲು [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು]], ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೆರೇಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬಣಗಳೂ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದರ ಭೀತಿಯ ನೆರಳು ಕವಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವೂ ಕೂಡ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಶರ್ಟ್ಸ್‌ಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟಿ ಎಷ್ಟು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ರೋಮ್‌ನ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ 1921ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು [[ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಡೆಪ್ಯುಟೀಸ್]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Living History 2" /> ಇದಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು 1911ರಿಂದ 1938ರವರೆಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯು "ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನ ಯಹೂದಿ ತಾಯಿ"ಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಯಹೂದಿ]] ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಾರ್ಗೆರಿಟಾ ಸರ್ಫಾಟ್ಟಿ]]ಯೊಡನೆ ಹಲವಾರು [[ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=735492 |title=Ha'aretz Newspaper, Israel, 'The Jewish Mother of Fascism |publisher=Haaretz.com |date= |accessdate=2009-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001003602/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=735492|archivedate=2007-10-01}}</ref> == ರೋಮ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳು == {{see|March on Rome}} ರೋಮಿನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವು ಒಂದು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವ]]ವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮುಖಾಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿಯ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯು [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಲೂಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟಾ]]ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈ "ಮೆರವಣಿಗೆ"ಯನ್ನು 1922ರ 27–29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಂದು [[ಅರಸ ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ III]] ಫ್ಯಾಕ್ಟಾನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದನು. ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ, ಉದ್ಯಮಿಗಳ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಉದಾರ ಬಲಪಂಥೀಯರ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿತು. [[ಚಿತ್ರ:March on Rome 1922 - Mussolini.jpg|thumb|left|ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಶರ್ಟ್ಸ್ 1922ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ ಮೇಲಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ.]] [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು, ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು [[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಎರಡು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡ ಬಲಪಂಥೀಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆತನ ಮೂಲ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ದೇಶೀಯ ಗುರಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ನಿರಂಕುಶ]] ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತಾನು ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನಾಯಕ (''[[ಇಲ್ ಡೂಶೆ]]'' )ನಾಗುವುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ತಮ್ಮ ಅರ್ನಾಲ್ಡೋ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''Il Popolo'' ದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು (ಆಗಿನ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಂಧುವಾಗಿದ್ದುದು). ಆತ ರಾಜ್ಯದ ನಿರಂಕುಶ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ''Fasci di Combattimento'' ವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿಸುವುದು (ಜನವರಿ 1923ರಂದು ''Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale'' ಗೆ ತಳಹದಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಪಕ್ಷವು ರಾಜ್ಯದೊಡನೆ ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪರವಾಗಿದ್ದನು. ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಆತನು ಶ್ರೀಮಂತ ಔದ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು (ಖಾಸಗೀಕರಣಗಳು, ಬಾಡಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳ ಉದಾರೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ).<ref name="Living History 2" /> 1923ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ "[[ಕೋರ್ಫು ಘಟನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ[[ಕೋರ್ಫು]]ವಿನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು." ಕೊನೆಗೆ, [[ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಬಲಹೀನವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಣಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. === ಏಸರ್ಬೋ ಕಾನೂನು === ಜೂನ್ 1923ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಒಂದು ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ [[ಏಸರ್ಬೋ ಕಾನೂನ]]ನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು. ಇದರಿಂದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಥವಾ 25%ನಷ್ಟಾದರೂ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪಕ್ಷಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2/3ರಷ್ಟು ಬಹುಮತ ದೊರಕುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನು 6 ಏಪ್ರಿಲ್ 1924ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳೆಯ ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತಿತರರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹಾದಿಯ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಮತದಾರರನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಮೂಲಕ 64%ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ತಂತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದವು. === ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ === ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಮತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ರದ್ದು]]ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಜಿಯಾಕೊಮೊ ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿ]]ಯ [[ಹತ್ಯೆ]]ಯು ಮುಸೊಲಿನಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಕೊಲೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಅಮೆರಿಗೋ ಡುಮಿನಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಾ ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ವರದಿಯೊಪ್ಪಿಸಿದನು. ಮುಸೊಲಿನಿ ಇದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿದನು, ಆದರೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾದ ಕಾರು ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿಯ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಡುಮಿನಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ದನಿಯೆತ್ತಿದ ವಿಮರ್ಶಕನೊಬ್ಬನ ಕೊಲೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ದನಿಗಳು ಏಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸ್ತಂಭನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮುಸೊಲಿನಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೃಢಕಲ್ಪವುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರ ನೀಡಿ [[ವಿಪ್ಲವ]]ವೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮುರುಟಿಬಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಡುಮಿನಿಯನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಆತನು ಇತರರಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಹೊಣೆಗಾರನೆಂದು ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತ ಅನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಡುಮಿನಿಯು ಮುಸೊಲಿನಿ, ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. [[ಚಿತ್ರ:Benito Mussolini Face.jpg|thumb|upright|ತರುಣ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಅಧಿಕಾರದ ಮೊದಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ]] ವಿರುದ್ಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಅವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೆ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಮೇಲೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ವಜಾಮಾಡಲು ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಆಶೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, [[ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಾಡರೇಟ್‌]]ಗಳು [[ಅವೆಂಟೈನ್ ವಿಯೋಜನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. [[ಆಂತೋನಿಯೋ ಗ್ರಾಮ್‌ಶಿ]]ಯಂತಹ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು, [[ಪಿಯೆತ್ರೋ ನೆನ್ನಿ]]ಯಂತಹ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ [[ಪಿಯೆರೋ ಗೊಬೆಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಅಮೆಂದೊಲಾ]]ರಂತಹ ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು ನೇತಾರರಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ [[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ]] ಆಂದೋಲನವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಭಯಪಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಹಾರಾಜನೂ ಕೂಡ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದನು. ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರಿಮ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನಾದರೂ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಫಲ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿಯ ಕೊಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಜನಜನಿತವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದಿಗ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಪಕ್ಷದೊಳಡೆಯಿಂದ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವೈಮನಸ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 31 ಡಿಸೆಂಬರ್r 1924ರಂದು ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ [[MVSN]] ನಿಯೋಗಿಗಳು ಆತನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದರು - ವಿರೋಧವನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ತಾವು ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯಿಲ್ಲದೆಯೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುವುದು. ತನ್ನವರೇ ಆದ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಬಂಡಾಯದ ಭಯದಿಂದ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಗಣತಂತ್ರದ ಎಲ್ಲ ತೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.<ref name="Paxton">{{cite book |title=The Anatomy of Fascism |last=Paxton |first=Robert |authorlink=Robert Paxton |coauthors= |year=2004 |publisher=[[Alfred A. Knopf]] |location=New York City |isbn=1-4000-4094-9}}</ref> 3 ಜನವರಿ 1925ರಂದು ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಚೇಂಬರ್‌ನೆದುರಿಗೆ ಒಂದು ಬಿರುಸಾದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು (ಆದರೆ ಆತ ಮ್ಯಾಟಿಯೊಟಿಯ ಕೊಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ). ಜತೆಗೇ ಆತನು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿಯುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದನು. ಆತನ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು MVSN ದಳಗಳು ವಿರೋಧಪಕ್ಷದವರ ಮೇಲೆ ದೈಹಿಕ ಹಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದರು. ಮುಸೊಲಿನಿ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಂತೆಯೆ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಮತಕ್ಕೆ ಆತನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವನೆಂಬುದು ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ "ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯವರು", ಮೌನವಾಗಿರುವ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು "ಜಾಗದ ಹವಣಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವವರು" ಎಲ್ಲರೂ ಆತನ ಬೆನ್ನಹಿಂದಿರುವರೆಂದು ಆತ ತಿಳಿಸಿದಂತೆಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿತ್ವದ ಆರಂಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಶಾಹಿ ಪದ್ಧತಿ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದ]], [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧ]], [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ವಿರೋಧ]] ಮತ್ತು ಉದಾರವಾದಿತ್ವ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಂದು [[ಕಾರ್ಪೊರೇಟಿಸ್ಟ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು ("ಮೂರನೇ ಹಾದಿ"). ಈ ನೂತನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರದ ಪತಾಕೆಗಳಡಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಅಮೋಘವಾದ [[ರೋಮನ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ]] ಮತ್ತು ನವ್ಯವಾದ [[ಉಟೋಪಿಯಾ]]ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. == ಒಂದು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ == === ಹತ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು === ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಆತನಿಗೆ ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಲು ಅಚ್ಚರಿಹುಟ್ಟಿಸುವಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿರೋಧ ಕಂಡುಬಂದಿತು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 1926ರಂದು [[ಬ್ಯಾರೊನ್ ಆಶ್‌ಬೋರ್ನ್]]ನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದ [[ವಯೊಲೆಟ್ ಗಿಬ್ಸನ್]] ಎಂಬ [[ಐರಿಶ್]] ಮಹಿಳೆ ಹಾರಿಸಿದ ಗುಂಡಿನಿಂದ ಆತನಿಗೆ "ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಗಾಯ"ವಾಯಿತು.<ref name="thetimesapr081926">ದ ಟೈಮ್ಸ್, ಗುರುವಾರ, 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 1926; pg. 12; Issue 44240; col A</ref> 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1926ರಂದು ಬೊಲೋನಾದಲ್ಲಿ 15 ವಯಸ್ಸಿನ [[ಆಂತಿಯೋ ಜಾಂಬೋನಿ]] ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಜ್ಯಾಂಬೊನಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ [[ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.]]<ref>{{ cite journal | last=Cannistraro | first=Philip | title=Mussolini, Sacco-Vanzetti, and the Anarchists: The Transatlantic Context | journal=The Journal of Modern History | volume=68 | issue=1 | page=55 | publisher=The University of Chicago Press | month=March | year=1996 | url=http://www.jstor.org/stable/2124332 | accessdate=2008-09-06 | doi=10.1086/245285 }}</ref><ref>{{cite news | title=Father inspired Zamboni.; But Parent of Mussolini's Assailant Long Ago Gave Up Anarchism. Blood Shed in Riots throughout Italy | publisher=The New York Times | date=1926-11-03 | url=https://www.proquest.com | accessdate=2008-09-06 }}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೇ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು [[ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್]] [[ಜಿನೋ ಲುಚೆಟ್ಟಿ]]ಯ ಪ್ರಯತ್ನ,<ref>{{cite web|url=http://libcom.org/history/1926-attempted-assassination-mussolini |title=The attempted assassination of Mussolini in Rome |publisher=Libcom.org |date= |accessdate=2009-03-13}}</ref> ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ [[ಮೈಕೆಲ್ ಶಿರೂ]]ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆರಡೂ ವಿಫಲವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಶಿರ್ರುನನ್ನು೮ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.libcom.org/history/articles/murder-michael-schirru |title=1931: The murder of Michael Schirru |publisher=Libcom.org |date= |accessdate=2009-03-13}}</ref> [[TIGR]] ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಲೊವೀನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿಗಳು 1938ರ [[ಕೇಪೊರೆಟ್ಟೊ]]ನಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯಲು ಯೋಜಿಸಿದರಾದರು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಸಫಲವಾಯಿತು. === ಪೋಲೀಸ್ ರಾಜ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Benito mussolini28.jpg|thumb|upright|ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ ಆಗಾಗ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ.]] 1922ರ ನಂತರ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಂತರಿಕ, ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ವಸಾಹತುಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳು, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಆತ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಸುಮಾರು ಏಳು ಮಂತ್ರಾಲಯಗಳನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಛ ಅಧಿಕಾರದ ಜತೆಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಿದ್ದನು. ಜತೆಗೇ ಆತನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕುರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಚಿವುಟಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಮಿಲಿಶಿಯಾಗಳಾಗಿದ್ದ [[MVSN]] ಅಥವಾ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಶರ್ಟ್ಸ್" ಮುಖಂಡನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದ ಸಾಂಸ್ಥೀಕರಣಗೊಂಡ [[OVRA]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನಿದ್ದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆತನು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೂ, ಯಾವುದೇ ವಿರೋಧಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯುವುದರಲ್ಲೂ ಸಫಲನಾದನು. 1925 ಮತ್ತು 1927ರ ನಡುವೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲನಾಗಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನೂ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು [[ಪೊಲೀಸ್ ಸ್ಟೇಟ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. 1925ರ [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮುನ್ನಾದಿನ]] ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಕಾನೂನೊಂದು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪದವಿಯನ್ನು "ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್" ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ "ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್" ಎಂದು ಮಾಡಿತು. ಆತ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಕೇವಲ ಮಹಾರಾಜ ಮಾತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಾರ್ವಭೌಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಜ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮ್ಮತಿಯ ವಿನಾ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುವದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಈವ್‌ನ ಕಾನೂನು ಇದನ್ನು ತಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಮೇಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೆನೇಟ್]]ನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೊಡೆಸ್ಟಾ]]ಗಳು ಬಂದರು. ಇತರೆಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು 1928ರಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಮುಸೊಲಿನಿಯ 1925ರ ಭಾಷಣದ ನಂತರ ಇಟಲಿಯು ಏಕಪಕ್ಷ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು ಎಂಬುದೂ ನಿಜವೆ. ಇದೇ ವರ್ಷ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಂಸತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದವು. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]]ಚುನಾಯಿತರಾಗಬಹುದಾದವರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದನ್ನು [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ದ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಗ್ರಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪಕ್ಷದ ಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದನ್ನು "ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ"ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು ಇದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಅದು ಆತನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ತಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗ್ರಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಸಭೆ ಸೇರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸಿಸಿಲಿ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆತ [[ಸಿಸೇರ್ ಮೋರಿ]]ಯನ್ನು ಪಾಲೆರ್ಮೋ ನಗರದ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ನಿಯಮಿಸಿ [[ಮಾಫಿಯಾ]]ವನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಾಗಲೀ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದನು. ಟೆಲಿಗ್ರಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮೋರಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದನು: <blockquote> ''"ಯುವರ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸಿಗೆ [[ಸಂಪೂರ್ಣಾಧಿಕಾರ]]ವಿದೆ, ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. '' ''ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ನಿಮಗೆ ತೊಡಕಾದರೆ ನಿಮಗೇನೂ ತೊಂದರೆಯಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವೆವು."<ref>ಅರ್ರಿಗೋ ಪೆಟಾಚ್ಚೋ, L'uomo della provvidenza: Mussolini, ascesa e caduta di un mito'', Milano, Mondadori, 2004, p. 190''</ref>'' </blockquote> ಆತನು ಸಂಶಯವಿರುವವರು ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಠಿಣ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆತನಿಗೆ "ಐರನ್ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ದೊರಕಿತು. ಆದರೆ 1927ರಲ್ಲಿ ಮೋರಿಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಂದ [[Mafia]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರಕಿದವು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು 1929ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಮೋರಿಯನ್ನು ಸೆನೇಟರ್ ಆಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ [[ಪ್ರಚಾರ]]ವು [[ಮಾಫಿಯಾ]]ವನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿತು. === ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ === {{main|Economy of Italy under Fascism, 1922-1943}} [[ಚಿತ್ರ:Mussolini all'Alfa Romeo.JPG|thumb|ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ಅಲ್ಫಾರೋಮಿಯೋ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆಗಳು ಅಥವಾ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ಮಟ್ಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಇಟಲಿಯ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು . ಆತನ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ಗ್ರೇನ್", ಇದರ ಮೂಲಕ 5,000 ಹೊಸ ಫಾರ್ಮುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಪಾಂಟೈನ್ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶ]]ಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಕೃಷಿಪ್ರಧಾನ ಪಟ್ಟಣಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. [[ಸಾರ್ಡೀನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಕೃಷಿ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ''ಮುಸೊಲಿನಿಯಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು; ಈಗ ಅದನ್ನು [[ಆರ್ಬೋರಿಯಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸೊಲಿನಿ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸಾವಿರಾರು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬಯಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಬೆಳೆಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವತ್ತ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚು [[ತೆರಿಗೆ]]ಗಳು ಅದಕ್ಷತೆ ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾದವು, ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ [[ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು]] ದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲದೆಡೆ ತಳ್ಳಿದವು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು "ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಫಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್" ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಈ ನೀತಿಯು 1928ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ [[ಭೂಮಿ ಹಿಂಪಡೆತ]]ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಿಶ್ರಫಲ ದೊರಕಿತು; 1935ರಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]]ಗಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಪಾಂಟೈನ್ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, [[ನಿರುದ್ಯೋಗಿ]]ಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಒದಗಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಪ್ರದೇಶವುಳ್ಳವರು ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೂ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಫಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇತರ ವಿಭಾಗಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಫಾರ್ ಗ್ರೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ (ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಣ್ಣ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು), ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಟೈನ್ ಜೌಗುಪ್ರದೇಶವು ಇಟಲಿಯ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಯಿತು. 10,000ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ರೈತ]]ರು ಮರುಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದರು, ಹಾಗೂ ರೈತರ ಬಡತನದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಫಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬರಖಾಸ್ತು ಮಾಡಲಾಯಿತು. {{Corporatism sidebar}} ಜತೆಗೇ [[ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಆತನು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಜನತೆಯು ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ [[ನೆಕ್‌ಲೇಸ್]]ಗಳು, [[ಮದುವೆಯ ಉಂಗುರ]]ಗಳು ಮೊದಲಾದ [[ಚಿನ್ನ]]ದ [[ಆಭರಣ]]ಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ "ಗೋಲ್ಡ್ ಫಾರ್ ದ ಫಾದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್" ಅಂಕಿತವಿರುವ [[ಸ್ಟೀಲ್]]ನ [[ಮಣಿಕಟ್ಟು]] ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು. [[ರೇಶೇಲ್ ಮುಸ್ಸೊಲಿನಿ]] ಕೂಡ ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಉಂಗುರವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದಳು. ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ಗಳಿಗೆ ಹಂಚಲಾಯಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿ ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದನು: 1935ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಮುಕ್ಕಾಲುಪಾಲು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಉದ್ಯಮಗಳು ರಾಜ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಆತನು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗೀ ಪೌರರಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿದೇಶೀ ಸ್ಟಾಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಟಲಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1938ರಲ್ಲಿ ಆತನು ವೇತನ ಮತ್ತು [[ಬೆಲೆನಿಯಂತ್ರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.<ref>[http://www.mises.org/story/1935 The Vampire Economy: Italy, Germany, and the US], ಜೆಫ್ರೀ ಹರ್ಬೆನರ್, Mises Institute, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2005</ref> ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರೆಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜತೆಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಆತನು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾದ [[ಸ್ವಾಯತ್ತ]] ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಹವಣಿಸಿದನು. 1943ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಆರ್ಥಿಕ [[ಸಾಮಾಜೀಕರಣ]]ದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. === ಸರ್ಕಾರ === {{main|Italian Fascism}} ಇಟಲಿಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಯತೆಯು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು [[ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯ]]ವನ್ನು ಬಳಸುವುದು; ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಾಗಲೀ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಾಗಲೀ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಆತ ಪಡೆದ ತರಬೇತಿಯು ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೆಸ್, ರೇಡಿಯೋ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು - ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ್ದೇ ''ಆದ'' , ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಉದಾರೀಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆನ್ನುವ ರೀತಿಯ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ [[ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಜೆಂಟೈಲ್]] ಬರೆದು ಮುಸೊಲಿನಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಲೇಖನವು 1932ರಲ್ಲಿ ''[[Enciclopedia Italiana]]'' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 1929ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್]]ನೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಈ [[ಲ್ಯಾಟೆರನ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕೊನೆಗೂ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವು [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ]]ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಜತೆಗೇ 1929ರ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ದಂಡನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕರಾರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೋಪ್‌ನ ಘನತೆ, ಗೌರವಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.reuters.com/article/oddlyEnoughNews/idUSN1944220320080919 Comic escapes prosecution for insulting pope(Oddly Enough) Reuters], (ಶುಕ್ರವಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2008 1:15 p.m. EDT) By Phil Stewart</ref> ಪೋಪರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ವ್ಯಾಟೀಕನ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಮೇಲ್]] ಮಾಡಿದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದ ಕೆಲವಾರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು 1927ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ [[ಪಾದ್ರಿ]]ಯೊಬ್ಬ [[ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜ್]] ಮಾಡಿದನು. 1927ರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1929ರ ನಂತರವೂ ಕೂಡ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ತನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದನು. ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತೋಲೆಯಂತೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ''ನಾನ್ ಅಬ್ಬಿಯಾಮೋ ಬಿಸೋನೋ'' ದಲ್ಲಿ, [[ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI]] ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ [[Catholic Action]] ವಿರುದ್ಧದ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ನೀತಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. [[ಸಂಸತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಿದ್ದಿ ಮತ್ತೆ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಕೂಡ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರನ್ನೂ ಮುಸೊಲಿನಿ ಖುದ್ದಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ್ಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ’ಮುಕ್ತ ಪ್ರೆಸ್’ನ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಗಳೀಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು [["ಸಹಕಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"]]ಯಡಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಗುರಿಯು (ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲುಪಲಾಗಲಿಲ್ಲ) ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೂಟ(ಗಿಲ್ಡ್)ಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರನ್ನೂ ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ "ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್"ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಲ್ಲ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಕೆಲವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[SS ರೆಕ್ಸ್]]'' [[ಬ್ಲೂ ರೈಬ್ಯಾಂಡ್]] ಹಡಗು, [[Macchi M.C.72]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ವೇಗವಾದ [[ಸಮುದ್ರವಿಮಾನ]]ದಂತಹ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸಾಧನೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಇಟಾಲೊ ಬಾಲ್ಬೊ]] ಎಂಬ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಹಾರುವ ದೋಣಿಯ ನೌಕಾಯಾನ, ಇದು ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇದನ್ನು ವೈಭವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. === ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪಾತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Has seven 1 a.jpg|thumb|ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‍ಶರ್ಟ್ ತರುಣರು 1935ರಲ್ಲಿ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು]] ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು [[ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಿಯೋವಾನ್ನಿ ಜಿಯೊಲಿಟ್ಟಿ]]ಯಂತಹವರ [[ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳು]] ರೂಪಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. , ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಂದೋಲನ]]ವಾಗಿದ್ದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ಗೆ ವರ್ಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡಲಿದ್ದ [[ಭವಿಷ್ಯವಾದಿತ್ವ]]ವು 1919ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಿಪೊ ತೊಮಾಸೊ ಮರಿನೆಯ್]] ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ "''ದೈಹಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು [[ದೇಶಭಕ್ತಿ]]ಗಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಲೆ'' "ಯಿರಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಮರಿನೆಯ್ "''ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು [[ಶಿಲಾಯುಗ/1}ದ ಕಾಲದ್ದೆನಿಸುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮ|ಶಿಲಾಯುಗ/1}ದ ಕಾಲದ್ದೆನಿಸುವ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮ]]'' "ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ತಿರಸ್ಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತ, ಇವುಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮವು ''[[ಆರ್ಡಿಟಿ]]'' ಸೈನಿಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು("''[ಕಲಿಯಬೇಕಾದ್ದು] [[ಮೆಶೀನ್‌ಗನ್]]ದಾಳಿಯೆದುರು ಮೊಣಕೈ ಮತ್ತು ಮಂಡಿಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು; ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ತೊಲೆಗಳು ಯಾವಾಗ ಹಾದುಹೋಗುವವೊ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ.'' "). ಈ ವರುಷಗಳಲ್ಲಿಯೆ ಮೊದಲ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಯುವಪಂಗಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು - 1919ರಲ್ಲಿ [[Avanguardie Giovanili Fasciste]] (ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಯುವ ಮುಂದಾಳುಗಳು) ಮತ್ತು 1922ರಲ್ಲಿ [[Gruppi Universitari Fascisti]] (ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಗುಂಪುಗಳು)). ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಂದ [[ಮಾರ್ಚ್ ಆನ್ ರೋಮ್]]ನ ನಂತರ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ಅದರ್ಶೀಕರಿಸಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕತೊಡಗಿದರು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಮಾಜೀ [[ಆರ್ಡಿಟೊ]] ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ರೆನಾಟೊ ರಿಚ್ಚಿ]]ಗೆ "''ಯುವಜನರನ್ನು ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿಸಬೇಕೆಂಬ'' " ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು. [[ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬೇಡನ್-ಪಾವೆಲ್]]ನನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ರಿಚ್ಚಿ ಆತನಿಂದ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ [[ಬಾಹಾಸ್]] ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದನು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ 3 ಏಪ್ರಿಲ್ 1926ರ ತೀರ್ಮಾನದಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾದ [[Opera Nazionale Balilla]]ವು ಮುಂದಿನ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಿಚ್ಚಿಯ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 8ರಿಂದ 18ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅವರನ್ನು ''Balilla'' ಮತ್ತು ''Avanguardisti'' ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತ್ತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪ್ರಕಾರ: "''ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣವು ನೈತಿಕ, ದೈಹಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ರೀತಿಯದಾಗಿದೆ: ಅದರ ಗುರಿಯು ಒಬ್ಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮರಸಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು, ನಮ್ಮ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಒಬ್ಬ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟನನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ'' ". ಬಾಲ್ಯದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮುಖವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮುಸೊಲಿನಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು: "''ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹರೆಯಗಳೆರಡೂ(...) ಗಾನಗೋಷ್ಠಿಗಳು, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.'' ''ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುವ ಸತ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಭ್ರಮಾ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ನಾಟಿದ ನಂತರವೇ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಅರಿಕೆಯಾಗಬೇಕು'' ". ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬದಲಾಗಿ "''ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು'' " ಆರಂಭವಾಗಲಿತ್ತು. ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ತನ್ನ [[ಆದರ್ಶವಾದ]]ದ ಅವತರಣಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಚಲಿತ [[ವಿಚಾರವಾದ]]ದವರೆಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಿತು, ಮತ್ತು Opera Nazionale Balillaವನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮುಸೋಲಿನಿಯ ಸ್ವಂತದ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಆರಾಧನೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಲೋಸುಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === ವಿದೇಶೀ ನೀತಿ === [[ವಿದೇಶೀ ನೀತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಬಲುಬೇಗನೆ ತಾನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ [[ಶಾಂತಿವಾದ]] ಮತ್ತು [[ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವಾದ]]-ವಿರೋಧೀ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ತೀವ್ರವಾದೀ ರೂಪದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆತನು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ "ಅಮೋಘ, ಗೌರವಿತ ಮತ್ತು ಭಯಭಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸುವ" ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಕನಸು ಕಂಡನು. ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಮೊದಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 1923ರ [[ಕೋರ್ಫು]] ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಆತ ಕೆಲವೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕೈಗೊಂಬೆ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 1912ನಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಲಿಬಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದನು. [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಮೇರ್ ನೋಸ್ಟ್ರಮ್|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ''ಮೇರ್ ನೋಸ್ಟ್ರಮ್'']] ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್]]ನಲ್ಲಿ "ನಮ್ಮ ಸಮುದ್ರ") ಆಗಿ ಮಾಡುವುದು ಆತನ ಕನಸಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮೇಲೆ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆತನು ಗ್ರೀಕ್ ದ್ವೀಪ [[Leros]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ನೌಕಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ವಿದೇಶ ನೀತಿಯ ಆತನ ಮೊದಲ ತೊದಲುಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಆತನನ್ನು ಓರ್ವ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞನಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆನಿಸಿದವು, ಎಕೆಮ್ದರೆ ಆತನು 1925ರ [[ಲೊಕಾರ್ನೋ]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ [[Four Power Pact]] ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. 1935ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ [[Stresa Front]] ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ನೀತಿಯು ನಾಟಕೀಯ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದ ಈ ಡೊಮಿನೊ ಪರಿಣಾಮವು [[ಎರಡನೇ ಇಟಾಲೋ-ಅಬಿಸೀನಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. === ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ದಂಡಯಾತ್ರೆ === {{main|Second Italo-Abyssinian War}} [[ಚಿತ್ರ:Mussolini standing on a tank.jpg|thumb|ಇಲ್ ಡೂಚೆ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡಿರುವುದು]] [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವೊಂದನ್ನು, ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕರೆದಂತೆ [[ನ್ಯೂ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್]] ಒಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ,<ref>{{cite news|url=http://www.lifeinitaly.com/history/|publisher=LifeinItaly.com|title=A Brief History of Italy: From the Etruscans to today|date=8 January 2008}}</ref> [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟ ಇಟಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಬೇಗ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇಟಲಿಯ ಸೇನೆಯು ಅಬಿಸೀನಿಯನ್ ಸೇನೆಗಿಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅವರ ವಾಯುಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಬಲು ಬೇಗನೆ [[ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು]]. ಮೇ 1936ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಟಲಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾವನ್ನು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ರಾಜಧಾನಿ [[ಅಡಿಸ್ ಅಬಾಬ]]ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಹೇಯ್ಲ್ ಸೆಲಾಸ್ಸೀ]] ದೇಶ ಬಿಟ್ಟು ಪರಾರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Red">{{cite news|url=http://www.icrc.org/Web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/5RUHGM?OpenDocument&View=defaultBody&style=custo_print|publisher=icrc.org|title=Ethiopia 1935-36|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061201235400/http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/htmlall/5RUHGM?OpenDocument&View=defaultBody&style=custo_print|url-status=dead}}</ref> ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಲಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದವಾದರೂ, ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ [[ಆಫ್ರಿಕಾಗಾಗಿ ಸೆಣಸಾಟ]]ವು ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಆಹೊತ್ತಿಗಿನ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವನೆಯು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಇಟಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವೈರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಮಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು [[ಫಾಸ್‌ಜೀನ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ವೈರಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದಯೆ ತೋರಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Red" /> [[ಚಿತ್ರ:S25.jpeg|thumb|left|upright|"ಇಟಾಲಿಯನ್ ದಾಳಿಖೋರ"ನ ವಿರುದ್ಧದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ.]] [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] ಪ್ರಕಾರ ಅಧಿಕೃತ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಬಾಂಬೊಂದು ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ [[ರೊಡೋಲ್ಫೋ ಗ್ರಾಜಿಯಾನಿ]]ಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ಖೈದಿಗಳಾಗಿದ್ದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಹಳ ಬಲವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Red" /> ಜತೆಗೇ IRCಯ ಪ್ರಕಾರ ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೀಡುಗಳಿದ್ದ ಜಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇಟಲಿಯು ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ತುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="Red" /> 1941ರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಿತ್ರಬಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಇಟಲಿಯು ಸೋತು ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್'ನ]] ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. === ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ === {{main|Spanish Civil War and Foreign Involvement|Corpo Truppe Volontarie}} ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಪಾದ್ರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ದುರಾಚಾರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿನಲು ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟರಿಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. 1936ರ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿಮಾನಗಳ ಮೊದಲನೆ ಪಡೆಯು ಸ್ಪೇನ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref>ನಾಯಕ ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಭಾಷಣ. ರೋಮ್, ಇಟಲಿ, 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 1941</ref> 1936–1939ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೋ]]ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆಯಿಂದ ನಡೆದ ಈ ತ್ವರಿತಗತಿಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್]] ನಡುವಿನ ಸಂಧಾನದ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಕೊನೆಗಂಡವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನ ಮತ್ತು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]] ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಗಾಢವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತ ಜರ್ಮನಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಗೆ ಹಾಗೂ 1939ರಲ್ಲಿ [[ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]]ದ ಒಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1938ರ [[ಮ್ಯುನಿಕ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ]] ಆತ ಯುರೋಪಿನ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಸೌಮ್ಯವಾದಿಯಂತೆ,[[ಸುಡೆಟೆನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಮೇ 1939ರಲ್ಲಿ ಆತ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಜತೆ "[[ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೀಲ್]]" ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆ ಆತನ "ಆಕ್ಸಿಸ್" ಸಂಬಂಧವಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ತವಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ 1936ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ "[[ರೋಮ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಕ್ಸಿಸ್]]" ಅನಧಿಕೃತವಾದುದಾಗಿತ್ತು. [[TIGR]] ಎಂಬ ಸ್ಲೊವೇನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ [[ಕೊಬರಿಡ್]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಂಚುಹೂಡಿದರಾದರೂ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಆಕ್ಸಿಸ್‌ ದೇಶಗಳು == === ರೋಮ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು === {{main|Rome-Berlin Axis|Pact of Steel}} [[ಚಿತ್ರ:Hitler and Mussolini June 1940.jpg|thumb|ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]] ಮೊದಮೊದಲು ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಸಂಬಂಧವು ಕಲಹಪೂರ್ಣವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಹಿಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಆದರೆ ನಾಜಿಗಳು 1933 ತನ್ನ ಮಿತ್ರನಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ [[ಆಸ್ಟ್ರೋಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ [[ಎಂಗೆಲ್‌ಬರ್ಟ್ ಡೊಲ್‌ಫಸ್]]ನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಹಿಟ್ಲರನ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಗೌರವವಿರಲಿಲ್ಲ. ಡೊಲ್‌ಫಸ್‌ನ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ಮುಸ್ಸೊಲಿನಿಯು ಜರ್ಮನ್ ತೀವ್ರಗಾಮಿಯು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಚಾರಗಳಾದ ಜನಾಂಗೀಯವಾದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ನಾರ್ಡಿಸಿಸಮ್]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಸಮ್) ಮತ್ತು ಯಹೂದ್ಯ-ವಿರೋಧಿವಾದಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಿಟ್ಲರ‍್ನಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಹವಣಿಸಿದನು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ನಾಜೀ ರೀತಿಯ ಜೈವಿಕ ಜನಾಂಗವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತಾನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಭಾಗಗಳ "[[ಇಟಾಲಿಯನೀಕರಣ]]"ಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="cultural" /> [[ಯುಜೆನಿಕ್ಸ್(ಸುಸಂತಾನಶಾಸ್ತ್ರ)]]ನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಆರ್ಯನ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದಂತಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ನಿಜವಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref name="cultural">{{cite news|url=http://jch.sagepub.com/cgi/reprint/7/3/115|publisher=jch.sagepub.com|title=Mussolini's Cultural Revolution: Fascist or Nationalist?|date=8 January 2008}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಜರ್ಮನರು ಇಟಾಲಿಯನರನ್ನು ಅಡ್ಡತಳಿಯ ನಾಯಿಗಳ ಜನಾಂಗವೆಂದು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆತ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನರ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. 1934ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಜನತೆಯು ಆರ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಯಹೂದಿ ಜನಾಂಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವರೆಂಬ ಗುರುತಿರುವ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕೆಂಬ ನಾಜೀ ಶಾಸನದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತ ಮುಸೊಲಿನಿ ಅವರು "ಜರ್ಮೇನಿಕ್ ಜನಾಂಗ"ಕ್ಕೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಯಾವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವರೊ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು : <blockquote>"''ಯಾವ ಜನಾಂಗ? '' ''ಜರ್ಮನ್ ಜನಾಂಗ ಎಂಬುದೊಂದಿದೆಯೆ? '' ''ಅದು ಯಾವಾಗಲಾದರು ಆಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿತೆ? '' ''ಎಂದಾದರು ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದೆ? '' ''ಅದು ನಿಜವೆ, ಕಟ್ಟುಕಥೆಯೆ ಅಥವಾ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರ ವಂಚನೆಯ ತಂತ್ರವೆ? '' </blockquote> ಆಹಾ, ಇರಲಿ, ಇದಕ್ಕೆ ನಾವು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಜರ್ಮೇನಿಕ್ ಜನಾಂಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಆಂದೋಲನಗಳು. ಕುತೂಹಲ. ಮಂಪರು. ನಾವು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಿಟ್ಲರ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ''."—ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, 1934.<ref>{{Citation | last = Gillette | first = Aaron | title = Racial Theories in Fascist Italy | publisher = Routledge | year = 2002 | page = 45 | url = https://books.google.com/books?id=6Y8XRZAdv9IC&pg=PA45&lpg=PA42&dq=mussolini+thoughts+on+race&source=bl&ots=DF5WqacJSO&sig=VHfEinJ6ILha3_hNi1ImYATsLwA&hl=en&ei=lGRpStnXFouoMciY_M8M&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7 | isbn = 041525292X}} </ref>'' ಜರ್ಮನ್-ಯಹೂದಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಎಮಿಲ್ ಲುದ್ವಿಗ್ ಜನಾಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿದಾಗ ಮುಸೊಲಿನಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದ: <blockquote>ಜನಾಂಗ!''ಅದು ಒಂದು ಭಾವನೆಯಷ್ಟೆ, ನಿಜವಲ್ಲ: ಶೇಕಡಾ ತೊಂಭತ್ತೈದು ಭಾಗದಷ್ಟಾದರೂ, ಅದು ಒಂದು ಭಾವನೆ. '' ''ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಜನಾಂಗಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ನಂಬಿಸಲು ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. '' ''ತಮಾಷೆಯೇನೆಂದರೆ ಟ್ಯುಟಾನಿಕ್ ಜನಾಂಗದ "ಘನತೆ"ಯನ್ನು ಸಾರಿರುವ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದರೂ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಟ್ಯುಟಾನ್ ಅಲ್ಲ. '' ''ಗೋಬಿನೂ ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಜೆ, [[ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್]], ಒಬ್ಬ ಆಂಗ್ಲದೇಶೀಯ; ವೋಲ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್, ೊಬ್ಬ ಯಹೂದ್ಯ; ಲಾಪೂಶ್, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಜೆ'' ." </blockquote> --ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, 1933.<ref>{{Citation | last = Gillette | first = Aaron | title = Racial Theories in Fascist Italy | publisher = Routledge | year = 2002 | page = 44 | url = https://books.google.com/books?id=6Y8XRZAdv9IC&pg=PA44&lpg=PA44&dq=mussolini+thoughts+on+race&source=bl&ots=DF5WqacJSO&sig=VHfEinJ6ILha3_hNi1ImYATsLwA&hl=en&ei=lGRpStnXFouoMciY_M8M&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7 | isbn = 041525292X}} </ref> ಆದರೆ ಹಿಟ್ಲರನ ಬಗೆಗಿನ ವೈಷಮ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದ 1934ರ ಹೊತ್ತಿಗಿನ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಜನಾಂಗವಾದ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ತಿರಸ್ಕಾರವು ಜನಾಂಗದ ಬಗೆಗಿನ ಆತನವೇ ಹಳೆಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1928ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತನು ಜನಾಂಗದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದನು: {{cquote|''<nowiki>[When the]</nowiki> city dies, the nation—deprived of the young life—blood of new generations—is now made up of people who are old and degenerate and cannot defend itself against a younger people which launches an attack on the now unguarded frontiers<nowiki>[...]</nowiki> This will happen, and not just to cities and nations, but on an infinitely greater scale: the whole White race, the Western race can be submerged by other coloured races which are multiplying at a rate unknown in our race.''|20px|20px|Benito Mussolini, 1928.<ref>Griffen, Roger (ed.). ''Fascism''. Oxford University Press, 1995. Pp. 59.</ref>}} ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಜನಾಂಗದ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ 1920ರ ಹೊತ್ತಿಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು 1934ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಮೂಲವಾಗಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಯಹೂದಿ]] ಸಮುದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ತೋರಲಿಲ್ಲ:[[ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ]]" ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅವರ ಸಣ್ಣ ತಂಡವೊಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುವುದೆಂದು ಅರಿತಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿ ಅವರನ್ನು "ಹಾಗೆಯೇ ತೊಂದರೆಗೂಡುಮಾಡದೆ ಇರಿಸಬೇಕು" ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು.<ref>{{cite book| last =Hollander| first =Ethan J| title =Italian Fascism and the Jews| publisher =University of California| url =http://weber.ucsd.edu/~ejhollan/Haaretz%20-%20Ital%20fascism%20-%20English.PDF| format =PDF| isbn =0803946481| year =1997| access-date =2010-04-06| archive-date =2008-05-15| archive-url =https://web.archive.org/web/20080515202656/http://weber.ucsd.edu/~ejhollan/Haaretz%20-%20Ital%20fascism%20-%20English.PDF| url-status =dead}}</ref> [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಯಹೂದಿಗಳಿದ್ದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1935ರಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''La Nostra Bandiera'' <ref>{{cite news|url=http://www.acjna.org/acjna/articles_detail.aspx?id=300|publisher=ACJNA.org|title=The Italian Holocaust: The Story of an Assimilated Jewish Community|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211192954/http://www.acjna.org/acjna/articles_detail.aspx?id=300|url-status=dead}}</ref> ("ನಮ್ಮ ಧ್ವಜ")ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಎಟೋರ್ ಒವಾಜ್ಜಾ]]. 1938ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಟ್ಲರನಿಗಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವು ''[[ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊ ಆಫ್ ರೇಸ್]]'' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋವನ್ನು ನಾಜೀ [[ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್ ಕಾನೂನುಗಳ]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು,<ref name="Paxton" /> ಇದು ಯಹೂದಿಗಳ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪೌರತ್ವ]]ವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರೀ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶಗಳಿಂದಲೂ ವಂಚಿತರನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ನೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ಈ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಭಾವವು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟು ಪಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿತೆಂದರೆ, [[ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XII]] ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_roman_catholic.htm|publisher=HistoryLearningSite.co.uk|title=Mussolini and the Roman Catholic Church|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326015335/http://www.historylearningsite.co.uk/mussolini_roman_catholic.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಊಹೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1938ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ನಿರ್ಧಾರವು ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆ ಇಟಲಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ತಂತ್ರ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1943ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೂನೋ ಸ್ಪ್ಯಾಂಪನ್ಯಾಟೋ]] ಬಳಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮಾತುಗಳು ಆತನು ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೋ ಆಫ್ ರೇಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ: <blockquote> "''ರೇಶಿಯಲ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. '' '' ಅದು ಕೆಲವು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಬಂಧವಾಗಿತ್ತು. '' ''ನಾನು ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದು, ಬರೆದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. '' ''ನೀವು Il Popolo d'Italiaದ ಹಳೆಯ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಎಂದು ನಾನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. '' ''ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಾನು (Alfred) ರೊಸೆನ್‌ಬರ್ಗನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ದೂರವುಳಿದಿದ್ದೇನೆ. '' " </blockquote> -- ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, 1943.<ref>{{Citation | last = Gillette | first = Aaron | title = Racial Theories in Fascist Italy | publisher = Routledge | year = 2002 | page = 95 | url = https://books.google.com/books?id=6Y8XRZAdv9IC&pg=PA95&lpg=PA95&dq=mussolini+thoughts+on+race&source=bl&ots=DF5WqacJSO&sig=VHfEinJ6ILha3_hNi1ImYATsLwA&hl=en&ei=lGRpStnXFouoMciY_M8M&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7 | isbn = 041525292X}} </ref> ಜತೆಗೇ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ ಹೊಸ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸ್ನೇಹಹಸ್ತವನ್ನು ಚಾಚಿದ್ದನು. 1937ರಲ್ಲಿ, [[ಲಿಬಿಯಾ]]ದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಆತನಿಗೆ "ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ರಕ್ಷಕ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದರು.<ref>[[ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 1937</ref> === ಮ್ಯುನಿಕ್ ಅಧಿವೇಶನ, ಯುದ್ಧದ ನೆರಳು === {{main|Munich Agreement|Italian invasion of Albania}} [[ಚಿತ್ರ:Chamberlain, Mussolini, Halifax, Ciano.png|thumb|250px|ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್, ಮುಸೊಲಿನಿ, ವಿಕೌಂಟ್ ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಿಯಾನೋ,ರೋಮ್ ಓಪೆರಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ, 1939.]] [[ಟ್ಯುನೀಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ]]ವನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದನು.<ref name="unification">{{cite book | last = Lowe | first =CJ| title =Italian Foreign Policy 1870-1940| publisher = Routledge| url =https://books.google.com/books?id=5Cfuax6XHF0C&pg=PA11&lpg=PA11&dq=irredentism&source=web&ots=Kg9o1ECiRf&sig=9LHnE17Ryi3BqmFRgGuCgT0sNKc&hl=en| isbn =0415265975 | year = 1967}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 1939ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚವು ಹಿಟ್ಲರನ [[ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]]ದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣದೆಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೋಲೊಂದರಿಂದ ಕಳೆದ ಗೌರವವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಇಟಲಿಯು ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು]]. ಇಟಲಿಯು ಕೇವಲ ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[Albania]]ವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಅರಸ [[ಜಾಗ್]] ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ [[ಇಟಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]]ದ ಅವಧಿಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೇ 1939ರವರೆಗೆ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಗಳ ನಡುವಿನ "[[ಸ್ನೇಹ]] ಮತ್ತು [[ಮೈತ್ರಿ]]"ಗಳ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ [[ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೀಲ್]] ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://astro.temple.edu/~rimmerma/Italo_German_alliance_1939.htm|publisher=astro.temple.edu|title=The Italo-German Alliance, May 22, 1939|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=20 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720055919/http://astro.temple.edu/~rimmerma/Italo_German_alliance_1939.htm|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೈತ್ರಿ]]ಗಳ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಇಟಲಿಯ ಅರಸ [[ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ III]] ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite news|url=http://www.questia.com/library/encyclopedia/victor_emmanuel_iii.jsp|publisher=Questia.com|title=Victor Emmanuel III|date=8 January 2008}}</ref> [[ಗ್ಯಾಲಿಯಾಜ್ಜೋ ಚಿಯಾನೊ]] ಹಿಟ್ಲರ್‌ಗೆ ಪೋಲಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು. ಚಿಯಾನೋನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದ ಹಿಟ್ಲರ್, ಅಂತಾಗದೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಶ್ಚಿಮರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುಮ್ಮನಾಗುವವೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದನಲ್ಲದೆ ಇಟಲಿಯು [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="knox">{{cite book | last = Knox | first =MacGregor | title =Mussolini Unleashed, 1939-1941: Politics and Strategy in Fascist Italy's Last War | publisher =Cambridge University Press| url =https://books.google.com/books?id=_PwCu_D-HiUC&pg=PA44&lpg=PA44&dq=mussolini+non-belligerent&source=web&ots=bmSFcKswo2&sig=mTYUuX-71ql_DH8Xwlg_bX_mvzs&hl=en#PPA43,M1| isbn =0521338352 | year = 1986}}</ref> ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ತೋರಿತು, ಆದರೆ ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವು ಇಟಲಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಆಪತ್ತಾಗಬಹುದಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಅದರ [[ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬಹಳ ನಾಜೂಕಾಗಿದ್ದಿತು. ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನು.<ref name="knox"/> ಹೀಗಾಗಿ [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ವು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1939ರಂದು [[ಪೋಲಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನಿಯ ದಾಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳು ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದಾಗ ಇಟಲಿಯು ಈ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಮೀಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="knox" /> === ಯುದ್ಧ ಘೋಷಣೆ === {{main|Military history of Italy during World War II}} ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಚಿಯಾನೋ ಮತ್ತು [[ವಿಕೌಂಟ್ ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್]] ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆಯೆ ಇಟಲಿ ಈ ಬಾರಿಯೂ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಬ್ರಿಟೀಶರು ಬಯಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="knox" /> ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಚಾರವು ಇಟಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ಇಟಲಿಯ ಮೇಲೆ [[ಲಿಬಿಯಾ]]ದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1939ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಟಲಿಯೊಡನೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಮುಂದಾದರು, ಆದರೆ ಫ್ರೆಂಚರು [[ಕಾರ್ಸಿಕಾ]], [[ನೈಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸವೋಯ್]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಮುಸೊಲಿನಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="knox" /> {{cquote|''So long as the Duce lives, one can rest assured that Italy will seize every opportunity to achieve its imperialistic aims.''|20px|20px|[[Adolf Hitler]], late November 1939<ref name="knox"/>}} [[ಚಿತ್ರ:Newsweek May 13 1940 Mussolini.jpg|thumb|right|150px| ಮೇ 13, 1940ರಂದು ಹೊರಬಂದ ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌ನ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ರಕ್ಷಾಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: "ಇಲ್ ಡೂಚೆ: ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ".]] ಯುದ್ಧವು ಬಲುಬೇಗನೆ ಮುಗಿದುಹೋಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯು ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುವುದು ಖಚಿತವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕನಾಗಿ ಇಟಲಿಯು 10 ಜೂನ್ 1940ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="wartwo" /> [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಇಟಲಿಯು ಗಡಿರೇಖೆಯ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾದ [[ಅಲ್ಪೈನ್ ರೇಖೆ]]ಯುದ್ದಕ್ಕು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸತೊಡಗಿತು. ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ [[ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸೋತು ಶರಣಾಯಿತು. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ನೈಸ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಗ್ನೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿದ್ದವು.<ref name="wartwo">{{cite news|url=http://library.thinkquest.org/CR0212881/italdewa.html|publisher=ThinkQuest.org|title=Italy Declares War|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071220170259/http://library.thinkquest.org/CR0212881/italdewa.html|url-status=dead}}</ref> ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟೀಶರ ಮೇಲೆ ಅವರ [[ಸುಡಾನ್]], [[ಕೀನ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೊಮಾಲಿ‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಇದನ್ನು [[ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book | last = Samson | first =Anne | title =Britain, South Africa and East African Campaign: International Library of Colonial History| publisher = I B Tauris & Co Ltd| url =http://www.amazon.co.uk/Britain-African-Campaign-International-Colonial/dp/1845110404| isbn =0415265975 | year = 1967}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 1940ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೊಮಾಲಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಣಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಸುಡಾನ್ ಮತ್ತು ಕೀನ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇಟಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.worldwariihistory.info/1940.html|publisher=WorldWarIIHistory.info|title=1940 World War II Timeline|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080419123538/http://www.worldwariihistory.info/1940.html|url-status=dead}}</ref> ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಜನರಲ್ [[ರೊಡೋಲ್ಫೋ ಗ್ರಾಜಿಯಾನಿ]]ಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಟೆಂತ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಲಿಬಿಯಾ]] ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಡೆಗಳಿದ್ದ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು; ಇದನ್ನು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಡೆಸರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮುನ್ನಡೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು, ಆದರೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು [[ಸಿದಿ ಬರ್ರಾನಿ]]ಯಲ್ಲ್ಲಿ [[ಸೇನಾ]] ಸರಬರಾಜುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯಲು ನಿಲುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1940ರಮ್ದು ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಏರ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಈ ವಾಯುದಳವು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite book | last = Mollo| first = Andrew | title =The Armed Forces of World War II| publisher = I B Tauris & Co Ltd| url =http://www.amazon.com/Armed-Forces-World-War-Organization/dp/0517544784| isbn =978-0517544785 | year = 1987}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್]]ಗೆ ಕೂಡಾ ಕಳುಹಿಸಿ [[ಗ್ರೆಕೋ-ಇಟಾಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆರಂಭದ ಯಶಸ್ಸು ದೊರಕಿತಾದರೂ ಇದು ಹಿಂದೇಟು ಹೊಡೆಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರತಿದಾಳಿಯು ತನ್ನ ಪಟ್ಟನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಇಟಲಿ ಅಲ್ಬೇನಿಯಾದ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಕೆಲಸಮಯದಲ್ಲೇ ಜರ್ಮನಿಯು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ [[ಮೈತ್ರಿಕೂಟ]]ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತನ್ನ ಬಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲ [[ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref name="spartacus" /> 1941ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳುಂಟಾಗಿದ್ದವು. [[ಆಪರೇಶನ್ ಕಾಂಪಾಸ್]]ನಿಂದಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಲಿಬಿಯಾಗೆ ಹಿಂದೆಗೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟಗಳುಂಟಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite news|url=http://militaryhistory.about.com/od/worldwarii/p/compass.htm|publisher=About.com|title=World War II: Operation Compass|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080415191136/http://militaryhistory.about.com/od/worldwarii/p/compass.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಈಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]]ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇಟಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಕೆರೆನ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತೋರಿದರು ಕೂಡ ಅವರು ಸೋಲಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಆಫ್ ಗೊಂಡರ್]]ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಜನತೆಗೆ ತಿಳಿಸುವಾಗ ಆತನು ಏನನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿಡದೆ, "ನಾವು ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ರೊಟ್ಟಿಯೆಂದೇ ವೈನ್ ಅನ್ನು ವೈನ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವವರು, ವಿರೋಧಿಯು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಾಗ ಇಂಗ್ಲೀಷರ ಹೋಲಿಸಲಾಗದ ಬೂಟಾಟಿಕೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತಗ್ಗಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ನಿರರ್ಥಕ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ."<ref>{{cite news|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/410223a.html|publisher=IlBiblio.org|title=Speech Delivered by Premier Benito Mussolini|date=8 January 2008}}</ref> ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆತನು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗಳಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೋಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯ ಒದಗಿದ್ದರಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯು ಕೊನೆಗೂ ಇಟಲಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೆಕೋ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ನಡೆಸಲಾದ [[ಆಪರೇಶನ್ ಮೆರಿಟಾ]]ದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಸ್‌ಗೆ ವಿಜಯ ದೊರೆತು ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳು ಗ್ರೀಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು]].<ref>{{cite news|url=http://www.feldgrau.com/greecewar.html|publisher=Feldgrau.com|title=The Invasion and Battle for Greece (Operation Marita)|date=2008-01-08|access-date=2010-04-06|archive-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926211256/http://www.feldgrau.com/greecewar.html|url-status=dead}}</ref> [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ಸಿಸ್ ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ 1941ರಲ್ಲ್ಲಿಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರಿದನು ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು]] ಒಂದು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಜಪಾನೀಯರು [[ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಆತನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರಿದನು.<ref name="spartacus">{{cite news|url=http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/2WWchron.htm|publisher=Spartacus.SchoolNet.co.uk|title=Chronology of the Second World War|date=8 January 2008|access-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316181537/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/2WWchron.htm|url-status=dead}}</ref> === ಪದಚ್ಯುತಿ ಮತ್ತು ಬಂಧನ === [[ಚಿತ್ರ:Pbadoglio.jpg|thumb|upright| ಮುಸೊಲಿನಿಯ ನಂತರ ಮಾರ್ಷಲ್ ಪಿಯೆತ್ರೊ ಬ್ಯಾಡೊಗ್ಲಿಯೋ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು.]] ಇಟಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಅಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. 1942ರ [[ಎಲ್ ಅಮೀನ್]]ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಆಕ್ಸಿಸ್ ತುಕಡಿಗಳು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತ ಹೋದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೇ 1943ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಟ್ಯುನೀಶಿಯಾ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಜತೆಗೇ [[ಪೂರ್ವ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗಂಭೀರವಾದ ಹಿನ್ನಡೆಗಳುಂಟಾದುದಲ್ಲದೆ [[ಸಿಸಿಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮೈತ್ರಿಪಕ್ಷಗಳ ದಾಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಾಗಿಲಿಗೇ ಬಂದು ನಿಲ್ಲುವಂತಾಗಿತ್ತು.<ref name="lastdays">{{cite book | last = Moseley | first = Ray |title =Mussolini: The Last 600 Days of Il Duce| publisher =Taylor Trade| url =https://books.google.com/books?id=UmxaWvOL_IgC&pg=PA7&lpg=PA7&dq=Campo+Imperatore+abruzzo+mussolini&source=web&ots=LhKonN8yB9&sig=Z2HGLGJ_ldFqh6r8ElzmuqUs7c4&hl=en | isbn = 1589790952 | year = 2004}}</ref> ಮೈತ್ರಿಪಕ್ಷದ ಬಾಂಬ್ ಸುರಿಮಳೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದ ನಷ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಸ್ವದೇಶೀ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತ್ತು. [[ಕಚ್ಚಾವಸ್ತು]]ಗಳ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲು ಮತ್ತು ತೈಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿಂತುಹೋಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದವು. ಜತೆಗೇ ಆಹಾರ ದ ಕೊರತೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪ್ರಚಾರಯಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವು ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಖಚಿತವಾದ ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ರೇಡಿಯೋ]] ಇಲ್ಲವೇ [[ರೇಡಿಯೋ ಲಂಡನ್]] ಅನ್ನು ಕೇಳತೊಡಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಅತೃಪ್ತಿಯು ಭುಗಿಲೆದ್ದು 1925ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ನಾರ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಮುಷ್ಕರಗಳ ಅಲೆಗಳು ಏಳಲಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="fital">{{cite book | last =Whittam| first = John |title =Fascist Italy| publisher =[[Manchester University Press]]| url =https://books.google.com/books?id=hHgMm6APG_0C&dq=%22Vatican+Radio%22+%22Radio+London%22+fascist&source=gbs_summary_s&cad=0 | isbn = 0719040043 | year =2005}}</ref> ಜತೆಗೇ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ [[ಮಿಲಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ಯುರಿನ್]]ನ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಾರರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಣಾ ಭತ್ಯೆಯ ಬಂದೋಬಸ್ತು ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಜನಮತವನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದವರು ಸಿಸಿಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಜನರು ಅವರನ್ನು ವಿಮೋಚಕರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರುಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.bestofsicily.com/history3.htm|publisher=BestofSicily.com|title=Modern era|date=8 January 2008}}</ref> ಇದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಹಿಟ್ಲರನಿಗೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ದಾಳಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನು ಇಟಲಿಗೆ ಕಳಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಆತನ ಕಳಕಳಿಗೆ ಟ್ಯುನೀಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ [[ಡ್ವೈಟ್ ಐಸೆನ್‍ಹಾವರ್]]ನ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಮುಂದಿನ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ದಾಟಿಬಂದು ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದೆಂಬ ವಿಚಾರವು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಸಿಸಿಲಿಯನ್ನು ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಸೈನ್ಯವು ಕುಸಿದುಬೀಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು 19 ಜುಲೈಗೆ ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಕರೆಕಳುಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಎಷ್ಟು ಆಘಾತಗೊಂಡಿದ್ದನೆಂದರೆ ಆತ ಹಿಟ್ಲರನ ಬಡಾಯಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ದಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳವರು ರೋಮ್‌ನ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕಿದ್ದು ಆತನ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="RiseFall">{{cite book |title=[[The Rise and Fall of the Third Reich]] |last=Shirer |first=William |authorlink=William L. Shirer |coauthors= |year=1960 |publisher=[[Simon & Schuster]] |location=New York City |isbn= 0-671-72868-7}}</ref> {{Listen |filename=Rimozione di Mussolini.ogg|title=Dismissal and arrest of Mussolini|description=Italian radio statement announcing the dismissal of Mussolini, 25 July 1943.}} [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಡಿ ಮತ್ತು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಅಳಿಯ [[ಗ್ಯಾಲಿಯಾಜ್ಜೊ ಚಿಯಾನೊ]] ಇದ್ದರು. ತನ್ನ ಹಲವಾರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಬಂಡೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ''ಇಲ್ ಡೂಶೆ'' ಯು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಜುಲೈ 24ರಂದು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]]ನ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಬೇಕಾಯಿತು: ಇದು ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಜರ್ಮನರು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಆತ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಂಡಿ ಆತನ ಮೇಲೆ ವಾಗ್ದಾಲಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.<ref name="lastdays" /> ಮಸೂದೆಯೊಂದನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಗ್ರಾಂಡಿ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಆತನ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಅವಿಶ್ವಾಸ ಮತನಿರ್ಣಯ]]ವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಮಸೂದೆಯು 19–7ರ ಅಂತರದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ತೀವ್ರವಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮರುದಿನ ಎಂದಿನಂತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಊಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಆತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಲಹೆಗಾರ ಅಂಗವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಈ ಮತನಿರ್ಣಯವು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವುದೆಂದು ಆತ ಭಾವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fital" /> ಅಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಆತನಿಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಆತನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದ ರಾಜ [[ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ III]]ನಿಂದ ಅರಮನೆಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕರೆಬಂದಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಸಭೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಆತನನ್ನು ತಡೆದ ವಿಕ್ಟರ್ ಎಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಆತನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ, ಆತನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಷಲ್ [[ಪಿಯೆತ್ರೋ ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ]]ನನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದನು.<ref name="fital" /> ಮುಸೊಲಿನಿ ಅರಮನೆಯಿಂದ ತೆರಳಿದ ನಂತರ ರಾಜನ ಆದೇಶದಂತೆ ಆತನನ್ನು [[ಕ್ಯಾರಾಬಿನಿಯರಿ]]ಗಳು ಬಂಧಿಸಿದರು.<ref name="prisonrescue" /> [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 101I-567-1503A-07, Gran Sasso, Mussolini mit deutschen Fallschirmjägern.jpg|thumb|right| ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 1943ರಂದು ಕ್ಯಾಂಪೋ ಇಂಪೆರಾತೋರ್‌ನಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನಿಕರ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಸೊಲಿನಿ.]] ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಸಹನೆ ಯಾವ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಆತ ಪದಚ್ಯುತನಾದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದಾಗ್ಯೂ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fital" /> ಆತನನ್ನು [[ಅಬ್ರುಜ್ಜೋ]]ನ [[ಕ್ಯಾಂಪೋ ಇಂಪೆರಟೋರ್]] ಎಂಬ ಗಿರಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಆತನಿರುವ ಸ್ಥಾನ ತಿಳಿಯಬಾರದೆಂದು ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಕಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="lastdays" /> ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದ ನಾಜೀಗಳು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ "ಯುದ್ಧವು ನಮ್ಮ ಜರ್ಮನ್ ಮೈತ್ರಿಯ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.<ref name="lastdays" /> ಆಕ್ಸಿಸ್‌ಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ತೋರಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಲೇ ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದನು. ಜತೆಗೇ ಆತನ ಸರ್ಕಾರವು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ [[ಯುದ್ಧವಿರಾಮ]]ದ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಡೆಸತೊಡಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1943ರಂದು ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಹಾಕಾರವೆದ್ದು [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ರಾಜ ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುವವರಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಅರಾಜಕತೆಯ ಈ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಇಟಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಂದು [[ಮಾಲ್ಟಾ]]ದಿಂದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು; ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಇನ್ನುಳಿದವರು ಪಕ್ಷ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ ಸರ್ಕಾರವು [[ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಾರ್ಟಿಸಾನ್]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಟಲಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯನ್ನು ನಾಜೀಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="lastdays" /> === ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ === {{main|Italian Social Republic}} ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1943ರಂದು, ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಪದಚ್ಯುತನಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ ಆತನನ್ನು [[ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಸ್ಯಾಸ್ಸೋ ರೈಡ್]]ನ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾದ [[Fallschirmjäger]] ಪಡೆಯು ಆತನನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿತು; ಅಲ್ಲಿ [[ಓಟ್ಟೊ ಸ್ಕೋರ್ಜೆನಿ]] ಕೂಡ ಇದ್ದನು.<ref name="prisonrescue">{{cite book |last=Annussek |first=Greg |title=Hitler's Raid to Save Mussolini |publisher=Da Capo Press |url =http://www.amazon.com/Hitlers-Raid-Save-Mussolini-Operation/dp/0306813963|isbn=978-0-306-81396-2 |year=2005}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಸಂಧಿಯಂತೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಪಾರಾದಂತಾಯಿತು.<ref name="lastdays" /> ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮಹಾರಾಜ,[[ರಾಜಕುಮಾರ ಉಂಬರ್ಟೊ]] ಬ್ಯಾಡೋಗ್ಲಿಯೋ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸರ್ಕಾರೀ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನಾದರೂ ಸರ್ಕಾರವು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಪಾರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="RiseFall" /> [[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 101I-316-1181-11, Italien, Benito Mussolini mit italienischen Soldaten.jpg|thumb|left|ಹದಿಹರೆಯದ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, 1944]] ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆತನು ನಿವೃತ್ತಿ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ, ಆತನನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಿಟ್ಲರನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆತನ [[ಪೂರ್ವ ಪ್ರಶಿಯಾ]]ದ ಅಡಗುದಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್ ಆತನಿಗೆ ಆತ ಇಟಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನರು ಮಿಲಾನ್ ಜೆನೋವಾ ಮತ್ತು ಟ್ಯುರಿನ್ ಅನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ನಾಜೀ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತಾನು ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]<ref name="lastdays" /> ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಈ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು [[Salò]] ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ''ಸ್ಯಾಲೋ ಗಣರಾಜ್ಯ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ [[ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ]]ಯ [[ಲೇಕ್ ಗಾರ್ಡಾ]]ದ ಮೇಲಿನ [[ಗಾರ್ಗ್ನಾನೋ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದನು, ಆದರೂ ಆತನು ತನ್ನ ಜರ್ಮನ್ ರಕ್ಷಕರ ಸುರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ, ಅವರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ [[ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ]]ಯ ''[[ಗಾಲೀಟರ್]]'' ಅಥವಾ [[ಕೈಗೊಂಬೆ ಅರಸ]] ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದನು.<ref name="RiseFall" /> ಹಿಟ್ಲರನ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ನಂತರ ಸ್ಯಾಲೋ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದ ಕೆಲವು ನಿಷ್ಟಾವಂತ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರ ಜತೆಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತನಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆಗಿದ್ದ ಕೆಲವು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ಹೀಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಆತನ ಅಳಿಯನಾಗಿದ್ದ [[ಗ್ಯಾಲಿಯಾಜ್ಜೋ ಚಿಯಾನೋ]] ಕೂಡ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ನೇತಾರನೂ, ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ವಾನುಭವ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. 1928ರ ಆತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೊಡನೆ, ಈ ಬರಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮುಂದೆ [[ಡಾ ಕ್ಯಾಪೋ ಪ್ರೆಸ್]] ಮೂಲಕ ''ಮೈ ರೈಸ್ ಎಂಡ್ ಫಾಲ್.'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. {{cquote|''Yes, madam, I am finished. My star has fallen. I work and I try, yet know that all is but a farce.... I await the end of the tragedy and -- strangely detached from everything -- I do not feel any more an actor. I feel I am the last of spectators.''|20px|20px|Benito Mussolini, interviewed in 1945 by Madeleine Mollier.<ref>{{cite news|url=http://www.enterstageright.com/archive/articles/0105/0105mussolini.htm|publisher=EnterStageRight.com|title=The twilight of Italian fascism|date=8 January 2008}}</ref>}} == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಮುಸೊಲಿನಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ [[ಐಡಾ ಡಲ್ಸೆರ್]] ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು 1914ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ರೆಂಟೋ]]ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು.<ref name="timeswife" /> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಡುಮಗುವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು [[ಬೆನಿಟೊ ಅಲ್ಬಿನೊ ಮುಸೊಲಿನಿ]] ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1915ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ 1910ರಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾದ [[ರೇಶೇಲ್ ಗುಯಿಡಿ]]ಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಆತನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಏರತೊಡಗಿದಾಗ ಮೊದಲ ಮದುವೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗನಿಗೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="timeswife" /> ರೇಶೇಲ್‌ರಿಂದ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಇಬ್ಬಳು ಹೆಣ್ನುಮಕ್ಕಳು, [[ಎಡ್ಡಾ]] (1910–1995) ಮತ್ತು ಅನಾ ಮಾರಿಯಾ ([[ಫೋರ್ಲಿ]], [[ವಿಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೆನಾ]], 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1929 - ರೋಮ್, 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 1968), ಮದುವೆ [[ರಾವೆನ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 11 1960 ನ್ಯಾಂಡೋ ಪುಚ್ಚಿ ನೆಗ್ರಿ ಜತೆಗೆ, ಮತ್ತು ಮೂರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು [[ವಿಟ್ಟೋರಿಯೋ]] (1916–1997), [[ಬ್ರೂನೋ]] (1918–1941), ಮತ್ತು [[ರೊಮಾನೊ]] (1927–2006) ಹುಟ್ಟಿದರು. ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರೇಯಸಿಯರಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವರೆಂದರೆ [[ಮಾರ್ಗೆಹ್‌ರೀಟಾ ಸರ್ಫಾಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು ಆತನ ಕೊನೆಯ ಸಂಗಾತಿ, [[ಕ್ಲಾರಾ ಪೆಟಾಚ್ಚಿ]]. ಇದಲ್ಲದೆ, ಆತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದಿರುವ ನಿಕೊಲಸ್ ಫ್ಯಾರೆಲ್‌ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಜತೆಗೆ ಎಣಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿದ್ದುವು.<ref>{{cite book |author=Peter York| title=Dictator Style.|publisher=Chronicle Books, San Francisco (2006), ISBN 10:0-8118-5314-4 |pages=17–18}}</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು === ಮುಸೊಲಿನಿಯ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬ ದೈವಭಕ್ತೆಯಾದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕಳೂ<ref name="dmsmith_1">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 1</ref> ತಂದೆ ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರೂ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="dmsmith_8">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 8</ref> ಆತನ ತಾಯಿ ರೋಸಾ ಆತನನ್ನು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸಭೆಗಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆತನ ತಂದೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="dmsmith_1" /> ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸತಿಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಕಳೆದ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ, ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಮತ್ತು "ಒಂದು ಸಾರಿ ಬೆಳಗಿನ ಮಾಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಆತ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆತನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯಬೇಕಾಯಿತು."<ref name="dmsmith_2-3">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 2-3</ref> ಮುಂದೆ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ರೀತಿ ಪಾದ್ರಿಗಳ ವಿರೋಧಿಯಾಗುವವನಿದ್ದ. ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆತ ತನ್ನನ್ನು "ತಾನೊಬ್ಬ ನಾಸ್ತಿಕನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ದೇವರನ್ನು ತನ್ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೋಡುಗರನ್ನು ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿದ್ದನು."<ref name="dmsmith_8" /> ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜ್ ಮಾಡಿದ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳನ್ನು ಆತ ಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ವಿಜ್ಞಾನವು ದೇವರಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜೀಸಸ್ ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಞಾನಿಯೂ ಹುಚ್ಚನೂ ಆಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಆತ ನಂಬಿದ್ದನು. ಆತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಒಂದು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಹೇಡಿತನಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದನು.<ref name="dmsmith_8" /> ಮುಸೊಲಿನಿ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ನೀಶೆಯ ಪ್ರಶಂಸಕನಾಗಿದ್ದನು. ಡೆನಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಸ್ಮಿಥ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, "ನೀಶೆಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸದ್ಗುಣಗಳಾದ ನಮ್ರತೆ, ತ್ಯಾಗ, ದಾನಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯತನಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತಕ್ಕನಾದ ಸಮರ್ಥನೆಯು ದೊರಕಿತು."<ref name="dmsmith_12">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 12</ref> ನೀಶೆಯ ಮಹಾಮಾನವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆತ ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಈ ಮಹಾಮಾನವ "ದೇವರು ಮತ್ತು ಜನತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವನೂ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನೂ, ಬಲಹೀನರು ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ, ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ತಡಮಾಡಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಅದರೆಡೆ ತಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಂಬುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು."<ref name="dmsmith_12" /> ಮುಸೊಲಿನಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಾಗ್ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ, "ಪವಿತ್ರ ಅತಿಥೇಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನರ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿತೆನ್ನಲಾದ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ದೈವನಿಂದೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಿದ್ದನು."<ref name="dmsmith_15">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 15</ref> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜವಾದಿಯನ್ನು ಪಕ್ಷದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಆತ ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಅದರ "ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಯೋಚನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ.." ಖಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಪತ್ರಿಕೆ ''La Lotta di Classe'' ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref name="dmsmith_15" /> ಈ ರೀತಿಯ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮುಸೊಲಿನಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನಿದ್ದನು. 1924ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ನೀಡಿಸಿದನು. 1925ರಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತನು ತಾನು ಹತ್ತು ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪೌರ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ರೇಶೇಲ್‌ಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮದುವೆಯಾದನು.<ref name="rmussolini_129">ರೇಶೇಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿ 1974, p. 129</ref> ಹಾಗೂ 1929ರಲ್ಲಿ ಆತನು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಜತೆಗೆ ಒಂದು ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್ತಾಟ್ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದನು.<ref name="dmsmith_162-163" /> ಆದರೆ, ಈ ಸಂಧಾನದ ನಂತರ ಆತನು ಚರ್ಚು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು ಮತ್ತು "ದೈವದೂಷಣೆ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಿಸಮ್ ಮೂಲವಾಗಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಂಥವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ ಅದು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನಿನಿಂದಾಚೆಗೆ ಹರಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಿದನು."<ref name="dmsmith_162-163">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 162-163</ref> ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್ಯಾಟ್‌ನ ನಂತರ, "ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆತ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡನು."<ref name="dmsmith_162-163" /> ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಲು ಹತ್ತಿರದ ಘಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.<ref name="dmsmith_162-163" /> ೧೯೩೨ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ಪೋಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಆದರೆ "ಯಾವುದೇ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಪೋಪ್‌ನ ಎದುರು ಮಂಡಿಯೂರಿರುವ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರವು ಬರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡನು."<ref name="dmsmith_162-163" /> ಆತ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರಿಗೆ "ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಕೂಡ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಗಿತ್ತೆಂದೂ, ತಾನು ಖುದ್ದಾಗಿ ದಿನದ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ.." ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದನು.<ref name="dmsmith_162-163" /> ಪೋಪ್ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು "ದೈವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref name="dmsmith_15" /><ref name="dmsmith_162-163" /> ದೈವಭಕ್ತನಾಗಿಉ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಪಾರ್ಟಿಯ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷಣಗಳೂ ಕೂಡ " ದೇವರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿಶೇಷಣಗಳಂತೆಯೇ ಕಾಣುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು.."<ref name="dmsmith_162-163" /> 1938ರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯು ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತಶಾಹೀ-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತನು ತನ್ನನ್ನು "ಪಕ್ಕಾ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವವನು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನಲ್ಲದೆ, ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ "ಬಹುಶಃ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ" ಮತ್ತು "ಪೋಪನ ಧಿಕಾರವು ಇಟಲಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಾವು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ’ಒಂದೇಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ’ ಏಕೆಂದರೆ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಮತ್ತು ತನಗೆ - ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಷ್ಟು ಜಾಗವಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಿದನು."<ref name="dmsmith_222-223">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 222-223</ref> ಮುಂದೆ ಆತ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪುರೋಹಿತಶಾಹೀ-ವಿರೋಧಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನಾದರೂ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1943ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತನಾದಂದಿನಿಂದ ಮುಸೊಲಿನಿ "ದೇವರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಕರೆಗೆ ಬೆಲೆಗೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ" ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದನು, ಆದರೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಕೂಡ "ಆತ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿನ ಮತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ".<ref name="dmsmith_311">ಡಿ.ಎಮ್.ಸ್ಮಿತ್ 1982, p. 311</ref> ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆತನು ಪೋಪ್ ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದ "ತಾನು ಸಮಾಜವನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಲೋಸುಗ ದೇವರು ಕಳಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬತೊಡಗಿದ್ದನು. ಜತೆಗೇ ಆತನು ತನ್ನ ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ನಡುವೆ ಸಮಾನಾಂತರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ತೊಡಗಿದನು.<ref name="dmsmith_311" /> ಮುಸೊಲಿನ ವಿಧವೆ ರೇಶೇಲ್ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪತಿಯು "ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ವರುಷಗಳ ತನಕವೂ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದಳು.<ref name="rmussolini_131">ರೇಶೇಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿ1974, p. 131</ref> ಮುಸೊಲಿನಿ ಸತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆತನಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="rmussolini_135">ರೇಶೇಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿ 1974, p. 135</ref> === ಜನಾಂಗೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ === ಮೂಲವಾಗಿ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವಾಸ್ತವಿಕವೆಂದೂ ಜನಾಂಗೀಯ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಸೊಲಿನಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲವಾದ [[ಯಹೂದ್ಯ-ವಿರೋಧೀ]] ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದೆದ್ದನೆಂದು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಇಟಲಿಯ ದೈನಿಕ [[ಕೋರಿಯೇರ್ ಡೆಲ್ಲಾ ಸೆರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[ಕ್ಲಾರೆಟ್ಟಾ ಪೆಟಾಚ್ಚಿ]]ಯ ಖಾಸಗೀ ಡೈರಿಯ ಭಾಗಗಳು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಜನಾಂಗೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1258027311080&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|title=Mussolini was a fierce anti-Semite|date=18 November 2009|access-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-date=20 ಜನವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120213109/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1258027311080&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|url-status=dead}}</ref> <blockquote> "''1921 ನಾನೊಬ್ಬ ಜನಾಂಗೀಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. '' ''ನಾನು ಹಿಟ್ಲರ್‌ನನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಂದು ಅವರು ಅದು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸಿದರೋ ನಾನು ಕಾಣೆ. '' ''ಇಟಾಲಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ನಾವು ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾವನೆಯೊಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕಿದೆ.'' " </blockquote> -- ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಆಗಸ್ಟ್ 1938ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು. <blockquote> "''ಈ ಅಸಹ್ಯಕರ ಯಹೂದಿಗಳು, ನಾನು ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ನಾಶಮಾಡಬೇಕಿದೆ.'' " </blockquote> -- ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯೊಂದಿಗಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲ್ಲಿ. == ಮರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Cross mezzegra.jpg|thumb|ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಮೆಜ್ಜೆಗ್ರಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶಿಲುಬೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Execution of Mussolini (1945).ogg|1945ರ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಸಾವಿನ ಥಂಬ್|ಅಮೆರಿಕನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ರೀಲ್ ಕವರೇಜ್]] 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 1945ರಂದು [[ಡೋಂಗೋ]] ಹಳ್ಳಿಯ ([[ಕೋಮೋ ಸರೋವರ]]) ಬಳಿ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಆತನ [[ಗೆಳತಿ]] [[ಕ್ಲಾರಾ ಪೆಟಾಚ್ಚಿ]] ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಸ್ವಿಜರ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಮಾನವೇರಲು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ವಲೇರಿಯೋ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲಿನಿ ತಡೆಹಿಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪಾರ್ಟಿಸಾನ್‌ಗಳ 52ನೇ ''ಗ್ಯಾರಿಬಾಲ್ಡಿ'' ಪಡೆಯ [[ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕಮಿಸ್ಸಾರ್]] ಆಗಿದ್ದ [[ಅರ್ಬಾನೋ ಲಾಜ್ಜಾರೋ]] ಗುರುತುಹಿಡಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರೆಟ್ಟಾಳ ಸಹೋದರ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರನಂತೆ ಮಾರುವೇಷ ಡರಿಸಿದರು<ref>ಟೋಲ್ಯಾಂಡ್, ಜಾನ್. (1966). ''The Last 100 Days'' Random House, {{OCLC|294225}}</ref>{{pn}} ಮುಸೊಲಿನಿ ಹಿಂದೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ಪಡೆಗಳ ಜತೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಾಗ ಗುರುತು ಸಿಗದಿರಲೋಸುಗ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. [[ಕೋಮೋ]]ಗೆ ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾದಾಗ ಅವರನ್ನು [[ಮೆಜ್ಜೆಗ್ರಾ]]ಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಡಿ ಮಾರಿಯಾ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಮಾರನೆ ದಿನ ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಆತನ [[ಪ್ರೇಯಸಿ]]ಯನ್ನು ತಡಮಾಡದೆ ಬಹುಬೇಗನೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು, ಅವರ ಜತೆಯಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹದಿನೈದು ಜನರ ತಂಡಕ್ಕೂ ಇದೇ ಗತಿಯಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಜಾಗ [[ಗಿಯುಲಿನೊ ಡಿ ಮೆಜ್ಜೆಗ್ರಾ]] ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಈ ಘಟನೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು "ಕರ್ನಲ್ ವಲೇರಿಯೋ" ''ಕರ್ನೆಲ್ಲೋ ವಲೇರಿಯೋ'' ). ವಲೇರಿಒಯೋನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು [[ವಾಲ್ಟರ್ ಆಡಿಸಿಯೋ]] ಎಂದಾಗಿತ್ತು. ಆಡಿಸಿಯೋ ಒಬ್ಬ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಸಾನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಈತನಿಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಕಮಿಟಿ. ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಸೊಲಿನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಆಡಿಸಿಯೋ ಘೋಷಿಸಿದ "ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ!!.. ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಆಯುಧಗಳಿವೆಯೆ?" ಆನಂತರ ಆತ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ವಾಹನವೊಂದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ವಾಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಆಡಿಯೋ ಆದೇಶಿಸಿದ "ಕೆಳಗಿಳಿಯಿರಿ"; ಪೆಟಾಚ್ಚಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆತನಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಆಗ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ಖಾಲಿ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೆಟಾಚ್ಚಿ ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿದಳು. ಆಗ ಮುಸೊಲಿನಿ ತನ್ನ ಜ್ಯಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದು "ನನ್ನ ಎದೆಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕು!" ಎಂದು ಅರಚಿದ. ಆಡಿಸಿಯೋ ಆತನ ಎದೆಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದ. ಮುಸೊಲಿನಿ ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿದನಾದರೂ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ; ಆತ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಬಳಿ ಹೋದ ಆಡಿಸಿಯೋ ಆತನ ಎದೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬುಲೆಟ್ ಹೊಡೆದ. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮುಖವು ನೋವಿನಿಂದ ವಿವರ್ಣವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಆಡಿಸಿಯೋ ತನ್ನ ಡ್ರೈವರ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದ "ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡು, ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಭಾವನೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹೊಂದಿಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ". ನಂತರ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನೂ ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಫೈರಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ನ ಎದುರು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.celebritymorgue.com/benito-mussolini/ |title=Benito Mussolini |publisher=Celebritymorgue.com |date=1945-04-28 |accessdate=2009-03-13 |archive-date=2009-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316063137/http://www.celebritymorgue.com/benito-mussolini/ |url-status=dead }}</ref> === ಮುಸೊಲಿನಿಯ ದೇಹ === 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 1945ರಂದು ಮುಸೊಲಿನಿ, ಪೆಟಾಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಜತೆ ಕೊಲ್ಲಲಾದ ಇತರ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಶವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ [[ಮಿಲಾನ್]]ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನಜಾವ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಘಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಓಲ್ಡ್ ಪಿಯಾಜ್ಜಾ ಲೊರೆಟೊನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಲಾಯಿತು. ಕೊಂಚ ಸಮಯದ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದ್ದ 15 ಮಂದಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥ ಈ ಜಾಗವನ್ನು "ಪಿಯಾಜ್ಜಾ ಕ್ವಿಂಡೀಚಿ ಮಾರ್ಟೈರಿ" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[[ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]], ಮೇ 7, 1945</ref> ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಮೇಲೆ ಆ ದೇಹಗಳನ್ನು ಒದೆಯಲಾಯಿತು, ಉಗಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್ನಿನ ಮಾಂಸ ನೇತುಹಾಕುವ ಕೊಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನಾಗರಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಆ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆದರು. ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರನ್ನು ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರೆಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಲವಾರು ಪಾರ್ಟಿಸಾನ್ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟನಾದ ನಾಯಕನ ದೇಹವು ಮೂದಲಿಕೆ ಮತ್ತು ದೂಷಣೆಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. [[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ನಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದ [[ಅಖೀಲ್ಲ್ ಸ್ಟಾರಾಚೆ]]ಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಪಿಯಾಜ್ಜೇಲ್ ಲೊರೆಟೋಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡುಹೋಗಿ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ದೇಹವನ್ನು ತೋರಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ಕುರಿತು "ಆತ ಒಬ್ಬ ದೇವರು" ಎಂದಿದ್ದ ಸ್ಟಾರಾಚೆ,<ref>Quoted in "Mussolini: A New Life" - ಪುಟ 276 - ನಿಕೋಲಸ್ ಬರ್ಜೆಸ್ ಫ್ಯಾರೆಲ್&nbsp;– 2004</ref> ತನಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾಗುವ ಮುನ್ನ ತನ್ನ ನಾಯಕನ ಉಳಿದಿದ್ದ ದೇಹಕ್ಕೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ನಂತರ ಸ್ತಾರಾಚೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ದೇಹದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೇತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಸಾವು ಮತ್ತು ಮಿಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ನಗರದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಸಿಮಿಟರಿ [[ಮ್ಯುಜಾಕ್]]ನ ಗುರುತಿಲ್ಲದ ಜಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1946ರ [[ಈಸ್ಟರ್ ಭಾನುವಾರ]]ದ ದಿನ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು [[ಡೊಮಿನಿಕೊ ಲೆಚಿಸಿ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿಬ್ಬರು [[ನಿಯೋಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್‌ಗ]]ಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅಗೆದು ಹೊರತೆಗೆದರು. ತಮ್ಮ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಪರಾರಿಯಾದ ಅವರು ತೆರೆದ ಸಮಾಡಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು: "ಕೊನೆಗೂ, ಓ ಡೂಚೆ, ನೀನು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿದ್ದೀಯೆ. ನಾವು ಗುಲಾಬಿ ಹೂಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಚ್ಛಾದಿಸುವೆವು, ಅದರೆ ನಿನ್ನ ಸಂಪನ್ನತೆಯ ಪರಿಮಳವು ಆ ಗುಲಾಬಿಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವುದು." ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗದೆ - ನೂತನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗಣತಂತ್ರದ ಅತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಡೂಚೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಕೊನೆಗೂ ಆಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[ಸರ್ಟೋಸಾ ಡಿ ಪಾವಿಯಾ]] ಎಂಬ ಮಿಲಾನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಟ್ರಂಕೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ’ವಶಪಡಿಸಿ’ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆನಂತರದ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಶವವು ಒಂದು ಜಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಲೆ ಇತ್ತೆಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾದರೂ ಕೂಡ, ಇಬ್ಬರು [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್]] ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ಶವವನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋಚದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಲೆಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಮೂವಿಮೆಂಟೊ ಸೋಶಿಯೇಲ್ ಇಟಾಲಿಯಾನೊ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಚಾರದ ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಆತನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾದ [[ರೊಮಾನಾ]]ದ [[ಪ್ರೆಡೆಪ್ಪಿಯೋ]]ನಲ್ಲಿ ಮರುಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಉಪ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಲೆಚಿಸಿ ಮುಂದೆ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ''ವಿದ್ ಮುಸೊಲಿನಿ ಬಿಫೋರ್ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ಪಿಯಾಜೇಲ್ ಲೊರೆಟೊ'' ವನ್ನು ಬರೆದನು. ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಅದೋನ್ ಜೋಲಿ]] ಪೂರ್ವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ವಿಧವೆ [[ಡೊನ್ನಾ ರೆಶೇಲ್]]ರನ್ನು ಆತನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮರಳಿಸುತ್ತಿರುವೆನೆಂದು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೆಚಿಸಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ದೂರ- ಬಲಪಂಥದ ಬೆಂಬಲದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು. ಪ್ರೆಡಾಪ್ಪಿಯೋನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಒಂದು [[ಕ್ರಿಪ್ಟ್ (ಚರ್ಚಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಾಧಿ)]] (ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗೌರವ). ಆತನ ಸಮಾಧಿಯು [[ಅಮೃತಶಿಲೆ]]ಯ [[ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡಲಿ]]ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅತನ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ವಿಗ್ರಹ]]ವೊಂದು [[ಸಮಾಧಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. == ಪರಂಪರೆ == ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆತನ ಪತ್ನಿ [[ಡೋನ್ನಾ ರೇಶೇಲ್ ಮುಸ್ಸೊಲಿನಿ]], ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, [[ವಿಟ್ಟೋರಿಯೋ]] ಮತ್ತು [[ರೊಮಾನೋ ಮುಸೊಲಿನಿ]], ಮತ್ತು ಆತನ ಮಗಳು ಹಾಗೂ ಕೌಂಟ್ ಚಿಯಾನೋನ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಎಡ್ಡಾ]], ಹಾಗೂ ಆನಾ ಮಾರಿಯಾ. ಅವರ ಮೂರನೇ ಮಗ [[ಬ್ರೂನೋ]] 7 ಆಗಸ್ಟ್ 1941ರಂದು [[P108 ಬಾಂಬರ್]] ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.<ref>{{cite web|author=Jim Heddlesten |url=http://www.comandosupremo.com/1941.html |title='&#39;Commando Supremo: Events of 1941 |publisher=Comandosupremo.com |date= |accessdate=2009-03-13}}</ref> [[ಸೋಫಿಯಾ ಲೊರೆನ್]]ರ ಸಹೋದರಿ ಅನ್ನ ಮಾರಿಯಾ ಸಿಕೊಲೋನ್ ಅವರು ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮಗ ರೊಮಾನೋ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ವರಿಸಿದ್ದರು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳಾದ [[ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಮುಸೊಲಿನಿ]] ತೀವ್ರವಾದಿ [[ಬಲಪಂಥೀಯ]] ಪಕ್ಷವಾದ [[ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವಾ ಸೋಶಿಯೇಲ್]] ಪಕ್ಷದಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]]ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ; ಎಡ್ಡಾ (ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಯಾನ್ನಿ)ರ ಸಂಬಂಧಿಕರೆಲ್ಲರೂ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ದದ ಬಳಿಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಲಸೆಹೋದರು. ಮುಸೊಲಿನಿಯ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಇಟಲಿಯ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ನಿಯೋ-ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಮುಸೊಲಿನಿ ಆಧುನಿಕ ಇಟಲಿಯ ಮೂಲ ನಿಯೋ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ [[ಏಜಿಯೋನ್ ಸೋಷಿಯೇಲ್]]ನ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ನಿಯೋ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವೆಂದರೆ [[MSI]] (''ಮೂವಿಮೆಂತೋ ಸೋಶಿಯೇಲ್ ಇಟಾಲಿಯಾನೋ'' ) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 19956ರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್]] ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯಿತು (ಅದರ ನಾಯಕ [[ಜಿಯಾನ್‍ಫ್ರ್ಯಾಂಕೋ ಫಿನಿ]] ಒಮ್ಮೆ ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್ ಕುರಿತು ಅದು "ಒಂದು ನಿರಂಕುಶ ಕೇಡು" ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ). ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳೂ [[ಸಿಲ್ವಿಯೋ ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ]]ಯ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್]]ನ ಜತೆಸೇರಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್‌ನ ನಾಯಕರಾದ [[ಜಿಯಾನ್‌ಫ್ರ್ಯಾಂಕೋ ಫಿನಿ]] ಬರ್ಲುಸ್ಕೊನಿಯವರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವರ್ತಿಯಾದ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. 2006ರಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್]] ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವು [[ರೊಮಾನೋ ಪ್ರೋಡಿ]]ಯವರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವಾದ [[ಲೆ ಯುನಿಯೋನ್]]ನಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡಿತು. == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:FourFavorites1101.jpg|thumb|upright| ಅಮೆರಿಕದ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಕಾಮಿಕ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತಿ ಹಿರೊಹಿಟೊ ಸುಪರ್‌ಹೀರೋಗಳಿಂದ ಪರಾಜಿತರಾದಂತೆ ತೋರಿಸಿರುವುದು.]] [[ಚಾರ್ಲಿ ಚಾಪ್ಲಿನ್‌ನ್]]ನ 1940ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ದ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಕ್ಟೇಟರ್]]'' ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು "ಬೆನ್‌ಜಿನೊ ನೇಪಲೋನಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜ್ಯಾಕ್ ಓಕೀ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾದ ಚಿತ್ರಣಗಳೆಂದರೆ, ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಬಗೆಗಿನ [[ಕಾರ್ಲೋ ಲಿಜ್ಜಾನಿ]]ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮುಸೊಲಿನಿ: ಅಲ್ಟಿಮೋ ಯಾಟ್ಟೋ'' (''ಮುಸೊಲಿನಿ: ಕೊನೆಯ ಅಂಕ'' , 1974) ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ. ಸ್ಕಾಟ್]]ರವರ 1985ರ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಮಿನಿಸೀರೀಸ್ ''ಮುಸೊಲಿನಿ:ದ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ'' . 1985ರಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಬಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ''[[ಮುಸೊಲಿನಿ ಎಂಡ್ ಐ]]'' , ಇದರಲ್ಲಿ [[ಬಾಬ್ ಹಾಸ್ಕಿನ್ಸ್]] ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಜತೆಗೇ [[ಸೂಸನ್ ಸರಾಂಡನ್]] ಆತನ ಮಗಳು ಎಡ್ಡಾ ಆಗಿ ಮತ್ತು [[ಆಂಥೊನಿ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್]] ಕೌಂಟ್ ಚಿಯಾನೋ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ). ನಟ [[ಆಂಟೋನಿಯೋ ಬ್ಯಾಂಡೆರಾಸ್]] ಕೂಡ 1993ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಬೆನಿಟೋ - ದ ರೈಜ್ ಎಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಮುಸೊಲಿನಿ]]'' ಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಶಾಲಾ ಮಾಸ್ತರನಾಗಿದ್ದಂದಿನಿಂದ ಮೊದಲನೆ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ದಿನಗಳವರೆಗೆ, ಎಂದರೆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯ ಪದವಿಗೇರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯನ್ನು ''[[ಟೀ ವಿದ್ ಮುಸೊಲಿನಿ]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಲಯನ್ ಆಫ್ ದ ಡೆಸರ್ಟ್]]'' ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಫೆಯ್‌ಸ್ಕೋ]] * [[List of people on the cover of Time Magazine: 1920s]] - 6 ಆಗಸ್ಟ್ 1923, 12 ಜುಲೈ 1926 * [[ಕ್ಲಾರಾ ಪೆಟಾಚ್ಚಿ]] * [[ಮಾರ್ಗೆರೀಟಾ ಸರ್ಫಾಟ್ಟಿ]] * [[ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರಿಸ್ಮೋ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin|2}} * ''Mussolini'' . ಬಾಸ್‌ವರ್ತ್ ಆರ್.ಜೆ.ಬಿ., London, Hodder, 2002 (hardback ISBN 0-340-73144-3); (paperback ISBN 0-340-80988-4). * "''Mussolini's Italy: Life Under the Dictatorship 1915-1945'' ". ಬಾಸ್‌ವರ್ತ್ ಆರ್.ಜೆ.ಬಿ., London, Allen Lane, 2006 (hardback ISBN 0-7139-9697-8, paperback 2006 ISBN 0-14-101291-9). * ''The Birth of Fascist Ideology, From Cultural Rebellion to Political Revolution'' , [[ಜೀವ್, ಟರ್ನ್‌ಹೆಲ್]], ವಿದ್ ಮಾರಿಯೋ ಸ್ನಾಜ್‌ಡರ್ ಮತ್ತು ಮಯಾ ಆಶೆರಿ, ಅನುವಾದ- ಡೇವಿಡ್ ಮೈಸೆಲ್, [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], NJ, 1994. pg 214. * ''Mussolini's Cities: Internal Colonialism in Italy, 1930-1939'' , Cambria Press: 2007 * ''Mussolini's Rome: rebuilding the Eternal City'' , ಬೋರ್ಡೆನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಪೇಂಟರ್, ಜೂನಿಯರ್., 2005 * ''Mussolini'' , [[ರೆನ್‍೬ಜೋ ಡಿ ಫೆಲೀಸ್]], ಟೊರಿನೋ: Einaudi, 1995. * ''Mussolini: A biography'' , by ಡೆನಿಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಸ್ಮಿಥ್, Borzoi Book published by ಅಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಎ. ನಾಫ್, Inc., 1982, ISBN 0-394-50694-4 * ''Mussolini: A New Life'' , ನಿಕೋಲಸ್ ಫ್ಯಾರೆಲ್, London: Phoenix Press, 2003, ISBN 1-84212-123-5. * ''Mussolini: An Intimate Biography'' by ರೇಶೇಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಜಾರ್ಕಾಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, Pocket Book edition, 1977, published by arrangement with William Morrow & Company, Inc. (Morrow edition published 1974), ISBN 0-671-81272-6, Library of Congress Catalog Card Number: 74-1129 * ''Mussolini: The Last 600 Days of Il Duce'' , ರೇ ಮೋಸ್ಲಿ, ಡಲಾಸ್: Taylor Trade Publishing, 2004. * ''Mussolini in the First World War: The Journalist, the Soldier, the Fascist'' . ಓ’ಬ್ರೇನ್, ಪಾಲ್. Oxford: Berg Publishers, 2004 (hardback, ISBN 1-84520-051-9; (paperback, ISBN 1-84520-052-7). * ''Mastering Modern World History'' by ನಾರ್ಮನ್ ಲೋವ್ "Italy, 1918-1945: the first appearance of fascism. * ''Europe 1870-1991'' by ಟೆರಿ ಮೊರಿಸ್ ಮತ್ತು ಡೆರ್ರಿಕ್ ಮರ್ಫಿ * ''Il Duce'' - ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹಿಬ್ಬರ್ಟ್ * ''The Last Centurion'' by ರುಡಾಲ್ಫ್ ಎಸ್. ಡಾಲ್ಡಿನ್ www.benito-mussolini.com ISBN 0-921447-34-5 * ''Hitler and Mussolini. '' ''The Secret Meetings'' By ಸಾಂತಿ ಕೊರ್ವಾಜಾ ಅನುವಾದ- ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. ಮಿಲ್ಲರ್ Enigma 2001 ISBN 1-929631-00-6 * ''Mussolini. '' ''The Secrets of his Death'' by ಲೂಶಿಯಾನೋ ಗ್ಯಾರಿಬಾಲ್ಡಿi Enigma 2004 ISBN 1-929631-23-5 * ''L'archivio segreto di Mussolini'' , ಅರ್ರಿಗೋ ಪೆಟಾಚ್ಚೋ (ಸಂ.), ಮೊಂಡಾಡೊರಿ, 1998, ISBN 88-04-44914-4 {{Refend}} === ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಬರಹಗಳು === {{Refbegin|2}} * ''Giovanni Hus, il Veridico([[Jan Hus]], True prophet)'' , Rome (1913). Published in America as ''John Hus'' (New York: Albert and Charles Boni, 1929). Republished by the Italian Book Co., NY (1939) as ''John Hus, the Veracious'' . * ''The Cardinal's Mistress'' (ಅನು. ಹಿರಾಮ್ ಮದರ್‌ವೆಲ್, New York: Albert and Charles Boni, 1928) * "ಫ್ಯಾಸಿಸಮ್‌ನ ತತ್ವಗಳು" ಎಂಬ ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ವಿರಚಿತ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದು [[Enciclopedia Italiana]]ದ 1932ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು [[Doctrine of Fascism]]ನಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು. ಜತೆಗೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯದ ಕೊಂಡಿಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ. * ''La Mia Vita'' ("ನನ್ನ ಜೀವನ"), ರೋಮ್‌ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಯಭಾರಿಯ (ಚೈಲ್ಡ್) ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ರಚಿಸಲಾದ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ. ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರದಿದ್ದ ಮುಸೊಲಿನಿ, ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಅರ್ನಾಲ್ಡೋ ಮುಸೊಲಿನಿಗೆ ಹೇಳಿ ಬರೆಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. 1929ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಕಥೆಯು, ಇಟಾಲಿಯನ್ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತನ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರೀ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಇಂಬುನೀಡಿದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಮೇಲಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿತ್ವದ ಆರಂಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆತ ನೀಡಿದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1924, ಜನವರಿ 1925). * 1951ರಿಂದ 1962ರವರೆಗೆ ಎಡೊವಾರ್ಡೋ ಮತ್ತು ಡುಯಿಲಿಯೋ ಸಸ್ಮೆಲ್ ಮುಸೊಲಿನಿಯ ''opera omnia'' (ಸಮಗ್ರ ರಚನೆಗಳು)ವನ್ನು 35 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತರುವುದಕ್ಕಾಗಿ "ಲಾ ಫೆನೀಸ್" ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು {{Refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{findagrave|11638}} * [http://www.benitomussolini.info/gallery/ Benito Mussolini in pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417073652/http://www.benitomussolini.info/gallery/ |date=2009-04-17 }} * [http://www.comandosupremo.com/Mussolini.html Comando Supremo: Benito Mussolini] * [http://www.snopes.com/history/govern/trains.htm Did Mussolini really make the trains run on time?] * [http://www.publiceye.org/fascist/corporatism.html Is Mussolini quote on corporatism accurate?] * [https://www.youtube.com/watch?v=Pnz8ZIQjFR8 Mussolini comemoration in Latvia] * [http://historicalresources.org/2008/09/17/mussolinis-war-statement-declaration-of-war-against-usa-december-11-1941/ Mussolini’s War Statement - Declaration of War against USA, December 11, 1941] * [http://historicalresources.org/2008/09/19/mussolini-speech-of-the-10-june-1940-declaration-of-war-on-france-and-england/ Declaration of War on France and England] * [http://greatspeeches.wordpress.com/category/twentieth-century-speeches/benito-mussolini-speeches/ Benito Mussolini Speeches] * [http://www.libcom.org/history/articles/murder-michael-schirru Michael Schirru's failed attempt on Mussolini's life] * [https://web.archive.org/web/20071001003602/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=735492 The Jewish mother of Fascism] ''Haaretz'' ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಘೇರೀಟಾ ಸರ್ಫಾಟ್ಟಿ ಬಗೆಗೆ ಸೇವಿಯೋನಾ ಮಾನೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3144984.stm Il Duce 'sought Hitler ban'] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2003 [[BBC News]] * [https://books.google.com/books?q=mussolini+%22my+autobiography%22&amp; Google books list: "My Rise and Fall"] ಇಂದ - ಮುಸೊಲಿನಿ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=99690246 The 1928 autobiography of Benito Mussolini. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222200751/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=99690246 |date=2006-02-22 }}[http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=99690246 ಆನ್ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222200751/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=99690246 |date=2006-02-22 }} ''My Autobiography'' . ಬೆನಿಟೊ ಮುಸೊಲಿನಿ ವಿರಚಿತ ಪುಸ್ತಕ; ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕ್ರಿಬ್ನರ್‌ನ ಮಗಂದಿರು, 1928. * {{cite web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,757543,00.html|title=Islam, Duce, and Duke.|last=[[Time Magazine]]|first=April 5, 1937|accessdate=August 19, 2009|archive-date=ಮೇ 2, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110502052317/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,757543,00.html|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,797481-1,00.html|title=Death in Milan.|last=[[Time Magazine]]|first=May 7, 1945|accessdate=August 20, 2009|archive-date=ಜುಲೈ 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720092822/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,797481-1,00.html|url-status=dead}} {{start box}} {{s-off}} {{succession box|title=[[Prime Minister of Italy]]|before=[[Luigi Facta]]|after=[[Pietro Badoglio]]|years=1922&nbsp;– 1943}} {{succession box|title=[[Italian Minister of Foreign Affairs]]|before=[[Carlo Schanzer]]|after=[[Dino Grandi]]|years=1922&nbsp;– 1929}} {{succession box|title=[[Italian Minister of Foreign Affairs]]|before=[[Dino Grandi]]|after=[[Galeazzo Ciano]]|years=1932&nbsp;– 1936}} {{succession box|title=[[Italian Minister of Foreign Affairs]]|before=[[Galeazzo Ciano]]|after=[[Raffaele Guariglia]]|years=1943}} {{succession box|title=[[Italian Minister of the Interior]]|before=[[Paolino Taddei]]|after=[[Luigi Federzoni]]|years=1922&nbsp;– 1924}} {{succession box|title=[[Italian Minister of the Interior]]|before=[[Luigi Federzoni]]|after=[[Bruno Fornaciari]]|years=1926&nbsp;– 1943}} {{succession box|title=[[Head of State]] of the [[Italian Social Republic]]|before=New Title|after=End Title|years=1943&nbsp;– 1945}} {{succession box|title=[[Minister of Foreign Affairs]] of the [[Italian Social Republic]]|before=New Title|after=End Title|years=1943&nbsp;– 1945}} {{end}} {{Fascism}} {{Prime ministers of Italy}} {{Italian Minister of Foreign Affairs}} {{Persondata |NAME=Mussolini, Benito Amilcare Andrea |ALTERNATIVE NAMES=Mussolini, Benito |SHORT DESCRIPTION=Prime-Minister and [[fascism|fascist]] dictator of Italy |DATE OF BIRTH={{birth date|1883|7|29|df=y}} |PLACE OF BIRTH=Dovia di [[Predappio]], Italy |DATE OF DEATH={{death date|1945|4|28|df=y}} |PLACE OF DEATH=[[Giulino di Mezzegra]], Italy }} {{DEFAULTSORT:Mussolini, Benito}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಯುಗದ ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶೃಂಖಲವೃತ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇನೆಯ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂತರಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಸಮಯದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಸ್ತಿಕತೆ ಅಥವಾ ನಿರೀಶ್ವರವಾದದಿಂದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಸಿಸಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ಬಾಥ್‌ನ ನೈಟ್ಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಲ್ಟಾದ ನೈಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಫೈರಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫೋರ್ಲಿ-ಚೆಸೀನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವದ ಮೂಲಕ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ವ್ಹೈಟ್ ಈಗಲ್ ಸಮ್ಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು (ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್)]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಗಡೀಪಾರಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ವಿಪ್ಲವದ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:1945ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಗಳು]] l2jv3fzpnct8n5tiffo2n3kbqzfmhyd 0 23090 1375876 1357402 2026-06-26T21:23:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375876 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:GiottoArezzo.jpg|right|thumb|200px|ಜಿಯೋಟ್ಟೊ ಅವರ ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಅರೆಜ್ಜೊನಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳ ಉಚ್ಚಾಟನೆ ಕೈಗೊಂಡಿರುವುದು.]] {{paranormal}} '''ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ''' ([[ಹಿಂದಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ''ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಮಸ್'' , [[ಗ್ರೀಕ್‌]]ನ ''ಎಕ್ಸಾರ್ಕಿಜೇನ್'' -ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿಸುವುದು)ಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ [[ಹಿಡಿದಿರುವ]] [[ಭೂತ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಇತರೆ [[ಪ್ರೇತಾತ್ಮ]]ಗಳನ್ನು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿ ಪ್ರೇತಾತ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿಸುವ ಆಚರಣೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ತೀರಾ ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. == ಏಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು == === ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ === ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ದ್ರಾವಿಡರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ನಾಲ್ಕು [[ವೇದಗಳ]]ಲ್ಲಿ([[ಹಿಂದುಗಳ]] ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥ)ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥರ್ವ ವೇದ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Werner|1994|p=166}}</ref><ref>{{Harvnb|Monier-Williams|1974|pp=25–41}}</ref> ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೇತಾತ್ಮಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ನಂಬಿಕೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾಳ,ಒಡಿಶಾ ಹಾಗೂ ಕೇರಳ ಮುಂತಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}} ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಮೂಲ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞ. ಇವನ್ನು [[ವೇದ]] ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರ]]ದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ನರಸಿಂಹನ ಹೆಸರುಗಳ ವಾಚನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ)ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ ಗೀತಾ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ,ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ 3ನೇ,7ನೇ ಮತ್ತು 8ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಓದುವುದು ಮತ್ತು ಅಗಲಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನೀಡುವುದು ಅವರನ್ನು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀರ್ತನ, ಮಂತ್ರಗಳ ಸತತ ಪಠಣ,ದೇವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು,ಪವಿತ್ರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು(ಶಿವ,ವಿಷ್ಣು,ಬ್ರಹ್ಮ,ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವರ)(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಸಿಂಹ)ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು,ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಧೂಪವನ್ನು ಉರಿಸುವುದು, ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುವುದು,ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದುವುದು ಇವು ಇತರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಚರಣೆಗಳು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಭೂತ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಪುರಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಗರುಡ ಪುರಾಣ{{Citation needed|date=August 2009}} === ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ === {{Unreferenced section|date=October 2009}} ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಪಂಥಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ರೂಪಾಲಂಕಾರ ಅಥವಾ ಗೂಢತತ್ವದ ಹಾಗೂ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ಎಂದು ಕೂಡ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಟಿಬೆಟ್ ಬೌದ್ಧರು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿ,ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕೇವಲ ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯರು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಯೋಚನೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು/ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಗಳಿಂದ ಸ್ವತಃ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ == ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ,[[ಸಂಕೇತ]]ಗಳು,[[ಚಿಹ್ನೆ]]ಗಳು, [[ಮೂರ್ತಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ]]ಗಳು ಮುಂತಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ [[ದೇವರು]], [[ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ]] ಅಥವಾ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ [[ದೇವತೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಧಾನದೇವತೆ]]ಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬಹುದು. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕೇತರ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂತ ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವತಃ [[ದುಷ್ಟ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕರು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಇವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು,ಭೂತ ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಸೆ ಉಂಟಾಗದಂತೆ ಖಾತರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂಸೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮಲಾಚಿ M. (1976) ಹಾಸ್ಟೇಜ್ ಟು ದಿ ಡೆವಿಲ್: ಐವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಭೂತಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಹಾರ್ಪೆಕಾಲಿನ್ಸ್ p.462 ISBN 0-06-065337-X</ref> === ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ === ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ,ಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಏಸು ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ]] ದುಷ್ಟ ಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದಾನೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಆಧರಿಸಿದೆ.{{bibleverse||Matthew|10:1}}{{bibleverse||Matthew|10:8}}{{bibleverse||Mark|6:7}}{{bibleverse||Luke|9:1}}{{bibleverse-nb||Luke|10:17}}{{bibleverse||Mark|16:17}} ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕುರಿತ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ,ತನ್ನ ಉದ್ಧಾರಕ ಗುಣದ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆದು,ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.<ref>{{CathEncy|wstitle=Exorcism}}</ref>. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕುರಿತ [[ಯಹೂದ್ಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]ದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ "ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂತಗಳ ಉಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ" ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, "ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲು ವಿಫಲರಾದ ಭೂತಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಬಲಾಢ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ".<ref>[http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=254&amp;letter=J&amp;search=jesus%20casting%20out%20demons#998 JewishEncyclopedia.com - JESUS OF NAZARETH]</ref> ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ,ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ(ಬೈಬಲ್ ವಿಭಾಗ)ಯಲ್ಲದ ಯಹೂದ್ಯ ಮೂಲಗಳು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಔಷಧಗಳ ಜತೆ ವಿಷಯುಕ್ತ ಬೇರಿನ ರಸ ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಲಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.earlyjewishwritings.com/text/josephus/war7.html ಜೋಸೆಫಸ್, "B. J." vii. ][http://www.earlyjewishwritings.com/text/josephus/war7.html 6, § 3]; Sanh. 65b.</ref> ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗಳನ್ನು ಯಹೂದಿ ವಿಭಾಗ [[ಎಸೀನ್]] ಕುಮ್ರಾನ್‌ನ ([[ಮೃತ ಸಮುದ್ರ ದಾಖಲೆಗಳು]])ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಸಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:St. Francis Borgia Helping a Dying Impenitent by Goya.jpg|right|thumb|ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೋರ್ಗಿಯ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಗೋಯಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರ.]] ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ [[ನಂಬಿಕೆ]]ಯು ಒಂದು [[ಧಾರ್ಮಿಕವಿಧಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ [[ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ]] ಅಥವಾ [[ಪಾಪನಿವೇದನೆ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಸ್ಕಾರ]]ವಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫಲಪ್ರದತೆಯು... ಬದಲಾಗದ ಸೂತ್ರದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ನಿಗದಿತ ಕ್ರಮಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲಪ್ರದತೆಯು ಎರಡು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ:ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮತ್ತು ನಿಷಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಚರ್ಚ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕನ ನಂಬಿಕೆ".<ref>ಮಾರ್ಟಿನ್ M. 1976) ''ಹಾಸ್ಟೇಜ್ ಟು ದಿ ಡೆವಿಲ್: ದಿ ಪೊಸೆಷನ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ಆಫ್ ಫೈವ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್'' . ಹಾರ್ಪರ್ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಅನುಬಂಧ ಒಂದು "ದಿ ರೋಮನ್ ರಿಚ್ಯುಯಲ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್" p.459 ISBN 0-06-065337-X</ref> ಹಾಗೆ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ,ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ವಿಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗಳನ್ನು,ಚರ್ಚ್ [[ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ,ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೇಮಕವಾದ ಪಾದ್ರಿ(ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಚ್ ಅಧಿಕಾರಿ)ಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್‌ರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರವೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' ಹೀಗೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ: ಅವುಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದ ಜತೆ ಬೆರಸಬಾರದಿತ್ತು. ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆ ಎಷ್ಟೇ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ಜತೆ ಬೆರೆಸಬಾರದಿತ್ತು. [[ರೋಮನ್ ಆಚರಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಭೂತ ಹಿಡಿದದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭೂತಹಿಡಿವನಿಗೆ ಫೂರ್ವಭಾವಿ ಪರಿಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೇ ವಿದೇಶಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುವುದು;ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ; ಭೂತಹಿಡಿದವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರದ ಗುಪ್ತ ಅಥವ ದೂರದ ವಸ್ತುಗಳ ಜ್ಞಾನ, ಯಾವುದೇ ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುವಿಗೆ ವಿರೋಧ,ಯಥೇಚ್ಛ [[ದೈವನಿಂದೆ]] ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಅಪಚಾರ]]. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಜನವರಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ಆದರೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂತಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಭೂತವು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೂ,ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಕ್ತ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಆಚರಣೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದು,ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು,ಸ್ತುತಿಗಳು,''[[ಎಕ್ಸೋರ್ಸಿಸಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಟನ್ ಸಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್]]'' ಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೇವರ ಆವಾಹನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಹಿಂದೆ [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಸಂತನ ಆದೇಶ]]ವಾದ ''[[ವೇಡ್ ರಿಟ್ರೊ ಸಟಾನ]]'' (ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗು ಸೈತಾನ)ಮುಂತಾದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವೆಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ಗಳು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿರಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೇಲ್ ಚಾಪ್ಲೆಟ್]] ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು.{{Citation needed|date=July 2008}}. === ಆಂಗ್ಲಿಕಾನ್ ಚರ್ಚ್ ಆಚರಣೆ === ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 1974ರಲ್ಲಿ "[[ವಿಮೋಚನೆ ಸಚಿವಾಲಯ]]"ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅದರ ರಚನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ,ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಡಯೋಸಿಸು(ಬಿಷಪ್ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ)]]ವು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಮತ್ತು ಮನೋರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಾದ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ,ಅದರ ಮುಂದೆ ತಂದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿವರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ವಾಸ್ತವಿಕ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗಳು ಬಹು ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="batty1">{{cite news | last = Batty | first = David | date = 2001-05-02 | url = https://www.theguardian.com/society/2001/may/02/socialcare.mentalhealth1| title = Exorcism: abuse or cure? | work = Guardian Unlimited | accessdate = 2007-12-29 }}</ref> [[ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಕೇಷನಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್'' ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದೆ.ಆದರೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ "ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ"ನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಲ್ಲ.<ref>"ಕನ್ಸರ್‌ನಿಂಗ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಂ", ''ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಕೇಷನಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್'' , ಚರ್ಚ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್</ref> ಡಯೋಸಿಸನ್ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ [[ಪಾದ್ರಿಗಳು]] ಡಯೋಸಿಸನ್ [[ಬಿಷಪ್]] ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸದಿರಬಹುದು. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಬಿಷಪ್ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿಶೇಷತಜ್ಞರ ತಂಡ([[ಮನೋವೈದ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯ]])ರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. === ಲೂಥರ್ ತತ್ತ್ವ === [[ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್]] ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ದಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಿದ್ದು,[[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]] ಸಣ್ಣ ಆದೇಶದಿಂದ ಭೂತಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ(ಮಾರ್ಕ್ 1:23–26; 9:14–29; Luke 11:14–26)<ref name="LCMS-Exorcism">{{cite web|url = http://www.lcms.org/ca/www/cyclopedia/02/display.asp?t1=E&word=EXORCISM| title = Exorcism|publisher = Lutheran Church Missouri Synod|accessdate = 2009–05–27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041110221247/http://www.lcms.org/ca/www/cyclopedia/02/display.asp?t1=E&word=EXORCISM|archivedate=2004-11-10}}</ref> [[ದೇವದೂತರು]] ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು(ಮ್ಯಾಥಿವ್ 10:1;ಆಕ್ಸ್ಟ್ 19:11–16).<ref name="LCMS-Exorcism"/> ಕೆಲವು [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ]] ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಲೂತರ್ ತತ್ತ್ವ ಅನೇಕ ವಾದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ನಂಬಿಕೆಯಿರಲಿ ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಭೂತಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಬಹುದೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ನಂಬುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ಮಾಡಿದರೂ(ರೋಮನ್ಸ್ 6:18) ಅವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪಾಪದ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು,ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭೂತದಿಂದ ಕೂಡ ಬಂಧಿತನಾಗಿರಬಹುದು"<ref name="Kaohsiung Lutheran Mission-Exorcism">{{cite web|url = http://johnsmith.asia/can_christians.htm|title = Can a Christian Have a Demon?|publisher = Kaohsiung Lutheran Mission|accessdate = 2009–05–27|archive-date = 2010-01-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20100125233132/http://johnsmith.asia/can_christians.htm|url-status = dead}}</ref> [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಸುಧಾರಣೆ]]ಯ ನಂತರ,[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಬಳಸಿದ ರೋಮನ್ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Christian Classics Ethereal Library-Exorcism">{{cite web|url = http://www.ccel.org/s/schaff/encyc/encyc04/htm/ii.vii.htm| title = Exorcism|publisher = Christian Classics Ethereal Library|accessdate = 2009–05–27}}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯನ್ನು 1526ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ''ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಲುಥೇರನ್ ವಿಧಿ'' ಯ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಲುಥೇರನ್ ಸೇವಾ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref name="Christian Classics Ethereal Library-Exorcism"/><ref name="Ferber-Lutheran Exorcism">{{cite book |last=Ferber|first=Sarah|title=Demonic possession and exorcism in early modern France|year=2004 |publisher=Routledge|page=38|url=https://books.google.com/books?id=DNS5oatndpUC&pg=PA38&lpg=PA38&dq=exorcism+lutheran&source=bl&ots=Fu9K0BClts&sig=2VDybAx064WNAL03kxu5jm1tr_E&hl=en&ei=NdMcSo7VMZGMNeejtJUP&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10#PPA38,M1|accessdate=2009-05-25|isbn=0415212650}}</ref> [[ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೈಪಿಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ,{{cquote|In general, satanic possession is nothing other than an action of the devil by which, from God's permission, men are urged to sin, and he occupies their bodies, in order that they might lose eternal salvation. Thus bodily possession is an action by which the devil, from divine permission, possesses both pious and impious men in such a way that he inhabits their bodies not only according to activity, but also according to essence, and torments them, either for the punishment or for the discipline and testing of men, and for the glory of divine justice, mercy, power, and wisdom.<ref name="Christian Classics Ethereal Library-Exorcism"/><ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/>}}ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಭಾವಪರವಶತೆ,ಅಪಸ್ಮಾರ,ಅತಿನಿದ್ರೆ,ಮನೋರೋಗ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಉನ್ಮಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಂತಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣಗಳ ಫಲವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು [[ಭೂತ ಬಾಧೆ]]ಯೆಂದು ತಪ್ಪುತಿಳಿಯಬಾರದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism">{{cite web|url = http://www.angelfire.com/ny4/djw/lutherantheology.demonpossession.html| title = Quotes and Paraphrases from Lutheran Pastoral Handbooks of the 16th and 17th Centuries on the Topic of Demon Possession|publisher = David Jay Webber|accessdate = 2009–05–27}}</ref> ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರಕಾರ,ಭೂತ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: # ಗೋಪ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುವುದು, ಕಳೆದುಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವುದು, ಒಬ್ಬರು ಕಲಿತಿರದ ಜಟಿಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು(ಉದಾ.,ವೈದ್ಯಕೀಯ) ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೇತಾತ್ಮದಿಂದ ನೆರವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರೇತಾತ್ಮವು ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮವು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದು,ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಆವರಿಸಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> # ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಲಿಯದಿರದ ಭಾಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಜ್ಞಾನ. ಭೂತವು ಒಬ್ಬರ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ(ಲ್ಯೂಕ್ 11:14),ಪೂರ್ವದ ಚರ್ಚ್ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದೆವ್ವ ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಲಿತಿರದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> # ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿ(ಮಾರ್ಕ್ 5:2-3),ಅವರಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮೀರಿದ ಶಕ್ತಿ. ಭೂತ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉನ್ಮಾದತೆಯನ್ನು ಭೂತಹಿಡಿದೆದೆಯೆಂಬ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು. ಇನ್ನೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಭೂತಹಿಡಿಯಬಹುದು.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ಚರ್ಚ್ ಎರಡನೇ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದೆ. ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕೂಗುವುದು(ಮಾರ್ಕ್ 5:5)[[ದೇವರ]][[ನಿಂದನೆ]] ಮತ್ತು ನೆರೆಯವರನ್ನು ಮೂದಲಿಸುವುದು, ಚಲನವಲನಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷ(ಉದಾ:ಹೆದರಿಕೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಲನವಲನಗಳು,ಮುಖವನ್ನು ತಿರುಚುವುದು,ವಿಕಟವಾಗಿ ನಗುವುದು,ಹಲ್ಲನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು,ಉಗುಳುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚುವುದು,ಸ್ವಯಂ ಹಿಂಸೆ,Mk 9:20; Lk. 8:26f.), ಅಮಾನವೀಯ ಮೋಜು(ಉದಾ:ಸಹಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ),ದೇಹಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ,ದೇಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಗಾಯಗಳು,ದೇಹಗಳ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನೆ(ಉದಾ:ಭೂತ ಹಿಡಿದಿರುವ ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕುದುರೆಯಂತೆ ಓಡಲು ಶಕ್ತ)ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮರೆಯುವುದು.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೆಟ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದು, ವಿಷಣ್ಣತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದು,ವೇಗದ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಪ್ರಯತ್ನ(ಮಾರ್ಕ್ 9:18[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ]ಮತ್ತು ಇತರ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ಈ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಬಳಿಕ,ಚರ್ಚ್ ಅನುಭವಿ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿವರಣೆಯಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ನಿಜವಾದ ಭೂತಬಾಧೆ ಗುರುತಿಸಿದಾಗ,[[ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಚಿವ]]ರಿಂದ ಆರೈಕೆಗೆ ಭೂತಪೀಡಿತನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಅವರು,ಕೊಳಕು ಲಾಭಕ್ಕೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡದೇ ಅಂತರಾತ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಅವರು ಸುಭದ್ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಭೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ಈ ಹಂತದವರೆಗೆ ಭೂತಬಾಧೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಚರ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗುರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ಈ ವಾಗ್ದಂಡನೆ ಅಥವಾ ಸಾಂತ್ವನದ ಬಳಿಕ,ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭೂತ ಹಿಡಿದವನನ್ನು ಹಾನಿಕರ ದ್ರವಗಳಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/> ಧರ್ಮಗುರುವಿನ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:{{cquote| * Let the confession of the Christian faith be once required of Him, let him be taught concerning the works of the devil destroyed by Christ, let him be sent back faithfully to this Destroyer of Satan, Jesus Christ, let an exhortation be set up to faith in Christ, to prayers, to [[penitence]]. * Let ardent prayers be poured forth to God, not only by the ministers of the Church, but also by the whole Church. Let these prayers be conditioned, if the liberation should happen for God's glory and the salvation of the possessed person, for this is an evil of the body. * With the prayers let [[fasting]] be joined, see Matthew 17:21. * [[Alms]] by friends of the possessed person, Tobit 12:8-9. * Let the [[Confession of faith|confession of the Christian faith]] be once required of Him, let him be taught concerning the works of the devil destroyed by Christ, let him be sent back faithfully to this Destroyer of Satan, Jesus Christ, let an exhortation be set up to faith in Christ, to prayers, to penitence.<ref name="Mayes-Lutheran Exorcism"/>}} === ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟರ ತತ್ತ್ವ === "ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು [[ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.".<ref name="The Methodist Church-Exorcism (1)">{{cite book|title=The Methodist Conference - Friday 25th June, 1976 (Preston)|quote=...the casting out of an objective power of evil which has gained possession of a person.|publisher = The Methodist Church of Great Britain|accessdate = 2008–05–23}}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ,ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ, "ಕ್ರೈಸ್ತನ ಸಚಿವಾಲಯ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ,ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ".<ref name="The Methodist Church-Exorcism (2)">{{cite book|title=The Methodist Conference - Friday 25th June, 1976 (Preston)|quote=...the authority to exorcise has been given to the Church as one of the ways in which Christ's Ministry is continued in the world.|publisher = The Methodist Church of Great Britain|accessdate = 2008–05–23}}</ref> [[ನೇಮಿತ ಪಾದ್ರಿ]]ಯು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮೊದಲಿಗೆ [[ಜಿಲ್ಲಾ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್]] ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕು.<ref name="The Methodist Church-Exorcism (3)">{{cite book|title=The Methodist Conference - Friday 25th June, 1976 (Preston)|quote=The form of any service of healing for those believed to be possessed should be considered in consultation with the ministerial staff of the circuit (or in one-minister circuits with those whom the Chairman of the District suggests).|publisher = The Methodist Church of Great Britain|accessdate = 2008–05–23}}</ref> ಸಹಾಯ ಕೋರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಖಾತರಿ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="The Methodist Church-Exorcism (4)">{{cite book|title=The Methodist Conference - Friday 25th June, 1976 (Preston)|quote=Since pastoral guidance is first and foremost concerned to assure the presence and love of Christ, it is important to follow this practice in these cases also.|publisher = The Methodist Church of Great Britain|accessdate = 2008–05–23}}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೆ, ಬೈಬಲ್, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಮತಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು.<ref name="The Methodist Church-Exorcism (5)">{{cite book|title=The Methodist Conference - Friday 25th June, 1976 (Preston)|quote=The ministry of bible, prayer and sacraments should be extended to those seeking help. |publisher = The Methodist Church of Great Britain|accessdate = 2008–05–23}}</ref> ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಯೋಗವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref name="Westminster Methodist Central Hall-Exorcism">{{cite web|url = http://www.methodist-central-hall.org.uk/sermons/MartinTurnerSermons/ExorcismIn2006.pdf|title = Exorcism in 2006|publisher = Westminster Methodist Central Hall (Rev. Martin Turner)|accessdate = 2009–05–25|archive-date = 2011-07-17|archive-url = https://web.archive.org/web/20110717114708/http://www.methodist-central-hall.org.uk/sermons/MartinTurnerSermons/ExorcismIn2006.pdf|url-status = dead}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಭೂತ ಆವರಿಸಿದೆಯೆಂದು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ನಂಬಿಕೊಂಡು,ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ [[ಪಾದ್ರಿ]]ಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಮಹಿಳೆಯ ಮನೆಯಿಂದ [[ಭೂತ]]ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಅವರು ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಗುರುವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಟದ ಮೂಲವೆಂದು ನಂಬಲಾದ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ [[ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಭುಭೋಜನ ಸಂಸ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.<ref name="Westminster Methodist Central Hall-Exorcism" /> ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಬಳಿಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="Westminster Methodist Central Hall-Exorcism" /> === ಪೆಂಟಿಕಾಸ್ಟಲ್ ತತ್ತ್ವ === [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಚಾರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಮೂವೆಮೆಂಟ್]](ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಕೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ರೂಪ)ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಡಿಮೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ವಿಚೋಚನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ]]. ವಿಮೋಚನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೇ ಅವನ ಜೀವನದೊಳಕ್ಕೆ ಭೂತವು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಭೂತವು ಸಾಧಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಚೈತನ್ಯ ಭರಿತ ಕ್ರೈಸ್ತ"ನಲ್ಲಿ ಅವನ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭೂತ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ,ಭೂತವು ಆಸರೆ ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಹಾದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಮತಾಂತರ ಪೂರ್ವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ(ನಿಗೂಢ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಮುಂತಾದವು)ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಪೊಲೋಮಾ M. (1982) ದಿ ಚಾರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಮ್ಯೂಮೆಂಟ್: ಈಸ್ ದೇರ್ ಎ ನ್ಯೂ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟ್? p97 Isbn. 0805797211</ref><ref>ಕ್ಯೂನಿಯೊ M. (2001) ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್: ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಲಿಂಗ್ ಡೆಮನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಪ್ಲೆಂಟಿ ಡಬಲ್‌ಡೇ : ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. pp.111-128 isbn. 0385501765</ref> ವಿಮೋಚನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರೇತಾತ್ಮದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಹೋಲಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ 1 ಕಾರಿಯಾಂತಸ್ 12ನಿಂದ ಲಭಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು,ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಗ್ರಹಿಸಲು" ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪೊಲೋಮಾ M. (1982) ದಿ ಚಾರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಮ್ಯೂಮೆಂಟ್: ಈಸ್ ದೇರ್ ಎ ನ್ಯೂ ಪೆಂಟೆಕಾಸ್ಟ್ ? p60 isbn:0805797211</ref> ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ವಿರೋಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಒಂದು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ,ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಕ್ಯುನಿಯೊ M. (2001)ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ : ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಲಿಂಗ್ ಡೆಮನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಪ್ಲೆಂಟಿ ಡಬಲ್‌ಡೇ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. pp.118-119 Isbn: 0385501765</ref> ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜನರನ್ನು Fr.ಗೇಬ್ರಿಲೆ ಅಮೋರ್ಥ್ "ತ್ರಿಕಾಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತೀ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಸದಾ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ: ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂತವು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸದಾ ನಮ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆಂದು ಅವರು ಗಮನಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ<ref>ಅಮೋರ್ತ್ G. (1990) ಆನ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್ ಟೆಲ್ಸ್ ಹಿಸ್ ಸ್ಟೋರಿ. tns. ಮೆಕೆಂಜಿ N. ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಪ್ರೆಸ್: ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ. pp157-160 isbn. 0898707102</ref> === ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ === [[ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಟೆವಾಹೆಡೊ ಚರ್ಚ್‌]]‍ನಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು ಅಥವಾ ''[[ಬೂಡಾ]]'' ದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಜನರ ಪರವಾಗಿ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭೂತ ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಚರ್ಚ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="geleta">ಗೆಲೇಟಾ ಅಮ್‌ಸಾಲು ಟೆಡೆಸೆ. "[http://www.lausanne.org/all-documents/ethiopian-case-study.html ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ: ಡೆಮೋನೈಸೇಷನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ಇನ್ ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101104543/http://www.lausanne.org/all-documents/ethiopian-case-study.html |date=2010-01-01 }}". ವಿಶ್ವ ಸುವಾರ್ತೆ ಬೋಧನೆಯ ಲೌಸಾನೆ ಸಮಿತಿ, ನೈರೋಬಿ, ಆಗಸ್ಟ್ 2000.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿದ್ದಾಗ,ಈ ಬಾಧೆಗೆ ಭೂತಗಳೇ ಕಾರಣವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="geleta"/> ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಕೃತ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ, ಭೂತ ಹಿಡಿದಿದ್ದರ ಸಂಕೇತವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="geleta"/> ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿ-ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂತಾದವು ಜತೆಗೆ [[ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಷಾಜ್ಞಾನ]]ವು ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="geleta"/> ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನ ಅಮ್ಸಾಲು ಗೆಲೇಟಾ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote> ಇದು ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಹಾಗೂ ವಿಜಯದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು,ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದುವುದು,ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಾತ್ಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗ ಪ್ರೇತಾತ್ಮದ ಜತೆ ಮಾತನಾಡುವುದು. ಇದು ಸಲಹೆಗಾರರಿಗೆ(ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ)ಪ್ರೇತಾತ್ಮವು ಭೂತಹಿಡಿದವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಮೋಚನೆಯ ಬಳಿಕ ಬಲಿಪಶುವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರೇತಾತ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="geleta"/></blockquote> ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯು ಸದಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ,ಗೆಲಾಟಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳು ಅಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ,ಭೂತಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಆನಂತರ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ "ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಾತ್ಮಕ್ಕೆ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಲ್ಲದೇ ಬೇರಾವುದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ"<ref name="geleta"/> === ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ === ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಚರಣೆಯ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಮುಂಚೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ಸಂಭವನೀಯ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ನಂತರ,ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹಾನಿಕರ ಭೂತಪೀಡಿತ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು == * [[ಸಾಲ್ವಡೋರ್ ಡಾಲಿ]] 1947ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಟಾಲಿಟನ್ [[ಫ್ರಯರ್]] ಗೇಬ್ರಿಲೆ ಮಾರಿಯ ಬೆರಾರ್ಡಿ ಅವರಿಂದ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಶಿಲುಬೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಕೆತ್ತನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಡಾಲಿ ಅದನ್ನು ಫ್ರಯರ್‌ಗೆ ಅಭಿನಂದನಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ.<ref>[http://www.cathnews.com/news/510/72.php ಡಾಲಿ`ಸ್ ಗಿಫ್ಟ್ ಟು ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್ ಅನ್‌ಕವರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011193554/http://cathnews.com/news/510/72.php |date=2007-10-11 }} ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ನ್ಯೂಸ್ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005</ref> * [[ಅನ್ನೆಲೀಸ್ ಮೈಕೇಲ್]] ಜರ್ಮನಿಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು,6 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೂತಗಳ ಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ತರುವಾಯ 1975ರಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು. ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''[[ದಿ ಎಕ್ಸಾರ್‌ಸಿಸಮ್ ಆಫ್ ಎಮಿಲಿ ರೋಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ರಿಕ್ವೆಯಮ್]]'' ಅನ್ನೆಲೀಸಾ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಧರಿಸಿವೆ. ''ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ಆಫ್ ಅನ್ನೆಲೀಸ್ ಮೈಕೇಲ್'' (ಪಾಲಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ)ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಸಹ ತಯಾರಾಗಿದ್ದು, ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಟೇಪ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=y0Ak-3wS7cQ</ref> * "ರಾಬ್ಬಿ" ಎ.ಕೆ.ಎ.ಎಂಬ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಬಾಲಕರಾಬ್ಬಿ ಡೋಯಿ"1949ರಲ್ಲಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದನು. ಇದು [[ವಿಲಿಯಂ ಪೀಟರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಟಿ]] ಬರೆದ ಭಯಾನಕ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಚಿಲನಚಿತ್ರ ದಿ ''[[ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್‌]]'' ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. 1950ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್‍ಟೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ,ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಟಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು [[ಕಾಟೇಜ್ ಸಿಟಿ ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್-ನಾರ್,ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] ಎರಡೂ ಕಡೆ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.riverfronttimes.com/Issues/2005-10-26/news/feature.html |title=St. Louis - News - Hell of a House |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527165335/http://www.riverfronttimes.com/Issues/2005-10-26/news/feature.html |url-status=dead }}</ref> [[ಫಾದರ್ ವಿಲಿಯಂ S.ಬೌಡರ್ನ್]],S.J.,ಫಾದರ್ ರೇಮಂಡ್ ಬಿಷಪ್ S.J. ಮತ್ತು ಆಗಿನ [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್]],ಪಾದ್ರಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರದ Fr. [[ವಾಲ್ಟರ್ ಹ್ಯಾಲೋರನ್]],S.J. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>[http://www.strangemag.com/exorcistpage1.html ಪಾರ್ಟ್ I - ದಿ ಹಾಂಟಡ್ ಬಾಯ್: ದಿ ಇನ್‌ಸ್ಪೈರೇಷನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್]</ref> * [[ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ]] ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ಹೆನ್ರಿ ಡಿಸೌಜಾ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇಲೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ತಳಮಳಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂಬ ಅವರ ಭಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[http://archives.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/south/09/04/mother.theresa.exorcism/ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್: ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಅಂಡರ್‌ವೆಂಟ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050917210156/http://archives.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/south/09/04/mother.theresa.exorcism/ |date=2005-09-17 }} CNN 04 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001</ref> * [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಉಪನಗರ [[ವೈನುಯೊಮೋಟಾ]]ದ [[ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ]]ಯಿಂದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಮೃತಪಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಹದಿವಯಸ್ಕನ(ಳ)ನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸುದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬದ ಐವರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರನ್ನಾಗಿಸಿ ಕಸ್ಟಡಿಯೇತರ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.stuff.co.nz/dominion-post/wellington/2497284/Deadly-curse-verdict-five-found-guilty http://www.stuff.co.nz/dominion-post/wellington/2497284/Deadly-curse-verdict-five-found-guilty]</ref> * [[ಜೋಹನ್ ಬ್ಲಮ್‌ಹಾರ್ಡ್]] ಗಾಟ್ಲೀಬಿನ್ ಡಿಟ್ಟಸ್‌ಗೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು 1842-1844ರವಗೆ 2 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಟ್ಲಿಂಜೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡರು. ಪಾದ್ರಿ ಬ್ಲಮ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಅವರ ಹೋಬಳಿಯು ತರುವಾಯ ಪಾಪ ನಿವೇದನೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು.ಯಶಸ್ವಿ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url = http://davidkeames.googlepages.com/blumhardt%27sbattle|title = Blumhardt’s Battle: A Conflict With Satan|publisher = Thomas E. Lowe, LTD|accessdate = 2009–09–23|archive-date = 2009-08-26|archive-url = https://web.archive.org/web/20090826042128/http://davidkeames.googlepages.com/blumhardt%27sbattle|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.plough.com/ebooks/pdfs/Awakening.pdf|title = The Awakening: One Man's Battle With Darkness|author = Friedrich Zuendel|publisher = The Plough|accessdate = 2009–09–23|archive-date = 2010-10-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20101010145407/http://www.plough.com/ebooks/pdfs/Awakening.pdf|url-status = dead}}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ == [[ಭೂತ ಹಿಡಿಯುವುದು]] [[DSM-IV]] ಅಥವಾ [[ICD-10]] ಗುರುತಿಸಿದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ [[ಮಾನಸಿಕ]] ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವಲ್ಲ. ಭೂತಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವವರು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಉನ್ಮಾದತೆ]],[[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]],[[ಮನೋವಿಕಾರ]],[[ಟೌರೆಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]],[[ಅಪಸ್ಮಾರ]],[[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]], [[ವಿಘಟಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳ ವ್ಯಾಧಿ]]ಯನ್ನು ಭೂತಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂದು ಹೊಣೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="How Exorcism Works">[http://science.howstuffworks.com/exorcism5.htm ಹೌ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ವರ್ಕ್ಸ್]</ref><ref>{{Cite web |url=https://scholarsbank.uoregon.edu/dspace/handle/1794/1530 |title=J. ಗುಡ್ವಿನ್, S. ಹಿಲ್, R. ಅಟ್ಟಿಯಾಸ್ "ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಎಂಡ್ ಫೋಲ್ಕ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್: ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಟು ದಿ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೋಸಿಯೇಟಿವ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್" |access-date=2010-04-14 |archive-date=2006-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060908134757/https://scholarsbank.uoregon.edu/dspace/handle/1794/1530 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.leaonline.com/doi/abs/10.1207/s15327752jpa6603_4 ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಅಸ್ಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ (ಆಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್)]</ref> [[ವಿಘಟಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವ್ಯಾಧಿ]]ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ,ಬದಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, 29% ತಮ್ಮನ್ನು ಭೂತಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/erlendsson_01_jun_03.pdf |title=ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವರ್ಡ್ - ಹರಾಲ್ಡರ್ ಎರ್ಲೆಂಡ್‌ಸನ್ 1.6.03 ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090319213243/http://www.rcpsych.ac.uk/pdf/erlendsson_01_jun_03.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜತೆಗೆ ಡಿಮೋನೊಮ್ಯಾನಿಯ ಅಥವಾ ಡೆಮೊನೊಪಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಏಕೋನ್ಮಾದ(ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಗೀಳು]])ದ ರೂಪವೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೂತಗಳು ತನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂದು ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂತಹಿಡಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜನರ ಮೇಲೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು [[ಪ್ಲಸೇಬೊ]] ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಸಲಹೆ]]ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಕಾರಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.livescience.com/strangenews/050830_emilyrose.html ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಸನ್: ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ಸ್, ಫಿಕ್ಷನಲ್ ಎಂಡ್ ಫೇಟಲ್]</ref> ಕೆಲವು ಭೂತಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಶಂಸಕರು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಬಳಲುವವರಾಗಿದ್ದು,ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ "ಭೂತ ಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯಂತೆ ನಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="How Exorcism Works"/> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ,ಮನೋವೈದ್ಯ [[M.ಸ್ಕಾಟ್ ಪೆಕ್]] ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ(ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಭೂತ ಹಿಡಿದಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಯತ್ನ)ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಎರಡು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತ ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ನೈಜ ವಿದ್ಯಮಾನ ಎಂದು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ರೋಗಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಮಾನದಂಡವು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನದಂಡಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೆಂದು ಅವರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದರು. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆಂದು ಕೂಡ ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅವರ ಅನುಭವಗಳ ನಂತರ,ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ,[[DSMIV]]ಯಲ್ಲಿ "ಇವಿಲ್(ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ)" ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮನೋವೈದ್ಯರ ಸಮುದಾಯವು ಸೇರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು.<ref>{{cite book|author=Peck M. MD|year=1983|title=People of the Lie: the Hope for Healing Human Evil|publisher=Touchstone|location=New York}}</ref> == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{In popular culture|date=January 2010}} {{Trivia|date=January 2010}} ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಭಯಾನಕ]]ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. * ''[[ದಿ ಡೈಬಕ್]] '' ( [[S. ಆನ್‌ಸ್ಕಿ]])ಯವರ 1914ರ ನಾಟಕ. * ''[[ದಿ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್]]'' (1971 ಕಾದಂಬರಿ[[ವಿಲಿಯಂ ಪೀಟರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಟಿ]]) * '' [[ದಿ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್]]'' (1973ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ಪೀಟರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಟಿ]]ಯ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಆಧಾರಿತವಾದ ಜನಪದ ಕಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಹೊಂದಿದೆ. * ''[[ರಿಪೊಸೆಸ್ಸಡ್]]'' (1990 ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಲಿಂಡಾ ಬ್ಲೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಲೆಸ್ಲಿ ನೀಲ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವರ್ಗ]]) * ''[[ಕ್ಯಾ ಡಾರ್ಕ್ ಲೀನಿಯೇಜ್]]'' (2003 ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್) * ''[[ಸೂಪರ್‌ನ್ಯಾಚುರಲ್]]'' (2005 ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ) * ''[[ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟೈನ್]]'' (2005 ಚಲನಚಿತ್ರ) [[DC]]/[[ವರ್ಟಿಗೊ]] [[ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ]] ''[[ಹೆಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್]]'' ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. * ''[[ದಿ ಎಕ್ಸರ್ಸಿಸಂ ಆಫ್ ಎಮಿಲಿ ರೋಸ್]]'' (2005 ಚಲನಚಿತ್ರ) [[ಅನ್ನೆಲೀಸಿ ಮೈಕೇಲ್]] ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. * ''[[ರೀಕ್ವಿಯಂ]]'' (2006 ಜರ್ಮನ್-ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹ್ಯಾನ್ಸ್-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಕಿಮಿಡ್ ಅವರಿಂದ) [[ಅನ್ನೆಲೀಸಿ ಮೈಕೇಲ್]] ಪ್ರಕರಣದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. * ''[[D.ಗ್ರೇ ಮ್ಯಾನ್]]'' (2006 ಜಪಾನೀಸ್ ಆನಿಮೇಷನ್ ಸರಣಿ [[ಹೋಶಿನೊ ಕಾಟ್ಸುರಾ ಅವರಿಂದ]]). * ''[[ಎ ಹಾಂಟಿಂಗ್]]'' ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಒಳಗೊಂಡ ನೈಜ ಕತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * ''[[ಸ್ಟಿಗ್ಮಾಟಾ]]'' (1999 ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಸಿಯ ಆರ್ಕ್ವೆಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಬ್ರೈನ್ ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ) * ''[[ಗ್ರಡ್ಜ್ 2]]'' (2006ನೇ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಜಪಾನಿ]]ನ [[ಜು-ಆನ್]] ಸರಣಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ) * ''[[ಎಲ್ ಆರ್ಫಾಂಟೊ (ದಿ ಆರ್ಫನೇಜ್)]]'' (ಜಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಬಯೋನ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಲೆರ್ಮೊ ಡೆಲ್ ಟೋರೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ 2008ನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ) * ''[[1920]]'' (2008 ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ) * ''[[ಟ್ರೂ ಬ್ಲಡ್]]'' (2008 HBO ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ) * ''[[ಅಪ್ಪಾರಿಷನ್ಸ್]]'' (2008 TV ಸರಣಿ) * ''ಸೌಲ್ ಅಬ್ಸೆಷನ್'' , a 2007 ಅಮಿ ಉಲ್ಫ್ ಸಾರ್ಟರ್ ಅವರಿಂದ 2007ರ ಕಾದಂಬರಿ, ಜಿವಿಷ್ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ವಿವರವಿದೆ. * ''[[ಬಾಯ್ಸ್ ಡು ಕ್ರೈ]]'' (ಕ್ಯುಹಾಗ್ ಪಟ್ಟಣದ ಬಗ್ಗೆ 2007 ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈ ವಿದ್ಯಮಾನ,,ಸ್ಟೀವಿಗೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಕುಟುಂಬವು ರೋಢ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ). * ''ಮೈಕೊ d'ಅಬುರ್'' (2007 ಫ್ರೆಂಚ್ ಚಲನಚಿತ್ರ) * ''[[ಪ್ಯಾರಾನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಟೇಟ್]]'' (2008 A&amp;E TV ಸರಣಿ) * ''[[ಜಾನ್ ಸಫ್ರಾನ್ ವರ್ಸಸ್ ಗಾಡ್]]'' ,ತನ್ನ ಆತಿಥೇಯ [[ಜಾನ್ ಸಾಫ್ರಾನ್]] ಅವರು ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ. * ''[[ಡೇಸ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಲೈವ್ಸ್]]'' (1995ರಲ್ಲಿ ದಿನದ ಸೋಪ್ ಆಪರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ) * ''[[ಪೆನ್ &amp; ಟೆಲ್ಲರ್: ಬುಲ್‌ಶಿಟ್!]]'' (ಶೋಟೈಮ್ TV ಸರಣಿ) ಭಾಗ 5, ಸಂಚಿಕೆ 5 - "ಎಕ್ಸೋರ್ಸಿಸಮ್", ಪ್ರಸಾರ ದಿನಾಂಕ: ಏಪ್ರಿಲ್ 19, 2007. ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್]] * [[ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ವಿಭಾಗದ ಸಚಿವಾಲಯ]] * [[ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕರ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]] * [[ಕೇಸಕ್]] * [[ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಯೋರುಬಾ ಧರ್ಮ]] * [[ಅನ್‌ಬಾರ್ನ್]] * [[ಆಡಂಬರದ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * ವಿಲಿಯಂ ಬಾಲ್ಡ್ವಿನ್, D.D.S., Ph.D., "ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರಿಲೀಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಥೆರಪಿ". ISBN 0-9728223-8-0 ವ್ಯಾಪಕ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಗಳಿರುವ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರಿಲೀಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಗಾರ ಮತ್ತು ಬೋಧಕ * [[ಶಕುಂತಲಾ ಮೋದಿ]], M.D., "ರಿಮಾರ್ಕೇಬಲ್ ಹೀಲಿಂಗ್ಸ್, ಎ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕವರ್ಸ್ ಅನ್‌ಸಸ್ಪೆಕ್ಟಡ್ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಅಂಡ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಇಲ್‌ನೆಸ್." ISBN 1-57174-079-1 ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುವ ಬೇನೆಗಳ ವಿಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. * [[ಬಾಬ್ಬಿ ಜಿಂಡಾಲ್]], [https://web.archive.org/web/20061213075345/http://images.dailykos.com/images/jindal.pdf ''BEATING A DEMON: ಫಿಸಿಕಲ್ ಡೈಮೆನ್‍‌ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್'' ]. (ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ರಿವ್ಯೂ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994) * [[ಮಲಾಚಿ ಮಾರ್ಟಿನ್]], ''ಹಾಸ್ಟೇಜ್ ಟು ದಿ ಡೆವಿಲ್'' . ISBN 0-06-065337-X. * [[M. ಸ್ಕಾಟ್ ಪೆಕ್]], ''ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆವಿಲ್ : ಮನೋವೈದ್ಯರೊಬ್ಬರ ಭೂತಹಿಡಿಯುವಿಕೆ,ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು '' . ISBN 0-87311-016-1 * [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೈಂಡೆಲ್]], ''[https://archive.org/details/webofdestinyhowm00heinrich ದಿ ವೆಬ್ ಆಫ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ]'' (ಅಧ್ಯಾಯ I - ಭಾಗ III: "ದಿ ಡ್ವೆಲ್ಲರ್ ಆನ್ ದಿ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್" ಅರ್ತ್ -ಬೌಂಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್, ಭಾಗ IV: ದಿ "ಸಿನ್ ಬಾಡಿ"—ಪೊಸೆಷನ್ ಬೈ ಸೆಲ್ಫ್-ಮೇಡ್ ಡೆಮನ್ಸ್—ಎಲಿಮೆಂಟಲ್ಸ್, ಭಾಗ V: ಆಬ್ಸೆಷನ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಎನಿಮಲ್ಸ್), ISBN 0-911274-17-0 * ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ M ಸ್ಮಿತ್, ''ದಿ ಸೆಲ್ಫ್ ಪೊಸೆಸ್‌ಡ್: ಡೈಟಿ ಎಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಪೊಸೆಷನ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯನ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲೈಸೇಷನ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006. ISBN 0-486-20070-1 * [[ಗ್ಯಾಬ್ರಿಲೆ ಅಮೋರ್ತ್]], ''ಎನ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್ ಟೆಲ್ಸ್ ಹಿಸ್ ಸ್ಟೋರಿ'' . ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ: ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 1999. ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದ ಅನೇಕ ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ. * G. ಪ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾ, ''ದಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಸ್ಕೌರ್ಜ್ - ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ಡ್ಯುರಿಂಗ್ ದಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆನೈಸೇನ್ಸ್'' , Ed. ವೈಸರ್‌ಬುಕ್ಸ್ 2002. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.fortea.us/ ಸ್ಪೆಷಲೈಸ್ಡ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವೆಬ್ ಎಬೌಟ್ ಪೊಸೆಷನ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ ][http://www.fortea.us/ ಸ್ಪೇನ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸ್ಟ್ ಫಾದರ್ ಜೋಸ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಫೋರ್ಟಿಯ] * [http://www.exorcismus.org/exorcism-and-exorcists ಮೋರ್ ಅಬೌಟ್ ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090727203751/http://www.exorcismus.org/exorcism-and-exorcists |date=2009-07-27 }} * [http://www.exorcism.de/ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಷನ್ಸ್, ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್, ಟೀಚಿಂಗ್ಸ್ ಆನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಡೆಲಿವರೇನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್] * [https://web.archive.org/web/20061213075345/http://images.dailykos.com/images/jindal.pdf Bobby Jindal. BEATING A DEMON: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧದ ದೈಹಿಕ ಆಯಾಮಗಳು (ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ರಿವ್ಯೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1994)] * {{CathEncy|wstitle=Exorcism}} * [http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=553&amp;letter=E&amp;search=Exorcism ಜಿವಿಷ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ: ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್] * [http://encyclopedia.jrank.org/EUD_FAT/EXORCISM_Gr_EEopd_av_to_conjure.html ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ :ಎಕ್ಸಾರ್ಸಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011043827/http://encyclopedia.jrank.org/EUD_FAT/EXORCISM_Gr_EEopd_av_to_conjure.html |date=2007-10-11 }} * [http://www.cofe-worcester.org.uk/work_of_the_diocese/chaplaincy_deliverance.php ಡಯೋಸಿಸ್ ಆಫ್ ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್ ವೆಬ್‌ಪೇಜಸ್ ಆನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಡೆಲಿವರೇನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070108032631/http://www.cofe-worcester.org.uk/work_of_the_diocese/chaplaincy_deliverance.php |date=2007-01-08 }} ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ * [http://www.goarch.org/ourfaith/ourfaith7079 ಎಕ್ಸೋರ್ಸಿಸಮ್ ಇನ್ ದಿ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್] {{Seven Sacraments}} {{God Arguments}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆಯ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ, ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಪದಗಳು]] 7s5g04ad9algm7xm8fy10zpqy0uhx8c 0 23094 1375872 1371173 2026-06-26T18:22:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375872 wikitext text/x-wiki {{Refimprove|date=January 2010}} '''ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ''' ವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಅಸ್ಸಾಮ್‌]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್‌]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದಂಥ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು. ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2,000ದಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಂಥ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಲಸಿಗರು [[ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿರುವಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ''[[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]'' ಕುರಿತಾಗಿ ''[[ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]'' ದಲ್ಲಿ (2009) ಇರುವ ನಮೂದಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಂದು "ಸೂತ್ರಾನುಸಾರಿಯಾಗಿರುವ ಕಥೆಯ ಎಳೆಗಳು, ಪರಿಣತಿಯಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ಹಾಡು-ಹಾಗೂ-ನೃತ್ಯದ ವಾಡಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮಗಳು, ಮತ್ತು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಥಾನಾಯಕರಿಂದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು."<ref name="eb-bollywood">ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ (2009), ''ಬಾಲಿವುಡ್‌'' .</ref> ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ [[ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ನಿಜ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]], [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]], [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯ, ಯಥಾರ್ಥತೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಿರುವ '[[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Srikanth Srinivasan"/><ref name="filmreference"/> {{South Asian cinema}} == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Charu Roy, and Seeta Devi in the 1929 film, Prapancha Pasha (A Throw of Dice), directed by Franz Osten.jpg|thumb|1929ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಪಂಚ ಪಾಶ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾರು ರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಸೀತಾ ದೇವಿ.]] 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ]] ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Khanna155">ಖನ್ನಾ, 155</ref> ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಿನಿಮೀಯ ರೂಢಮಾದರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಷಯವು ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳಾದವು.<ref name="Khanna155"/> ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವ 90ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Khanna158">ಖನ್ನಾ, 158</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇಶವು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ (ಬಂಗಾಳಿ), ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣನ್‌, ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ (ಮಲಯಾಳಂ) ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದವು.<ref name="Khanna158"/> ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್‌, ಮೀರಾ ನಾಯರ್‌, ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು.<ref name="Khanna158-59">ಖನ್ನಾ, 158–159</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ನಂಥ ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ತಂಡಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ, ದೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಯೋಗಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಕಳಿಸಿದವು.<ref name="Khanna159">ಖನ್ನಾ, 159</ref> ಭಾರತವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref name="eb-watson">ವಾಟ್ಸನ್‌ (2009)</ref><ref name="Khanna2-140">ಖನ್ನಾ, "ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌", 140</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ 600 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ, ತಲಾ 300ರಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನುಳಿದವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Khanna2-140"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವು [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ]] ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Khanna2-140"/> 100% ವಿದೇಶೀ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, [[20ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌]], [[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಷರ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ವಾರ್ನರ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌]]ನಂಥ ವಿದೇಶಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣವಾಗಿ ಕಂಡಿದೆ.<ref name="Khanna156">ಖನ್ನಾ, 156</ref> [[ಝೀ]], [[UTV]] ಮತ್ತು [[ಆಡ್‌ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌]]ನಂಥ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದ್ಯಮಗಳು ಕೂಡಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="Khanna156"/> ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ತೆರಿಗೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳ ಭರಾಟೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Khanna156"/> 2003ರ ವೇಳೆಗೆ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 30 ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟೀಕರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಸದರಿ ಮಾಧ್ಯಮವು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮನಗಾಣಿಸಿದವು.<ref name="Khanna156">ಖನ್ನಾ, 156</ref> [[ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪು]] ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವರಿಗಾಗಿ DVDಗಳಂಥ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಅವರು ವಾಸವಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಕಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂಥ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Potts74">ಪಾಟ್ಸ್‌, 74</ref> ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಆದಾಯದ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 12%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಗಳಿಕೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿವೆ. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಳಿಕೆಯು 1.3 ಶತಕೋಟಿ US ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟಿದ್ದುದು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Potts75">ಪಾಟ್ಸ್‌, 75</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]ದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿಯು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.<ref name="Kumar132">ನಗರದೊಳಗಿನ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿರುವ, ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ (RFC) ಅತ್ಯಂದ ದೊಡ್ಡದಾದ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೃತ್ತಿಪರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ....ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಏಳೂವರೆ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೌಕರರೊಂದಿಗಿನ RFCಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಡೇಪಕ್ಷ ನಲವತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ - ಕುಮಾರ್‌, 132.</ref> ಸಂಗೀತವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ತರುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಭಾರತರದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಸಂಗೀತದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೇ ಬರುವ ಆದಾಯವು 4–5%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Potts75"/> 1913ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.ಇಂದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Raja Harishchandra.jpg|thumb|ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ (1913) ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ– ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರ.]] [[ಚಿತ್ರ:Joymati.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಜೋಯ್‌ಮತಿಯ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ (1935).|link=Special:FilePath/Joymati.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:Achhut Kanya2.jpg|thumb|ಅಚ್ಚುತ್‌ ಕನ್ಯಾ (1936) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ್‌ ಕುಮಾರ್‌.]] ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಲೂಮಿಯೇರ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ (1895) ನಂತರ ಷಲನಷಿತ್ರ ಎಂಬುದು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು 1896ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಲೂಮಿಯೇರ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ [[ಮುಂಬಯಿ]]) ಪ್ರದರ್ಶನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Burra&Rao252">ಬುರ್ರಾ &amp; ರಾವ್‌, 252</ref> ಮೊದಲ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಹೀರಾಲಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ''ದಿ ಫ್ಲವರ್‌ ಆಫ್‌ ಪರ್ಷಿಯಾ'' (1898) ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರವು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Hiralal2">{{cite web |last = McKernan |first = Luke|date = 1996-12-31|url = http://www.victorian-cinema.net/sen.htm|title = Hiralal Sen (copyright British Film Institute)|accessdate = 2006-11-01}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ''[[ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913) ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮರಾಠಿ]] ಮೂಕಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ. (ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.)<ref name="Burra&Rao253">ಬುರ್ರಾ &amp; ರಾವ್‌, 253</ref> ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯು [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದ [[ಜಮ್ಷೆಡ್‌ಜಿ ಫ್ರೇಮ್ಜಿ ಮದನ್‌]] ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈತ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದಾದ್ಯಂತ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದ.<ref name="Burra&Rao253"/> ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಭಾರತದ ಜನಸಮೂಹದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="Burra&Rao252"/> ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯನ ಕೈಗೂ ಎಟುಕುವಂತಿರಲು ಟಿಕೆಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಲೆಯ ಪ್ರವೇಶದ ಟಿಕೆಟ್‌ನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Burra&Rao252"/> ಕೇವಲ ಒಂದು ''ಆಣೆ'' ಯಷ್ಟು (ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ 4 ''ಪೈಸಾ'' ) ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಪ್ರವೇಶಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ ಮನರಂಜನಾ ಮಾಧ್ಯಮವು ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ವೃಂದವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ನುಗ್ಗಿತು.<ref name="Burra&Rao252"/> ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಜನರ ಮನವನ್ನು ತಟ್ಟುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref name="Burra&Rao252"/> ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಯುವ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಶುರುಮಾಡಿದರು.<ref name="Burra&Rao252-253">ಬುರ್ರಾ &amp; ರಾವ್‌, 252–253</ref> ಇತರರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುತಂದರು.<ref name="Burra&Rao252-253"/> ಇದು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲವೂ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Burra&Rao252-253"/> ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಅಲಂ ಆರಾ]]'' ವನ್ನು 1931ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 14ರಂದು [[ಆರ್ದೇಶಿರ್‌ ಇರಾನಿ]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ.<ref name="Burra&Rao253"/> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 'ವಾಕ್ಚಿತ್ರಗಳ' ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು ಹಾಗೂ ನಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Burra&Rao253"/> ಧ್ವನಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಂತೆ 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಏಳಿಗೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ''ಇಂದ್ರಸಭಾ'' ಮತ್ತು ''ದೇವಿ ದೇವಯಾನಿ'' ಯಂಥ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡು-ಮತ್ತು-ನೃತ್ಯವು ಶುರುವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದವು.<ref name="Burra&Rao253" /> 1935ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯು ಒಂದು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಶಲಕಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಚೆನ್ನೈ]], ಕೋಲ್ಕತಾ, ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿಯಂಥ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ್ಯಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು. ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಹಪರವಶಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾದ ''[[ದೇವದಾಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref name="Burra&Rao254">ಬುರ್ರಾ &amp; ರಾವ್‌, 254</ref> 1934ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಂಬೆ ಟಾಕೀಸ್‌]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾತ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌, [[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="Burra&Rao254" /> ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ R. S. D. ಚೌಧುರಿಯು ''ರಾತ್‌'' (1930) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟರನ್ನು ಭಾರತದ ನಾಯಕರುಗಳೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ, [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ]]ಯ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಅಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref name="Burra&Rao253" /> ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ, ಪ್ರಣಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಪರಿಭಾಷೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ''[[ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'' ವು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Burra&Rao254"/> S.S. ವಾಸನ್‌ರ ''[[ಚಂದ್ರಲೇಖಾ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="Burra&Rao254"/> 1940ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಪರಿಪಾಠವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.<ref name="Burra&Rao254"/> ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಂಡುಬಂದ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ವಿಭಜಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು.<ref name="Burra&Rao254"/> ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ನಡೆದ ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಜನೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರಲೇ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು.<ref name="Burra&Rao254"/> ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು S.K. ಪಾಟೀಲ್‌ ಆಯೋಗದಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-679">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 679</ref> ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ S.K. ಪಾಟೀಲ್‌, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 'ಕಲೆ, ಉದ್ಯಮ, ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ' ನೋಡಿದ.<ref name="Rajadhyaksa96-679"/> ಪಾಟೀಲ್‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು, [[ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ]]ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ.<ref name="Rajadhyaksa96-684"/> ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನಂತರ 1960ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref name="Rajadhyaksa96-684">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 684</ref> 1949ರ ವೇಳೆಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಿರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೂ 18 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 9000 ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಕಾಯಂ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Rajadhyaksa96-681-683">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 681–683</ref> ಒಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪೀಪಲ್'ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]] (IPTA), 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುಲು ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-679"/> 1944ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಬಿಜೋನ್‌ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ]]ರ ''[[ನಬನ್ನಾ]]'' ದಂಥ ([[1943ರ ಬಂಗಾಳದ ಬರಗಾಲ]]ದ ದುರಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು), IPTAಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಘನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು. 1946ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಖ್ವಾಜಾ ಅಹ್ಮದ್‌ ಅಬ್ಬಾಸ್‌‌‌]]ರ ''[[ಧರ್ತಿ ಕೆ ಲಾಲ್‌]]'' (ಭೂಮಿಯ ಮಕ್ಕಳು) ಚಿತ್ರವು ಇದನ್ನು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-679"/> ಯಥಾರ್ಥತೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು IPTAಯ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿಜ್ಞೇಯ ಸಿನಿಮೀಯ ತಯಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ''[[ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-681">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 681</ref> === ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Nagarikscreenshot.gif|thumb|ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆರಂಭಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ರ ನಾಗರಿಕ್‌ (1952) ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ.|link=Special:FilePath/Nagarikscreenshot.gif]] [[ಚಿತ್ರ:Apu Pather1.jpg|thumb|ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ (1955–1959) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದ ಕಣ್ಣುಗಳು.|link=Special:FilePath/Apu_Pather1.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:GuruDutt.jpg|thumb|ಪ್ಯಾಸಾ (1957) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುದತ್‌. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿದ್ದ.]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದ ನಂತರದ, 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 1960ರ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=17}}</ref><ref>{{citation|title=Gender, Nation, and Globalization in Monsoon Wedding and Dilwale Dulhania Le Jayenge|first= Jenny|last=Sharpe|journal=Meridians: feminism, race, transnationalism|volume=6|issue=1|year=2005|pages=58–81 [60 & 75]}}</ref><ref>{{citation|first=Sharmistha|last=Gooptu|title=Reviewed work(s): ''The Cinemas of India'' (1896–2000) by Yves Thoraval|journal=[[Economic and Political Weekly]]|volume=37|issue=29|year=2002|date=July 2002|pages=3023–4}}</ref> ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವ್ಯಾಪಾರೀ [[ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಗುರುದತ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]'' (1957) ಹಾಗೂ ''[[ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌]]'' (1959) ಮತ್ತು [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಆವಾರಾ]]'' (1951) ಹಾಗೂ ''[[ಶ್ರೀ 420]]'' (1955) ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ-ವರ್ಗದ ನಗರ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದವು; ''ಆವಾರಾ'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಘೋರಸ್ವಪ್ನದ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕನಸಿನ ರೂಪಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾದರಪಡಿಸಿದರೆ, ''ಪ್ಯಾಸಾ'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ನಗರ ಜೀವನದ ಅವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿತು.<ref name="Gokulsing-18">{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=18}}</ref> [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ<ref>{{imdb title|id=0050188|title=Mother India}}</ref> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಮೆಹಬೂಬ್‌ ಖಾನ್‌‌‌]]ರ ''[[ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]'' (1957) ಮತ್ತು [[K. ಆಸಿಫ್‌]]ರ ''[[ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಅಜಮ್‌]]'' (1960) ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯದಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|title=Film Festival – Bombay Melody|publisher=[[University of California, Los Angeles]]|date=17 March 2004|url=http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620171328/http://www.international.ucla.edu/calendar/showevent.asp?eventid=1618|url-status=dead}}</ref> [[V. ಶಾಂತಾರಾಂ]]ರವರ ''[[ದೋ ಆಂಖೇ ಬಾರಾ ಹಾತ್‌]]'' (1957) ಚಿತ್ರವು ''[[ದಿ ಡರ್ಟಿ ಡಜನ್‌]]'' (1967) ಎಂಬ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Bobby">{{cite web|title=Do Ankhen Barah Haath (1957)|author=Bobby Sing|publisher=Bobby Talks Cinema|date=10 February 2008|url=http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114034802/http://bobbytalkscinema.com/recentpost.php?postid=postid041609102834|url-status=dead}}</ref> [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]]ರವರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಮಧುಮತಿ]]'' (1958) ಚಿತ್ರವು [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪುನರ್ಜನ್ಮ]]ದ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Doniger">{{citation|last=Doniger|first=Wendy|title=The woman who pretended to be who she was: myths of self-imitation|chapter=Chapter 6: Reincarnation|pages=112–136 [135]|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=0195160169}}</ref> [[ಕಮಲ್‌ ಅಮ್ರೋಹಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜಯ್‌ ಭಟ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಂದೋಲನದ ಉದಯವನ್ನೂ ಈ ಅವಧಿಯು ಕಂಡಿತು.<ref name="Gokulsing-18"/> ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌‌‌]]ರ ''[[ನೀಚಾ ನಗರ್‌]]'' (1946),<ref name="Hindu">[http://www.hindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm ಮೇಕರ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್ನೊವೆಟಿವ್‌, ಮೀನಿಂಗ್‌ಫುಲ್‌ ಮೂವೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107142440/http://www.hindu.com/fr/2007/06/15/stories/2007061551020100.htm |date=2012-11-07 }}. ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' , 15 ಜೂನ್‌ 2007</ref> ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ರ ''[[ನಾಗರಿಕ್‌]]'' (1952),<ref>{{Citation | surname1 = Ghatak | given1 = Ritwik | year = 2000 | title = Rows and Rows of Fences: Ritwik Ghatak on Cinema | publisher = Ritwik Memorial & Trust Seagull Books | ISBN = 8170461782 | pages= ix & 134–36 }}</ref><ref>{{Citation | surname1 = Hood | given1 = John | year = 2000 | title = The Essential Mystery: The Major Filmmakers of Indian Art Cinema | publisher = Orient Longman Limited | ISBN = 8125018700 | pages=21–4 }}</ref> ಮತ್ತು [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರವರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]'' (1953) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತೀಯ [[ನವಯಥಾರ್ಥತೆ]]<ref name="filmreference">[http://www.filmreference.com/Films-De-Dr/Do-Bigha-Zamin.html ದೋ ಬೀಘಾ ಝಮೀನ್‌ ಅಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ರೆಫರೆನ್ಸ್‌]</ref> ಮತ್ತು "ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆ"ಗಳಿಗೆ ಬುನಾದಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದವು.<ref name="Srikanth Srinivasan">{{cite web|title=Do Bigha Zamin: Seeds of the Indian New Wave|author=Srikanth Srinivasan|publisher=Dear Cinema|date=4 August 2008|url=http://dearcinema.com/review-do-bigha-zamin-bimal-roy|accessdate=2009-04-13}}</ref> [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' ಯ (1955–1959) ಮೊದಲ ಭಾಗವಾದ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]'' (1955) ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿದವು.<ref name="Rajadhyaksa96-683">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 683</ref> ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಚಿತ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ 'ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'ದ ಆಂದೋಲನವು ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. "ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ" ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಅತ್ಯಮೋಘ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ" "ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಭರಪೂರವಾಗಿ ಬಂದ [[ಪ್ರಾಪ್ತ-ವಯಸ್ಸಿಗೆ-ಬರುತ್ತಿರುವ]] ಹೊಸತನದ [[ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]]ಯೂ" [[ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ಮೇಲಿನ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Sragow"/> ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ '[[ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು]]' ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಹಾಗೂ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಮಣಿಕೌಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ]]ರಂಥ ಭಾರತದ ಇತರ, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.<ref name="Gokulsing-18"/> 1960ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಖಾತೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು , ಅಧಿಕೃತವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಡಿಕೆಯದಲ್ಲದ ಸಿನಿಮೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-684"/> ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ [[ಸುಬ್ರತಾ ಮಿತ್ರ]] ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಕೂಡಾ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]] ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳ (ಸೆಟ್ಟುಗಳ) ಮೇಲೆ ದಿನದ ಬೆಳಕಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲೆಂದು [[ಬೌನ್ಸ್‌ ಲೈಟಿಂಗ್‌]] ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗವಾದ ''[[ಅಪರಾಜಿತೋ]]'' (1956) ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಈ ಕೌಶಲವನ್ನು ಆತ ಮೊದಲು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದ.<ref name="cinematographers">{{cite web|title=Subrata Mitra|publisher=Internet Encyclopedia of Cinematographers|url=http://www.cinematographers.nl/GreatDoPh/mitra.htm|accessdate=2009-05-22|archive-date=2009-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090602164022/http://www.cinematographers.nl/GreatDoPh/mitra.htm|url-status=dead}}</ref> ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ [[ಫೋಟೋ-ನೆಗಟಿವ್‌]] [[ಫ್ಲಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರತಿದ್ವಂದಿ]]'' (1972) ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ [[X-ರೇ]] [[ವಿಷಯಾಂತರ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|title=First Light: Satyajit Ray From the Apu Trilogy to the Calcutta Trilogy|author=Nick Pinkerton|date=April 14th 2009|publisher=''[[The Village Voice]]''|url=http://www.villagevoice.com/2009-04-15/film/first-light-satyajit-ray-from-the-apu-trilogy-to-the-calcutta-trilogy|accessdate=2009-07-09|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625154630/http://www.villagevoice.com/2009-04-15/film/first-light-satyajit-ray-from-the-apu-trilogy-to-the-calcutta-trilogy|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಏಲಿಯೆನ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ 1967ರಲ್ಲಿ ರೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯು ಕೂಡಾ [[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ''[[E.T.]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ (1982).<ref name="unmaderay">{{cite web|url=http://www.satyajitrayworld.com/raysfilmography/unmaderay.aspx|title=Ordeals of the Alien|last=Ray|first=Satyajit|work=The Unmade Ray|publisher=Satyajit Ray Society|accessdate=2008-04-21|archive-date=2008-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427215538/http://www.satyajitrayworld.com/raysfilmography/unmaderay.aspx|url-status=dead}}</ref><ref name="IMDbRay">{{cite web|author= Neumann P|publisher=Internet Movie Database Inc|url=http://www.imdb.com/name/nm0006249/bio|title=Biography for Satyajit Ray|accessdate=2006-04-29}}</ref><ref name="UCSCcurrents">{{cite news|author=Newman J|url=http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html|title=Satyajit Ray Collection receives Packard grant and lecture endowment|publisher=UC Santa Cruz Currents online|date=2001-09-17|accessdate=2006-04-29|archive-date=2005-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20051104203511/http://www.ucsc.edu/currents/01-02/09-17/ray.html|url-status=dead}}</ref> ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ನ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಘಾಟಕ್‌ನ ''[[ಬರಿ ತೆಕೆ ಪಲಿಯೇ]]'' (1958) ಚಿತ್ರವು [[ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ ಟ್ರಫೌಟ್‌‌]]ನ ''[[ದಿ 400 ಬ್ಲೋಸ್‌]]'' (1959) ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೆ, ''[[ಅಜಾಂತ್ರಿಕ್‌]]'' (1958) ಚಿತ್ರವು ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್‌]]'' (1976) ಮತ್ತು [[ಹೆರ್ಬೀ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು (1967–2005) ಹೋಲುವ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಸಹ ತಮ್ಮ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವುದನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಕಾಲದ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[M. G. ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌]], [[ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್‌]], M. N. ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಅಶೋಕನ್‌ ಮತ್ತು [[ನಾಗೇಶ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|title=Nagesh: A legacy like no other|publisher=India Glitz|date=1 February 2009|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/44687.html|accessdate=2009-05-21|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221162551/http://indiaglitz.com/channels/tamil/article/44687.html|url-status=dead}}</ref> [[V. ಶಾಂತಾರಾಂ]]ರಂಥ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧನಭೂತವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವೂ ಸಹ ತನ್ನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Marathi cinema gets a shot in the arm|date=29 August 2004|author=Mukta Rajadhyaksha|publisher=''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]''|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/831206.cms|accessdate=2009-05-29}}</ref> ''[[ನೀಚಾ ನಗರ್‌]]'' ಎಂಬ ಚೇತನ್‌ ಆನಂದ್‌ರ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಮೊದಲ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ<ref name="Hindu"/> [[ಮಹಾನ್‌ ಬಹುಮಾನ]]ವನ್ನು ಗೆದ್ದಂದಿನಿಂದ ಈಚೆಗೆ, 1950ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮೆ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮೇಲಿಂದಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯ ಎರಡನೇ ಭಾಗವಾದ ''[[ಅಪರಾಜಿತೊ]]'' (1956) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಲಯನ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ, ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬೇರ್‌]] ಹಾಗೂ ಎರಡು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಬೇರ್ಸ್‌‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="passionforcinema">{{cite web|title=India and Cannes: A Reluctant Courtship|publisher=Passion For Cinema|year=2008|url=http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620032814/http://passionforcinema.com/india-and-cannes-a-reluctant-courtship/|url-status=dead}}</ref> ರೇಯವರ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ಹಾಗೂ ಗುರುದತ್‌ರನ್ನು ಅವರದೇ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ 1980ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="passionforcinema"/><ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=18–9}}</ref> ರೇಯವರನ್ನು [[20ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ಮಹಾನ್‌ ಮೂಲಪುರುಷ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ದತ್‌<ref name="Lee">{{cite web|title=A Slanted Canon|author=Kevin Lee|publisher=Asian American Film Commentary|date=2002-09-05|url=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|accessdate=2009-04-24|archive-date=2012-05-31|archive-url=https://www.webcitation.org/684ysTg3l?url=http://www.asianamericanfilm.com/archives/000026.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಘಾಟಕ್‌ರನ್ನು<ref name="Totaro">{{citation|title=The “Sight & Sound” of Canons|first=Donato|last=Totaro|journal=Offscreen Journal|publisher=[[Canada Council|Canada Council for the Arts]]|date=31 January 2003|url=http://www.horschamp.qc.ca/new_offscreen/canon.html|accessdate=2009-04-19}}</ref> ಕೂಡಾ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ, ''[[ಸೈಟ್‌ &amp; ಸೌಂಡ್‌‌‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾದ<ref>{{cite web|title=Sight and Sound Poll 1992: Critics|publisher=[[California Institute of Technology]]|url=http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|accessdate=2009-05-29|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618053015/http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|url-status=dead}}</ref> "ಅತ್ಯುನ್ನತ 10 ನಿರ್ದೇಶಕರ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರಿಗೆ #7ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಮಹಾನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕುರಿತಾದ 2002ರ ''ಸೈಟ್‌ &amp; ಸೌಂಡ್‌'' ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ದತ್‌ಗೆ #73ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Lee"/> ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿನ [[ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪೈಕಿ ಈ ಯೂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''ಸೈಟ್‌ &amp; ಸೌಂಡ್‌'' ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ 1992ರಲ್ಲಿ #4ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)<ref name="Caldwell">{{cite web|author=Aaron and Mark Caldwell|title=Sight and Sound|publisher=Top 100 Movie Lists|year=2004|url=http://www.geocities.com/aaronbcaldwell/dimsscri.html|accessdate=2009-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010414021113/http://www.geocities.com/aaronbcaldwell/dimsscri.html|archivedate=2001-04-14|url-status=live}}</ref>, ''[[ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ರೂಂ]]'' (1992ರಲ್ಲಿ #27ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು), ''[[ಚಾರುಲತಾ]]'' (1992ರಲ್ಲಿ #41ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)<ref name="SS-1992-ranking">{{cite web|title=SIGHT AND SOUND 1992 RANKING OF FILMS|url=http://www.geocities.com/the7thart/ranking.html|accessdate=2009-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023170331/http://www.geocities.com/the7thart/ranking.html|archivedate=2007-10-23|url-status=live}}</ref> ಹಾಗೂ ''[[ಡೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೈಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]]'' (1982ರಲ್ಲಿ #81ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು)ಚಿತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="SS-1982-ranking">{{cite web|title=SIGHT AND SOUND 1982 RANKING OF FILMS|url=http://www.geocities.com/the7thart/1982.html|accessdate=2009-05-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023170326/http://www.geocities.com/the7thart/1982.html|archivedate=2007-10-23|url-status=live}}</ref> 2002ರ ''ಸೈಟ್‌ &amp; ಸೌಂಡ್‌'' ವಿಮರ್ಶಕರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೂಡಾ, ಗುರುದತ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಪ್ಯಾಸಾ'' ಮತ್ತು ''ಕಾಗಜ್‌ ಕೆ ಫೂಲ್‌'' (ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು #160ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು), ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಮೇಘೆ ಧಕಾ ತಾರಾ]]'' (#231ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು) ಮತ್ತು ''ಕೋಮಲ್‌ ಗಾಂಧಾರ್‌'' (#346ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು) ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ''ಆವಾರಾ'' , [[ವಿಜಯ್‌ ಭಟ್‌‌]]ರ ''[[ಬೈಜು ಬಾವ್ರಾ]]'' , ಮೆಹಬೂಬ್‌ ಖಾನ್‌‌ರ ''ಮದರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು K. ಆಸಿಫ್‌ರ ''ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಅಜಮ್‌'' ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳೂ #346ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="Cinemacom">{{cite web|title=2002 Sight & Sound Top Films Survey of 253 International Critics & Film Directors|publisher=Cinemacom|year=2002|url=http://www.cinemacom.com/2002-sight-sound.html|accessdate=2009-04-19}}</ref> 1998ರಲ್ಲಿ, [[ಏಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾದ ''[[ಸಿನಿಮಾಯಾ]]'' ದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ #1ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದವು), ರೇಯವರ ''ಚಾರುಲತಾ'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ರೂಂ'' (ಎರಡೂ ಸಹ #11ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದವು), ಮತ್ತು ಘಾಟಕ್‌ರ ''[[ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ]]'' (ಇದು ಕೂಡಾ #11ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="Totaro"/> 1999ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ವಿಲೇಜ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌‌‌‌]]'' ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ 250 "ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ"ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಸಹ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯನ್ನು (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾದರೆ ಇದು #5ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿತ್ತು) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="villagevoice"/> 2005ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಮತ್ತು ''ಪ್ಯಾಸಾ'' ಚಿತ್ರಗಳು [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ" 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="Time"/> === ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ === [[ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌]]ರಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು 1970ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ<ref name="Rajadhyaksa96-685">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 685</ref> ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ]] ಹಾಗೂ [[ಗೌತಮ್‌ ಘೋಷ್‌]]; [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]] ಹಾಗೂ [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]]; ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಮಣಿಕೌಲ್‌]], [[ಕುಮಾರ್‌ ಶಹಾನಿ]], [[ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ]], [[ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ]] ಹಾಗೂ [[ವಿಜಯ ಮೆಹ್ತಾ]] ಮೊದಲಾದವರು ಇದೇ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="Gokulsing-18"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1976ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಮಿತಿಯೊಂದರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 'ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ'ಗಳೆಡೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸು ನಿಗಮದ ಮರ್ಜಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಘಟಕವು ದೂಷಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-688">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 688</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ನಟನಾಗಿ [[ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌]]ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ ''[[ಷೋಲೆ]]'' ಯಂಥ (1975) ಬಾಳಿಕೆಬರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯನ್ನು 1970ರ ದಶಕವು ಕಂಡಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-688"/> ''[[ಜೈ ಸಂತೋಷಿ ಮಾ]]'' ಎಂಬ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಮೇರುಚಿತ್ರವೂ 1975ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-688"/> [[ಸಲೀಂ-ಜಾವೇದ್‌‌‌]]ರ ಕಥೆ ಹಾಗೂ [[ಯಶ್‌ ಚೋಪ್ರಾ]]ರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ''[[ದೀವಾರ್‌]]'' ಚಿತ್ರವು 1975ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. "ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಹಾಜಿ ಮಸ್ತಾನ್‌‌]]ನ ನಿಜಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ, ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳ ಪಟಾಲಂನ ಓರ್ವ ನಾಯಕನಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಸೋದರನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಓರ್ವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು [[ಅಪರಾಧ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌ನನ್ನು ಸದರಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದ ಈ ದೀವಾರ್‌ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಡ್ಯಾನಿ ಬೋಯ್ಲ್‌]] ಎಂಬಾತ "ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ.<ref name="Kumar"/> ''[[ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]'' (1987), ''[[ಕಯಾಮತ್‌ ಸೆ ಕಯಾಮತ್‌ ತಕ್‌]]'' (1988), ''[[ತೇಜಾಬ್‌]]'' (1988), ''[[ಚಾಂದನಿ]]'' (1989), ''[[ಮೈನೆ ಪ್ಯಾರ್‌ ಕಿಯಾ]]'' (1989), ''[[ಬಾಝಿಗರ್‌]]'' (1993), ''[[ಡರ್‌]]'' (1993),<ref name="Rajadhyaksa96-688"/> ''[[ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ]]'' (1995) ಮತ್ತು ''[[ಕುಚ್‌ ಕುಚ್‌ ಹೋತಾ ಹೈ]]'' ನಂಥ (1998) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗವು 1980ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು [[ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌]], [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌‌]]ರಂಥ ತಾರೆಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. [[ಚಿತ್ರ:Roja002.jpg|thumb|left|ಮಣಿರತ್ನಂನ ತಮಿಳು ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೋಜಾದಲ್ಲಿ (1992) ರೋಜಾ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಧೂ.|link=Special:FilePath/Roja002.jpg]] [[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವು ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-688" /> ಇಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ರೋಜಾ]]'' (1992) ಮತ್ತು ''[[ಬಾಂಬೆ]]'' (1995) ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]] ನಟಿಸಿದ್ದ ರತ್ನಂರ ಹಿಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ನಾಯಗನ್‌]]'' (1987), [[ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ" 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಜೊತೆಗಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಮುಂಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' (1955–1959) ಮತ್ತು [[ಗುರುದತ್‌‌‌]]ರವರ ''[[ಪ್ಯಾಸಾ]]'' (1957).<ref name="Time" /> ಮತ್ತೋರ್ವ ತಮಿಳು ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[S. ಶಂಕರ್‌]] ''[[ಕಾದಲನ್‌]]'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನಟ [[ಪ್ರಭುದೇವ]]ನ ನೃತ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Rajadhyaksa96-688-689">ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, 688–689</ref> [[A. R. ರಹಮಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಳಯರಾಜಾ]]ರಂಥ ತಮಿಳಿನ ಕೆಲವೊಂದು ''[[ಫಿಲ್ಮೀ]]'' ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿಮಾನಿವೃಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ರ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ [[ರೋಜಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥ|''ರೋಜಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿಪಥ]]ವು ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ<ref name="Timetop10s">{{cite web | author=Corliss, Richard | title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES – TIME | work=[[Time (magazine)|TIME]] | url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html | year=2005 | dateformat=mdy | accessdate=24 February 2008 | archive-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html | url-status=dead }}</ref> "[[10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ]]" ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರವಾದ [[ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌ (2008) ಧ್ವನಿಪಥ|''ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌'' (2008) ಧ್ವನಿಪಥ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಎರಡು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ''[[ತಬರನ ಕಥೆ]]'' ಎಂಬ [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವೊಂದು, ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌, ನಾಂಟೆಸ್‌, ಟೋಕಿಯೋ, ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| date=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=http://books.google.co.uk/books?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA215&dq=A.+R.+Rehman+tamil&lr=|chapter=|isbn= 9781851096367|pages=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು 1980ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ 'ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು. [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]], [[T. V. ಚಂದ್ರನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಇವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="malayalamcinema1">{{cite web |url=http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |title=Cinema History Malayalam Cinema |publisher=Malayalamcinema.com |date= |accessdate=2008-12-30 |archive-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223132036/http://malayalamcinema.com/Content-4/CinemaHistory.html |url-status=dead }}</ref> ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ<ref>{{cite web|title=The Movie Interview: Adoor Gopalakrishnan|publisher=[[Rediff.com|Rediff]]|date=31 July 1997|url=http://www.rediff.com/movies/jul/31adoor.htm|accessdate=2009-05-21}}</ref> ಎಂದೇ ಅನೇಕಬಾರಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. [[ಲಂಡನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸುದರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ''[[ಎಲಿಪ್ಪತಾಯಮ್‌]]'' (1981) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ''[[ಮಥಿಲುಕಳ್‌]]'' (1989) ಚಿತ್ರವೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{imdb name|id=0329715|name=Adoor Gopalakrishnan}}</ref> ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪಿರವಿ]]'' ಯು (1989) [[1989ರ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, ಅವರ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಸ್ವಾಹಂ]]'' (1994) [[1994 ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮೆ ಡಿ'ಓರ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{imdb name|id=0440267|name=Shaji N. Karun}} ."YODHA" ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kamal_Hassan_in_Nayagan.png|thumb|left|ನಾಯಗನ್‌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಲು ನಾಯಕರ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಮಲಹಾಸನ್‌; ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ" 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.|link=Special:FilePath/Kamal_Hassan_in_Nayagan.png]] [[ಚಿತ್ರ:Lagaan cricket team.JPG|thumb|ಆಶುತೋಷ್‌ ಗೊವಾರಿಕರ್‌ನ ಲಗಾನ್‌ (2001) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ-ಜನರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತನ್ನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಭುವನ್‌ (ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌).|link=Special:FilePath/Lagaan_cricket_team.JPG]] 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 'ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'ವು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿತು. ''[[ಸತ್ಯ]]'' (1998) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುಂಬಯಿ ಭೂಗತಲೋಕ]]ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಈ [[ಕಡಿಮೆ-ಬಂಡವಾಳದ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕೆ [[ಅನುರಾಗ್‌ ಕಾಶ್ಯಪ್‌]] ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು, [[ರಾಂ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ]]ನಿಂದ ಅದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ''[[ಮುಂಬಯಿ ನಾಯ್ರ್‌]]'' <ref name="Nayar">{{cite news| title = Bollywood on the table| author = Aruti Nayar| work = The Tribune| date = 2007-12-16| accessdate = 2008-06-19| url = http://www.tribuneindia.com/2007/20071216/spectrum/main11.htm}}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, [[ಮುಂಬಯಿ]] ನಗರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ನಗರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ-ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Jungen">{{cite web|title=Urban Movies: The Diversity of Indian Cinema|author=Christian Jungen|publisher=[[FIPRESCI]]|date=4 April 2009|url=http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|accessdate=2009-05-11|archive-date=2009-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090617225942/http://www.fipresci.org/festivals/archive/2009/fribourg/indian_cinema_chjungen.htm|url-status=dead}}</ref> ''ಮುಂಬಯಿ ನಾಯ್ರ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಂತರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಮಧುರ್‌ ಭಂಡಾರ್ಕರ್‌‌]]ನ ''[[ಚಾಂದನಿ ಬಾರ್‌]]'' (2001) ಹಾಗೂ ''[[ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಸಿಗ್ನಲ್‌]]'' (2007), ರಾಂ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾನ ''[[ಕಂಪನಿ]]'' (2002) ಹಾಗೂ ಅದರ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ''[[D]]'' (2005), ಅನುರಾಗ್‌ ಕಾಶ್ಯಪ್‌ನ ''[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಫ್ರೈಡೆ]]'' (2004), ಮತ್ತು ಇರ್ಫಾನ್‌ ಕಮಲ್‌ನ ''ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಮಾ'' (2009) ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಇತರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌, ಬುದ್ಧದೇಬ್‌ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ, ಗೌತಮ್‌ ಘೋಷ್‌, [[ಸಂದೀಪ್‌ ರೇ]], [[ಅಪರ್ಣಾ ಸೇನ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್‌]]; ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌ ಮತ್ತು T. V. ಚಂದ್ರನ್‌; ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಣಿಕೌಲ್‌, ಕುಮಾರ್‌ ಶಹಾನಿ, ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ, [[ಗೋವಿಂದ ನಿಹಲಾನಿ]], ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌,<ref name="Gokulsing-18"/> [[ಮೀರಾ ನಾಯರ್‌]], [[ನಾಗೇಶ್‌ ಕುಕುನೂರ್‌]], [[ಸುಧೀರ್‌ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ನಂದಿತಾ ದಾಸ್‌]]; ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಮಣಿರತ್ನಂ ಮತ್ತು [[ಸಂತೋಷ್‌ ಶಿವನ್‌]] ಹಾಗೂ, [[ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ [[ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾ]], [[ಅನಂತ್‌ ಬಲಾನಿ]], [[ಹೋಮಿ ಅಡಾಜಾನಿಯಾ]], ವಿಜಯ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು [[ಸೂನಿ ತಾರಾಪೋರ್‌ವಾಲಾ]]. == ಪ್ರಭಾವಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Imax theater hyderabad.jpg|right|thumb|ಪ್ರಸಾದ್ಸ್‌ IMAX ಥಿಯೇಟರ್‌ ಹೌಸಸ್‌ ಅಟ್‌ ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ದಿ 2ನ್ಡ್‌ ಲಾಜೆಸ್ಟ್‌ IMAX-3D ಇನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ (2ನ್ಡ್‌ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಸಿಡ್ನಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ).<ref>http://www.rediff.com/money/2003/jun/10imax.htm</ref>]] ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ]] ''[[ರಾಮಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಮಹಾಭಾರತ]]'' . ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಒಂದು ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು. ಒಂದು [[ಉಪಕಥೆ]], [[ಹಿಂದಿನ-ಕಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಥೆಯೊಳಗೊಂದು ಕಥೆ]]ಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಪ-ಕಥಾವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆಯುವ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಇಂಥ ನಿರೂಪಣೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಖಲ್‌ನಾಯಕ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಗರ್ದಿಷ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ಒತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ]]ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಪರಿಣಾಮವು ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿತ್ತು. "ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೂಕಾಭಿನಯವು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಅನುಭೂತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೈನವಿರೇಳಿಸುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ಘಟಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಸಂಗೀತ]], [[ನೃತ್ಯ]] ಹಾಗೂ ಆಂಗಿಕ ಅಭಿನಯ ಅಥವಾ ಭಂಗಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳು ''[[ನಾಟ್ಯ]]'' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ''ನೃತ್‌'' (ನೃತ್ಯ) ಎಂಬ ಮೂಲಪದದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೃತ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳು ನಯನ ಮನೋಹರವಾದ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="Gokulsing-98"/> ಅಭಿನಯದ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ''[[ರಸ]]'' ವಿಧಾನವು, ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದಷ್ಟು ಹಳೆಯಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಲಾಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಅದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ರಸ'' ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, [[ಪರಾನುಭೂತಿ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ]] "ಭಾವನೆಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಕನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅವು ಬರುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ" ಇವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ [[ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲೇವ್ಸ್ಕಿ ವಿಧಾನ]]ಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲೇವ್ಸ್ಕಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಟನೊಬ್ಬನು "ಕೇವಲ ಭಾವನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ" ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾತ್ರವೊಂದರ ಒಂದು ಜೀವಂತ, ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿ" ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ''ರಸ'' ವಿಧಾನವು [[ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌‌]]ರಂಥ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''[[ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ]]'' ಯಂಥ (2006)<ref name="Jones">{{citation|title=Bollywood, Rasa and Indian Cinema: Misconceptions, Meanings and Millionaire|author=Matthew Jones|soi=10.1080/08949460903368895|journal=Visual Anthropology|volume=23|issue=1|date=January 2010|pages=33–43}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ರಸ ವಿಧಾನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Cooper 2000 1-4"/> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪದ [[ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯು ಮೂರನೇ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು 10ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿತು. ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ]]ದ [[ಯಾತ್ರಾ]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ರಾಮಲೀಲಾ]], ಹಾಗೂ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ತೆರುಕ್ಕುಟ್ಟು]] ಸೇರಿವೆ. [[ಪಾರ್ಸಿ]] ರಂಗಭೂಮಿಯು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಅದು "[[ಯಥಾರ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರ]], ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ, ನಿರೂಪಣಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿ, ಆ ನೆಲದ ಅಥವಾ ಒರಟು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಚಾತುರ್ಯ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ, ಅವನ್ನು [[ಭಾವಾತಿರೇಕ ನಾಟಕ]]ದ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಅಥವಾ ಉಪದೇಶವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾರ್ಸಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಹಾಸ್ಯ, ಇಂಪಾದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ, ಉದ್ರೇಕಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವ ರಂಗಕೌಶಲ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು."<ref name="Gokulsing-98">{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=98}}</ref> 1970ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮನಮೋಹನ್‌ ದೇಸಾಯಿ]]ಯವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ''[[ಕೂಲಿ]]'' (1983) ಚಿತ್ರದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'' ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭಾವಗಳೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ''ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ'' ಯಂಥ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಂದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ-ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Jones"/> [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗವು ಐದನೇ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಿಂದ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರ]]ಗಳು 1920ರ ದಶಕದಿಂದ 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. "ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ವತಃ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸುವಾಗ, ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಯ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಡು ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಸದೃಢವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ." ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, "ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಿತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹೆಣಗಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಾಸ್ತವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ತಾವು ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿ, ಒಂದು ಭ್ರಮೆ, ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಛೇಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು."<ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|pages=98–99}}</ref> ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ಸಂಗೀತಮಯ ದೂರದರ್ಶನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ MTVಯು ಅಂತಿಮ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1990ರ ದಶಕದಿಂದೀಚಿಚೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಧನಶೀಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ವೇಗ, ಕ್ಯಾಮರಾದ ಕೋನಗಳು, ನೃತ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರ ''[[ಬಾಂಬೆ]]'' (1995) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{citation|title=Indian Popular Cinema: A Narrative of Cultural Change|last=K. Moti Gokulsing|first=K. Gokulsing, Wimal Dissanayake|publisher=Trentham Books|year=2004|isbn=1858563291|page=99}}</ref> ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ) ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ) ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ವಿದೇಶೀ ಪ್ರಭಾವಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಇದು ಕೊಂಚ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು [[ಐರೋಪ್ಯ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ದಿಂದ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಇಟಲಿಯ ನವಯಥಾರ್ಥತೆ]] ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ [[ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಯಥಾರ್ಥತೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರು ಇಟಲಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕನಾದ [[ವಿಟ್ಟೊರಿಯೋ ಡಿ ಸಿಕಾ]]ನ ''[[ಬೈಸಿಕಲ್‌ ಥೀವ್ಸ್‌]]'' (1948) ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕನಾದ [[ಜೀನ್‌ ರೆನೋಯ್ರ್‌‌]]ನ ''[[ದಿ ರಿವರ್‌]]'' (1951) ಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]'' ಯ (1955) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ. ಐರೋಪ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ದೊರೆತ ಪ್ರಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕದ ''ರಸ'' ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಸಹ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರೂ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''ರಸ'' ವಿಧಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, "ಪಾತ್ರಗಳು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ ಭಾವದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನೋಡುಗನಿಗೂ ಆ ಭಾವವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ''ರಸ'' ಹೊದಿಕೆಯ ಈ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಉಭಯಾತ್ಮಕತೆಯು" ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Cooper 2000 1-4">{{citation|last=Cooper|first=Darius|title=The Cinema of Satyajit Ray: Between Tradition and Modernity|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|isbn=0521629802|pages=1–4}}</ref> [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌]]ರವರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]'' (1953) ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ಸಹ ಡೆ ಸಿಕಾನ ''ಬೈಸಿಕಲ್‌ ಥೀವ್ಸ್‌'' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೊಸ ಅಲೆ]] ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿನ ಹೊಸ ಅಲೆ]] ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಶುರುವಾದವು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref name="Srikanth Srinivasan" /> navigation, search ಮೈ ನೇಮ್‌ ಈಸ್‌ ಖಾನ್‌ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮುದ್ರಿತಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನ: ಕರಣ್‌ ಜೋಹರ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕರು: ಹಿರೂ ಯಶ್‌ ಜೋಹರ್‌ ಗೌರಿ ಖಾನ್‌ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ: ಶಿಬಾನಿ ಬತೀಜಾ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು: ಶಿಬಾನಿ ಬತೀಜಾ ನಿರಂಜನ್‌ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿ: ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌ ಕಾಜೋಲ್‌ ಸಂಗೀತ: ಶಂಕರ್‌-ಎಹ್ಸಾನ್‌-ಲಾಯ್‌ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರವಿ K. ಚಂದ್ರನ್‌ ಸಂಕಲನ: ದೀಪಾ ಭಾಟಿಯಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಅಬು ಧಾಬಿ ಧರ್ಮಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ ರೆಡ್‌ ಚಿಲ್ಲೀಸ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವಿತರಣೆ: FOX ಸ್ಟಾರ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಫಾಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ಲೈಟ್‌ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌ (USA) 20ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫಾಕ್ಸ್‌ (ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾರಾಟ) ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕ(ಗಳು) ಫೆಬ್ರುವರಿ, 2010 ಓಡುವ ಅವಧಿ: 161 ನಿಮಿಷಗಳು [1] ದೇಶ: ಭಾರತ ಭಾಷೆ: ಹಿಂದಿ/ಉರ್ದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚ: ರೂ. 380 ದಶಲಕ್ಷ[2] US$ 8.18 ದಶಲಕ್ಷ ಖರೀದಿ: ರೂ. 1 ಶತಕೋಟಿ US$ 21.53 ದಶಲಕ್ಷ == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳು == === ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Cinema of Assam}} [[ಅಸ್ಸಾಮೀ ಭಾಷೆ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು [[ರೂಪ್‌ಕೊನ್ವರ್‌ ಜ್ಯೋತಿಪ್ರಸಾದ್‌ ಅಗರ್‌ವಾಲಾ]] ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕನಸಿಗನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈತ ಓರ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕವಿ, ನಾಟಕಕಾರ, ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ]]ನೂ ಆಗಿದ್ದ. 1935ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಮೂವಿಟೋನ್ ಎಂಬ ಲಾಂಛನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಜೋಯ್‌ಮತಿ]]<ref>ಜ್ಯೋಮತಿ (1935) [http://www.imdb.com/title/tt0151153/ ], IMDB.com</ref> ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾಧನಭೂತನಾಗಿದ್ದ. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]-ಶೈಲಿಯ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಂಡವಾದರೂ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೊಡ್ಡುವಷ್ಟು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಸಮರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]]ನಂಥ <ref>ಲಕ್ಷ್ಮಿ B. ಘೋಷ್‌, ''ಎ ರೇರ್‌ ಪೀಪ್‌ ಇನ್‌ಟು ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್‌ ಸಿನಿಮಾ'' [http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060110195304/http://www.hindu.com/2006/01/05/stories/2006010504870200.htm |date=2006-01-10 }}, ದಿ ಹಿಂದೂ, 2006</ref> ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಸ್ಸಾಮೀ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮಂಕಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. === ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ === [[ಚಿತ್ರ:Satyajit Ray.jpg|thumb|right|150px|ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ, ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ.]] {{Main|Bengali cinema|Cinema of West Bengal}} [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಟಾಲಿಗಂಜ್‌‌]]ನ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಸಿನಿಮೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೊಳಗಾದ ಜನರ ಪೈಕಿ [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌‌]]ರಂಥ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾತೃಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake138">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 138</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ]] ನಟಿಸಿರುವ [[ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್‌‌‌]]ರ ''[[ಚೋಕರ್‌ ಬಾಲಿ]]'' ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake139">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 139</ref> ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake138-140">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 138–140</ref> 1993ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಿಂದ 57 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake129"/> [[ಬಂಗಾಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು 1890ರ ದಶಕದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿನ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ "[[ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್‌]]ಗಳನ್ನು" ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ದಶಕದ ಒಳಗಾಗಿ, [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಯುಗ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಓರ್ವ ಕಟ್ಟಾಳುವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಹೀರಾಲಾಲ್‌ ಸೇನ್‌‌]] ಎಂಬಾತ [[ರಾಯಲ್‌ ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭದ ಮೊದಲ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ. [[ಕಲ್ಕತ್ತಾದ, ಸ್ಟಾರ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌, ಮಿನರ್ವಾ ಥಿಯೇಟರ್‌]], ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ರಂಗಮಂಚದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಂದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಸೇನ್‌ನ ಕೃತಿಗಳು ಬಂದ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಅಂತರದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಧೀರೇಂದ್ರ ನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ]] (ಈತ D.G ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದ) ಎಂಬಾತ [[ಇಂಡೋ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕಂ]] ಎಂಬ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಯನ್ನು 1918ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಬಿಲ್ವಮಂಗಲ್‌]] ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಂಗಾಳಿ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಮದನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌]] ಲಾಂಛನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1919ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. [[ಬಿಲಾಟ್‌ ಫೆರಾಟ್‌]] ಚಿತ್ರವು 1921ರಲ್ಲಿ ಬಂದ IBFCನ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಮದನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌‌]]ನ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ [[ಜಮಾಯಿ ಷಷ್ಠಿ]] ಚಿತ್ರವು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0316049/ ಜಮಾಯಿ ಷಷ್ಠಿ ಕುರಿತಾದ IMDB ಪುಟ: ಮೊದಲ ಬಂಗಾಳಿ ಟಾಕೀ ಚಿತ್ರ]</ref> ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು "[[ಹಾಲಿವುಡ್‌]]"ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, 1932ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ "[[ಟಾಲಿವುಡ್‌]]" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಟಾಲಿಗಂಜ್‌ನ್ನು ಮುಂಬಯಿ-ಮೂಲದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ನಂತರ "ಬಾಲಿವುಡ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌-ಪ್ರೇರಿತ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ]] ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref name="Sarkar">{{citation|first=Bhaskar|last=Sarkar|title=The Melodramas of Globalization|journal=Cultural Dynamics|year=2008|volume=20|pages=31–51 [34]}}</ref> 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ '[[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'ದ ಆಂದೋಲನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದುಹೋಗಿ, [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌‌‌]]ರಂಥ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡಲು ಕಾರಣರಾದರು. === ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Bhojpuri cinema}} [[ಬಿಹಾರ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ [[ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ದೆಹಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಂಥ ಮೆಟ್ರೋನಗರಗಳಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಜನರು ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಸಹ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವಿದೆ. ಭಾರತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸ್‌]], [[ಓಷಿಯಾನಿಯಾ]], ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ<ref>{{cite book |title=Language in Indenture: A Sociolinguistic History of Bhojpuri-Hindi in South Africa |last=Mesthrie |first=Rajend |year=1991 |publisher=Routledge |location=London |isbn=041506404X |pages=19–32 }}</ref> ದ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿದೆ. [[ಗಂಗಾ ಮಯ್ಯಾ ತೂಹೆ ಪಿಯಾರಿ ಚಢಾಯ್ಬೊ]] ("ಗಂಗಾಮಾತೆಯೇ, ನಾನು ನಿನಗೊಂದು ಹಳದಿ ಸೀರೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವೆ") ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂದನ್‌ ಕುಮಾರ್ ಎಂಬಾತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0233774/ IMDB]</ref> ನಂತರ ಬಂದ ದಶಕಗಳಾದ್ಯಂತ ಕೇವಲ ರಭಸದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಬಿದೇಸಿಯಾ]] ("ವಿದೇಶಿ" 1963, S. N. ತ್ರಿಪಾಠಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು ''ಗಂಗಾ'' ದಂಥ ("ಗಂಗಾನದಿ" 1965, ಕುಂದನ್‌ ಕುಮಾರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು 1960ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ''ಸೈಯ್ಯಾಂ ಹಮಾರ್‌'' ("ನನ್ನ ಪ್ರೇಮಿ", ಮೋಹನ್‌ ಪ್ರಸಾಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರ‌) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 2001ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಈ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನಾದ ರವಿ ಕಿಷನ್‌ನನ್ನು ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಿರಿಯು ಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1060414/asp/etc/story_6075200.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2012-08-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/6AC5guab5?url=http://www.telegraphindia.com/1060414/asp/etc/story_6075200.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡ ಇತರ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದವು. ''ಪಂಡಿತ್‌ ಬತಾಯಿ ನಾ ಬಿಯಾಹ್‌ ಕಬ್‌ ಹೋಯಿ'' (2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಮೋಹನ್‌ ಪ್ರಸಾದ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, "ಅರ್ಚಕರೇ, ನಾನು ಯಾವಾಗ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳಿ" ಎಂಬ ಚಿತ್ರ) ಮತ್ತು ''ಸಸುರಾ ಬಡಾ ಪೈಸಾ ವಾಲಾ'' (2005ರಲ್ಲಿ ಬಂದ "ನನ್ನ ಮಾವ ಶ್ರೀಮಂತ") ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಯಶಸ್ವೀ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಏಳಿಗೆಯ ಒಂದು ಅಳತೆಗೋಲಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವಾದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಿಡಿತದ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಈ ಎರಡೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಿಂತ<ref>"ಮೂವ್‌ ಓವರ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌, ಹಿಯರ್‌ ಈಸ್‌ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ," BBC ನ್ಯೂಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌: http://news.bbc.co.uk/go/pr/fr/-/1/hi/world/south_asia/4512812.stm</ref> ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚುದುಡ್ಡನ್ನು ಮರಳಿ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಭಾರತದ ಇತರ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಯಶಸ್ಸು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಗೋಚರತ್ವದಲ್ಲಿನ ನಾಟಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಈಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ''ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಸಿಟಿ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.bhojpuricity.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904183654/http://www.bhojpuricity.com/ |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬಿಹಾರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಶ್ರೀ. ನಿತಿಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ರವರು ರಾಜ್‌ಗೀರ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇದು ಪಾಟ್ನಾದಿಂದ 80 ಕಿಮೀ ದೂರವಿದೆ) ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ UPಗೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ. ಅಮಿತಾಬ್‌ ಬಚ್ಚನ್‌, ಅಜಯ್‌ ದೇವ್‌ಗನ್‌, ನಗಮಾ, ಮಿಥುನ್‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಕಲಾವಿದರು ಹಲವಾರು ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಭೋಜ್‌ಪುರಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು [https://www.eyegoal.com/ ತನ್ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191214192617/https://www.eyegoal.com/ |date=2019-12-14 }}......... === ಬಾಲಿವುಡ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Awaara.jpg|thumb|200px|ಆವಾರಾ (1951) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಗೀಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌; ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೂಡಾ ಕಪೂರ್‌ನದ್ದೇ.|link=Special:FilePath/Awaara.jpg]] {{Main|Bollywood}} ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|author=Pippa de Bruyn; Niloufer Venkatraman; Keith Bain|title=Frommer's India|year=2006|publisher=Frommer's|isbn=0471794341|pages=579}}</ref> "ಬಾಲಿವುಡ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಆಚೆಗೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ನರ ಚದುರಿಹೋದ ಜನರಗುಂಪಿನ ಆಚೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ.<ref>{{cite book|author=Crusie, Jennifer;Yeffeth, Glenn|title=Flirting with Pride & Prejudice|year=2005|publisher=BenBella Books, Inc.|isbn=1932100725|pages=92}}</ref> ''[[ಅಚ್ಚುತ್‌ ಕನ್ಯಾ]]'' (1936) ಮತ್ತು ''[[ಸುಜಾತಾ]]'' ದಂಥ (1959) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಿತ್ರಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕು ವಿಚಾರಮಾಡಿವೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake10-11">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 10–11</ref> [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌]]ರ ''[[ಆವಾರಾ]]'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋಚರತ್ವ ದಕ್ಕಿತು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake10">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 10</ref> 1991ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 215 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ 1990ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="Potts74"/> ''[[ದಿಲ್‌ವಾಲೆ ದುಲ್ಹನಿಯಾ ಲೇ ಜಾಯೆಂಗೇ]]'' ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ, [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ]]ಲ್ಲೂ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref name="Potts74"/> 1995ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 15%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref name="Potts74"/> ವ್ಯಾಪಾರೀ ಆಕರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಶಾರುಖ್‌ ಖಾನ್‌]], [[ಆಮೀರ್‌ ಖಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌‌]]ರಂಥ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ತಾರೆಯರ ಗಳಿಕೆಗಳು 2010ರ ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 150 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿದವು.<ref name="Potts75">ಪಾಟ್ಸ್‌, 75</ref> [[ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್‌‌]]ಳಂಥ ಮಹಿಳಾ ತಾರೆಯರೂ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ 12.5 ದಶಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Potts74"/> ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ 3–4 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref name="Potts75"/> [[ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]ದಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂದೆಬಂದವು.<ref name="Potts75" /> ''[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌]]'' ,''[[ಸ್ಟಾರ್‌ಡಸ್ಟ್‌]]'' , ''[[ಸಿನಿಬ್ಲಿಟ್ಜ್‌]]'' ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake11">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 11</ref> === ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗ === ಗುಜರಾತ್‌ನ ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 1922ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಯಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳ ಪೈಕಿ ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಪುರಾಣದಿಂದ ಇತಿಹಾಸದವರೆಗಿನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯದಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯದವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತಾನು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಗುಜರಾತಿ ಕಲಾವಿದರು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಬಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಗುಜರಾತ್‌ನ ವತಿಯಿಂದ ಸೊಗಸಾದ ಕೊಡುಗೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗಿದೆ. ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಥೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮಾನವಿಕ ಅಥವಾ ದಯಾಪರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿವೆ. ಮಾನವನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ವಿಮುಖವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉದ್ಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 'ನರಸಿನ್ಹ ಮೆಹ್ತಾ' ಎಂಬುದು 1932ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಾನುಭಾಯಿ ವಕೀಲ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲಾ, ಮಾರುತಿರಾವ್‌, ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಮನ್‌ಹರ್‌, ಮತ್ತು ಕುಮಾರಿ ಮೆಹ್ತಾಬ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಇದು 'ಸಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ'ದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಮತ-ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ ನರಸಿನ್ಹ ಮೆಹ್ತಾ ಎಂಬ ಸಂತನ ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಪವಾಡಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದೊಂದು ಅಪ್ರತಿಮ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು 1935ರಲ್ಲಿ, ಹೋಮಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಎಂಬಾತನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಘರ್‌ ಜಮಾಯಿ' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀರಾ, ಜಮ್ನಾ, ಬೇಬಿ ನೂರ್‌ಜೆಹಾನ್‌, ಅಮೂ, ಆಲಿಮಿಯಾ, ಜಮ್ಷೆಡ್‌ಜಿ, ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ್‌ ರಸೂಲ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಓರ್ವ 'ಮನೆವಾಸಿ ಮನೆಯಳಿಯ' (ಘರ್‌ ಜಮಾಯಿ) ಹಾಗೂ ಆತನ ಹುಚ್ಚಾಟಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವೇಚ್ಛಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಆತನ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. 1948, 1950, 1968, 1971ರ ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಆಯಾಮದ ಬಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವು. ಚತುರ್ಭುಜ್‌ ದೋಷಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಿಯಾವಾರ್, ರಾಮಚಂದ್ರ ಠಾಕೂರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಡಿಲೋನಾ ವಾಂಕೆ, ರತಿಭಾಯಿ ಪುನಾತಾರ್‌ಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ವಲ್ಲಭ್‌ ಚೋಸ್ಕಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೀಲುದಿ ಧರ್ತಿ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆಧುನಿಕೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಗದಾನೊ ಬೆಲ್‌ನಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಯಥಾರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿವೆ. ಲೀಲುದಿ ಧರ್ತಿಯಂಥ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅದರ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ವಾಡಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. 1975ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ತನಾರಿರಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಚಂದ್ರಕಾಂತ್‌ ಸಂಗಾನಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಮರಸವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ದಯಾಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತಗಾರನಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅಕ್ಬರ್‌ನ ಕುರಿತಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೊಂದು ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗಿರೀಶ್‌ ಮನುಕಾಂತ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸೋನ್‌ಬೈನಿ ಚುಂದಾದಿಯು ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾಸ್ಕೋಪ್‌ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, 1976ರಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 1980ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭವಾನಿ ಭವಾಯಿ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೇತನ್‌ ಮೆಹ್ತಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ. ಕಲಾವಿದರ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ ಅಭಿನಯಗಳು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅವೆಂದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಂಟೆಸ್‌ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 1992ರಲ್ಲಿ, ಸಂಜೀವ್‌ ಷಾನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹುನ್‌ ಹುನ್ಷಿ ಹುನ್ಷಿಲಾಲ್‌ ಚಿತ್ರವು ನವ್ಯೋತ್ತರ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರ ಮನೋಜ್ಞ ಅಭಿನಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುಜರಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಅನುಪಮಾ, ಉಪೇಂದ್ರ ತ್ರಿವೇದಿ, ಅರವಿಂದ್‌ ತ್ರಿವೇದಿ, ರಮೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಮತ್ತು ವೆಲ್‌ಜಿಭಾಯಿ ಗಜ್ಜರ್‌, ದಿಲೀಪ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ರಂಜಿತ್‌ರಾಜ್‌, ಸೋಹಿಲ್‌ ವಿರಾನಿ, ನಾರಾಯಣ್‌ ರಾಜ್‌ಗೋರ್‌, ಪ್ರೇಂಶಂಕರ್‌ ಭಟ್‌, ಜಯ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಅಶ್ವಿನ್‌ ಪಟೇಲ್‌, ಗಿರಿಜಾ ಮಿತ್ರಾ, ಅಂಜನಾ, ಮನಮೋಹನ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಸಂಜಯ್‌ ಗಢವಿ, ಕಲ್ಯಾಣ್‌ಜಿ ಆನಂದ್‌ಜಿ, ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಾಲಿಯಾ, ಬಿಂದು ದೇಸಾಯಿ, ರೇಣುಕಾ ಷಹಾನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿ ಪಾರೇಖ್‌ ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು, ಗುಜರಾತಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗಾಧವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Kannada cinema}} ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ''ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌'' ಎಂದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಭಾಗಕ್ಕೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌]] ಒಂದು ಮಾದರಿ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತಸಂಪುಟಗಳಿಗಾಗಿ{{Citation needed|date=January 2010}} ಸುಮಾರು 3000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕೆಲವೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ. [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ]], [[ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್‌]], [[G.V.ಅಯ್ಯರ್‌]], [[ಗಿರೀಶ್‌ ಕಾರ್ನಾಡ್‌]], [[T.S. ನಾಗಾಭರಣ]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್‌]], [[ಅಂಬರೀಷ್‌]], [[ರವಿಚಂದ್ರನ್‌]], [[ರಮೇಶ್‌]], [[ಅನಂತ್‌ ನಾಗ್‌]], [[ಶಂಕರ್‌ ನಾಗ್‌]], [[ಪ್ರಭಾಕರ್‌]], [[ಉಪೇಂದ್ರ]], [[ಸುದೀಪ್‌]], [[ದರ್ಶನ್‌]], [[ಶಿವರಾಜ್‌ ಕುಮಾರ್‌]], [[ಪುನೀತ್‌ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌]], ಕಲ್ಪನಾ, ಭಾರತಿ, ಜಯಂತಿ, ಪಂಡರೀಬಾಯಿ, B ಸರೋಜಾದೇವಿ, ಸುಧಾರಾಣಿ, ಮಾಲಾಶ್ರೀ, ತಾರಾ, ಉಮಾಶ್ರೀ ಹಾಗೂ ರಮ್ಯಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[G.K. ವೆಂಕಟೇಶ್‌]], [[ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್‌]], TG ಲಿಂಗಪ್ಪ, [[ರಾಜನ್‌-ನಾಗೇಂದ್ರ]], [[ಹಂಸಲೇಖಾ]] ಮತ್ತು [[ಗುರುಕಿರಣ್‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಭಾರತದ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಸಂಸ್ಕಾರ]]'' ([[U R ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]]ಯವರ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು), [[B. V. ಕಾರಂತ]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಚೋಮನ ದುಡಿ]]'' , ''[[ತಬರನ ಕಥೆ]]'' . [[ಸಂಸ್ಕಾರ]], [[ವಂಶವೃಕ್ಷ]], [[ಫಣಿಯಮ್ಮ]], [[ಕಾಡು ಕುದುರೆ]], [[ಹಂಸಗೀತೆ]], [[ಚೋಮನ ದುಡಿ]], [[ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್‌]], [[ಘಟಶ್ರಾದ್ಧ]], [[ಆಕ್ರಮಣ]], [[ಮೂರು ದಾರಿಗಳು]],[[ತಬರನ ಕಥೆ]], [[ಬಣ್ಣದ ವೇಷ]], [[ಮನೆ]], [[ಕ್ರೌರ್ಯ]], [[ತಾಯಿ ಸಾಹೇಬ]], [[ದ್ವೀಪ]] ಮೊದಲಾದವು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಇತರ ''ಕಲಾತ್ಮಕ'' ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. === ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Malayalam cinema}} [[ಚಿತ್ರ:Adoor gopalakrishnan.jpg|thumb|left|ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕ.]] ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು, ಚಿಂತನೆಗೆ-ಹಚ್ಚುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]], [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌]], [[G. ಅರವಿಂದನ್‌]], [[ಪದ್ಮರಾಜನ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌ ಅಂತಿಕಾಡ್‌]], [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 1928ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, J. C. ಡೇನಿಯೆಲ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಗಥಕುಮಾರನ್ ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ]]ವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿತು. 1938ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಬಾಲನ್‌ ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು, ಮಲಯಾಳಂನ ಮೊದಲ "[[ವಾಕ್ಚಿತ್ರ]]"ವಾಗಿತ್ತು. 1947ರಲ್ಲಿ [[ಉದಯ]] ಎಂಬ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತಮಿಳು]] ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. 1954ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ನೀಲಕ್ಕುಯಿಲ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ರಜತ ಪದಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಚಿರಪರಿಚಿತ ಮಲಯಾಳಂ ಕಾದಂಬರಿಕಾರನಾದ [[ಉರೂಬ್‌‌]]ನ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಹಾಗೂ [[P. ಭಾಸ್ಕರನ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ರಾಮು ಕಾರಿಯಟ್‌‌‌]]ರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಧಾರಪೂರ್ವಕ ಮಲಯಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_2.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204063033/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_2.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ತಕಳಿ ಶಿವಶಂಕರ ಪಿಳ್ಳೈ]]ಯವರ ಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ರಾಮು ಕಾರಿಯಟ್‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಚೆಮ್ಮೀನ್‌]] (1965) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_3.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2014-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140731013632/http://www.cinemaofmalayalam.net/malayalam_his_3.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.asia.si.edu/kerala/Malayalam_Cinema.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2010-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100119140418/http://www.asia.si.edu/kerala/Malayalam_Cinema.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗೆದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು [[ಪ್ರೇಮ್‌ ನಜೀರ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌]], [[ಶೀಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಶಾರದಾ]]ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಆಳಿದರು. 70ರ ದಶಕವು 'ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ'ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ''[[ಸ್ವಯಂವರಂ]]'' (1972) ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, M. T. ವಾಸುದೇವನ್‌ ನಾಯರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ನಿರ್ಮಾಲ್ಯಂ]]'' , G. ಅರವಿಂದನ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಉತ್ತರಾಯಣಂ]]'' , [[ಜಾನ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಚೆರಿಯಚಂತೆ ಕ್ರೂರಕೃತ್ಯಂಗಳ್‌]]'' (1979) ಹಾಗೂ ''[[ಅಮ್ಮಾ ಅರಿಯಾನ್‌]]'' (1986) ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು 'ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ' ಎಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, [[ಮಮ್ಮೂಟ್ಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್‌‌‌]]ರಂಥ ನಟರು ಹಾಗೂ [[I.V. ಶಶಿ]], [[ಭರತನ್‌]], [[ಪದ್ಮರಾಜನ್‌]], [[ಸತ್ಯನ್‌ ಅಂತಿಕಾಡ್‌]], [[ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ್‌]], [[A. K. ಲೋಹಿತದಾಸ್‌]], [[ಸಿದ್ದಿಕಿ-ಲಾಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌‌‌]]ರಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಹೊಕ್ಕು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಈ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiancinemas.com/News-21/History+of+Malayalam+Cinema.html?newsid=143&linkid=21 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2023-02-08 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104102245/http://indiancinemas.com/News-21/History+of+Malayalam+Cinema.html?newsid=143&linkid=21 |url-status=dead }}</ref> ''[[ನಾಡೋಡಿಕ್ಕಟ್ಟು]]'' (1988) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋರಾಟಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದವು. [[ಷಾಜಿ N. ಕರುಣ್‌‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಪಿರವಿ]]'' (1989) ಚಿತ್ರವು [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಡಿ'ಓರ್‌]]-ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''[[ರಾಮ್‌ಜಿ ರಾವ್‌ ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್‌]]'' (1989) ಚಿತ್ರದಂಥ ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಹೆಣೆದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಆರಂಭವನ್ನೂ ಈ ಅವಧಿಯು ಗುರುತುಮಾಡಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಸೂತ್ರಾನುಸಾರಿಯಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಡಂಗಿ ಆಟದ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಕ್ಕೆ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. [[ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ಉಗಮ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ [[ಕಳ್ಳಪ್ರಸಾರ]]ದಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವೂ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. === ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Marathi cinema}} [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ]]ಯವರಂಥ ಭಾರತದ ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake136">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 136</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಒಲವುಳ್ಳ ಪಲಾಯನವಾದಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake136"/> [[ಜಬ್ಬಾರ್‌ ಪಟೇಲ್‌]], [[ಅಮೋಲ್‌ ಪಾಲೇಕರ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake137">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 137</ref> 1993ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 35 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake129" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1994ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 25ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1996ರಲ್ಲಿ ಇದು 10 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake137" /> === ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Oriya cinema}} [[ಭುಬನೇಶ್ವರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಟಕ್‌‌]] ಮೂಲದ [[ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ಎಂಬ ಪದವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಎಂಬ ಪದಗಳ ಒಂದು [[ಬೆರಕೆಪದ]]ವಾಗಿರುವ ಓಲಿವುಡ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಈ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸದರಿ ಹೆಸರಿನ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಗಳು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.izeans.com/ollywoodhistory |title=History Of Oriya Film Industry |3=iZeans |publisher=www.izeans.com |accessdate=2008-10-23 |last= |first= |archive-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920045053/http://www.izeans.com/ollywoodhistory |url-status=dead }}</ref> [[ಸೀತಾ ಬಿಬಾಹ]] ಎಂಬ ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರವನ್ನು [[1936]]ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್‌ ಸುಂದರ್‌ ದೇಬ್‌ ಗೋಸ್ವಾಮಿ]] ಎಂಬಾತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒರಿಯಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ತರುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಮೊಹ್ಸಿನ್‌ ಎಂಬಾತ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಒರಿಯಾ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ತಾಜಾತನವನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಒರಿಯಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url=http://orissacinema.com/history.html |title=Orissa Cinema :: History of Orissa Cinema, Chronology of Orissa Films |publisher=orissacinema.com |accessdate=2008-10-23 |last= |first= |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705050243/http://www.orissacinema.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಎ ಬನಾರಾ ಛಾಯಿ" (ಈ ಕಾಡಿನ ನೆರಳು) ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಣ್ಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಶ್ರೀ.ಸುರೇಂದ್ರ ಸಾಹು ಎಂಬ ಓರ್ವ ದಂತಕಥೆಯೆನಿಸಿದ್ದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Punjabi cinema}} ಶೀಲಾ ಎಂಬ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು K.D. ಮೆಹ್ರಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ (ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಿಂಡ್‌ ಕಿ ಕುಡಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇತ್ತು). ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೇಬಿ ನೂರ್‌ ಜೆಹಾನ್‌ಳನ್ನು ಓರ್ವ ನಟಿ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶೀಲಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಈ ಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓಡಿತು ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಚಂಡ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಈ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2009ರವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಸುಮಾರು 900ರಿಂದ 1,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಾಸರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಂಟರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರರಷ್ಟು ಇತ್ತು. 1995ರಲ್ಲಿ, 11 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು; 1996ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಳಕ್ಕೆ ಏಕಾಏಕಿ ಇಳಿಯಿತು ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಐದಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡವಾಳವು ತೊಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ತಾರೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪಂಜಾಬಿ ಮೂಲದ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ನಟರುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2000ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಪಂಜಾಬಿ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. === ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Tamil cinema}} [[ಚಿತ್ರ:Pushpak_Movie_Poster.JPG‎|thumb|left|link=Special:FilePath/Pushpak_Movie_Poster.JPG]][[ಚಿತ್ರ:Pushpak_Movie_Poster.JPG‎|''[[ಸಿಂಗೀತಮ್‌ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್‌‌]]'' ರವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದುರಂತ-ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಪುಷ್ಪಕ್‌]]'' ನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ''[[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಮಲಾ]]'' |link=Special:FilePath/Pushpak_Movie_Poster.JPG]] ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು, ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು [[ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ಚೆನ್ನೈ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕೋಡಂಬಾಕಂ]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ತಮಿಳು ಜನರಗುಂಪು ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರಿಗಾಗಿ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೈಂಗಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹದವರಿತ ಸೊಬಗಿನ ಮೈಮಾಟದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake132">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 132</ref> [[M. G. ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌]], [[M. ಕರುಣಾನಿಧಿ]], ಮತ್ತು [[J. ಜಯಲಲಿತಾ]]ರಂಥ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗವು ಒಂದು ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake132-33">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 132–133</ref> ಮದ್ರಾಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವು 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದು ಅದು [[ಮಣಿರತ್ನಂ]]ರಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ ಕೃತಿಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು.ಇಂದು, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮಾರಿಷಸ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ತಮಿಳು ಜನರಗುಂಪುಗಳಿರುವ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ವಲಯಗಳಂಥ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake133">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 133</ref> 1993ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು 168 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref name="Gokulsing&Dissanayake129" /> ಅತಿಹೆಚ್ಚು ''[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]'' ಹಾಗೂ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ, ಮತ್ತು ''[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'' ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ನಟ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕಮಲಹಾಸನ್‌]] ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟನಾದ [[ರಜನೀಕಾಂತ್‌]] ಈ ಇಬ್ಬರು ತಾರೆಯರೂ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ತಾರೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake133" /> [[ಇಳಯರಾಜಾ]], [[A.R.ರಹಮಾನ್‌‌]]ರಂಥ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗ === {{Main|Cinema of Andhra Pradesh}} [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ]]ಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811085956/http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯವು ಸಿಂಹಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 245 ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ತಯಾರಾದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |title=ತೆಲುಗು ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಎಂಟರ್ಸ್‌ ನ್ಯೂ ಎರಾ |access-date=2010-04-14 |archive-date=2009-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090811085956/http://www.blonnet.com/2007/11/06/stories/2007110650842300.htm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವ [[ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಉದ್ಯಮವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake129">ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌ &amp; ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, 129</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತೊಂದು ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಹಲವಾರು ವಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake129"/> K ವಿಶ್ವನಾಥ್‌, ಬಾಪು, ಜಂಧ್ಯಾಲ, ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್‌, ರಾಂಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ, ಕ್ರಾಂತಿ ಕುಮಾರ್‌, ದಾಸರಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್‌‌, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌, ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ, ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್‌, ರಾಜಾ ಮೌಳಿ, VV ವಿನಾಯಕ್‌, ಸುರೇಂದ್ರ ರೆಡ್ಡಿ, ಬೊಮ್ಮರಿಲ್ಲು ಭಾಸ್ಕರ್‌ ಮೊದಲಾದವರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟರಾದ [[NTR]] ಮತ್ತು [[ANR]] ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿರುವ [[ಚಿರಂಜೀವಿ]]ಯು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನಾಗಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. == ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗಳು == === ಮಸಾಲಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === {{Main|Masala (film genre)}} ''ಮಸಾಲಾ'' ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿನ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಪ್ರಕಾರಗಳ]] ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು [[ಸಾಹಸ]], [[ಹಾಸ್ಯ]], [[ನಾಟಕೀಯತೆ]], [[ಪ್ರಣಯ]] ಮತ್ತು [[ಭಾವಾತಿರೇಕದ ನಾಟಕ]] ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿರುವ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಅತಿಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ, ಚಿತ್ರಸದೃಶ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇಂಥ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ತರ್ಕರಹಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. [[ಭಾರತೀಯ ಅಡುಗೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪದವಾದ ''[[ಮಸಾಲೆ]]'' ಯ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ. === ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ === {{Main|Parallel Cinema}} ''ಸಮಾನಾಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ'' ವು ''[[ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ]]'' ಅಥವಾ ''ಭಾರತದ ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಚಿತ್ರ'' ಎಂದೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ತಾನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ವಿಷಯ, ಯಥಾರ್ಥತೆ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ಇದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಆಯಾ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಇದು ಒಂದು ಚುರುಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಹೊಸ ಅಲೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಪಾನಿನ ಹೊಸ ಅಲೆ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸರಿಸುಮಾರು ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇದೂ ಸಹ ಶುರುವಾಯಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ವು ([[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]], [[ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌]], [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]], ಮತ್ತು ಇತರರಂಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರರಂಗವಿದು) ವಹಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಇತರ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಆಂದೋಲನ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆರಡರ ಆಚೆಈಚೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. [[ಬಿಮಲ್‌ ರಾಯ್‌‌‌]]ರ ''[[ಟೂ ಏಕರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]'' (1953) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಯಶಸ್ಸು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳೆರಡನ್ನೂ ಗಳಿದುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, [[1954ರ ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ಭಾರತದ ಹೊಸ ಅಲೆ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Srikanth Srinivasan" /><ref name="filmreference" /><ref>[http://www.filmreference.com/encyclopedia/Independent-Film-Road-Movies/India-TRENDS-AND-GENRES.html ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೆನ್ರ್‌ಸ್‌]</ref> ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರಾದ ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "[[ನವ-ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ]]"ಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅನುಸರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌, ಮೃಣಾಲ್‌ ಸೇನ್‌, [[ಶ್ಯಾಮ್‌ ಬೆನೆಗಲ್‌]], [[ಅಡೂರ್‌ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌]]<ref name="Gokulsing-18"/> ಮತ್ತು [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾಸರವಳ್ಳಿ]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Gokulsing&Dissanayake132"/> ರೇಯವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಪಥೇರ್‌ ಪಾಂಚಾಲಿ]]'' (1955), ''[[ಅಪರಾಜಿತೋ]]'' (1956) ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್‌ ಅಪು]]'' (1959) ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ''[[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]]'' ಚಿತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಈ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌]], [[ಬರ್ಲಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೆನಿಸ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವು, ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="villagevoice">{{cite web|url=http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10 |title=Take One: The First Annual Village Voice Film Critics' Poll |accessdate=2006-07-27|date=1999 |publisher=''[[The Village Voice]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070826201343/http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10|archivedate= 2007-08-26}}</ref><ref name="Time">{{cite web|url=http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|title=[[Time magazine's "All-TIME" 100 best movies|All-Time 100 Best Movies]]|year=2005|accessdate=2008-05-19|work=Time|publisher=Time, Inc.|archive-date=2005-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20050523235033/http://www.time.com/time/2005/100movies/the_complete_list.html|url-status=dead}}</ref><ref name="bfipoll">{{cite web|url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/history/1992.html|title=The Sight & Sound Top Ten Poll: 1992|work=[[Sight & Sound]]|publisher=[[British Film Institute]]|accessdate=2008-05-20|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309164155/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/history/1992.html|url-status=dead}}</ref><ref name="nytimes">[https://www.nytimes.com/ref/movies/1000best.html ದಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ 1,000 ಮೂವೀಸ್‌ ಎವರ್‌ ಮೇಡ್‌] ಬೈ THE FILM CRITICS OF THE NEW YORK TIMES, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ [[2002]].</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ == [[ಚಿತ್ರ:Bolywood.jpg|thumb|right|ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನೃತ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಿಲ್ಮೀ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.]] {{See also|Filmi}} ಕೇವಲ ಸಂಗೀತ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದರಿಂದಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯದ 4–5%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆದಾಯಜನಕ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Potts75"/> [[ಸಾರೆಗಾಮ]], [[ಸೋನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕಂಪನಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Potts75"/> ವ್ಯಾಪಾರೀ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವು ಭಾರತದ ನಿವ್ವಳ ಸಂಗೀತ ಮಾರಾಟದ 48%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Potts75"/> ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದು ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಹಲವು ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಿತ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="Thompson">[170] ಥಾಂಪ್ಸನ್‌, 74</ref> ಒಂದು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜಾಗತೀಕರಣಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಮಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಒಂದು ಬೆರಕೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Thompson"/> ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹಾಗೂ ಮರುಕಳಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಚದುರಿಹೋದ ದೇಶದ ಜನರಗುಂಪಿನ ನೆರವಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳಾಚೆಗೂ ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Thompson"/> [[ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್‌‌]]ರಂಥ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ-ಗಾಯಕಿಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ವೇದಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Thompson"/> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾವಿದರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವವು ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="Zumkhawala-Cook312"/> ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ತಾವಿರುವ ದೇಶಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="Zumkhawala-Cook312">ಝುಂಖಾವಾಲಾ-ಕುಕ್‌, 312</ref> == ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಾದ == ವಸಾಹತು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.<ref name="Burra&Rao252-253"/> [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಪ್ರಚಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದೊಳಗೆ ನುಸುಳಿಕೊಂಡು ಬರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. [[ಮೈತ್ರಿ ಶಕ್ತಿಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಜಪಾನಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ‌]]ದ ವಿರುದ್ಧ [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]ಯನ್ನು ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ತೋರಿಸಿದ್ದವು.<ref name="Velayutham174">ವೇಲಾಯುಧಂ, 174</ref> ಇಂಥ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ''ಬರ್ಮಾ ರಾಣಿ'' ಚಿತ್ರವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಪಾನಿಯರ ಆಕ್ರಮಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೈನ್‌ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು ಒಡ್ಡಿದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ಚಿತ್ರಿಸಿತ್ತು.<ref name="Velayutham174"/> J. F. ಮದನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಬ್ದುಲಾಲ್ಲಿ ಇಸೂಫಾಲ್ಲಿಯವರಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="Burra&Rao253"/> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]], ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ, [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]],<ref name="Desai38">ದೇಸಾಯಿ, 38</ref> ಮತ್ತು ಚೀನಾ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಹಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಅತಿಕ್ರಮಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಇತರ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮುಂಚಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಗೋಚರಿಸುವಂತಿದ್ದವು. [[ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌‌]]ರಂಥ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳ ತಾರೆಯರು ಏಷ್ಯಾ<ref>{{cite web|title=Lagaan revives memories of Raj Kapoor in China|author=Anil K. Joseph|publisher=[[Press Trust of India]]|date=20 November 2002|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|accessdate=2009-01-30|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://www.webcitation.org/6AC5TaOD8?url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=16983|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Rahman's 'Lagaan' cast a spell on me|publisher=[[Sify]]|date=13 February 2004|url=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13388284|accessdate=2009-02-24}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಾದ್ಯಂತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|title=RussiaToday : Features : Bollywood challenges Hollywood in Russia|access-date=2010-04-14|archive-date=2008-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080626020120/http://www.russiatoday.ru/features/news/11895|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|title=Promoting Bollywood Abroad Will Help to Promote India|last=Ashreena|first=Tanya|access-date=2010-04-14|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003948/http://www.chillibreeze.com/articles/Indian-films.asp|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿಯೂ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="Desai38"/> ಇದು [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ]]ಯವರಂಥ '[[ಸಮಾನಾಂತರ]]' [[ಬಂಗಾಳಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಯುರೋಪಿನ, [[ಅಮೆರಿಕಾದ]] ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{cite web|title=Why we admire Satyajit Ray so much|author=Arthur J Pais|publisher=[[Rediff.com]]|date=14 April 2009|url=http://movies.rediff.com/report/2009/apr/14/why-we-admire-satyajit-ray-so-much.htm|accessdate=2009-04-17}}</ref> [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕೋರ್ಸೆಸೆ]],<ref>{{cite web | author=Chris Ingui | publisher=Hatchet | url=http://media.www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml | title=Martin Scorsese hits DC, hangs with the Hachet | accessdate=2009-06-06 | archive-date=2009-08-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090826214118/http://media.www.gwhatchet.com/media/storage/paper332/news/2002/03/04/Arts/Martin.Scorsese.Hits.Dc.Hangs.With.The.Hachet-195598.shtml | url-status=dead }}</ref> [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಐವರಿ]],<ref>{{cite web |author = Sheldon Hall |publisher = Screen Online | url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/532213/index.html | title=Ivory, James (1928–) | accessdate=2007-02-12 }} </ref> [[ಅಬ್ಬಾಸ್‌ ಕಿಯಾರೊಸ್ಟಾಮಿ]], [[ಎಲಿಯಾ ಕಝಾನ್‌]], [[ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್‌ ಟ್ರಫೌಟ್‌]],<ref>{{cite web|title=THE 'WORLD' OF SATYAJIT RAY: LEGACY OF INDIA'S PREMIER FILM MAKER ON DISPLAY|author=Dave Kehr|publisher=''[[Daily News (New York)|Daily News]]''|date=5 May 1995|url=http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/1995/05/05/1995-05-05_the__world__of_satyajit_ray_.html|accessdate=2009-06-06|archive-date=2009-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915204359/http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/1995/05/05/1995-05-05_the__world__of_satyajit_ray_.html|url-status=dead}}</ref> [[ಸ್ಟೀವನ್‌ ಸ್ಪಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌]],<ref name="unmaderay"/><ref name="IMDbRay"/><ref name="UCSCcurrents"/> [[ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಸೌರಾ]],<ref>{{cite web|title=Satyajit Ray is this Spanish director's inspiration|author=Suchetana Ray|publisher=[[CNN-IBN]]|date=11 March 2008|url=http://ibnlive.in.com/news/satyajit-ray-is-this-spanish-directors-inspiration/60900-8.html|accessdate=2009-06-06|archive-date=2014-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707181226/http://ibnlive.in.com/news/satyajit-ray-is-this-spanish-directors-inspiration/60900-8.html|url-status=dead}}</ref> [[ಜೀನ್‌-ಲ್ಯೂಕ್‌ ಗೊಡಾರ್ಡ್‌]],<ref>{{cite web | author=André Habib | publisher=Senses of Cinema | url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | title=Before and After: Origins and Death in the Work of Jean-Luc Godard | accessdate=2006-06-29 | archive-date=2006-06-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060614150838/http://www.sensesofcinema.com/contents/01/16/godard_habib.html | url-status=dead }}</ref> [[ಇಸಾವೊ ಟಕಹಾಟಾ]],<ref>{{cite web|author=Daniel Thomas|title=Film Reviews: Grave of the Fireflies (Hotaru no Haka)|date=20 January 2003|url=http://www.danielthomas.org/pop/film_reviews/fireflies.htm|accessdate=2009-05-30|archive-date=2012-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030085422/http://www.danielthomas.org/pop/film_reviews/fireflies.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಗ್ರೆಗರಿ ನಾವಾ]], [[ಇರಾ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೆಸ್‌ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌‌‌‌]]ರಂಥ<ref name="The Statesman">{{cite web| title = On Ray's Trail| url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1| publisher = The Statesman| accessdate = 2007-10-19| archive-date = 2008-01-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20080103071501/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1| url-status = dead}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ರೇಯವರ ಸಿನಿಮೀಯ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಅಕಿರಾ ಕುರೊಸಾವಾ]]ನಂಥ ಇತರ ಅನೇಕರು ರೇಯವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇಯವರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯು ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪೀ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Citation |surname1 = Robinson |given1 = A |year = 2003 |title = Satyajit Ray: The Inner Eye: The Biography of a Master Film-Maker |publisher = I. B. Tauris |ISBN = 1860649653 |page = 96}}</ref> "ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಭರಪೂರವಾಗಿ ಬಂದ [[ಪ್ರಾಪ್ತ-ವಯಸ್ಸಿಗೆ-ಬರುತ್ತಿರುವ]] ಹೊಸತನದ [[ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರಗಳು]] [[ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ]] ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಅತ್ಯಮೋಘ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು".<ref name="Sragow">{{citation|title=An Art Wedded to Truth|first=Michael|last=Sragow|year=1994|journal=[[The Atlantic|The Atlantic Monthly]]|publisher=[[University of California, Santa Cruz]]|url=http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html|accessdate=2009-05-11|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412212046/http://satyajitray.ucsc.edu/articles/sragow.html|url-status=dead}}</ref> [[ಸುಬ್ರತಾ ಮಿತ್ರ]]ರ [[ಬೌನ್ಸ್‌ ಲೈಟಿಂಗ್‌]] ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಕಾರ್ಯಕೌಶಲವು ಕೂಡಾ ''ದಿ ಅಪು ಟ್ರೈಲಜಿ'' ಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="cinematographers"/> 1980ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ, [[ಋತ್ವಿಕ್‌ ಘಾಟಕ್‌]] <ref>{{citation|first=Megan|last=Carrigy|title=Ritwik Ghatak|journal=[[Senses of Cinema]]|date=October 2003|url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/03/ghatak.html|accessdate=2009-05-03}}</ref> ಮತ್ತು [[ಗುರುದತ್‌‌‌]]ರಂಥ <ref>{{cite web|title=Asian Film Series No.9 GURU DUTT Retorospective|publisher=[[Japan Foundation]]|year=2001|url=http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|accessdate=2009-05-13|archive-date=2009-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090620144748/http://www.jpf.go.jp/e/culture/new/old/0101/01_03.html|url-status=dead}}</ref> ಹಿಂದೆ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಮರಣಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು '[[ಮೂರನೇ ವಿಶ್ವ]]'ದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತಮ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Desai38"/> ಜಿಗ್ನ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಅನುಸಾರ, [[ಚದುರಿಹೋದ ಭಾರತೀಯ ಜನರಗುಂಪು]] ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಯಾರ್ಯಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ 'ಒಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಆಚೆಬರುವಲ್ಲಿ' ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Desai37">ದೇಸಾಯಿ, 37</ref> ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ [[ಸಂಗೀತಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗವು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶುರುಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವಾಗುವಲ್ಲಿ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಬಾಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌]] ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಮೌಲೀನ್‌ ರೋಜ್‌!]]'' (2001) ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಇದು ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಸಂಗೀತಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|title=Baz Luhrmann Talks Awards and "Moulin Rouge"|publisher=[[About.com]]|accessdate=2009-05-15|archive-date=2012-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502074825/http://movies.about.com/library/weekly/aa030902a.htm|url-status=dead}}</ref> ''ಮೌಲೀನ್‌ ರೋಜ್‌!'' ಚಿತ್ರದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಅಂದು ಮರಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಮಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿತು, ತರುವಾಯ ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಿತು.<ref>{{cite web|title=Guide Picks – Top Movie Musicals on Video/DVD|publisher=[[About.com]]|url=http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|accessdate=2009-05-15|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124220433/http://movies.about.com/library/weekly/aatpmusicals.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಡ್ಯಾನಿ ಬೋಯ್ಲ್‌‌]]ನ [[ಆಸ್ಕರ್‌]]-ವಿಜೇತ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಸ್ಲಂಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌]]'' (2008) ಚಿತ್ರವೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ<ref name="Kumar">{{cite web|author=Amitava Kumar|title=Slumdog Millionaire's Bollywood Ancestors|publisher=''[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]''|date=23 December 2008|url=http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors.html|accessdate=2008-01-04|archive-date=2012-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529011746/http://www.vanityfair.com/online/oscars/2008/12/slumdog-millionaires-bollywood-ancestors|url-status=dead}}</ref><ref name="Age">{{cite web|title=Slumdog draws crowds, but not all like what they see|publisher=''[[The Age]]''|date=25 January 2009|url=http://www.theage.com.au/world/slumdog-draws-crowds-but-not-all-like-what-they-see-20090124-7p33.html|accessdate=2008-01-24}}</ref> ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು "ಹಿಂದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Hindu"/> [[ವಿಧು ವಿನೋದ್‌ ಚೋಪ್ರಾ]], [[ಜಹ್ನು ಬರುವಾ]], [[ಸುಧೀರ್‌ ಮಿಶ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಾನ್‌ ನಳಿನ್‌]]ರಂಥ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಂದ ಮುಂಬರಲಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಕಡೆಗೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಕರು ಪ್ರಯತ್ನಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7412344.stm</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" border="1" |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವವರು |- | [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | (1954). | [[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]], [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] |- | [[ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | 1937 | [[ಬಂಗಾಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ]] |- | [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | 1954 | [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌‌]] |- | [[ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | 1995 | [[STAR TV (ಏಷ್ಯಾ)]] |- | [[ಝೀ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | 1998 | [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್‌]] |- | [[IIFA]] | 2000 | |- |} ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], [[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಸೇರಿವೆ. == ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == {{Expand section|date=December 2009}} ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಲವಾರು ಮಗ್ಗುಲುಗಳಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: * [http://www.thescripthub.com ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಹಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104064657/http://thescripthub.com/ |date=2014-01-04 }} * [[M.G.R ಗೌರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ &amp; ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌, ತಾರಾಮಣಿ]],ಚೆನ್ನೈ * [[ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]], ಪುಣೆ * [[L.V. ಪ್ರಸಾದ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ]], ಹೈದರಾಬಾದ್‌ * [[ಸತ್ಯಜಿತ್‌ ರೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]], ಕೋಲ್ಕತಾ * [[ವಿಸ್ಲಿಂಗ್‌ ವುಡ್ಸ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]] * [http://www.mindscreen.co.in ಮೈಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌] * [[ಏಷ್ಯನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]] == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[ಭಾರತೀಯ ಪನೋರಮಾ]] '''ಸೂಚನೆ:''' ''ಇದು ಒಂದು ಸಮಗ್ರವಾದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲ.'' == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|3}} * [http://www.filmtvguild.in/milestones.htm ಥ್ರೀ ಫಸ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ 1896–2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719114936/http://www.filmtvguild.in/milestones.htm |date=2011-07-19 }} ಫಿಲ್ಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ == ಆಕರಗಳು == * ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಷೋಪ್ಲೇಸಸ್‌, ಸಿನಿಮಾ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್‌ ವಿನ್ನೆಲ್ಸ್‌ & ಬ್ರೆಂಟ್‌ ಸ್ಕೆಲ್ಲಿ, ISBN 0-9516563-5-X * ಬುರ್ರಾ, ರಾಣಿ ಡೇ & ರಾವ್‌, ಮೈಥಿಲಿ (2006), "ಸಿನಿಮಾ", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''1)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31350-2. * ದೇಸಾಯಿ, ಜಿಗ್ನಾ (2004), ''ಬಿಯಾಂಡ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಡಯಾಸ್ಪೋರಿಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, ISBN 0-415-96684-1. * ಗೋಕುಲ್‌ಸಿಂಗ್‌, K. M. & ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕೆ, W. (2004), ''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ಎ ನೆರೇಟಿವ್‌ ಆಫ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಚೇಂಜ್‌ (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ)'' , ಟ್ರೆಂಥಾಮ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN 1-85856-329-1. * ಖನ್ನಾ, ಅಮಿತ್‌ (2003), "ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ: ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌, ನೆರೇಟಿವ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೀಡಿಯಂ, ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌, ಬಯಾಗ್ರಫೀಸ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ (ಭಾರತ) ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ISBN 81-7991-066-0. * ಖನ್ನಾ, ಅಮಿತ್‌ (2003), "ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ: ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ದಿ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಫ್ಯೂಚರ್‌, ನೆರೇಟಿವ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೀಡಿಯಂ, ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌, ಬಯಾಗ್ರಫೀಸ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ (ಭಾರತ) ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ISBN 81-7991-066-0. * ಕುಮಾರ್‌, ಶಾಂತಿ (2008), "ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌: ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇಕಾನಮಿ ಆಫ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‌ ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸಿಟಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌", ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಾಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌'' , ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮಿನ್ನೆಸ್ಟೋವಾ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 978-0-8166-4578-7. * ಪಾಟ್ಸ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌ W. (2006), "ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''2)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31351-0. * ರಾಜಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಆಶಿಶ್‌ (1996), "ಇಂಡಿಯಾ: ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್‌ ದಿ ನೇಷನ್‌", ''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸಿನಿಮಾ'' , ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 0-19-811257-2. * ಥಾಂಪ್ಸನ್‌, ಗೋರ್ಡಾನ್‌ (2006), "ಫಿಲ್ಮೀಗೀತ್‌", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ (ಸಂಪುಟ. '' ''2)'' , ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಗೇಲ್‌, ISBN 0-684-31351-0. * ವೇಲಾಯುಧಂ, ಸೆಲ್ವರಾಜ್‌ (2008), "ದಿ ಡಯಾಸ್ಪೋರಾ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಸಿನಿಮಾ", ''ತಮಿಳ್‌ ಸಿನಿಮಾ: ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'ಸ್‌ ಅದರ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ'' , ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, ISBN 978-0-415-39680-6. * ವಾಟ್ಸನ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ L. (2009), ''ಗ್ಲೋಬಲೈಸೇಷನ್‌'' , ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ. * ಝುಂಖಾವಾಲಾ-ಕುಕ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌ (2008), "ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಗೆಟ್ಸ್‌ ಫಂಕಿ: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌, ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಭಾಂಗ್ರಾ, ಅಂಡ್‌ ದಿ ರೇಷಿಯಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌", ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌: ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಂದಿ ಸಾಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌'' , ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮಿನ್ನೆಸ್ಟೋವಾ ಪ್ರೆಸ್‌, ISBN 978-0-8166-4578-7. {{CinemaofIndia}} {{Life in India}} {{Worldcinema}} == ಮಾಹಿತಿ ತಾಣ == * [http://www.bollypedia.de ಜರ್ಮನ್‌ ಬಾಲಿವುಡ್‌ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{DEFAULTSORT:Cinema Of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ದೇಶಗಳ ಅನುಸಾರದಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] f35xft2f5xqrdmaxiphf45chs7ghwtm 0 23136 1375889 1375608 2026-06-27T09:29:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375889 wikitext text/x-wiki {{Redirect|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ದ್ವೀಪ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕಾಗಿ|ಟೆರೇನಾ}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name=ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್<!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |official_name=ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ |other_name= |native_name=<!-- if different from the English name --> |nickname= |settlement_type=ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಬರೊ <!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> |total_type=<!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto= <!-- images and maps -----------> |image_skyline=NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg |imagesize= |image_caption=ಜಿ.ಇ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್. |image_flag= |flag_size= |image_sea= |seal_size= |image_shield= |shield_size= |image_blank_emblem= |blank_emblem_type= |blank_emblem_size= |image_map=Manhattan Highlight New York City Map.png |mapsize= |map_caption=Location of Manhattan shown in yellow. |pushpin_map=<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption= |pushpin_mapsize= <!-- Location ------------------> |subdivision_type=ದೇಶ |subdivision_name=ಸಂಯುಕ್ತ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನ |subdivision_type1=ರಾಜ್ಯ |subdivision_name1=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] |subdivision_type2=ಕೌಂಟಿ |subdivision_name2=ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ |subdivision_type3=ನಗರ |subdivision_name3=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type= |seat= |parts_type= |parts_style=<!--=list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts=<!-- parts text, or header for parts list --> |p1= |p2=<!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes= |government_type= |leader_title=[[Borough President]] |leader_name=[[Scott Stringer]] (D) |leader_title1=[[New York County District Attorney|District Attorney]] (New York County) |leader_name1=[[Cyrus Vance, Jr.]] |established_title=Settled |established_date=1624 <!-- Area ---------------------> |area_magnitude= |unit_pref= |area_footnotes= |area_total_sq_mi=33.77 |area_land_sq_mi=22.96 |area_water_sq_mi=10.81 |area_water_percent= <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes=<!--for references: use tags--> |elevation_m= |elevation_ft= |elevation_max_m= |elevation_max_ft= |elevation_min_m= |elevation_min_ft= <!-- Population -----------------------> |population_as_of= |population_footnotes= |population_note= |population_total=1634795 |population_density_sq_mi=71201 <!-- General information ---------------> |timezone= |utc_offset= |timezone_DST= |utc_offset_DST= |latd=40|latm=43|lats=42|latNS=N |longd=73|longm=59|longs=39|longEW=W <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code= |area_code= |website=[http://www.mbpo.org/ Official Website of the Manhattan Borough President] |footnotes= }} [[ಚಿತ್ರ:Hamilton Park, Jersey City.JPG|right|180px|thumb|ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ.]] '''ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌''' [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ [[ಐದು ಆಡಳಿತ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]]. ಇದು ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿಯ ಮುಖಜದಲ್ಲಿರುವ '''ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌''' ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಸರಹದ್ದುಗಳು '''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ''' ಯ ಸರಹದ್ದುಗಳಂತೆಯೇ ಇವೆ. ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ರ‌್ಯಾಂಡಲ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ಗವರ್ನರ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ಎಲ್ಲಿಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]]ನ ಒಂದು ಭಾಗ,<ref name="NJvNY">[http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&amp;navby=case&amp;vol=000&amp;invol=120ORIG ''ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ v. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050109083017/http://caselaw.lp.findlaw.com/cgi-bin/getcase.pl?court=US&navby=case&vol=000&invol=120ORIG |date=2005-01-09 }}, 523 U.S. 767 (1998). 2008-01-04ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹಾಗೂ [[ಯು ತಂಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]]; ಜೊತೆಗೆ, [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]] ಬಳಿ ಮುಖ್ಯನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗವಾದ [[ಮಾರ್ಬಲ್‌ ಹಿಲ್‌]]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೂಲ ನಗರವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 1898ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಐದೂ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. [[2008ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] ಯು 1,634,795<ref name="2008 NY county est">{{cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36061.html|title=New York County, New York|publisher=Quickfacts.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506191706/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/36061.html|url-status=dead}}</ref> ರಷ್ಟಿದ್ದು, 22.96 ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (59.47&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅರ್ಥಾತ್‌ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗೆ 71,201 ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದರು (27,485/km²). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲೊಂದು]]. ಇಸವಿ 2005ರಲ್ಲಿ, [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ತಲಾ|ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ ''ತಲಾ'']] $100,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bea.gov/regional/reis/drill.cfm?table=CA1-3&catable=CA1-3&lc=30&years=2005&rformat=display&areatype=LOCAL&sort=1|title=U.S. Bureau of Economic Analysis|publisher=Bea.gov|date=2009-04-23|accessdate=2009-05-30|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929124701/http://www.bea.gov/regional/reis/drill.cfm?table=CA1-3&catable=CA1-3&lc=30&years=2005&rformat=display&areatype=LOCAL&sort=1|url-status=dead}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಹಣಕಾಸಿನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>ಬ್ಯಾರಿ, ಡ್ಯಾನ್. [https://www.nytimes.com/2001/10/11/nyregion/nation-challenged-new-york-new-york-carries-but-test-its-grit-has-just-begun.html "ಎ ನೇಶನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ಡ್: ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌; ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಯಾರೀಸ್ ಆನ್, ಬಟ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಗ್ರಿಟ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಜಸ್ಟ್ ಬಿಗನ್"], ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2001. ಜೂನ್ 30ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಭರಾಟೆಯ ಖಾಲಿಜಾಗವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."</ref><ref>ಸೊರೆಂಟಿನೊ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/2007/09/16/nyregion/thecity/16toug.html?pagewanted=2&amp;_r=1 "ವೆನ್ ಹಿ ವಾಸ್ ಸೆವೆಂಟೀನ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2007. ಡಿಸೆಂಬರ್ 22ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1980ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ 1940ರ ದಶಕದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿದ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಕುರುಹಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳು ಇನ್ನೂ ಇವೆ."</ref><ref>ಬುಮಿಲ್ಲರ್, ಎಲಿಸಾಬೆತ್. [https://www.nytimes.com/1995/10/08/nyregion/pope-s-visit-cardinal-pope-s-important-ally-cardinal-shines-high-hierarchy.html "ದ ಪೋಪ್ಸ್ ವಿಸಿಟ್: ದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್; ಆಸ್ ಪೋಪ್ಸ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್ ಆಲಿ, ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಶೈನ್ಸ್ ಹೈ ಇನ್ ಹೈಯಾರ್ಕಿ"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1995. ಡಿಸೆಂಬಪ್ 18ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಬಿಷಪ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಒ ಕೋನ್ನರ್ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ರಿಗಿಂತ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ."</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ರೇಡಿಯೊ, ದೂರದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ದೂರಸಂವಹನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಪುಸ್ತಕ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾಶಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು, ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣಗಳು, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿವೆ. [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]] ಹಾಗೂ [[NASDAQ]]ನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.<ref>[http://www.demographia.com/db-cbd2000.pdf ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ಸ್], ''ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಯಾ.'' 2009-06-29ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮನಾನಗರ ವಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ವಲಯದ ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಗರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳಾದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌]]ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನತ್ತ ಪಯಣಿಸುವುದನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬರುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.barrypopik.com/index.php/new_york_city/entry/going_to_the_city_manhattan/ BarryPopik.com]</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ''ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ''ಮನ್ನಾ-ಹಟ'', ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. [[ಹೆನ್ರಿ ಹಡ್ಸನ್‌]]ರ ನೌಕೆ ''[[ಹಾಲ್ವ್‌ ಮೇನ್‌]]'' (ಹಾಫ್‌ ಮೂನ್‌ (ಅರ್ಧಚಂದ್ರ)) ದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಜ್ಯೂಯೆಟ್‌ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿಯು 1609ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾ ಹಟ ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20040616103037/http://www.newsday.com/community/guide/lihistory/ny-history-hs216a1v,0,919043.story?coll=ny-lihistory-navigation ರಾಬರ್ಟ್ ಜ್ಯುಯೆಟ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಭಾಗ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ, ಎರಡೇ ಸರಣಿ, 841 ಲಾಗ್ ಬುಕ್], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ]]''. 2007-05-16ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 1610 ಕಾಲದ ನಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮನಹಟ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೌರಿಷಸ್‌ ನದಿಯ (ಆನಂತರ ಈ ನದಿಯನ್ನು [[ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿ]] ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖೀಸಲಾಗಿದೆ. "ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಲೆನೇಪ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಿಂದ 'ಹಲವು ಬೆಟ್ಟಗಳ ದ್ವೀಪ' ಎಂದು ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Mannahatta">ಹೋಲೋವೇ, ಮಾರ್ಗರೇಟ್. [https://www.nytimes.com/2004/05/16/nyregion/urban-tactics-i-ll-take-mannahatta.html "ಅರ್ಬನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ಸ್; ಐ ವಿಲ್ ಟೇಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮೇ 16, 2004, ಜೂನ್ 30ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1609ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಹಡ್ಸನ್, ಲೆನಾಪೆ ಉಪಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಹಲವು ಬೆಟ್ಟಗಳ ದ್ವೀಪ'' ಎನ್ನುವ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡ ದೃಶ್ಯವನ್ನೇ ಅವನೂ ಅನುಭವಿಸಿದನು.</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ವಸಾಹತು ಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Peter Minuit portrait New Amsterdam 1600s light.jpg|thumb|right|180px|ಪೀಟರ್ ಮಿನ್ಯುಇಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:Stad Amsterdam in Nieuw Nederland (City Amsterdam in New Netherland) Castello Plan 1660.jpg|thumb|ನವೀನ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ 1660ರಲ್ಲಿ. ದ್ವೀಪದ ತುದಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವೇ ಫೋರ್ಟ್ ಆಂಸ್ಟೆರ್ಡಾಮ್. ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು ನಕ್ಷೆಯ ಬಲ ಭಾಗಕ್ಕಿದೆ.]] ಇಂದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಎನ್ನಲಾದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಲೆನೇಪ್‌]] ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಸವಿ 1524ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಲೆನೇಪ್‌ ಜನರು ತೋಡುದೋಣಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರು]] ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿ ಪರಿಶೋಧಕ [[ಫ್ಲಾರೆಂಟೀನ್‌]] [[ಜಿಯೊವಾನಿ ಡಾ ವೆರಾಜಾನೊ]] ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆದರೆ ವೆರಾಜಾನೊ [[ದಿ ನ್ಯಾರೋಸ್]]‌ ಮೂಲಕ ಬಂದರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.<ref>ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್, ಡಾ. ಜೇಮ್ಸ್. [http://www.usgennet.org/usa/ny/state/his/bk1/ch3/pt1.html "ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್: ಬುಕ್ I, ಚಾಪ್ಟರ್ III"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012091106/http://www.usgennet.org/usa/ny/state/his/bk1/ch3/pt1.html |date=2008-10-12 }}, USGenNet, 2007-05-01ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1524ರಲ್ಲಿ ಜಿಯೋವ್ಯಾನಿ ದ ವೆರ್ರಾಜೊನೊ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದ ಬಂದರಿಗೆ ನೌಕಾಯಾನದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ.</ref> [[ಡಚ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಉದ್ಯೋಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪ್ರಜೆ [[ಹೆನ್ರಿ ಹಡ್ಸನ್]]‌ ಜಲ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಬಂದ ನಂತರವೇ ಈ ವಲಯದ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book|title=New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress|author=Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers|publisher=Harper|year=1948}}</ref> ಹಡ್ಸನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲಕ ಬಂದು, 1609ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ಆ ನದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆದು (ಈ ನದಿಯು ಆನಂತರ '[[ಹಡ್ಸನ್‌ ರಿವರ್]]‌' ಎಂದು ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿತ್ತು) ಇಂದಿನ [[ಆಲ್ಬಾನಿ]] ಎನ್ನಲಾದ ಸ್ಥಳ ತಲುಪಿದರು.<ref name="SciAm">[http://www.ulster.net/~hrmm/diglib/sciamer/hhudson/hhudson.htm "ಹೆನ್ರಿ ಹಡ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರೇಷನ್"] ''[[ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌]]'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 25, 1909, ಮೇ 1ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಧೀರ ಸಾಹಸಿಗನೊಬ್ಬ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಮಾಡಿದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಿಫಲಗೊಂಡುದು ವ್ಯರ್ಥ ಆಶಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ “ಹಾಫ್ ಮ‌ೂನ್” ಅದರ ಲಂಗರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡಿ ಹುಕ್‌ನೊಳಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಷ್ಯಾಲಪ್ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಕಳೆದರು. “ಅವರು ಎರಡು ಭೂಚಾಚುಗಳಲ್ಲಿ (ಇಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾಗ) ಉತ್ತಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು” “ಆದ್ದರಿಂದ 11ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನದಿ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.”"</ref> ಗವರ್ನರ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಡಚ್‌]] [[ತುಪ್ಪುಳು ವಹಿವಾಟು]] ಆರಂಭದ ಮೂಲಕ ‌[[ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಾಯಂ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು 1624ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1625ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್‌ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಆನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ [[ನ್ಯೂ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌]] (''Nieuw Amsterdam‌'' ) ಎನ್ನಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.nps.gov/history/nr/travel/kingston/colonization.htm ಡಚ್ ಕಾಲನೀಸ್], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್]]. ಮೇ 19ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ 30 ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದಿನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1624ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದವು."</ref><ref name="Tolerance">[http://tolerancepark.org/_wsn/page5.html ಟಾಲರೆನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ನ್ಯೂ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ ಆನ್ ಗವರ್ನರ್ಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216015240/http://tolerancepark.org/_wsn/page5.html |date=2008-12-16 }}, ಟಾಲರೆನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್. ಮೇ 12ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ಲಿಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್ ನಂ. 5476 ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ನಂ.2708 ನೋಡಿ.</ref> ಹೊಸ ಆಗಮನಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು [[ಫೋರ್ಟ್‌ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌]] ಕೋಟೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1625ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನಾ ವರ್ಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcas/html/features/greenbook_seal_flag.shtml ಸಿಟಿ ಸೀಲ್ ಆಂಡ್ ಪ್ಲ್ಯಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013031016/http://www.nyc.gov/html/dcas/html/features/greenbook_seal_flag.shtml |date=2007-10-13 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]], ಮೇ 13ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ದಿನಾಂಕ: ಸಮನಾಂತರ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗದಡಿಯಲ್ಲಿ 1625 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ನ್ಯೂ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ವರ್ಷ."</ref> ಪೀಟರ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌ ಷಾಗೆನ್‌ರ ಪತ್ರ ''ಆವರ್‌ ಪೀಪಲ್‌'' (''ಆನ್ಸ್‌ ಫೋಲ್ಕ್‌'' ) ರ ಪ್ರಕಾರ — [[ಪೀಟರ್‌ ಮಿನ್ಯೂಯಿಟ್‌]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ — 60 [[ಗಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು]](24 [[ಡಾಲರ್‌ಗಳು]] ಎಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು) ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟು ಸರಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೂ, (ಬ್ರೆಡ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಮಾರು $1000 ಆಗಬಹುದು<ref>[http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php IISG.nl]</ref>(ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ನ‌ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ). ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬಳಸಿ, 2,400 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಷ್ಟು ಬೀರ್‌ ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು (1626ರಲ್ಲಿ) ಹಣದ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುವುದುಂಟು.<ref>{{Citation |last=Nevius |first=Michelle |author-link= |last2=Nevius |first2=James |author2-link= |title=Inside the Apple: A Streetwise History of New York City |place= |publisher=Free Press |year=2009 |volume= |edition= |url=http://www.insidetheapple.net |doi= |id= |isbn=141658997X}}</ref> ಇಸವಿ 1647ರಲ್ಲಿ, [[ಪೀಟರ್‌ ಸ್ಟಯ್ವೆಸಂಟ್‌]]ರನ್ನು ಈ ವಸಾಹುತುವಿನ ಅಂತಿಮ ಡಚ್‌ ಮಹಾ ನಿರ್ದೇಶಕನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಜಾಸ್ಮಿನ್ K. [https://web.archive.org/web/20070929122059/http://www.nypost.com/seven/11222006/news/cextra/new_york___the_empire_state_cextra_jasmin_k__williams.htm?page=0 "][https://web.archive.org/web/20070929122059/http://www.nypost.com/seven/11222006/news/cextra/new_york___the_empire_state_cextra_jasmin_k__williams.htm?page=0 ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ - ದ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್"], ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]'', ನವೆಂಬರ್ 22, 2006. ಮೇ 19ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ವಸಾಹತುಗಳ ತಡೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ಮತ್ತು ಆದೇಶವನ್ನು ಪುನರ್ವಶಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು 1647ರಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಮುಖಂಡ ಪೀಟರ್ ಸ್ಟುಯ್ವೆಸೇಂಟ್ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು."</ref> ನ್ಯೂ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ನ್ನು 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 1653ರಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಗರವೆಂದು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://council.nyc.gov/html/about/about.shtml ಎಬೌಟ್ ದ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203135800/http://council.nyc.gov/html/about/about.shtml |date=2012-12-03 }} - [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ]]. ಮೇ 18ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 1664ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು‌ [[ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌]]ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ [[ಡ್ಯೂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಯಾರ್ಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಲ್ಬಾನಿ]] ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ರಾಜ ಜೇಮ್ಸ್‌ IIರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಅದನ್ನು "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌" ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.dos.state.ny.us/kids_room/kids_history.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್, ಜೂನ್ 29ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "...ಯಾರ್ಕ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್‌ನ ‌ಗೌರವದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ."</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌ ಜನತೆಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸ್ಟಯ್ವೆಸಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು ಹಂಗಾಮಿ ಹಸ್ತಾಂತರಣದ 24 ಕಲಮ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>ಗ್ರಿಫ್ಫಿಸ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಎಲಿಯೋಟ್. [[s:The Story of New Netherland/Chapter 15|"ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌" ಚಾಪ್ಟರ್ XV: ದ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್‌]], ''[[ಹಫ್ಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಕಂಪೆನಿ]]'', 1909. "ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಷಯನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಚ್ಛೇದ VIII ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - “ಡಚ್ಚರು ದೇವರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಧರ್ಮಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿ.”"</ref><ref>[http://tolerancepark.org/_wsn/page2.html ಟಾಲರೆನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ನ್ಯೂ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ ಆನ್ ಗವರ್ನರ್ಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216045247/http://tolerancepark.org/_wsn/page2.html |date=2008-12-16 }}, ಟಾಲರೆನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 26ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ === [[ಚಿತ್ರ:George_Washington_Statue_at_Federal_Hall.JPG|thumb|upright|J.Q.A ವರ್ಡ್ ರೂಪಿಸಿದ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ರ ಪ್ರತಿಮೆ ಫೆಡೆರಲ್ ಹಾಲ್ ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದರು.]] ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ ಆಕ್ಟ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಸಭೆಯು 1765ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ವಸಾಹತು ವಿರೋಧದ ಪೀಠಿಕೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸಭೆಯು [[ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಡಿಕ್ಲೇರೇಷನ್‌ ಆಫ್ ರೈಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ರೀವೆನ್ಸಸ್‌)]] ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣಾ ಪತ್ರ ಹೊರತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು. ಹಲವು ವಸಾಹತುಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಂಘವು ಹೊರತಂದ ಮೊದಲ ಪತ್ರ ಇದಾಗಿತ್ತು. '[[ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ತೆರಿಗೆ ಇಲ್ಲ]]' ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಂಘವು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಏಕೀಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ಯೇಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸಾಹತುಗಳೂ ಒಗ್ಗೂಡಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಡೆಯಲಿದ್ದ [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಾದ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮಹಾಸಭೆ)]]‌ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ ಆಕ್ಟ್‌]] ಪ್ರತಿಭಟನಾ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]] ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ಸಂಘಟನೆಯು ಬೆಳೆಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೆಡವಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಕಂಬ]]ಗಳ ಕುರಿತು ಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ಸಂಘಟನೆಯು ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1775ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಯು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಈ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಮರ)]] ಎಂಬ ಸಮರದ ಸರಣಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ದಿನಾಂಕ 16 ನವೆಂಬರ್‌ 1776ರಂದು [[ಫೋರ್ಟ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಹೀನಾಯ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಆರ್ಮಿ]]‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಉಳಿದ ಸಮಯ, ನಗರವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.<ref>[http://www.nycgovparks.org/sub_your_park/historical_signs/hs_historical_sign.php?id=8258 ಫೋರ್ಟ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪಾರ್ಕ್], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್]]. ಮೇ 18ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಆನಂತರ ನಡೆದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]‌ ಸೇನಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಹಾ ಅಗ್ನಿ]] ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ಹಾಳಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತುಗಳು 25 ನವೆಂಬರ್‌ 1783ರ ತನಕ ನಡೆದವು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಕೊನೆಯ ದಂಡು ನಗರವನ್ನು ತೊರೆದಾಗ]] [[ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ ವಾಪಸಾದರು.<ref>[http://www.nycgovparks.org/sub_newsroom/daily_plants/daily_plant_main.php?id=19733 "ಹ್ಯಾಪಿ ಇವ್ಯಾಕ್ಯುವೇಶನ್ ಡೇ"], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್]], ನವೆಂಬರ್ 23, 2005. ಮೇ 18ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ದಿನಾಂಕ 11 ಜನವರಿ 1785ರಿಂದ 1788ರ ಶರತ್ಕಾಲದ ವರೆಗೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು [[ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡೆರೇಷನ್ಸ್‌]]ನಡಿ ಐದು ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದಾಗಿತ್ತು. [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಮಹಾಸಭಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ (ಅಂದು [[ಫ್ರಾನ್ಸಸ್‌ ಟ್ಯಾವರ್ನ್‌]]ನಲ್ಲಿ) ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. [[ಫೆಡೆರಲ್‌ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಡಿ, 4 ಮಾರ್ಚ್‌ 1789ರಿಂದ 12 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1790ರ ತನಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm ದ ನೈಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್]] ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಆಫೀಸ್. ಜೂನ್ 9ರ 2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ಫೋರ್ಟೆನ್‌ಬಾಘ್, ರೋಬರ್ಟ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ''ದ ನೈನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್'', ಯಾರ್ಕ್‌, PA: ಮ್ಯಾಪ್ಲೆ ಪ್ರೆಸ್, 1948...</ref> [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಭೆ ಸೇರಿತು. [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯ ಕರಡನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. [[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ ಆರ್ಡಿನೆಂಸ್‌]] ಅಂಗೀಕಾರದ ಮೂಲಕ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಕಾರಣ, ಮೊದಲ [[ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]]ರ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿಧಾನಗಳು; ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯ ಕಾರಣ, 1825ರಲ್ಲಿ [[ಈರೀ ಕಾಲುವೆ]]ಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು - ಇದು ಅಟ್ಲ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ ಬಂದರು ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ]] ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. [[ಟ್ಯಾಮಾನಿ ಹಾಲ್‌]], ಎಂಬ [[ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿ]] [[ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು, ಹಲವು [[ಐರಿಷ್‌]] ವಲಸಿಗರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಭಾವೀ ಸಂಘಟನೆಯಾಗೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, 1854ರಲ್ಲಿ [[ಫರ್ನಾಂಡೊ ವುಡ್‌]] ಚುನಾಯಿತರಾದ ಮೊದಲ ಟ್ಯಾಮಾನಿ ಮಹಾಪೌರರಾದರು. ಟ್ಯಾಮಾನಿ ಹಾಲ್‌ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಿತು. ಇಸವಿ 1858ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾದ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌]] ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಗರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭೂಚಿತ್ರಣ ಪಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಉದ್ಯಾನವಾಯಿತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವೂ ಆಯಿತು.<ref>ಬ್ಲೇರ್, ಸಿಂಥಿಯಾ. [https://web.archive.org/web/20070703224700/http://www.newsday.com/about/ny-ihiny011405story,0,2798382.htmlstory "1858: ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಓಪನ್ಸ್"], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ]]''. ಮೇ 29ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1853 ಮತ್ತು 1856 ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ಭೂದೃಶ್ಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂಗಳ ನಡುವಿನ 59ನೇ ಬೀದಿಯಿಂದ 106ನೇ ಬೀದಿಗಳವರೆಗಿನ {{convert|700|acre|km2|1}}ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು."</ref><ref>ರಿಬ್ಕ್‌ಜಿಂಸ್ಕಿ, ವಿಟೋಲ್ಡ್. {{Cite web |url=http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2003/july/olmsteds.php |title="Olmsted's Triumph" |access-date=2010-04-19 |archive-date=2006-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061128235238/http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2003/july/olmsteds.php |url-status=bot: unknown }}, ''[[ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)]]'', ಜುಲೈ 2003. ಮೇ 29ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1876ರಲ್ಲಿ, ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್ ವಯಾಕ್ಸ್‌ ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ಮತ್ತು ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮಧ್ಯದ ಜೌಗಾದ, ಮರಗಳಿಲ್ಲದ 50 ಬ್ಲಾಕುಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಭೂದೃಶ್ಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರು."</ref> [[ಚಿತ್ರ:Nast-Tammany.jpg|thumb|ಥಾಮಸ್ ನಸ್ಟ್, ತಮ್ಮನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಉಗ್ರ ವ್ಯಾಘ್ರ ಎಂದು ಜರೆದರು; ಹುಲಿಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.]] [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಆಂತರಿಕ ಸಮರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ದೃಢ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಲಸಿಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆ (ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಜರ್ಮನ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ವಲಸೆ), [[ಸೈನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಒತ್ತಾಯದ ದಾಖಲಾತಿ]] ಕುರಿತು ರೋಷ, ಈ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯಲು $300 ಪಾವತಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ಲಿಂಕನ್‌ರ ಯುದ್ಧ ನೀತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಜುಲೈ 1863ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಡ್ರ್ಯಾಫ್ಟ್‌ ರೈಯಟ್ಸ್‌]] ದೊಂಬಿ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ [[ಆಂತರಿಕ ದೊಂಬಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 119 ಜನ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಹಾಗೂ ಹಾದುಹೋಕರು ಹತರಾದರು.<ref>ವಾರ್ಡ್, ಜಿಯೋಫ್ರಿ C. [https://www.nytimes.com/2002/10/06/books/gangs-of-new-york.html "][https://www.nytimes.com/2002/10/06/books/gangs-of-new-york.html ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌"] - ಇದೊಂದು [[ಕೆವಿನ್ ಬೇಕರ್/2}‌ ಮಾಡಿದ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಆಲಿಯ ವಿಮರ್ಶೆ. ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ಕೆವಿನ್ ಬೇಕರ್/2}‌ ಮಾಡಿದ ''[[ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಆಲಿ]]'' ಯ ವಿಮರ್ಶೆ. ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2002. ಜೂನ್ 30ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಡೆಯ ದಂಗೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿನಿಕೃಷ್ಟ ನಾಗರಿಕರ ದೊಂಬಿಯಾಗಿದೆ: ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಕುಕ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, 119 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ದಂಗೆಕೋರರು ಅಥವಾ ಫೆಡೆರಲ್ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಕರು ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಗುಂಡೇಟಿಗೆ ಬಲಿಯಾದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ."</ref> ಆಂತರಿಕ ಸಮರದ ನಂತರ, ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ವಲಸೆಯು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೊದಲ ತಂಗುದಾಣವಾಯಿತು. ದಿನಾಂಕ 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1886ರಂದು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಕೊಡುಗೆಯಾದ [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಪ್ರತಿಮೆ]]ಯು ಈ ವಿಚಾರದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nps.gov/archive/stli/prod02.htm ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ], [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್]]. ಮೇ 17ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref><ref>[https://www.nytimes.com/1987/10/06/nyregion/new-jerseyans-claim-to-liberty-i-rejected.html?n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fSubjects%2fS%2fStatue%20of%20Liberty "ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯನ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮ್ ಟು ಲಿಬರ್ಟಿ I. ರಿಜೆಕ್ಟೆಡ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 1987. ಜೂನ್ 30ರ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನದ್ದು ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯು ಇಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಇಬ್ಬರು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯವರ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟಗುರುತಿನ ನ್ಯಾಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬೇರೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿತು."</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಲಸೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ, ಕಡಿಮೆ-ವೇತನದ ಶ್ರಮಿಕರಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳುಳ್ಳ ನಗರವು [[ಕ್ರಾಂತಿ]], [[ಕಾರ್ಮಿಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾದ]], [[ಸುಲಿಗೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕಾರ್ಮಿಕಸಂಘ ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಗೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1883ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಸೇತುವೆ]]ಯು [[ಪೂರ್ವ ನದಿ (ಈಸ್ಟ್‌ ರಿವರ್‌)]]ನ್ನು ದಾಟಿ ಆಚೆಗಿನ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1874ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1895ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>ಮ್ಯಾಸಿ ಜೂನಿಯರ್, ಹ್ಯಾರಿ. [http://www.newyorkfamilyhistory.org/modules.php?name=Sections&amp;op=viewarticle&amp;artid=45 ಬಿಫೋರ್ ದ ಫೈವ್-ಬರೋ ನಿಟಿ: ದ ಓಲ್ಡ್ ಸಿಟೀಸ್, ಟೌವ್ನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ವಿಲ್ಲೇಜಸ್ ದಾಟ್ ಕೇಮ್ ಟುಗೆದರ್ ಟು ಫಾರ್ಮ್ "ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927221823/http://www.newyorkfamilyhistory.org/modules.php?name=Sections&op=viewarticle&artid=45 |date=2011-09-27 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೀನಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಆಂಡ್ ಬಯಾಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]] - ''ದ NYG&amp;B ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್'', ವಿಂಟರ್ 1998, ಎಪ್ರಿಲ್ 29ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1683ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಮೊದಲು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಾಗ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವೂ ಸಹ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕೌಂಟಿಯಾಯಿತು... 1874ರಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಯು ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ವೆಸ್ಟ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1895ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ಪೂರ್ವ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು‌."</ref> ನಾಲ್ಕು ಕೌಂಟಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳುಳ್ಳ ಒಂದು ನಗರವಾದಾಗ [[ಬೃಹತ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ (ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಗ್ರೇಟರ್‌ ನ್ಯೂಪಾರ್ಕ್‌)]]ವನ್ನು 1898ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಒಂದೇ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ [[ವಿಭಾಗ]]ಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು. ದಿನಾಂಕ 1 ಜನವರಿ 1914ರಂದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಇಂದಿನ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು.<ref>ಹರ್ಮಲಿನ್, ಗ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಉಲ್ಟಾನ್, ಲೋಯ್ಡ್. [http://www.nypl.org/branch/bronx/index2.cfm?Trg=1&amp;d1=765&amp;template=brgenhist ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಎ ಜನರಲ್ ಸರ್ವೆ], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 26ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Singer City Investing Hudson Terminal 1909.jpg|thumb|ಇಸವಿ 1909ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಿಂಗರ್ ಕಟ್ಟಡ ನಗರವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Old timer structural worker2.jpg|thumb|ಕಳೆದ 1930ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ನ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ. ದಿ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಕೆಳಗಡೆ ಅವನ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Manhattan from helicopter edit1.jpg|thumb|ಸ್ಟ್ಯಾಟ್ಯೂ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೋಟ, ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಲೆಂಡ್, ದಿ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಹಾಗು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಮೇ 2001ರಲ್ಲಿ.]] ಇಸವಿ [[1904]]ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣವು, ಹಾಗೂ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನತ್ತ ಹೋಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇತುವೆಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗಿಡಲು ನೆರವಾದವು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ]]ದಿಂದ [[ಮಹಾ ವಲಸೆ]] ಹಾಗೂ, ಆಕಾಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಎದ್ದುಬರುತ್ತಿದ್ದ [[ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ]] ಯುಗದ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನವೋದಯ]] ಅಂಗವಾಗಿ, 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನತ್ತ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಇಸವಿ 1925ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಕದ ಕಾಲ ಈ ದಾಖಲೆಯು [[ಲಂಡನ್‌]] ಪಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಚೇಸ್-ಡ್ಯುನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನಿಂಗ್, ಸ್ಯುಸಾನ್. [http://www.irows.ucr.edu/research/citemp/ccr02/ccr02.htm "ಸಿಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಂಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್-ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್: ಫೋರ್ ಮಿಲೆನಿಯಾ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ಗ್ರೋತ್ ಆಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716055607/http://irows.ucr.edu/research/citemp/ccr02/ccr02.htm |date=2010-07-16 }}, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], ರಿವರ್‌ಸೈಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ವರ್ಲ್ಡ್-ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್. ಮೇ 17ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 1925ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ಅನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು."</ref> ದಿನಾಂಕ 25 ಮಾರ್ಚ್‌ 1911ರಂದು [[ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ]]ದ [[ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ ಷರ್ಟ್‌ವೇಯ್ಸ್ಟ್‌ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತ]]ದಲ್ಲಿ 146 ಸಿದ್ದಉಡುಪು ಕೆಲಸಗಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಈ ದುರಂತದ ಫಲವಾಗಿ, ನಗರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ನೀತಿ-ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ರೋಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ಜೆನ್ನಿಫರ್. [http://history1900s.about.com/od/1910s/p/trianglefire.htm ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಶರ್ಟ್‌ವೈಸ್ಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಬೆಂಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610155432/http://history1900s.about.com/od/1910s/p/trianglefire.htm |date=2011-06-10 }}, [[About.com]]. ಮೇ 17ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಎರಡೂ ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದ [[ಟ್ಯಾಮಾನಿ ಹಾಲ್‌]] ರಾಜಕೀಯ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ [[ಫಿಯೊರೆಲ್ಲೊ ಲಾ ಗಾರ್ಡಿಯಾ]] ಸುಧಾರಣ-ಪರ ಮಹಾಪೌರರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite book|title=The Tiger – The Rise and Fall of Tammany Hall|first=Oliver E.|last=Allen|publisher=[[Addison-Wesley]] Publishing Company|url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=100781540|accessdate=2007-05-25|chapter=Chapter 9: The Decline|date=1993}}</ref> ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಾಗ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘ-ರಚನೆಯು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಲಾ ಗಾರ್ಡಿಯಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಾದವು. [[ಮಹಾ ಕುಸಿತ (ಗ್ರೇಟ್‌ ಡಿಪ್ರೆಷನ್‌)]]ಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು [[ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ]] ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಆಕಾಶರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. [[ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]], [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ [[GE ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು. ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಅನುಭವಿ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಿವೃತ್ತ ಸಮರ ಯೋಧರಿಗಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂಡಳಿಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು, 1947ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ [[ಪೀಟರ್‌ ಕೂಪ್‌ ವಿಲೇಜ್‌ - ಸ್ಟಯ್ವೆಸಂಟ್‌ ಟೌನ್]].<ref>"ಸ್ಟುಯ್ವೆಸೇಂಟ್ ಟೌನ್ ಟು ಗೆಟ್ ಇಟ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಟೆನೆಂಟ್ಸ್ ಟುಡೆ", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1947. ಪುಟ 19</ref> ಇಸವಿ 1951ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌]]ನ ಮೊದಲ ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ವಲಯ (ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌) ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.<ref>ಬೆಹ್ರೆನ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್. [https://web.archive.org/web/20040904183318/http://www.newsday.com/community/guide/lihistory/ny-history-hs741a,0,7354306.story "ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೇಮ್ ಟು ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್‌: ದ ಸ್ಮಾಲ್ ವಿಲೇಜ್ ಆಫ್ ಲೇಕ್ ಸಕ್ಸೆಸ್ ಪ್ಲೇಯ್ಡ್ ಎ ಬಿಗ್ ರೋಲ್ ಇನ್ ದ ಲಾಂಚ್ ಆಫ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್"], ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ಡೇ]]''. ಮೇ 29ರ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "1951ರಲ್ಲಿ UN ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಈಸ್ಟ್ ರಿವರ್ ಆದ್ಯಂತ ಸರಿಸಿತು."</ref> 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ U.S. ನಗರಗಳಂತೆಯೇ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಗಲಭೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. 1970ರ ದಶಕದಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಬೇಡದ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅಪರಾಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರುಹಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿತ್ತು.<ref>[[ಹ್ಯಾಬೆರ್ಮ್ಯಾನ್, ಕ್ಲೈಯ್ಡೆ]]. [https://www.nytimes.com/specials/nyc100/nyc100-8-haberman.html "ಸರ್ವೈವಿಂಗ್ ಫಿಸ್ಕಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ (ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕೋ)"] ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜನವರಿ 25, 1998. ಮೇ 29, 2007ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 1975ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅಡಳಿತವು ಸನ್ನಿಹಿತ ದಿವಾಳಿತನವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನೆರವು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದಿನಾಂಕ 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1975ರಂದು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಡೇಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌]]'' ದೈನಿಕದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಮುಖ್ಯಾಂಶ "Ford to City: Drop Dead" ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಸಾರಾಂಶವೆನಿಸಿತು.<ref>ಜ್ಯಿಟ್ಜ್, ಜೊಶುಅ. [http://www.americanheritage.com/articles/web/20051126-new-york-city-gerald-ford-labor-unions-municipal-assistance-corporation-emergency-financial-control-board.shtml "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಆನ್ ದಿ ಬ್ರಿಂಕ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729062003/http://www.americanheritage.com/articles/web/20051126-new-york-city-gerald-ford-labor-unions-municipal-assistance-corporation-emergency-financial-control-board.shtml |date=2010-07-29 }}, ''[[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೇರಿಟೇಜ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)]]'', ನವೆಂಬರ್ 26, 2005. ಮೇ 29, 2007ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಾಲ ನೆರವು ಮತ್ತು ಋಣದ ಪುನರ್ಹೊಂದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯ]] ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದೆಂಬ ಷರತ್ತಿಗೆ ನಗರವು ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಫೈರ್ ಸ್ಟೋನ್, ಡೇವಿಡ್. [https://www.nytimes.com/1995/05/18/nyregion/this-time-new-york-city-is-all-alone.html "ದಿಸ್ ಟೈಮ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಇಸ್ ಆಲ್ ಅಲೋನ್" ], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 18, 1995. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹಣಕಾಸಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ನಗರವು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ [[AIDS]] ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರವಲಯವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ]]ವು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೋಗದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು [[ಗೇ ಮೆನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌]] (GMHC) ಹಾಗೂ [[AIDS ಕೋಲಿಷನ್‌ ಟು ಅನ್ಲೀಷ್‌‌ ಪಾವರ್‌]] (ACT UP) ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಇದು 1990ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು 2,245 ಇದ್ದದ್ದು 2008ರಲ್ಲಿ 537ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಎಪಿಡೆಮಿಕ್‌ (ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಜಾಲಗಳು)]] ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಹದ್ದುಬಸ್ತಿಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು.<ref>ಹ್ಯಾರ್ರಿಸ್, ಪಾಲ್. [https://www.theguardian.com/world/2006/jan/15/usa.paulharris "] [https://www.theguardian.com/world/2006/jan/15/usa.paulharris "ಹೌ ದಿ ಮೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವರ್ ಟೇಮ್ಡ್"], ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'', ಜನವರಿ 15, 2006. ಜೂನ್ 29, 2009ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಬದಲಾದ ಯೋಜನಾತಂತ್ರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು ನಗರವನ್ನು ಗುಡಿಸಿಹಾಕಿತು. ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೊಲೀಸರು ವಿತರಕರನ್ನು ಬೀದಿಯಿಂದಾಚೆ ದಬ್ಬುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು.... ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸಹ ಇದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ 1990ರಲ್ಲಿ, 2,245 ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜನರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆ 537ರಷ್ಟಿತ್ತು, 40 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಕಡಿಮೆ ಅಂಕೆಯಾಗಿದೆ."</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಿರಗೊಂಡು ಪುನಃ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ವಲಸಿಗರು ಪುನಃ ಬಂದು ನೆಲೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾದವು. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಲಾಭಾಂಶಗಳು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಹೆವೆಸಿ, ಡೆನ್ನಿಸ್. [https://www.nytimes.com/1997/03/16/realestate/in-much-of-the-city-a-robust-market.html "ಇನ್ ಮಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ, ಏ ರೋಬಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 16, 1997. ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ವರ್ಷ 1990ರ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೆ, ಹಣದುಬ್ಬರದ ಕಾರಣ ಮನೆ ಬಾಡಿಗೆಯ ದರಗಳೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡವು. ಹಾಗಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗ ಜನರಿಗೆ ಈ ದರಗಳು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯೆನಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಬದುಕಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ನಂತರ, ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಹಲವು ಯುವಕರು ಇಲ್ಲಿನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವರು 20ರಿಂದ 30ರ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಯುವಕರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು, ಸೋಹೋ, ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಸಿಟಿ, ಟ್ರೈಬೆಕಾ ಹಾಗೂ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮದಂತಹ ಲೋಯರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. === 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರಂದಿನ ಹಲ್ಲೆ === {{Main|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರ ದಾಳಿ}} ದಿನಾಂಕ 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001ರಂದು, ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಎರಡು ಗೋಪುರಗಳಿಗೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಲಾಯಿತು. ಈ ಆತಂಕವಾದೀ ಹಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹತರಾದರು. ಎರಡೂ ಗೋಪುರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾದವು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕುಸಿದು ಬೀಳುವ ಮುಂಚೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಲಾದ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ 7]] ಸಹ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ಈ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ([[ಫ್ರೀಡಮ್‌ ಟವರ್]]‌ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ವಿವಾದ]] ನೋಡಿ) === NYCನಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೀಕರಣ === ಆಧುನಿಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಹಲವರಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ''[[ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌]]'', ''[[30 ರಾಕ್‌]]'', ''[[CSI: NY]]'', ''[[ಸೀನ್ಫೀಲ್ಡ್‌]]'', ''[[NYPD ಬ್ಲೂ]]'', ''[[ಲಾ &amp; ಆರ್ಡರ್‌]]'', ''[[ವಿಲ್‌ &amp; ಗ್ರೇಸ್‌]]'', ''[[ಸ್ಪಿನ್‌ ಸಿಟಿ]]'', ''[[ಗಾಸಿಪ್‌ ಗರ್ಲ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಸೆಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸಿಟಿ]]'' ಅಂತಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಸರಣಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಾಗಿವೆ. ''[[ಮಿರಾಕಲ್‌ ಆನ್‌ 34ತ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'', ''[[ಘೋಸ್ಟ್‌ಬಸ್ಟರ್ಸ್‌]]'',''[[ಗ್ರೆಮ್ಲಿನ್ಸ್‌ 2]]'',''[[ಐಯ್ಸ್‌ ವೈಡ್‌ ಷಟ್‌]]'', ''[[Home Alone 2: Lost in New York]]'', ''[[ಕ್ಲಾವರ್ಫೀಲ್ಡ್‌]]'' ಹಾಗೂ [[ವೂಡಿ ಅಲೆನ್‌]]ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಆನೀ ಹಾಲ್‌]]'', ''[[ಬನಾನಾಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌'' - ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದವು. == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:NASA Manhattan.jpg|thumb|upright|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವು, ಈ ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಗರವು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯಿಂದಲೂ, ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿಯಿಂದಲೂ, ಹಾಗು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಈಸ್ಟ್ ರಿವರ್ ನಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಬಿಡಿ-ಬಿಡಿಯಾಗಿ [[ಡೌನ್ಟೌನ್‌]], [[ಮಿಡ್ಟೌನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಪ್ಟೌನ್‌]] ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, [[Fifth ಆವೆನ್ಯೂ]] ಬೀದಿಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಈಸ್ಟ್‌ ರಿವರ್‌ (ಪೂರ್ವ ನದಿ)‌]] ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿ]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ್ನು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವಾದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ರ‌್ಯಾಂಡಲ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], [[ವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]], ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಗವರ್ನರ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಿಬರ್ಟಿ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Islands">[http://law.onecle.com/new-york/new-york-city-administrative-code/ADC02-202_2-202.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 2-202 ಡಿವಿಷನ್ ಇಂಟು ಬರೋಸ್ ಅಂಡ್ ಬೌಂಡ್ರೀಸ್ ದೇರ್ಆಫ್ - ಡಿವಿಷನ್ ಇಂಟು ಬರೋಸ್ ಅಂಡ್ ಬೌಂಡ್ರೀಸ್ ದೇರ್ಆಫ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828185323/http://law.onecle.com/new-york/new-york-city-administrative-code/ADC02-202_2-202.html |date=2008-08-28 }}, ಲಾಯರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಗರ ಹಾಗು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಾಗಿ ಮಾರ್ಬಲ್ ಹಿಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಾಗವು ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಹಾಗು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾವಿರದ ಒಂಭೈನೂರ ಎಂಬತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಕಾನೂನುಗಳ ಒಂಭೈನೂರ ಮೂವತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ವಿಧಿಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌, ಗವರ್ನರ್'ಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌, ಬೆಡ್ಲೊಎ'ಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌, ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌, ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ D. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಐಲೆಂಡ್‌, ರಾನ್ಡಲ್'ಸ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗು ಆಯಸ್ಟರ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಗಳು ಸೇರಿವೆ..."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 22.7 ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ (58.8&nbsp;km²). ಇದು 13.4 ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (21.6. ಕಿ.ಮೀ.) ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಫೋರ್ಟೀನ್ತ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ (ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೀದಿ)ಯ ಬಳಿ ಇದರ ಅತ್ಯಗಲ ಬಿಂದುವು 2.3 ಮೈಲ್‌ (3.7 ಕಿ.ಮೀ.) ಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Stuff">[http://adventure.howstuffworks.com/new-york-city-guide.htm ಹೌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್], ''[[ಹೌ ಸ್ಟಫ್ಫ್ ವರ್ಕ್ಸ್]] ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.'' ''"ದ್ವೀಪದ ವಿಸ್ತಾರ 22.7 ಸ್ಕ್ವೆರ್ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟಿದೆ ನಷ್ಟಿದೆ (58.8 km²), 13.4 ಮೈಲುಗಳ ಉದ್ದ(21.6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಹಾಗು 2.3 ಮೈಲುಗಳ(3.7 ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಅಗಲ (ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾ ಹಂತ)." ''</ref> ಇಡಿಯಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯು 33.77 ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (87.46&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ). ಇದರಲ್ಲಿ 22.96 ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (59.47&nbsp;km²) ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ 10.81 ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ (28.00&nbsp;km²) ಜಲರಾಶಿ ಇದೆ.<ref name="NYCensusRankings">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-geo_id=04000US36&amp;-_box_head_nbr=GCT-PH1-R&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_lang=en&amp;-redoLog=false&amp;-mt_name=PEP_2006_EST_GCTT1_ST2&amp;-format=ST-7S&amp;-_sse=on ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌—ಪ್ಲೇಸ್ ಅಂಡ್ ಕೌಂಟಿ ಸಬ್ ಡಿವಿಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103055349/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-geo_id=04000US36&-_box_head_nbr=GCT-PH1-R&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_lang=en&-redoLog=false&-mt_name=PEP_2006_EST_GCTT1_ST2&-format=ST-7S&-_sse=on |date=2011-01-03 }}, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]. 2007-05-01 ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:NYC-GRID-1811.png|thumb|left|upright|ಇಸವಿ 1807ರಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನ ಕಮಿಷನರ್ ಗ್ರಿಡ್ ಯೋಜನೆಯ ರೂಪಾಂತರ, 1811ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ.]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ನೆರೆಹೊರೆಯೊಂದು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಮಾರ್ಬ್ಲ್‌ ಹಿಲ್‌]] ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ದ್ವೀಪದ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು 1895ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ರಿವರ್‌ ಷಿಪ್‌ ಕೆನಾಲ್‌ (ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿ ಹಡಗು ಕಾಲುವೆ)]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಮಾರ್ಬಲ್‌ ಹಿಲ್‌‌ನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ನಡುವಿನ ದ್ವೀಪವನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref name="canal">ಗ್ರಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/1988/03/06/realestate/streetscapes-spuyten-duyvil-swing-bridge-restoring-a-link-in-the-city-s-lifeline.html "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್: ಸ್ಪುಯ್ಟೆನ್ ಡುಯ್ವಿಲ್ ಸ್ವಿಂಗ್ ಬ್ರಿಜ್; ರೆಸ್ಟೋರಿಂಗ್ ಏ ಲಿಂಕ್ ಇನ್ ದಿ ಸಿಟಿ'ಸ್ ಲೈಫ್ ಲೈನ್"]. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 6, 1988. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಬ್ಲ್‌ ಹಿಲ್‌ನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ ಮೂಲ ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಾರ್ಬ್ಲ್‌ ಹಿಲ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="canal"/> ಮಾನವನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಹೇಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಬ್ಲ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಡಚ್‌ ವಸಾಹತಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನ ಜಲಾಭಿಮುಖ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ [[ನೆಲ ಸುಧಾರಣೆ]] ಕಂಡಿದೆ. ಇದರ ಸ್ಥಳಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಸೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Mannahatta"/> ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಬೀದಿಯಿಂದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]] ವರೆಗಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಡ್ಸನ್‌ ದಡದಿಂದ [[ಲೋಯರ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್]]‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹೂತು ಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದ [[ನೆಲಭರ್ತಿ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book|title=Over and Back: The History of Ferryboats in New York Harbor|author=Cudahy, Brian J. Cudahy|publisher=Fordham University Press|year=1990|page=25}}</ref> [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು [[ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ]], ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ 1.2 ದಶಲಕ್ಷ ಘನಗಜಗಳಷ್ಟು (917,000 [[m³]]) ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="gillespie-p71">{{cite book|author=Gillespie, Angus K.|year=1999|title=Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center|publisher=[[Rutgers University Press]]|page=71}}</ref> ಹೂಳನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ನೆಲಭರ್ತಿಗಳಲ್ಲೋ ಹಾಕುವ ಬದಲಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೀದಿಯ ಅಗಲಕ್ಕಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ತೀರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ [[ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="iglauer">{{cite news|title=The Biggest Foundation|author=Iglauer, Edith|date=November 4, 1972|publisher=[[The New Yorker]]}}</ref> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ನದಿಯೊಳಗೆ 700 ಅಡಿಯ (210 ಮೀಟರುಗಳ) ಪ್ರದೇಶ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಆರು ವಿಭಾಗಗಳು ಅಥವಾ 1,484 ಅಡಿಗಳು (450 ಮೀಟರ್‌) {{convert|30|acre|m2}} ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, 1.2-ಮೈಲ್‌ (1.9 ಕಿ.ಮೀ.) ನದೀತೀರದ ಮಟ್ಟಸ ನೆಲ ಹಾಗೂ {{convert|30|acre|m2}}ರಷ್ಟು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.asla.org/awards/2003/battery_park_city.htm ASLA 2003 ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಅವಾರ್ಡ್], [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೇಪ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್]]. ಮೇ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಉಪ-ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ವಭಾವವೇನೆಂದರೆ, ದ್ವೀಪದ ಬಂಡೆಯ ಆಧಾರವು ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳಿ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬರುವಷ್ಟು ಏರಿ, 29ನೆಯ ಬೀದಿ ಮತ್ತು ಕೆನಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ (ಕಾಲುವೆ ಬೀದಿ) ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿ, ಪುನಃ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಕೆಳಗೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಮತ್ತು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿರುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಶೇಷತೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಲ್ಲ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ದೃಢ ತಳಬಂಡೆ (ಬೆಡ್ರಾಕ್‌)ಗಳಲ್ಲಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದಲ್ಲಿ ಅವು ಸುಭದ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. [[ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸೇತುವೆ]], [[ಹಾಲೆಂಡ್‌ ಟನೆಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಲಿಂಕನ್‌ ಟನೆಲ್‌]] ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಂಗ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್‌]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಹನಗಳ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನ ಅಗಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ [[ಸ್ಟ್ಯಾಟೆನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಫೆರಿ]] ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಐದನೆಯ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ಉಚಿತ. ಈ ದೊಡ್ಡ (ನೌಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೇಂದ್ರ)ದೋಣಿಯ ನಿಲ್ದಾಣವು [[ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ವೆರಾಜಾನೊ-ನ್ಯಾರೋಸ್‌ ಸೇತುವೆ]] ಮೂಲಕ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸ್ಟ್ಯಾಟೆನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. [[ಸುಮಾರು 1811ರ ಆಯುಕ್ತರ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಲಾದ, ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹನ್ನೆರಡು ವಿಶಾಲ ಬೀದಿಗಳು [[ಹಡ್ಸನ್‌ ನದಿ]] ತೀರಕ್ಕೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಸ್ತೆಯೂ {{convert|100|ft|m|-1}} ಅಗಲವಿದ್ದು, [[ಫಸ್ಟ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಪೂರ್ವಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಟ್ವೆಲ್ಫ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಪಶ್ಚಿಮಬದಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಫಸ್ಟ್‌ ಅವೆನ್ಯೂನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ನಾಲ್ಕು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ ಅಕ್ಷರಕ್ರಮ ಹೊಂದಿರುವ ಅವೆನ್ಯೂಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, [[ಅವೆನ್ಯೂ A]] ಇಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಅವೆನ್ಯೂ D]] ವರೆಗೆ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಬೀದಿಗಳಿವೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ [[ಈಸ್ಟ್‌ ವಿಲೇಜ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇಂದು [[ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಸಿಟಿ]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಲಾದ ಬೀದಿಗಳು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು {{convert|60|ft|m|0}} ಅಗಲವಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಅವೆನ್ಯೂಗಳ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 200 ಅಡಿ (61 ಮೀ.) ಅಂತರವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗವು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 260 ಅಡಿಗಳಿರುವಂತೆ (79 ಮೀ.) ಲೆಕ್ಕಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಮೈಲ್‌ಗೂ ಬಹುಶಃ ಸರಿಯಾಗಿ 20 ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಮಾದರಿಯಾಗಿ 250 X 600 ಅಡಿ ಅಳತೆಯಷ್ಟಿದೆ. [[34ನೆಯ]], [[42ನೆಯ]], [[57ನೆಯ]] ಹಾಗೂ [[125ನೆಯ]] ಬೀದಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಊರುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೋಗುವ ಹದಿನೈದು ಅವೆನ್ಯೂಗಳನ್ನು 100 ಅಡಿ (30 ಮೀ.) ಅಗಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿವೆ. ಇವು ವಿಭಾಗದ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.library.cornell.edu/Reps/DOCS/nyc1811.htm ರಿಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಮಿಶನರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೆಯಿಂಗ್ ಔಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೋಡ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಂಡರ್ ದಿ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 1807], [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. ಮೇ 2, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಈ ಎಲ್ಲ ಬೀದಿಗಳು ಅರವತ್ತು ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹದಿನೈದು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೂರು ಅಡಿ ಅಗಲವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ.: ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಇಪ್ಪತ್ತ-ಮೂರು, ಮೂವತ್ತ-ನಾಲ್ಕು, ನಲವತ್ತ-ಎರಡು, ಐವತ್ತ-ಏಳು, ಎಪ್ಪತ್ತ-ಎರಡು, ಇಪತ್ತ-ಒಂಬತ್ತು, ಎಂಬತ್ತ-ಆರು, ತೊಂಬತ್ತ-ಆರು, ನೂರಾ ಆರು, ನೂರ ಹದಿನಾರು, ನೂರಿಪ್ಪತ್ತೈದು, ನೂರಮೂವತ್ತೈದು, ನೂರನಲವತ್ತೈದು, ಹಾಗು ನೂರಐವತ್ತೈದು-ಬ್ಲಾಕಿನ ಉದ್ದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೂರು ಅಡಿಗಳ ಅಂತರವಿರುತ್ತದೆ." </ref> ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪವಾದಗಳ ಪೈಕಿ [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ]] ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಲೋಯರ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]ನ [[ಬೌಲಿಂಗ್‌ ಗ್ರೀನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಸಾಗಿ, [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]] ([[ಆರನೆಯ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಹಾಗೂ 34ನೆಯ ಬೀದಿ), [[ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]] ([[ಏಳನೆಯ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಹಾಗೂ 42ನೆಯ ಬೀದಿ) ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌]] ([[ಎಂಟನೆಯ ಅವೆನ್ಯೂ]]/[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌]] ಹಾಗೂ 59ನೆಯ ಬೀದಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿರುವ ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 28.9 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಓರೆಯಾದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಿರುವ ಕಾರಣ, ಈ ವಿಶೇಷ ರಚನೆಗೆ (ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸ್ಟೋನ್‌ಹೆಂಜ್‌]] ಎಂಬಂತೆ) [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಹೆಂಜ್]]‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="Manhattanhenge">ಸಿಲ್ವರ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜಸ್ಟಿನ್ ರಾಕೆಟ್. "ಸನ್ನಿ ಡಿಲೈಟ್ ಇನ್ ಸಿಟಿ ಸೈಟ್", ''[[ನ್ಯೂಸ್ ಡೇ]]'', ಮೇ 27, 2006. "'ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಹೆಂಜ್' ಭಾನುವಾರದ ದಿನ ದೊರಕುತ್ತದೆ, ಈ ದಿನ ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗು ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಸಮಯದ ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ 14th ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಬೀದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಲುಗೂಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಸ್ಟೋನ್ ಹೆಂಜ್ ನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಕರ್ಕಾಟಕ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಮರೇಖೆಯಲ್ಲಿದೆ, "ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಹೆಂಜ್" ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಮರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟನೆಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಮೇ 28ರಂದು ಹಾಗು ಜುಲೈ 12ರಂದು...</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅಪರಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯಾಸ್ತವು ಬೀದಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯ ಬೀದಿಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.<ref name="Manhattanhenge"/><ref>[http://www.naturalhistorymag.com/city_of_stars/19_sunset_34th.html ಸನ್ ಸೆಟ್ ಆನ್ 34th ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅಲಾಂಗ್ ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಗ್ರಿಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516005443/http://www.naturalhistorymag.com/city_of_stars/19_sunset_34th.html |date=2008-05-16 }}, ''[[ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ(ನಿಯತಕಾಲಿಕ)]]'' ಸ್ಪೆಷಲ್ ಫೀಚರ್- ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2006ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅದ್ಭುತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಜೀವಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ [[ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್‌ ಕಂಸರ್ವೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ (ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮುದಾಯ)]] ಇಂದು ಮನ್ನಹಟ್ಟ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇಸವಿ 1609ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಹಡ್ಸನ್‌ ಸಾಗರದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಭೂಗೋಳ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮೂಲಕ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿ, ಇಂದಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ‌<ref name="Mannahatta"/> === ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕೌಂಟಿಗಳು === * [[ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಬರ್ಗೆನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]—ಪಶ್ಚಿಮ/ವಾಯುವ್ಯ * [[ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಹಡ್ಸನ್‌ ಕೌಂಟಿ]]—ಪಶ್ಚಿಮ/ನೈಋತ್ಯ * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ಕೌಂಟಿ ([[ದಿ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]])—ಈಶಾನ್ಯ * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಕೌಂಟಿ ([[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌]])—ಪೂರ್ವ/ಅಗ್ನೇಯ * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕೌಂಟಿ‌ ([[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌]])—ದಕ್ಷಿಣ/ಅಗ್ನೇಯ * ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ರಿಚ್ಮಂಡ್‌ ಕೌಂಟಿ‌ ([[ಸ್ಟ್ಯಾಟೆನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]])—ನೈಋತ್ಯ {{Geographic Location |Centre=New York County |North= |Northeast=[[The Bronx|Bronx County<br />(The Bronx)]] |East=[[Queens|Queens County<br />(Queens)]] |Southeast= |South=[[Brooklyn|Kings County<br />(Brooklyn)]] |Southwest=[[Staten Island|Richmond County<br />(Staten Island)]] |West=[[Hudson County, New Jersey|Hudson County,<br />New Jersey]] |Northwest=[[Bergen County, New Jersey|Bergen County,<br />New Jersey]] }} === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು === * [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಬರಿಯಲ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯೂಮೆಂಟ್‌]] * [[ಕ್ಯಾಸ್ಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯೂಮೆಂಟ್‌]] * [[ಫೆಡರಲ್‌ ಹಾಲ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್‌]] * [[ಜನರಲ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್‌]] * [[ಗವರ್ನರ್ಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯೂಮೆಂಟ್‌]] * [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಜ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮೆಮೋರಿಯಲ್‌]] * [[ಲೋಯರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಟೆನಿಮೆಂಟ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಸೈಟ್‌]] * [[ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾನ್ಯೂಮೆಂಟ್‌]] (ಭಾಗ) * [[ಥಿಯೊಡೋರ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಬರ್ತ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಸೈಟ್‌]] === ನೆರೆಹೊರೆ === ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಹಲವು ನೆರೆಹೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕೆಲವನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌]]) ಅಥವಾ ವಾಸಿಸುವ ಜನಾಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;([[ಚೈನಾಟೌನ್‌]]). ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು [[ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಟ್ರೈಬೆಕಾ]] ('ಟ್ರಯಂಗಲ್‌ ಬಿಲೋ ಕೆನಾಲ್‌ ಬೀದಿ') ಅಥವಾ [[ಸೋಹೋ]] ('ಸೌತ್‌ ಆಫ್‌ ಹೌಸ್ಟನ್‌'), ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ [[ನಾಲಿಟಾ]] ('ನಾರ್ತ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಇಟಲಿ').<ref>ಸೇನ್ಫ್ಟ್, ಬ್ರೆಟ್. [https://www.nytimes.com/1993/09/26/realestate/if-you-re-thinking-of-living-in-tribeca-families-are-the-catalyst-for-change.html "ಇಫ್ ಯು'ರ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್/TriBeCa; ಫ್ಯಾಮಿಲಿಸ್ ಆರ್ ದಿ ಕ್ಯಾಟಲಿಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 1993. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿವರ್ತಕವಾಗಿ TRIangle BElow ಕಾಣಲ್ ಬೀದಿ ಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ (ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ತ್ರಿಕೊನವು ಅದರ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ: ಹಡ್ಸನ್ ಬೀದಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ರಾಡ್ವೇಯನ್ನು ಚೆಮ್ಬರ್ಸ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಾಲ್ ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ)....ಕಲಾವಿದರು 70ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೋಹೋ ( ಸೌತ್ ಆಫ್ ಹೌಸ್ಟನ್) ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು."</ref><ref>ಕೋಹೆನ್, ಜಾಯ್ಸ್. [https://www.nytimes.com/1998/05/17/realestate/if-you-re-thinking-of-living-in-nolita-a-slice-of-little-italy-moving-upscale.html "ಇಫ್ ಯು'ರ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಇನ್/ನೋಲಿಟ; ಏ ಸ್ಲೈಸ್ ಆಫ್ ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ ಮೂವಿಂಗ್ ಅಪ್ ಸ್ಕೇಲ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 17, 1998. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಯಾರೇ ಒಬ್ಬರಿಗೂ ಪಟ್ಟಣದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾತ್ರಿಯಿಲ್ಲ. ನೋಲಿಟ-ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗ, ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲದ ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಕವನ್ನು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಿಯಲ್-ಎಸ್ಟೇಟ್ ದಳ್ಳಾಳಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಗೌರವ ತರಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರು."</ref> ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ದೇಶದ [[Haarlem]] ಎಂಬ ನಗರವನ್ನಾಧರಿಸಿ [[Harlem (ಹಾರ್ಲೆಮ್‌)]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಡಚ್‌ ವಸಾಹತು ಕಾಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref>Pitts, David. [https://web.archive.org/web/20061001040235/http://usinfo.state.gov/scv/Archive/2005/Jun/30-613064.html U.S. Post‌age Stamp Honors Harlem‌'s Langston Hughes], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್.]]. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಹಾರ್ಲೆಮ್, ಅಥವಾ ನಿಎಉವ್ ಹಾರ್ಲೆಮ್, ಎಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಡಚ್ ನಲ್ಲಿ 1658 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಹಾರ್ಲೆಮ್ ನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಒಂದು ನಗರ."</ref> [[ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಸಿಟಿ]] ಎಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾದ A, B, C ಮತ್ತು D ಅವೆನ್ಯೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Manhattan night view.jpg|thumb|ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌, FDR ಡ್ರೈವ್, ಹಾಗು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಸೇತುವೆ.]] [[ಸೋಹೋ]]ದಂತಹ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉನ್ನತ ವರ್ಗ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ]], [[ಲೋಯರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌]], [[ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್‌ ವಿಲೇಜ್‌]]ನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂಲೂ "[[ಬೋಹೀಮಿಯನ್‌]]" ಉಪಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref>ಬ್ರುನಿ, ಫ್ರಾಂಕ್. [https://www.nytimes.com/1997/04/07/nyregion/the-grounds-he-stamped-the-new-york-of-ginsberg.html "ದಿ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್ ಹೀ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ಡ್: ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಆಫ್ ಗಿನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ 7, 1997. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ, Mr. ಗಿನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪೂಜನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜಗತ್ತಿನೆಡೆಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದೆ. ಅವರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಕುಲೀನ ಹೆಂಗಸರ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಥನವು ಬೋಹೆಮಿಯನ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಈ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ''ಅವರು ಪೂರ್ವದ ಹಳ್ಳಿ ಹಾಗು ಪೂರ್ವದ ತಗ್ಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು,'' ಬಿಲ್ ಮಾರ್ಗನ್, ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗು Mr. ಗಿನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಪತ್ರಪಾಲಕ ಇದನ್ನು ನೆನ್ನೆ ಹೇಳಿದರು."</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳನ್ನು ವಾಸಿಸುವ [[ಚೆಲ್ಸೀ]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕಲಾ ಉದ್ದಿಮೆ ಮತ್ತು ನಿಶಾ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>ಡನ್ಲಪ್, ಡೇವಿಡ್ W. [https://www.nytimes.com/1994/11/13/realestate/the-new-chelsea-s-many-faces.html "][https://www.nytimes.com/1994/11/13/realestate/the-new-chelsea-s-many-faces.html ದಿ ನ್ಯೂ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ'ಸ್ ಮೆನಿ ಫೇಸಸ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್ 13, 1994. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ವಿಲಾಸಿನಿಯಾದ ಚೆಲ್ಸಿಯಾಳ ಪಾತ್ರವು ಏ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಲೈಟ್ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯ ಆಗಮನದಿಂದ ಬಲವಾಯಿತು, ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷದಿಂದ {{convert|800|sqft|m2|0|sing=on}} ಪೆರಿ ಬೀದಿಯ ಸಮೀಪ 548 ಹಡ್ಸನ್ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ {{convert|5000|sqft|m2|-2}}ರಷ್ಟು ಜನರನ್ನು 151 ಪಶ್ಚಿಮ 19ನೇ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು ಹಾಗು ಈ ವಲಸೆಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಆಡಂಬರದ ಜೀವನವು ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ... ಚೆಲ್ಸಿಯಾಳ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೋಸ್ಕರ, Mr. ಗರ್ಮೆಂಡಿಯಾ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಒಂಟಿ ಹೆಂಗಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬರಲು ಇಷ್ಟ ಪಡಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಒಂಟಿ ಗಂಡಸರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. "70ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರೆ ಪ್ರದೇಶವು ಆಡಂಬರಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಯಿತು," ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ."</ref> [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌]] [[ಡಾಮಿನಿಕನ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌]]ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಚೈನಾಟೌನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಚೀನೀ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗ್ರೈಮ್ಸ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [http://search.ft.com/nonFtArticle?id=030414001065 "ವರ್ಲ್ಡ್ ನ್ಯೂಸ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್'ಸ್ ಚೈನಾಟೌನ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ಟು ಫೀಲ್ ದಿ ಪಿಂಚ್ ಓವರ್ 'ದಿ ಬಗ್'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202041032/http://search.ft.com/nonFtArticle?id=030414001065 |date=2008-12-02 }}, ''[[ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2003. ಮೇ 19, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಚೈನಾಟೌನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚೈನೀಸ್ ಜನರು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060709160929/http://www.nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=1195 Chinatown‌: A World of Dining, Shopping, and History], [[NYC &amp; ಕಂಪನಿ]], June 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದೊಡ್ಡ ಚೈನಾಟೌನ್‌ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿನ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿ ನೋಡಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಭೇಟಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಚೈನೀಸ್ ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿರುವ-150,000-ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಾರ್ಧವು, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಸ್ಕ್ವೆರ್-ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಲಫಾಯೆಟ್ಟೆ, ವೊರ್ತ್, ಹಾಗು ಗ್ರಾಂಡ್ ಬೀದಿಗಳು ಹಾಗು ಈಸ್ಟ್ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಯನ್ನು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ."</ref> [[ಅಪ್ಪರ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, [[ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌]]ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು [[ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ]] ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಶೀಲರಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://nycgo.com/?event=view.article&amp;id=76746 ಅಪ್ಪರ್ ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್], [[NYC &amp; ಕಂಪನಿ]], ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಇದು ನಗರದ ಬೌದ್ಧಿಕ, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಹಾಗು ಶ್ರೀಮಂತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾತಾವರಣವು ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಂತೆ ಇಲ್ಲ."</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071011103023/http://nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=447 Maps &amp; Neighborhoods - Upper East Side], [[NYC &amp; ಕಂಪನಿ]], ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನೆರೆಪ್ರದೇಶದವರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಹಾಗು ಮರಳುಗೊಳಿಸುವ ಕೃತಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲುಗಳ ಬಿರಡೆಗಳು ಪಾಪ್ ಎಂದು ಸಿಡಿಸಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿದವು! ಜೊತೆಗೆ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಿಟ್ಜ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡವು." </ref><ref>[http://dragon.soc.qc.cuny.edu/Maps/footnote.html ಸ್ಟ್ರೋಲ್ ದಿ ಅಪ್ಪರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಲೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626092513/http://dragon.soc.qc.cuny.edu/Maps/footnote.html |date=2010-06-26 }}, ''ಫೂಟ್ ನೋಟ್ಸ್'' ಆಫ್ ದಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋಶಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]], ಮಾರ್ಚ್ 1996, ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಅಪ್ಟೌನ್‌'' ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ (ಇನ್ನೂ ನಿಖರವಾಗಿ, ಉತ್ತರ-ಈಶಾನ್ಯ - ಇದು ದ್ವೀಪದ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತಿರುಗಿರುವ ದಿಕ್ಕೂ ಸಹ) ಮತ್ತು ಡೌನ್ಟೌನ್‌ ಎಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ (ದಕ್ಷಿಣ-ನೈಋತ್ಯ).<ref>ಪೆಟ್ಜೊಲ್ಡ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್. [http://www.charlespetzold.com/etc/AvenuesOfManhattan/index.html "ಹೌ ಫಾರ್ ಫ್ರಂ ಟ್ರೂ ನಾರ್ತ್ ಆರ್ ದಿ ಅವೆನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌?" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070404053211/http://www.charlespetzold.com/etc/AvenuesOfManhattan/index.html |date=2007-04-04 }}, ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರದ ಬೀದಿಗಳ ನೆಲೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ನ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಮುಖ ಚಾಚಿರುವ ಪೂರ್ವಾಬಿಮುಖ ನಕ್ಷೆಗಳು( ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿ) ದ್ವೀಪವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವಿಶಾಲ ಬೀದಿಗಳು ಉತ್ತರ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹಾಗು ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ."</ref> ಈ ಬಳಕೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ''[[ಡೌನ್ಟೌನ್]]'' ‌ ಎಂದರೆ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ (ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌)]] ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ - ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ (ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ)]] ಹಾಗೂ [[ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]. ''ಅಪ್ಟೌನ್‌'' ಎಂಬ ಪದವು, [[59ನೆಯ ಬೀದಿ]]ಯಿಂದ <ref>ಜಾಕ್ಸನ್, ನಾನ್ಸಿ ಬೆತ್. [https://www.nytimes.com/2004/08/29/realestate/living-on-59th-street-putting-out-the-gold-plated-welcome-mats.html "ಲಿವಿಂಗ್ ಆನ್/59th ಸ್ಟ್ರೀಟ್; ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಔಟ್ ದಿ ಗೋಲ್ಡ್-ಪ್ಲೇಟೆಡ್ ವೆಲ್ಕಮ್ ಮ್ಯಾಟ್ಸ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 29, ೨೦೦೪. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ವೈಭವೋಪೇತವಾದ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಈಗ ಭದ್ರ ಆಸರೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ಮಹಾಮಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗು ಅಂಗಡಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ, 59ನೇ ಬೀದಿಯು ನಗರದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಧಿಸುವ ಮಿಡ್ಟೌನ್ ಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ."</ref> ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ''ಡೌನ್ಟೌನ್‌'' ಎಂಬುದು [[14ನೆಯ ಬೀದಿ]]ಯಿಂದ <ref name="NYCBasics">[https://web.archive.org/web/20071011014616/http://www.nycvisit.com/content/index.cfm?pagePkey=365 NYC Basics], [[NYC &amp; Company]], ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು (14ನೇ ಬೀದಿಯ ಕೆಳಗೆ) ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಹಳ್ಳಿ, SoHo, TriBeCa, ಹಾಗು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ."</ref> ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಲಯವನ್ನು ''ಮಿಡ್ಟೌನ್‌'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ದೃಢವಾಗಿರದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. [[ಫಿಫ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ (ಐದನೆಯ ಅವೆನ್ಯೂ)]] ರಸ್ತೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇಬ್ಭಾಗಿಸಿ, ನಗರದ ಪೂರ್ವ/ಪಶ್ಚಿಮ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೂರ್ವ 27ನೆಯ ಬೀದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ 42ನೆಯ ಬೀದಿ); ಬೀದಿ ವಿಳಾಸಗಳು ಫಿಫ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಅದರಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾ ರಸ್ತೆಗಳ ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ 100 ಬೀದಿಗಳುಂಟು.<ref name="NYCBasics"/> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೇವರ್ಲಿ ಪ್ಲೇಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಫಿಫ್ತ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಬ್ರಾಡ್ವೇ ರಸ್ತೆಯು ಪೂರ್ವ/ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವ ರೇಖೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹೌಸ್ಟಿನ್‌ ಬೀದಿ]]ಗೆ ತುಸು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜಾಲವು ಮೊದಲನೆಯ ಬೀದಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, [[ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೀದಿ]]ಯ ತುಸು ಉತ್ತರದ ತನಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಬೀದಿಗಳೂ ಸಾಂಖ್ಯಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿವೆ. ರಸ್ತೆಯ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆಯು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾ 220ನೆಯ ಬೀದಿಯ ತನಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವೀಪಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬೀದಿ.<ref name="Stuff"/> === ಹವಾಗುಣ === [[ಚಿತ್ರ:Storm at Manhattan.jpg|thumb|ಮಿಡ್ ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನ ಮಳೆ.]] 41°Nರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ [[ಆರ್ದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಉಪ-ಉಷ್ಣ ಹವಾಗುಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ([[Köppen ವಿಂಗಡಣೆ]] Cfa).<ref name="NYC ಹವಾಗುಣ"<ref name="NYC ಹವಾಗುಣ">{{cite web|title=The Climate of New York|publisher=New York State Climate Office|url=http://nysc.eas.cornell.edu/climate_of_ny.html|accessdate=2007-03-27}}</ref> ನಗರವು ಕಡಲತೀರ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಒಳನಾಡಿನ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 25ರಿಂದ 35 ಅಂಗುಲದಷ್ಟು (63.5ರಿಂದ 88.9 ಸೆ.ಮೀ.) ಹಿಮಪಾತವಾಗುವುದನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="NYC climate"/> ಹಿಮಪಾತದ ಕಾಲಗಳ ನಡುವೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 220 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಮರಹಿತ ಅವಧಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NYC climate"/> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲಗಳು ಹಿತಕರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವಿದ್ದು, ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 18ರಿಂದ 25 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು 90&nbsp;°F (32&nbsp;°C) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NYC climate"/> ನಗರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹವಾಗುಣ ಮಾದರಿಯು [[ಅಟ್ಲ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ ಮಲ್ಟಿಡಿಕೇಡಲ್‌ ಆಸ್ಕಿಲೇಷನ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಟ್ಲ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ 70 ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಶಾಖದ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಒಂದು ಸುತ್ತಾಗಿದ್ದು, ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|author=Riley, Mary Elizabeth|title=Assessing the Impact of Interannual Climate Variability on New York City's Reservoir System|year=2006|publisher=Cornell University Graduate School for Atmospheric Science|url=http://ecommons.cornell.edu/bitstream/1813/2623/1/MER%20Thesis-new.pdf|format=PDF|accessdate=2009-06-29}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 9 ಜುಲೈ 1936ರಂದು 106&nbsp;°F (41&nbsp;°C)ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹಾಗೂ 9 ಫೆಬ್ರವರಿ 1934ರಂದು -15&nbsp;°F (-26&nbsp;°C)ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಸೊನ್ನೆಗಿಂತಲೂ ಒಂದಂಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಇಳಿದು, ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು 100&nbsp;°Fಗೆ ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ 103&nbsp;°Fಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಜೆಯ ತಾಪಮಾನವು [[ಅರ್ಬನ್‌ ಹೀಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಪ್ರಭಾವದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗಲಿನ ಹೊತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಶಾಖವು ಇರುಳಿನ ಹೊತ್ತು ಪುನಃ ಪ್ರಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಗಾಳಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೀಸಿದಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 7&nbsp;°F (4&nbsp;°C)ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20081216084557/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-12655409_ITM "ಕೀಪಿಂಗ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಕೂಲ್ ಇಸ್ ದಿ ಜಾಬ್ ಆಫ್ NASA'ಸ್ ಹೀಟ್ ಸೀಕರ್ಸ್." ], ''[[Spacedaily.com]]'', ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2006. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನದ ದ್ವೀಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾವಿನ ಹವೆಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗವು ಕಡಿಮೆಯಿರುವಾಗ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರದ ಗಾಳಿಯು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಗಾಳಿಯ ಉಷ್ಣತೆಯು {{convert|7.2|°F|°C|abbr=on}} ರಷ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."</ref> == ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Municipal Building - New York City.jpg|thumb|upright|ದಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] [[ಚಿತ್ರ:Scott Stringer small.jpg|thumb|left|upright|ಸ್ಕಾಟ್ ಸ್ತ್ರಿನ್ಜರ್, 2006.]] ಇಸವಿ 1898ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸ್ಥಿತಿ ದೃಢವಾಗಿಸಿದಾಗಿಂದಲೂ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸನ್ನದಿನಡಿ ಆಡಳಿತಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಂತೆ, 1989ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಂತರ, ದೃಢವಾದ [[ಮಹಾಪೌರ-ಸಭಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.abcny.org/pdf/Report%20on%20Ballot%20Proposals.pdf "ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಬ್ಯಾಲಟ್ ಪ್ರಪೋಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ 2003 ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ರಿವಿಶನ್ ಕಮಿಷನ್"](ಪ್ದ್ಫ್), [[ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]. ಮೇ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಪಕ್ಷೇತರ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ 1989ರ ಚಾರ್ಟರ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."</ref> ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಆಡಳಿತವು ಮ್ಹಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣಸೇವಾ ಖಾತೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ, 1898ರಲ್ಲಿ [[ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ (ಬೊರೊ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌)]] ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್‌]] ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತದ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಆಡಳಿತ ಪಾತ್ರವಿತ್ತು. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ನಗರದ ಮುಂಗಡ ಪತ್ರ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ಹಾಗೂ ಜಮೀನು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು 'ಬೋರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್‌'ನ್ನು 'ಸಂವಿಧಾನ ಬಾಹಿರ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಟೇಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 1964ರಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ 'ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದೇ ಮತ ಹಕ್ಕು' ತೀರ್ಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯ [[ಸಮಾನ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಿ]]ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.law.cornell.edu/supct/html/historics/USSC_CR_0489_0688_ZS.html ಕಾರ್ನೆಲ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್: ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ v. ಮೊರ್ರಿಸ್], [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್]]. ಜೂನ್ 12, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 1990ರಿಂದಲೂ, ಬಹುಶಃ ಅಧಿಕಾರವೇ ಇಲ್ಲದ ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಮಹಾಪೌರರ ನಿಯೋಗಗಳು, ನಗರ ಮಂಡಳಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ನಗರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಪರವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಇಸವಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗರ್‌]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.mbpo.org/free_details.asp?id=46 ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ M. ಸ್ಟ್ರಿನ್ಗರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309105343/http://www.mbpo.org/free_details.asp?id=46 |date=2010-03-09 }}, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಬರೋದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್'ಸ್ ಆಫೀಸ್. ಎಪ್ರಿಲ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಸ್ಕಾಟ್ M. ಸ್ಟ್ರಿನ್ಗರ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನ 26ನೇ ಪುರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು..."</ref> ಇಸವಿ 2010ರಿಂದಲೂ ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾದ [[ಸಿ ವ್ಯಾನ್ಸ್‌]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.manhattanda.org/officeoverview/bio.shtml ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಸೈರಸ್ R. ವಾನ್ಸೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501131144/http://www.manhattanda.org/officeoverview/bio.shtml |date=2011-05-01 }}, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಟರ್ನಿ'ಸ್ ಆಫೀಸ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಟರ್ನಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಎಂಟು ಯಶಸ್ವಿ ಆಹ್ವಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇಯದನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ತನಕ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಹತ್ತು ನಗರ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐದು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೂರನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹನ್ನೆರಡು ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲಿಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ ಮಂಡಳಿಯಿದೆ. ಸಮುದಾಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಅವರ ಪರ ವಕೀಲಿ ವಹಿಸುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮಂಡಳಿಗಳಾಗಿವೆ. [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿರುವ ಈ ವಿಭಾಗವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾನ್ಸಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 105 ಕಾನ್ಸಲನ ಅಧಿಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು, ಮಹಾ ಕಾನ್ಸಲರ ಹಾಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಾನ್ಸಲ್‌ ಕಛೇರಿಗಳೂ ಇವೆ.<ref>[http://www.consulsnewyork.com/about.htm ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫಾರಿನ್ ಕಾನ್ಸಲ್ಸ್: ಅಬೌಟ್ ಅಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060619022104/https://www.consulsnewyork.com/about.htm |date=2006-06-19 }}. ಜುಲೈ 19, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]]‌ನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮಹಾಪೌ]]ರರ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಮಹಾಪೌರರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಹದಿಮೂರು ನಗರಸಭಾ ನಿಯೋಗಗಳು ಸಮೀಪದ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಗರಸಭಾ ಭವನ (ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌)]]ದಲ್ಲಿವೆ. ಇಸವಿ 1916ರಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಬೃಹತ್‌ ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcas/html/resources/man_munibldg.shtml ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121019234821/http://www.nyc.gov/html/dcas/html/resources/man_munibldg.shtml |date=2012-10-19 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ]]. ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> === ರಾಜಕೀಯ === [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಜಿಲ್ಲಾ ವಕೀಲ]], [[ವಿಭಾಗೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] {| class="wikitable" border="1" style="float:left;margin:2em;font-size:90%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' <br /><ref>{{cite web|url=http://elections.nytimes.com/2008/results/president/map.html|title=Election results from the N.Y. Times|publisher=Elections.nytimes.com|date=2008-12-09|accessdate=2009-05-30}}</ref></td> |- style="background:lightgrey" !ವರ್ಷ ![[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರು]] ![[ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ಗಳು]] |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2008]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|13.5% ''89,906'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''85.7%''' ''572,126'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2004]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|16.7% ''107,405'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''82.1%''' ''526,765'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[2000]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|14.2% ''79,921'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''79.8%''' ''449,300'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1996]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|13.8% ''67,839'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''80.0%''' ''394,131'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1992]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|15.9% ''84,501'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''78.2%''' ''416,142'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1988]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|22.9% ''115,927'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''76.1%''' ''385,675'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1984]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|27.4% ''144,281'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''72.1%''' ''379,521'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1980]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|26.2% ''115,911'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''62.4%''' ''275,742'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1976]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|25.5% ''117,702'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''73.2%''' ''337,438'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1972]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|33.4% ''178,515'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''66.2%''' ''354,326'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1968]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|25.6% ''135,458'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''70.0%''' ''370,806'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1964]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|19.2% ''120,125'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''80.5%''' ''503,848'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1960]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|34.2% ''217,271'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''65.3%''' ''414,902'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1956]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|44.26% ''300,004'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''55.74%''' ''377,856'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1952]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|39.30% ''300,284'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''58.47%''' ''446,727'' |- | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|[[1948]] | align="center" bgcolor="#fff3f3"|33.18% ''241,752'' | align="center" bgcolor="#f0f0ff"|'''52.20%''' ''380,310'' |} ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪಾಲು ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದವರದ್ದೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 12%ರಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿದ್ದ ನೋಂದಾಯಿತ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]]ರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ [[ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]]‌ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಂದಾಯಿತ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ರು ಮತದಾರರ ಸಮುದಾಯದ 20%ರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತರಾಗಿರುವವರಲ್ಲಿ [[ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌]]ಗಳದ್ದು 66.1%ರಷ್ಟು ಪಾಲಿದೆ. ಮತದಾರರಲ್ಲಿ 21.9%ರಷ್ಟು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ (ನಿರ್ದಳೀಯರು).<ref>ಗ್ರೋಗನ್, ಜೆನ್ನಿಫರ್. [http://web.jrn.columbia.edu/studentwork/election/2004/uptown_grogan01.asp ಎಲೆಕ್ಷನ್ 2004-ರೈಸ್ ಇನ್ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಪ್ರಾಮಿಸ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಟರ್ನ್ಔಟ್], ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ, ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಮಂಡಳಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರ ಗಡುವಿನ ಅವಧಿಯ ತನಕ ದಾಖಲಾದ ಮತದಾರರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 1.1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ದಾಖಲಾದ ಮತದಾರರು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 727,071ರಷ್ಟು ಜನ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಹಾಗು 132,294 ರಷ್ಟು ಜನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇದು 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಗಿಂತ 26.7 ಶೇಕಡಾ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 876,120 ದಾಖಲಾದ ಮತದಾರರಿದ್ದರು."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಾಲ್ಕು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ನಾಲ್ಕೂ ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * [[ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಹಾರ್ಲೆಮ್‌, [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಹಾರ್ಲೆಮ್]]‌, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌, [[ಇನ್ವುಡ್]]‌ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಪರ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹದಿನೈದನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬಿ. ರೇಂಜೆಲ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * ಅಪ್ಪರ್‌ ವೆಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌, [[ಹೆಲ್ಸ್‌ ಕಿಚನ್‌]], ಚೆಲ್ಸೀ, ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ, [[ಚೈನಾಟೌನ್‌]], ಟ್ರೈಬೆಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ, ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 'ವೆಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌' ಆಧಾರಿತ [[8ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು [[ಜೆರೊಲ್ಡ್‌ ನ್ಯಾಡ್ಲರ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. * [[ಟೆಡ್ಡಿ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಲಿಂಡ್ಸೆ]]ಯವರ ರಾಜಕೀಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದ 'ಸಿಲ್ಕ್‌ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ‌' ಎನ್ನಲಾದ [[14ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು [[ಕ್ಯಾರೊಲೀನ್‌ ಬಿ. ಮಾಲೊನಿ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌, [[ಯಾರ್ಕ್ವಿಲ್‌]], ಗ್ರ್ಯಾಮರ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್‌, ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ [[ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]]ನ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗ, ಹಾಗೂ [[ಈಸ್ಟ್‌ ವಿಲೇಜ್‌ (ಪೂರ್ವ ಗ್ರಾಮ)]], ಜೊತೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * [[ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯ C ಮತ್ತು D ಅವೆನ್ಯೂಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ರಿಕನ್‌ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌/ಕ್ವೀನ್ಸ್‌-ಆಧಾರಿತ [[12ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು [[ನೈಡಿಯಾ ವೆಲಸ್ಕ್ವೆಜ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಸವಿ [[1924]]ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯ 41.20%ರಷ್ಟು ಮತಗಳಿಸಿದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್‌ ಕೂಲಿಜ್‌]], 39.55%ರಷ್ಟು ಮತಗಳಿಸಿದ ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ [[ಜಾನ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಡೇವಿಸ್‌]] ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿಲ್ಲ. ಇಸವಿ 1920ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತಗಳಲ್ಲಿ 59.22%ರಷ್ಟನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ [[ವಾರೆನ್‌ ಜಿ. ಹಾರ್ಡಿಂಗ್‌]] ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://ourcampaigns.com/ContainerHistory.html?ContainerID=9127 ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್-ಹಿಸ್ಟರಿ: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ], ಅವರ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ಸ್. ಮೇ 1, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 2004ನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಾಟ್‌ [[ಜಾನ್‌ ಕೆರ್ರಿ]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತಗಳಲ್ಲಿ 82.1%ರಷ್ಟು ಪಡೆದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌]] ಕೇವಲ 16.7%ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>[http://vote.nyc.ny.us/pdf/results/2004/general/g2004recaps.pdf 2004 ಜೆನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್: ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ರಿಟರ್ನ್ ಆಫ್ ದಿ ವೋಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್](PDF), ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2004ರಂದು ನಡೆಸಲಾದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ಸ್. ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ವಿಭಾಗವು ಧನ ನೆರವಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ಮುಲವಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ 2004ರಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿದ ಏಳು [[ZIP ಸಂಖ್ಯೆಗಳ]] ಪೈಕಿ ಆರು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>[http://www.colorofmoney.org/top_zip.asp ನ್ಯಾಷನಲ್ ಓವರ್ ವ್ಯೂ: ಟಾಪ್ ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ಸ್ 2004 - ಟಾಪ್ ಕಾಂಟ್ರೀಬ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ಸ್ (ಇಂಡಿವಿಜುಅಲ್ ಫೆಡೆರಲ್ ಕಾಂಟ್ರೀಬ್ಯೂಶನ್ಸ್ ($200+))] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070608074639/http://www.colorofmoney.org/top_zip.asp |date=2007-06-08 }}, ದಿ ಕಲರ್ ಆಫ್ ಮನಿ. ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 10021 ಎಂಬ ಅತ್ಯುನ್ನತ ZIP ಕೋಡ್‌ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]] ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಕೆರ್ರಿ ಹಾಗೂ ಬುಷ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.publicampaign.org/pressroom/2004/10/29/big-donors-still-rule-the-roost ಬಿಲ್ ಡೋನರ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ರೂಲ್ ದಿ ರೂಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173612/https://www.publicampaign.org/pressroom/2004/10/29/big-donors-still-rule-the-roost |date=2016-03-03 }}, ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2004ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 11, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Farley PO jeh.JPG|thumb|ಜೇಮ್ಸ್ A. ಫಾರ್ಲೆಯ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್.]] [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮಿಡ್ಟೌನ್‌ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಫ್ಯಾರ್ಲೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಕಛೇರಿಯು]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://usps.whitepages.com/service/post_office/67234?p=1&amp;s=NY&amp;service_name=post_office&amp;z=10001 ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಲೊಕೇಶನ್ - ಜೇಮ್ಸ್ A. ಫಾರ್ಲೆಯ್] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120721063948/http://usps.whitepages.com/service/post_office/67234?p=1&s=NY&service_name=post_office&z=10001 |date=2012-07-21 }}." ''[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸರ್ವೀಸ್]]''. ಮೇ 5, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[31ನೆಯ ಬೀದಿ]] ಹಾಗೂ [[33ನೆಯ ಬೀದಿ]]ಯ ನಡುವೆ ಎಂಟನೆಯ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿ # 421ರಲ್ಲಿದೆ. ಅಂಚೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ 9 ಮೇ 2009ರಿಂದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"[http://www.silive.com/news/index.ssf/2009/04/new_york_citys_main_post_offic.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ'ಸ್ ಮೇನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ಸ್ 24-ಅವರ್ ಸರ್ವಿಸ್]." ''[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್]]''. ಶುಕ್ರವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2009. ಮೇ 5, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಅಪರಾಧ == ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನೆಲಗಳಲ್ಲಿನ ಬಡತನದಿಂದ ಪಾರಾಗಬಯಸಿದ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಯಸ್ಕಾಂತದಂತಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಹಲವರು, [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌]]ನ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಬೊವೆರಿ]] ನಡುವಿನ [[ಫೈವ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದರು. 1820ರ ದಶಕಗಳೊಳಗೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಜೂಜುಕೋಣೆಗಳು ಹಾಗೂ [[ಕುಖ್ಯಾತ ಸ್ಥಾನ]]ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಹೋಗಲು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳಗಳೆನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇಸವಿ 1842ರಲ್ಲಿ, ಖ್ಯಾತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಗ್ರಂಥಕರ್ತ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್]]‌ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಕಳಪೆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬಹಳ ದಿಗಿಲಾದರು.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನೋ, ಗ್ರೆಗೊರಿ. [http://urbanography.com/5_points/ "ದಿ ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್"], ಅರ್ಬನೋಗ್ರಫಿ. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅದೆಷ್ಟು ಕುಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ, [[ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ಲಿಂಕನ್‌]]ರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬಂದಿತ್ತು. ಇಸವಿ 1860ರಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ [[ಕೂಪರ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್]]‌ಗೆ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>ವಾಲ್ಷ್, ಜಾನ್, [http://www.irish-society.org/Hedgemaster%20Archives/five_points.htm "ದಿ ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511001820/http://www.irish-society.org/Hedgemaster%20Archives/five_points.htm |date=2009-05-11 }}, ಐರಿಶ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಿಟಿ ಏರಿಯ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1994. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ದಿ ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಕೊಳೆಗೇರಿಯು ಎಷ್ಟು ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಅಬ್ರಹಂ ಲಿಂಕನ್ ನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆದು ಅವರ ಕೂಪರ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅಡ್ರೆಸ್ಸ್ ಗೂ ಮುಂಚೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು."</ref> ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಐರಿಷ್‌ ಮೂಲದ [[ಫೈವ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಗ್ಯಾಂಗ್‌]] ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧೀ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Leslie five points new york 1885 3c22660v.jpg|thumb|ಇಸವಿ 1885ರ ಸ್ಥೂಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಕೊಳೆಗೇರಿಯ ಸಂದರ್ಶನ]] [[ಚಿತ್ರ:NYPD boat99pct.jpg|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಾರ್ಬರ್ ನ ಸುತ್ತ ಒಂದು NYPD ದೋಣಿಯ ಗಸ್ತು.]] 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಲವರು [[ಆಲ್ ಕ್ಯಾಪೊನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಆಲ್‌ ಕ್ಯಾಪೊನ್‌ ಮೊದಲು [[ಫೈವ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಗ್ಯಾಂಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅಪರಾಧೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ.<ref>[http://www.chicagohs.org/history/capone.html ಅಲ್ ಕಾಪೋನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512025504/http://www.chicagohs.org/history/capone.html |date=2014-05-12 }}, [[ಚಿಕಾಗೊ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]]. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಕಾಪೋನೆ, ಜನವರಿ 17, 1899ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ.... ಅವನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ. ಫೈವ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಜೊತೆಗೆ ದರೋಡೆಕೋರ ಫ್ರಾಂಕಿ ಯಾಲೆ ಯ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಡೈವ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಇನ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅನಾಹ್ವಾನಿತರನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟುವ ಆಳಾಗಿ ಹಾಗು ಪಾನಗೃಹ ಪರಿಚಾರಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ."</ref> ''ಕೊಸಾ ನಾಸ್ಟ್ರಾ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾದ [[ಮಾಫಿಯಾ]] ಗುಂಪು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸಿಸಿಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಆನಂತರ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಲಿಯನ್‌ [[ವಲಸೆ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ತೀರ]]ದ ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಯೆಹೂದೀ ದರೋಡೆಕೋರ [[ಮೆಯರ್‌ ಲ್ಯಾನ್ಸ್ಕಿ]] ನಾಯಕತ್ವದ [[ಯೆಹೂದೀ ಗುಂಪು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಅಪರಾಧೀ ಗುಂಪುಗಳೊಡನೆ ಜತೆಗೂಡಿದ [[ಲಕಿ ಲುಸಿಯಾನೊ]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾ ಕೊಸಾ ನಾಸ್ಟ್ರಾ ಗುಂಪನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ.<ref name="Smithsonian">ಜಫ್ಫೆ, ಎರಿಕ್. {{Cite web |url=http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2007/april/mob.php |title="Talking to the Feds: The chief of the FBI's organized crime unit on the history of La Cosa Nostra" |access-date=2010-04-19 |archive-date=2007-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070615003727/http://www.smithsonianmagazine.com/issues/2007/april/mob.php |url-status=bot: unknown }},''[[ಸ್ಮಿತ್ ಸೋನಿಯನ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 2007. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 1920ರಿಂದ 1933ರ ವರೆಗೆ ಹೇರಲಾದ [[ನಿಷೇಧ]]ವು ಮದ್ಯದ ಕಾಳಸಂತೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನು ಮಾಫಿಯಾ ಗುಂಪುಗಳು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="Smithsonian"/> 1960 ಹಾಗೂ 1970ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಪೊಲೀಸರು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು. 1960ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ 21.09 ಇದ್ದದ್ದು 1981ರಲ್ಲಿ 102.66ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ದಶಕದ ತನಕ ನರಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. [[NYPD]] ದಾಖಲಿಸಿಕೊಮಡ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು 1960ರಲ್ಲಿ 390, 1970ರಲ್ಲಿ 1,117, 1980ರಲ್ಲಿ 1812 ಹಾಗೂ 1990ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ 2,262 ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದವು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ [[ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವಿಸುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಚಟ]]. ಸುಮಾರು 1990ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ನರಹತ್ಯೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಲೂಟಿ, ಉಲ್ಬಣಿಸಿದ ಹಲ್ಲೆ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳು, ಕಳ್ಳತನ, ವಾಹನ ಕಳವು, ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿತ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ.<ref>ಲಂಗನ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ A. ಹಾಗು ಡುರೋಸ್, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ R. [http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216012507/http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf |date=2008-02-16 }} [http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf ದಿ ರಿಮಾರ್ಕಬಲ್ ಡ್ರಾಪ್ ಇನ್ ಕ್ರೈಂ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216012507/http://samoa.istat.it/Eventi/sicurezza/relazioni/Langan_rel.pdf |date=2008-02-16 }} (PDF). [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2004. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:New york police department car.jpg|thumb|left|NYPD ಕ್ರೌನ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಪೋಲಿಸ್ ಕಾರ್]] ಇಸವಿ 2005ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಮಾಣ ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref name="Bloomberg">ಜೆರನ್ಸ್ಕಿ, ಟಾಡ್. [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=aHWGwSJjpbOU&amp;refer=us NYC ಇಸ್ ಸೇಫೆಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಆಸ್ ಕ್ರೈಂ ರೈಸಸ್ ಇನ್ U.S., FBI ಸೇ"]. ''[[ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ಜೂನ್ 12, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ತನ್ನ 13ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಂಗವಾಗಿ [[ಮಾರ್ಗನ್‌ ಕ್ವಿಟ್ನೊ]], ಸುಮಾರು 500,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ 32 ನಗರಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.morganquitno.com/cit07pop.htm 13th ಆನ್ಯೂಅಲ್ ಸೇಫೆಸ್ಟ್ (ಅಂಡ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡೇಂಜರಸ್) ಸಿಟೀಸ್: ಟಾಪ್ ಅಂಡ್ ಬಾಟಮ್ 25 ಸಿಟೀಸ್ ಓವರ್ ಆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615000102/http://www.morganquitno.com/cit07pop.htm |date=2011-06-15 }}, ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆ]]ಯು 36,400 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು U.S. ಇಲಾಖೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. NYPDಯ ಅತಂಕವಾದ-ವಿರೋಧೀ ವಿಭಾಗವು 1,000 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[FBI]]ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref name="Bloomberg"/> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತರೆಡೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣ ಇಳಿತಕ್ಕಿಂತಲೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧದ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವುದು, ವರದಿ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವ NYPDಯ [[ಕಾಂಪ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಕಾರಣ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಹೀದರ್. [http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕಾಪ್ಸ್: ಸ್ಟಿಲ್ ದಿ ಫೈನೆಸ್ಟ್ - ಬಕಿಂಗ್ ಏ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರೆಂಡ್, ಗೋಥಂ'ಸ್ ಕ್ರೈಂ ರೇಟ್ ಕೀಪ್ಸ್ ಡ್ರಾಪಿಂಗ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100702230324/http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html |date=2010-07-02 }}[http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html ಹಿಯರ್'ಸ್ ವೈ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100702230324/http://www.city-journal.org/html/16_3_ny_cops.html |date=2010-07-02 }}, ''[[ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌)]]'', ಸಮ್ಮರ್ 2006. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಅವನಿಗೆ ದೊರೆತ ಅಪರಿಮಿತ ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದಾಗಿ (ಹಾಗು ಮೇಯರ್ ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ನ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ), ಕೆಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಸಿವಿಲ್ ಆಡಳಿತದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ-ಈಗ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿಧಾನವಾದ Compstat ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಅಪರಾಧ-ನಿಗ್ರಹ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ-ಅವನು ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಪರಾಧಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ."</ref> ಇಸವಿ 1990ರಿಂದಲೂ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಪ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ತರಹದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಳಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ವಿಭಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ 1990ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 503 ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ 88%ರಷ್ಟು ಇಳಿತ ಕಂಡು, 62 ಪ್ರಕರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೂಟಿ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನ ಪ್ರಕರಣಗಳು 80%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ವಾಹನ ಕಳ್ಳತನದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು 93%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜಾಡು ಹಿಡಿದಿರುವ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಪರಾಧಗಳು 1990ರಿಂದಲೂ 75%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಪರಾಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.<ref>[http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbms.pdf ಪಟ್ರೋಲ್ ಬರೋ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಸೌತ್ - ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕವರಿಂಗ್ ದಿ ವೀಕ್ ಆಫ್ 05/5/2009 ತ್ರೂ 05/10/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419072451/http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbms.pdf |date=2014-04-19 }} (PDF), [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್]] [[CompStat]], ಮೇ 30, 2009. ಮೇ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗು [http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbmn.pdf ಪಟ್ರೋಲ್ ಬರೋ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಾರ್ತ್ - ರಿಪೋರ್ಟ್ ಕವರಿಂಗ್ ದಿ ವೀಕ್ ಆಫ್ 04/30/2007 ತ್ರೂ 05/06/2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618154042/http://www.nyc.gov/html/nypd/downloads/pdf/crime_statistics/cspbmn.pdf |date=2009-06-18 }} (PDF), ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ CompStat, ಮೇ 30, 2009. ಮೇ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| id="toc" style="float:right;text-align:right;margin-left:2em;width:40%;font-size:90%" cellspacing="3" ! colspan="4"|{{center|'''Manhattan Compared'''}} |- | {{center|'''[[United States Census, 2000|2000 Census]]'''}} | '''ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌''' <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C05000US36061&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=050&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=ACS_2005_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census ಡಾಟಾ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ ಆಸ್ ಆಫ್ 2000 ಸೆನ್ಸಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ, ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> | '''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ''' <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C05000US36061&amp;_street=&amp;_county=new+york+city&amp;_cityTown=new+york+city&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=050&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census ಡಾಟಾ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಆಸ್ ಆಫ್ 2000 ಸೆನ್ಸಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103055714/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&geo_id=05000US36061&_geoContext=01000US%7C04000US36%7C05000US36061&_street=&_county=new+york+city&_cityTown=new+york+city&_state=04000US36&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=050&_submenuId=factsheet_1&ds_name=DEC_2000_SAFF&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry=Census |date=2011-01-03 }}, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ, ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> | '''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯ''' <br /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=&amp;geo_id=04000US36&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36%7C16000US3651000&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=Census ಡಾಟಾ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ (ಸ್ಟೇಟ್)ಆಸ್ ಆಫ್ ೨೦೦೦ ಸೆನ್ಸಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ, ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> |- | ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ | 1,537,195 | 8,008,278 | 18,976,457 |- | [[ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ]]<br />ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲು | 66,940 | 26,403 | 402 |- | [[ಮೀಡಿಯನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌ ಇನ್ಕಮ್‌]] (1999) | $47,030 | $38,293 | $43,393 |- | [[ತಲಾ ಆದಾಯ]] | $42,922 | $22,402 | $23,389 |- | ಸ್ನಾತಕ ಪದವಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದು | 49.4% | 27.4% | 27.4% |- | ವಿದೇಶೀ ಸಂಜಾತರು | 29.4% | 35.9% | 20.4% |- | ಬಿಳಿಯರು | 54.4% | 44.7% | 67.9% |- | ಕರಿಯರು | 17.4% | 26.6% | 15.9% |- | ಏಷ್ಯನ್ನರು | 9.4% | 9.8% | 5.5% |- | ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌<br /> (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗ) | 27.2% | 27.0% | 15.1% |} ಇಸವಿ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡಸಲಾದ U.S. ಜನಗಣತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 1 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 1,634,795 ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. {{GR|2}} ಇಸವಿ 2000ದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂಧ್ರತೆಯು 66,940.1/sq mi (25,849.9/km²) ಇತ್ತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://gislounge.com/us-census-2000-population-trends-mapped/ "ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಡೆನ್ಸಿಟಿ"], ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ - GIS ಆಫ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನಾನು ಕಂಡಂತೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದಂತೆ 3140 ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 178 ಕೌಂಟಿಗಳು ಮಾತ್ರ ತಲಾ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ(ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನ ಒಳಗೊಂಡು) ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ 104.218 ರಷ್ಟು ಜನರೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ."</ref> ಇಸವಿ 2008ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲ್‌ಗೆ 71,201 ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಮೀರಿರುತ್ತದೆ. ಇಸವಿ 1910ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನತ್ತ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಜನಸಾಂಧ್ರತೆಯು ಅಂದಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಿ, ಅರ್ಥಾತ್‌ 101,548/sq mi (39,222.9/km²) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಸವಿ 2000ದಲ್ಲಿ, 34,756.7/sq mi (13,421.8/km²) ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ, 798,144 ಗೃಹಗಳಿದ್ದವು.<ref name="NYCensusRankings"/> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ 20.3%ರಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾಲೀಕ-ವಾಸಿಸುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="OwnerOccupied">[http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R21T050.htm ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಯೂಪೈಡ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಯೂನಿಟ್ಸ್ ದಟ್ ಆರ್ ಓನರ್-ಆಕ್ಯೂಪೈಡ್], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ. ಎಪ್ರಿಲ್ 3, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಯೋಜನಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2000ರಿಂದ 2030ರ ವರೆಗೆ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 289,000ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡು, ಆ ಆವಧಿಗೆ 18.8%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ನಗರದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 12.7%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ 2030ರೊಳಗೆ ಶಾಲಾ-ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 4.4%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಡಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿತದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ನಗರದಾದ್ಯಂತ 44.2%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ವಿಭಾಗವು 65 ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನವರ ಸಂಖ್ಯೆ 108,000ವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 57.9%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಪಾಪ್ಯೂಲೇಶನ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಬೈ ಏಜ್/ಸೆಕ್ಸ್ &amp; ಬರೋ 2000–2030, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾನ್ನಿಂಗ್]], ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006. ಮೇ 18, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 2005-2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 56.8%ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು (48.4% ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌-ಏತರ ಬಿಳಿಯರು ಮಾತ್ರ), 16.7% ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು (13.8% ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌-ಏತರ ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಾತ್ರ), 0.8%ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, 11.3%ರಷ್ಟು ಏಷ್ಯನ್ನರು, 0.1% ಹವಾಯಿಯನ್‌ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, 16.9%ರಷ್ಟು ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗೂ 2.4%ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗ ಮೂಲದವರು ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 25.1%ರಷ್ಟು ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|author=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=05000US36061&-format=&-_lang=en|title=New York County, New York - ACS Demographic and Housing Estimates: 2005–2007|publisher=Factfinder.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30|archive-date=2020-02-10|archive-url=https://archive.today/20200210221915/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=05000US36061&-format=&-_lang=en|url-status=dead}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 56.2%ರಷ್ಟು ಸ್ನಾತಕ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, 28.4%ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿದೇಶ ಸಂಜಾತರು ಹಾಗೂ 3.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ಯೂಯರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಅಥವಾ U.S. ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮೂಲದ ದಂಪತಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. 38.8%ರಷ್ಟು ಜನರು ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಹೊರತಾಗಿ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|author=American FactFinder, United States Census Bureau|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=05000US36061&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR2&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3307&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=New York County, New York - Selected Social Characteristics in the United States: 2005–2007|publisher=Factfinder.census.gov|date=|accessdate=2009-05-30|archive-date=2020-02-10|archive-url=https://archive.today/20200210213011/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=05000US36061&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR2&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3307&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|url-status=dead}}</ref> ಇಸವಿ 2000ದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 56.4%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಬಿಳಿಯರು]], 17.39% [[ಕಪ್ಪಿನವರು]], 14.14% [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗೀಯದವರು]], 9.40% [[ಏಷ್ಯನ್‌]], 0.5% [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ಹಾಗೂ 0.07% [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ದ್ವೀಪದವರು]] ಆಗಿದ್ದರು. 4.14%ರಷ್ಟು ಜನರು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದರು. 27.18%ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರು. 24.93% ಜನರು ಸ್ವಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, 4.12% ಚೀನೀ ಮತ್ತು 2.19% ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ಸ್ಪೋಕನ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ, [[ಮಾಡರ್ನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> {{USCensusPop |1790=33131 |1800=60489 |1810=96373 |1820=123706 |1830=202589 |1840=312710 |1850=515547 |1860=813669 |1870=942292 |1880=1164674 |1890=1441216 |1900=1850093 |1910=2331542 |1920=2284103 |1930=1867312 |1940=1889924 |1950=1960101 |1960=1698281 |1970=1539233 |1980=1428285 |1990=1487536 |2000=1537195 |estimate=1634795 |estyear=2008 }} 738,644 ಮನೆಮಂದಿಗಳಿದ್ದವು. ಇವರಲ್ಲಿ 25.2% ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ವಿವಾಹಿತ ದಂಪತಿಗಳು, 12.6% ಗೃಹವಾಸಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ 59.1% ಕುಟುಂಬದವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 17.1% ನಿವಾಸಿಗಳು 18ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 48%ರಷ್ಟು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದರು, 10.9%ರಷ್ಟು ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕರಾಗಿದ್ದು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಮಂದಿಯ ಸರಾಸರಿ 2 ಆಗಿದ್ದು ಸಂಸಾರದ ಸರಾಸರಿ 2.99 ಆಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹರಡಿದಂತಿದ್ದು, 16.8%ರಷ್ಟು ಜನರು 18ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಿದ್ದರು, 10.2ರಷ್ಟು ಜನರು 18ರಿಂದ 24ರ ವಯಸ್ಸಿನವರು, 38.3%ರಷ್ಟು ಜನರು 25ರಿಂದ 44ರ ವಯಸ್ಸಿನವರು, 22.6%ರಷ್ಟು ಜನರು 45ರಿಂದ 64ರ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಹಾಗೂ 12.2%ರಷ್ಟು ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು. ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 36 ಆಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ, 90.3 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ಹದಿನೆಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100ರ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ 87.9 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯದ ಸ್ಥಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಸವಿ 2004ರ ಕಂದಾಯ ವರ್ಷದ [[IRS]] ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ (ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌) ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಬಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಕಂದಾಯ ಬಾಧ್ಯತೆಯು $25,875 ಆಗಿದ್ದು, [[ಅಡ್ಜಸ್ಟಡ್‌ ಗ್ರಾಸ್‌ ಇನ್ಕಮ್‌ (ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ)]]ದ 20.0%ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.<ref>ಸಹದಿ, ಜೆನ್ನೇ. [http://money.aol.com/cnnmoney/tax/canvas3/_a/biggest-income-tax-burdens-top-10-places/20070214111009990001 ಬಿಗ್ಗೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಕಂ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬರ್ಡನ್ಸ್: ಟಾಪ್ 10 ಪ್ಲೇಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216115300/http://money.aol.com/cnnmoney/tax/canvas3/_a/biggest-income-tax-burdens-top-10-places/20070214111009990001 |date=2008-12-16 }}, [[CNN ಮನಿ]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಸವಿ 2002ರಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್, ಜೆಫ್ಫ್ರಿ L. [https://web.archive.org/web/20130724005539/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3SUR/is_6_84/ai_n14892822 "], ''ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಕರೆಂಟ್ ಬಿಸಿನೆಸ್'', ಜೂನ್ 2004. ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ (ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌) NY ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆದಾಯವು $84,591ರಷ್ಟಿದೆ, ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 274ರಷ್ಟಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ [[ಅಪ್ಪರ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಸೈಡ್‌]] ZIP ಕೋಡ್‌ (ಅಂಚೆ ಸೂಚಿ ಸಂಖ್ಯೆ) 10021 ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ತಲಾ ಆದಾಯವು $90,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&amp;geo_id=04000US36&amp;_geoContext=01000US%7C04000US36&amp;_street=&amp;_county=&amp;_cityTown=&amp;_state=&amp;_zip=10021&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=040&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=ACS_2005_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=&amp;show_2003_tab=&amp;redirect=Y ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ ಟ್ಯಾಬ್ಯುಲೇಷನ್ ಏರಿಯ 10021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103055853/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=Search&geo_id=04000US36&_geoContext=01000US%7C04000US36&_street=&_county=&_cityTown=&_state=&_zip=10021&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=040&_submenuId=factsheet_1&ds_name=ACS_2005_SAFF&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry=&show_2003_tab=&redirect=Y |date=2011-01-03 }}, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ 2000. ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕೌಂಟಿಯ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಡುವಣ ಆದಾಯವು $47,030 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ನಡುವಣ ಆದಾಯವು $50,229 ಆಗಿತ್ತು. ಪುರುಷರ ನಡುವಣ ಆದಾಯವು $51,856 ಆಗಿದ್ದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರದ್ದು $45,712 ಆಗಿತ್ತು. ಕೌಂಟಿಯ [[ತಲಾ ಆದಾಯ]]ವು $42,922 ಆಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 17.6% ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 20%ರಷ್ಟು [[ಬಡತನದ ರೇಖೆ]]ಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 31.8% 18ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಕರು ಹಾಗೂ 18.9% 65ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕರಿದ್ದರು.<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=ChangeGeoContext&amp;geo_id=05000US36061&amp;_geoContext=01000US%7C86000US10021&amp;_street=&amp;_county=new+york&amp;_cityTown=new+york&amp;_state=04000US36&amp;_zip=&amp;_lang=en&amp;_sse=on&amp;ActiveGeoDiv=geoSelect&amp;_useEV=&amp;pctxt=fph&amp;pgsl=010&amp;_submenuId=factsheet_1&amp;ds_name=DEC_2000_SAFF&amp;_ci_nbr=null&amp;qr_name=null&amp;reg=null%3Anull&amp;_keyword=&amp;_industry=New ಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607211420/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?_event=ChangeGeoContext&geo_id=05000US36061&_geoContext=01000US%7C86000US10021&_street=&_county=new+york&_cityTown=new+york&_state=04000US36&_zip=&_lang=en&_sse=on&ActiveGeoDiv=geoSelect&_useEV=&pctxt=fph&pgsl=010&_submenuId=factsheet_1&ds_name=DEC_2000_SAFF&_ci_nbr=null&qr_name=null&reg=null%3Anull&_keyword=&_industry=New |date=2011-06-07 }},ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ 2000. ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಹೂಸ್ಟಿನ್‌ ಬೀದಿ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಲೋಯರ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ವಿವಿಧತೆ ಹೊಂದಿದೆ. 1950ರ ದಶಕದ ನಂತರ [[ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಬಾಡಿಗೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸವಿ 2005ರಲ್ಲಿ 30,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದಿನಾಂಕ [[11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2001ರ ಆತಂಕವಾದೀ ಹಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಗೂ ಮುಂಚಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ (15,000ರಿಂದ 20,000) ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref>ಸ್ಟೀನ್ಹುಎರ್, ಜೆನ್ನಿಫರ್. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E4DD113EF936A25757C0A9639C8B63 "ಬೇಬಿ ಸ್ಟ್ರೋಲ್ಲರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಪುಶ್ ಇಂಟು ದಿ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್"], ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2005. ಮೇ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾತಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್]]‌ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥವಾಗಿದೆ. 564,505 ಜನರು ಇದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದು (ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 36%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) 110 ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಯಹೂದ್ಯರು]] ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪು; 314,500 ಜನರು (20.5%) ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದು, 102 ಸಮೂಹಗಳಿವೆ. ಆನಂತರ, ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟಂಟ್‌ (139,732 ಅನುಯಾಯಿಗಳು (9.1%)) ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ (37,078 ಅನುಯಾಯಿಗಳು (2.4%).<ref>[http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/36061_2000.asp ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕೌಂಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211082116/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/36061_2000.asp |date=2012-12-11 }}, [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ರಿಲಿಜನ್ ಡಾಟಾ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್]]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಜನನದ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಸವಿ 2000ದಿಂದಲೂ, ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 32%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, ಸಾಮ್. [https://www.nytimes.com/2007/03/23/nyregion/23kid.html "ಇನ್ ಸರ್ಜ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಟಾಡ್ಲರ್ಸ್, ರಿಚ್ ವೈಟ್ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಲೀಡ್ ವೇ"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 27, 2007. ಮಾರ್ಚ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಬಾನರೇಖೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪು ನೀಡಿರುವ [[ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡ]]ವು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಿಂದಲೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಅವಧಿ 1890ರಿಂದ 1973ರ ವರೆಗೆ, [[ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ]]ವೆನಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಒಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಕಿನ್ಲೆಯ್, ಸ್ಸೆ. "[https://www.nytimes.com/1995/11/05/nyregion/fyi-016047.html F.Y.I.: ಟಾಲ್, ಟಾಲರ್.] [https://www.nytimes.com/1995/11/05/nyregion/fyi-016047.html ಟಾಲ್ಲೆಸ್ಟ್]", ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್ 5, 1995. p. CY2. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಪಾರ್ಕ್‌ ರೋ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]] ಬಿರುದನ್ನು 1955ರವರೆಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೊದಲ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಇದು 309 ಅಡಿ (91 ಮೀ.) ಎತ್ತರವಿತ್ತು. [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಸೇತುವೆ]]ಗೆ ಹೊಸ ಇಳಿಜಾರು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು 1955ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>"ದೊಡ್ಡ ಸೇತುವೆ ಯೋಜನೆಗೆ ನಗರಾಡಳಿತವು ಮುಂದಾಗಿದೆ; ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ಲಾಜಾ ಆಫ್ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಬ್ರಿಜ್, ಹೆಚ್ಚಿದ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮರು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. COST IS PUT AT $6,910,000 ನೆಲಸಮ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. - ಪ್ರದೇಶದ ರಸ್ತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಮರುರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌,'' ಜುಲೈ 24, 1954. ಪುಟ. 15.</ref> ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ, 29 ಅಂತಸ್ತುಗಳಿರುವ {{convert|391|ft|m|0}} ಪಾರ್ಕ್ ರೋ ಕಟ್ಟಡವು 1899ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/2000/03/12/realestate/streetscapes-park-row-building-15-park-row-1899-monster-that-reigned-high-over.html "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್/ ದಿ ಪಾರ್ಕ್ ರೋ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, 15 ಪಾರ್ಕ್ ರೋ; ಆನ್ ೧೮೯೯ 'ಮಾನ್ಸ್ಟರ್' ದಟ್ ರೇನ್ಡ್ ಹೈ ಓವರ್ ದಿ ಸಿಟಿ"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 12, 2000. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಚಿರಪರಿಚಿತ ಹೊಲಿಗೆ ಯಂತ್ರ ತಯಾರಕ ಸಿಂಗರ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ 41 ಅಂತಸ್ತಿನ [[ಸಿಂಗರ್‌ ಕಟ್ಟಡ]]ವನ್ನು 1908ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. {{convert|612|ft|m|0}} ಇಸವಿ 1967ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮವಾದ ಇದು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡದವೆನಿಸಿತ್ತು.<ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DA1739F931A35752C0A9639C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=print "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್/ಸಿಂಗರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್; ಒನ್ಸ್ ದಿ ಟಾಲೆಸ್ಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಬಟ್ ಸಿನ್ಸ್ 1967 ಏ ಗ್ಹೊಸ್ಟ್"], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜನವರಿ 2, 2005. ಮೇ 15, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "41-ಮಹಡಿಯ ಸಿಂಗರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, 1908ರಲ್ಲಿ ಅದು ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಹಾಗು ಲಿಬರ್ಟಿ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ತನಕ ನೆಲಸಮಗೊಂಡ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಡವು, ಒಂದು ಅಂದದ ಬಿಯಾಕ್ಸ್-ಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ 1967ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಿಸರ್ವೆಶನ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ನಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.... ಇಸವಿ 1906ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಸಿಂಗರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ''ಏ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟವರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಫ್ಲಾಗ್ಗ್ ನ ಮಾದರಿಯಂತೆ ಮೈದಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 1896ರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ 65 ಚದರಡಿಯ ಹೊಗೆ ಕೊಳವೆಯನ್ನು {{convert|612|ft|m}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬುರುಡೆಯಾಕಾರದ ಇಜ್ಜಾರು ಛಾವಣಿ ಹಾಗು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಲಾಂದ್ರವನ್ನು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು."</ref> [[ಮೆಡಿಸನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]]ದ ತಳದಲ್ಲಿ 700 ಅಡಿ (213 ಮೀ.) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತ [[ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್‌ ಲೈಫ್‌ ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿ ಟವರ್]]‌ 1909ರಲ್ಲಿ ಬಿರುದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ವೆನೀಸ್]]‌ನ [[ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಪೆನೀಲ್]]‌ ಗೋಪುರದ ನೆನಪು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/1996/05/26/realestate/streetscapes-metropolitan-life-1-madison-avenue-for-brief-moment-tallest.html "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್/ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಲೈಫ್ ಅಟ್ 1 ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ; ಫಾರ್ ಏ ಬ್ರೀಫ್ ಮೊಮೆಂಟ್, ದಿ ಟಾಲೆಸ್ಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್"]. ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 26, 1996. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಗಾಥಿಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ವುಲ್ವರ್ತ್‌ ಕಟ್ಟಡ]]ವು 1913ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿತು. ಇದು 792 ಅಡಿ (241 ಮೀ.) ಎತ್ತರವಿತ್ತು.<ref>ಡನ್ಲಪ್, ಡೇವಿಡ್ W. [https://www.nytimes.com/2000/11/02/garden/condos-to-top-vaunted-tower-of-woolworth.html "] [https://www.nytimes.com/2000/11/02/garden/condos-to-top-vaunted-tower-of-woolworth.html ಕಾನ್ಡೋಸ್ ಟು ಟಾಪ್ ವಾನ್ಟೆಡ್ ಟವರ್ ಆಫ್ ವುಲ್ ವರ್ತ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ನವೆಂಬರ್ 2, 2000. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:ChryslerBuilding.JPG|thumb|left|upright|ದಿ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್.1930–1931ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ.]] [[ಅಬ್ಬರದ ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕ(ಮೊದಲನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ)]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ವರ್ಷಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಲಿನೆತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[1929ರ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌]]ನ ಮೊದಲು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಏರಿದುದರಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವವರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸ್ಫರ್ಧಿಸಿದರು.<ref>"ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸ್ಟಾರ್ರೆಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಹೈಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 1929. ಪುಟ. 14.</ref> 927&nbsp;ಅಡಿ ಎತ್ತರದ (282&nbsp;ಮೀ) [[40 ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿ 1930ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>"ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ದಾಖಲೆಯ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕಟ್ಟಡವು {{convert|927|ft|m}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ." ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮೇ 6, 1930. ಪುಟ. 53.</ref> [[ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಮತ್ತು [[42ನೇ ಬೀದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು {{convert|185|ft|m|0|sing=on}}-ಎತ್ತರದ ಶೃಂಗವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಮತ್ತು ಅವನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಕಟ್ಟಡ]]ವನ್ನು 1,046&nbsp;ಅಡಿ (319&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1929ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದುದಾಯಿತು.<ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/1995/12/17/realestate/streetscapes-the-chrysler-building-skyscraper-s-place-in-the-sun.html "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್: ದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್; ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರೆಪರ್'ಸ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಇನ್ ದ ಸನ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 1995. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನಂತರ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಹಾಗು ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸರಿಪಡಿಸಿದರು, ಈ ಬಾರಿ {{convert|921|ft|m|sing=on}} ಟವರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತರದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ 40 ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚೌಕಾಕಾರದ ಹೊಗೆಯ-ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಮಹಡಿಯ ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಹೊಗೆಯ ಕೊಳವೆಯ ಒಳಗೆ, ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ಕೆಲಸಗಾರರ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ 185-ಅಡಿ-ಎತ್ತರದ ಶಿಖರದ ಆಧಾರಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಇದನ್ನು 1929ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಇದು 1046 ಅಡಿ, 4.75 ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿದೆ."</ref> 1931ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡದ ಬುಡದಿಂದ ತುದಿಗೆ 1,250 ಅಡಿ (381 ಮೀ) ಎತ್ತರವಿರುವ [[ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ]] ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 102-ಅಂತಸ್ತಿನ [[ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌]] ಈ ಎರಡೂ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. {{convert|203|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರದ ಶೃಂಗವನ್ನು ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಟ್ಟಡದ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು 1,453&nbsp;ಅಡಿ (443&nbsp;ಮೀ))ಅಷ್ಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>"ಎತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪೈಪೋಟಿಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತೆ ಕಂಡಿತು; ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳು ತನಕ ಹಾಗೆ ಉಳಿಯಿತೆಂದು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಾಗು ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜನ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರ ತುದಿಯನ್ನು {{convert|1250|ft|m}} ರಷ್ಟು ಎತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅದರ ತುತ್ತತುದಿಯನ್ನು 1265.5 ಅಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು." ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮೇ 2, 1931. ಪುಟ. 7.</ref><ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/1992/06/14/realestate/streetscapes-the-empire-state-building-a-red-reprise-for-a-31-wonder.html?n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FE%2FEmpire%20State%20Building "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ಸ್: ದಿ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್; ಏ ರೆಡ್ ರಿಪ್ರೈಸ್ ಫಾರ್ ಏ '31 ವಂಡರ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಜೂನ್ 14, 1992. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Empire State Building by David Shankbone.jpg|thumb|upright|ದಿ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌, 1931 ರಿಂದ 1972ರ ತನಕ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಈಗ ಇದು ನಗರದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ.]] ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಗುರುತಾಗಿದ್ದ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು [[ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು. 1,368 ಮತ್ತು 1,362&nbsp;ಅಡಿ (417 ಮೀ&amp; 415 ಮೀ) ಎತ್ತರದ 110-ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು 1972ರಿಂದ ಅವನ್ನು ಮೀರಿಸುವ [[ವಿಲ್ಲಿಸ್ ಗೋಪುರ]]ವನ್ನು (ಹಿಂದೆ ಸಿಯರ್ಸ್ ಗೋಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇದು ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿದೆ) 1974ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವವರೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಬರ್ಸ್ಸ್, ಕರೆನ್. [http://www.infoplease.com/spot/skyscraperhistory.html "ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರೆಪರ್ಸ್: ಏ ರೇಸ್ ಟು ದಿ ಟಾಪ್"], ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಪ್ಲೀಸ್. ಮೇ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ದಿ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ 1972ರ ತನಕ ೪೧ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲೇ ಎತ್ತರವಾದುದೆಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಈ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮೀರಿಸಿತು.(1,368 ಅಡಿ, 110 ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು) ಎರಡು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಚಿಕಾಗೊನಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿಸ್ ಟವರ್(1450 ಅಡಿ, 110 ಅಂತಸ್ತುಗಳು) ನ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಯಿಂದ ವಂಚಿತವಾಯಿತು."</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು [[2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ದಾಳಿ]]ಯಿಂದ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1974ರ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಹಗ್ಗದ ಮೇಲೆ ಫ್ರೆಂಚ್‌‌ನ ಬಿಗಿಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಫಿಲಿಪ್ಪೆ ಪೆಟಿಟ್‌]] ನಡೆದು ತೋರಿಸಿದನು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು ನಾಶಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ [[ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 2014ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wtc.com/about/|title=About the WTC|publisher=Silverstein Properties|accessdate=2008-08-15}}</ref> 1961ರಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌]] ಹಳೆಯ [[ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ಅನ್ನು ಒಡೆದು ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡ]] ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇವು [[ಬಿಯಾಕ್ಸ್-ಕಲಾ]] ಶೈಲಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಅಮ‌ೂಲ್ಯ ರತ್ನವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ 1910ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಿಮ್, ಮೀಡ್ ಮತ್ತು ವೈಟ್]]-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ರಚನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>ಗ್ರೆಯ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [https://www.nytimes.com/2001/05/20/realestate/streetscapes-destruction-penn-station-1960-s-protest-that-tried-save-piece-past.html "ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಕೆಪ್ಸ್/'ದಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌'; ಏ 1960ಸ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ದಟ್ ಟ್ರೈಡ್ ಟು ಸೇವ್ ಏ ಪೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮೇ 20, 2001. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯ‌ೂ ಈ ರಚನೆಯ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು 1963ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ನಾಶವನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ಲೆವಿಸ್ ಮುಂಫೋರ್ಡ್]] "ಇದೊಂದು ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿನಾಶಕತೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು 1965ರಲ್ಲಿ "ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ"ಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದನು.<ref>[http://www.nyc.gov/html/lpc/html/faqs/faq_about.shtml ಅಬೌಟ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೆಶನ್ ಕಮೀಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100609210108/http://www.nyc.gov/html/lpc/html/faqs/faq_about.shtml |date=2010-06-09 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೆಶನ್ ಕಮೀಷನ್]]. ಮೇ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಅಳಿವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,000ದಷ್ಟು ಅಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಚೋದಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.cbsnews.com/stories/2002/10/11/sunday/main525288.shtml "ರೆಕ್ವಿಎಮ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101111192011/http://www.cbsnews.com/stories/2002/10/11/sunday/main525288.shtml |date=2010-11-11 }}, [[CBS ನ್ಯೂಸ್]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2002. ಮೇ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Wtcmay01.jpg|thumb|left|upright|ಹಿಂದಿನ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳು, 1972 ರಿಂದ 2001ರ ವರೆಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದ್ದವು.]] [[ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌]]‌ನ [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ]]ಯಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಫ್ಲಾಟಿರಾನ್ ಕಟ್ಟಡ]], [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]‌ನಾದ್ಯಂತವಿರುವ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯ ಲಿಂಕೋಲ್ನ್ ಕೇಂದ್ರ]], [[ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ]], [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌]], [[ಅಮೆರಿಕಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ಚೈನಾಟೌನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಮೊದಲಾದವು ಈ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನವನಾದ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಫಾಕ್ಸ್‌‌ನ ಸ್ವಂತದ [[ಹಿಯರ್ಸ್ಟ್ ಗೋಪುರ]] ಮತ್ತು ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[7 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]] ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಸಿರು ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref name="greenbuilding">ಪೋಗ್ರೆಬಿನ್, ರೋಬಿನ್. [https://www.nytimes.com/2006/04/16/arts/design/16gree.html "] [https://www.nytimes.com/2006/04/16/arts/design/16gree.html 7 ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಂಡ್ ಹೆಅರ್ಸ್ಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌'ಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕೇಸಸ್ ಫಾರ್ ಇನ್ವೈರ್ಮೆನ್ಟಲಿ ಅವೇರ್ ಆಫೀಸ್ ಟವರ್ಸ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 2006. ಜುಲೈ 19, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ''</ref> [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌]] ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ [[110ನೇ ಬೀದಿ]], ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಎಂಟನೇ ಅವೆನ್ಯೂ]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ [[59ನೇ ಬೀದಿ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಐದನೇ ಅವೆನ್ಯೂ]]ಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಈ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ನಾರ್ತ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ವೆಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಸೌತ್]] ಎಂದು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಐದನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ). ಈ ಉದ್ಯಾನ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್ ವಯಾಕ್ಸ್‌]]‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 843&nbsp;ಎಕರೆಯ (3.4&nbsp;km²) ಉದ್ಯಾನವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ನಡೆದಾಡುವ ಹಾದಿ]], ಎರಡು [[ಐಸ್-ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್]] ರಿಂಕ್‌ಗಳು(ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹರವು), ಒಂದು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾ ಮನರಂಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸುತ್ತವರಿದ 6&nbsp;ಮೈಲು (10&nbsp;ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ 7:00 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಸ್ಕೇಟ್ ಮಾಡುವವರಿಗೆ, ಜಾಗಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಸವಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.<ref name="CentralPark">[http://www.centralpark.com/pages/general-info.html ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಜೆನರಲ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061008115343/http://www.centralpark.com/pages/general-info.html |date=2006-10-08 }}, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಉದ್ಯಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕೃತಕ ಕೊಳಗಳಾಗಿವೆ. 1850ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯುವು ಆ ಯುಗದ ಭಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ವಯಾಕ್ಸ್‌ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಶೈಲಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಚಿತ್ರದ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸುಮಾರು 20,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕೆಲಸಗಾರರು ಸುಮಾರು {{convert|3000000|cuyd|m3}}ನಷ್ಟು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸರಿಸಿ, 270,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕುರುಚಲು ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟರು.<ref>[http://www.centralpark.com/pages/history_2.html ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061005052942/http://www.centralpark.com/pages/history_2.html |date=2006-10-05 }}, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಒಟ್ಟು 2,686 ಎಕರೆಗಳಷ್ಟಿರುವ (10.9&nbsp;km²) ಈ ನಗರದ 17.8%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 70%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ 204 ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳು, 251 ಹಸಿರುಬೀದಿಗಳು, 371 ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಸುಖ ಸೌಕರ್ಯಗಳು.<ref name="MBPOEnvironment">{{Cite web |url=http://www.mbpo.org/policy/environment |title=Environment |access-date=2010-04-19 |archive-date=2007-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411204634/http://www.mbpo.org/policy/environment |url-status=bot: unknown }},ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಸ್ಟ್ರಿನ್ಜರ್]]. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಡ್ಯುಯಾನೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಬರಿಯಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್(ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಶ್ಮಶಾನಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ)]], 17ನೇ ಮತ್ತು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾದ ಸುಮಾರು 400 ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಕಳೇಬರಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕಳೇಬರಗಳು 1991ರಲ್ಲಿ [[ಫೊಲಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಫೆಡರಲ್ ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. == ನಗರದ ಚಿತ್ರ == {{Wide image|NYC Top of the Rock Pano.jpg|1000px|{{center|Skyline of [[Midtown Manhattan]], as seen from the observation deck of the [[GE Building]]}}}} {{Wide image|Upper and Middle Manhattan.jpg|1000px|{{center|Skyline of Upper Manhattan and [[Midtown Manhattan]] as seen from Jersey City}}}} {{Wide image|NYC Panorama edit2.jpg|1000px|{{center|Panorama of the Manhattan skyline as seen looking eastward from [[Hoboken]], New Jersey.}}}} == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>[http://moneycentral.msn.com/content/invest/forbes/P62020.asp ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆನ್ಸಿವ್ ZIP ಕೋಡ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030929010816/http://moneycentral.msn.com/content/invest/forbes/P62020.asp |date=2003-09-29 }}, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2003. ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಚಿತ್ರ:6th Avenue from 49th.jpg|thumb|upright|ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಆಫೀಸಸ್]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು 2.3 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಮ‌ೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.<ref name="BLSManhattanLabor"/> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2.87 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 1.34 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ 1.46 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಈ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮಹಾಪೂರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇತರ ಕೌಂಟಿ ಅಥವಾ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ 480,000 ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.]]ಗಿಂತ ಮ‌ೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/news/2003-03-06-commute.htm "ಕಮ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಶಿಫ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಟಾಪ್ 10 ಮೆಟ್ರೋ ಏರಿಯಸ್"], ''[[USA ಟುಡೆ]]'', ಮೇ 20, 2005. ಜೂನ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.census.gov/population/socdemo/daytime/2000/tab02.csv ಎಸ್ಟಿಮೇಟೆಡ್ ಡೇಟೈಮ್ ಪಾಪ್ಯೂಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಎಂಪ್ಲೋಯ್ಮೆಂಟ್-ರೆಸಿಡೆನ್ಸ್ ರೆಶಿಯೋಸ್: 2000], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್, 2000. ಜೂನ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಂಬಳದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದ 280,000 ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಣಕಾಸಿನ ಉದ್ಯಮ. [[ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ [[ಸಾಲ ಯಾ ಬಂಡವಾಳ]] ಉದ್ಯಮವು ನಗರದ ಹಣಕಾಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 50%ನಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗಿಂತ]] ಮೊದಲು, U.S.ನ ಐದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಲ ಯಾ ಬಂಡವಾಳ-ವಿನಿಮಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು‌.<ref>[http://www.nycedc.com/BusinessInNYC/IndustryOverviews/FinancialServices/Pages/FinancialServices.aspx ಬಿಸೆನೆಸ್ಸ್ ಇನ್ NYC - ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325221355/http://www.nycedc.com/BusinessInNYC/IndustryOverviews/FinancialServices/Pages/FinancialServices.aspx |date=2010-03-25 }}, NYCEDC. ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref><ref>{{Citation |last= |first= |author-link= |title=America's 500 Largest Corporations |newspaper=Fortune |pages=F-45 and F-64 |year=2007 |date=April 30|url=}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಹಣಕಾಸಿನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿದ್ದವರು ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $8,300ನಷ್ಟು ವೇತನವನ್ನು (ಬೋನಸ್ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು) ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾರದ ವೇತನವು $2,500ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ 325 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ 8%ನಷ್ಟು ವೇತನ ಏರಿಕೆಯು ಹತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ವೇತನವು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ವಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪಾದಿಸುವ $784 ಸಂಬಳಕ್ಕಿಂತ 85%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗದ ಸುಮಾರು 11%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟು ಸಂಬಳದ 4%ನಷ್ಟನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ವಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು $900ನಷ್ಟು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ ಗೀಹನ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್. [https://www.nytimes.com/2006/11/23/nyregion/23income.html?ref=nyregion ಇನ್ಕಂ ಸೋರ್ಸ್ ಆನ್ ವಾಲ್ St., ವೈಡೆನಿಂಗ್ ಗ್ಯಾಪ್], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮಾರ್ಚ್ 23, 2006. ಮೇ 1, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ‌.<ref>[http://www.empire.state.ny.us/press/press_display.asp?id=575 ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್: ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿಟಿ ಹೋಂ ಟು ಮೋಸ್ಟ್ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಕಂಪನೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923033422/http://www.empire.state.ny.us/press/press_display.asp?id=575 |date=2006-09-23 }}, [[ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2005ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ 500 ಫಾರ್ಚೂನ್ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ."</ref> ಮಧ್ಯನಗರ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>ನೂನನ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ. [http://www.nycp.org/testimonies/2006/tst_053106_moynihan.html ಟೆಸ್ಟಿಮನಿ ಆನ್ ಮೊಯನಿಹನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ EIS ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216044642/http://www.nycp.org/testimonies/2006/tst_053106_moynihan.html |date=2008-12-16 }}, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ, ದಿನಾಂಕ 31 ಮೇ, 2006ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೇಳಿಕೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ಜಾಕೋಬ್ K. ಜಾವಿಟ್ಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ವಿಸ್ತೃತ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು, ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ."</ref> ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮ‌ೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ([[ಚಿಕಾಗೊ]]ದ [[ಲೂಪ್]]‌ನ ನಂತರ). ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] (ಅಮೆಕ್ಸ್), [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿ]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]] (ನಿಮೆಕ್ಸ್) ಮತ್ತು [[NASDAQ]] ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.fta.dot.gov/about/offices/about_FTA_927.html ಲೋಅರ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ರಿಕವರಿ ಆಫೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527084448/http://www.fta.dot.gov/about/offices/about_FTA_927.html |date=2010-05-27 }}, [[ಫೆಡೆರಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಲ್ಲಿ 385,000 ಜನರು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ 85% ನೌಕರರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು."</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಎಂಟು ಜಾಗತಿಕ [[ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ]] ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾಹೀರಾತು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು "ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ"ವನ್ನು [[ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಯೋಗ]]ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಾರ್ಯತಂಡವು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಕಾಲರಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ (39,800 ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವು (31,600) ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="BLSManhattanLabor">[http://www.bls.gov/ro2/fax/qcew9310.pdf ಆವರಿಜ್ ವೀಕ್ಲಿ ವೇಜ್ ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅಟ್ $1,೪೫೩ ಇನ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528173132/http://www.bls.gov/ro2/fax/qcew9310.pdf |date=2010-05-28 }}, [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಲೇಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್]], ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2007. ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="NYPost">ಗೆಲ್ಲರ್, ಆಂಡಿ. [https://web.archive.org/web/20090528090905/http://www.nypost.com/seven/02212007/news/regionalnews/n_y__hits_paydirt_regionalnews_andy_geller.htm "N.Y. ಹಿಟ್ಸ್ 'ಪೆ'ಡಾರ್ಟ್: ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ No. ೧ ಇನ್ Nat'l ಸ್ಯಾಲರಿ ಸರ್ಜ್], ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]'', ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007. ಮೇ 18, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಈ ಸಂಘಟಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಣಿ ಭಂಡಾರಗಳ ಒಳಹರಿವು ಹಲವರಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ನಿಧಾನವಾದ ಸಮರಸೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಥೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ‌.<ref>ಸ್ಟಸಿ, ಲಿಂಡ. [http://www.villagevoice.com/1997-09-30/news/ny-oh/ NY, OH: ಇಟ್'ಸ್ ಕ್ಲೀನರ್, ವೈಟರ್, ಬ್ರೈಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216044628/http://www.villagevoice.com/1997-09-30/news/ny-oh/ |date=2008-12-16 }}, ''[[ದ ವಿಲ್ಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್‌]]'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 1997. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Times_Square_New_York_City_FLICKR_1.jpg|thumb|ನಗರದ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1911ರ ಮಾರ್ಚ್ 25ರಲ್ಲಿ 146 ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ [[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಶರ್ಟ್‌ವೈಸ್ಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಬೆಂಕಿ]]ಯ ಘಟನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ 1912ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆರೆದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಶರ್ಟ್‌ವೈಸ್ಟ್ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬಿಗಿಯಾದ ನೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ-ಕುಪ್ಪಸಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಉಡುಪಿನ ಶೈಲಿಯು ನಂತರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮವಸ್ತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು.<ref>[http://www.ilr.cornell.edu/trianglefire/ ದಿ ಟ್ರೈಆಂಗಲ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಫೈರ್], [[ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಅಂಡ್ ಲೇಬರ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1920ರ ದಶಕದ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ]]ವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ರೋಮಾಂಚಕ ಕಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ [[ಪಾಪ್ ಕಲಾ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು [[ಜಾಸ್ಪರ್ ಜಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಯ್ ಲಿಚ್ಟೆಂಸ್ಟೈನ್]]‌ರಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದೆ. 1970ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಸೆರೆಂಡಿಪಿಟಿ 3]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟುಡಿಯೊ 54]] ಮೊದಲಾದ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಸೌಹಾರ್ದದಿಂದಿದ್ದ [[ಆಂಡಿ ವಾರ್ಹೋಲ್‌]]‌ನ‌ಷ್ಟು ಬಹುಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಲಾವಿದನೂ ಪಾಪ್ ಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Guggenheim museum exterior.jpg|thumb|ಫ್ರಾಂಕ್ ಲ್ಲೋಯ್ಡ್ ರೈಟ್ ನ ಸೋಲೋಮೊನ್ ರ. ಗುಗ್ಗೆನ್ಹಇಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನ ಹೊರನೋಟ.]] ಕಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಶ್ರಯಧಾಮ [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]]ದ ನಗರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಅವುಗಳ ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇದು ಮುಂಬರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಕಲಾವಿದರ ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ 200ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಲಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.travelandleisure.com/articles/stylish-traveler-chelsea-girls-september-2005 "ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್: ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಗರ್ಲ್ಸ್"], ''[[ಟ್ರಾವೆಲ್ + ಲೆಷರ್]]'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005. ಮೇ 14, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. "200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚೆಲ್ಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ."</ref><ref>[http://www.nyc.gov/html/dcp/html/about/pr122004.shtml "ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಬಿಗಿನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಫಾರ್ ವೆಸ್ಟ್ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ರೀಜೊನಿಂಗ್ ಟು ಪರ್ಮಿಟ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರೀಯೇಟ್ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಫಾರ್ ಪ್ರಿಸರ್ವಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಟು ದಿ ಹೈ ಲೈನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611184958/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/about/pr122004.shtml |date=2007-06-11 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್]] ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2004ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 200 ಗ್ಯಾಲರಿಗಳ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಚೆಲ್ಸಿಯಾವನ್ನು ನಗರದ ಹಾಗು ಜಗತ್ತಿನ ಕಲಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅವಶ್ಯ ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."</ref> [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಚಿತ್ರಮಂದಿರ]]ವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಕನಿಷ್ಠ 500 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 39 ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತಿಪರ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರೊಂದರಲ್ಲಾದರೂ [[ನಾಟಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು]] ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ‌.<ref>ವೆಬೆರ್, ಬ್ರೂಸ್. [http://theater2.nytimes.com/mem/theater/treview.html?_r=1&amp;res=9C02E0DB123AF931A35754C0A9659C8B63&amp;oref=slogin "ಕ್ರಿಟಿಕ್'ಸ್ ನೋಟ್ ಬುಕ್: ಥಿಯೇಟರ್'ಸ್ ಪ್ರಾಮಿಸ್? ][http://theater2.nytimes.com/mem/theater/treview.html?_r=1&amp;res=9C02E0DB123AF931A35754C0A9659C8B63&amp;oref=slogin ಲುಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಾಡ್ವೇ"],''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಜುಲೈ 2, 2003. ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಬ್ರಾಡ್ವೇಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಘಟಕವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ರಚಿಸಬಹುದೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಂಶವಿದೆ; ಇದು 39 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಟಕಶಾಲೆಗಳ ಸಮೂಹ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕಡೇಪಕ್ಷ 500 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಫ್ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 99 ರಿಂದ 499 ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಾಟಕಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. (ಯಾವುದಾದರು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಅದನ್ನು ಆಫ್ ಆಫ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ)ಇದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನಟರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗಿರುವ ಮೈತ್ರಿ ಒಪ್ಪಂದವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ."</ref> [[ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಹೊರಗಿರುವ]] ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು 100-500 ಆಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.tdf.org/tdf_servicepage.aspx?id=103 ಥಿಯೇಟರ್ 101] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510175655/http://www.tdf.org/tdf_servicepage.aspx?id=103 |date=2010-05-10 }}, [[ಥಿಯೇಟರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಫಂಡ್]]. ಮೇ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ಗಿಂತ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಲಿಂಕೋಲ್ನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಘನತೆಯ ಅಪೆರಾ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಅಪೆರಾ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.abc.net.au/classic/daily/stories/s630189.htm ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಡೀಟೈಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸಂಡೆ ಜನವರಿ 5, 1997], [[ABC ಕ್ಲಾಸಿಕ್ FM]]. ಜೂನ್ 19, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಜೇಮ್ಸ್ ಲೆವಿನೆ ತನ್ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಅಪೆರಾದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು 27 ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಟಾಸ್ಕನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿದ.... ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಅವನು ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಮೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಪೆರಾ ಸಂಗೀತ ಭವನವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ."</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲವು ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ - [[ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]], [[ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್]] (MoMA), [[ವಿಟ್ನಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಆರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಲೋಯ್ಡ್ ವ್ರೈಟ್]]-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ [[ಗುಗ್ಗೆನ್ಹೇಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]]. [[ಚಿತ್ರ:Image-Metropolitan Museum of Art entrance NYC NY.JPG|thumb|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನ ಹೊರನೋಟ.]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಅನಿವಾಸಿಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ನಿವಾಸಿಗರು "ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಪುರ್ಡುಮ್, ಟಾಡ್ S. [https://www.nytimes.com/1992/02/22/nyregion/political-memo-an-embattled-city-hall-moves-to-brooklyn.html "][https://www.nytimes.com/1992/02/22/nyregion/political-memo-an-embattled-city-hall-moves-to-brooklyn.html ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಮೆಮೋ; ಆನ್ ಎಂಬ್ಯಾಟಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಮೂವ್ಸ್ ಟು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌"],''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 1992. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ನಗರದ ಶಾಸನಪತ್ರದಲ್ಲಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಾಯಕರನ್ನು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಈಡು ಮಾಡಿವೆ. ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುರಸಭೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ವೈಯುಕ್ತಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸರಕಾರದ ಘನತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಎಣಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು 'ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು' ವಿವರಿಸುವುದು."</ref> ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೇಕ [[ಭಾಷಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''"ಎ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಿನುಟ್"'' ಪದಪುಂಜವನ್ನು ಅತಿ ಅಲ್ಪ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬಹುಶಃ ನೀವು ನಂಬುವುದಕ್ಕಿಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯ" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಅತಿಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ‌.<ref>{{cite web|author=|title=New York Minute|work=[[Dictionary of American Regional English]]|date=1984-01-01|url=http://www.worldwidewords.org/qa/qa-new1.htm|accessdate=2006-09-05}}</ref> "[[ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್]]" ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಇಸ್ರೇಲ್ ಜ್ಯಾಂಗ್ವಿಲ್‌]]ನ ನಾಟಕ ''[[ದ ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್]]'' ‌ನಲ್ಲಿ [[ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ದಟ್ಟ-ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವಲಸಿಗರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಾಟಕವು [[ವಿಲಿಯಮ್ ಶೇಕ್ಸ್‌‌ಪಿಯರ್]]‌ನ ''[[ರೋಮಿಯೊ ಆಂಡ್ ಜೂಲಿಯೆಟ್]]'' ‌ನ ಹೊಂದಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜ್ಯಾಂಗ್ವಿಲ್‌ 1908ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು.<ref>[http://www.pbs.org/fmc/timeline/emeltpot.htm "ದಿ ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್"], ''ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಮೆಷರ್ಡ್ ಸೆಂಚುರಿ'', [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರ ಸೇವೆ]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ [[ಫ್ಲಾಟಿರಾನ್ ಕಟ್ಟಡ]]ವನ್ನು "[[23 ಹೋಗಾಚೆ]]" ಅಥವಾ ತೊಲಗಾಚೆ ಪದದ ಮೂಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಗಳಿಂದ ಪೋಲೀಸರು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಡುಪು ಗಾಳಿಗೆ ಹಾರಿದಾಗ ನಸುನೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಗದರಿದರು.<ref>ಡೋಲ್ಕರ್ಟ್, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ S. [http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602065444/http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html |date=2011-06-02 }}[http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html "ದಿ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ: ದಿ ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಕೈಸ್ಕ್ರೆಪರ್ - ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಸಿಂಬಲ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602065444/http://ci.columbia.edu/0240s/0242_2/0242_2_s5_text.html |date=2011-06-02 }}, [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], ಮೇ ೧೫, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಈ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಡ್ವೇ ಹಾಗು ಐದನೇಯ ಅವೆನ್ಯೂ- ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೆರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಬೀದಿಗಳು ಪಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದು ಹಾಗು ಬೀದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿರುವ ಉದ್ಯಾನದಿಂದಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ-ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಗಂಡಸರು ಇಪ್ಪತ್ತ-ಮೂರನೇ ಬೀದಿಯ ಮೂಲೆಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟು ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಹೆಂಗಸರ ಉಡುಪುಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರುವಾಗ ಕಾಣುವ ಅವರ ನಗ್ನಕಾಲುಗಳ ನಸು ನೋಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ; ಫ್ಲಾಟಿರಾನ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರ ಉಡುಪುಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ ಚಿತ್ರಣವಿರುವ ನೂರಾರು ಪೋಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಅಚ್ಚಾದವು. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿರುವಂತೆ "23 ಸ್ಕಿಡೂ"(೨೩ ಹೋಗಾಚೆ) ಎಂಬ ಅಶಿಷ್ಟ ಪದವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಪೊಲೀಸರು ಬಂದು ಕಾಮುಕರಿಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳಲು 23 ಸ್ಕಿಡೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು."</ref> "[[ಬಿಗ್ ಆಪಲ್]]" ಪದವು 1920ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರದಿಗಾರನೊಬ್ಬ [[ಹೊಸ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] ಮಾರಾಟಗಾರರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಪಂದ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಿದಾಗ ಈ ಪದವನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅವನ ಪಂದ್ಯದ ಸಾಲನ್ನು "ಎರೌಂಡ್ ದ ಬಿಗ್ ಆಪಲ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಜ್ಯಾಸ್ ಸಂಗೀತಗಾರರು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಜ್ಯಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊದ 1970ರ ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಈ ಪದವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.ci.nyc.ny.us/html/om/html/97/sp082-97.html "ಮೇಯರ್ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿ ಸೈನ್ಸ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್ ಕ್ರಿಯೆಟಿಂಗ್ "ಬಿಗ್ ಆಪಲ್ ಕಾರ್ನರ್" ಇನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌" ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070414082930/http://www.ci.nyc.ny.us/html/om/html/97/sp082-97.html |date=2007-04-14 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ]] ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 1997ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Msg2005d.JPG|thumb|ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌, ರೇಂಜರ್ಸ್‌, ಕ್ನಿಕ್ಸ್‌ ಹಾಗು ಲಿಬರ್ಟಿ ಗೆ ತವರು.]] ಇಂದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ [[NHL]]ನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರೇಂಜರು]], [[WNBA]]ಯ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[NBA]]ಯ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕ್ಲಿಕ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದವರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅವರ ಮನೆಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿರುವ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೆಟ್ಸ್]] ಅದರ ಸ್ವಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿ [[ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಆದರೆ ಆ ಸೂಚನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2005ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಈಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್‌]]ನ [[ಜೈಂಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಒಂದೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ಸವಲತ್ತು ಇರದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]] [[ಯಾಂಕೀಸ್]]ಅನ್ನೂ ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ಸ್]] [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗಲ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]]ನ [[ಮೆಟ್ಸ್]]ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]]‌ನ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಸೈಕ್ಲೋನ್ಸ್]] ತಂಡದವರು [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ [[ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಯಾಂಕೀಸ್]] ತಂಡದವರು [[ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದವು‌. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೈಂಟ್ಸ್‌]] ತಂಡದವರು 1883ರಲ್ಲಿನ ಅವರ ಆರಂಭದ ಆಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1957ರ ಕಾಲದ ನಂತರದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಡಾಡ್ಜರ್ಸ್]]‌ನೊಂಗಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌ನ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸುವವರಗೆ [[155ನೇ ಬೀದಿ]] ಮತ್ತು [[ಎಂಟನೇ ಅವೆನ್ಯೂ]]ಅಲ್ಲಿ [[ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್]]‌ನ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. 1889ರಲ್ಲಿ [[ಜೆರ್ಸಿ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1911ರಲ್ಲಿ ಹಿಲ್‌ಟಾಪ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವರು ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://sanfrancisco.giants.mlb.com/sf/history/ballparks.jsp ಜೈಂಟ್ಸ್ ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್: 1883-ಪ್ರೆಸೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527021858/http://sanfrancisco.giants.mlb.com/sf/history/ballparks.jsp |date=2011-05-27 }}, [[MLB.com]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಯಾಂಕೀಸ್‌ ಅವರ ಆಟವನ್ನು [[ಹಿಲ್‌ಟಾಪ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಹಿಲ್‌ಟಾಪರ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1903ರಲ್ಲಿನ ಅವರ ಆರಂಭದ ಆಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1912ರವರೆಗೆ ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತಂಡವು 1913ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸರಿಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಯಾಂಕೀಸ್‌'' ತಂಡವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದರು. ಅವರು 1923ರಲ್ಲಿ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ [[ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಆಡಿದರು.<ref>[http://newyork.yankees.mlb.com/nyy/history/ballparks.jsp ಯಾಂಕೀ ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್: 1903-ಪ್ರೆಸೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100319011203/http://newyork.yankees.mlb.com/nyy/history/ballparks.jsp |date=2010-03-19 }}, [[MLB.com]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೆಟ್ಸ್]] ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು 1964ರಲ್ಲಿ [[ಶಿಯಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು 1962ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1963ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>[http://newyork.mets.mlb.com/nym/history/ballparks.jsp ಮೆಟ್ಸ್ ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್: 1962-ಪ್ರೆಸೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110309095941/http://newyork.mets.mlb.com/nym/history/ballparks.jsp |date=2011-03-09 }}, [[MLB.com]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಮೆಟ್ಸ್ ಹೊರಟುಹೋದ ನಂತರ ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ 1964ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಂಡಿತು. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಡ್ರೆಬಿಂಗರ್, ಜಾನ್. "ದಿ ಪೋಲೋ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್, 1889–1964: ಏ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಆಫ್ ಮೆಮರೀಸ್; ಬಾಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇನ್ ಹಾರ್ಲೆಮ್ ವಾಸ್ ಸೀನ್ ಆಫ್ ಮೆನಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತ್ರಿಲ್ಲ್ಸ್", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಜನವರಿ 5, 1964. ಪುಟ. S3.</ref><ref>ಆರ್ನಾಲ್ಡ್, ಮಾರ್ಟೀನ್."ಆಹ್, ಪೋಲೋ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌, ದಿ ಗೇಮ್ ಇಸ್ ಓವರ್; ವ್ರೆಕೆರ್ಸ್ ಬಿಗಿನ್ ಡೆಮೋಲಿಶನ್ ಫಾರ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 1964. ಪುಟ. 27.</ref> ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲೇಜು-ಮಟ್ಟದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವಿಟೇಶನ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌]]ಅನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೆ, ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.nit.org/history/nit-history.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವಿಟೇಶನ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವಿಟೇಶನ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯ NIT ಯು ಅದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಹಳೆಯ ನಿಯತಋತುವಿನ ನಂತರದ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು."</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕ್ನಿಕ್ಸ್‌]] ತಂಡವು ಆಟವನ್ನು 1946ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌]]‌ನ ಮ‌ೂಲ ತಂಡಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌‌ಅನ್ನು ಅವರ ಶಾಶ್ವತ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಆಟಗಳನ್ನು [[69ನೇ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆರ್ಮರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>[http://www.nba.com/knicks/history/new_knicks_history.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕ್ನಿಕ್ಸ್], [[NBA.com]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[WNBA]]ಯ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ]]ಯು 1997ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ ಲೀಗ್‌ನ ‌ಮ‌ೂಲ ಎಂಟು ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಗಾರ್ಡನ್ಅನ್ನು ಕ್ನಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.wnba.com/liberty/news/history_timeline.html ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಲಿಬರ್ಟಿ ಸ್ಟೋರಿ], [[ವುಮೆನ್'ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌]]‌ನ [[ರ‌್ಯೂಕರ್ ಪಾರ್ಕ್‌]] ''[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಾಲ್]]'' ಶೈಲಿಯ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಟದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ NBA ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಬೇಸಿಗೆ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.tqnyc.org/2002/NYC00157//BestBasketballPlayers/Rucker%20Park.htm ರ‌್ಯೂಕರ್ ಪಾರ್ಕ್‌], ThinkQuest ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಎರಡೂ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳು ಇಂದು [[ಹಡ್ಸನ್ ನದಿ]] ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತದ [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಈಸ್ಟ್ ರುದರ್‌ಫೋರ್ಡ್‌]]ನ [[ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವು ಆಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದುದು ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೈಂಟ್ಸ್‌]] 1925ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿದ ಕಾಲದಿಂದ 1956ರಲ್ಲಿ ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಅವರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಸಮಾನನಾಮಕರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಆಡಿದರು.<ref>[http://www.giants.com/history/TheGiantsStadiums.asp ದಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಂಸ್: ವೇರ್ ದಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾವ್ ಕಾಲ್ಡ್ ಹೋಂ ಫ್ರಂ ದೇರ್ ಇನ್ಸೆಪ್ಶನ್ ಇನ್ 1925 ಟು ದಿ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519095121/http://www.giants.com/history/TheGiantsStadiums.asp |date=2011-05-19 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೈಂಟ್ಸ್‌]], ದಿನಾಂಕ 7 ನವೆಂಬರ್, 2002. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ 1925 ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಿಂದಲೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ 1956ರ ಋತುವಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡದಾದ ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ತನಕವೂ ಅವರು ಪೋಲೋ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು."</ref> ಮ‌ೂಲತಃ ''ಟೈಟಾನ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಜೆಟ್ಸ್‌]] 1960ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೊ ಗ್ರೌಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1964ರಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಸ್ಅನ್ನು ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿದರು.<ref>[http://www.stadiumsofnfl.com/past/SheaStadium.htm ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ NFL:ಶೆಅ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516042949/http://www.stadiumsofnfl.com/past/SheaStadium.htm |date=2007-05-16 }}, ಸ್ಟೇಡಿಯಂಸ್ ಆಫ್ ದಿ NFL. ಮೇ 8, 2007.</ref> [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌]]ನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರೇಂಜರ್ಸ್‌]] ತಂಡವು 1926–1927 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಾಲದಿಂದ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್‌‌ನ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. ರೇಂಜರ್ಸ್‌ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌]]‌ ತಂಡವು ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ''ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್'' ಎಂಬ 1941–1942 NHL ಅವಧಿಯ ನಂತರ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಈ ತಂಡವು ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.sportsecyclopedia.com/nhl/nya/nyamericans.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918232759/http://www.sportsecyclopedia.com/nhl/nya/nyamericans.html |date=2010-09-18 }}, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ. ಮೇ 8, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಕರ್ ಲೀಗ್]]‌ನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಕಾಸ್ಮಸ್‌]] 1974ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಎರಡು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅವರ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಆಟಗಳನ್ನು [[ಡೌವ್ನಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. 1975ರಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಕರ್ ಆಟಗಾರ ಎಂದು [[FIFA]]ಯಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆಲೆ]]ಯನ್ನು $4.5 ದಶಲಕ್ಷ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇವನು 22,500ರಷ್ಟು ಅಭಿಮಾನಿ ಸಮ‌ೂಹವನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಂಡಕ್ಕೆ 2-0ರ ಗೆಲುವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,917595,00.html "ಏ $4.5 ಮಿಲ್ಯನ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110122055724/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,917595,00.html |date=2011-01-22 }}, ''[[ಟೈಮ್(ಮ್ಯಾಗಜಿನ್)]]'', ಜೂ 30, 1975. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಡೌವ್ನಿಂಗ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಆಡುವ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ತಂಡದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದುದರಿಂದ ತಂಡವು ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾಂಕೀ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ನಂತರ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ $45 ದಶಲಕ್ಷದ 4,754-ಆಸನದ [[ಇಕ್ಯಾಹ್ನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಡವಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್-ಪ್ರಮಾಣಿತ 400-ಮೀಟರ್ ಓಟದ ಪಥ ಹಾಗೂ ಪೆಲೆಯ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮಸ್‌ನ ಸ್ವತ್ತಿನ ಭಾಗವಾಗಿ [[FIFA]]-ಅಂಗೀಕೃತ ಹೊನಲುದೀಪದ ಸಾಕರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಸಾಕ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಸದಸ್ಯರ ಸುಮಾರು 48 ಯುವ ತಂಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>ಕಾಲಿನ್ಸ್, ಗ್ಲೆನ್ನ್. [https://www.nytimes.com/2004/08/20/nyregion/built-for-speed-and-local-pride-track-stadium-emerges-on-randalls-island.html?n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FT%2FTrack%20and%20Field "ಬಿಲ್ಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೀಡ್, ಅಂಡ್ ಲೋಕಲ್ ಪ್ರೈಡ್; ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಮರ್ಜಸ್ ಆನ್ ರಾನ್ಡಲ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2004. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&amp;catID=1194&amp;doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004a%2Fpr021-04.html&amp;cc=unused1978&amp;rc=1194&amp;ndi=1 "ಮೇಯರ್ ಮೈಕಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ ಬರ್ಕ್, ಪಾರ್ಕ್ಸ್ &amp; ರಿಕ್ರೀಯೇಶನ್ ಕಮಿಷನರ್ ಅಡ್ರಿಯನ್ ಬೆನೆಪೆ ಅಂಡ್ ದಿ ರಾನ್ಡಲ್ಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೆಶನ್ ನೇಮ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ'ಸ್ ನ್ಯೂಯೆಸ್ಟ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ ಇಕಾಹ್ನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190416192234/http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004a%2Fpr021-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1 |date=2019-04-16 }}, [[ಮೇಯರ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ]] ದಿನಾಂಕ 28 ಜನವರಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಸಮ‌ೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ === ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವಿತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ - ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌]]''. ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ''[[ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್]]'' ಸಹ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಇತರ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ - ''[[AM ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ದ ವಿಲ್ಲೇಜರ್]]''. ಹಾರ್ಲೆಮ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್‌ ನ್ಯೂಸ್]]'' ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''[[ದ ವಿಲ್ಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್‌]]'' ಒಂದು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ಯಾಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ.<ref>[http://www.abyznewslinks.com/unitenyny.htm ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ][http://www.abyznewslinks.com/unitenyny.htm ] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ABYZ ನ್ಯೂಸ್ ಲಿಂಕ್ಸ್. ಮೇ 1, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ದೂರದರ್ಶನ ಉದ್ಯಮವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲಗಳೆಂದರೆ - [[ABC]], [[CBS]], [[Fox]] ಮತ್ತು [[NBC]]. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ [[MSNBC]], [[MTV]], [[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌]], [[HBO]] ಮತ್ತು [[ಕಾಮಿಡಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌]] ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಕೇಬಲ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. 1971ರಲ್ಲಿ [[WLIB]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನೀಗ್ರೊಗಳ-ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಮೊದಲ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಇನ್ನರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌]]‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೀರೀಟಪ್ರಾಯವಾಯಿತು. ಇನ್ನರ್ ಸಿಟಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಪರ್ಸಿ ಸುಟ್ಟನ್‌]]. ಇವನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ಕರಿಯರ ಮುಖಂಡರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ.<ref>ಜಕೆರ್, ಬಿಲ್; ಸುಲೆಕ್, ಫ್ರಾಂಕ್; ಹಾಗು ಕನ್ಜೆ, ಪೀಟರ್ [https://books.google.com/books?id=QwQfaS521mkC&amp;pg=PA113&amp;lpg=PA113&amp;dq=wlib+%22inner+city+broadcasting+corporation%22&amp;source=web&amp;ots=lD0A5elcij&amp;sig=HGLxbcoLEtXhsyp1cWqEvo_z9SY "ದಿ ಏರ್ವೇವ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ 156 AM ಸ್ಟೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಏರಿಯ"], [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್]], ಪುಟ. 113. ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> WLIB 1949ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸುಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ನಿಯತವಾಗಿ [[ಮಾಲ್ಕೋಲ್ಮ್‌ X]]ರಂತಹ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮುಖಂಡರ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ [[NAACP]] ಅಧಿವೇಶನದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ''ಹಾಟ್ 97'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುವ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[WQHT]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಗಿದೆ. AM ಮತ್ತು FM ಸಂತೇತಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[WNYC]] ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ-ಆಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು-ರಹಿತ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.wnyc.org/about/bio_pres.html ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್'ಸ್ ಬಯೋ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618135110/http://www.wnyc.org/about/bio_pres.html |date=2008-06-18 }}, [[WNYC]], ಮೇ 1, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ 1.2 ದಶಲಕ್ಷ ಶೋತೃಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ WNYC ರೇಡಿಯೋ, ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ಮಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ."</ref> ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುವ [[WBAI]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಮಾಜವಾದಿ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಳೆಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಪ್ರವೇಶದ ಅವಕಾಶವಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ]] ಚಾನೆಲ್ ಎಂದರೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌]]. ಇದು ಜ್ಯಾಸ್ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಹ ವಿಶಾಲದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಸೆಲೆಬ್ರೇಟ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ TV'ಸ್ 35th ಆನಿವರ್ಸರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100825122105/http://www.mnn.org/en/community-celebrates-public-access-tvs-35th-annive |date=2010-08-25 }}, [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನೇಬರ್ಹುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2006ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 1970ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು U.S. ನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 1, 1971ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಟೆಲಿಪ್ರಾಂಪ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಕೇಬಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದೇ ಈಗಿನ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್‌."</ref> [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್‌]]‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ [[NY1]], ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. == ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿನಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಯಿತು. 1776ರಲ್ಲಿ [[ಐರೋಪ್ಯ ಸೇನೆ]]ಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ, ಭಾರಿ ಬೆಂಕಿ ಅನಾಹುತಿ ನಡೆದು, ನಗರದ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 500 ನಿವಾಸಗಳು ನಾಶಗೊಂಡವು.<ref>[http://www.virtualny.cuny.edu/FIRE/greatfire1776.html ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್ ಆಫ್ 1776] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613163138/http://www.virtualny.cuny.edu/FIRE/greatfire1776.html |date=2010-06-13 }}, ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌. ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಕೆಲವು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಹಿರಿಯರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆನೀಡಿದರು, ಇದರಿಂದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುವ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ ಏನೂ ದೋಚಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 1776ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಫೈಟಿಂಗ್ ಕಾಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾವರ್ನ್. ನಗರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಗೈರುಹಾಜರಾದ ನೌಕರರಿಂದಾಗಿ, ಬೆಂಕಿಯು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ನಗರದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 493 ಮನೆಗಳು ನಾಶವಾದವು."</ref> [[ಚಿತ್ರ:Tribeca hudson st.jpg|thumb|TriBeCaದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಫ್ಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] 20ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ವಲಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]] ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯರಹಿತ ನಿವಾಸಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದವರಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು. [[ವಾಸಗೃಹಗಳು]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು-ಅಂತಸ್ತು ಎತ್ತರವಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು "ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಭೂಮಾಲೀಕ"ರು ಹೊಸ ವಲಸಿಗರನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಶಿಷ್ಟ 25x100 ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.upress.umn.edu/sles/Chapter2/ch2-3.html ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಲೋವರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌ ಘೆಟ್ಟೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708123315/http://www.upress.umn.edu/sles/Chapter2/ch2-3.html |date=2011-07-08 }}. ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="NYTTenements">ಪೀಟರ್ಸನ್, ಐವೆರ್. [https://www.nytimes.com/1988/01/03/realestate/tenements-of-1880-s-adapt-to-1980-s.html "ಟೆನೆಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ 1880ಸ್ ಅಡ್ಯಾಪ್ಟ್ ಟು 1980ಸ್"], 1}ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 3, 1988, ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಎತ್ತರ ಹಾಗು ಒಂದು {{convert|25|ft|m|sing=on}} ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿನಿರ್ಭಂದಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಒಳಾಂಗಣವು ಉದ್ದ ಹಾಗು ಕಿರಿದಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಗಳನ್ನು ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ವಸತಿಗೃಹ ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."</ref> 1929ರಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಬೆಂಕಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಎಲಿವೇಟರ್‌ಗಳು ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣದ ರೂಪವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಹೊಸ ನಿವಾಸಗಳ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಸಹ ಅಂತಹ ನಿವಾಸಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="NYTTenements"/> ಇಂದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ನಿವಾಸಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2000ದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 34,756.7/sq&nbsp;mi (13,421.8/km²)ನಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 798,144 ನಿವಾಸಗಳಿವೆ.<ref name="NYCensusRankings"/> 20.3%ನಷ್ಟು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಿವಾಸಿಗರು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಂತ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]‌ನ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ-ಅತಿಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="OwnerOccupied"/> == ಆಧಾರರಚನೆ == === ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === [[ಚಿತ್ರ:Grand_Central_Station_Main_Concourse_Jan_2006.jpg|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಒಂದು ಕೊನೆಯ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾಗು ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತು.]] [[ಚಿತ್ರ:59th Street–Columbus Circle (New York City Subway) by David Shankbone.jpg|thumb|ಕೊಲಂಬಸ್ ಸರ್ಕಲ್ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅತಿಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. 88%ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ 5%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 72%ನಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ 18%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನಿವಾಸಿಗರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="2001summary">[http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/executive_summary.html ಹೈಲೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ 2001 ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೌಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಟ್ರ್ಯಾವಲ್ ಸರ್ವೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002070118/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/executive_summary.html |date=2006-10-02 }}, [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್]]. ಮೇ 21, 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref><ref>[http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/transportation/td_fullpedlosb.pdf "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಪೆಡೆಸ್ಟ್ರಿಅನ್ ಲೆವೆಲ್ ಆಫ್ ಸೇರ್ವೀಸ್ ಸ್ಟಡಿ - ಫೇಸ್ I, 2006"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615164222/http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/transportation/td_fullpedlosb.pdf |date=2007-06-15 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾನ್ನಿಂಗ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 2006, ಪುಟ. 4. ಮೇ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಕಳೆದ 2000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, U.S.ನಲ್ಲಿ 16 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 88% ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಾರ್, ಟ್ರಕ್ ಅಥವಾ ವ್ಯಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 5% ಜನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗು 3% ಜನರು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಡೆದೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.... ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ (2000ನೆ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 66,940 ಜನ/ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; 1,564,768 ನಿವಾಸಿಗಳು) ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗು ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, 2000ದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 18% ಜನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ನಡುವೆ 72% ಜನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು 8% ಜನ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು."</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 2000ರ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ನ 75%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಸ್ವಂತ ಕಾರನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="2001summary"/> 2007ರಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ [[ದಟ್ಟಣೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದನು. ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|author=&nbsp;|url=http://www.ny1.com/Default.aspx?SecID=1000&ArID=80238|title=Congestion plan dies|publisher=NY1|date=|accessdate=2009-06-30|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217050046/http://www.ny1.com/Default.aspx?SecID=1000&ArID=80238|url-status=dead}}</ref> ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸಬ್‌ವೇ]] ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನಗರದೊಳಗಿನ ಮ‌ೂಲಭೂತ ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಸಬ್‌ವೇ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಹಡ್ಸನ್]] (PATH) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಅನ್ನು ಉತ್ತರ [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರತಿ-ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ-ಒಮ್ಮೆ-ಪಾವತಿಸುವ [[ಮೆಟ್ರೊಕಾರ್ಡ್]]‌ಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ನಗರದ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಬ್‌ವೇಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲದೆ PATH ರೈಲುಗಳಿಗೂ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಬ್‌ವೇಯಲ್ಲಿನ ಏಕ-ಪಥದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಿರುವ ಟಿಕೇಟ್ $2.25,<ref>[http://www.ny.com/transportation/subways/ NY.com], NYC ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಹಾಗು PATH ರೈಲುಗಳ ಶುಲ್ಕ $1.75.<ref>[http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/fares.html PATH ರಾಪಿಡ್- ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಫೇರ್ಸ್ ಅಂಡ್ QuickCard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822184654/http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/fares.html |date=2008-08-22 }}, ಪೋರ್ಟ್ ಅತಾರಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ. ಮಾರ್ಚ್ 6, 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನದ, 7-ದಿನದ, 14-ದಿನದ ಮತ್ತು 30-ದಿನದ ಮೆಟ್ರೊಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಎಲ್ಲಾ ಸಬ್‌ವೇಗಳಲ್ಲಿ (PATH ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಮತ್ತು MTA ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ವೇಗದೂತಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಅಪರಿಮಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.mta.info/metrocard/index.html ಮೆಟ್ರೋಕಾರ್ಡ್], ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅತಾರಿಟಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌). ಮೇ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> PATH ಕ್ವಿಕ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. PATH ಮತ್ತು MTA ಎರಡೂ ಮೆಟ್ರೊಕಾರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಿಗೆ "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌" ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಕೆ ತರಲು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/faq.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070430193634/http://www.panynj.gov/CommutingTravel/path/html/faq.html |date=2007-04-30 }} ಪತ್ ಫ್ರೀಕ್ವಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕೊಶ್ಚನ್ಸ್, ಪೋರ್ಟ್ ಅತಾರಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "PATH ವಿಲ್ ಫೇಸ್ ಔಟ್ QuickCard ಒನ್ಸ್ ದಿ SmartLink ಫೇರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಇಸ್ ಇಂಟ್ರೋಡ್ಯೂಸ್ಡ್."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ [[ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ರೈಲು]] ಸೇವೆಗಳೆಂದರೆ - [[ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ರೈಲ್ ರೋಡ್]] (ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು [[ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್‌]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ), [[ಮೆಟ್ರೊ-ನಾರ್ತ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌]] (ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಅನ್ನು [[ವೆಸ್ಟ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್]] ರೈಲುಗಳು. [[MTA ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಬಸ್]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೇಗದೂತ ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜಾಲವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 2004ರಲ್ಲಿ 740 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌]]‌ನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾದುದು.<ref>[http://www.mta.info/nyct/facts/ffbus.htm ಬಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218032806/http://www.mta.info/nyct/facts/ffbus.htm |date=2010-02-18 }}, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅತಾರಿಟಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌), ಮೇ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನಗರದಾದ್ಯಂತ 13,087ಗಳಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಬೀದಿಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಅವಶ್ಯಕ ದೊಡ್ಡ ಪದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಹಳದಿ ಕ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ .<ref>[http://www.nyc.gov/html/tlc/html/about/about.shtml ಅಬೌಟ್ ದಿ ನಿಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಂಡ್ ಲಿಮುಸೀನ್ ಕಮೀಷನ್]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು [[ಸೈಕಲ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕರೂ]] ಇದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಿಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಎರಡು ಕಾರು-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ವೇ]] [[ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿಕರನ್ನು ಐದು ನಿಮಿಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು 1978ರಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ [[ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರಿಯಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌]].) <ref>ಲೀ, ಜೆನ್ನಿಫರ್ 8. [https://www.nytimes.com/2006/04/19/nyregion/19roosevelt.html?_r=1&amp;scp=1&amp;sq=%22Roosevelt+Island+Tramway%22+only+commuter+cable+car&amp;st=nyt&amp;oref=slogin "ಮಿಡ್ಏರ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾನ್ಡೆಡ್ ಈಸ್ಟ್ ರಿವರ್ ಟ್ರಾಮ್"], 1}ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಏಪ್ರಿಲ್ 19, 2006. ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ದೇಶದ ಏಕೈಕ ತೂಗು ಟ್ರ್ಯಾಮ್ ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಸಂಚಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಅಭಿನಯದ ಸಿಟಿ ಸ್ಲಿಕರ್ಸ್; ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಲ್ಲನ್ ಅಭಿನಯದ ನೈಟ್ ಹಾಕ್ಸ್; ಹಾಗು 2002ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಸ್ಪೈಡರ್- ಮ್ಯಾನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು."</ref><ref>[http://www.rioc.com/thetram.htm ದಿ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928212116/http://www.rioc.com/thetram.htm |date=2011-09-28 }}, [[ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್]]. ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ 24 ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 365 ದಿನವೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ [[ಸ್ಟೇಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಫೆರ್ರಿ]] ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 19 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ 5.2 ಮೈಲು (8.4 ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ‌. ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನದಲ್ಲಿ ಐದು ಬೋಗಿಗಳು 110 ಹಡಗು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 65,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dot/html/masstran/ferries/statfery.html#facts ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ದಿ ಫೆರ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216141905/http://www.nyc.gov/html/dot/html/masstran/ferries/statfery.html#facts |date=2007-02-16 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್]], ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ವಾರದ ದಿನದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಐದು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 65,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.( ದಿನಕ್ಕೆ 110 ಬಾರಿ). ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಚಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ದೋಣಿಗಳನ್ನು (15 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಂತರ)ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ."</ref><ref>[http://www.nyccouncil.info/pdf_files/reports/siferry.pdf ಆನ್ ಅಸ್ಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಫೆರ್ರಿ ಸರ್ವೀಸ್ ಅಂಡ್ ರೆಕಮೆಂಡೆಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821172158/http://www.nyccouncil.info/pdf_files/reports/siferry.pdf |date=2013-08-21 }} (PDF), [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]], ನವೆಂಬರ್ 2007, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. ""ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಹಡಗುಗಳ ತಂಡದಲ್ಲಿ, ಐದು ದೋಣಿಗಳು ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 104 ಬರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ".</ref> ನದಿ ದಾಟುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 50-ಸೆಂಟು ಬಾಡಿಗೆ ಇದ್ದುದು ರದ್ದುಗೊಂಡ ನಂತರ 1997ರಿಂದ ಶುಲ್ಕ-ರಹಿತವಾಗಿದೆ.<ref>ಹಾಲೋವೇ, ಲಿನೆಟ್ಟ್. [https://www.nytimes.com/1997/04/29/nyregion/mayor-to-end-50-cent-fare-on-si-ferry.html "ಮೇಯರ್ ಟು ಎಂಡ್ 50-ಸೆಂಟ್ ಫೇರ್ ಆನ್ S.I. ಫೆರ್ರಿ"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 1997, ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಮೇಯರ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ W. ಗಿಯೂಲಯಾನಿ, ಸ್ಟೇಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಫೆರ್ರಿ ಮೇಲಿನ 50-ಸೇಂಟ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ನೆನ್ನೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."</ref> [[ಚಿತ್ರ:Penn Station NYC main entrance.jpg|thumb|ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ಕೇಂದ್ರ, ಇದು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.]] ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]]ಅನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ನಿರತವಾಗಿರುವ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುವ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ-ಒಂದರಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://mta.info/mta/network.htm ದಿ MTA ನೆಟ್ವರ್ಕ್], [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅತಾರಿಟಿ]], ಮೇ 17, 2006ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಎಂಟ್ರ್ಯಾಕ್‌]] ನಗರದೊಳಗಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆನ್ನ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಿಂದ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]], [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ; [[ನಗರದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]‌ಗೆ, ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಟೊರೊಂಟೊ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್]]‌ಗೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದಂತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಮಧ್ಯೆ ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯ ಕೆಳಗಡೆ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ 120,000 ವಾಹನಗಳ ಚಲಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ [[ಲಿಂಕೋಲ್ನ್ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ]]ವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nycroads.com/crossings/lincoln/ ಲಿಂಕನ್ ಟನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಓವರ್ವ್ಯೂ], NYCRoads.com. ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಲಿಂಕನ್ ಟನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಸರಿಸುಮಾರು 120,000 ವಾಹನಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ (AADT), ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟ ವಾಹನ ಸಂಚಾರದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ."</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಬಂದರಿನ]] ಮ‌ೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್‌ಅನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇತುವೆಯ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ಅನ್ನು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸೇತುವೆಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ]]ವು 1940ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಅದು ಕೇಂದ್ರ-ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಡದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.nycroads.com/crossings/queens-midtown/ ಕ್ವೀನ್ಸ್-ಮಿಡ್ ಟೌನ್ ಟನಲ್], NYCRoads.com. ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಟ್ವಿನ್-ಟ್ಯೂಬ್ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಕಾಮಗಾರಿಯು ನವೆಂಬರ್ 15, 1940ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತವಾದಾಗ, ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಯೋಜನೆಯೆನಿಸಿತ್ತು."</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ D. ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌]] ಇದರ ಮ‌ೂಲಕ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>"ಮಿಡ್ ಟೌನ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆ ಮೊದಲಿಗರು; ಉದ್ಘಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಆದ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ನೂರಾರು ವಾಹನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ", ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ನವೆಂಬರ್ 9, 1940. ಪುಟ. 19.</ref> [[FDR ಡ್ರೈವ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ರಿವರ್ ಡ್ರೈವ್]] ಈಸ್ಟ್ ರಿವರ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗುವ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವಿರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಜಕ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾಸಸ್]]‌ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಕೆನ್ನಿಕಾಟ್, ಫಿಲಿಪ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/09/AR2007030900449.html "ಏ ಬಿಲ್ಡರ್ ಹೂ ವೆಂಟ್ ಟು ಟೌನ್: ರಾಬರ್ಟ್ ಮೋಸೆಸ್ ಶೇಪ್ಡ್ ಮಾಡ್ರನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಫಾರ್ ಬೆಟರ್ ಅಂಡ್ ಫಾರ್ ವರ್ಸ್"] ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್]]'', ಮಾರ್ಚ್ 11, 2007, ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಅವನ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ: ಏಳು ಸೇತುವೆಗಳು, 15 ಮೋಟಾರುದಾರಿಗಳು, 16 ವಿಶಾಲ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಹೈವೇ ಹಾಗು ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ರಿವರ್ ಡ್ರೈವ್..."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮ‌ೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[US ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌]], [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್]]ಅನ್ನು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನ [[ಜಾನ್ F. ಕೆನಡಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯ [[ನೆವಾರ್ಕ್ ಲಿಬರ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ನಿಯೋಜಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುವವರೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref> ಯು, ರೋಜರ್. [http://www.usatoday.com/money/biztravel/2006-12-10-check-in-copter_x.htm ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಚೆಕ್-ಇನ್:ಸ್ಪೀಡಿ ಸರ್ವೀಸ್ ಫ್ರಂ ನೆವಾರ್ಕ್ ಟು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಮಿಂಗ್], ''[[USA ಟುಡೆ]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2006. ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧಗಾಳಿಯ ಡೀಸೆಲ್-[[ಬೆರಕೆಯ]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]]ದ ಬಸ್‌ಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಮ‌ೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಮೊದಲ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ‌.<ref>[http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ'ಸ್ ಎಲ್ಲೊ ಕ್ಯಾಬ್ಸ್ ಗೋ ಗ್ರೀನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107223735/http://www.sierraclub.org/pressroom/releases/pr2005-07-01a.asp |date=2009-01-07 }} [[ಸಿಎರ್ರ ಕ್ಲಬ್]] ದಿನಾಂಕ 1 ಜುಲೈ, 2005ರಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ 19, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಪ್ರಯೋಜನಗಳು === ಅನಿಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಕ್ಕೆ [[ಕನ್ಸೊಲಿಡೇಟೆಡ್ ಎಡಿಸನ್‌]] ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನ್ ಎಡಿಸನ್‌ನ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವ್ಯವಹಾರವು ಮೊದಲು ಬಂಡವಾಳ-ತೊಡಗಿಸಿದವನ-ಸ್ವಂತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಯುಕ್ತತೆ [[ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್‌]]ನ [[ಎಡಿಸನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಇಲ್ಯುಮಿನೇಟಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಮ‌ೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ಅದರ [[ಪರ್ಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಟೇಷನ್]]ನಿಂದ [[ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]‌ನ ಒಂದು-ಚದರ ಮೈಲು ಪ್ರದೇಶದ 59 ಗ್ರಾಹಕರ 800 ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳಿಗೆ 110 [[ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳ]]‌ [[ಏಕಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್]] (DC)ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಂದು ಜನರೇಟರ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು 1882ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20071230233440/http://www.eei.org/industry_issues/industry_overview_and_statistics/history/index.htm "History of the Electric Power Industry"], [[ಎಡಿಸನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ಕಾನ್ ಎಡಿಸನ್‌‌]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಜಿಲ್ಲಾ ಆವಿಯ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 105&nbsp;ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (169&nbsp;ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ ಆವಿಯ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಸುಮಾರು 1,800ರಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬಿಸಿಮಾಡುವಿಕೆಗೆ, ಬಿಸಿನೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ<ref>ರಯ್, C. ಕ್ಲೈಬೋರ್ನೆ. [https://www.nytimes.com/1992/05/12/science/q-a-931992.html "Q&amp;A"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಮೇ 12, 1992. ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಆವಿ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಪೀಡನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಕ್ರ, ತಂಪಾಗುವಿಕೆ, ವಿಸ್ತರಣೆ ಹಾಗು ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಹವಾ-ನಿಯಂತ್ರಕವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. Mr. ಸರ್ನೋ ಹೇಳುವಂತೆ, ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಸಂಪೀಡಕವನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ಆವಿ ಶಕ್ತಿಯ ಆವಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಧಾರಿತ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದಲ್ಲ."</ref> ಆವಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.coned.com/history/steam.asp ಏ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಾನ್ ಎಡಿಸನ್‌: ಸ್ಟೀಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060312062632/http://www.coned.com/history/steam.asp |date=2006-03-12 }}, [[ಕನ್ಸೊಲಿಡೇಟೆಡ್ ಎಡಿಸನ್‌]]. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ಕೇಬಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು [[ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್ ಕೇಬಲ್‌]] ಹಾಗು ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು [[ವೆರಿಜಾನ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್]] ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ [[AT&amp;T]] ಸೌಕರ್ಯವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ [[ಸ್ವಲ್ಪ ಉಪ್ಪಾದ ನೀರಿನ]] ಎರಡು ನದಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ನಗರವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೆ ಈ ಪೂರೈಕೆಯು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ನಗರವು [[ವೆಸ್ಟ್‌ಚೆಸ್ಟರ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಟನ್ ಅಕ್ವೆಡಕ್ಟ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದು 1842ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಕ್ರಾಟನ್ ನದಿ]]ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನೀರನ್ನು [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌]], [[42ನೇ ಬೀದಿ]] ಮತ್ತು [[ಐದನೇ ಅವೆನ್ಯೂ]]‌ವಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಹೈ ಬ್ರಿಡ್ಜ್]]‌ನ ಮ‌ೂಲಕ ಕೆಳಗಡೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗ್ರಾಹಕರ ನಲ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಓರಣವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಗಳ ಜಾಲದ ಮ‌ೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/history.shtml ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ'ಸ್ ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ ಸಿಸ್ಟಂ: ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151020045452/http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/history.shtml |date=2015-10-20 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್]]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇಂದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್]] ನಿವಾಸಿಗರಿಗೆ ನೀರನ್ನು [[ಕ್ಯಾಟ್‌ಸ್ಕಿಲ್ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್]]‌ನ 2,000 ಚದರ ಮೈಲು (5,180&nbsp;km²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ]]ದಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಿತ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರು ಶೋಧನೆ ಕಾರ್ಯವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ಹಾಗಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕ್ಲೋರಿನೀಕರಣ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nyc.gov/html/dep/html/news/tokyo2.html |title="Maintaining Water Quality that Satisfies Customers: New York City Watershed Agricultural Program." |access-date=2010-04-19 |archive-date=2007-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070624232329/http://www.nyc.gov/html/dep/html/news/tokyo2.html |url-status=dead }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್]], ನವೆಂಬರ್ 20, 1998. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref><ref>[http://www.nyc.gov/html/dep/html/drinking_water/wsstate.shtml "2005 ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ವಾಟರ್ ಸಪ್ಲೈ ಅಂಡ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ರೀಪೋರ್ಟ್"], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಶನ್]]. ಜುಲೈ 19, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ಗೆ ನೀರು 1917ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1936ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ವಾಟರ್ ಟ್ಯುನೆಲ್ ನಂ. 1]] ಮತ್ತು [[ಟ್ಯುನೆಲ್ ನಂ. 2]]ರ ಮ‌ೂಲಕ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ವಾಟರ್ ಟ್ಯುನೆಲ್ ನಂ. 3]]ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1970ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಇತರ ಸುರಂಗಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ 1.2&nbsp;ಶತಕೋಟಿ ಗ್ಯಾಲನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>ಚಾನ್, ಸೇವೆಲ್. [https://www.nytimes.com/2006/08/10/nyregion/10tunnel.html?ex=1312862400&amp;en=d8d98e5d189bd599&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss "ಟನಲರ್ಸ್ ಹಿಟ್ ಸಂಥಿಂಗ್ ಬಿಗ್: ಏ ಮೈಲ್ ಸ್ಟೋನ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', August 10, 2006. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾನಿಟೇಶನ್]] ನಗರದ ಕೊಳಚೆ ತೆಗೆಯಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dsny/html/about/about.shtml ಅಬೌಟ್ DSNY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523110528/http://www.nyc.gov/html/dsny/html/about/about.shtml |date=2007-05-23 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾನಿಟೆಶನ್]], ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನಗರದ ಕಸವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2001ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೇಟನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌]]‌ನ [[ಫ್ರೆಶ್ ಕಿಲ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್]] ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ವರ್ಜಿನಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ಮತ್ತು ಓಹಿಯೊ (ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಗಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮ‌ೂಲಕ) ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಾಶಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref> ಬರ್ಗರ್, ಮೈಕಲ್ ಹಾಗು ಸ್ಟೆವರ್ಟ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್. [http://www.gothamgazette.com/iotw/garbage/ "ಗಾರ್ಬೇಜ್ ಆಫ್ಟರ್ ಫ್ರೆಶ್ ಕಿಲ್ಲ್ಸ್"], ''[[ಗೋಥಂ ಗಜೆಟ್]]'', ಜನವರಿ 28, 2001. ಮೇ 16, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಸಾಗಣೆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಸವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಸದಿಂದ-ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದಂತೆ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವುಗಳ ಕಸವನ್ನು ಬಹಳ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:New York Public Library May 2011.JPG|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಮಧ್ಯದ ಬ್ಲಾಕ್, ನಿರ್ಮಾಣ 1897-1911, ಕಾರ್ರೆರೆ ಹಾಗು ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು (ಜೂನ್ 2003). ಇದು ಫ್ಲಾಗ್ ಶಿಪ್(ನೌಕಾಬಲಾಧಿಪತಿಯ ಹಡಗು)ಲೈಬ್ರರಿ ಕಟ್ಟಡ; ನಗರದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು NY ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು 1.1 ದಶಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನೀಡುವ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ<ref>[http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/New-York-Education-and-Research.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಎಜುಕೇಷನ್ ಅಂಡ್ ರಿಸರ್ಚ್],ಸಿಟಿ ಡಾಟಾ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸಿಟಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್]]‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಗೂಟ್ಮ್ಯಾನ್, ಎಲಿಸ್ಸ. [https://www.nytimes.com/2006/09/05/nyregion/05schools.html "ಬ್ಯಾಕ್ ಟು ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್ ಏ ಸಿಸ್ಟಂ ಬೀಯಿಂಗ್ ರೀಮೇಡ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2006. ಮೇ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಾಲೆಗಳಾದ [[ಸ್ಟುಯ್ವೆಸೆಂಟ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಫಿಯೊರೆಲ್ಲೊ H. ಲಾಗ್ವಾರ್ಡಿಯ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]], [[ಮುರ್ರಿ ಬರ್ಗ್‌ಟ್ರಾಮ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮೆಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್]], [[ಹಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು [[ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾಥ್, ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಟ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]] ಮೊದಲಾದವು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. [[ಬಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್]]‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಶಾಲೆ [[ಬಾರ್ಡ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಅರ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್]] ನಗರದಾದ್ಯಂತದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[ಅಪ್ಪರ್ ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]]‌ನ [[ಬ್ರಿಯರ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಡಾಲ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಬ್ರೌವ್ನಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಚಾಪಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ನೈಟಿಂಗಲೆ-ಬ್ಯಾಂಫೋರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್]] ಹಾಗೂ [[ಅಪ್ಪರ್ ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್‌]]ನ [[ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್]]. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. U.S.ನ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕೃತ [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ಶಾಲೆ ಲಾ ಸ್ಕೌಲ ಡಿ ಇಟಾಲಿಯ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.lascuoladitalia.org/about/ ಲಾ ಸ್ಕೌಲ ಡ'ಇಟಾಲಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704201630/http://www.lascuoladitalia.org/about/ |date=2010-07-04 }}, ಜೂನ್ 29, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ.</ref> 2003ರ ಪ್ರಕಾರ 52.3%ನಷ್ಟು 25 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ನಿವಾಸಿಗರು ಸ್ನಾತಕ ಪದವೀಧರರು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2003/R02T050.htm ಪರ್ಸೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೀಪಲ್ 25 ಇಯರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಓವರ್ ಹೂ ಹ್ಯಾವ್ ಕಂಪ್ಲೀಟೆಡ್ ಏ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ಸ್ ಡಿಗ್ರಿ], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯುರೋ. ಪಡೆದದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2005ರ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರು ಕಾಲೇಜು ಪದವೀಧರರು ಹಾಗೂ 25%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮ‌ೂಲಕ ರಾಷ್ಟದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರನ್ನು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ಗೂ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ ಗೀಹನ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್. [https://www.nytimes.com/2006/08/16/nyregion/16degrees.html "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಏರಿಯ ಇಸ್ ಏ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಫಾರ್ ಗ್ರ್ಯಾಜುಯೇಟ್ಸ್"], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', August 16, 2006. ಮಾರ್ಚ್ 27, 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ನಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಓದನ್ನು ಕಲಿತ ಜನರು ಇಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ."</ref> ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] (NYU), [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಕೂಪರ್ ಯ‌ೂನಿಯನ್]], [[ಫೋರ್ಧ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ದ ಜ್ಯುಲಿಯಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಬರ್ಕೆಲಿ ಕಾಲೇಜ್]], [[ದ ನ್ಯೂ ಸ್ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು [[ಯೆಶಿವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]. ಇತರ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ - [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಪ್ ಎಜುಕೇಶನ್]], [[ಬೊರಿಕ್ವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಜ್ಯೂಯಿಶ್ ಥಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ]], [[ಮ್ಯಾರಿಮೌಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]], [[ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಪೇಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ವಿಶ್ವಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಟೌರೊ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಯ‌ೂನಿಯನ್ ಥಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸೆಮಿನರಿ]]. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ - [[ದ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ರೊಚೆಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರಾಡಳಿತದ ಕಾಲೇಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಸಿಟಿ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] (CUNY) ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 226,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ವಯಸ್ಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://web.cuny.edu/about/index.html ದಿ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇಸ್ ದಿ ನೇಶನ್'ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಅರ್ಬನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100115005225/http://web.cuny.edu/about/index.html |date=2010-01-15 }}, [[City ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]], ಜೂನ್ 30, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ. "ದಿ ಸಿಟಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ…"</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಕಾಲೇಜು ಪದವೀಧರರಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ CUNYನಿಂದ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ CUNY ಉನ್ನತ ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ: [[ಬರುಚ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]], [[ಹಂಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಜಾನ್ ಜೇ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್]] ಮತ್ತು [[CUNY ಗ್ರ್ಯಾಜ್ವೇಟ್ ಸೆಂಟರ್]] (ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಟರ್ ಪದವಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ). ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ CUNY ಸುಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು - [[ಬರೋ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]]. [[ಸ್ಟೇಟ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ - [[ಫ್ಯಾಶನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]], [[ಸ್ಟೇಟ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆಪ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೋನಿ ಬ್ರೂಕ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ - ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]]. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Mayor Michael R. Bloomberg and Economic Development Corporation President Andrew M. Alper Unveil Plans to Develop Commercial Bioscience Center in Manhattan|author=New York City Economic Development Corporation|url=http://home2.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.c0935b9a57bb4ef3daf2f1c701c789a0/index.jsp?pageID=mayor_press_release&catID=1194&doc_name=http%3A%2F%2Fhome2.nyc.gov%2Fhtml%2Fom%2Fhtml%2F2004b%2Fpr310-04.html&cc=unused1978&rc=1194&ndi=1|date=2004-11-18|accessdate=2006-07-19}}</ref> ಈ ನಗರವು U.S. ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಎರಡನೆ-ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಟೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್]]‌ನಿಂದ.<ref>{{cite web|title=NIH Domestic Institutions Awards Ranked by City, Fiscal Year 2003|author=National Institutes of Health|date=2003|url=http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm|accessdate=2009-06-30|archive-date=2009-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090626092327/http://report.nih.gov/award/trends/top100fy03.htm|url-status=dead}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾಂಶವನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಸ್ಲೋನ್-ಕೆಟರಿಂಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]], [[ಮೌಂಟ್ ಸಿನೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]], [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಆಂಡ್ ಸರ್ಜಿಯಾನ್ಸ್]], [[ವೈಲ್ ಕಾರ್ನೆಲ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]]. ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಇದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm|title=Nation's Largest Libraries|publisher=LibrarySpot|accessdate=2007-06-06|archive-date=2007-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm|url-status=dead}}</ref> ಮಿಡ್-ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ, ಡಾನೆಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸೆಂಟರ್, ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಫಾರ್ ದ ಪರ್ಫೋರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಆಂಡ್ರಿವ್ ಹೈಸ್ಕೆಲ್ ಬ್ರೈಲೆ ಆಂಡ್ ಟಾಕಿಂಗ್ ಬುಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್, ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಆಂಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ — ಮೊದಲಾದ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಐದು ಘಟಕಗಳೂ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ‌.<ref>[http://www.nypl.org/branch/central/ ದಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ]] ಜೂನ್‌ 6, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 35ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇತರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿವೆ.<ref>[http://www.nypl.org/hours/index.cfm?Trg=1&amp;b=mn ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಮ್ಯಾಪ್], [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ]]. ಜೂನ್ 6, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೆಳ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]] * [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನೀಕರಣ]] * [[ಮಿಡ್‍ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]] * [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ದ್ವೀಪದ ಸಾವಿಂಗ್ ಆಫ್ (ಕಟ್ಟುಕಥೆ)]] * [[ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಒಳನಾಡು]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Manhattan}} === ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು === * [http://www.mbpo.org/ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್] * [http://www.nyc.gov/ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸರಕಾರ] === ಭೂಪಟಗಳು, ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳು === * [http://kpblm.info/map_of_manhattan_new_york_city.html ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ವಿವರಾತ್ಮಕ ಭೂಪಟ] * [http://www.upnext.com/ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ 3D ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524080321/http://upnext.com/ |date=2010-05-24 }} * www.radicalcartography.net ನಿಂದ ಪಡೆದ [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-heights ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎತ್ತರದ] ಮತ್ತು [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-value ಭೂಸ್ವತ್ತಿನ] ನಕ್ಷೆಗಳು, [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-dev ತಾತ್ವಿಕ] ಮತ್ತು [http://www.radicalcartography.net/?manhattan-far ವಲಯ-ರಚನೆ ಆಧಾರಿತ] ನಕ್ಷೆಗಳು * [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-population.jpg ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402135944/http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-population.jpg |date=2012-04-02 }}, [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-ethnicity.jpg ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421214555/http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-ethnicity.jpg |date=2012-04-21 }} ಮತ್ತು [http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-income-level.jpg ಆದಾಯ ಮಟ್ಟದ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421214558/http://www.mktmap.com/wp-content/uploads/2009/01/manhattan-income-level.jpg |date=2012-04-21 }} === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕರಗಳು === * [http://bklyn-genealogy-info.com/Map/NY.1729.html ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ 1729ರ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812125529/http://bklyn-genealogy-info.com/Map/NY.1729.html |date=2011-08-12 }} * ವಿಲಿಯಂ J. ಬ್ರಾಡ್, [https://www.nytimes.com/2007/10/30/science/30manh.html ವೈ ದೆ ಕಾಲ್ಡ್ ಇಟ್ ದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್], ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007. 1940ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಣು ಬಾಂಬ್ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ಹತ್ತು ಸೈಟ್‌ಗಳು === ಸಮುದಾಯ ಚರ್ಚೆಗಳು === * [http://www.nycmanhattan.info/ NYC ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಡಿಸ್ಕಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721230136/http://www.nycmanhattan.info/ |date=2011-07-21 }} ''(ಮೇ 18ರ 2009ರ ತರುವಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ)'' * [http://new-york-forum.com/ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಫೋರಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524170211/http://new-york-forum.com/ |date=2017-05-24 }} * [http://www.blog.theofficelinks.com/ NYC ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆಂಡ್ ಆಫೀಸ್ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್ ಅಡ್ವೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507133336/http://blog.theofficelinks.com/ |date=2010-05-07 }} === ಸಾಮಾನ್ಯ === * {{wikivoyage|New York City}} {{Navboxes|list1= {{New York City}} {{New York}} }} {{Coord|40|43|42|N|73|59|39|W|type:city_region:US-NY|display=title}} {{Commonscat|Manhattan, New York City}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1624ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೆಹೂದ್ಯರ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನದಿ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] nu4um1i7m570xvfk5qdgd7b0ml53fda 0 23185 1375878 1373708 2026-06-27T00:17:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375878 wikitext text/x-wiki '''ಮರುಬಳಕೆ''' ಯು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು, ತಾಜಾ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಅಪವ್ಯಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ (ದಹನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಗುವ) ಮತ್ತು ಜಲಮಾಲಿನ್ಯ(ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿದಡುವುದು),ಭೂ ಮಾಲಿನ್ಯ (ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಆಗುವ) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/legislation/news.jsp?story=6231 PM Advisor hails recycling as climate change action | title=Lets recycle | accessdate=2006-11-08 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112202343/http://www.letsrecycle.com/legislation/news.jsp?story=6231 | url-status=dead }}</ref><ref name="gar" /> ಮರುಬಳಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಅದಲ್ಲದೇ"ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು, ಪುನಃಬಳಸು, ಮರುಬಳಕೆ" ಇತ್ಯಾದಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮ‌ೂರನೇ ಅಂಶ. ಪುನಃ ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ - [[ಗಾಜು]], [[ಕಾಗದ]], [[ಲೋಹ]], ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌, [[ಬಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತುಗಳು. ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಆಹಾರ]] ಅಥವಾ ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಂತಹ ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸುವುದನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="gar">{{cite book | last = The League of Women Voters | title = The Garbage Primer | publisher = Lyons & Burford | year = 1993 | location = New York | pages = 35–72 | isbn = 1558218507}}</ref> ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನಂತರ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪುನಃಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮರುಬಳಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕಡಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು "ಕಡಿಮೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ" ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೂರನೇ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಇನ್ಪುಟ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯು ಅದೇ ವಸ್ತುವಿನ ತಾಜಾ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಛೇರಿ [[ಕಾಗದ]]ವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಛೇರಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನೊರೆ ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾದುದು, ಅಥವಾ ತೀರ ದುಬಾರಿಯಾದುದು (ಅದೇ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳ "ಪುನಃ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆ" ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಉದಾ. ಕಾಗದ ಹಲಗೆ) ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು '''ಮರುಬಳಕೆ''' ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಎನ್ನುವುದು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು '''[[wiktionary:Salvage|ಉಳಿಸುವುದು(ರಕ್ಷಿಸುವುದು)]]''', ಅವುಗಳ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದಿಂದ (ಉದಾ. ಕಾರು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಸತುವನ್ನು ಅಥವಾ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಭಾಗಗಳಿಂದ [[ಚಿನ್ನ]]ವನ್ನು) ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಅಪಾಯಕರ ಗುಣದಿಂದ (ಉದಾ. ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ [[ಪಾದರಸ]]ದ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ). ವಿಮರ್ಶಕರು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಯವಾಗುವ ವೆಚ್ಚ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ದೃಢೀಕರಣ ಫಲಪ್ರಮಾದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಗೆ ಖರ್ಚಾದ ಹಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನವು ಉತ್ಪನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ;(ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ) ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮರುಬಳಕೆ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಾಡಿನಿಂದ ತಂದ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬಳಕೆಗೆ ತರುವುದು(ಲಾಗಿಂಗ್), ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಉದ್ಯೋಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ; ಕಾಗದದಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ, ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆಯ ಸೂಚನೆಯು ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಾದಗಳ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ವಿವಾದವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. {{TOClimit|limit=3}}ಈ ಪುಟ ಓದಬೇಡಿ == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ಮರುಬಳಕೆ === ಮರುಬಳಕೆಯು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ 400ರಲ್ಲಿನ [[ಪ್ಲೇಟೊ]]ನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಈ ವಿಷಯ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ದುರ್ಲಭವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು (ಬೂದಿ, ಒಡೆದ ಪರಿಕರಗಳು ಮತ್ತು ಮಡಿಕೆಯಂತಹ) ಹೊಂದಿದ್ದವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳಿರದಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="guide">{{Cite book | last = Black Dog Publishing | publisher = Black Dog Publishing | year = 2006 | location = London, UK | isbn = 1904772366 | title = Recycle : a source book}}</ref> ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರದ ಕಸ ಮತ್ತು ಬೂದಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇದ್ದಿಲುಗಳನ್ನು 'ಕಸತೆಗೆಯುವವರು' ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸುವುಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪುನಃಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವೆಂದರೆ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬದಲಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪೂರಕ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಆಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಜನರಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆಯುವವರ ಅಭಾವ.<ref name="guide" /> 1813ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಾ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ನ ಬ್ಯಾಟ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂದಿಯನ್ನು 'ಕಳಪೆ' ಮತ್ತು 'ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ' ಉಣ್ಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಮರುಬಳಕೆಯ ನೂಲುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಉಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಕಳಪೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು, ಬ್ಯಾಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಸ್‌ಬರಿಯಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೊದಲ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:salvage.jpg|thumb|1942ರ US ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಫೋಟೋ]] === ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದ ಮರುಬಳಕೆ === ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇತರ ಪ್ರಪಂಚ-ಬದಲಾಯಿಸುವ ಘಟನೆಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು.<ref>''ಔಟ್ ಆಫ್ ದ ಗಾರ್ಬೇಜ್-ಪೈಲ್ ಇನ್ಟು ದ ಫೈರ್: ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ನೌ ಆಡೆಡ್ ಟು ದ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಸಾಲ್ವೇಜ್ಡ್ ಬೈ ಸೈನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದ ನೇಶನ್ಸ್ ವೇಸ್ಟ್'', [[ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಮಾಸಿಕ, ಫೆಬ್ರವರಿ ಪುಟ 50-51, ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: https://books.google.com/books?id=7igDAAAAMBAJ&pg=PA50</ref> ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧ IIರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರ ಪ್ರೇರಿತ ಭಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇವು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟ ನಾರುಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು. ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಪಾನ್ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿದವು. === ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಮರುಬಳಕೆ === ಮುಂದಿನ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ ಮರುಬಳಕೆಯು ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಇಂಧನದ ಕೇವಲ 5%ನಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮರುಬಳಕೆಗೊಳಿಸಿದ ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಗಾಜು, ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹ ಇಂಧನ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="economistrecycle" /> ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ವುಡ್‌ಬರಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಗರ.<ref>[http://www.njbiz.com/view_release.asp?aID=2706 ರೋವನ್ &amp; ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಗೊ ಗ್ರೀನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123134746/http://www.njbiz.com/view_release.asp?aID=2706 |date=2009-01-23 }}: ಜುಲೈ 18, 2007 ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ - NJBiz.com. 2007ರ ಜುಲೈ 22ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 1970ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೋಸ್ ರೋವನ್<ref>ಪ್ರಸ್ತುತದ ಜಾಹೀರಾತಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಂಗಡಿ [http://www.rowanassoc.com/ ರೋವನ್ &amp; ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215163828/http://www.rowanassoc.com/ |date=2010-12-15 }}.</ref> ಕಸ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಮರುಬಳಕೆ"ಯ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಅತಿಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಇಂದು U.S.ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ 1987ರಲ್ಲಿ ಮೋಬ್ರೊ 4000 ಸರಕು-ದೋಣಿಯು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ನಿಂದ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಗೆ ಸಾಗಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬೆಲಿಜ್‌ಗೆ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಸರಕು-ದೋಣಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿತು; ಅಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲೇ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳ ಬಿಸಿ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕದ ಮರುಬಳಕೆಯ "ತೀವ್ರತೆ"ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾವೇರಿಸಿದ ಅಂಶವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> == ಶಾಸನ ರಚನೆ == === ಪೂರೈಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Recycling can.JPG|thumb|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮ‍ೂನ್ ಬೇಯಲ್ಲಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿ.]] ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪುನಃಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ, ಸ್ಥಿರ [[ಪೂರೈಕೆ]]ಯು ಬಹುಮುಖ್ಯ. ಅಂತಹ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮ‌ೂರು ಶಾಸನ ರಚನೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಗ್ರಹ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಾಸನ, ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿಷೇಧ. ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾನೂನುಗಳು ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ನಿಗದಿತ ದಿನಾಂಕದೊಳಗೆ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರವು ನಂತರ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಶಾಸನವು, ಗಾಜು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಲೋಹದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡರೆ, ಮ‌ೂಲ ದರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಧಿಕ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರೆ ಈ ಅಧಿಕ-ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವಾಪಸು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು 80%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆ ದರದೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಂಗ್ರಹ ದರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದಿಂದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡವು. ಅದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಅಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="gar" /> ಮರುಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮ‌ೂರನೇ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಬಳಸಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಟೈರುಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಸೆಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. ನಿಷೇಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮಿತವ್ಯಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಈ ವಿಧಾನದ ಒಂದು ಗುರಿ. ಈ ಮರುಬಳಕೆ ಸೇವೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ನಿಷೇಧಗಳು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಶಿಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗದಂತೆ ಜಾಗೃತೆ ವಹಿಸಬೇಕು.<ref name="gar" /> === ಸರಕಾರ-ಆದೇಶಿತ ಕಡ್ಡಾಯದ ಬೇಡಿಕೆ === ಶಾಸನವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಶಾಸನಗಳ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ: ಕನಿಷ್ಠ ಮರುಬಳಕೆಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು, ಬಳಕೆಯ ದರಗಳು, ಗಳಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದು.<ref name="gar" /> ಕನಿಷ್ಠ ಮರುಬಳಕೆಯ-ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ದರಗಳೆರಡೂ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ವಸ್ತುಗಳ ಆದೇಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆಯ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ: ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಬಳಕೆಗೆ [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ಸಾಧ್ಯ, ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳು, ಈ ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವಶ್ಯಕ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಅವು ದೋಚುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ದೂರುತ್ತಾರೆ.<ref name="gar" /><ref name="DeLong">{{cite web | url=http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html | title=Regulatory Policy Center - PROPERTY MATTERS - James V. DeLong | accessdate=2008-02-28 | archive-date=2008-04-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080414205905/http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html | url-status=dead }}</ref> ಸರಕಾರಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದನ್ನೇ "ಗಳಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು "ಮೀಸಲಿಡುವವುಗಳಾಗಿರಬಹುದು" - ಇವು ಖರ್ಚಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ "ದರ ರಿಯಾಯಿತಿ"ಯ ಯೋಜನೆಗಳು - ಇವು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಹಣ]]ವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು: ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ತೈಲ, ಕಾಗದ, ಟೈರು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದಲೇ ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಸರಕಾರದ ಅಂತಿಮ ನಿಯಮವೆಂದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನಕ್ಕೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದು. ಉತ್ಪಾದಕರು ಅವರ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವಾಗ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಆರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರು, ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಆರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುತುಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮರುಬಳಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವುದೂ ಸಹ ಪುನಃಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು.<ref name="gar" /> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == === ಸಂಗ್ರಹ === [[ಚಿತ್ರ:DeutscheBahnRecycling20050814 CopyrightKaihsuTai Rotated.jpg|thumb|ಜರ್ಮನ್ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿ.]] ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಹಾಗು ಸರಕಾರದ ಸುಗಮತೆ ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿನ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಸಂಗ್ರಹದ ಮ‌ೂರು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ - "ಕಸ ಸಂಗ್ರಹದ ಕೇಂದ್ರಗಳು", "ವಾಪಸು-ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳು" ಮತ್ತು "ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ".<ref name="gar" /> ಕಸ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ, ನೆಲೆಯಾದ ಅಥವಾ ಸಂಚಾರಿ ಸಂಗ್ರಹ-ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಘಟಕಕ್ಕೆ, ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದು ಸುಲಭ ರೀತಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲಾಗದೆಂಬ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಪಸು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ರಚಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಲಾಭದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಿಂದಿರುಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಸರಕಾರದ ಧನಸಹಾಯ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇಷನ್ ಸೊಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಟನ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಸರಾಸರಿ US$50ನಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಮರುಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವುದು ಕೇವಲ US$30.<ref name="gar" /> ==== ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ==== {{main|Curbside collection}} ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಮಿಶ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಪುನರುಪಯೋಗಾರ್ಹವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ.<ref name="gar" /> ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ವಾಹನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:ACT recycling truck.jpg|thumb|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ತೊಟ್ಟಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮರುಬಳಕೆಯ ಲಾರಿ.]] ಮಿಶ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುವ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯದ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಗದವನ್ನು, ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಇವೆ: ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ; ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ.<ref name="gar" /> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಅಥವಾ ಒಂದೇ-ಗುಂಪಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇತರ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹದ-ನಂತರ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಎಂಬುದರ ಸಾವರ್ಜನಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /><ref name="economisttruth" /> ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಗ್ರಹ-ನಂತರದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಶುದ್ಧ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಶುದ್ಧವಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿಸುವುದು ಅತಿ ಅಗತ್ಯ.<ref name="gar" /> ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ತಗುಲುವುದರಿಂದ ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ವಿಧಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು. ಆದರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ (ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಗಮನಿಸಿ) ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮ‌ೂಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="economisttruth" /> === ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Glass and plastic recycling 065 ubt.JPG|thumb|250px|ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು: ಗಾಜು ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಸೀಸೆಗಳು. (ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್)]] ಒಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಲಾರಿ-ಹೊರೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು.<ref name="economisttruth" /> ಕೆಲವು ಘಟಕಗಳು ಈಗ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಇವನ್ನು ಒಂದೇ-ಗುಂಪಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಘಟಕಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 30 ಶೇಕಡ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿ. (2007). [https://www.sciencedaily.com/videos/2007/1002-recycling_without_sorting.htm ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ವಿದೌಟ್ ಸಾರ್ಟಿಂಗ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಕ್ರಿಯೇಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ದಾಟ್ ರಿಮ‌ೂವ್ಸ್ ದ ನೀಡ್ ಟು ಸಾರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080831095259/https://www.sciencedaily.com/videos/2007/1002-recycling_without_sorting.htm |date=2008-08-31 }}.</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆತ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ವಾಹನದಿಂದ ತೆಗೆದು, ಏಕಪದರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಸಾಗಣೆ ಬೆಲ್ಟಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಟ್ಟಿನ ದೊಡ್ಡ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಚೀಲಗಳು ನಂತರ ಯಂತ್ರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> ನಂತರ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರವು ಹಗುರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಭಾರದ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಕಾಗದದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. PET (#1) ಮತ್ತು HDPE (#2) ಮೊದಲಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ: ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅವು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ರೋಹಿತ ದರ್ಶಕದ(ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಪೋಪಿಕ್) ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="economisttruth" /> [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಉಕ್ಕು]] ಮತ್ತು ತವರ-ಲೇಪಿತ ಉಕ್ಕಿನ ಕ್ಯಾನುಗಳಂತಹ ("ತವರ ಕ್ಯಾನುಗಳು") ಕಬ್ಬಿಣಯುಕ್ತ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಬಲ ಅಯಸ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆವರ್ತನೀಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನುಗಳ ಸುತ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾನುಗಳ ಒಳಗೆ ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಂತೀಯ ಆವರ್ತಪ್ರವಾಹವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾನುಗಳು ಉಳಿದ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="economisttruth" /> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗಾಜನ್ನು ಅದರ ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು: ಕಂದುಬಣ್ಣ, ಕಿತ್ತಲೆಹಳದಿ, ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಪಾರದರ್ಶಕ.<ref name="economisttruth" /> == ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ == {| class="wikitable" border="1" style="float:right;font-size:85%;margin-left:15px" |- style="background:#efefef" | + ಮರುಬಳಕೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು<ref>ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು {{cite book | last = The League of Women Voters | title = The Garbage Primer | publisher = Lyons & Burford | year = 1993 | location = New York | pages = 35–72 | isbn = 1558218507}}ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ''ಎನರ್ಜಿ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಂ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಅದು "''ಗಾರ್ಬೇಜ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್: ಎ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್'' ‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಜನವರಿ/ಫೆಬ್ರವರಿ&nbsp;1989; ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್‌ವಾಚ್ 76 ''ಮೈನಿಂಗ್ ಅರ್ಬನ್ ವೇಸ್ಟ್ಸ್: ದ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್ ಫಾರ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ 1987."</ref> |- !ವಸ್ತು !ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ !ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯದ ತಡೆತ |- | ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ | 95%<ref name="gar" /><ref name="economistrecycle" /> | 95%<ref name="gar" /><ref name="WasteOnline" /> |- | ರಟ್ಟು | 24% | — |- | ಗಾಜು | 5-30% | 20% |- | ಕಾಗದ | 40%<ref name="economistrecycle" /> | 73% |- | ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು | 70%<ref name="economistrecycle" /> | — |- | ಉಕ್ಕು | 60%<ref name="economisttruth" /> | — |} ಮರುಬಳಕೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಾದವಿವಾದಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವುದು, ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಪುರಸಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಲ್ಯೂವೀ D. (2007). [http://www.springerlink.com/content/r461lju585760316/ ಈಸ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಇಕಾನಮಿಕಲಿ ಎಫೀಸಿಯೆಂಟ್?]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್''.</ref> ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, 83% ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="economisttruth">{{cite news | title = The truth about recycling | date = June 7, 2007 | url = http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9249262 | publisher = ''The Economist''}}</ref><ref name="economistrecycle">{{cite news | title = The price of virtue | date = June 7, 2007 | url = http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=9302727 | publisher = ''The Economist''}}</ref> ಆದರೂ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ 2004ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯು, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಾನೀಯಗಳ ಸೀಸೆಗಳ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಗೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ.<ref name="Vigso2004">{{cite journal | last = Vigso | first = Dorte | year = 2004 | title = Deposits on single use containers - a social cost-benefit analysis of the Danish deposit system for single use drink containers | journal = Waste Management & Research | volume = 22 | issue = 6 | pages = 477 | doi = 10.1177/0734242X04049252 | url = http://wmr.sagepub.com/cgi/content/abstract/22/6/477 | pmid = 15666450}}</ref> ಹಣಕಾಸಿನ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಫಲಕಾರಿತ್ವದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೊರತು, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಒದಗಿಬರುವ ಮೌಲ್ಯ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟಗಳಾದ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ದಹಿಸುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು, ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದರಿಂದ ತಗ್ಗಿದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಕಡಿಮೆಯಾದ [[ಇಂಧನ]] ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ. ಇವು ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಮರಮಟ್ಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 4,000 [[ಖನಿಜ]]ಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಖನಿಜಗಳು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವವು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವವು ಹಾಗೂ ಉಳಿದವು ವಿರಳವಾಗಿರುವವು.<ref>"[http://faculty.uml.edu/Nelson_Eby/89.215/Assignments/Mineral%20Identification.pdf ಮಿನರಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫಾರೆನ್ಸಿಕ್ ಸೈನ್ಸ್]" (PDF). [[ಯ‌ೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಲಾವೆಲ್]], ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್, ಅರ್ಥ್ &#x26; ಅಟ್ಮೋಸ್ಫೆರಿಕ್ ಸೈನ್ಸಸ್.</ref> ಹೆಚ್ಚು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡದೆ, ಸತುವನ್ನು 2037ರವರೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು, ಇಂಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಫ್ನಿಯಂಗಳೆರಡನ್ನೂ 2017ರವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಟರ್ಬಿಯಂ 2012ರೊಳಗೆ ಮುಗಿದುಹೋಗಬಹುದು.<ref>"[http://www.newscientist.com/article/mg19426051.200-earths-natural-wealth-an-audit.html?page=1 ಅರ್ಥ್ಸ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ವೆಲ್ತ್: ಆನ್ ಆಡಿಟ್]". [[ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್]]. ಮೇ 23, 2007.</ref> ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಂದಾಯ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸದಿದ್ದರೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಹೇರಿದರೂ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಹಣಕಾಸಿಲ್ಲದ-ಲಾಭಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ-ಸಂಗತವಾಗಿಸಲು, ಸಲಹೆಗಾರರು ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ [[ಬೇಡಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶಾಸನ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="gar" /> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು (EPA), ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು 49 ದಶಲಕ್ಷ ಮೀಟರ್ ಮಾನದ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಎಂದು ಮರುಬಳಕೆಯ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯ ನೀಡಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಸ್ಟ್ ಆಂಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮರುಬಳಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು CO<sub>2</sub> ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 10-15 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸಿವೆ, ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ‌.<ref name="economisttruth" /> ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಕೆಲವು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ, ಆ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿ]]ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು [[ಕಾರ್ಖಾನೆ]] ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಬಲ ಬೇಡಿಕೆ. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯು ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದು ಕೇವಲ "ಸಂಗ್ರಹ"ವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gar" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮರುಬಳಕೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಾಹ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಂತಹ ಇಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸರಕಾರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾದುದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಟಸ್ಥ-ಧೋರಣೆ ಇರುವವರು ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ-ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಲಾಭ-ಗಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸರಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಲ್ಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಗುಂಟರ್, ಮ್ಯಾಥಿವ್. "ಡು ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್ಸ್ ರೀಚ್ ಎ ಕಂಕ್ಲೂಜನ್ ಆನ್ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್?" (ಜನವರಿ 2007). [http://econjwatch.org/issues/volume-4-number-1-january-2007]</ref> === ಮರುಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Computer Recycling.JPG|thumb|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಒಲಿಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು.]] ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಮರುಬಳಕೆ-ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಮರುಬಳಕೆ-ವಸ್ತುಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಬದಲು ಅವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಿರಬಹುದು, ಎಂದು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಬರುವ 50-80%ನಷ್ಟು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.usatoday.com/tech/news/2002/02/25/computer-waste.htm ಮಚ್ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೇಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20031109231707/http://svtc.igc.org/media/articles/2002/time_march.htm ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿ]</ref> ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಆಮದಾದ ಅಕ್ರಮ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಣ ಗಳಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಚೀನಾ ಸರಕಾರವು ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರೂ, ಅವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20081217063630/http://www.cbc.ca/mrl3/23745/thenational/archive/ewaste-102208.wmv ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಡಂಪಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್]</ref> ಕಳೆದ 2008ರಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಬೆಲೆಯು ಏಕಾಏಕಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿತು. ರಟ್ಟಿನ ಬೆಲೆಯು 2004-2008ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು £53/ಟನ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದುದು £19/ಟನ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಆನಂತರ 2009ರ ಮೇನಲ್ಲಿ £59/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಏರಿತು. PET ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ನ ದರವು ಸುಮಾರು £156/ಟನ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದುದು £75/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಇಳಿದು, ನಂತರ 2009ರ ಮೇನಲ್ಲಿ £195/ಟನ್‌ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>ಹಾಗ್ M. [http://www.ft.com/cms/s/0/feebdb2a-419d-11de-bdb7-00144feabdc0.html ವೇಸ್ಟ್ ಔಟ್‌ಶೈನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಆಸ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ಸರ್ಜ್]. ''ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್''.{{Registration required}}</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಥವಾ ರಫ್ತುಮಾಡಲು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೊಂದರೆಯು ಗಾಜಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ: ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು U.S. ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆರಡೂ ವೈನ್ಅನ್ನು ಹಸಿರು ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಜುಗಳು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಹೋದರೂ, [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಿಡ್ಲ್‌ವೆಸ್ಟ್‌]]ನ ಹೊರಗೆ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಎಂದಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿ ಪುನಃ-ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gar"/> ಅದೇ ರೀತಿ [[ವಾಯುವ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ಮರುಬಳಕೆಗೊಳಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಳಪೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲು]]ಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. U.S.ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="gar" /> U.S.ನ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ರಿಸೈಕಲ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಎಂಬ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯು, ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕಾದ ಬೇಡದ-ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮ‌ೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕೂಪನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಕ-ಪ್ರವಾಹದ ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>ಬೊನ್ನೀ ಡಿಸೈಮನ್. (2006). [https://www.nytimes.com/2006/02/21/business/businessspecial2/21recycle.html?_r=2&amp;oref=slogin&amp;oref=slogin ರಿವಾರ್ಡಿಂಗ್ ರಿಸೈಕ್ಲರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫೈಂಡಿಂಗ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಗಾರ್ಬೇಜ್]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್.</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == {{Cleanup-section|date=May 2009}} {{main|Sustainable design}} ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಂದರೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಸಮರ್ಥನೀಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ವು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು [[ವಿನ್ಯಾಸಕ]] ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಫ್ ಮತ್ತು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ರಾಂಗಾರ್ಟ್‌ "''[[Cradle to Cradle: Remaking the Way We Make Things]]'' " ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನವು (ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳು) ಪ್ರತಿ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ರೂಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ "ಮುಚ್ಚಿದ-ಸುತ್ತಿನ" ಆವರ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ಎಂದು ಅವರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆವರ್ತವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ [[ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೆ]]ಯ ಮ‌ೂಲಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಥವಾ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="economisttruth" /> ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ, ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲೋಕನ ಪಡೆಯಲು ಜಾಗೃತೆವಹಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಟ್ಟಿನ ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲು ತುಂಬಾ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಬಹುದು.<ref name="Tierney">{{cite news | first = John | last = Tierney | title = Recycling Is Garbage | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&sec=&spon=&pagewanted=1 | publisher = New York Times | location = New York | page = 3 | date = June 30, 1996 | accessdate = 2008-02-28}}</ref> ಮರುಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. === ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ === ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು [[ಇಂಧನ]] ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವಿದೆ. [[ಎನರ್ಜಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌]] (EIA) ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - "ಒಂದು ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲು ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದದಿಂದ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸಲು ಕಚ್ಚಾ ತಿರುಳಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 40 ಶೇಕಡ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ." ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು, [[ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ,]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಾದವು ಎರಡನೆ ಹಂತದ [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಲಾರಿ]]ಯಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ [[ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳ]] [[ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಸಂಗ್ರಹ]]ದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ಎರಡನೆ ಹಂತದ ಮರದ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಿಂದ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ತರುವ ಲಾರಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತಾರದೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಎಂದು ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾದ ಇಂಧನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಇಂಧನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಬೆರಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. EPA ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - "ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನುಗಳು, ಅದರ ಕಚ್ಚಾ ಮ‌ೂಲ [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್]]ನಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 95 ಶೇಕಡಾ ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ."<ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/faq.htm#5 ಫ್ರೀಕ್ವೆಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕ್ವೇಶನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್]. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಏಕೈಕ ಪ್ರಯೋಜನ - ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು, ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಟೀವನ್ ಲ್ಯಾಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="landsburg">ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಸ್ಟೀವನ್ A. ''ದ ಆರ್ಮ್‌ಚೈರ್ ಇಕಾನಮಿಸ್ಟ್''. ಪುಟ 86.</ref> ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸುವುದು, ನಿಷ್ಪಾಪಿ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಇತರರು [[ಬದುಕಿನ ಜೀವನ ಚಕ್ರ ನಿರ್ಧಾರಣೆ]]ಯ ಮ‌ೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಸೆಲ್ಕೆ 116</ref> ಕಡಿಮೆ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಾಗದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಷ್ಟು ಊರ್ಜಿತವಾಗುವವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮ ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಜೇಮ್ಸ್ V. ಡಿಲಾಂಗ್‌, ಮರುಬಳಕೆಯು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಿಯೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧಾನಗಳು ಅವು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವನು, ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಕೆಲವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮ‌ೂಲ ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನದ್ದಾಗಿರಬೇಕು.<ref name="RPC">ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಪಾಲಿಸಿ ಸೆಂಟರ್ [http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html WASTING AWAY: ಮಿಸ್‌ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080414205905/http://jamesvdelong.com/articles/environmental/wasting-away.html |date=2008-04-14 }}. ನವೆಂಬರ್‌ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ === ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಉಳಿತಾಯವಾದ ಹಣವು, ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. [[ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಆಗುವ ಖರ್ಚಿನಂತಹ]] ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಮ‌ೂಹದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಸಮ‌ೂಹ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ವೆಚ್ಚ್ಕಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ; ಎಂದು [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್ ಸೆಲ್ಫ್-ರಿಲಯನ್ಸ್‌]] ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮ‌ೂಹಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಮರುಬಳಕೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬದಲಿ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು "ಅವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಪುನಃರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ" ಹಣ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬಹುದು; ಎಂದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>ವೇಸ್ಟ್ ಟು ವೆಲ್ತ್ [http://www.ilsr.org/recycling/wrrs/fivemyths.html ದ ಫೈವ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡೇಂಜರಸ್ ಮಿಥ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529062928/http://www.ilsr.org/recycling/wrrs/fivemyths.html |date=2009-05-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯು ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರಾಳವು ಮರುಬಳಕೆಯ ರಾಳಕ್ಕಿಂತ 40% ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ [http://www.eia.doe.gov/kids/energyfacts/saving/recycling/solidwaste/plastics.html ಕನ್ಸರ್ವಿಂಗ್ ಎನರ್ಜಿ - ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್]. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಂದು ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಳೆದ 1991ರ ಜುಲೈ 15ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರವರೆಗಿನ ಪಾರದರ್ಶಕ [[ನಿರಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಸಾಮಾನು]]ಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯ (EPA) ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆಯು $40ರಿಂದ $60ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/pubs/cok.pdf ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ರಿಕವರ್ಡ್ ಗ್ಲಾಸ್]. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಒಂದು ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ಸಿಲಿಕ ಮರಳಿನ ಬೆಲೆಯು 1993ರಿಂದ 1997ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ $17.33 ಮತ್ತು $18.10ರ ಮಧ್ಯದ ಬೆಲೆಯಷ್ಟಿತ್ತು; ಎಂದು [[USGS]] ವರದಿಯೊಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/silica/780398.pdf ಮಿನರಲ್ ಕಮೊಡಿಟಿ ಸಮ್ಮರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531203302/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/silica/780398.pdf |date=2010-05-31 }}. ನವೆಂಬರ್ 10ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನ 1996ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಟೈರ್ನಿ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು, ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆಗುವ ಖರ್ಚು, ಅದರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎಂದು ಟೈರ್ನಿ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=98638760 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಸಡೆನ್ಲಿ ಗೆಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆನ್ಸಿವ್ : NPR]</ref> ಟೈರ್ನಿಯು [[ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ]] (SWANA) ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆಯ‌ೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆರು ಸಮ‌ೂಹಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು "ರಸ್ತೆಬದಿ-ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು [[ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ]] ತಯಾರಿಸುವ [[ಇನ್ಸಿನರೇಟರ್‌ಗಳು]], ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="A">ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್ [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ][http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE1DF1339F933A05755C0A960958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;partner=permalink&amp;exprod=permalink ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (nytimes.com ಜೂನ್ 30ರ 1996ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)] [http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413170217/http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html |date=2010-04-13 }}[http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (ಲೇಖನವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413170217/http://www.williams.edu/HistSci/curriculum/101/garbage.html |date=2010-04-13 }} [http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092546/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 |date=2007-09-29 }}[http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 ಈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್ (ಲೇಖನವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929092546/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=4037 |date=2007-09-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಟೈರ್ನಿ ಹೀಗೆಂದೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ - "ಚಿಂದಿ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಯು, ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮಾಪನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೊಸತನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಚಿಂದಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಹೊಂದಿದೆ." === ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿ === ಮರುಬಳಕೆಯು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಭೀಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ [http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್: ಇಟ್ಸ್ ಎ ಬ್ಯಾಡ್ ಐಡಿಯಾ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929102252/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 |date=2007-09-29 }}. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 18ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಳ ನೀಡುವಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹಡಗು ಒಡೆಯುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ ಮರುಬಳಕೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಷಾದಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯವು ಅತಿಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದಿರುಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು, ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.{{Citation needed|date=December 2008}} === ಮರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ === [[ಆರ್ಥಿಕ-ನಿರ್ವಾಹಕ]] [[ಸ್ಟೀವನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿ ಮರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಎಂದು ದೂರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಗದ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸ್ವಂತವಾಗಿ-ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಗದದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಎಂದು ಅವನು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕಾಗದದ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಕಾಡುಗಳನ್ನು "ಬೆಳೆಸುವುದೂ" ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1">ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಸ್ಟೀವನ್ A. ''ದ ಆರ್ಮ್‌ಚೈರ್ ಇಕಾನಮಿಸ್ಟ್''. ಪುಟ 81.</ref> ಅಂತಹುದೇ ವಾದಗಳು 1995ರಲ್ಲಿ ದ ಫ್ರೀ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="FM">ದ ಫ್ರೀ ಮಾರ್ಕೆಟ್ [http://www.mises.org/freemarket_detail.aspx?control=212 ಡೋಂಟ್ ರಿಸೈಕಲ್: ಥ್ರೊ ಇಟ್ ಎವೆ!]. ನವೆಂಬರ್ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದಾಗ, ಅವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಗದವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಗದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆಂದೇ ಬೆಳೆಯುವ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="RPC" /><ref name="A" /><ref name="FM" /><ref name="JWR">ಜ್ಯೂಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿವ್ಯೂ [http://www.jewishworldreview.com/cols/hart110599.asp ದ ವೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್]. ನವೆಂಬರ್ 4ರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> "ಬೆಳೆಸುವ" ಕಾಡುಗಳು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಳುಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿವೆ; ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪರಿಸರವಾದಿ]]ಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳೆಸಿದ ಕಾಡುಗಳು ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಷ್ಟು ಚುರುಕಾಗಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಜಾರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ [[ಜೈವಿಕ-ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಫಲವತ್ತತೆ]]ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="baird">ಬೈರ್ಡ್, ಕೋಲಿನ್ (2004) ''ಎನ್ವೈರ್ಮ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ'' (3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ). W. H. ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್ ISBN 0-7167-4877-0</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ನೆಟ್ಟ ಮರಗಳು ಕಡಿದ ಮರಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಗಳು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವಾಗ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರದ ಅನೇಕ ಮರಗಳು ಇರಬಹುದು. ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಕಾಗದ-ತಯಾರಿಸುವುದು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸಲು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮರಗಳನ್ನು ಅತಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯನಾಶವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕೃಷಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಮಿಯ ಅವಶ್ಯಕವಾಗುವಂತಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಗದದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಮರಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಇದರಿಂದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/faq.htm|title=All About Paper|publisher=[[Paper University]]|accessdate=2009-02-12|archive-date=2007-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070510055250/http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/faq.htm|url-status=dead}}</ref> === ಸಂಭಾವ್ಯ ಆದಾಯ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ === ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಿಮೆ-ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು [[ಕರುಂಗ್ ಗುನಿ]], [[ಜಬಲೀನ್]], [[ಚಿಂದಿ ಮತ್ತು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿ]], [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಆರಿಸುವವ]] ಮತ್ತು [[ಕಳಪೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ(ಜಂಕ್ ಮ್ಯಾನ್)]] ಮೊದಲಾದ ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ-ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಅಥವಾ [[ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಉಳಿತಾಯ]]ದಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ,<ref>{{Cite web |url=http://www.nrdc.org/cities/recycling/recyc/appenda.asp |title=NRDC: ಟೂ ಗುಡ್ ಟು ಥ್ರೊ ಎವೆ - ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ A |access-date=2010-04-22 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124024350/http://www.nrdc.org/cities/recycling/recyc/appenda.asp |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20070915081514/http://www.sfgov.org/site/uploadedfiles/police/stations/ParkStation/2007/07feb08%20park%20newsletter.pdf ಮಿಶನ್ ಪೋಲಿಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್]</ref> ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ಪುನಃ-ತಯಾರಿಕಾ]] ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯರ ಈ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ಸಮಾಜವೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ<ref>PBS ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 16,2010. ಜಬಲೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref>. [[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೊ ಕಥೆ]]ಯಂತೆ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮ‌ೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಮರುಬಳಕೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಸಂಭವವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.zwire.com/site/news.cfm?newsid=16878461&amp;BRD=1698&amp;PAG=461&amp;dept_id=21849&amp;rfi=6 ದ ನ್ಯೂಸ್-ಹೆರಾಲ್ಡ್ - ಸ್ಕ್ರಾಪ್ ಮೆಟಲ್ ಎ ಸ್ಟೀಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=92705125 ರೈಡ್ಸ್ ಆನ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಬಿನ್ಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ಲಿ ಟು ಬೆ ಏರಿಯಾ : NPR]</ref> ಕೆಲವು ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮರುಬಳಸುವಂತಿರುತ್ತವೆ; ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅವರ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು; ಏಕೆಂದರೆ “ತ್ಯಾಜ್ಯ” ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="ReferenceA">PBS ನ್ಯೂಸ್ಅವರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2010. ಜಬಲೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪುನ:ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯರು ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರುಬಳಕೆ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಈ [[ತಟಸ್ಥ್ಯ-ಧೋರಣೆ]]ಯ ಮರುಬಳಕೆಯು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಮರುಬಳಕೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಯೋಜಿತ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾರ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು<ref name="ReferenceA"/>. ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ಮರುಬಳಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವು ಉತ್ತಮವಾದುದಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. === ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ === ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ]]ವನ್ನು ಮರುಬಳಸಿದ ನಾರಿನಿಂದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯೋಗವು ಮರುಬಳಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆದಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಳಪೆ-ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕೆಲವು ನಾರುಗಳು ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರ್ಥ್‌ನ<ref>{{Cite web |url=http://www.foe.co.uk/resource/briefings/paper_recycling.html |title=ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅರ್ಥ್ |access-date=2010-04-22 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529034114/http://www.foe.co.uk/resource/briefings/paper_recycling.html |url-status=dead }}</ref> U.K. ವಿಭಾಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮರದ ನಾರು ಒಂದನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದದ ಪ್ರಮಾಣವು ಬಳಸದ-ನಾರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲು 100% ಮರುಬಳಸಿದ ನಾರನ್ನೇ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊಸ (ಕಚ್ಚಾ) ನಾರು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮರುಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮನೆಯ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ದರಗಳು (ನಂತರ ಮರುಬಳಸಲ್ಪಡುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದದ ಬಳಕೆ) ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ, ನಗರದಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಗರದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ & ಪೇಪರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 2006ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ 72%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 58%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನ ಮಿಲ್ಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 16%ನಷ್ಟು ಕಳಪೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಂದ (ಮೊಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು) ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನುಳಿದವು ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಮ‌ೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಗದ ಅಥವಾ ರಟ್ಟಿನ ಮಿಲ್ಲು ಮರುಬಳಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ಭಾಗದಷ್ಟು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಎಂದು AFPA ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ದರಗಳು ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪಾವತಿಸುವ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ U.S. ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮರುಬಳಕೆ ನಾರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಚೀನಾವು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರಿನ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರಿನ ಬೆಲೆ ಏರುವುದರಿಂದ ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಲಾಭ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆ ಏರಿದ ಹೊರತಾಗಿಯ‌ೂ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ನಾರನ್ನು ಆರಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಆಧುನಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಗುಂಪು RISI ಇಂಕ್.ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ 1,400 ಮೀಟರ್ ವೇಗದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಯಂತ್ರಗಳು U.S.ನಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳು (ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕೆಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು) ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ 1,800 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 90,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. (ಪ್ರಕಾಶನ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ IFRA ಪ್ರಕಾರ), ಕೆಲವು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 100,000 ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ವೇಗ ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂತಹ ಅಧಿಕ ವೇಗವು, ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು, 100% ಮರುಬಳಕೆಯ ನಾರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಮಿಲ್ಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯ ಶುದ್ಧತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು. ಅವು ಕನಿಷ್ಟ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉದ್ದ-ನಾರಿನ ಹಳೆಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಚ್ಚಾ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದವನ್ನು ಸ್ಪ್ರೂಸ್, ಫರ್‌ಮರ, ಬಾಲ್ಸಮ್ ಮತ್ತು ಪೈನ್‌ಮರದಂತಹ ಉದ್ದ-ನಾರಿನ (ಮೆದುದಾರ) ಮರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಾಗದ ಮತ್ತು ರಟ್ಟಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ-ನಾರಿನ ಗಟ್ಟಿಮರದ ಜಾತಿಗಳಿಂತ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಇತರ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಹಳೆಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ. U.S. ಪುರಸಭೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ವಿವಿಧ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಏಕ ವಿಭಾಗದ ವಾಹನದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ “ಏಕ ರಾಶಿ”ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಮಿಲ್ಲುಗಳು ತಿರುಳು ತೆಗೆಯುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸರಿಯಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. === ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ === ಸರಕಾರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಎಂದು ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ‌ನ 1996ರ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಟೈರ್ನಿ]] ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Tierney" /> ಆ ಲೇಖನದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: * ಮರುಬಳಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯ‌ೂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಚೂರುಗಳಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೆ, ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಕಾರವು ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. * 'ಎಸೆದಾಗ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ' ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜನರು "ಮರುಬಳಕೆ ತೊಟ್ಟಿಯು ಎಷ್ಟೊಂದು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ. * ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವರು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸಿಗಳನ್ನು ಅವರು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. * ಸರಕಾರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮರುಬಳಕೆಯು, ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. * ಬೇಡದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಇತರ ನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ-ಹೂತುಹಾಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಚೊಕ್ಕಟವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದುದು ಹೀಗೆ ಸೋರಿಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಕುಲಷಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. * [[ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುವುದು]] ಮರುಬಳಕೆ ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಳಪು ಕಾಗದದಂತಹ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹವನ್ನು ಇಂಧನ ಪಡೆಯಲು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದೇ ಉತ್ತಮ. * U.S. ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ದೂರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಟೈರ್ನಿಯು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ - "ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ದರದಲ್ಲೇ 1,000 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು {{convert|100|yd|m}}ನಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಿದರೆ, 3000 ವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯು ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ {{convert|35|mi|km}} ಭೂಮಿಯ ಚದರ ಭಾಗವನ್ನು ತುಂಬಬಹುದು, ಎಂದು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪೊಕೇನ್‌ನ ಗೊಂಜಾಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ-ನೀರ್ವಾಹಕ A. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವೈಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಸೌರ ಹಲಗೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ 5 ರಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರವರ್ಷದ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವಿಕೆಯು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಮೇಯುವುದಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ 1 ಶೇಕಡಾ ಜಾಗದ ಹಂತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದಬಹುದು. {{convert|35|mi|km|adj=on}} ಚದರ ಭೂಭಾಗದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನುಭೋಗವನ್ನು ಇದು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಆ ನಷ್ಟವು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದುದು; ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕುವಂತೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿಯು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ {{convert|150000|sqmi|km2}}ನಷ್ಟು ಉದ್ಯಾನ ಭೂಮಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ." ಟೈರ್ನಿಯ ಲೇಖನವು [[ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫಂಡ್‌]]‌ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅದು ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ - "ಲೇಖನವು ಅನೇಕ ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಬಲ ತಾತ್ವಿಕ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಂತನಾ ಲಹರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ".<ref name="edf">{{cite web|url=http://www.edf.org/documents/611_ACF17F.htm|title=Anti-Recycling Myths|date=July 16, 1996|author=Richard A. Dension, Ph.D.|coauthor=John F. Ruston|publisher=Environmental Defense Fund|access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 22, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090130110918/http://www.edf.org/documents/611_ACF17F.htm|url-status=dead}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಟ ಕ್ಲಾರಿಟ]] ನಗರವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $28ನಷ್ಟು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರವು ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ $1,800 ಖರ್ಚಿನ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.freeliberal.com/archives/000001.html ಡೈಯಾಪರ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ] ದ ಫ್ರೀ ಲಿಬರಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2003</ref> 2007ರ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೈಕೆಲ್ ಮುಂಗರ್ ಹೀಗೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ - "ಮರುಬಳಕೆಯು ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾದರೆ, ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೊಂದು ವಸ್ತುವು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ನಿಮಗೆ ಹಣ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದು. ಅದೇ ಆ ವಸ್ತುವಿಗಾಗಿ ನೀವು ಹಣ ತೆರಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ತ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>[http://econlib.org/library/Columns/y2007/Mungerrecycling.html "ಥಿಂಕ್ ಗ್ಲೋಬಲಿ, ಆಕ್ಟ್ ಇರ್ಯಾಶನಲಿ: ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್]</ref> ಕಳೆದ 2002ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಟೊ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೆರ್ರಿ ಟೈಲರ್ ದ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಗಾಗಿ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ - "ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಹೊಸತಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲು X ಖರ್ಚಾದರೆ, ಮರುಬಳಸಿದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹಂಚಲು 10X ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಮ‌ೂಲಸಂಪತ್ತುಗಳು ಚಿಂದಿಯಿಂದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಲಭವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇದರಿಂದ ನಾವು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಮಾಡುವುದರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚಿದೆ."<ref>[http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್: ಇಟ್ಸ್ ಎ ಬ್ಯಾಡ್ ಐಡಿಯಾ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929102252/http://www.heartland.org/Article.cfm?artId=402 |date=2007-09-29 }} ದ ಹಾರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಮೇ 1, 2002</ref> 2002ರಲ್ಲಿ [[WNYC]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗರು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ 40%ನಷ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.wnyc.org/news/articles/38735 ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಹಿಯರಿಂಗ್ಸ್ ಆನ್ ಸೇವಿಂಗ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302105210/http://www.wnyc.org/news/articles/38735 |date=2009-03-02 }}, WNYC, ಎಪ್ರಿಲ್ 18, 2002</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತಹವು == ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. === ಸಿಮೆಂಟು ಜಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟು(ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು, ಮರಳು ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ) === [[ಚಿತ್ರ:Concreteblocks.jpg|thumb|ಕಾಂಕ್ರೀಟು ತುಂಡುಗಳು]] {{main|Concrete recycling}} ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕೆಡಹುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟು [[ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪುರಾಳ, ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಕಸ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಜಜ್ಜಿಹಾಕುವ ಯಂತ್ರ]]ದೊಳಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಮೆಂಟು ಜಲ್ಲಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಜ್ಜಿದ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾಂಕ್ರೀಟು ಕಶ್ಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಕಾಂಕ್ರೀಟಿನಲ್ಲಿ ಒಣ ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿಯಾಗಿಯ‌ೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ತೋಡಿ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಮ‌ೂಲಕ ಇದು ಮರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title=Concrete Recycling | url=http://acppubs.com/article/CA484296.html | publisher=Associated Construction Publications | accessdate=2008-02-21 | archive-date=2008-06-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080618050050/http://www.acppubs.com/article/ca484296.html | url-status=dead }}</ref> === ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Varta batteries.JPG|thumb|ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡಲಾಗಿರುವ ವಿಷಕಾರಿ ಭಾರಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು.]] {{Main|Battery recycling}} [[ಬ್ಯಾಟರಿ]]ಗಳು ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ: ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರದವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೂ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಪಾದರಸ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ತುಂಬಾ ಹಾನಿಕರ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಸಿದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಯೋಗ್ಯ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಕರಾರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.<ref name="batt">{{cite web | url=http://www.epa.gov/garbage/battery.htm | title=Batteries | Municipal Solid Waste (MSW) | U.S. EPA | accessdate=2008-02-21 | publisher=[[United States Environmental Protection Agency]]}}</ref> [[ಮೋಟಾರು ಗಾಡಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತಹ ಸತು-ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ವಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಲಭ. ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಳಸಿದ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು 80%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ದರವು 90%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref name="batt" /> === ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:compost.jpg|thumb|ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ತಯಾರಿಸಬಹದಾದ ತೋಟದ ತ್ಯಾಜ್ಯ]] {{main|Composting}} ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ, ತೋಟದ ಮತ್ತು ಇತರ [[ಹಸಿರು ತ್ಯಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು, [[ಮಿಶ್ರ ಗೊಬ್ಬರ]] ತಯಾರಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ [[ಆಮ್ಲಜನಕ ಇರುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುವ(ಏರೋಬಿಕ್) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ]]ವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಫಲವತ್ತಾದ [[ಮಣ್ಣಾಗಿ]] ವಿಭಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮನೆಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಸಭೆಯ ಹಸಿರು-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮ‌ೂಲಕ ಅವುಗಳ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆ === ಮರುಬಳಕೆ [[ಉಡುಪು]]ಗಳು [[ರವಾನಿಸುವ]] ಅಥವಾ [[ವಿನಿಮಯ]]ದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. [[ಉಡುಪಿನ ವಿನಿಮಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಉಡುಪುಗಳನ್ನು [[ವಿನಿಮಯ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಲೋತಿಂಗ್ ಸ್ವ್ಯಾಪ್, ಇಂಕ್‌ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕುದಾರರಿಲ್ಲದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Monitor in gutter.jpg|thumb|ಹಾಳಾದ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮಾನಿಟರ್]] {{main|Computer recycling}} ಹಳೆಯ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಂತಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಧನಗಳ ನೇರವಾದ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯು, ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹ, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ಫಲಕ]]ಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವಾಗ, ವಸ್ತುಗಳ ಪುನರ್ಲಾಭವನ್ನು ಬೆಲೆ-ಪರಿಣಾಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಹಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Steel recycling bales.jpg|thumb|ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಉಕ್ಕು]] {{Main|Steel#Recycling|l1=Steel recycling}} ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ರಾಶಿಯಿಂದ ಅಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಉಕ್ಕಿನ ಚೂರನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ಬಿಲ್ಲಿನಾಕಾರದ ಕುಲುಮೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (90-100%&nbsp;ಚೂರು) ಅಥವಾ ಮ‌ೂಲ ಆಮ್ಲಜನಕ ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೊದಗಿಸುವ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಸುಮಾರು 25%&nbsp;ಚೂರು).<ref>{{cite web | url=http://www.cisc.ca/content/sustainable/default.aspx | title=Sustainable Development and Steel, Canadian Institute of Steel Construction | accessdate=2006-11-16 | archive-date=2011-07-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110706172800/http://www.cisc.ca/content/sustainable/default.aspx | url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ವರ್ಗದ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹೊಸ ಲೋಹವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಉಕ್ಕನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಉತ್ತಮತೆಯಿಂದ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾದ 42% ಕಚ್ಚಾ ಉಕ್ಕು ಮರುಬಳಕೆಯಾದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.worldsteel.org/pictures/storyfiles/SR05%20Final.pdf | title=Steel: The Foundation of a Sustainable Future—Sustainability Report of the World Steel Industry 2005 | accessdate=2006-11-16|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100705041952/http://www.worldsteel.org/pictures/storyfiles/SR05%20Final.pdf|archivedate=2010-07-05}}{{dead link|date=August 2009}}</ref> === ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಲೋಹಗಳು === {{main|Aluminium recycling}} ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>[https://web.archive.org/web/20070629154846/http://www.dnr.state.oh.us/recycling/awareness/facts/factsheets/aluminum.htm DRLP ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಶೀಟ್ಸ್]</ref><ref>ಎನ್ವೈರ್ನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [http://www.epa.gov/msw/faq.htm#5 ಫ್ರೀಕ್ವೆಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕ್ವೆಶನ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ರಿಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]</ref> [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]]ನ್ನು ಸಣ್ಣ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಲ್ಲದೇ ಪುಡಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಪಿಂಡಿಗಳಾಗಿ ಜಜ್ಜಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪಿಂಡಿಗಳನ್ನು ದ್ರವವಾಗಿಸಿದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ-ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದವರೆಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಹೊಸ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ 95%ನಷ್ಟು ಇಂಧನ ಖರ್ಚನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="economistrecycle" /> ಏಕೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಸುಮಾರು 600&nbsp;°C ಉಷ್ಣತೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅದಿರಿನಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು 900&nbsp;°C ತಾಪದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು, ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ತಂಡವನ್ನು ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಯಾನ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಳಿಸುವ ಇಂಧನವು, ಒಂದು ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಮ‌ೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="WasteOnline">{{cite web | title = Recycling metals - aluminium and steel | url = http://www.wasteonline.org.uk/resources/InformationSheets/metals.htm | accessdate = 2007-11-01 | archive-date = 2007-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071016051136/http://www.wasteonline.org.uk/resources/InformationSheets/metals.htm | url-status = dead }}</ref> === ಗಾಜು === [[ಚಿತ್ರ:Glass-recycling.jpg|thumb|ಪಾರದರ್ಶಕ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಲೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಗಾಜನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಾಜು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ.]] {{main|Glass recycling}} ಗಾಜಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಡಿಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಲಾರಿ ಮತ್ತು ಬಾಟಲ್-ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಗಾಜನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ''ನಿರುಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಸಾಮಾನು'' ಗಳನ್ನು ಗಾಜು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಶ್ಮಲಕಾರಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರುಪಯೋಗಿ ಗಾಜುಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಊದಿ ಹೊಸ ಜಾಡಿಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಸೀಸೆಗಳಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡೆದ ಗಾಜನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಸಿಮೆಂಟುಜಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನರಾಳದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಗಾಜಿನರಾಳ]]ವು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಸ್ತು. ಅದು ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು ಮರುಬಳಕೆಯ ಗಾಜನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಗಾಜಿನ ರಚನೆಯು ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. === ಬಣ್ಣ === {{main|Paint recycling}} ಬಣ್ಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರಕಾರ-ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮನೆಯ ಹಾನಿಕರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಣ್ಣ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗದ ಮತ್ತು ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗದ ಬಣ್ಣದ ಉಪಯೋಗವು ಮರುಬಳಕೆಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಕಾಗದ === {{main|Paper recycling}} ಕಾಗದವನ್ನು [[ತಿರುಳಿನ]] ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಡಿದ ಮರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ತಿರುಳಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮ‌ೂಲಕ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮರುಬಳಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾಗದದ ನಾರನ್ನು ಒಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಹೊಸ ನಾರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾಗದವು ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಗದದ ಯಾವುದೇ ಬರಹ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಡೈಯಂಕಿಂಗ್]] ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಇದು ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನಾರಿನ ತುಣುಕುಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="paper">{{cite web |url=http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/earth_answers/Recycle1.htm |title=EarthAnswers - How is Paper Recycled? |accessdate=2008-02-23 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413010043/http://www.tappi.org/paperu/all_about_paper/earth_answers/Recycle1.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಗದವನ್ನು ಇಂದು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಇತರೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಮೇಣ ಲೇಪಿತ, ಅಂಟಿದ ಅಥವಾ ಅಂಟು ಹಚ್ಚಿದ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕರ್ಷಕ ಕವಚದ ಕಾಗದವನ್ನೂ ಸಹ ಅದರ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="paper" /> ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಹೊಳಪು ಕಾಗದಗಳು ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾಗದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಳಪು ಕಾಗದಗಳು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹದನ್ನು ಕೆಲವು ಕಾಗದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ತಿರುಳಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲೇಬೇಕಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ರಾಡಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊದಿಕೆಯಿರುವ ಕಾಗದವು 20%ನಷ್ಟು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಟನ್ ಹೊಳಪಿನ ಕಾಗದವು 200&nbsp;ಕೆಜಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಡಿ ಮತ್ತು 800&nbsp;ಕೆಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಾರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="paper" /> === ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ === [[ಚಿತ್ರ:Rectangular plastic shipping crates in an Italian recycling plant.jpg|thumb|ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳು]] {{main|Plastic recycling}} ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮರುಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಚೂರಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಪುನಃಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಗಾಜು ಅಥವಾ ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಸಾಧಾರಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಂದು [[ರಾಳ ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಕೇತ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಲೋಹಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ 'ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ' ವಿಧಾನಗಳಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮುಚ್ಚಳಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆ-ಮಾಡಲಾಗದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಾರದು. ವಿವಿಧ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ರಾಳಗಳಿಗೆ 1-6ರವರೆಗಿನ ರಾಳ ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯೆ 7 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೊ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ [[ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗುರುತ]]ಗಳು ಲಭ್ಯ ಇವೆ. === ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳು === {{main|Textile recycling}} ಬಟ್ಟೆ ಮರುಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ಅತಿಅಗತ್ಯ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹತ್ತಿ (ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತು) ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಬಟ್ಟೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅದರ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಕೆಲಸಗಾರರು]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಶೂಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಇದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6232 UK in 'frightening' reliance on foreign textile sorting | title=www.letsrecycle.com | accessdate=2006-11-08 | archive-date=2009-01-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090113095253/http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6232 | url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಳಸಿದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಮರುಬಳಕೆಯು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬೇಡವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವು ಅವಶ್ಯಕ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.salvationarmy.org/ihq/www_sa.nsf/vw-dynamic-index/2F2892552ED40F1585256E3D006A9BC7?openDocument Salvation Army | title=Salvation Army | accessdate=2008-02-29 | archive-date=2010-05-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100523175248/http://www.salvationarmy.org/ihq/www_sa.nsf/vw-dynamic-index/2F2892552ED40F1585256E3D006A9BC7?openDocument | url-status=dead }}</ref> ಹಾಳಾದ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒರೆಸುವ ಬಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಥವಾ ನಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜವಳಿ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವವರು, ಒದ್ದೆಯಾದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೂತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6294 Councils "need to understand" importance of textile quality | title=www.letsrecycle.com | accessdate=2006-11-24 | archive-date=2009-01-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090112170201/http://www.letsrecycle.com/materials/textiles/news.jsp?story=6294 | url-status=dead }}</ref> ನಾರಿನ ಪುನಸ್ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ನಾರಿನ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಣ್ಣ ಕೊಡುವುದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಳಪೆ ನಾರುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಿ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಆಯ್ದ ನಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂಜಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ನೇಯಲು ಅಥವಾ ಹೆಣೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ನೂಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾರುಗಳನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಸಂಮರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಂದಿಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಾರು ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ, ಚಾವಣಿ ಫೆಲ್ಟ್, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ಸಲಕರಣೆ, ಮರದ ತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಜೋಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳ ಮೆತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರ್ತಿಸಾಮಾಗ್ರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಚೂರುಚೂರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮರ === [[ಚಿತ್ರ:Tidy Stacks of Pallets.jpg|thumb|ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳ ರಾಶಿ.]] {{Main|Timber recycling}} ಮರದ ಮರುಬಳಕೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವಾದುದೆಂಬ ಭಾವನೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ''ಕಚ್ಚಾ ಮರದ'' ಬೇಡಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್ ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮರದ-ಮ‌ೂಲವೆಂದು ನಮ‌ೂದಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮ‌ೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಮರದ ಮಿಲ್ಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಸರ್ಗ-ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮರದ ಮರುಬಳಕೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮರುಬಳಕೆಯ ಯೋಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡದೇ ಇರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಮರ, ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮ‌ೂಲಗಳು.<ref>, www.citywood.co.uk. ದಿನಾಂಕ 10 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> === ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು === ಅನೇಕ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಉದ್ಯಮದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಹಡಗನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು]] ಅದು ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಇದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು [[ಪರಿಸರವಾದಿ ನ್ಯಾಯಶೀಲ]]ವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. [[ಟೈರು ಮರುಬಳಕೆ]]ಯ‌ೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಳಸಿದ ಟೈರುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಾಕುವ [[ಆಸ್ಫಾಲ್ಟ್]]‌ಗೆ ಅಥವಾ ಆಟದ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ [[ರಬ್ಬರ್ ಮಿಶ್ರಣ]]ವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸೇರಿಸಬಹುದು. [[ಅರ್ತ್‌ಶಿಪ್]]‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ/ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರೋಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ]] * [[ಪರಿಸರಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ]] * [[ಡಿಗರ್ ಚಿನ್ನ]] * [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಶುಲ್ಕ]] * [[I-ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ಬಿಸಾಡಬೇಡಿ!]] * [[ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು]] * [[ಊರ್ಜಿತವಾಗುವಿಕೆ]] * [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸರಕು]] * [[ಅರ್ಬನ್ ಲಂಬರ್‌ಜ್ಯಾಕಿಂಗ್]] * [[ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾನೂನು]] ; ಮರುಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು * [[ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಣನೀಯ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಹಡಗು-ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆ]] * [[ಏಕ-ಸಮ‌ೂಹದ ಮರುಬಳಕೆ]] * [[ಶಾಖ ಡೀಪಾಲಿಮರೀಕರಣ]] * ರಾಸಾಯನಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ]] ; ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳು * [[ನೈಸರ್ಗೀಕರಣ]] * [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ** [[ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ]] ** [[ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸುವುದು]] ** [[ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ** ಮರುಬಳಕೆ *** [[ಪುನಃಒದಗಿಸುವುದು]] *** [[ಮುಕ್ತ-ವಿತರಣೆ]] ** [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] *** [[ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಉತ್ಪಾದಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ]] *** [[ಎಸೆದಂತೆ ಪಾವತಿಸುವುದು]] ; ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು * [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] * [[ಸಾಲಿಡ್ ವೇಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ]] * [[ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ವೇಸ್ಟರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == * ಆಕರ್ಮ್ಯಾನ್, ಪ್ರ್ಯಾಂಕ್. (1997). ''ವೈ ಡು ವಿ ರಿಸೈಕಲ್?: ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್, ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಕ್''. ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 1-55963-504-5, 9781559635042 * ಪೋರ್ಟರ್, ರಿಚಾರ್ಡ್ C. (2002). ''ದ ಇಕಾನಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಸ್ಟ್''. [[ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಫಾರ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್]]. ISBN 1-891853-42-2, 9781891853425 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wiktionary}} * {{dmoz|Business/Environment/Waste_Management/Recycling/}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರುಬಳಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:Xನ ವಿನ್ಯಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]] n3sl6uo2rtdwbu8pzsd4pc4rvq28v97 0 24685 1375884 1375224 2026-06-27T07:23:12Z Ziv 92051 Copyvio replacement 1375884 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist| <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | Name = ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌‍ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌‌‌‍ | Img = Avenged Sevenfold.JPG | Img_capt = | Img_upright = 1.2 | Background = group_or_band | Origin = [[Huntington Beach, California]], USA | Genre = <!--DO NOT TOUCH GENRES WITHOUT CONSULTING THE TALK PAGE!!!-->[[Hard rock]], [[heavy metal music|heavy metal]], [[metalcore]] (early) | Years_active = 1999–present | Label = [[Good Life Recordings|Good Life]], [[Hopeless Records|Hopeless]], [[Warner Music Group|Warner Bros.]] | Associated_acts = [[Pinkly Smooth]], [[Suburban Legends]], [[Brian Haner]], [[Atreyu (band)|Atreyu]], [[Bleeding Through]], [[Dream Theater]], [[Burn Halo]], [[Good Charlotte]] | URL = [http://www.avengedsevenfold.com www.avengedsevenfold.com] | Current_members = [[M. Shadows]]<br />[[Zacky Vengeance]]<br />[[Synyster Gates]]<br />[[Johnny Christ]] | Past_members = [[The Rev]]<!-- DO NOT ADD "DECEASED' ANYWHERE ON THIS LISTING. — See the musician template instructions for proper formatting. The infobox member field states: "no notation other than names"--><br />[[Dameon Ash]]<br />[[Justin Meacham|Justin Sane]]<br />Matt Wendt }} ಅಮೆರಿಕದ ಖ್ಯಾತ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ '''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್''' ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಬಳಿಯ ಹಂಟಿಂಗ್‌ ಟನ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು ಎಮ್.ಶಾಡೋ, ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್, ರಿದಂ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾದ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' {{Citation needed|date=August 2010}} ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹೆವಿ ಗಿಟಾರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್‌'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಶರಣು ಹೊಡೆದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ರಾಕ್‌ಗೆ ಮರಳಿತ್ತು.{{Citation needed|date=August 2010}} ಆ ನಂತರವೂ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಹೊಸ ಸಂಗೀತಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಬಗೆಯ ತಮ್ಮದೇ ಶೇರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗೀತಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಯಶಸ್ಸಿನ ತುತ್ತ ತುದಿಗೇರಿತು. ಹೀಗೆ ಆನೆ ನಡೆದದ್ದೇ ಹಾದಿ ಎಂಬಂತೆ ಯಶಸ್ಸಿನೆಡೆಗೆ ದಾಪುಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಾ ಹೊರಟಿದ್ದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಘಾತ ನೀಡಿದ್ದು [[೨೦೦೯|2009]]ರಲ್ಲಾದ ತಂಡದ ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್, ದ ರೇವ್ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ. ಅತಿಯಾದ ಮಾದಕಸೇವನೆಯಿಂದ ಜೇಮ್ಸ್ ಮರಣ ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಂಡ ಬಸವಳಿದಂತಾದರೂ, ಆಘಾತದಿಂದ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' ತಂಡ [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]] ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಮೈಕ್ ಪೊರ್ಟ್‌ನೋಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಡೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು [[೨೦೧೦|2010]]ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್ ತಂಡ ಈವರೆಗೆ ಐದು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಳು, ಒಂದು ಲೈವ್ ಆಲ್ಬಂ/ಸಂಕಲನ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ತಾವು ಹೊಂದಿದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಫಲವುಂಡದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಅಮೆರಿಕದ ಹೆವಿಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕೂಡ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಪಾಲಿಗೆ ಸಂದಿದೆ. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ದಶಕದ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. == ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇತಿಹಾಸ == === ಪ್ರಾರಂಭ (1999-2004) === [[ಚಿತ್ರ:avenged sevenfold logo.jpg|thumb|200px|left|ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಲೋಗೊ]] ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡ 1999ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಾಗ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಎಮ್.ಶಾಡೋಸ್, ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯನ್ಸ್, ದಿ ರೇವ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಟ್ ವೆಂಡಟ್. ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡವೇನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಎಮ್.ಶಾಡೋಸ್ ತಮ್ಮ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಬೈಬಲ್‌ನ ಪರ್ವ 4:24ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿರುವ ಕೇನ್ ಹಾಗೂ ಅಬೆಲ್ ಕಥೆಯಿಂದ ಹೆಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಡೆಕರ್, ಆಶ್ಲೆ [http://www.skratchmagazine.com/interviews/INTavengedsevenfold.php ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ವಿತ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102183518/http://www.skratchmagazine.com/interviews/INTavengedsevenfold.php |date=2011-01-02 }} ''ಸ್ಕ್ರಾಚ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್''.</ref> ತಂಡದ ರಚನೆಯ ನಂತರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಗುಪ್ತನಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಶಾಲಾ ದಿನಗಳ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು.<ref>[http://blogsnroses.com/2009/03/30/interview-with-avenged-sevenfold-through-jacky-bam-bam.aspx?ref=rss ಇಂಟಾರ್ವ್ಯೂ ವಿತ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ತ್ರೂ ಜಾಕೀ ಬಾಮ್ ಬಾಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708021033/http://blogsnroses.com/2009/03/30/interview-with-avenged-sevenfold-through-jacky-bam-bam.aspx?ref=rss |date=2011-07-08 }} "ಐ ಥಿಂಕ್ ವಿ ಲ್ ಕೈಂಡ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಡ್ [ದ ಸೂಡೊನೈಮ್ಸ್] ಬಿಫೋರ್ ವಿ ವರ್ ಇನ್ ದ ಬ್ಯಾಂಡ್." ''93.3 ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಮ್‌ಆರ್ ರೇಡಿಯೋ''. ಮಾರ್ಚ್ 5, 2009.</ref> ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ತಂಡ 1999 ಹಾಗೂ 2000ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಡೆಮೊ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪೆಟ್'' ರೂಪು ತಳೆದಾಗ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಿನ್ನೂ 18ರ ಹರೆಯದ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅದು ಅವರ ಮೊದಲ ಲೇಬಲ್, ಗುಡ್ ಲೈಫ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://music.aol.com/album/sounding-the-seventh-trumpet/490617 |title=AOL.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2008-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217053858/http://music.aol.com/album/sounding-the-seventh-trumpet/490617 |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್‌ವಾದಕ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ 1999ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಟು ಎಂಡ್ ದಿ ರಾಪ್ಚರ್ ಎಂಬ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಹಾಡಿನ ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣವಾದಾಗ ಆತನಿಗೆ ಕೇವಲ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ಆಲ್ಬಂ 2002ರಲ್ಲಿ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮರುಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆಗಳಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಮಶ್‌‍ರೂಮ್‌‌ಹೆಡ್ ಹಾಗೂ ಶಾಡೋಸ್ ಫಾಲ್ ರೀತಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಟೇಕ್ ಆಕ್ಷನ್ ಟೂರ್‌‍‌‌‍ನಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಮೆರೆಯಿತು.<ref>ಬ್ರೇಸ್, ಎರಿಕ್. "ದ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್." ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್. [http://www.lexisnexis.com ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್‌] ನ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. " ಶಾಡೋಸ್ ಫಾಲ್, ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹೈ ಆನ್ ಫೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಲೀವ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಎನ್ವಲೋಪ್-ಪುಶಿಂಗ್ ಮೆಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮಶ್ರೂಮ್‌ಹೆಡ್ ವೆಡ್ನಸ್‌ಡೆ ನೈಟ್ ಎಟ್ ಜಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ (703-569-5940)." ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 2004</ref><ref>[http://www.nineronline.com/2.5292/take-action-tour-2003-1.553552 ಟೇಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಟೂರ್ 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506055211/http://www.nineronline.com/2.5292/take-action-tour-2003-1.553552 |date=2009-05-06 }} ''ನೈನರ್‌ಆನ್‌ಲೈನ್''. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2006.</ref> ಓರ್ಥ ಬಾಸ್ಸಿಸ್ಟ್ ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ 2003 ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್'' ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂಚಿನ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸಂಗೀತ ತಂಡ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಗೂ ''ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌'' ಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಂಡ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ವ್ಯಾನ್ಸ್ ವಾರ್ಪಡ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು.<ref>"ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಟಿ ವಾಚ್: ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್." ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ "ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟೀ, Calif.'s ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಟ್ ಎ ಕ್ರಾಸ್‌ರೋಡ್ಸ್. ಕೀಲ್ಟೀ, ಟಾಮ್ "ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ ದ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ ದ ವಾಲ್ ಟೂರ್ ಸ್ಯೂಸೈಡ್ ಮಶಿನ್ಸ್, ದ ಅನ್‌ಸೀನ್ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್" ''ದ ಬೊಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್''. [http://www.lexisnexis.com ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್] ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಅರ್ಲಿಯರ್, ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಶೋವ್ಡ್ ಎ ಡ್ರಮಾಟಿಕ್ ಪ್ಲೈರ್, ಒಪನಿಂಗ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ ವಿತ್ ಎ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಆಫ್ ದ ಥೀಮ್ ಫ್ರಂ ಒಪನಿಂಗ್ ಇಟ್ಸ್ ಸೆಟ್ ವಿತ್ ಅ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಆಫ್ ದ ಥೀಮ್ ಫ್ರಂ "ದ ಎಕ್ಸೋರಿಸ್ಟ್" ಬಿಫೋರ್ ಕಂಬೈನಿಂಗ್ ಇಂಪ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಹಾರ್ಮೋನೀಸ್ ವಿತ್ ಎ ಮಸ್ಕ್ಯುಲಾರ್ ಮೆಲೊಡಿ ದಟ್ ರಿಕಾಲ್ಡ್ ಅರ್ಲೀ ಎ.ಎಫ್.ಐ."</ref><ref>[http://www.unratedmagazine.com/Document.cfm?Page=Articles/index.cfm&amp;Article_ID=66 ವ್ಯಾನ್ಸ್ ರ್ಯಾಪ್ಡ್ ಟೂರ್ 2003 ನ್ಯೂಸ್] ''ಅನ್‌ರೇಟೆಡ್ ಮ್ಯಾಗ್‌ಜೀನ್ ''. ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಕಟಣೆ.</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಾನ್ಸ್ ವಾರ್ಪಡ್ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಅನ್‌ಹೋಲಿ ಕನ್‌ಫೆಶನ್ಸ್ ಹಾಡಿಗೆ ವೀಡಿಯೋ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಅದು ನಂತರ ಎಮ್‌ಟಿವಿ2ನ ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ‍್ಸ್ ಬಾಲ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿ ಜನಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>"ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ್ಸ್ ಬಾಲ್ ಸ್ಪೌನ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್" ''ಬಿಪಿಐ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ವೈರ್''. "ಹಿಯರ್ ಇಸ್ ದ ಎಮ್‌ಟಿವಿ2 ಹೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಗರ್ಸ್ ಬಾಲ್, 2" ಟ್ರಾಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್... ಡಿಸ್ಕ್ ಒನ್... 'ಅನ್‌ಹೊಲೀ ಕನ್ಫೆಶನ್ಸ್,' ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್." ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2004</ref> ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್'' ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಹೋಪ್‌ಲೆಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. === ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್ '' (2005—2007) === ತಂಡದ ಮೂರನೇ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಈವಿಲ್'' 2005 ಜೂನ್ 7ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' 200ರ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ #30ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿತ್ತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ 30 ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಬಿಕರಿಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>ವಿತ್‌ಮಿರ್, ಮಾರ್ಗೊ [https://web.archive.org/web/20090426223401/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/article_display.jsp?vnu_content_id=1000961567 ಕೋಲ್ಡ್‌ಪ್ಲೇ ಅರ್ನ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ 200 ನಂ. 1] ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್''. ಜೂನ್‌ 8, 2005</ref><ref>[http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-665437.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್'s "ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್" ಅನ್‌ಲೀಶ್ಡ್ ಜೂನ್ 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090507100505/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-665437.html |date=2009-05-07 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಜೂನ್‌ 22, 2005</ref> ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಈ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಅನ್ನಬಹುದಾದ ಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ocregister">[https://web.archive.org/web/20090507152142/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-9428621_ITM ವಾರ್ಪ್ಡ್ ಟೂರ್ ಔಟ್‌ಲಸ್ಟೆಡ್ ಬೈ ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಟೀನೆಜರ್ಸ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್] ''ದ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟೀ ರಿಜಿಸ್ಟರ್''. ಜುಲೈ 6, 2007 ಆದರೆ ಈ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೆಟಾಕೋರ್‌‍ಗೆ ಬದಲಾದೆವು ಆದರೆ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಇದರಿಂದ ಹೊರಬರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಯಾಕೆ ಕಿರಿಚುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದೂ ನಮಗೆ ಎಂದೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ, ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, '(Bleep) this, ನಮಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.ನವು ಇನ್ನೊಂದು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.'"</ref><ref>"ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಇವಿಲ್." ''ದ ನ್ಯೂಸಿಲೆಂಡ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ''ಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ನೆಕ್ಸಿಸ್'' ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.lexisnexis.com ]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2005. " ಆದರೆ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವೋದ್ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೋಲ್ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಮ್ ಒಂದು ಘರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಗುರುಗುಟ್ಟುವಂತಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಮೆಟಲ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೆಟಲ್‌ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾದರು."</ref> ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರೌಲ್‌ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಹೊರತಾದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿತ್ತು. ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ತರಬೇತಿದಾರ ರಾನ್‌ ಆಂಡರ್ಸನ್‌ (ಅವರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಲ್‌ ರೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್‌ ಕಾರ್ನೆಲ್‌ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ) ಜೊತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹೊಸದೊಂದು ಸಾಧನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. “ಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿಯೂ ’ಗ್ರಿಟ್‌’ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಆಲ್ಬಂ” ಎಂಬ ಮೆಚ್ಚುನುಡಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಕೇಳಿ ಬಂತು.<ref name="ocregister"/><ref>[http://www.blistering.com/fastpage/fpengine.php/link/1/templateid/10992/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸಂದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910201708/http://www.blistering.com/fastpage/fpengine.php/link/1/templateid/10992/ |date=2011-09-10 }} ''ಬ್ಲಿಸ್ಟರಿಂಗ್''.</ref> ಹಲವಾರು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು 2006ರಲ್ಲಿ ಒಝಾಫೆಸ್ಟ್‌ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಆರ್&amp;ಬಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌, ರಿಹನ್ನಾ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್, ಪ್ಯಾನಿಕ್‌ ! ಎಟ್‌ ದಿ ಡಿಸ್ಕೋ, ಎಂಜೆಲ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಏರ್ ವೇವ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬ್ಲಂಟ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ, ಫಿಯರ್ ಅಂಡ್ ಲೋಥಿಂಗ್ ಇನ್‌ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌ ಕೃತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಪಡೆದ ತಮ್ಮ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ” ಹಾಡಿಗೆ MTV ವೀಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ ನ್ಯೂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/12/29/avenged-sevenfold-drummer-jimmy-the-rev-sullivan-dead-at-28/ Rollingstone.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315032855/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/12/29/avenged-sevenfold-drummer-jimmy-the-rev-sullivan-dead-at-28/ |date=2010-03-15 }} ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್''.</ref> ಪುನಃ ವ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವಾರ್ಪಡ್ ‍ಟೂರ್‌‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ತಂಡ ಈ ಬಾರಿ ತನ್ನದೇ ಆದ “ಸಿಟೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌ ಟೂರ್” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>''ವಾರ್ಮರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್'' ಮೂಲಕ [http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-669408.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌ನ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸಿಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎವಿಲ್ ಟೂರ್ 2005 ಟು ಬಿಗಿನ್ ] {{Webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20180417070958/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-669408.html |date=2018-04-17 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2005.</ref> ಈ ನಡುವೆ ಅವರ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ” ಹಾಡು ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರಾಕ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ #2ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮಾಡರ್ನ್‌ ರಾಕ್‌ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ #6ನೇ ಸ್ಠಾನಕ್ಕೇರಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ವೀಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿ MTV’s ಟೋಟಲ್‌ ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ #1ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು.<ref name="mtvappetite">ಮಾಸ್, ಕೊರೆ [http://www.mtv.com/bands/a/avenged_sevenfold/news_feature_060103/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಅಪೆಟೈಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಅಪೆಟೈಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320012721/http://www.mtv.com/bands/a/avenged_sevenfold/news_feature_060103/ |date=2015-03-20 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ''.</ref> ಈ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಆಲ್ಬಂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ನ ಮೊದಲ ಸುವರ್ಣ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&amp;newsitemID=48463 Roadrunnerrecords.com]</ref> ಇದು ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟೀನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಭಾಜನವಾಯಿತು. === ಸೆಲ್ಫ್‌ ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ (2007—2008) === [[ಚಿತ್ರ:Zackyvengence(by Scott Dudelson).jpg|thumb|150px|left|2007ರಲ್ಲಿಯ ಜಾಕೀ ವೆಂಗೆಯನ್ಸ್.]] ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸು ಅವರಿಗೆ 2006ರ ಓಝ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ಫೋರ್ಸ್‌, ಲ್ಯಾಕುನಾ ಕಾಯಿಲ್‌, ಹೇಟ್‌ಬ್ರೀಡ್‌, ಡಿಸ್ಟರ್ಬಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಡಾನ್‌ ಮುಂತಾದ ಖ್ಯಾತ ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್‌ನ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ತಂಡಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತಂಡ ತನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು.<ref>ಹ್ಯಾರೀಸ್, ಕ್ರಿಸ್ [http://www.mtv.com/news/articles/1532120/20060519/avenged_sevenfold.jhtml ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಡ್ ಫಾರ್ ಒಜ್‌ಫೆಸ್ಟ್ಸ್ ಮೈನ್ ಸ್ಟೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817061824/http://www.mtv.com/news/articles/1532120/20060519/avenged_sevenfold.jhtml |date=2007-08-17 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ ನ್ಯೂಸ್''. ಮೇ 21, 2006</ref> ಈ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಅಮೆರಿಕ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, (ಯೂರೋಪ್‌ನ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ), ಜಪಾನ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ಸುಧೆ ಹರಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡ ತಂಡ ಕೊನೆಗೆ ತಾವು ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಮ್ಮ 2006ರ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="mtv100406">ಮೊಸ್, ಕೋರೆ [http://www.mtv.com/news/articles/1542300/20061003/avenged_sevenfold.jhtml ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಸೀಕ್ ರ್ಯಾಟ್-ಇನ್‌ಫೆಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ಯಾರೆಜ್ ಟೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಲ್‌ಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100902172713/http://www.mtv.com/news/articles/1542300/20061003/avenged_sevenfold.jhtml |date=2010-09-02 }} ''ಎಮ್‌ಟಿವಿ ನ್ಯೂಸ್''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2009</ref> ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌, ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂನ ಹೆಸರನ್ನು-ತಂಡ ಇದಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ತಾನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿತು- “ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌ ಭಾಗ 2” ಅಥವಾ “ವೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌ ಭಾಗ 2” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮೇಲ್ತೋರಿಕೆಗೆ ಹಳೆಯ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಹೊಸ ಬಗೆಯ ಗ್ರಿಟ್ಟಿಯರ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="mtv100406"/><ref>ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್, ಡಿಕ್ಸನ್ [http://punktv.ca/news/105/ARTICLE/3089/2008-01-05.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್ವೂ ವಿತ್ ಜಾನೀ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006000924/http://punktv.ca/news/105/ARTICLE/3089/2008-01-05.html |date=2009-10-06 }} ''ಪಂಕ್‌ಟಿವಿ''. ಜನವರಿ 5, 2008.</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ, ಮಂತ್ರಮುಗ್ದರನ್ನಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಂಡ “''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್'' ‌” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯನ್ನು 2007 ಜುಲೈ 17ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-750412.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಬ್ರಿಂಗ್ಸ್ "ಆಲ್ ಎಕ್ಸೆಸ್" ಟು ದ ಬಿಗ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190326063942/http://www.marketwire.com/press-release/Warner-Bros-Records-750412.html |date=2019-03-26 }} ''ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೈರ್''. ಜುಲೈ 6, 2007</ref> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ #1 ಡಿ.ವಿ.ಡಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ “''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌'' ” ತಂಡದ 8 ವರ್ಷಗಳ ಲೈವ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೇಜ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[Strung Out on Avenged Sevenfold: Bat Wings and Broken Strings]] ಹಾಗೂ [[Strung Out on Avenged Sevenfold: The String Tribute]] ಎಂಬ ಎರಡು ಟ್ರೈಬ್ಯೂಟ್‌ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಕೂಡ 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡವು. 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು ತಂಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌'', ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200ರಲ್ಲಿ #4 ನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸುಮಾರು 90 ಸಾವಿರ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Billboard">[http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003669047 ಈಗಲ್ಸ್ ಪ್ಲೈ ಪಾಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟ್ನೀ ಟು ಡಿಬಟ್ ಎಟ್ ನಂ. 1"], ''Biliboard.com'', ನವೆಂಬರ್ 7, 2007.</ref> ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಎರಡು ಏಕ ಸಂಗೀತಗಳಾದ, “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೇಮ್‌” ಹಾಗೂ “ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ಈಸಿ” ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. 2007 ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ “ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಪೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌” ಹಾಡಿಗೆ ಎನಿಮೇಷನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ವೀಡಿಯೋ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಾಡಿನ ವಿಷಯ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರು ಅದನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ MVI ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮೂರನೇಯ ಏಕಸಂಗೀತ, “ಆಫ್ಟರ್ ಲೈಪ್‌” ಹಾಗೂ ಅದರ ವೀಡಿಯೋ 2008 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಏಕಸಂಗೀತ, “ಡಿಯರ್ ಗಾಡ್‌” 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯುಳ್ಳ ಆಲ್ಬಂನ ಐದುಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳು ಬಿಕರಿಯಾದವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕೆರಾಂಗ್! ಅವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ “ಆಲ್ಬಂ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್” ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು <ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/general_music_news/avenged_sevenfold_won_kerrangs_album_of_the_year_award.html ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ವಾನ್ ಕರಂಗ್‌ನ 'ಆಲ್ಬಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್' ಪ್ರಶಸ್ತಿ] ''ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಗಿಟಾರ್''. ಆಗಸ್ಟ್‌ 22, 2008</ref> === ''ಲೈವ್ ಇನ್ ದಿ ಎಲ್‌ಬಿಸಿ ಆಂಡ್‌‌ ಡೈಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ರಫ್‌ '' (2008—2009) === ಅವೆಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತನ್ನ 2008ರ ಟೇಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಯಾಸ್‌ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆಟ್ರೆಯು, ಬುಲೆಟ್‌ ಫಾರ್ ಮೈ ವಾಲೆಂಟೈನ್, ಬ್ಲೆಸ್‌ ದಿ ಫಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಈಡಿಯಟ್‌ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿಸಿತು.<ref name="buzznet">{{Cite web |url=http://www.buzznet.com/web/music/journals/entry/2461301 |title=ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್: ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ವುಡ್‌ಹ್ಯಾವ್ ’ಸ್ಕೇರ್ಡ್ ದ ಎಮೊ ಕಿಡ್ಸ್’ ಆನ್ ರ್ಯಾಪ್ಡ್ ಟೂರ್ |access-date=2010-09-13 |archive-date=2008-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080608010512/http://www.buzznet.com/web/music/journals/entry/2461301 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಲೀವ್ ಇನ್‌ ದಿ ಎಲ್‌ಬಿಸಿ &amp; ಡೈಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್ ದಿ ರಫ್‌'' ನ ಎರಡು-ಡಿಸ್ಕ್‌, ಬಿ-ಸೈಡ್ಸ್‌ ಸಿಡಿ ಹಾಗೂ ಲೈವ್ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅವರು, ಪಂಥೇರಾದ “ವಾಕ್‌”, ಐರನ್‌ ಮೈಡನ್‌ನ “ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬ್ಲೇಡ್‌” ಹಾಗೂ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಸಬ್ಬತ್‌ನ “ಪ್ಯಾರನಾಯ್ಡ್‌” ಮುಂತಾದ ಪ್ರಧಾನ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಮುದ್ರಸಿದರು.<ref name="buzznet"/><ref>[http://www2.kerrang.com/2008/06/maiden_heaven_track_listing_re.html ಕೆರಾಂಗ್!][http://www2.kerrang.com/2008/06/maiden_heaven_track_listing_re.html ಮೇಯ್ಡನ್ ಹೆವನ್ ಟ್ರಾಕ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ರಿವೀಲ್ಡ್!] ಕೆರಾಂಗ್! ಜೂನ್ 12, 2008.</ref><ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-to-cover-black-sabbath/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಟು ಕವರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಸಬ್ಬಾತ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಜನವರಿ 12, 2009</ref> ಅವರು ಆಫ್ಟರ್ ಲೈಫ್‌, ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ಈಸಿ, ಬ್ಯಾಟ್‌ ಕಂಟ್ರಿ, ಬೀಸ್ಟ್ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಹ್ಯಾರ್ಲೊಟ್ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಷ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ಐದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗಿಟಾರ್ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್ ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಗಿಟಾರ್ ಸೋಲೋ ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ರಿಫ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-guitar-tutorial-dvd-announced/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಗಿಟಾರ್ ಟ್ಯೊಟೋರಿಯಲ್ ಡಿವಿಡಿ ಅನೌನ್ಸ್‌ಡ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2009.</ref> ಲೀಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೀಡಿಂಗ್‌ನ ಸೋಲ್ಡ್‌-ಔಟ್‌ ಸಂಗೀತಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ತಂಡ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋ ಅವರ ಗಂಟಲುನೋವಿನಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಲೀಡ್ಸ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರ ರೀಡಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref>[http://avengedsevenfold.com/news/important-reading-performance ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್/ರೀಡಿಂಗ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100418194247/http://www.avengedsevenfold.com/news/important-reading-performance |date=2010-04-18 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> ಹಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ತಂಡ ತನ್ನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿತು.<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/avenged-sevenfold-postpone-tour-dates ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಮುಂದೂಡಿದ ಪ್ರವಾಸದ ದಿನಾಂಕಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003131540/http://www.avengedsevenfold.com/news/avenged-sevenfold-postpone-tour-dates |date=2009-10-03 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕಛೇರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> === ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್ '' (2009—ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ) === 2009 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಹೊರತರಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/news/a7x-we-wanted-to-cover-mr-bungle/ ವಿ ವಾಂಟೆಡ್ ಟೊ ದವರ್ ಮಿ.ಬಂಗಲ್ ] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಜನವರಿ 12, 2009</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 2009ರ ಮೇ 16-17ರಂದು ನಡೆಯಲಿದ್ದ ರಾಕ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ರೇಂಜ್‌ನಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡ ಹೇಳಿತ್ತು.<ref>[http://www.avengedsevenfold.com/news/rock-range ರಾಕ್ ಆನ್ ದ ರೇಂಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217161321/http://www.avengedsevenfold.com/news/rock-range |date=2009-02-17 }} ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಕಛೇರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''.</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 16ರಂದು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್ ನ ನೋಕಿಯಾ ಥೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡ ಸ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಗನ್ಸ್‌ ಎನ್‌’ ರೋಸಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ “ಇಟ್ಸ್‌ ಸೋ ಈಸೀ” ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.metalhammer.co.uk/tag/avenged-sevenfold-slash/ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮ್ ವಿತ್ ಸ್ಲ್ಯಾಷ್] ''ಮೆಟಲ್ ಹ್ಯಾಮರ್''. ಎಪ್ರಿಲ್ 17, 2005.</ref> ಸ್ಲ್ಯಾಷ್‌ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಸೋಲೋ ಆಲ್ಬಂ “''ಸ್ಲ್ಯಾಷ್'' ‌”ನ “ನಥಿಂಗ್ ಟು ಸೇ” ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ತಂಡದ ಇತರರು ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗೆ ಫಾಲೋ-ಅಪ್‌ ಮಾಡಲು ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಜೂನ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಅನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ''ಲವ್‌ಲೈನ್‌‌'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ ಮೂಲತಃ ಹೊಸತನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಂತರದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್‌, ಹೆಚ್ಚು ರಾಕ್‌ ಪ್ರಣೀತ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಆಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಗತಿಶೀಲವೂ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಗತಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. “ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇದಾಗಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದೂ ಶಾಡೋಸ್‌ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. 2009 ಜುಲೈ 15ರಂದು ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಮೈಸ್ಪೇಸ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವೆಲ್ಲವೂ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಶಾಡೋಸ್‌, ಹಾಗಿದ್ದೂ, ತಾವಿನ್ನೂ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದರು. ನವೀಕರಣಗೊಂಡ ದಿನವೇ ''ವೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಫಾಲನ್‌'' ಗೋಲ್ಡ್‌‌‍ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2ರಂದು ನಡೆಯುವ ಸೋನಿಸ್‌ಸ್ಪಿಯ್‌ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂಡ ಅಂತಿಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇದಾದ ಬಳಿಕ ತಾವೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಗೆ ತೆರಳಿ ಹೊಸ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ತಯಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ರೆಕಾರ್ಡ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಫಾಲೋ ಅಪ್‌ ಅನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/upcoming_releases/avenged_sevenfold_to_begin_new_album_after_tour.html Ultimate- ಗಿಟಾರ್.com]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Erikkalaurenpic.jpg|210px|thumb|right| 2007ರಲ್ಲಿ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೋಲ್ಡ್.]] 2009 ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ತಂಡದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟರು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದು ತಮ್ಮದೇ ಆಲ್ಬಂ ತಯಾರಿಕೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತದ್ದಾದ ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರು. “ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ನಮಗೆ ಹಾಗೂ ನಿಮಗೆ ನ್ಯಾಯವೊದಗಿಸಿವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬರುವವರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿ-ತೀಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡ, ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನೀಯರ್‌‍ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಈ ಕನಸು ನನಸು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿಯೇ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೊಸದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಂತೂ ಖಚಿತ...” ಎಂದು ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತಮ್ಮೊಳಗನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್‌ ಗಿಟಾರ್‌‌‍ನ ದಶಕದ ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಬಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಮೆಟಾಲಿಕಾ ಪಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/2009/12/24/avenged-sevenfold-make-ultimate-guitars-top-ten-bands-of-the-decade/ Wordpress.com]</ref> ಕೆರಾಂಗ್! ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಡೋಸ್‌, “ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ರೆಕಾರ್ಡ್‌. ಸಂಗೀತ ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗಗಳು ಕೂಡ ಬಹುಕಾಲ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿ. ಸಂಗೀತ ಅಪ್ಪಟ ಇಲ್ಲಿಯ ಮಣ್ಣಿನದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಕ್‌ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನು, ತಮಾಷೆಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು, ಪಿಯಾನೋ, ಕಾಯರ್, ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಗೂ ನೀವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ನವೀನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲಿವೆ. ಇನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಬೇಕೆಂದರೆ, ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಲನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಣಕಾಸು, ಧರ್ಮ, ಯುದ್ಧ, ನಮ್ಮದೇ ಸರ್ಕಾರಗಳ ವರ್ತನೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಗತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕಂದಮ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಾಸ್ತವದಿಂದ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಂತರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡಿದೆ” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ತುಂಬು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.<ref name="Wordpress.com">[http://deathbatnews.wordpress.com/2010/01/10/m-shadows-talks-new-record-to-kerrang-in-dec-31st-issue/ Wordpress.com]</ref> 2010 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ವಿಟರ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ಅವರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸಂದೇಶ ಉಲಿದಿತ್ತು. “ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಡ್ರೈವ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಹಾಡು ಕೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ” ಎಂದಿದ್ದರು ಝಾಕಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-new-album-recording-complete/|title=Avenged Sevenfold New Album Recording Complete|publisher=''[[Metal Hammer]]''|accessdate=April 22, 2010|date=April 19, 2010}}</ref> ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಏಕಗಾನ “ನೈಟ್‌ಮೇರ್” ನ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010 ಮೇ 18ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಂಡದ ಈ ಐದನೇ ಸ್ಟುಡೀಯೋ ಆಲ್ಬಂ 2010 ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. <ref name="A7X-5th-Blabber">{{cite web|url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=139734|title=AVENGED SEVENFOLD To Release ''Nightmare'' Single This Month|date=May 7, 2010|accessdate=May 12, 2010|work=[[Blabbermouth.net]]|publisher=[[Roadrunner Records]]}}</ref><ref name="Nightmare-MH">{{cite web|url=http://www.metalhammer.co.uk/news/avenged-sevenfold-nightmare-further-details-made-available/|title=Avenged Sevenfold ''Nightmare'' – Further Details Made Available!|publisher=''[[Metal Hammer]]''|date=May 7, 2010|accessdate=May 12, 2010}}</ref> ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ''Amazon.com'', ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2020 ಮೇ 6ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref name="Nightmare-MH"/><ref>{{cite web|url=http://deathbatnews.wordpress.com/2010/05/06/youll-have-a-nightmare-on-may-18th/|title=YOU’LL HAVE A ''NIGHTMARE'' ON MAY 18|publisher=''Deathbat News''|date=May 6, 2010|accessdate=May 12, 2010}}</ref> ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ, 2010 ಮೇ 12ರಂದು, ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್‌ ಎಂಬ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಅದರ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದರು. {{cquote|[...] The new album, ''Nightmare'', is dedicated to ''[[The Rev]]'' memory and although it's not exactly a concept album, it does center around The Rev. The eeriest thing about it is there is a song on the album called "Fiction" (a nickname The Rev gave himself) which started out with the title "Death". And the song was the last song The Rev wrote for the album, and when he handed it in, he said, that’s it, that’s the last song for this record. And then 3 days later, he died.<ref name="Nightmare-Album">{{cite web|url=http://deathbatnews.wordpress.com/2010/05/13/tons-of-details-on-avenged-sevenfold-entitled-nightmare/|title=TONS OF DETAILS ON AVENGED SEVENFOLD ENTITLED ALBUM ''NIGHTMARE''|date=May 13, 2010|accessdate=May 13, 2010|publisher= ''Deathbat News''}}</ref>}} ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಲ್ಬಂನ ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಜುಲೈ 27ರಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="drummer-blabbermouth">{{cite web| url= http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=140059| title= Late AVENGED SEVENFOLD Drummer 'Appears' On Band's New Album| work= [[Blabbermouth.net]]| publisher= [[Roadrunner Records]]| date= May 14, 2010| accessdate= May 14, 2010}}</ref> ಸಂಗೀತ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಂದ ಈ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಸಂಗೀತಾಭಿಮಾನಿಗಳು ತೆರೆದ ಹೃದಯದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.’ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌’ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂಗೆ 9.1 ಅಂಕ ದೊರಕಿದ್ದು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ==== ದಿ ರೇವ್ ಅವರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ==== 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು 28ರ ಹರೆಯದ ಡ್ರಮ್ಮರ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ “ದಿ ರೇವ್” ಸಲ್ಲಿವನ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>[http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&amp;newsitemID=132643 RoadRunnerRecords.com]</ref> ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಸಾವಿನ ರಹಸ್ಯ ಬಗೆ ಹರಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=9438887</ref> ಅಂತೂ 2010 ಜೂನ್‌ 9ರಂದು ಮರಣದ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯ ಹೊರಬಿತ್ತು. “ಆಕ್ಸಿಕೊಡೋನ್‌, ಆಕ್ಸಿಮಾರ್ಫೋನ್‌, ಡೈಯಾಜೆಪಮ್‌/ನಾರ್ಡಿಯಾಜೆಪಮ್‌ ಹಾಗೂ ಇಥನಾಲ್‌ ಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಪಾಲಿಡ್ರಗ್ ಇಂಟಾಕ್ಸಿನೇಷನ್‌ನಿಂದ” ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು <ref>{{Cite web |url=http://www.rollingstone.com/music/news/17386/112469 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922134520/http://www.rollingstone.com/music/news/17386/112469 |url-status=dead }}</ref>. ಈ ಕುರಿತು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡ, ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಮರುಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. {{bquote|It is with great sadness and heavy hearts that we tell you of the passing today of Jimmy “The Rev” Sullivan. Jimmy was not only one of the world's best drummers, but more importantly he was our best friend and brother. Our thoughts and prayers go out to Jimmy's family and we hope that you will respect their privacy during this difficult time.<ref>[http://www.facebook.com/notes/avenged-sevenfold/jimmy-the-rev-sullivan/228040186985 Facebook.com]</ref>}} ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ಕುಟುಂಬ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆತನನ್ನು ಪೊರೆದ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಆತನ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. {{bquote|"We would like to thank all of Jimmy's fans for the heartfelt comments that have been posted – it is comforting to know that his genius and antics were appreciated and that he was loved so much. Our hearts are broken – he was much too young to fall. Óg agus saor go deo (forever young and free)"<ref>[http://www.ryansrockshow.com/php2/news/37-tidbits/1375-jimmy-the-rev-sullivan-family-thanks-fans-for-support.html Ryansrockshow.com]</ref>}} ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ರ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದ ಅನುಕಂಪದ ಮಾತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೆನೆಜರ್ ಲ್ಯಾರಿ ಜಾಕೊಬ್ಸನ್‌ ಅವರು ಸಲ್ಲಿವಾನ್ ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲರ ಜೊತೆಗೆ ಹೇಗೆ ದಯಾಳುವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜಾಕೋಬ್ಸನ್‌ ಅದೇ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ{{bquote|He was expressive. He'd tell you how he felt about you – you didn't wonder because he'd put his arm around you," he said. "He knew how to tell his friends he loved them." <ref>[http://www.myfoxla.com/dpp/entertainment/dpg-Drummer-Avenged-Sevenfold-Found-Dead-fc-20091229 Myfoxla.com]</ref>}} ಸುಮಾರು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗೀತಗಾರರು ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ನ ಸಾವಿಗೆ ದುಃಖ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/in-memory-of-jimmy-the-rev-sullivan/ Wordpress.com]</ref> ಜನವರಿ 5, 2010ರಂದು ಖಾಸಗಿ ದೇಹ ಧಫನ್‌ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ದಿ ರೆವ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಫೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿನಿಯರ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಹ್ಯಾನರ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 6, 2010ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ರ ದೇಹವು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟಾನ್ ಬೀಚ್‌ನ ಗುಡ್ ಶೆಫರ್ಡ್ ಸಿಮೆಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=46102374 ]</ref> 2010 ಜನವರಿ 13ರಂದು ಕೆರಾಂಗ್!ನ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತ ನುಡಿಚಿತ್ರವೊಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಮಡಿದ ಸಂಗೀತಕಾರನಿಗೆ ಅಂತಿಮ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://deathbatnews.wordpress.com/2010/01/12/issue-1295-of-kerrang-features-tribute-to-the-rev-zacky-v-forever/ Wordpress.com]</ref> ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಝಾಕಿ ವಿಂಜೆಯಾನ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸ್ನೇಹಿತನ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, “ನಾನು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿಯೂ ಜಿಮ್ಮಿ ನನ್ನೊಂದಿಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಣ್ಣೀರುಗರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದಿನಿಂದ ನಾನು ಹೊಸ ಬದುಕನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದ್ದೇನೆ..ಎಂದೆಂದಿಗೂ” ಎಂದು ಕಂಬನಿ ಮಿಡಿದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://twitter.com/Vengenz1/status/7677192948 |title=Twitter.com |access-date=2012-07-23 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421201651/http://twitter.com/Vengenz1/status/7677192948 |url-status=dead }}</ref> ===== ಪರಿಣಾಮಗಳು ===== ದಿ ರೇವ್‌ ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wordpress.com"/> “ನಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ನ್ಯಾಯವೊದಗಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಶಬ್ದ ಭಂಡಾರ ನನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಸಮಯ ಎಂದು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಹನೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ. ಇನ್ನುಳಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯೇನು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದೆ. ಜಿಮ್ಮಿಯೊಂದಿಗಿನ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಭರವಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಕುರಿತು ಈಗ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಯಾತನಾಮಯ. ಆದರೆ, ನಾವು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಂದರೆ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಗಲಿದ ಜಿಮ್ಮಿಗೆ, ಜಿಮ್ಮಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಆತ ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಾಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ, “ನೋಡ್ತಾ ಇರು, ಈ ಹಾಡು ಮಾತ್ರ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಿಂದ ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ಆಗ ನಾನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಆತ ಹೇಳಿದ್ದು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಂದು ನನಗೆ ಖಂಡಿತಾ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ಸಹನೆ ಇರಲಿ. ನಾವು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಸಂಕಟದಾಯಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕೋ ನಮಗಂತೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ ನೆನಪಿಗೋಸ್ಕರವಾದರೂ ನಾವಿದನ್ನೂ ಮಾಡಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ನಂತರ, ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು?” ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/m-shadows-talks-about-rev |title=AvengedSevenfold.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831043436/http://www.avengedsevenfold.com/news/m-shadows-talks-about-rev |url-status=dead }}</ref> ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಬೀಚ್‌ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಜಿಮ್ಮಿ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ನ ಪೋಷಕರಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಹಾಗೂ ಜೋಸೆಫ್‌ ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೊಲ್ಡ್‌‌ನ ಈ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಆತನ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌ಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪೂರೈಸಿದ್ದ-ಅದನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಹಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು ಎಂದೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಹಾಡು ಬರೆದ ನಂತರ ಆತ ತನ್ನ ಹಾಡುಗಳ, ಪಿಯಾನೋ ಹಾಗೂ ಡ್ರಮ್‌ನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅದೆಲ್ಲದನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನೆದುರು ನುಡಿಸುವಾಗ ನಂತರ ಸೇರಿಸಬಹುದಾದ ಗಿಟಾರ್‌‌‍ನ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಆತನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಾನೆಷ್ಟು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ, ಗೌರವಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆತನೆದುರಿಗೇ ಹೇಳಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಮಾತನಾಡಿದ ಬಾರ್ಬರಾ, “ಜಿಮ್ಮಿ ಕೆಲವೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದ. ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಗೌರವವಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದಾದರೂ ಆತನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ “ಜಿಮ್ಮಿ”ಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಅನ್ನೂ ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆತ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ದೊರೆತ ವರ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HBindependent.com">[http://www.hbindependent.com/articles/2010/02/12/top_stories/hbi-pipeline02182010.txt HBindependent.com]</ref> ಅವರ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ದಿ ರೇವ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="HBindependent.com"/> 2010 ಫೆಬ್ರುವರಿ 17ರಂದು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಾವು ದ ರೇವ್‌ ಅವರ ಸ್ಥಾನ ತುಂಬಿದ್ದ [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್|ಡ್ರೀಮ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]] ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌ ಪೊರ್ಟನೊಯ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟುಡೀಯೋವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. “ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ತುಂಬಾ ಜಿಮ್ಮಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಜಿಮ್ಮಿ ಈ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಈಗ ನಮ್ಮ ಹೊಣೆ. ಜಿಮ್ಮಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದ ಮೈಕ್‌ ಪೊರ್ಟನೊಯ್‌ ಅವರಿಗೆ ಜಿಮ್ಮಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದನದ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಒದಗಿದ ಗೌರವ ಎಂದುಕೊಂಡು ಮೈಕ್‌ ಅವರೂ ಮರುಮಾತನಾಡದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನೇ ಜಿಮ್ಮೀ ಕೂಡ ಬಯಸಿದ್ದ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌‌ನಂಥ ಪ್ರತಿಭೆ ಜಿಮ್ಮಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತು ಅಷ್ಟೊಂದು ಆರಾಧನಾಭಾವನೆ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿರಾಳ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆ ಸಹೋದರ ಇಂದು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆತನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಡಮೂಡಿದ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಆತನ ಸತ್ವ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾಲ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆತ ಒಂದು ದಂತಕತೆ ಅಥವಾ, ಅದನ್ನು ಹೀಗೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆತನ ಅಭಿಮಾನಗಳ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಿಮ್ಮಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ನಾವೂ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದು ಮನಬಿಚ್ಚಿ ನುಡಿದಿದ್ದರು ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದವರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |title=AvengedSevenfold.com |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822033125/http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಜೊತೆಯೇ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಂಡ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌, “ಈ ಪ್ರವಾಸ ಸರಣಿಯ ಬಳಿಕ ಏನಾಗುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಮಗ್ಯಾರಿಗೂ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಗುವಿಗೂ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸುವುದಷ್ಟೇ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಗುರಿ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರ ಮನದಲ್ಲೂ ರೇವ್‌ ಚಿರಕಾಲ ಬಾಳಬೇಕು ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಆಸೆ” ಎಂದಿದ್ದರು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌ನ ಅಂತಿಮ ಆಲ್ಬಂ ಹಾಗೂ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ನ ಬರವಣಿಗೆಯಾದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ವಾರ್ನರ್ ಸಹೋದರರು ಜುಲೈ 27ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ( ಡ್ರೀಮ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ಮೈಕ್‌ ಪೊಟೊನಾಯ್ ಸಲ್ಲಿವನ್‌ ಬರೆದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಡ್ರಮ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೂ ಹೋಗಲಿದ್ದಾರೆ.)<ref>http://www.ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್.com/#/news/avenged-sevenfold-returns-with-nightmare-1004106062.story{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' ಹಾಡುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ''ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ‌200ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂಬಂತೆ, 163,000 ಘಟಕಗಳಷ್ಟು ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/content_display/industry/e3i33196e5b482225222fc6fa25b154de7d|title=Avenged Sevenfold Tops Billboard 200|date=August 4, 2010|work=Billboard|accessdate=August 5, 2010}}</ref> == ಸಂಗೀತದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಶೈಲಿ === ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥದ್ದು. ತಂಡದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವದ ಮೂಸೆಯಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವಂಥದ್ದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಂಡದ ಚೊಚ್ಚಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸೆವೆಂಥ್‌ ಟ್ರಂಪೆಟ್‌'' ಮೆಟಕೋರ್ ಸದ್ದಿನಿಂದಲೇ ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು. ಹಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ತಿರುವುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ, ಪಂಕ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೈದಳೆದ “ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್‌” ಹಾಗೂ ಪಿಯಾನೋ ಪ್ರಧಾನ ಲಾವಣಿ “ವಾರ್ಮನೆಸ್‌ ಆನ್ ದಿ ಸೋಲ್‌”.<ref>[http://www.globaldomination.se/reviews/avenged-sevenfold-sounding-the-seventh-trumpet ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್: ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025011706/http://www.globaldomination.se/reviews/avenged-sevenfold-sounding-the-seventh-trumpet |date=2008-10-25 }} ''ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡಾಮಿನೇಶನ್''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2007.</ref> ''ವೇಕಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಲನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ತಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಮೊದಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಗೀತದ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು. ತಂಡದ ''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌'' ಡಿ.ವಿ.ಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮುಡ್‌ರಾಕ್‌ ಈ ಮೀರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, “''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಸವೆಂಥ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' ‌” ನಂತರ ತಂಡವನ್ನು ನಾನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ''ವೇಕಿಂಗ್ ದ ಫಾಲನ್‌‌'' ನನ್ನು ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಪೂರ್ತಿ ಕಿರುಚುವಿಕೆಯೇ ಇದೆ. ನಾವು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ಆಲ್ಬಂ ಅರ್ಧ ಹಾಡು ಹಾಗೂ ಇನ್ನರ್ಧ ಕಿರುಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಿರುಚಾಡಲು, ಕೂಗಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ನಂತರ ಕೇವಲ ಹಾಡುಗಳೇ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಮ್‌.ಶಾಡೋಸ್‌ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು” ಎಂದಿದ್ದರು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮುಡ್‌ರಾಕ್‌. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌‌‌ನ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ತಂಡ ತನ್ನ ಎಂದಿನ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಾರ್ಡ್‌ ಕೋರ್ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ನ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಟೈಟಲ್ಡ್‌ ಆಲ್ಬಂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು, ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಆಲ್ಬಂನ ಮುಖ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿ ಹಾಗೂ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಹಾಡುಗಳ ಏಕತಾನತೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. “ಡಿಯರ್ ಗಾಡ್‌” ಗ್ರಾಮ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಶೋ ರಾಗಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗೇಳುವ “ಎ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಪೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌”ನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್‌ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆರ್ಕೇಷ್ಟ್ರಾಗಳನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಹಾಗೂ ಲಹರಿಯ ಗಿಟಾರ್ ಬದಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈಗ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ “ಹೆವಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌” ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಮೆಟಾಕ್ಲೋರ್‌ನಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಕಿರುಚು ಧ್ವನಿಯ, ಗ್ರೋವಲ್‌ ಶೈಲಿಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ಸ್ಫೋಟಕ ಧ್ವನಿಯ ಗಿಟಾರ್ ರಿಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಕ್‌ಡೌನ್‌‍ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. === ಪ್ರಭಾವಗಳು === ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ತಂಡ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ತಂಡಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಡ್ ರಿಲಿಜನ್‌, ಗನ್ಸ್ ಎನ್‌’ ರೋಸಸ್‌, ಐರನ್ ಮೈಡನ್, ಪಂಥೇರಾ, [[ಡ್ರೀಮ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಮೆಟಾಲಿಕಾ, NOFX, ಅಲಿಸ್ ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್, ಕರೋಶನ್‌ ಆಫ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮಿಟಿ, ದ ಮಿಸ್‌ಫಿಟ್ಸ್‌, ಸ್ಲೇಯರ್, ದ ವಾಂಡಲ್ಸ್, ರೇಜ್ ಅಗೈನೆಸ್ಟ್ ದ ಮಿಷಿನ್, [[ಕಾರ್ನ್]]‌, ಡೆಫ್‌ಟೋನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ AFI ಮುಂತಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಿವೆ [http://www.answers.com/topic/avenged-sevenfold ]. === ತಂಡದ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಸ್ತು === ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಹೆಸರಿನ ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರೆ ಅದು ನಮ್ಮನ್ನು [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌]]ನ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಜೆನೆಸಿಸ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಸಹೋದರನನ್ನು ಕೊಂದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಅಜೀವ ನಿಷೇಧ ಅನುಭವಿಸುವ ಕೇನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುವ 4:24 ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಯಾರಾದರೂ ಆತನನ್ನುಕೊಲೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇವರು ಆತನ ಮೇಲೆ ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಆತನ ಪಾಪದ ಗುರುತು. ಯಾರು ಕೇನ್‌ನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯುತ್ತಾರೋ ಅವರು “ಏಳು ಬಾರಿ ದೇವರ ದ್ವೇಷ”ಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.biblegateway.com/passage/?search=Genesis%204:24&amp;version=9 BibleGateway.com]</ref>{{Or|date=March 2010}} “A7X” ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು ತಂಡದ ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಡು “ಚಾಪ್ಟರ್ ಫೋರ್” ಜೆನೆಸಿಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅಬೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಕೇನ್‌ ಸಹೋದರರ ದ್ವೇಷದ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಹಾಡಿನ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತುವು ಕೂಡ ಅದೇ ಕಥೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುವಂತಿದೆ. “ಬೀಸ್ಟ್‌ ಅಂಡ್ ದ ಹಾರ್ಲೊಟ್” ಹಾಡು ಕೂಡ ಬೈಬಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಪಡೆದಿರುವಂಥದ್ದು. ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ರಿವಿಲೇಷನ್‌ ಮೂಲದ ಈ ಕಥೆ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹುಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕುರಿತಾದಂಥದ್ದು. “ದ ವಿಕೆಡ್‌ ಎಂಡ್‌” ಹಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಬೈಬಲ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ, “ಸೇಬಿನ ಮೇಲಿನ ಧೂಳು ಒರೆಸು, ಹಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೂರನ್ನೂ ಸವಿ, ಆಗ ಮಾತ್ರ ಆಡಮ್‌ ಎಷ್ಟು ಸರಿ ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಸಾಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಪಾಪಭರಿತ, ನಿಷೇಧಿತ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಿರುವ ಈವ್‌ಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದದ್ದು ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಬಹುತೇಕ ಹಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಧಾರ್ಮಿಕವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡು ಬಂದರೂ, ಶಾಡೋಸ್‌ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವರದ್ದು ಧಾರ್ಮಿಕ ತಂಡವಲ್ಲ. “ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಿದ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕುರಿತು ತಿಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನಾವು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವ ಶಾಡೋಸ್‌, “ನಮ್ಮ ತಂಡದ ಕುರಿತ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬಾ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಏನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಂಡ ಇಂದಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಗೀತ ಏನಿದ್ದರೂ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಹಾದಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವುದೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ನಾವೆಂದೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಂಥ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿಲ್ಲ. ಯಾರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೂ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಭಾರ ಹೊರಿಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು ಇದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.ultimate-guitar.com/news/general_music_news/avenged_sevenfold_not_religious_band.html ultimate-guitar.com article]</ref> ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೈಮ್‌”, “ಗನ್ಸ್‌ ಲಿಂಗರ್” ಹಾಗೂ “ಬ್ಲೈಂಡೆಡ್ ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್” ರೀತಿಯ ಹಾಡುಗಳೂ ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂನ “ಬಿಟ್ರೇಯ್ಡ್” ಹಾಡನ್ನು “ಡಿಮೆಬಾಗ್ ಡಾರೆಲ್‌‌ನ ಮರಣ”ದ ಕುರಿತು ಬರೆದಿರುವಂಥದ್ದು. === ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ === ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು “ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌” ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವೇಂಜ್ಡ್‌ ಸೆವೆನ್‌ಫೋಲ್ಡ್‌ ತಂಡದ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಸ್ನೇಹಿತ ಮಿಖಾ ಮಾಂಟೇಜ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುವ ಈ ಚಿಹ್ನೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಡಿವಿಡಿ, ''ಆಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆಲ್ಬಂನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕವರ್ ಮೇಲೂ ಈ ಚಿಹ್ನೆ ರಾರಾಜಿಸಿದೆ. ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಂಡದ ಗೆಳೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್ ರಕಮ್‌ ರಚಿಸಿದ್ದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾವಲಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬುರುಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನಂತರ ಬಾವಲಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ತಿ ಮನುಷ್ಯಾಕೃತಿಯ ಅಸ್ತಿಪಂಜರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿತು. ಅದನ್ನು ''ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಈವಿಲ್‌'' ಆಲ್ಬಂನ ಕವರ್ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂಥ್ ಟ್ರಂಫೆಟ್'' ಕವರ್ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆಕೃತಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರು ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಬೆಲ್‌ ಇರಬಹುದು). ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ “ಬ್ಯಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ”, “ವಾರ್ಮ್‌ನೆಸ್ ಆನ್ ದ ಸೋಲ್” ಹಾಗೂ “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಅಕ್ಲೈಮ್‌” ರೀತಿಯ ಹಲವಾರು ಏಕಗೀತೆಗಳ ಕವರ್‌ಗಳ ಮೇಲೂ ಡೆತ್‌ಬ್ಯಾಟ್‌ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. == ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರು == <small> ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾವು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಕರಣವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯದನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವೆಂದರೆ</small> {{col-begin}} {{col-2}} ;ಈಗಿನ ಸದಸ್ಯರು * ಎಮ್. ಶಾಡೋಸ್ – ಲೆಡ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(1999-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್ – ರಿದಮ್ ಗಿಟಾರ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(1999–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಸೈನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್ – ಲೆಡ್ ಗಿಟಾರ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(2000–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> * ಜಾನೀ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ – ಬಾಸ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್ <small>(2002–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> {{col-2}} ;ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು * ದ ರೆವ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್, ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೋಕಲ್ಸ್<small>(1999–2009)</small> * ಮಟ್ ವೆಂಟ್ – ಬಾಸ್<small>(1999–2000)</small> * ಜಸ್ಟಿನ್ ಸಾನೆ – ಬಾಸ್ <small>(2000–2001)</small> * ಡಾಮೆಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಶ್ – ಬಾಸ್ <small>(2001–2002)</small> {{col-end}} ;ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸದಸ್ಯರು * ಮೈಕ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನೋಯ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್ <small>(2010)</small><ref>ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌ದ ಸಂದೇಶಗಳು [http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822033125/http://www.avengedsevenfold.com/news/a7x-enters-studio-mike-portnoy |date=2010-08-22 }}''avengedsevenfold.com''.</ref><ref>ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಜಾಕಿ ವೆಂಗಿಯನ್ಸ್ [http://www.facebook.com/notes/avenged-sevenfold/update-from-zacky-in-the-studio/326904856985 ಮೆಸೇಜ್ ಫ್ರಂ ಜಕಿ ವೆಂಗಲೆನ್ಸ್] ''facebook.com/AvengedSevenfold''.</ref> * ಬ್ರೈನ್ ಹೇನರ್, ಸೀನಿಯರ್. – ಗಿಟಾರ್ <small>(2005–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ)</small> {{col-begin}} ;ಸಂಚರಿಸುವ ಸದಸ್ಯರು * ಮೈಕ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನೋಯ್ – ಡ್ರಮ್ಸ್<small>(2010)</small> {{col-end}} === ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿ === <div class="left"> <timeline> ImageSize = width:800 height:400 PlotArea = left:110 bottom:120 top:0 right:30 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:01/01/1999 till:07/30/2010 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy</div> Colors = id:ಬಾಸ್ value:brightgreen legend :ಬಾಸ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್ id:ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ value:orange legend:ಬಾಸ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ id: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ value:brightblue legend:ಲೆಡ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ,&nbsp;ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ವೋಕಲ್ಸ್ value:purple legend:ಲೆಡ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ರಿದಮ್;ವೋಕಲ್ಸ್ value:red legend:ರಿದಮ್&nbsp;ಗಿಟಾರ್,&nbsp;ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ಡ್ರಮ್ಸ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ value:teal legend:ಡ್ರಮ್ಸ್,&nbsp;ಪಿಯಾನೊ,ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್&nbsp;ವೋಕಲ್ಸ್ id:ಲೈನ್ value:black legend:ಸ್ಟೂಡಿಯೋ&nbsp;ಆಲ್ಬಂ legend = orientation:vertical position:bottom columns:2 ScaleMajor = increment:1 start:1999 LineData = at:01/31/2001 color:black layer:back at:08/26/2003 color:black layer:back at:06/07/2005 color:black layer:back at:10/30/2007 color:black layer:back at:07/27/2010 color:black layer:back BarData = bar:Shadows text:"ಎಮ್. ಶಾಡೋಸ್" bar:Zacky text:"ಝಾಕಿ ವೆಂಜೆಯಾನ್ಸ್" bar:Wendt text:"ಮಟ್ ವಾಂಟ್" bar:Rev text:"ದ ರೆವ್" bar:Gates text:"ಸೈನಿಸ್ಟರ್ ಗೇಟ್ಸ್" bar:Sane text:"ಜಸ್ಟಿನ್ ಸಾನೆ" bar:Ash text:"ಡಾಮೆಯಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಶ್" bar:Christ text:"ಜಾನಿ ಕ್ರಿಸ್ಟ್" PlotData= width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) bar:Shadows from:01/01/1999 till:end color:ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Zacky from:01/01/1999 till:end color:ರಿದಮ್;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Wendt from:01/01/1999 till:12/31/1999 color:ಬಾಸ್ bar:Rev from:01/01/1999 till:12/28/2009 color:ಡ್ರಮ್ಸ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Gates from:01/01/2000 till:end color: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ;ವೋಕಲ್ಸ್ bar:Sane from:01/01/2000 till:12/31/2000 color: ಗಿಟಾರ್;ಪಿಯಾನೊ bar:Ash from:01/01/2001 till:12/31/2001 color:ಬಾಸ್ bar:Christ from:01/01/2002 till:end color:ಬಾಸ್ </timeline> == ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ == ;ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು * ''ಸೌಂಡಿಂಗ್ ದ ಸೆವೆಂತ್ ಟ್ರಂಪೆಟ್ '' (2001) * ''ವಾಕಿಂಗ್ ದ ಫಾಲೆನ್'' (2003) * ''ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎವಿಲ್'' (2005) * ''ಅವೆಂಜ್ಡ್ ಸೆವೆನ್ಫೊಲ್ಡ್'' (2007) * ''ನೈಟ್‌ಮೇರ್'' (2010) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Avenged Sevenfold}} * {{Official website|http://www.avengedsevenfold.com}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೆಟಲ್ ಕೋರ್ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತದ ಚತುರತಂಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಮ್‌ಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] k32n07uiupwg0acuue6rymd2fv6ncbt 0 28305 1375895 1360781 2026-06-27T10:50:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375895 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Eurasian tree sparrow | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref =<ref name="iucn">{{IUCN2008|assessors=[[BirdLife International]]|year=2008|id=149116|title=Passer montanus|downloaded=29 January 2009}}</ref> | image = Tree Sparrow Japan Flip.jpg | image_caption = Adult of subspecies ''P. m. saturatus'' in Japan<br />[[:File:Tree Sparrow August 2007 Osaka Japan.jpg|Original image]] reversed | image_width = 300px | regnum = Animalia | phylum = Chordata | classis = [[ಪಕ್ಷಿ|Aves]] | ordo = [[passerine|Passeriformes]] | familia = [[sparrow|Passeridae]] | genus = ''[[Passer]]'' | species = '''''P. montanus''''' | binomial = ''Passer montanus'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Passermontanusmap.png | range_map_width = 300px | range_map_caption = '''Afro-Eurasian distribution''' <div style="margin-left: 1em; text-align: left;"> <big>{{Legend2|#FFFF00|Breeding summer visitor|border=1px solid #aaa}}<br />{{Legend2|#007D10|Resident breeder|border=1px solid #aaa}}<br />{{Legend2|#00FFFF|Non-breeding winter visitor |border=1px solid #aaa}}</big> </div> | synonyms = * ''Fringilla montana'' <small>[[Linnaeus]] 1758</small> * ''Loxia scandens'' <small>Hermann 1783</small> * ''Passer arboreus'' <small>Foster 1817</small> }} ''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ಎಂಬುದು ಒಂದು ಜಾತಿಯ '''ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ''' ಮರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ|ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಮೂಹ]] ದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದರ ತಲೆಯ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗ ಕಡು ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಅದರ ಪ್ರತಿಯಾದ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಬಿಳಿ ಕದಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಜಾತಿಯ ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಏಕರೀತಿಯ ಗರಿಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುವಹಕ್ಕಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಿಂತ ಮಂಕಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ [[ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ]] ತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ಯುರೇಶಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದ ಆಗ್ನೇಯಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇವುಗಳನ್ನು '''ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್(ಅಮೆರಿಕಾ)ನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಬೇರೆಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಅಥವಾ '''ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಇವುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ , ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರದ ದೇಶದ ಹೆಸರಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ)ವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮ್ಯಾಗ್ ಪೈ/ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಸ್ಟಾರ್ಕ್/ಕೊಕ್ಕರೆ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಠ ರೀತಿಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳು ಎರಡು ವಾರಗಳೊಳಗಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಮರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮರಿಗಳ ಸಾಕಣೆಯ(ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ) ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಳುಹುಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇತರ ಸಣ್ಣ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪರೋಪಜೀವಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೋಗಗಳಿಂದ ಸೋಂಕುಗಳು ತಗಲುವುದಲ್ಲದೇ, ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪರಭಕ್ಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಇವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಠ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆಯಾದರೂ ಕೂಡ, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಕ್ತ ನೆಡುತೋಪುಗಳಿರುವ ಕಡೆ ಇರುವುದಲ್ಲದೇ, ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಳಿಪೋಷಣೆಯನ್ನು(ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ) ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ(ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ) ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಳೆನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಟಾವು ಮಾಡುವ ಕಾಳುಗಳ ಬೆಳೆಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿಮುಖವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೀಟನಿಯಂತ್ರಕಗಳೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ/ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಕಲೆಯಾಗಿ ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಸುಮಾರು ೧೨.೫–೧೪ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ (೫–೫½ ) ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ,<ref name="Mullarney" /> ಸುಮಾರು ೨೧ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ನಷ್ಟು (೮.೨೫ ) ಅಗಲದ ರೆಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ <ref name="BTO">{{cite web| title= Tree Sparrow ''Passer montanus'' [Linnaeus, 1758] |work= Bird facts | url= http://blx1.bto.org/birdfacts/results/bob15980.htm | publisher=[[British Trust for Ornithology]] |accessdate=೩೦ January ೨೦೦೯ }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ೨೪ ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು (೦.೮೬&nbsp;oz),ಭಾರ(ತೂಕ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಿಂತ ಸುಮಾರಾಗಿ ೧೦% ರಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ.<ref name="BWP">{{Harvnb|Snow|Perrins|1998|pp=1513–1515}}</ref> ವಯಸ್ಕ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂಭಾಗವುಕಡು ಕಂದು ಬಣ್ಣ ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ನ ಪ್ರತಿ (ಎರಡು)ಬಿಳಿಯಾದ ಕದಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಿಯಾಕಾರದ ಕಪ್ಪು ಗುರುತಿನ ಕಿವಿರಂಧ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಗಲ್ಲ, ಗಂಟಲು ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಗಂಟಲ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ತಿಳಿ ಕಂದುಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಗೆರೆಗಳಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ ಕಿರಿದಾದ ಬಿಳಿಯ ಗೆರೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಲುಗಳು ಮಸುಕಾದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ ಕೊಕ್ಕು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಸುಮಾರಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.<ref name="Clement" /> ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವುಗಳ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಪುಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಯುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಸುಕಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref name="Mullarney2">{{Harvnb|Mullarney|Svensson|Zetterstrom|Grant|1999| p=343}}</ref> ರೆಕ್ಕೆಪುಕ್ಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕಿಗಳಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವುಗಳ ಮುಖ ಹೋಲಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಈ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ;<ref name="BWP" /> ಇವುಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು, ಬೂದುಬಣ್ಣವಾಗಿರದೇ, ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ತಲೆಯು ಗಂಡು ಜಾತಿಯ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳಿಗಿಂತ (ಅಂಗಡಿಹಕ್ಕಿಗಳು) ಪೂರಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Mullarney">{{Harvnb|Mullarney|Svensson|Zetterstrom|Grant|1999| p=342}}</ref> ವಯಸ್ಕ ಮತ್ತು ಯುವ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಶರಧೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿತ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ (ಶರೀರ ಗಾತ್ರ)ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲು ಸಹಕರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ದೇಹಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂಶವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="lind2">{{cite journal | last= Lind | first= Johan | coauthors= Gustin, Marco; Sorace, Alberto | year= 2004 | title= Compensatory bodily changes during moult in Tree Sparrows ''Passer montanus'' in Italy | journal= Ornis Fennica | volume= 81 | pages= 1–9 | url= http://www.zoologi.su.se/research/anti-predator/LindEtAl2004OrnFenn.pdf | format= PDF | doi= | access-date= 2011-03-20 | archive-date= 2015-11-07 | archive-url= https://web.archive.org/web/20151107052833/http://www.zoologi.su.se/research/anti-predator/LindEtAl2004OrnFenn.pdf | url-status= dead }}</ref> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಇಂಪಾದ ಧ್ವನಿಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇತರ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗಿನ ''ಧ್ವನಿಯು'' ಆಕರ್ಷಿಸಿದಾಗ ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಗಾಗಿ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಕೀರಲುಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಡುಸಾಗಿ ''ಕೂಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ'' .<ref name="BWP" /> ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಮಿಸ್ಸೋರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಹಕ್ಕಿ ಸಮೂಹದ ಧ್ವನಿಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಈ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ಬಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ವಿಧದ ಮೇಮೆಗಳು (ಅನುಕರಣೆ)ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆಯಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳಿಗಿಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮೂಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ತಳಿವೈವಿಧ್ಯತೆಯ. ನಷ್ಟದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮವೂ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="lang">{{cite journal| last= Lang | first= A. L. | coauthors= Barlow J. C.| year=1997 | title= Cultural evolution in the Eurasian Tree Sparrow : Divergence between introduced and ancestral populations | journal= [[The Condor (journal)|The Condor]] | volume=೯೯ | issue= ೨| pages=೪೧೩–೪೨೩ | url = http://jstor.org/stable/1369948| doi =10.2307/1369948 }}</ref> ==ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Linnaeuspage183.jpg|thumb|alt=ಒಂದು ಹಳೇ ಪುಸ್ತಕದ ಹಾಳೆ|ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋದ ಗೂಡಿನ ವಿವರ<ref>"F[inch]. ಮಬ್ಬು ಬಣ್ಣದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು</ref>]] ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ವರ್ಗದ [[ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ|ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯೆಂದರೆ ]] ''ಪ್ಯಾಸರ್'' , ಇದು (ಪ್ಯಾಸರೀನ್)ಸಣ್ಣ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಮೂಲ ಆಫ್ರಿಕಾ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೫–೨೫ ಪ್ರಭೇದ(ಜಾತಿ)ಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="anderson">{{Harvnb|Anderson|2006| p=5}}</ref> ಈ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದದ ಸದಸ್ಯರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ , ಮಂದವಾದ ಮರಮಟ್ಟುಗಳು, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಂದವಾಗಿ ಇರುವಂತಹ ಮುಕ್ತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ(ಅಂಗಡಿಹಕ್ಕಿ) (''ಪಿ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕಸ್'' ) ಇದು ಮಾನವ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಜಾತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ೧೦–೨೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್(೪–೮ )ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಅಧಿಕವಾಗಿ ಇವುಗಳು ಕಂದು ಅಥವಾ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಗಿಡ್ಡನೆಯ ಚೌಕಾಕೃತಿಯ ಬಾಲವನ್ನು ಮತ್ತು ದಪ್ಪನೆಯ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವಂತಹ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತಹ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ, (ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ)ತಳಿಪೋಷಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹುಳು ಹುಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.<ref name="Clement2">{{Harvnb|Clement|Harris|Davis|1993| pp=442–467}}</ref> ತಳಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೌಸ್ ಪೆಗು ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ [[ಜಾತೀಕರಣ|ತಳಿ ರಚನೆಗಿಂತ]] ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ) ತಳಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಇತರ ಯುರೇಶಿಯನ್ ತಳಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Allende">{{cite journal | last= Allende | first= Luis M. | coauthors= Rubio, Isabel; Ruíz-del-Valle, Valentin; Guillén, Jesus; Martínez-Laso, Jorge; Lowy, Ernesto; Varela, Pilar; Zamora, Jorge; Arnaiz-Villena, Antonio | year= 2001 | title= The Old World sparrows (genus ''Passer'') phylogeography and their relative abundance of nuclear mtDNA pseudogenes | journal= Journal of Molecular Evolution | volume= 53 | issue= 2 | pages= 144–154 | url= http://chopo.pntic.mec.es/~biolmol/publicaciones/Passer.pdf | format= PDF | pmid= 11479685 | doi= 10.1007/s002390010202 | access-date= 2011-03-20 | archive-date= 2011-07-21 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110721034443/http://chopo.pntic.mec.es/~biolmol/publicaciones/Passer.pdf | url-status= dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗೆ) (''ಸ್ಪಿಝೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಬೋರಿಯಾ'' )ಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Byers">{{Harvnb|Byers|Curson|Olsson|1995| pp=267–268}}</ref> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಎರಡು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟೀನ್]] ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ, '' ಪಾಸರ್'' , “ಸ್ಪ್ಯಾರೋ” ಮತ್ತು ''ಮೊಂಟ್ಯಾನಸ್'' , “ ಆಫ್ ದಿ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್” (''ಮಾನ್ಸ್ '' “ಮೌಂಟೇನ್” ನಿಂದ) <ref name="BTO" /> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನಾಯಿಸ್ ಅವರು ೧೭೫೮ ರಲ್ಲಿ ''ಸಿಸ್ಟೆಮಾ ನ್ಯಾಚುರಾ '' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ '' ಫ್ರಿಂಜಿಲ್ಲಾ ಮೊಂಟಾನಾ'' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು,<ref name="linn">{{Harvnb|Linnaeus|1758| p=183}} ''F. remigibus rectricibusque fuscis, corpore griseo nigroque, alarum fascia alba gemina''</ref> ಆದರೆ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋದ ಜತೆಗೆ ಅದು ಕೆಲಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಫಿಂಚೀಗಳ (ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫ್ರಿಂಜಿಲ್ಲಿಡಾ) ದಿಂದ ಕಳಚಲ್ಪಟ್ಟು ೧೭೬೦ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮಾಥುರಿನ್ ಜಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಸನ್ನಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಗೊಂಡ ತಳಿಯಾದ ''ಪ್ಯಾಸರ್'' ತಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="brisson">{{Harvnb|Brisson|1760|p=36}}</ref> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಎಂಬ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯು ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ''ಮೊಂಟಾನಸ್'' ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಪ್ರಭೇದದ ವಸತಿಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ: [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]] ಹೆಸರು ''ಫೆಲ್ಡ್ಸ್ಪರ್ಲಿಂಗ್'' (“ಫೀಲ್ಡ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ”) ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ<ref>{{Harvnb|Summers-Smith|1988|p=217}}</ref>. ===ಉಪಜಾತಿಗಳು=== [[File:Tree-Sparrow-2009-16-02.jpg|thumb|ಪಿ.ಎಮ್ ಮೊಂಟಾನಸ್ ಮೂಲ ಚಿತ್ರ ತಿರುವು ಮುರುವಾಗಿದೆ]] ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಎಂಟು ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೌಮ್ಯ ವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಇತರ ೧೫ ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸೀಮಿತ ಪಂಗಡವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Clement">{{Harvnb|Clement|Harris|Davis|1993|pp=463–465}}</ref><ref>{{cite journal|last= Vaurie |first= Charles |year=1949|title=Notes on some Ploceidae from western Asia|journal=American Museum Novitates |volume=1406|pages=22–26|url=http://hdl.handle.net/2246/2345}}</ref> * ''ಪಿ. ಎಮ್. ಮೊಂಟಾನಸ್'' , ಇದು ಉಪ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದ್ದು , ನೈಋತ್ಯದ ಐಬಿರಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ [[ಗ್ರೀಸ್]], ಹಾಗೂ ಮೊದಲಿನ ಯುಗೋಸ್ಲೇವಿಯಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯೂರೋಪ್‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಲಿನಾ ನದಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಕೇಸಸ್, [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಝಕಸ್ತಾನ್]], [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇದರ ತಳಿ ಇದೆ. * ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ ಸೆರ್ಗೀ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೋವಿಚ್ ಬಟರ್ಲಿನ್ ಅವರು ವಿವರಿಸುವ ಹಾಗೆ ''ಪಿ. ಎಮ್. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಸಿಯಸ್'' ತಳಿಯು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಕೇಸಸ್‌ನಿಂದ ಉತ್ತರ [[ಇರಾನ್]]ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಇದು ನಾಮಿನೇಟ್ ರೇಸ್‌ಗಿಂತ ಮಂಕಾದ ಹಾಗೂ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="Clement" /> * ೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಿರುವ ಹಾಗೆ ''ಪಿ. ಎಮ್. ಡಿಲುಟಸ್'' ತಳಿಯು ಇರಾನ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕೀಸ್ತಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಭಾರತ]]ದ ವಾಯುವ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಝ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್]]ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ [[ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್]] ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ|ಚೈನಾ]]ದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಸಂತತಿ ಇದೆ. ''ಪಿ. ಎಮ್. ಮೊಂಟಾನಸ್'' ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ಮಂಕಾದ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮರಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Clement" /> * ''ಪಿ. ಎಮ್. ಟಿಬೆಟೇನಸ್'' , ಇದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಬೇಕರ್ ಅವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ಗಳಾದ, [[ನೇಪಾಳ]]ದ ಪೂರ್ವದಿಂದ [[ಟಿಬೆಟ್]] ಮೂಲಕ ಚೈನಾದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ''ಪಿ. ಎಮ್. ಡೈಲ್ಯುಟಸ್'' ತಳಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಗಾಢವಾದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Clement" /> * ''ಪಿ. ಎಮ್. ಸ್ಯಾಚುರೇಟಸ್'' ತಳಿಯು ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ಹೆಸ್ ಸ್ಟೆಜ್ನೆಗರ್ ಅವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಸಖಲಿನ್, ಕುರಿಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು, [[ಜಪಾನ್]], ತೈವಾನ್ ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉಪ ತಳಿಗಳಿಗಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕೊಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Clement" /> * ''ಪಿ. ಎಮ್. ಮಲೇಸ್ಸೆನ್ಸಿಸ್'' ತಳಿಯನ್ನು ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಫೋನ್ಸ್ ದುಬೋಯ್ಸ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯಗಳ]] ಪೂರ್ವಭಾಗದಿಂದ ಹೇನನ್ ಹಾಗೂ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾ]]ದ ವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡಾ ''ಪಿ. ಎಮ್. ಸ್ಯಾಚುರೇಟಸ್'' ನಂತೆ ಗಾಢ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Clement" /> * ''ಪಿ. ಎಮ್. ಹೆಪೇಟಿಕಸ್'' , ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಸಿಡ್ನೀ ದಿಲ್ಲನ್ ರಿಪ್ಲೇಯವರಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮಾದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ''ಪಿ. ಎಮ್. ಸ್ಯಾಚುರೇಟಸ್'' ತಳಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Clement" /> ==ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== [[File:Tree of sparrows.jpg|thumb|upright|ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಕುವ ಅಡ್ಡಕಂಬಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ]] ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಳಿ ಪೋಷಣಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ೬೮°N ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]] ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ಈ ಭಾಗವು ತುಂಬಾ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ ೧೨°C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಬಾಲಿಯವರೆಗೂ ಇವುಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಫಾರೋಸ್, ಮಾಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಗೋಝೋದಲ್ಲಿ ತಳಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು<ref name="BWP" /><ref name="Clement" />. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="raju">ರಾಜು, ಕೆ.; ಕೃಷ್ಣ, ಎಸ್. ಆರ್.; ಪ್ರೈಸ್, ಟ್ರೆವರ್ ಡಿ. (೧೯೭೩) "ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''ಪಾಸರ್ ಮಾಂಟೇನಸ್'' (ಎಲ್) ." ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಮುಂಬಯಿ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ'' '''೭೦''' (೩): ೫೫೭–೫೫೮.</ref><ref name="Rasmussen">{{Harvnb|Rasmussen|Anderton|2005|location=Volume 2. p.576}}</ref> ಇದು ತನ್ನ ತಳಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಈ ತಳಿಜಾತಿಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತವೆ,<ref name="Arlott">{{Harvnb|Arlott|2007|p=222}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮಾಣದ ತಳಿಜಾತಿಗಳು ಯುರೋಪಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗುತ್ತವೆ.<ref name="BWP" /> ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಉಪಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ''ಪಿ ಎಮ್ ಡಿಲುಟಸ್'' ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಈ ಗುಂಪಿನ ಸಾವಿರಾರು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಶರಧೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Clement" /> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ವು ತನ್ನ ಜನ್ಮಜಾತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ(ಅಂಗಡಿ ಹಕ್ಕಿ) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವನೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದ ಸಾರ್ಡೀನಿಯಾ [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು[[ಮೈಕ್ರೋನೇಷ್ಯಾ|ಮೈಕ್ರೋನೇಶಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವೀಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಬರ್ಮುಡಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ವಲಸೆ ಬಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬೋರ್ನಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದವು. ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯು ವಾಗ್ರಂಟ್ನಿಂದ ಜೀಬ್ರಾಲ್ಟರ್, [[ಟುನೀಶಿಯ|ತುನಿಶಿಯಾ]], [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಹಾಗೂ ದುಬೈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Clement" /> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಸೈಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ದ್ವೀಪದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇಲ್ಲಿನೋಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಐವಾದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.<ref name="Cocker" /> ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಟ್ಟು ೧೨ ಜಾತಿಯ ತಳಿಗಳಿಂದ ವಂಶೋತ್ಪತ್ತಿಗೊಂಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ೧೮೭೦ ರ ಅಂತ್ಯದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ತಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (ಅಂಗಡಿ ಹಕ್ಕಿ/ಮನೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="lang" /><ref name="barlow">{{cite web| author = Barlow, Jon C; Leckie, Sheridan N | title= Eurasian Tree Sparrow (''Passer montanus'') | work= The Birds of North America Online (A. Poole, Ed.) | url= http://bna.birds.cornell.edu/bna/species/560/articles/introduction | publisher= Ithaca: Cornell Laboratory of Ornithology |accessdate=30 January 2009 }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವದೇಶಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಪ್ರಭೇದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ “ಇಂಗ್ಲೀಷ್” ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವಿನಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ಜರ್ಮನ್ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="forbush">{{Harvnb|Forbush|1907|p=306}}</ref> [[File:Nest of Passer montanus B.jpg|thumb|left|ಜಪಾನ್‌ನ ಮರದ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಕೆಳಗಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಗೂಡು]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ನ ರಿವರೈನಾ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಜಾತಿಯ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳು ಆಗಾಗ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷಿಯಾದಿಂದ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="oz">{{cite web| author = Massam, Marion | title= Sparrows | work= Farmnote No. 117/99| url=http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/f11799.pdf | format = PDF |publisher= Agriculture Western Australia |accessdate=1 February 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812133121/http://www.agric.wa.gov.au/content/pw/vp/bird/f11799.pdf|archivedate=12 August 2008}}</ref> ''ಪ್ಯಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ಎಂಬ ತನ್ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]ನಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಕೇವಲ ೭೦೦ ಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರಬಲ್ಲುದಲ್ಲದೇ, ಇದು ತನ್ನ ತಳಿಪೋಷಣೆಯನ್ನು ೧,೭೦೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ (೫,೬೦೦ ಅಡಿ) ಉತ್ತರದ ಕ್ಯಾಕಸಸ್ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ೪,೨೭೦( ೧೪,೦೦೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ [[ನೇಪಾಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ ತಳಿಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="BWP" /><ref name="Clement" /> ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಆಗಾಗ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡಿದಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಖಾಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೋಟು ಮರಗಳಿರುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಮುಕ್ತ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="BWP" /> ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರ್ದ್ರತೆ ಇರುವ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟಲು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಮಿಶ್ರ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಳಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="field">{{cite journal| last= Field | first= Rob H. | coauthors= Anderson, Guy | year= 2004| title= Habitat use by breeding Tree Sparrows ''Passer montanus'' | journal= [[Ibis (journal)|Ibis]] | volume=೧೪೬ | issue= ೨| pages=೬೦–೬೮ | url = |format = | doi =೧೦.೧೧೧೧/j.೧೪೭೪-೯೧೯X.೨೦೦೪.೦೦೩೫೬.x }}</ref> ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡದಾದ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ (ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ)ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.<ref name="Clement" /> ಮಂಗೋಲಿಯಾದಂತೆ ಮರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಕೂಡ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Melville">{{cite journal | last= Melville | first= David S. | coauthors= Carey, Geoff J. | year= 1998 | title= Syntopy of Eurasian Tree Sparrow ''Passer montanus'' and House Sparrow ''P. domesticus'' in Inner Mongolia, China | journal= [[Forktail (journal)|Forktail]] | volume= ೧೩ | url= http://www.orientalbirdclub.org/publications/forktail/೧೩pdfs/Melville-Sparrows.pdf | format= PDF | issue= | page= ೧೨೫ | doi= }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಾದರೆ, ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈ ''ಪ್ಯಾಸರ್ '' ಪ್ರಭೇದಗಳು ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Clement" /> ಇಟಲಿಯಂತಹ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನೆಲೆಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Summers-Smith 1988 220">{{Harvnb|Summers-Smith|1988|p=220}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರೆ, ಈ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="oz" /> ==ನಡಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನ== ===ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ=== [[File:TreeSparrow 20080703.JPG|thumb|ಗೂಡಿನ ಮರಿ]] [[File:Passer montanus montanus MHNT.ZOO.2010.11.209.jpg|thumb|''Passer montanus'']] ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು,<ref name="anage" /> ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದು ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ತನ್ನ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಸಂದು (ಗುಹೆ)ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಗೂಡುಗಳು (ಆಳವಾದ)ರಂಧ್ರಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ, ಅವುಗಳು ಮೇಲೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿರುವಂತಹ ಗೋರ್ಸ್/ಬೇರುಗಳ ಮುಳ್ಳುಕಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ.<ref name="Coward" /> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಾವಣಿಗಳ ಟೊಳ್ಳಾದ ಸಂದುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ<ref name="Coward" />. ಹಾಗೆಯೇ ಅತೀ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಾಳೆಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೊಗಸಾಲೆಯ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="robinson">{{Harvnb|Robinson|Chasen|1927–1939|loc=[http://rmbr.nus.edu.sg/biblio/robinson_chasen/vol1/55_True%20Finches.pdf Chapter 55] (PDF) 284–285}}</ref> ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮ್ಯಾಗ್ಪೈ /ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿಯು ಬಳಸದೇ ಇರುವ ಗುಮ್ಮಟದಂತಹ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ <ref name="Coward">{{Harvnb|Coward|1930|pp=56–58}}</ref> ತನ್ನ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಬಿಳಿಕೊಕ್ಕರೆ,<ref name="bochenski">ಬೊಚೆನ್‌ಸ್ಕಿ, ಮಾರ್ಸಿನ್ ”[http://www.wnb.uz.zgora.pl/assets/files/iss/iss_vol30_04.pdf ನೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಸ್ ''ಪಾಸರ್'' ಇನ್ ದಿ ವೈಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ''ಸಿಕೊನಿಯಾ ಸಿಕೊನಿಯಾ'' ನೆಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಎ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಕಾಲೋನಿ ಇನ್ ಕ್ಲೊಪಾಟ್ (ಡಬ್ಲು ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110924000607/http://iss.wnb.uz.zgora.pl/assets/files/prints/iss/iss_vol30.pdf |date=2011-09-24 }} (ಪಿಡಿಎಫ್) ಇನ್ {{cite journal| last= Pinowski | first= Jan (ed.) | title = International Studies on Sparrows | volume = 30 | year = 2005 |pages =39–41 |doi = }}</ref> ಬಿಳಿ ಬಾಲವಿರುವ ಹದ್ದು, ಆಸ್ಪ್ರೇ , ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಗಿಡುಗ ಅಥವಾ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೂಡುಗಳು ಅಥವಾ ಬಳಸದೇ ಇರುವಂತಹ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಾರ್ನ್ ಸ್ವಾಲೋ/ಕಣಜ ಹಕ್ಕಿ, ಹೌಸ್ ಮಾರ್ಟಿನ್, ಸ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬೀ ಈಟರ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತಹ ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಿಲ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಿದ ಆವರಣಗಳಂತಹ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. .<ref name="Czechowski">ಶ್ಜೆಚೊವ್‌ಸ್ಕಿ, ಪಾವೆಲ್. ”ನೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ಇನ್ ದಿ ನೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಬಾರ್ನ್ ಸ್ವ್ಯಾಲೋ ''ಹಿರುಂಡೊ ರಸ್ಟಿಕಾ'' ಇನ್ {{cite journal | last = Pinowski | first = Jan (ed.) | title = International Studies on Sparrows | volume = 32 | year = 2007 | pages = 33–35 | url = http://www.wnb.uz.zgora.pl/assets/files/iss/iss_vol32.pdf | format = PDF | doi = }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜೋಡಿಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ <ref>ಹೆಗಿ, ಝಡ್.; ಸಾಸ್ವರಿ, ಎಲ್. (೧೯೯೪) "[http://kornel.zool.klte.hu/pub/ornis/articles/OrnisHungarica_vol4_p9-18.pdf ಆಲ್ಟರ್ನೇಟೀವ್ ರೀಪ್ರೊಡಕ್ಟೀವ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಸ್ ವಯಬಲ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟಜೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721110450/http://kornel.zool.klte.hu/pub/ornis/articles/OrnisHungarica_vol4_p9-18.pdf |date=2011-07-21 }}" (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಆರ್ನಿಸ್ ಹಂಗೇರಿಯಾ'' '''೪''' : ೯–೧೮</ref> ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತಹ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮರ ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್(ವುಡ್ಕ್ರೀಟ್) ಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಗೂಡು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮರದ ಗೂಡುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅಂದರೆ,ವುಡ್ಕ್ರೀಟ್ಗಳು (೭೬.೫% ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದಕ್ಕೆ'' ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮರದ ಗೂಡುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು '' ೩೩.೫%)ರಷ್ಟು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಈ ವುಡ್ಕ್ರೀಟ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾವು ನೀಡುವ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಋತುಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೂಡ ಈ ಗೂಡುಗಳನ್ನುಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೊಟ್ಟೆ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮರಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಗೂಡು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ವಿಧಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವುಡ್ಕ್ರೀಟ್ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವೀಯಾಗುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಕೃತಕ ಗೂಡುಗಳು ತಮ್ಮ ಮರದ ಗೂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳು ೧.೫ °C ನಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="garcia">{{cite journal | last= García-Navas | first= Vicente | coauthors= Arroyo, Luis; Sanz, Juan José; Díaz, Mario | year= 2008 | title= Effect of nestbox type on occupancy and breeding biology of tree sparrows ''Passer montanus'' in central Spain | journal= [[Ibis (journal)|Ibis]] | volume= ೧೫೦ | issue= | pages= ೩೫೬–೩೬೪ | url= http://www.ccma.csic.es/index.php/es/def/pdf೧೩೩೦?modelo=publicacion | format= PDF | doi= ೧೦.೧೧೧೧/j.೧೪೭೪-೯೧೯X.೨೦೦೮.೦೦೭೯೯.x }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಗೂಡಿನ ಹತ್ತಿರ ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಒಡೆತನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ. ಈ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೂಡಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು (ಕಸಕಡ್ಡಿಗಳು) ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ.<ref name="Clement" /> ಈ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ ಹಳೆಯ ಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾವೊಡೆದ ಮರಿಗಳು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಲಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಗೂಡುಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಖಾಲಿಯಾದ ಈ ಗೂಡುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಈ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ(ಅಂಗಡಿ/ಮನೆಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು) ಅಥವಾ ಟಿಟ್ಸ್(ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದ) , ಪೈಡ್ ಫ್ಲೈ ಕ್ಯಾಚರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕಾಮನ್ ರೆಡ್ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಗಳಂತಹ ಇತರ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಈ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Pinowski">{{cite journal| last= Pinowski | first= Jan | coauthors= Pinowska, Barbara; Barkowska, Miloslawa; Jerzak, Leszek; Zduniak, Piotr; Tryjanowski, Piotr | month= June | year=2006 | title= Significance of the breeding season for autumnal nest-site selection by Tree Sparrows ''Passer montanus'' | journal= Acta Ornithologica | volume=41 | issue= 1| pages= 83–87| url = |format = | doi = }}</ref> [[File:Passer montanus 050526.jpg|thumb|left|ಗೂಡಿನ ಡಬ್ಬ]] ಅವ್ಯಸ್ಥಿತವಾದ ಈ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿ, ಒಣಹುಲ್ಲು , ಉಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಗರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಸಾಮಾನುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುವುದಲ್ಲದೇ,<ref name="Coward" /> ಇದು ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪಿನೋವ್‌ಸ್ಕಿ, ಜಾನ್; ಹ್ಯಾಮನ್, ಆಡ್ರೆಝ್; ಜೆರ್ಝಕ್, ಲೆಸ್ಝೆಕ್; ಪಿನೋವ್‌ಸ್ಕ, ಬಾರ್ಬರಾ; ಬಾರ್ಕೊವ್‌ಸ್ಕಾ, ಮಿಲೊಸ್ಲೇವಾ; ಗ್ರೋಡ್ಝ್‌ಕಿ, ಆಂಡ್ರೆಝ್; ಹ್ಯಾಮನ್, ಕ್ರಿಸ್ಝೊಫ್ (೨೦೦೬) "[http://www.wnb.uz.zgora.pl/assets/files/ljerzak/pinowski_jerzak_thermal.pdf ದಿ ಥರ್ಮಲ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ನೆಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟೇನಸ್'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಥರ್ಮಲ್ ಬಯಾಲಜಿ'' '''೩೧''' : ೫೭೩–೫೮೧</ref> ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಒಂದು ಗೂಡು ಮೂರು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಅವೆಂದರೆ, ತಳಪಾಯ, ಒಳಾವರಣ ಮತ್ತು ಕಮಾನಿನಂತಹ ಆಕಾರ<ref name="Pinowski" />. ಈ ವಿಶಿಷ್ಠ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, (ಮಲೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತವೆ) ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು <ref name="robinson" /> ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ ಇಲ್ಲವೇ ಮಸುಕಾದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಚುಕ್ಕಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಗುರುತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ೨೦ x ೧೪ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್ (೦.೮ x ೦.೬ )ಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ತೂಕ ೨.೧ ಗ್ರಾಂ(೦.೦೮ oz )ಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ೭% ರಷ್ಟು ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="BTO" /> ಕಾವೊಡೆದು ಬರಿಮೈಯ ಮರಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಬರುವ ಮೊದಲು ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಪೋಷಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸುಮಾರು ೧೨–೧೩ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕಾವುಕೊಡುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಮುಂದೆ ಅವುಗಳು ಹಾರಿ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ೧೫–೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅವುಗಳ ಲಾಲನೆ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="BTO" /> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕೂಡ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಹಕ್ಕಿ ಮರಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇಡುವ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಲೋನಿ(ವಾಸ್ತವ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೂಡು)ಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ(ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಮರಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕೂಡ ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಇದು ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Sasvari">{{cite journal| last= Sasvari | first= L. | coauthors= Hegyi Z. | month= | year=1994 | title= Colonial and solitary nesting choice as alternative breeding tactics in tree sparrow ''Passer montanus'' | journal= Journal of animal ecology | volume= 63| issue= 2| pages=265–274 | url = http://jstor.org/stable/5545|format = | doi = 10.2307/5545| quotes = }}</ref> ಆಗಾಗ ಜೊತೆಗಾರ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸೇರುವ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕಾವು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ, ಜೋಡಿಗಳ ಸೇರುವಿಕೆಯು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೋಡಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="heeb">{{cite journal| last= Heeb | first= P. | month= June | year=2001 | title= Pair copulation frequency correlates with female reproductive performance in Tree Sparrows ''Passer montanus'' | journal= [[Journal of Avian Biology]] | volume=೩೨ | issue= ೨ | pages=೧೨೦–೧೨೬ | url = |format = | doi =೧೦.೧೦೩೪/j.೧೬೦೦-೦೪೮X.೨೦೦೧.೩೨೦೨೦೪.x }}</ref> ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂಯೋಗ ಕ್ರಿಯೆಯು(ಸೇರುವ ಕ್ರಿಯೆಯು) ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವೊಂದನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಶೇಕಡಾ ೯% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮರಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಇತರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ೨೦% ರಷ್ಟು ಮರಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Seress">{{cite journal| last= Seress | first= G. | coauthors= Szabó, K.; Nagy, D.; Liker, A.; Pénzes, Zs.| month= | year=2007 | title= Extra-pair paternity of tree sparrow (''Passer montanus'') in a semi-urban population | journal= TISCIA | volume=36 | issue= | pages=17–21 | url = http://expbio.bio.u-szeged.hu/ecology/tiscia/t_36_3_seress.pdf |format = PDF | doi = |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081209103039/http://expbio.bio.u-szeged.hu/ecology/tiscia/t_36_3_seress.pdf|archivedate=2008-12-09}}</ref> ಈ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡು ಬಂದರೆ, ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ.<ref name="Cordero">{{cite journal| last= Cordero | first= P. | year=1991 | title= Phenotypes of adult hybrids between House Sparrows ''Passer domesticus'' and Tree Sparrow ''Passer montanus'' | journal= [[Bulletin of the British Ornithologists' Club]] | volume=೧೧೧ | issue= | pages=೪೪–೪೬. | url = |format = | doi = }}</ref> ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು<ref name="Clement" />, ಇವುಗಳು ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ ತಳಿಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Rasmussen" /> ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಜೋಡಿಗಳು ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಜೋಡಿಯ ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | last= Solberg | first= Erling Johan | coauthors= Ringsby, Thor Harald; Altwegg, Andreas; Sæther, Bernt-Erik | month= January | year= 2000 | title= Fertile House Sparrow X Tree Sparrow (''Passer domesticus'' X ''Passer montanus'') hybrids? | journal= [[Journal of Ornithology]] | volume= ೧೪೧ | issue= ೧ | pages= ೧೦–೧೦೪ | url= http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%202000%20hybrid_2.pdf | format= PDF | doi= ೧೦.೧೦೦೭/BF೦೧೬೫೧೭೭೭ | quotes= | access-date= 2011-03-20 | archive-date= 2012-02-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120215010440/http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%202000%20hybrid_2.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>ಸೋಲ್ಬರ್ಗ್, ಇ. ಜೆ.; ಜೆನ್ಸೆನ್, ಎಚ್.; ರಿಂಗ್‌ಸ್ಬಿ, ಟಿ. ಎಚ್; ಸೇದರ್, ಬಿ.-ಇ. (೨೦೦೬) "[http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%202006%20hybridization%20fitness_3.pdf ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಕಾನ್ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಶನ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಸ್ (''ಪಾಸರ್ ಡೊಮೊಸ್ಟಿಕಸ್'' ) ಅಂಡ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಸ್ (''ಪಿ. ಮೊಂಟಾನಸ್'' )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215010452/http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%202006%20hybridization%20fitness_3.pdf |date=2012-02-15 }}". (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ'' '''೧೪೭''' : ೫೦೪–೫೦೬.</ref><ref>ಸೋಲ್ಬರ್ಗ್, ಇ. ಜೆ.; ರಿಂಗ್‌ಸ್ಬಿ, ಟಿ. ಎಚ್. (೧೯೯೬). "[http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%201996%20hybridisation_1%20.pdf ಹೈಬ್ರಿಡೈಸೇಶನ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''ಪಾಸರ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕಸ್'' ಅಂಡ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215010503/http://www.nt.ntnu.no/users/thorhr/Publications/pdf/solberg%20et%20al%201996%20hybridisation_1%20.pdf |date=2012-02-15 }}". (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಫರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ'' '''೧೩೭''' (೪): ೫೨೫–೫೨೮.</ref> ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ , ''ಪಿ ಹಿಸ್ಪೇನಿಯೋಲೆನ್ಸಿಸ್'' ನೊಂದಿಗೆ ಕಾಡು ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಮಿಶ್ರತಳಿ (ಸೇರಿರುವುದು)ಸಂಯೋಗಗೊಂಡಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="Clement" /> ===ಆಹಾರ ಸೇವನೆ=== [[File:Passer montanus bl.jpg|thumb|ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವುದರ ಬಳಿ]] ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಧವಸಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಹಿಂಡಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಮೂಲಿಕೆಗಿಡಗಳ ಕಳೆಗಳು (ಚಿಕ್ ವೀಡ್ಸ್), ಕಳೆಗಿಡಗಳು ಗೂಸ್ ಫೂಟ್ , ಚೆಲ್ಲಿದ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು<ref name="Clement" /> ತಿನ್ನುವುದಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಉಗ್ರಾಣಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೇಂಗಾ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಕ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹುಳುಹುಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ಸಣ್ಣ ಎಳೆಯ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಜಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಹುಳುಹುಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಈ ಬಹು ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಲು ಕೂಡ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಕೃಷಿಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹುಳುಹುಪ್ಪಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗೂಡಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್(೧,೨೦೦ ಯಾರ್ಡ್) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪೂರಕ ಕಾಳುಗಳು ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಅನೇಕ ವಯಸ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="field" /> ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಬೀಜಮೂಲಗಳು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="field" /> ವರ್ಷದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್ ಹೈರಾರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ(ಮುಖ್ಯ ಅನುಕ್ರಮ) ಜೀವಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಈ ಥ್ರೋಟ್ ಪ್ಯಾಚ್ನ ಅನುಕ್ರಮತೆಯಲ್ಲಿನ ಗುಂಪಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಗಾಢ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಪ್ರಭೇದದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಅನುಕ್ರಮತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಥ್ರೋಟ್ ಪ್ಯಾಚ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗಾತ್ರವು ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಬಗೆಗಿನ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಜ್ನಂತೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. .<ref>ತೊರ್ಡಾ, ಜಿ.; ಲೈಕರ್, ಎ.; ಬರ್ತಾ, ಝಡ್. (೨೦೦೪) [http://actazool.nhmus.hu/50/1/torda.pdf ಡಾಮಿನೆನ್ಸ್ ಹೈರಾರ್ಕಿ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಸಿಗ್ನಲಿಂಗ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟೀವ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ) ಫ್ಲಾಕ್ಸ್.] (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಆಕ್ಟಾ ಝುವಲಾಜಿಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯೇ ಸೈನ್ಟಿಯರಮ್ ಹಂಗೇರಿಸೇ'' '''೫೦''' (೧): ೩೫–೪೪</ref> ಪರಭಕ್ಷಕತೆಯ ಅಪಾಯವು ಪೋಷಣಾ ಕೌಶಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ವಾಸದ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯ ಸ್ಥಳದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಿದಾಗ ಆಹಾರವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಅವು ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ “ ಎತ್ತಿತೆಗೆಯುವ” ಮೂಲಕ “ಉತ್ಪಾದಕ”ರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಈಗಾಗಲೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿರುವ ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಪರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತರಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಆಹಾರಗಳು ದೊರೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೩೦% ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="barta">{{cite journal| last= Barta | first= Zoltán | coauthors= Liker, András; Mónus, Ferenc | month= February | year=200 | title=The effects of predation risk on the use of social foraging tactics | journal=Animal Behaviour | volume=67, | issue= 2 | pages=301–308 | url = |format = | doi =10.1016/j.anbehav.2003.06.012 }}</ref> ===ಉಳಿಯುವಿಕೆ=== [[File:Sparrowhawk-Male.JPG|thumb|ಸ್ಪ್ಯಾರೋಹಾಕ್]] ಈ ಮರಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಭಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಂದರೆ, ಗಿಡುಗ , ಹದ್ದು , ಗೂಬೆಯಂತಹ ಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆಯಲ್ಲದೇ, ಯುರೇಶಿಯನ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಹಾರ್ಕ್,<ref name="naturalengland" /> ಕಾಮನ್ ಕೆಸ್ಟ್ರೆಲ್,<ref>ಕಾಸ್ಟಾಂಟಿನಿ, ಡೇವಿಡ್; ಕ್ಯಾಸಾ ಗ್ರಾಂಡೆ, ಸ್ಟಿಫಾನಿಯಾ; ಡಿ ಲಿಯೆಟೊ, ಜಿಯುಸೆಪ್ಪೆ; ಫರ್ಫನಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟೊ; ಡೆಲ್’ಒಮೊ, ಜಿಯಾಕೊಮೊ (೨೦೦೫) "[https://web.archive.org/web/20070710091202/http://www.birdcam.it/files/Behaviour2005.pdf ಕನ್ಸಿಸ್ಟೆಂಡ್ ಡಿಫರೆನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಫೀಡಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಬಿಟ್ಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ನೈಬರಿಂಗ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಕೆಸ್ಟ್ರೆಲ್ಸ್]" (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಬಿಹೇವಿಯರ್'' '''೧೪೨''' : ೧೪೦೯–೧೪೨೧</ref> ಸಣ್ಣ ಗೂಬೆ <ref>ಶಾವ್, ಎಮ್.; ಹೌನ್ಸಮ್, ಟಿ.; ಲಿಯು, ಎನ್. (೨೦೦೭) "ವಾಯುವ್ಯ ಚೈನಾದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಚಿಕ್ಕ ಗೂಬೆ (''ಅಥೆನೆ ನೊಕ್ಟುವಾ'' ) ಯ ಬೇಸಿಗೆ ಆಹಾರ." ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆರಿಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ಸ್'' '''೬೮''' (೪): ೬೮೩–೬೮೭</ref><ref>ಒಬಚ್, ಜಾನ್; ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್, ಆಂಟನ್ (೨೦೦೪) "[http://www.ivb.cz/folia/53/1/65-79.pdf ಪ್ರೆ ಕಾಂಪೊಸಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಿಟಲ್ ಔಲ್ ''ಅಥೆನೆ ನೊಕ್ಟುವಾ'' ಇನ್ ಅನ್ ಆರಿಡ್ ಝೋನ್ (ಈಜಿಪ್ಟ್, ಸಿರಿಯಾ, ಇರಾನ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718173849/http://www.ivb.cz/folia/53/1/65-79.pdf |date=2011-07-18 }}". ''ಫೋಲಿಯ ಝುವಾಲಜಿಕಲ್'' '''೫೩''' (೧): ೬೫–೭೯</ref> ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗೂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಕೂಡ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಬರ್ತೋಲ್ಡ್, ಪೀಟರ್ (೨೦೦೪) "ಏರಿಯಲ್ “ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚಿಂಗ್”: ನಾನ್-ಪ್ರಿಡೇಟರಿ ಬರ್ಡ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಚ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಬರ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ಫ್ಲೈಟ್". ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ'' '''೧೪೫''' (೩): ೨೭೧–೨೭೨</ref><ref>ಬರ್ಟೊಲಿನೊ, ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ; ಗಿಬರ್ಟಿ, ಎಲೆನಾ; ಪೆರ್ರೋನ್, ಆರೆಲಿಯೊ (೨೦೦೧) "ಫೀಡಿಂಗ್ ಎಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಲಾಂಗ್ ಇಯರ್ಡ್ ಔಲ್ (''ಏಷಿಯೊ ಓಟಸ್'' ) ಇನ್ ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಇಟಲಿ: ಈಸ್ ಇಟ್ ಅ ಡಯಟರಿ ಸ್ಪೆಷಲಿಸ್ಟ್? ''ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಝುವಾಲಜಿ'' '''೭೯''' (೧೨): ೨೧೯೨–೨೧೯೮</ref> ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಶರಧೃತುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗರಿಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಹಾರುವ ಗರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಭಕ್ಷಕ ಜೀವಿಗಳ ದಾಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="lind">{{cite journal | last= Lind | first= J. | year= 2001 | title= Escape flight in moulting Eurasian Tree Sparrows (''Passer montanus'') | journal= Functional Ecology | volume= 15 | pages= 29–35 | url= http://www.zoologi.su.se/research/anti-predator/Lind2001_Funct_Ecol.pdf | format= PDF | doi= 10.1046/j.1365-2435.2001.00497.x | access-date= 2011-03-20 | archive-date= 2016-03-03 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160303183042/http://www.zoologi.su.se/research/anti-predator/Lind2001_Funct_Ecol.pdf | url-status= dead }}</ref> ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಗೂಡಿನ ಮೇಲೆ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಪೈಗಳು (ಮಡಿವಾಳ ಹಕ್ಕಿ), ಜೇಯ್ಸ್, ಲೀಸ್ಟ್ ವೀಸೆಲ್ಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಸ್ಶೂ ವಿಪ್ ಸ್ನೇಕ್ ಗಳಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಹಾವುಗಳು ಕೂಡ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="veiga">{{cite journal| last= Veiga | first= J. P. | year=1990 | title= A comparative study of reproductive adaptations in house and tree sparrows | journal= [[The Auk]] | volume=೧೦೭ | issue= | pages=೪೫–೫೯ | url = |format = | doi = }}</ref><ref name="CorderoSalaet">ಕಾರ್ಡೆರೊ, ಪಿ. ಜೆ.; ಸ್ಯಾಲೆಟ್, ಎಮ್. "ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಸೀಸನ್, ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಅಂಡ್ ರೀಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ರೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' , ಎಲ್.) ಇನ್ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ, ಎನ್‌ಇ ಸ್ಪೇನ್." {{Harvnb|Pinowski|Summers-Smith|1990|pp=169–177}}ರಲ್ಲಿ</ref><ref name="cordero2">ಕಾರ್ಡಿರೊ, ಪಿ. ಜೆ. "ಪ್ರಿಡೇಶನ್ ಇನ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಅಂಡ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (''ಪಾಸರ್'' ಎಸ್‌ಪಿ.) ನೆಸ್ಟ್ಸ್" ಇನ್ ಪಿನೊವ್‌ಸ್ಕಿ. (೧೯೯೧) ಪುಟಗಳು.೧೧೧–೧೨೦.</ref> ಬರ್ಡ್ಲೈಸ್ (ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಹುಳು/ಹೇನುಗಳು)ಗಳ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ <ref>ಸ್ಕೊರಾಕಿ, ಮಸಿಯೆಜ್ (೨೦೦೨) "[http://www.paru.cas.cz/folia/pdfs/showpdf.php?pdf=20561 ಥ್ರೀ ನ್ಯೂ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಕ್ಟೋಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿಕ್ ಮೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಜಿನಸ್ ''ಸಿರಿಂಗೋಫಿಲಾಯ್ಡಸ್'' ಕೆಥ್ಲೇ, 1970 (ಅಕರಿ: ಸಿರಿಂಗೊಫಿಲಿಡೇ) ಫ್ರಂ ಪಾಸರಿಫಾರ್ಮ್ ಬರ್ಡ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ.] (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಫೋಲಿಯಾ ಪ್ಯಾರಸೈಟೊಲಾಜಿಕಾ'' '''೪೯''' : ೩೦೫–೩೧೩ </ref><ref>ಸುಥಾಸನೀ ಬೋಂಕಾಂಗ್; ವಿನಾ ಮೆಕ್ವಿಚಯ್ (೧೯೮೭) "[http://www.scienceasia.org/1987.13.n4/v13_231_237.pdf ಆರ್ತ್ರೋಪಾಡ್ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ (''ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್'' ಲಿನ್ನೇಯಸ್, 1758) ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ]. (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್'' '''೧೩''' : ೨೩೧–೨೩೭</ref> ಕಂಡುಬರುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಈ ಸಣ್ಣ ಹುಳು/ಹೇನುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದವೆಂದರೆ ''ನೆಮಿಡೊಕಾಪ್ಟರ್ಸ್'' ಆಗಿದೆ ಇದು ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳುಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೈಂಕಾ, ಎಸ್.ಎ.; ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೇ ಡಿ. ಎಸ್.; ಗಲ್ಸೊವರ್ತಿ ಎ.; ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ಎಸ್. ಆರ್‍. (೧೯೯೪) "[http://www.jwildlifedis.org/cgi/reprint/30/2/254.pdf ''ನೆಮಿಡೊಕೊಪ್ಟೆಸ್'' ಎಸ್‌ಪಿ. ಆನ್ ವೈಲ್ಡ್ ಪಾಸರಿನ್ಸ್ ಅಟ್ ದಿ ಮೈ ಪೊ ನೇಚರ್ ರಿಸರ್ವ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721203848/http://www.jwildlifedis.org/cgi/reprint/30/2/254.pdf |date=2011-07-21 }}".(ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವೈಲ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಡಿಸೀಸಸ್'' '''೩೦''' (೨): ೨೫೪–೨೫೬</ref> ''ಪ್ರೊಟೋಕ್ಯಾಲಿಫೋರಾ'' , ಬ್ಲೋ ಫ್ಲೈ ಲಾರ್ವಾ ಗಳಂತಹ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>ಪುಚಲ, ಪೀಟರ್ (೨೦೦೪) "ಡೆಟ್ರಿಮೆಂಟಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ವಲ್ ಬ್ಲೋ ಫ್ಲೈಸ್ (''ಪ್ರೋಟೊಕ್ಯಾಲಿಫೊರಾ ಅಝುರಿಯ'' ) ಆನ್ ನೆಸ್ಟ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಸಕ್ಸೆಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಸ್ (ಪಾಸರ್ ಮೊಂಟಾನಸ್)". ''ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಝುವಾಲಜಿ'' '''೮೨''' (೮): ೧೨೮೫–೧೨೯೦ {{doi|10.1139/z04-111}}</ref> ಎಳೆಯ ಮರಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವುಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ , ದೊಡ್ಡ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಹಕ್ಕಿಯ ಮರಿಗಳು ಬೇಗನೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Pinowska">{{cite journal| last= Pinowska | first= Barbara | coauthors= Barkowska, Miloslawa; Pinowski, Jan; Bartha, Andrzej; Hahm, Kyu-Hwang; Lebedeva, Natalia | year=2004 | title= The effect of egg size on growth and survival of the Tree Sparrow ''Passer montanus'' nestlings | journal= Acta Ornithologica| volume=39 | issue=2 | pages=121–135 | url = |format = | doi = | quotes = }}</ref> ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ವೈರಲ್ ರೋಗಾಣುಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಒಡೆಯದೆ ಇರಲು ಈ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಮರಿಗಳ ಸಾವಿಗೂ<ref>ಪಿನೊವ್‌ಸ್ಕಿ, ಜೆ.; ಬಾರ್ಕೊವ್‌ಸ್ಕಾ ಎಮ್.; ಕ್ರುಸ್ಝೆವಿಸ್ಝ್ ಎ.ಎಚ್.; ಕ್ರುಸ್ಝೆವಿಸ್ಝ್ ಎ.ಜಿ. (೧೯೯೪) [http://www.ias.ac.in/jarch/jbiosci/19/441-451.pdf ದಿ ಕಾಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾರ್ಟಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಎಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನೆಸ್ಟ್‌ಲಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ''ಪಾಸರ್'' ಎಸ್‌ಪಿಪಿ]. (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಬಯೋಸೈನ್ಸ್'' . '''೧೯''' : ೪೪೧–೪೫೧</ref> ಕೂಡ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ''ಸಲ್ಮೋನೆಲ್ಲಾ'' ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದಾಗಿ ತಾಯಿ ಹಕ್ಕಿ ಮರಿಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಾವು ಕೂಡ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>ಯುಮಿ ಉನೆ; ಅಸುಕಾ ಸಾನ್ಬೆ; ಸತೊರು ಸುಝುಕಿ; ತಕೆಶಿ ನಿವ; ಕಝುಟೊ ಕವಾಕಮಿ; ರೀಕೊ ಕುರೊಸವಾ, (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜಪಾನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫೆಕ್ಷಿಯಸ್ ಡಿಸೀಸಸ್'' '''೬೧''' : ೧೬೬–೧೬೭</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ <ref>ಶುರುಲಿಂಕೊವ್, ಪೀಟರ್; ಗೋಲೆಮ್ಯಾನ್‌ಸ್ಕಿ, ವ್ಯಾಸಿಲ್ (೨೦೦೩) "[https://web.archive.org/web/20040613141733/http://www.nencki.gov.pl/pdf/ap/ap688.pdf ಬಲ್ದೇರಿಯಾದ ಕಾಡು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಕೊಸೈಟೊಝೂನ್ (ಸ್ಪೋರೋಝುವಾ: ಹೀಮೊಸ್ಪೊರಿಡಾ)]. (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಆಕ್ಟಾ ಪ್ರೋಟೋಝೂವಾಲಿಕಾ'' '''೪೨''' : ೨೦೫–೨೧೪</ref> ಅನೇಕ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಏವಿಯನ್ ಮಲಾರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು,ಇದರಿಂದ ಅದು H೫N೧ ನೋವಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವುದಲ್ಲದೇ ಅದು ಸಣ್ಣ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಮರಿಗಳಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ ನೋವುಂಟುಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಝಡ್. ಕೊವು; ಎಫ್. ಎಮ್, ಲೀ; ಜೆ. ಯು; ಝಡ್. ಜೆ. ಫ್ಯಾನ್; ಝಡ್. ಎಚ್. ಯಿನ್; ಸಿ. ಎಕ್ಸ್. ಜಿಯ; ಕೆ. ಜೆ. ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್; ವೈ. ಎಚ್. ಸನ್; ಎಕ್ಸ್. ಡಬ್ಲು. ಝಾಂಗ್; ಎಕ್ಸ್. ಎಮ್. ಡಬ್ಲುಯು; ಎಕ್ಸ್. ಬಿ. ಗಾಒ; ಟಿ. ಎಕ್ಸ್. ಲಿ (೨೦೦೫) "[http://jvi.asm.org/cgi/reprint/79/24/15460.pdf ಚೈನಾದಲ್ಲಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ H5N1 ವೈರಸ್‌ಗಳು ಏವಿಯನ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಝಾದ ಹೊಸ ಜಿನೋಟೈಪ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. (ಪಿಡಿಎಫ್) ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ವಿರೊಲಜಿ'' '''೭೯''' (೨೪): ೧೫೪೬೦–೧೫೪೬೬</ref> ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳಲ್ಲಿರುವ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |last=Lee |first=Kelly A. |coauthors=Martin II, Lynn B.; Wikelski, Martin C. |year=2005 |url=http://www.princeton.edu/~wikelski/Publications/2005%20lee%20et%20al.pdf |title=Responding to inflammatory challenges is less costly for a successful avian invader, the house sparrow (''Passer domesticus''), than its less-invasive congener |format=PDF |journal=Oecologia |volume=145 |issue=2 |pages=244–251 |pmid=15965757 |doi=10.1007/s00442-005-0113-5 |access-date=2011-03-20 |archive-date=2006-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060921034010/http://www.princeton.edu/~wikelski/Publications/2005%20lee%20et%20al.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್ನ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಹೌಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|author=Erritzoe J.; Mazgajski T. D.; Rejt L.|year=2003|url=http://www.birdresearch.dk/unilang/articles/traffic.pdf|title=Bird casualties on European roads — a review|journal=Acta Ornithologica|volume=38|issue=2|pages=77–93|access-date=2011-03-20|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809030952/http://www.birdresearch.dk/unilang/articles/traffic.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳು ಗರಿಷ್ಠವೆಂದರೆ ೧೩.೧ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಿರುವುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ <ref name="anage">{{cite web|title=An Age entry for ''Passer montanus''|work=AnAge, the animal ageing and longevity database | url=http://genomics.senescence.info/species/entry.php?species=Passer_montanus |publisher= |accessdate=30 January 2009 }}</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಜೀವಿತಾವಧಿಯೆಂದರೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="BTO" /> ==ಸ್ಥಾನಮಾನ== [[File:Stubble below Tinto.jpg|thumb|ಚಳಿಗಾಲದ ಕೊಯ್ದ ಪೈರಿನ ಕೊಳೆಯು ಒಂದು ಕಾಲಿಕ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ<ref ಹೆಸರು = ಯುರೋಪಿಯ/>]] ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಅಗಣಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಇದರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ೫೨–೯೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸೀಮಿತ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ.(ಅಂದರೆ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೂರು ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೩೦%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ.) ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು “ ಅಲ್ಪ ಕಳವಳಕಾರಿ” ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="iucn" /> ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ಫೆನ್ನೋಸ್ಕಾಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ <ref name="BWP" /><ref name="birdseurope">{{cite web | author = | title = Eurasian Tree Sparrow ''Passer montanus'' | work = Birds in Europe | url = http://www.birdlife.org/datazone/species/BirdsInEuropeII/BiE2004Sp8385.pdf | format = PDF | publisher = [[BirdLife International]] | accessdate = ೩೧ January ೨೦೦೯ | archive-date = 2008-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081201102411/http://www.birdlife.org/datazone/species/BirdsInEuropeII/BiE2004Sp8385.pdf | url-status = dead }}</ref> ತನ್ನ ಸಂಖ್ಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷಿಣಿಸುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಇತರ ಜಾತಿಯ ಸ್ಕೈಲಾರ್ಕ್, ಕಾರ್ನ್ ಬಂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಥರ್ನ್ ಲ್ಯಾಪ್ವಿಂಗ್ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ೧೯೮೦ ರಿಂದ ೨೦೦೩ ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೨೮% ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref name="europea">{{cite web | author = | title = Research highlights decline of farm and forest birds | work = News, 8 June 2005 | url = http://www.birdlife.org/news/news/2005/06/european_indicators.html | publisher = [[BirdLife International]] | accessdate = ೩ February ೨೦೦೯ | archive-date = 7 ಜೂನ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070607155029/http://www.birdlife.org/news/news/2005/06/european_indicators.html | url-status = dead }}</ref> ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ೧೯೭೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ <ref name="rspb">{{cite web | author= | title= Tree sparrow | work= Conservation case studies | url= http://www.rspb.org.uk/ourwork/conservation/species/casestudies/treesparrow.asp | publisher= [[Royal Society for the Protection of Birds]] | accessdate= ೩ February ೨೦೦೯ | archive-date= 2010-01-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100115014620/http://www.rspb.org.uk/ourwork/conservation/species/casestudies/treesparrow.asp | url-status= dead }}</ref> ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೫%ದಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದರೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧,೦೦೦–೧,೫೦೦ ಜೊತೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುವ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="BWP" /> ನೈಸರ್ಗಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣ ಕೂಡ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ<ref name="Summers-Smith 1988 220" />. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾತ್ರವು ಕುಗ್ಗಿದೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕುಗ್ಗಿರುವುದು ಈ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಅಂಶವಾಗಿದೆ<ref name="BTO2">{{cite web | author= | title= Tree Sparrow ''Passer montanus'' | work= Breeding Birds in the Wider Countryside | url= http://www.bto.org/birdtrends2006/wcrtresp.htm | publisher= [[British Trust for Ornithology]] | accessdate= ೩ February ೨೦೦೯ | archive-date= 2008-02-27 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080227005542/http://www.bto.org/birdtrends2006/wcrtresp.htm | url-status= dead }}</ref>. ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳಿಮುಖ ಕಂಡುಬರಲು ಬಹುಶಃ ಕೃಷಿಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಶರಧೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ (ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟಾವಾಗಿ ಉಳಿದ ಎಳೆಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧಿ ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ) ಕೂಡ ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಮರಿಗಳಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಹುಳು ಹುಪ್ಪಡಿಗಳಂತಹ ಆಹಾರಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref name="europea" /> ==ಮಾನವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ== [[File:Crioceris asparagi.jpg|thumb|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಕೀಟ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀರುಂಡೆಯು ತಿನ್ನುವ ಕೀಟವಾಗಿದೆ.]] ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವು ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವ ಕೀಟಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳು ಅನೇಕ ಧವಸ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಂತಹ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ನ ನಿಯಮಗಳು ಈ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="oz" /> ೧೯೫೮ ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರು ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಇಳಿಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಹಕ್ಕಿಗೆ ೪.೫ (೯.೯&nbsp;lb) ಕೆ ಜಿಯಷ್ಟು ಧಾನ್ಯ/ಕಾಳುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದು, ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬೆದರುಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿ ಸಾಯುವ ಬದಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಶಸ್ವೀಯಾದರೂ ಕೂಡ ಈ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್/ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ಮಹಾ ಚಳವಳಿಯು ಅನೇಕ ಮಿಡತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀಟ ಜಾತಿಯ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಳಿದುಳಿದ ಬೆಳೆಯ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅಧಿಕ ಬರಗಾಲ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರಿಂದ ೧೯೫೯ ಮತ್ತು ೧೯೬೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕೂಡ ಅದು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Cocker">{{Harvnb|Cocker|Mabey|2005|pp=442–443}}</ref><ref name="independent">{{cite news | first = Michael | last = McCarthy | title = The secret life of sparrows | newspaper = The Independent | url = http://www.independent.co.uk/environment/the-secret-life-of-sparrows-410252.html | date = 2 August 2006 | accessdate = 30 January 2009 | archive-date = 20 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101220145154/http://www.independent.co.uk/environment/the-secret-life-of-sparrows-410252.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳು ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಣ್ಣಿನ ಬೆಳೆಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬರುವ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ ಆಸ್ಪಾರಾಗಸ್ ಬೀಟಲ್, ''ಕ್ರಿಯೋಸೆರಿಸ್ ಆಸ್ಪಾರ್ಜಿ'' ಎಂಬ ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="dix">{{cite journal| last= Dix | first= M. E. | coauthors= Johnson, R. J.; Harrell, M. O.; Case, R. M.; Wright R. J.; Hodges, L.; Brandle, J. R.; Schoeneberger, M. M.; Sunderman, N. J; Fitzmaurice, R. L ,; Young, L. J.; Hubbard, K. G. |month= March | year= 1995| title= Influences of trees on abundance of natural enemies of insect pests: a review | journal= Agroforestry Systems| volume=29 | issue= 3| pages= 303–311| url = |format = | doi =10.1007/BF00704876 }}</ref> [[File:Suzume Odori.jpg|thumb|left|ಹೊಕುಸಾಯಿ ಅವರ ಸುಝುಮ್ ಒಡೊರಿಯ ವಿವರ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಂಪಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳ(ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಫ್ಲಾಕ್) <ref name="independent" /> ಸಮೂಹದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಹಿರೋಶಿಗೆ ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರುಗಳು [[ಆಂಟಿಗುವ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡ|ಆಂಟಿಗ್ವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ]], [[ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] , ಚೀನಾ ಮತ್ತು ದಿ ಗಾಂಬಿಯಾದ ಪೋಸ್ಟೇಜ್ ಸ್ಟಾಂಪ್(ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. [[ಬೆಲಾರುಸ್|ಬೆಲಾರಸ್]], ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಎಸ್ಟೊನಿಯ|ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ತೈವಾನ್ನಈ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾದ ಸಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು..<ref>{{cite web| author = | title= Stamps showing Eurasian Tree Sparrow ''Passer montanus'' | work= | url= http://www.birdtheme.org/mainlyimages/index.php?spec=2203| publisher= Birdtheme.org |accessdate=18 February 2009 }}</ref> ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಗಳ ರೆಕ್ಕೆಬಡಿಯುವ ವಿಧಾನವು, ''ಸುಝುಮೆ ಒಡೊರಿ '' ಎಂಬ ಜಪಾನಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯದ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಹೋಕುಸಾಯಿ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="japan">{{cite web| author = | title= Sketches by Hokusai (''Hokusai Manga'') | work= Nipponia No.27 December 15, 2003 | url=http://web-japan.org/nipponia/nipponia27/en/feature/feature04.html | publisher= |accessdate=6 February 2009 }}</ref> [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್]] ನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಈ ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋವನ್ನು ''ಮಯಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಫಿಲಿಪಿನೋಸ್ ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಕ್ಕಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ನ ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಕ್ಕಿ <ref name="Inquirer">{{cite news |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/regions/view_article.php?article_id=77631 |title=2 Philippine eagles spotted in Leyte forest |last=Labro |first=Vicente |date=19 July 2007 |publisher=[[Philippine Daily Inquirer]] |accessdate=೨೧ November ೨೦೦೮ |archive-date=10 ಮೇ 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67XrmQfv1?url=http://www.inquirer.net/specialfeatures/theenvironmentreport/view.php?db=1&article=20070719-77631 |url-status=dead }}</ref>(೧೯೯೫ ರವರೆಗೆ ಅದು ಪಿಲಿಪ್ಪೈನ್ ಈಗಲ್) ಬ್ಲಾಕ್ ಹೆಡೆಡ್ ಮ್ಯುನಿಯಾ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ''ಮಯಾ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Harvnb|Kennedy|Gonzales|Dickinson|Miranda|2000|p=343}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} === ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೃತಿಗಳು === * {{cite book |last=Anderson |first=Ted R. |title=Biology of the Ubiquitous House Sparrow: From Genes to Populations |year=2006 |publisher=Oxford University Press |location= |isbn =0-19-530411-X |ref=harv}} * {{cite book |last=Arlott |first=Norman |coauthors= | title=Birds of the Palearctic: Passerines |publisher=Collins |year=2007 |location=London |pages= | isbn = 0-00-714705-8 |ref=harv}} * {{cite book|last=Brisson |first=Mathurin Jacques |title=Ornithologie ou méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés. A laquelle on a joint une description exacte de chaque espece, avec les citations des auteurs qui en ont traité, les noms qu'ils leur ont donnés, ceux que leur ont donnés les différentes nations, & les noms vulgaires. Ouvrage enrichi de figures en taille-douce |year=1760 |location=Paris |publisher=Bauche |language=French|ref=harv}} * {{cite book |last1=Byers |first1=Clive |last2=Curson |first2=Jon|first3=Urban |last3=Olsson |title=Sparrows and Buntings: a Guide to the Sparrows and Buntings of North America and the World |year=1995 |publisher=Pica Press |isbn=1-873403-19-4|ref=harv}} * {{cite book |last1=Clement |first1=Peter |last2=Harris |first2=Alan |last3=Davis |first3=John |title=Finches and Sparrows: an Identification Guide |year=1993 |publisher=Christopher Helm |isbn=0-7136-8017-2|ref=harv}} * {{cite book |last1=Cocker |first1=Mark |last2=Mabey |first2=Richard |title=Birds Britannica |year=2005 |location=London |publisher=Chatto & Windus |isbn=0-7011-6907-9|ref=harv}} * {{cite book |last1=Coward |first=Thomas Alfred |coauthors= |title =The Birds of the British Isles and Their Eggs |volume=I |edition=3rd |year=1930 |publisher=Frederick Warne |location= |ref=harv |isbn=0-7232-0999-5}} * {{cite book |last=Forbush |first=Edward Howe |url=https://archive.org/details/usefulbirdstheir00forbiala |title=Useful Birds and Their Protection |year=1907 |location=Boston |publisher=Massachusetts State Board of Agriculture |ref=harv}} * {{cite book |last=Kennedy |first=Robert S. |last2=Gonzales |first2=Pedro C. |last3=Dickinson |first3=Edward C. |last4=Miranda |first4=Hector |last5=Fisher |first5=Timothy H |title=A Guide to the Birds of the Philippines |publisher=Oxford University Press |isbn= 0-19-854668-8 |year=2000|ref=harv}} * {{cite book |last=Linnaeus |first=Carolus |authorlink=Carl Linnaeus |title=[[Systema Naturae|Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata]] |publisher=Holmiae. (Laurentii Salvii) |year=೧೭೫೮ |language=Latin|ref=harv}} * {{cite book |last = Mullarney |first = Killian |last2=Svensson |first2=Lars |last3=Zetterstrom |first3=Dan |last4=Grant |first4=Peter |title=[[Collins Bird Guide]] |year=೧೯೯೯ |location=London |publisher =HarperCollins |isbn = ೦-೦೦-೨೧೯೭೨೮-೬|ref=harv}} * {{cite book |last=Pinowski |first=Jan |last2=Kavanagh |first2=P. P. |last3=Górski |first3=W. (eds.). |title=Nestling mortality of granivorous birds due to microorganisms and toxic substances |year=1991 |publisher=Polish Scientific Publishers |location=Varsovia |isbn=83-01-10476-7|ref=harv}} * {{cite book |last=Pinowski |first=Jan |last2=Summers-Smith |first2=J. Denis (eds.) | title = Granivorous birds in the agricultural landscape |year=1990 |publisher=Polish Academy of Sciences |location=Lomianki |isbn =83-01-08460-X |ref=harv}} * {{cite book |last=Rasmussen |first=Pamela C. |authorlink=Pamela C. Rasmussen |last2=Anderton |first2=John C. |authorlink2=John C. Anderton |year=2005 |title=[[Birds of South Asia: The Ripley Guide]] |publisher=[[Smithsonian Institution]] Press and [[Lynx Edicions]] |location=Washington |isbn=೮೪-೮೭೩೩೪-೬೭-೯|ref=harv}} * * {{cite book |last=Robinson |first=Herbert C. |last2=Chasen |first2=Frederick Nutter |title=Birds of the Malay Peninsula |year=1927–1939 |publisher=H. F. & G. Witherby |location=London |url=http://rmbr.nus.edu.sg/biblio/robinson_chasen/ |ref=harv |access-date=2011-03-20 |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201062009/http://rmbr.nus.edu.sg/biblio/robinson_chasen/ |url-status=dead }} * {{cite book |last=Snow |first=David |last2=Perrins |first2=Christopher M (editors) |title=[[The Birds of the Western Palearctic]] |edition=concise |volume=I-II |publisher=Oxford University Press |year=೧೯೯೮ |location=New York |isbn = ೦-೧೯-೮೫೪೦೯೯-X |ref=harv}} * * {{cite book |last=Summers-Smith |authorlink=J. Denis Summers-Smith|first=J. Denis |title=The Sparrows |publisher=T. & A. D. Poyser |year=1988 |location=Calton, Staffs, England |isbn= 0-85661-048-8|others=illustrated by Robert Gillmor|ref=harv}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Wikispecies|Passer montanus}} {{Commonscat|Passer montanus}} {{Wikisource1911Enc|Sparrow}} * [http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Passer_montanus/ ARkive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080605225239/http://www.arkive.org/species/ARK/birds/Passer_montanus/ |date=2008-06-05 }} ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್, ವೀಡಿಯೋ. * [http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=255 ಸ್ಕಲ್ ಇಮೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110124032/http://www.skullsite.com/completelist/speciesinfo.cfm?spec=255 |date=2007-11-10 }} * [http://www.ibercajalav.net/img/421_TreeSparrowP.montanus.pdf ಜೇವಿಯರ್ ಬ್ಲಾಸ್ಕೊ-ಝುಮೆಟಾ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಏಜಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಸಿಂಗ್ (ಪಿಡಿಎಫ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112143641/http://www.ibercajalav.net/img/421_TreeSparrowP.montanus.pdf |date=2013-11-12 }} * ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ [http://ibc.lynxeds.com/species/eurasian-tree-sparrow-passer-montanus ಟ್ರೀ ಸ್ಪ್ಯಾರೋ ವೀಡಿಯೋಸ್, ಫೋಟೋಸ್ & ಸೌಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715224438/http://ibc.lynxeds.com/species/eurasian-tree-sparrow-passer-montanus |date=2011-07-15 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಾಸರ್]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್‌ನ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಕ್ಷಿಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಕೀಸ್ತಾನದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಲವ್‌ನ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟರ್ಕಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಗರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1758ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] aqbty5cwxbrpvx4t4z38vmoqpfc1xu6 0 29318 1375894 1373337 2026-06-27T10:16:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375894 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{infobox historic subdivision| |Name= Yorkshire |HQ= [[York]] |Government= |Origin= [[Jórvík|Kingdom of Jórvík]] |Status= |Start= [[Ancient counties of England|In antiquity]] |End= |Code= YKS |CodeName= [[Chapman code]] |Replace= [[History of local government in Yorkshire|Various]] |Motto= |Divisions= [[Riding (division)|Riding]]s |DivisionsMap= [[File:Yorkshire Ridings.png|160px|Ridings of Yorkshire]] |DivisionsNames= [[North Riding of Yorkshire|1 North]] • [[West Riding of Yorkshire|2 West]] • [[East Riding of Yorkshire|3 East]] |Image= [[File:FlagOfYorkshire.PNG|220px|Flag of Yorkshire]]<br /><small>[[Flags and symbols of Yorkshire|Flag of Yorkshire]]</small> |Map= [[File:EnglandYorkshireTrad.png|160px|Yorkshire in England]]<br />''Yorkshire within England, showing [[Historic counties of England|ancient extent]]'' |Arms= |Civic= |PopulationFirst= 1,371,359<ref name=york_pop>{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/bicentenary/pdfs/yorkshire.pdf|title=200 years of the Census in Yorkshire|year=2001|work=National Statistics|format=pdf|accessdate=2008-07-15|archive-date=2008-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080625171455/http://www.statistics.gov.uk/census2001/bicentenary/pdfs/yorkshire.pdf|url-status=dead}} Note that the area of Yorkshire increases slightly from {{convert|3669510|acre|km2|0}} in ೧೮೩೧ to {{convert|3883979|acre|km2|0}} in ೧೯೦೧ and then reduces to {{convert|2941247|acre|km2|0}} in ೧೯೯೧, so that these three figures relate to different areas.</ref> |PopulationFirstYear= ೧೮೩೧ |AreaFirst= {{convert|3669510|acre|km2|0}}<ref name=york_pop/> |AreaFirstYear= ೧೮೩೧ |DensityFirst= ೦.೩೭/acre |DensityFirstYear= ೧೮೩೧ |PopulationSecond= ೩,೫೧೨,೮೩೮<ref name=york_pop/> |PopulationSecondYear= ೧೯೦೧ |AreaSecond= {{convert|3883979|acre|km2|0}}<ref name=york_pop/> |AreaSecondYear= ೧೯೦೧ |DensitySecond= ೦.೯/acre |DensitySecondYear= ೧೯೦೧ |PopulationLast= ೩,೯೭೮,೪೮೪<ref name=york_pop/> |PopulationLastYear= ೧೯೯೧ |AreaLast= {{convert|2941247|acre|km2|0}}<ref name=york_pop/> |AreaLastYear= ೧೯೯೧ |DensityLast= ೧.೩೫/acre |DensityLastYear= ೧೯೯೧ }} '''ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್''' {{IPAc-en|icon|ˈ|j|ɔr|k|ʃ|ər}} ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>G. ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್, ''ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್: ಬ್ರಿಟನ್ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕೌಂಟಡಿ'' (ಲಂಡನ್: ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ೧೯೬೯).</ref> ಇತರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಉಪವಿಭಾಗಗಳು ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೂಡ ಆವರ್ತಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.yorkshireridings.org/news/the-yorkshire-ridings.html|title=Yorkshire Ridings Society|accessdate=2009-06-03|archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805051852/http://www.yorkshireridings.org/news/the-yorkshire-ridings.html|url-status=dead}}</ref><ref name="special">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/5234444.stm| publisher=BBC|title=What's so special about Yorkshire?| date=1 August 2006| first=Liam| last=Allen| accessdate=2008-07-15}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹೆಸರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು,<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/west_yorkshire/5050496.stm| publisher=BBC|title=New Yorkshire Regiment is formed|accessdate=2008-10-08 | date=2006-06-06}}</ref> ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರುಗಳಾದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯ ಗಡಿಗಳೊಳಗೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್‌ನ ನಾಶವಾಗಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ವಿಸ್ತಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ತೆರೆದ ನೋಟದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹಸಿರಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2007/oct/20/communities?gusrc=rss&feed=networkfront |publisher=''[[Guardian Unlimited]]''|title=And the winner of the award for the greenest city in Britain is&nbsp;... Bradford|date=20 October 2007|accessdate=2007-10-24 | location=London | first1=Alison | last1=Benjamin | first2=Martin | last2=Wainwright}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.yorkshire-forward.com/www/view.asp?content_id=2934&parent_id=263|publisher=''[[Yorkshire Forward]]''|title=Green space conference comes to UK's 'greenest city'|date=23 March 2006|accessdate=2007-10-24 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20061118034333/http://www.yorkshire-forward.com/www/view.asp?content_id=2934&parent_id=263 |archivedate = 2006-11-18}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೆಲವುಬಾರಿ ''ಗಾಡ್ಸ್ ಓನ್ ಕಂಟ್ರಿ'' ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="special" /><ref name="gods">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/travel/2006/jun/02/travelnews.shortbreaks.unitedkingdom|publisher=''[[Guardian Unlimited]]''|title=God's own county|date=2 June 2006|accessdate=2007-10-24 | location=London}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಲಾಂಛನವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರಾಯಲ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬಿಳಿಯ ಗುಲಾಬಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌‌ಷೈರ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಧ್ವಜವು ದಟ್ಟ ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯ ಗುಲಾಬಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="flag">{{cite news|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/gb-en-ys.html|publisher=CRWFlags.nom|title=Yorkshire (United Kingdom)|accessdate=2007-10-25}}</ref> ವರ್ಷಗಳ ಬಳಕೆ ನಂತರ ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೨೯ರಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk/2008/jul/29/britishidentity |title=Proud Yorkshire can finally fly white rose flag without charge |author=Martin Wainwright |publisher=''[[The Guardian]]'' |date=29 July 2008 |accessdate=2008-07-29 | location=London}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೧ರಂದು ನಡೆಯುವ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ದಿನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಆಡುಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www2.army.mod.uk/yorkshire_regiment/regiment/history/battle_honours/yorkshire_day.htm|publisher=Army.mod.uk|title=Yorkshire Day|date=18 February 2008|accessdate=2008-10-03|archive-date=14 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090114020220/http://www2.army.mod.uk/yorkshire_regiment/regiment/history/battle_honours/yorkshire_day.htm|url-status=dead}}</ref> ==ಸ್ಥಳನಾಮ ಅಧ್ಯಯನ== ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೌಂಟಿಯು ಯಾರ್ಕ್(ಉಚ್ಚರಿತ)ನಗರದ ಷೈರ್(ಕೌಂಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ) ಅಥವಾ ಯಾರ್ಕ್`ಸ್ ಷೈರ್ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೌಂಟಿ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹಾಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.{{IPA-en|ˈjɔːk|local|en-uk-York.ogg}} "ಯಾರ್ಕ್" ನಗರದ ವೈಕಿಂಗ್ ಹೆಸರು ಜಾರ್ವಿಕ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. "ಷೈರ್" ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಕರ್‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಷಿಯರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಷಿಯರ್ ಭೂಮಿಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. "ಷೈರ್" ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಷರ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{IPA|/-ʃər/}}ಅಥವಾ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ {{IPA|/-ʃɪər/}}"ಷಿಯರ್‌"ನ ಸಮಾನೋಚ್ಚಾರಣ ಪದದಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|last=Mills|first=A.D.|title=Oxford Dictionary of British Place Names|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=2003|isbn=978-0-19-852758-9}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Yorkshire}} ===ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು=== ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮುಂಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೆಲ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಾದ ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಬಹುತೇಕ ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.roman-britain.org/tribes/tribes.htm|publisher=Roman-Britain.org|title=The Celtic Tribes of Britain|accessdate=2007-10-25|archive-date=9 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509201239/http://www.roman-britain.org/tribes/tribes.htm|url-status=dead}}</ref> ಅವರ ಒಳನಾಡಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರದೇಶವಿರುವುದಕ್ಕೆ ''ಇಸುರಿಯಂ ಬ್ರಿಗಾಂಟಂ'' (ಈಗ ಆಲ್ಡ್‌ಬರೊ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ''ಸಿವಿಟಾಸ್'' ‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ''ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್ ತೊಲೆಮಾಸ್ ವರ್ಣಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತು ಬ್ರಿಗಾಂಟಿಯನ್ ''ಪೊಲೈಸ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="brigantes">{{cite web|url=http://www.roman-britain.org/tribes/brigantes.htm|publisher=Roman-Britain.org|title=The Brigantes|accessdate=2007-10-24|archive-date=31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061231090447/http://www.roman-britain.org/tribes/brigantes.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="ptolemy">ಟೋಲೆಮಿ, ''ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯ'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Periods/Roman/_Texts/Ptolemy/2/1*.html 2.1], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Periods/Roman/_Texts/Ptolemy/2/2*.html 2.2]</ref> ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ಯಾರಿಸಿ, ''ಲುಟೇಶಿಯ ಪ್ಯಾರಿಸಿಯೋರಂ'', ಗಾಲ್‌(ಈಗ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ)ನ ಪ್ಯಾರಿಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref name="parisii">{{cite web |url=http://www.roman-britain.org/tribes/parisi.htm|publisher=Roman-Britain.org |title=The Parisii|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯು ಪೆಟುಯಾರಿಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಂಬರ್ ಅಳಿವೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ವಿರುದ್ಧ ರೋಮನ್ ವಿಜಯವು ೪೩ನೇ AD ಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್ ವಿಸ್ತರಿತ ಅವಧಿವರೆಗೆ [[ರೋಮ್]]‌ನ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಗಾಂಟಿನ್ ರಾಣಿ ಕಾರ್ಟಿಮಂಡುವ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ ವೆನುಷಿಯಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ರೋಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಿಲಿಟರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name="rib">{{cite web|url=http://www.romans-in-britain.org.uk/his_brigantian_uprising.htm|publisher=Romans-In-Britain.org.uk|title=Romans In Britain|accessdate=2007-10-25|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017195232/http://romans-in-britain.org.uk/his_brigantian_uprising.htm|url-status=dead}}</ref> ===ರೋಮನ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್=== [[File:Constantine by Philip Jackson.JPG|thumb|left|ಯಾರ್ಕ್ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಹೊರಗೆ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟೈನ್ I ಪ್ರತಿಮೆ]] ರಾಣಿ ಕಾರ್ಟಿಮಾಂಡುವಾ ತನ್ನ ಪತಿ ವೆನುಷಿಯಸ್‌ನ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಧಾರಕ ವೆಲ್ಲೊಕ್ಯಾಟಸ್‌‌ಗಾಗಿ ಪತಿಯನ್ನು ಅಗಲಿದಳು. ಇದು ಘಟನೆಗಳ ಸರಪಣಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ರೋಮನ್ನರ ಜತೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಮಂಡುವಾಗೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವಳ ಮಾಜಿ ಪತಿ ಅವಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಮಿತ್ರಕೂಟಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯ ರೂಪಿಸಿದ.<ref>{{cite news| url=http://www.arch.wyjs.org.uk/AdvSrv/indexRoman.asp?pg=Romanweb/Cartimandua.htm| publisher=West Yorkshire Archaeology Advisory Service| title=Cartimandua| year=2007| accessdate=2008-10-03| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071009031721/http://www.arch.wyjs.org.uk/AdvSrv/indexRoman.asp?pg=Romanweb%2FCartimandua.htm| archivedate=9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007| url-status=live}}</ref> ಎರಡನೇ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ವೆನುಷಿಯಸ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ ರೋಮನ್ನರು ಜನರಲ್ ಪೆಟಿಲ್ಲಿಯಸ್ ಸೆರಿಯಾಲಿಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೧ ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಗಾಂಟೆಸ್‌‌ ಜಯಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://www.shadowdrake.com/brigit5.html| publisher=House Shadow Drake| title=The Brigantes| accessdate=2007-10-25| archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20061021090013/http://www.shadowdrake.com/brigit5.html| url-status=dead}}</ref> ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಲಕ್ಷ್ಯಣ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಎಬೋರಾಕಂನ ಗೋಡೆಗಳ ನಗರ(ಈಗ ಯಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)ಈಗ ''ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ಇನ್ಫೀರಿಯರ್'' ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವ ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಜಂಟಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.vanderbilt.edu/AnS/Classics/roman_provinces/britain/image21.htm| publisher=VanderBilt.edu| title=Lower (Britannia Inferior) and Upper Britain (Britannia Superior)| accessdate=2007-10-24}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸೆಪ್ಟಿಮಸ್ ಸೆವೆರಸ್ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ಎಬೋರಾಕಂನಿಂದ ಅವನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="romanfest">{{cite web |url=http://www.yorkromanfestival.com/history.htm| publisher=York Roman Festival| title=Roman York - a brief introduction to York's Roman History| accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071008234045/http://www.yorkromanfestival.com/history.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 8 October 2007}}</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್‌ಷಿಯಸ್ ಕ್ಲೋರಸ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೦೬ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. ಇದರಿಂದ ಅವನ ಪುತ್ರ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾನ್‌ಟೈನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ. [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ]] ಅವನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web| url=http://www.britainexpress.com/cities/york/roman.htm| publisher=Britain Express| title=Roman York| accessdate=2007-10-25}}</ref> ೫ನೇ ಶತಮಾದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ರೋಮನ್ ಪಡೆಗಳ ಹಿಂದೆಗೆತದಿಂದ ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಭಾರೀ ಕುಸಿತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="romanfest" /> ===ಎರಡನೇ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಏಂಜಲ್ಸ್=== ರೋಮನ್ನರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನಂತರ, ಸಣ್ಣ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದ್ದುನಿಂತವು; ಯಾರ್ಕ್ ಸುತ್ತ ಎಬ್ರಾಕ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಮೆಟ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsBritain/BritainEbrauc.htm|publisher=HistoryFiles.co.uk|title=Ebrauc|accessdate=2007-10-25}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/FeaturesBritain/BritishElmet.htm|publisher=HistoryFiles.co.uk|title=Elmet|accessdate=2007-10-25 }}</ref> ಎಲ್ಮೆಟ್ ನಾರ್ತಂಬ್ರಿಯನ್ ಏಂಜಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ನಾರ್ತ್‌ಅಂಬ್ರಿಯದ ಎಡ್ವಿನ್ ರಾಜ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಸರ್ಟಿಕ್‌ನನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿ, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಹಾನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ, ನಾರ್ತ್‌ಅಂಬ್ರಿಯ ಐರಿಷ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಹಲ್ಲಾಮ್‌ಷೈರ್‌ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/schools/anglosaxons/invasion/invind3.shtml|publisher=BBC|title=The Anglo-Saxons|accessdate=2007-10-25}}</ref> ===ಜಾರ್ವಿಕ್ ಪ್ರಭುತ್ವ=== {{Main|Jórvík|l1=Kingdom of Jórvík}} [[File:EricBloodaxeCoin.png|thumb|right|ಎರಿಕ್ ಬ್ರಡೇಕ್ಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಾಣ್ಯ]] ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವೈಕಿಂಗ್‌ರ ಸೇನೆ, ಅದರ ಶತ್ರುಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಗ್ರೇಟ್ ಹೆಥೆನ್ ಸೇನೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.jorvik-viking-centre.co.uk/vikings4.htm|publisher=Jorvik-Viking-Centre.co.uk|title=What Happened to Them?|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012204846/http://www.jorvik-viking-centre.co.uk/vikings4.htm |archivedate = 2007-10-12}}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ.೮೬೬ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಥಂಬ್ರಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಡೇನರು ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಯಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಜಾರ್ವಿಕ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣ ನಾರ್ಥಂಬ್ರಿಯದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref name="jorvikking">{{cite web|url=http://www.viking.no/e/england/york/kingdom_of_york_m.html|publisher=Viking.no|title=The Viking Kingdom of York|date=15 April 2000|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಡೇನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಇದು ನಂತರ ಡೇನ್‌ಲಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಡೇನ್‌ಲಾ ಈಗಲೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನೆಲವಾಗಿದ್ದು, ವೈಕಿಂಗ್ ಅಧಿಪತಿಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಜಾರ್ವಿಕ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯನಾಡು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿರದ ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ವೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವೈಕಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾಲದ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ವಾಯವ್ಯ ಯುರೋಪ್, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದ ಜತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.britannia.com/history/york/yorkhist4.html|publisher=Britannia.com|title=Narrative History of York: Viking Times|accessdate=2007-10-25|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818202555/http://www.britannia.com/history/york/yorkhist4.html|url-status=dead}}</ref> ೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಡೇನ್ ಹಾಫ್‌ಡನ್ ರಗ್ನಾರ್‌ಸನ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ,<ref name="vikingnorth">{{cite web|url=http://www.northeastengland.talktalk.net/VikingNorthumbria.htm|publisher=NorthEastEngland.net|title=Part Two - Jorvik and the Viking Age (866&nbsp;AD &ndash; 1066&nbsp;AD)|accessdate=2007-10-25|archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029182047/http://www.northeastengland.talktalk.net/VikingNorthumbria.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ರಾಜರು ಆಳಿದ, ಡ್ಯಾನಿಷ್ ವೈಕಿಂಗ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನಾಯಕತ್ವವು ಅದರ ಅವನತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೇಯನ್ನರ]] ಕೈಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಯಿತು.<ref name="vikingnorth" /> ಜಾರ್ವಿಕ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೈಕಿಂಗ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ನಾರ್ವೆಯ ಮಾಜಿ ರಾಜ ಎರಿಕ್ ಬ್ಲಡೇಕ್ಸ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ. ನಾಯಕತ್ವದತ್ತ ಅವನ ರಕ್ತಪಿಪಾಸೆಯ ನಿಲುವು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾರ್ವಬೌಮತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಬೇಕೆಂದು ಮನದಟ್ಟಾಗಲು ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/FeaturesBritain/BritishElmet.htm|publisher=HistoryFiles.co.uk|title=Eric Bloodaxe|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಸುಮಾರು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಲವಲವಿಕೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಂತರ ಜಾರ್ವಿಕ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ವೆಸೆಕ್ಸ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಈಗ ಉಚ್ಚ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಾರ್ಥಂಬ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ್ನು ಉಳಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅರ್ಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾಯತ್ತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವೆಸೆಕ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜರು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾರ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.britannia.com/history/york/yorkhist5.html|publisher=Britannia.com|title=Narrative History of York: Late Saxon Times|accessdate=2007-10-25|archive-date=23 ಜೂನ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623102237/http://www.britannia.com/history/york/yorkhist5.html|url-status=dead}}</ref> ===ನಾರ್ಮನ್ ವಿಜಯ=== [[File:YorkMinsterWest.jpg|thumb|left|ಯಾರ್ಕ್ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಎತ್ತರಿಸಿಕೆ]] ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೬೬ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆರಾಲ್ಡ್ II ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ದುಗುಡಗೊಂಡರು. ಅವರ ಸೋದರ ಟಾಸ್ಟಿಗ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ರಾಜ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಹಾರ್ಡ್‌ರಾಡಾ ಫಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಹೊರಟ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಮ್‌ಪೋರ್ಡ್ ಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೇನೆಗಳು ಸಂಧಿಸಿದವು. ಟೋಸ್ಟಿಗ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ರಾಡಾ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇನೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸೋಲಪ್ಪಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಗಾಡ್‌ವಿನ್ಸನ್ ವಿಲಿಯಂ ದಿ ಕನ್ಕ್ವೈರರ್ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿರುವ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪುನಃ ತರಬೇಕಾಯಿತು. ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಸೋಲಪ್ಪಿದ ಮತ್ತು ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೇಲೆ ನಾರ್ಮನ್ ಜಯಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. [[File:Fountains Abbey view02 2005-08-27.jpg|thumb|right|12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಸ್ಟರ್‌ಸಿಯಾನ್ ಅಬ್ಬೆ (ಫೌಂಟನ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆ, ಸ್ಟಡ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್).]] ಉತ್ತರದ ಜನರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೬೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ವೇನ್ II ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾರ್ಮನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ಅವರ ಯಾರ್ಕ್ ವಾಪಸು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಅದನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮುಂಚೆಯೇ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಅದನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://allabout1066.net/north_east_1069.htm| publisher=The Norman Conquest School Site| title=Resistance in the North East - 1069| accessdate=2008-10-03| archive-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081026043408/http://www.allabout1066.net/north_east_1069.htm| url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ಘಟನೆಯು ವಿಲಿಯಂ ಆದೇಶಿಸಿದ ಹ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಆಗಿತ್ತು. ಯಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಡರ್‌ಹ್ಯಾಂವರೆಗೆ ಬೆಳೆಗಳು, ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಸುಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ತರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮನಬಂದಂತೆ ಹತ್ಯೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url=http://allabout1066.net/harrying.htm| publisher=The Norman Conquest School Site| title=Harrying of the North| accessdate=2007-10-24| archive-date=24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081024202922/http://www.allabout1066.net/harrying.htm| url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸತ್ತವು ಮತ್ತು ಚಳಿ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ರೈತರು ಸಾವಪ್ಪಿದರು. ಉತ್ತರದಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರ್ಡರಿಕ್ ವಿಟಾಲಿಸ್ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://allabout1066.net/orderics_reaction.htm|publisher=The Norman Conquest School Site|title=Orderic's reaction|accessdate=2007-10-24|archive-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081026043414/http://www.allabout1066.net/orderics_reaction.htm|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಬ್ಬೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯರಿಗಳನ್ನು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರ್ಮನ್ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಅವರ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ಸ್‌ಲೇ, ಡಾನ್‌ಕಾಸ್ಟರ್, ಹಲ್,ಲೀಡ್ಸ್, ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತಿತರ ಹೊಸ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಡ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್, ಪಾಕ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.<ref name="rulocal">{{cite web |url=http://www.localhistories.org/yorkshire.html| publisher=LocalHistories.org| title=Yorkshire| accessdate=2007-10-24}}</ref> ೧೩೧೫ ಮತ್ತು ೧೩೨೨ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.<ref name="rulocal" /> ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರು ಸ್ಕಾಟರ ಜತೆ ನಾರ್ತಲರ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಥರ್‌ಸ್ಟಾನ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸೈನಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಅಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.britainexpress.com/History/battles/standard.htm| publisher=Britain Express| title=The Battle of the Standard| accessdate=2007-10-25}}</ref> ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್(ಪ್ಲೇಗ್) ೧೩೪೯ರಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="rulocal" /> ===ವಾರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರೋಸಸ್=== {{See|House of York|Wars of the Roses}} [[File:Richard III of England.jpg|thumb|right|ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಾಜ ರಿಚರ್ಡ್ III ಮಿಡ್ಲ್‌ಹ್ಯಾಂ‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref name="middleham">[82]</ref>]] ರಾಜ ರಿಚರ್ಡ್ II ೧೩೯೯ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತರಾದಾಗ, ರಾಜಮನೆತನದ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಂಟಾಜೆನೆಟ್‌ನ ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾದ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ನಡುವೆ ವಿರೋಧ ಹೊಮ್ಮಲಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೌಸ್‌ಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಸಸ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಟೌಟನ್. ಕೊನೆಯದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ರಕ್ತಮಯ ಕದನವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Gravett | first = Christopher | title = Towton 1461: England's Bloodiest Battle | publisher = Osprey Publishing | url = https://books.google.com/?id=-UlMBQYccEMC&dq=towton+bloodiest&printsec=frontcover | isbn = 978-0-415-09378-1 | year = 1999 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಿಚರ್ಡ್ III ಕೊನೆಯ ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ ಟ್ಯುಡರ್ ಬಾಸ್ವರ್ಥ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದ. ಅವನು ನಂತರ ರಾಜ ಹೆನ್ರಿ VII ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ IV ನ ಪುತ್ರಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌‌ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡವು.<ref>{{cite web|url=http://metamedia.stanford.edu/projects/MichaelShanks/1877|publisher=Stanford.edu|title=Yorkists|accessdate=2007-10-24}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬಿಳಿಯ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಎರಡು ಗುಲಾಬಿಗಳು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ಹೌಸ್‌ಗಳ ಲಾಂಛನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಜತೆ ಸೇರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಟ್ಯೂಡರ್ ರೋಸ್ ರಚನೆಯಾಯಿತು.{{ref label|wars|a|a}}<ref>{{cite book| last =Hey | first = David | title =History of Yorkshire: County of the Broad Acres|publisher=Carnegie Publishing| url =http://www.amazon.co.uk/dp/1859361226 | isbn = 1-85936-122-6| year =2005}}</ref> ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ರಾಯಲ್ ಹೌಸ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ವೈರತ್ವವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಲಂಕಾಷೈರ್ ಕೌಂಟಿಗಳ ನಡುವೆ ವೈರತ್ವವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ರೋಸಸ್ ಪಂದ್ಯ ಅಥವಾ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ನಡುವೆ ರೋಸಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಯಿತು. ===ಸಂತರು, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ=== [[File:Victorian Bishopgate.jpg|thumb|200px|right|ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಕೈಗಾರೀಕೃತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಉದಾ ವೆದರ್‌ಬಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು.]] ಹಳೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಮುಂಚಿನ ಗೃಹಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಉಣ್ಣೆ ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪೆನ್ನಿನೆಸ್‍‌ನಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೊರೆಗಳನ್ನು ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು.<ref name="woolindustry">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/radio4/history/making_history/makhist10_prog13a.shtml|publisher=''[[BBC]]''|title=William Hirst - Leeds woollen industry pioneer|accessdate=2007-11-25}}</ref> ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ರಿಫಾರ್ಮೇಷನ್ ಹೆನ್ರಿ VIIIಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೫೩೬ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮೇಜ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ದಂಗೆಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.ಅವರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವರನ್ನು [[ಮೊದಲನೆಯ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲಿಜಬೆತ್ I]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಯಾರ್ಕ್ ಮಹಿಳೆ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಕ್ಲಿಥೇರೊ ಆಗಿದ್ದು,ನಂತರ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/04059b.htm|publisher=''[[Catholic Encyclopedia]]''|title=St. Margaret Clitherow|accessdate=2007-11-25}}</ref> [[File:Battle of Marston Moor 1644 by John Barker.png|thumb|left|೧೬೪೪ರ ಮಾರ್ಸ್‌ಟನ್ ಮೂರ್ ಯುದ್ಧ]] ೧೬೪೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ನಡುವೆ ಆರಂಭವಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಒಡೆದ ನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಮುನ್ನ ರಾಜನು ಹಲ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಹಲ್ ನಗರವು ನಗರದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿತು. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರಬಲವಾದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/humber/content/articles/2005/07/20/coast05walks_stage8.shtml|publisher=''[[BBC]]''|title=Seeds of the English Civil War|accessdate=2007-11-25}}</ref><ref>{{cite web| title = Historic Cleveland - Timeline| url = http://www.historic-cleveland.co.uk/timeline/timelineIndex.php| publisher = Historic-Cleveland.co.uk| accessdate = 2007-11-25| archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2007| archive-url = https://web.archive.org/web/20071130064734/http://historic-cleveland.co.uk/timeline/timelineIndex.php| url-status = dead}}</ref> ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ಲೀಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾಲ್ಟನ್ ಮೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಅವರು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು(ಹಲ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಹಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸಂಸದೀಯರು("ರೌಂಡ್‌‍ಹೆಡ್ಸ್")ಮರುಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಒಂದೊಂದೇ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಮರುವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮಾರ್ಸ್‌ಟನ್ ಮೂರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಇದರ ಜತೆಗೆ ಇಡೀ ನಾರ್ತ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.british-civil-wars.co.uk/military/1644-york-march-marston-moor.htm|publisher=British-Civil-Wars.co.uk|title=The York March and Marston Moor|accessdate=2007-11-25|archive-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228033814/http://british-civil-wars.co.uk/military/1644-york-march-marston-moor.htm|url-status=dead}}</ref> ೧೬ ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಣ್ಣೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಿತ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಹಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಹಲ್ ಮತ್ತು ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಜತೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿದವು ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.num.org.uk/?p=history&c=num|publisher=NUM.org.uk|title=History of the NUM: 1 - Towards A National Union|accessdate=2007-11-25}}</ref> ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂಕದ ಕಟ್ಟೆ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಗುಣಪಡಿಸುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಹ್ಯಾರೋಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ‌ನ ಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಳದ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕೂಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.great-britain.co.uk/regions/yorkshire/harrogat.htm|publisher=Great-British.co.uk|title=Harrogate, Yorkshire Spa town|accessdate=2007-11-25|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013122243/http://www.great-britain.co.uk/regions/yorkshire/harrogat.htm|url-status=dead}}</ref> ===ಇಂದಿನ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ === {{Main|History of local government in Yorkshire}} [[File:Lister's Mill.jpg|right|thumb|140px|ಲಿಸ್ಟರ್'ಸ್ ಮಿಲ್, ಮ್ಯಾನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್.]] [[File:Saltaire from Leeds and Liverpool Canal.jpg|thumb|left|190px|ಸಾಲ್ಟೇರ್‌ನ ಟಿಟುಸ್ ಸಾಲ್ಟ್'ಸ್ ಗಿರಣಿ. ಬ್ರಾಡ್‌ಪೋರ್ಡ್ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳ.]] ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, [[ಬಟ್ಟೆ|ಜವಳಿ]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ)ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ, ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಜನರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಕುಸಿದವು. ಇದರಿಂದ ೧೮೩೨ ಮತ್ತು ೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.thoresby.org.uk/history.htm|publisher=Thoresby.org.uk|title=The Historical Society for Leeds and District|accessdate=2007-11-25|archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071229103015/http://www.thoresby.org.uk/history.htm|url-status=dead}}</ref> ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಕೌಂಟಿಗೆ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಚರಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ‌ಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುನ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ರೈಲ್ವೆಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ತಲುಪಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nrm.org.uk/|publisher=NRM.org.uk|title=National Railway Museum, York|accessdate=2007-11-25}}</ref> ಮೂರು ರೈಡಿಂಗ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ(ವಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ)ಕೌಂಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ಕೌಂಟಿ ಬರೋಗಳಾದವು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್, W., ''ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಡ್ ಅರ್ಬನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್'', (೧೯೯೧)</ref> ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ RAF ಬಾಂಬರ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗೆ ಮುಖ್ಯ ನೆಲೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>{{cite book | last = Halpenny | first = Bruce Barrymore | authorlink = | author = Halpenny, Bruce Barrymore | title = Action Stations: Military Airfields of Yorkshire v. 4 | year = 1982 | publisher = PSL | isbn = 978-0-85059-532-1 }}</ref> ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಶ್ರಬ್ರಿಟನ್)‌ನಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯಿತು. ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ<ref name="hmso" /> ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಾಗಗಳು<ref name="controversial">{{cite web |url=http://www.politics.co.uk/issue-briefs/domestic-policy/local-government/local-government-structure/local-government-structure-$366613.htm|publisher=Politics.co.uk |title= Local Government Structure|accessdate=2007-11-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070211094339/http://www.politics.co.uk/issue-briefs/domestic-policy/local-government/local-government-structure/local-government-structure-$366613.htm |archivedate = 2007-02-11}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೭೨ರ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="autogenerated1">ಆರ್ನಾಲ್ಡ್ -ಬೇಕರ್, C., ''ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೭೨'', (೧೯೭೩)</ref> ಹಂಬರ್‌ಸೈಡ್ ರದ್ದುಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ತಗ್ಗಿದ ಗಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್‌ನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನ ಗಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಪ್ರಸಕ್ತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="controversial" /> ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಲಿಂಕನ್‌ಷೈರ್ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಯಾಡಲ್‌ವರ್ತ್(ಈಗ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ), ಬೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಅರಣ್ಯ(ಲಂಕಾಷೈರ್), ಸೆಡ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡೆಂಟ್‌(ಕಂಬ್ರಿಯ), ಅಪ್ಪರ್ ಟೀಸ್‌ಡೇಲ್(ಕೌಂಟಿ ಡರ್ಹಾಮ್) ಮತ್ತು ಮಿಡಲ್ಸ್‌ಬರೊ ಮತ್ತು ರೆಡ್‌ಕಾರ್ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದೆ.<ref name="hmso">HMSO, ''ಆಸ್ಪಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನ್: ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್'', (೧೯೯೬)</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ===ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಬೌಗೋಳಿಕ=== :''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳು: ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿ‌'' [[File:Yorksgeology.jpg|thumb|right|ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬೌಗೋಳಿಕತೆ]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಸ್ ನದಿ, ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಸೀ ತೀರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಬರ್ ಎಸ್ಟುಯರಿ ಮತ್ತು ಡಾನ್ ನದಿ ಹಾಗು ಶೀಫ್ ನದಿಗಳಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯು ಪೆನ್ನೈನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಬಳಸಿ ಸಾಗಿ ಪುನಃ ಟೀಸ್ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="genukiorg">{{cite web |url=http://www.genuki.org.uk/big/eng/YKS/|publisher=Genuki.org|title=Yorkshire Geology|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಕೌಂಟಿ ಡರ್ಹಾಮ್, ಲಿಂಕನ್‌ಷೈರ್, ನಾಟಿಂಗ್‌‌ಹ್ಯಾಮ್ ಷೈರ್, ಡರ್ಬಿಷೈರ್, ಚೆಷೈರ್, ಲಂಕಾಷೈರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಗಳು ಇದರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.jlcarr.info/maps/index.html|publisher=JLCarr.info|title=The historic counties of England|accessdate=2007-10-24 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050208092227/http://www.jlcarr.info/maps/index.html |archivedate = 2005-02-08}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ವಿವರಣೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ರಚನೆಯಾದ ಬೌಗೋಳಿಕ ಅವಧಿ ನಡುವೆ ಅತೀ ಸಮೀಪದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.<ref name="genukiorg" /> ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪೆನ್ನಿ ಸರಣಿಯು ಕಾರ್ಬನಿಫೆರಲ್ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯ ಕಣಿವೆ ಪರ್ಮೊ- ಟ್ರಿಯಾಸಿಕ್. ಕೌಂಟಿಯ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್ ಜುರಾಸಿಕ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕಿರುವ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವಲ್ಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಟೇಷಿಯ ಅವಧಿಯ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ ಪದರದ ಒಳಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="genukiorg" /> [[File:Yorkshire-Drainage.jpg|thumb|left|ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅನೇಕ ನದಿಗಳಿಂದ ನೀರು ನಿರ್ಗಮನ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಔಸ್ ನದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ನದಿಯು ಹಂಬರ್ ಅಳಿವೆ ಮೂಲಕ ನಾರ್ತ್ ಸೀಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref name="rivers">{{cite book | year = 1992 | title = Yorkshire Rivers: A Canoeists Guide | publisher= Menasha Ridge Press | isbn = 978-1-871890-16-7 | author = British Canoe Union, Yorkshire and Humberside Region, Access and Recreation Committees ; prepared by Mike Twiggs and David Taylor.}}</ref> ಔಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಲ್ ನದಿಯು ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಮೌಬ್ರೆ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಬಳಸಿ ಸಾಗಿ ಸ್ವೇಲ್‌ಡೇಲ್‌ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ವೆನ್ಸಲೆ‌ಡೇಲ್‌ನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡುವುದು ಯೂರ್ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬರೋಬ್ರಿಜ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವೇಲ್ ನದಿಯನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ನಿಡ್ ನದಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಯಾರ್ಕ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಮುನ್ನ ನಿಡ್ಡರ್‌ಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="rivers" /> ಔಸ್ ಗಿಲ್ ಬೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೂರ್ ಜತೆ ಸಂಗಮದ ನಂತರ ನದಿಗೆ ಔಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ವಾರ್ಫ್‌ಡೇಲ್ ಬರಿದುಮಾಡುವ ವಾರ್ಫ್ ನದಿಯು ಕಾವುಡ್‌ನ ಔಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ.<ref name="rivers" /> ನದಿಗಳಾದ ಏರ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಡರ್ ಔಸ್ ನದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಉಪನದಿಯು ಡಾನ್ ನದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಗೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೌಂಟಿಯ ದೂರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಟೀಸ್ ನದಿ ಟೀಸ್‌ಡೇಲ್ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಮಿಡಲ್ಸ್‌ಬ್ರೋನ ನಾರ್ತ್ ಸೀ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೀರನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಎಸ್ಕ್ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ ಮೂರ್ಸ್‌ನ ಉತ್ತರದ ಪಾದಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ವಿಟ್‌ಬೈನಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref name="rivers" /> ಡೆರ್ವೆಂಟ್ ನದಿಯು ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಂತರ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪಿಕರಿಂಗ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಯಾರ್ಕ್ ಕಣಿವೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಮ್‌ಬಿ ಆನ್ ದಿ ಮಾರ್ಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಔಸ್ ನದಿಗೆ ಅದು ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="rivers" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವಲ್ಡ್ಸ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲ್ ನದಿಯು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿದು ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಅಪಾನ್ ಹಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಬರ್ ಅಳಿವೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್‌‌ಗೆ ರಿಬ್ಬಲ್ ನದಿ ಕೊಡುಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಐರಿಷ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಲಿಥಾಂ ಸೇಂಟ್ ಆನ್ನೆಸ್‌ಗೆ ಸಮೀಪ ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="rivers" /> ===ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು=== {{Main|Topographical areas of Yorkshire}} [[File:Upper Nidderdale.JPG|thumb|right|ನಿಡ್ಡರ್‌ಡೇಲ್, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ''ಗಾಡ್ಸ್ ಓನ್ ಕೌಂಟಿ'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="special" /><ref name="gods" /> ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ಪ್ರಕಾರ, ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೆಂಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ಮಾಡಿ ''ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2006/jun/01/ruralaffairs.travelnews|publisher=''[[Guardian Unlimited]]''|title=Kent loses its Garden of England title to North Yorkshire|accessdate=2008-10-03|date=1 June 2006 | location=London | first=Martin | last=Wainwright}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಪೀಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಿಡ್ಡರ್‌ಡೇಲ್ ಮತ್ತು ಹೊವಾರ್ಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಿಯುಕ್ತ ಮಹೋನ್ನತ ನಿಸರ್ಗ ಸೌಂದರ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.countryside.gov.uk/LAR/Landscape/DL/aonbs/ |title=Areas of Outstanding Natural Beauty |accessdate=2008-05-03 |publisher=Natural England |archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223034302/http://www.countryside.gov.uk/LAR/Landscape/DL/aonbs/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಪರ್ನ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ಪ್ಲಾಂಬರೊ ಹೆಡ್ ಮತ್ತು ತೀರಪ್ರದೇಶದ ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮೂರ್ಸ್ ನಿಯುಕ್ತ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite web |url=http://www.countryside.gov.uk/LAR/Landscape/DL/heritage_coasts/index.asp |title=Heritage Coasts |accessdate=2008-05-03 |publisher=Natural England |archive-date=25 ಜೂನ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080625042855/http://www.countryside.gov.uk/LAR/Landscape/DL/heritage_coasts/index.asp |url-status=dead }}</ref> ರಮಣೀಯ ನೋಟಗಳಿಗೆ ವಿಟ್ಬಿಯ ಜೆಟ್ಪ್ರಪಾತಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಡಿದಾದ ಪ್ರಪಾತಕೋಡುಗಲ್ಲಿನ ಇಳಿಜಾರು ಭಾಗ)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name="cliffs">{{cite web|url=http://www.britaingallery.com/england_yorkshire_and_humberside.php|publisher=BritainGallery|title=Yorkshire and Humberside: the North East|accessdate=2007-10-24|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070808174914/http://www.britaingallery.com/england_yorkshire_and_humberside.php|url-status=dead}}</ref> ,<ref name="cliffs" /> ಫೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪ್ರಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಂಬರೊಹೆಡ್‌ನ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದ ಪ್ರಪಾತಗಳು<ref>{{cite web |url=http://www.fileybay.com/fbi/walking.html|publisher=FileyBay.com|title=A Filey Walk|accessdate=2007-10-24}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.britainexpress.com/countryside/coast/north-yorkshire.htm|publisher=Britain Express|title=North Yorkshire Heritage Coast|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಮೂರ್ ಹೌಸ್-ಅಪ್ಪರ್ ಟೀಸ್‌ಡೇಲ್, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಮುಂಚಿನ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೀಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.naturalengland.org.uk/ourwork/conservation/designatedareas/nnr/1007241.aspx|title=Moor House-Upper Teesdale NNR |publisher=Natuaral England|accessdate=2009-07-16}}</ref> The ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯುಬೆಂಪ್ಟನ್ ಪ್ರಪಾತಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, ನಾರ್ದನ್ ಗ್ಯಾನೆಟ್ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪಫಿನ್ ಮತ್ತುರಾಜೋರ್‌ಬಿಲ್ ಮುಂತಾದ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rspb.org.uk/reserves/guide/b/bemptoncliffs/about.asp|publisher=RSPB.org.uk|title=About Bempton Cliffs|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಸ್ಪರ್ನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ {{convert|3|mi|km}} ಉದ್ದದ ಮರಳಿನದಿಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಸರ್ಗ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಚಕ್ರೀಯ ನಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ದಿಬ್ಬವು ನಾಶವಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಪ್ರತೀ ೨೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fortunecity.com/greenfield/ecolodge/25/spurn.htm|publisher=Spurn Point|title=A cyclic coastal landform|accessdate=2007-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990128115600/http://www.fortunecity.com/greenfield/ecolodge/25/spurn.htm|archivedate=28 ಜನವರಿ 1999|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರಬದಿಯ ವಿಹಾರಧಾಮಗಳಿವೆ. ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೋ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅತೀ ಹಳೆದ ಸಮುದ್ರಬದಿಯ ವಿಹಾರಧಾಮವಾಗಿದ್ದು, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಪಾ ಟೌನ್ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ,<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_pictures/4791651.stm|publisher=BBC|title=In pictures: Scarborough|accessdate=2007-10-24|date=20 August 2006}}</ref> ವಿಟ್‌ಬಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬಂದರಿನೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸಮುದ್ರತೀರ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/norfolk/4755033.stm|publisher=BBC|title=Report rates the best UK beaches|accessdate=2007-10-24|date=9 May 2006}}</ref> {{Clear}} ==ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ== {{Ref improve section|date=September 2009}} [[File:Bridgewater Place from Call Lane.jpg|thumb|upright|120px|ಬ್ರಿಜ್‌ವಾಟರ್ ಪ್ಲೇಸ್,ಲೀಡ್ಸ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂಕೇತ]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್ ನಗರವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಲೀಡ್ಸ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪೂರ್ವದವರೆಗೆ ಸೇವಾಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡುವೆ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅವನತಿಯಿಂದ ಷೆಫೀಲ್ಡ್ ಬೆಳೆಯುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆಡೋವಾಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಲ್ಸ್ಟ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿದರೂ ವಿಶೇಷಜ್ಞ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ಮರುಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆಯಿತು. ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬೋಯಿಂಗ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಗುಂಪು ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವೈಲಕ್ಷ್ಯಣ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.amrc.co.uk/faq/index.php#1|publisher=amrc.co.uk|title=Advanced Materials Research Centre|accessdate=2009-11-10|archive-date=26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090426235602/http://www.amrc.co.uk/faq/index.php#1|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೈಗ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಉಣ್ಣೆ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಆಗಿನಿಂದ ನಶಿಸಿದ್ದು, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಡಿವ್ಸ್‌ಬರ್ ಮತ್ತು ಕೈಗ್ಲಿಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಾದ(ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ನಾರ್ತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂರ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್), ಹಾರೊಗೇಟ್, ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಲೀಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಅಪಾನ್ ಹಲ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನೆ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಆದಾಗ್ಯೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿದೆ. ಉತ್ತರವು ಇನ್ನೂ ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಿದೆ. ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಿಸನ್ಸ್ (ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್), ಆಸ್ಡಾ (ಲೀಡ್ಸ್), ಕಾಮೆಟ್, (ಹಲ್), Jet೨.com (ಲೀಡ್ಸ್), ರಾನ್ಸೀಲ್ (ಶೆಫೀಲ್ಡ್), ಆಪ್ಟೇರ್ (ಲೀಡ್ಸ್), ವಾರ್ಫ್‌ಡೇಲ್ (ಲೀಡ್ಸ್), ಪ್ಲಾಕ್ಸ್‌ಟನ್ (ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ), ಲಿಟಲ್ ಚೆಫ್ (ಶೆಫೀಲ್ಡ್), ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್) ಮತ್ತು ಮೆಕೇನ್ಸ್ (ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== [[File:A1(M) and M62 interchange.jpg|thumb|ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಫೆರಿಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ A1(M) ಮತ್ತು M62 ಜಂಕ್ಷನ್]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ಥ್ ರೋಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, A೧ ಎಂದೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.iht.org/motorway/a1nrccintro.htm|publisher=The Motorway Archive|title=Region: North East - Trunk Road A1 in the North Riding of Yorkshire|accessdate=2007-10-24|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071017013308/http://www.iht.org/motorway/a1nrccintro.htm|url-status=dead}}</ref> ಈ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯು ಕೌಂಟಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cbrd.co.uk/motorway/a1m/ |title=Motorway Database |accessdate=2008-04-24 |last=Marshall |first=Chris |coauthors=Clive Jones, Chris "c2R", John Mohan and George Carty |year=2008 |publisher=CBRD |archive-date=11 ಮೇ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511231246/http://www.cbrd.co.uk/motorway/a1m/ |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವದ A೧೯ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಡಾನ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸೀಟನ್ ಬರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ -ಅಪಾನ್-ಟೈನ್‌ಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. The M೬೨ ಮೋಟರ್‌ವೇ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಲ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನತ್ತ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.highways.gov.uk/roads/2786.aspx|publisher=Highways.gov.uk|title=M62 Liverpool to Hull|accessdate=2007-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081121171006/http://www.highways.gov.uk/roads/2786.aspx|archivedate=21 ನವೆಂಬರ್ 2008|url-status=dead}}</ref> M೧ ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ಗೆ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಲೀಡ್ಸ್ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ತಿರುಗಲು ಮತ್ತು A೧ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸುಮಾರು {{convert|8|mi|km}}ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cbrd.co.uk/motorway/m1/ |title=Motorway Database |accessdate=2008-04-24 |last=Marshall |first=Chris |year=2008 |publisher=CBRD }}</ref> ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಮೇನ್ ಲೈನ್ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲಕ A೧ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೆನ್ನಿ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವು ಲೀಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಹಲ್‌ನಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.yorkshire-forward.com/www/view.asp?content_id=1437&parent_id=1183|publisher=''[[Yorkshire Forward]]''|title=East Coast Mainline Upgrade Could Create 2000 New Jobs|accessdate=2007-10-24 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20061111004250/http://www.yorkshire-forward.com/www/view.asp?content_id=1437&parent_id=1183 |archivedate = 2006-11-11}}</ref> [[File:Leeds Bradford International Airport terminal.jpg|thumb|180px|left|ಲೀಡ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫರ್ಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ.]] ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಹಲ್ ಮತ್ತು ವಿಟ್‌ಬಿ ಬಂದರುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀ ಉದ್ದದ ಕಾಲುವೆ ಲೀಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕಾಲುವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡು ಯುರೋಪ್‌ನ್ನು([[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ) P&amp;O ಫೆರೀಸ್‌ನ ಕಾಯಂ ದೋಣಿ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಹಲ್‌ನಿಂದ ತಲುಪಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.boozecruise.com/ferry_port/hull.asp|publisher=BoozeCruise.com|title=Hull Ferry Port Information|accessdate=2007-10-24|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070819114546/http://www.boozecruise.com/ferry_port/hull.asp|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಲೀಡ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ನಿಲ್ದಾಣದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ೧೯೯೬ರಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.airports-worldwide.com/uk/uk_leeds.html|publisher=Airports-Worldwide.com|title=Leeds Bradford International Airport|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಸೌತ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಫಿನಿಂಗ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ರಾಬಿನ್ ಹುಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಡಾನ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ನಿಂದ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.robinhoodairport.com/page_history_of_the_airport_5.html|publisher=RobinHoodAirport.com|title=History of the Airport|accessdate=2007-10-24|archive-date=2007-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070723010136/http://www.robinhoodairport.com/page_history_of_the_airport_5.html|url-status=dead}}</ref> ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಲಂಡನ್]] ಜತೆ ನಗರದ ಉತ್ತಮ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಸ್ಥಾಪಿಸದಂತೆ ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಾದ ಲೀಡ್ಸ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಪೋರ್ಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಜತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ರನ್‌ವೇ ಕಡಿಮೆ ದರದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ತೀರಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. ಡಾನ್‌‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಆರಂಭದಿಂದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿ ೨೦೦೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== {{Main|Culture of Yorkshire}} {{See also|Yorkshire dialect and accent}} ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇದರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಭಿನ್ನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಸಂಚಿತ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ಟರು (ಬ್ರಿಗಾಂಟೆ ಮತ್ತು ಪಾರಿಸಿ), ರೋಮನ್ನರು, ಏಂಜಲ್ಸ್, ನಾರ್ಸ್ ವೈಕಿಂಗರುಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರುಸೇರಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite web|url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/summary/117892308/SUMMARY?CRETRY=1&SRETRY=0|publisher=InterScience.wiley.com|title=Northern Britons by Christopher A. Snyder|accessdate=2007-10-24}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬ್ರೆಟಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹಾನರ್ ಆಫ್ ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ಜೆಫ್ರಿ ೧ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಲೇನ್ ಲೆ ರೌಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಶವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಬ್ರೆಟಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://everything2.com/e2node/Earl%2520of%2520Richmond|publisher=Everything.com|title=Earl of Richmond|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕೌಂಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗ್ಗೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆ ತಾಳಿದ್ದರು. ಅವರ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಕೌಂಟಿಯ ಜತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yne">{{cite web|url=http://www.conservatives.com/tile.do?def=news.story.page&obj_id=11797&speeches=1|publisher=Conservatives.com|title=He's a shrewd, straight-talking Yorkshireman - not English, mind you, Yorkshire|accessdate=2007-10-24|archive-date=17 ಜೂನ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070617065152/http://conservatives.com/tile.do?def=news.story.page&obj_id=11797&speeches=1|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜನರು ''ಟೈಕ್ '' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಸ್ವಯಂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರೂಪದ [[ಭಾಷೆ]] ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book | last = Kellett | first =Arnold | title =The Yorkshire Dictionary of Dialect, Tradition and Folklore | publisher =Smith Settle | month = January | year = 1994 | url =http://www.amazon.co.uk/Yorkshire-Dictionary-Dialect-Tradition-Folklore/dp/185825017X | isbn = 1-85825-016-1}}</ref> ಕೌಂಟಿಯು ವಿಶಿಷ್ಠ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಡುಮಾತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಉದ್ದ ಕತ್ತಿಯ ನೃತ್ಯವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವು ''ಆನ್ ಇಲ್ಕಾ ಮೂರ್ ಬಟ್ 'ಎಟ್ ("ಆನ್[[ಇಲ್ಕೆ ಮೂರ್|ಇಲ್ಕೆ ಮೂರ್‌ವಿತೌಟ್]] ಎ ಹ್ಯಾಟ್").ಇದನ್ನು ಕೌಂಟಿಯ ಅನಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dksnakes.co.uk/national_anthem.htm|publisher=DKSnakes.co.uk|title=The National Anthem of Yorkshire 'God's own county'|accessdate=2007-10-24|archive-date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070912065527/http://www.dksnakes.co.uk/national_anthem.htm|url-status=dead}}</ref>'' ===ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ=== [[File:Castle Howard and garden.jpg|thumb|left|ಹೋವಾರ್ಡ್ ಕೋಟೆ]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಾದ್ಯಂತ ನಾರ್ಮನ್-ಬ್ರೆಟಾನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ನಂತರ ಅನೇಕ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊವೆಸ್ ಕೋಟೆ, ಪಿಕರಿಂಗ್ ಕೋಟೆ, ರಿಚ್ಮಂಡ್ ಕೋಟೆ, ಸ್ಕಿಪ್‌ಟನ್ ಕೋಟೆ, ಯಾರ್ಕ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತಿತರ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.britainexpress.com/counties/yorkshire/castles/index.htm|title=Castles in Yorkshire|publisher=Britain Express|accessdate=2007-10-24}}</ref> ನಂತರ ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಕೋಟೆಗಳಾದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಲೇ, ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್‌ಬರೊ ವನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ ಸ್ಕಾಟರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="EH">{{cite web|url=http://www.english-heritage.org.uk/server/show/ConWebDoc.4694|title=About Yorkshire|publisher=[[English Heritage]]|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಿಚರ್ಡ್ IIIII ಅವನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದನು.<ref name="EH" /> ಈ ಕೋಟೆಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕೆಲವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="EH" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮಧೇಯದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ ಅವು ಅರಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.britainexpress.com/counties/yorkshire/Castle_Howard.htm|title=Castle Howard|publisher=Britain Express|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಲ್ಲರ್‌ಟನ್ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಹೋವಾರ್ಡ್ ಕೋಟೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.northernlifestyle.com/pdf/northside/nside_aug06.pdf|title=Northside, August 2006|publisher=NorthernLifestyle.com|accessdate=2007-10-24|format=PDF|archive-date=27 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527221321/http://www.northernlifestyle.com/pdf/northside/nside_aug06.pdf|url-status=dead}}</ref> ಎರಡೂ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಕುಟುಂಬದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Saumarez Smith | first =Charles | title =The Building of Castle Howard | publisher =University of Chicago Press | year = 1990 | url =https://books.google.com/?id=ZxoU2x-vHDkC&pg=PA10&lpg=PA10&dq=howard+recusant+%22duke+of+norfolk%22 | isbn = 0-226-76403-6}}</ref> ಕ್ಯಾಸಲ್ ಹೋವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹೇರ್‌ವುಡ್ ನಿವಾಸವಾದ ಹೇರ್‌ವುಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಹೌಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವು ಒಂಬತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.treasurehouses.co.uk|title=Welcome to The Treasure Houses of England|publisher=TreasureHouses.co.uk|accessdate=2007-10-24}}</ref> [[File:Whitby Abbey North Yorkshire.jpg|thumb|right|ವಿಟ್‌ಬೈ ಅಬ್ಬೆ]] ಅಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರೆ ಗ್ರೇಡ್ ೧ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ ಲೀಡ್ಸ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್, ಆರ್ಮ್ಸ್‌ಬಿ ಹಾಲ್, the ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗಿಲ್ಡ್‌ಹಾಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಹಾಲ್, ಟೆಂಪಲ್ ನ್ಯೂಸಾಮ್ ಮತ್ತು ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ರಕ್ಷಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನನ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್ ಹಾಲ್, ರೈವಾಲಕ್ಸ್ ಟೆರೇಸ್ & ಟೆಂಪಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಡ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಆಸ್ತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nationaltrust.org.uk/main/w-global/w-localtoyou/w-yorkshire_ne.htm|title=Yorkshire & the North East|publisher=NationalTrust.org.uk|accessdate=2007-10-24|archive-date=22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071022022645/http://www.nationaltrust.org.uk/main/w-global/w-localtoyou/w-yorkshire_ne.htm|url-status=dead}}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಯರ ನಿವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಬ್ಬೆಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆನ್ರಿ VIII ಕ್ರೈಸ್ತಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಟನ್ ಅಬ್ಬೆ, ಫೌಂಟನ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆ, ಗಿಸ್‌ಬರೊ ಪ್ರಿಯರಿ,ರೈವಾಲಕ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ಅಬ್ಬೆಮತ್ತು ವಿಟ್ಬಿ ಅಬ್ಬೆ ಸೇರಿವೆ.<ref name="churches">{{cite web|url=http://www.dalesman.co.uk/activities/minsters_abbeys.htm|title=Yorkshire Abbeys - Yorkshire Minsters - Yorkshire Cathedrals|publisher=Dalesman.co.uk|accessdate=2007-10-24|archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070831194027/http://www.dalesman.co.uk/activities/minsters_abbeys.htm|url-status=dead}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲದ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾರ್ಕ್ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಅತೀ ದೊಡ್ಡ [[ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್|ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್‌]]ನ ಗೋತಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌,<ref name="churches" /> ಬೆವರ್ಲಿ ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಮತ್ತು ರೈಪನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="churches" /> ===ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆ=== [[File:Painting of Brontë sisters.png|180px|thumb|left|ಬ್ರಾಂಟೆ ಸಹೋದರಿಯರು]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾರ್ತಂಬ್ರಿಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕುಯಿನ್, ಕ್ಯಾಡ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ವಿಲ್ಫ್ರಿಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕವಿಗಳು, ಪಂಡಿತರು, ಪಾದ್ರಿಗಳು ಇದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.whitby-yorkshire.co.uk/abbey/abbey.htm|publisher=Whitby-Abbey.co.uk|title=Whitby Abbey|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಕೌಂಟಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಕುಟುಂಬವು ಮೂವರು ಬ್ರಾಂಟೆ ಸಹೋದರಿಯರು. ಹಾವೋರ್ತ್ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕೌಂಟಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಬ್ರಾಂಟೆ ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಉಪನಾಮವನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="bronte">{{cite web |url=http://www.brontefamily.org/history.html|publisher=BronteFamily.org|title=Biography of Family|accessdate=2007-10-25}}</ref> ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದರೂ ತರುವಾಯ ಮಹಾನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃತಿಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.universalteacher.org.uk/lit/history.htm|publisher=UniversalTeacher.org.uk|title=A brief history of English literature|accessdate=2007-10-25|archive-date=15 ಮಾರ್ಚ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315154021/http://www.universalteacher.org.uk/lit/history.htm|url-status=dead}}</ref> ಸಹೋದರಿಯರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಆನ್ನೆ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ''ದಿ ಟೆನ್ಯಾಂಟ್ ಆಫ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಪೆಲ್ ಹಾಲ್'', ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ''ಜೇನ್ ಐರ್'' ಮತ್ತು ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆಯವರ ''ವುದರಿಂಗ್ ಹೈಟ್ಸ್''.<ref name="bronte" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ''ವುದರಿಂಗ್ ಹೈಟ್ಸ್'' ‌ನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜೌಗುಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಮನೆಯಾಗಿದ್ದ ಪಾರ್ಸನಿನ ನಿವಾಸವು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.digyorkshire.com/VenueListing.aspx?venue=5646|title=Bronte Parsonage events and listings|publisher=digyorkshire.com|accessdate=2009-06-18|archive-date=28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100228060000/http://www.digyorkshire.com/VenueListing.aspx?venue=5646|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ ವಿಟ್ಬಿ<ref name="Bram Stoker and Whitby">{{cite web|url=http://www.dracula-in-whitby.com/bram-stoker.html|publisher=Dracula-in-Whitby.com|title=Bram Stoker and Whitby|accessdate=2007-10-25|archive-date=28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071028103605/http://www.dracula-in-whitby.com/bram-stoker.html|url-status=dead}}</ref> ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ ''ಡ್ರಾಕ್ಯುಲಾ'' ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕನಾದ<ref name="Bram Stoker and Whitby"/> ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕತೆಗಳ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಷ್ಯದ ಹಡಗು ''ಡಿಮಿಟ್ರಿ'' ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಲಂಗರು ಹಾಕುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಿಮೀಟರ್‌ಗೆ (ಫಲವಂತಿಕೆಯ ದೇವತೆ) ಆಧಾರವಾಯಿತು.<ref name="stoker">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/northyorkshire/content/articles/2005/07/21/coast05walks_stagesix.shtml|publisher=BBC|title=Coast: Point 6 - Stoker|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. J. B. ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಲಿ, ಅಲನ್ ಬೆನ್ನೆಟ್, A S ಬ್ಯಾಟ್, ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಟೈಲರ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/Jpriestley.htm|publisher=Spartacus.schoolnet.co.uk|title=J. B. Priestley|accessdate=2007-10-25|archive-date=14 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514055015/http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/Jpriestley.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="writers">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk/2005/oct/13/books.britishidentity|publisher=''[[Guardian Unlimited]]''|title=The 50 greatest Yorkshire people?|accessdate=2007-10-25 | location=London | first=Martin | last=Wainwright | date=2005-10-19}}</ref> ಟೈಲರ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ''ಎ ವುಮನ್ ಆಫ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಸ್'' ‌ ಕಾದಂಬರಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://thebookshow.skyarts.co.uk/authors/5394/barbara_taylorbradford.html|publisher=The Book Show|title=Barbara Taylor-Bradford: The best-selling author on the latest in the Ravenscar saga|accessdate=2007-10-25|archive-date=15 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115075552/http://thebookshow.skyarts.co.uk/authors/5394/barbara_taylorbradford.html|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ ಮಕ್ಕಳ ಕತೆಗಾರ ಆರ್ಥರ್ ರಾನ್‌ಸಮ್ ಆಗಿದ್ದು, ''ಸ್ವಾಲೋಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೆಜಾನ್ಸ್'' ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="writers" /> ಜೇಮ್ಸ್ ಹೆರಿಯಟ್, ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ೬೦ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳ ಲೇಖಕ ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ತಿರ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಶುವೈದ್ಯನಾಗಿ ಅವರ ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಡಾರೊಬೈ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.hello-yorkshire.co.uk/thirsk/tourist-information|publisher=Hello Yorkshire|title=Thirsk Tourist Information|accessdate=2009-06-08}}</ref>(ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರೂ)ಅವರ ಸುಲಭವಾದ ಓದುವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE4DF1238F937A15751C0A963958260 | work=The New York Times | title=James Herriot, 78, Writer, Dies; Animal Stories Charmed People | date=1995-02-24 | accessdate=2010-04-06 | first=Mary B. W. | last=Tabor}}</ref> ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಡ್ ಹಗೆಸ್, W. H.ಆಡನ್, ವಿಲಿಯಂ ಎಂಪ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮಾರ್ವೆಲ್ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="writers" /><ref>{{cite web|url=http://www.luminarium.org/sevenlit/marvell/marvbio.htm|publisher=Luminarium.org|title=The Life of Andrew Marvell (1621-1678)|accessdate=2007-10-25|archive-date=4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060904021446/http://www.luminarium.org/sevenlit/marvell/marvbio.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.theotherpages.org/poems/marvel05.html|publisher=TheOtherPages.org|title=Poets' Corner - Andrew Marvell - Selected Works IV|accessdate=2007-10-25}}</ref> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹೊಮ್ಮಿದರು. ಸಮಕಾಲೀನರಾದ ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಹೆಪ್‌ವರ್ತ್. ಅವರ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸ್ಕಲ್ಪ್‌ಚರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.haworth-village.org.uk/outandabout/yorkshire-sculpture/yorkshire-sculpture-park.asp|publisher=Haworth-Village.org.uk|title=Visiting Yorkshire Sculpture Park - Bretton Hall|accessdate=2007-10-25|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013214316/http://www.haworth-village.org.uk/outandabout/yorkshire-sculpture/yorkshire-sculpture-park.asp|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಅನೇಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಲೀಡ್ಸ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಮಿಲೇನಿಯಂ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://my-yorkshire.co.uk/art-galleries/|publisher=My-Yorkshire.co.uk|title=Yorkshire Art Galleries|accessdate=2007-10-25|archive-date=16 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716030005/http://my-yorkshire.co.uk/art-galleries/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digyorkshire.com/Venues.aspx?Menu=2465|title=List of art galleries in Yorkshire|publisher=digyorkshire.com|accessdate=2009-06-18|archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805172413/http://www.digyorkshire.com/Venues.aspx?Menu=2465|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.redraggallery.co.uk/counties/Yorkshire-art-galleries.asp|publisher=RedRagGallery.co.uk|title=Yorkshire Art Gallery and Galleries|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ವಿಲಿಯಂ ಎಟ್ಟಿಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ;<ref>{{cite web|url=http://www.artchive.com/artchive/H/hockney.html|publisher=Artchive.com|title=David Hockney|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಹಾಕ್ನಿಯ ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಾಲ್ಟೇರ್‌ನ ಸಾಲ್ಟ್ಸ್‌ಮಿಲ್ ೧೮೫೩ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.visitbradford.com/thedms-search.asp?dms=13&campaign=0&feature=1&venue=1580799&easi=true|title=1853 Gallery|work=Visit Bradford|accessdate=2008-05-28|archive-date=17 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717221908/http://www.visitbradford.com/thedms-search.asp?dms=13&campaign=0&feature=1&venue=1580799&easi=true|url-status=dead}}</ref> ===ಕ್ರೀಡೆ=== [[File:Sheffield FC.svg|thumb|right|ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಹಳೆದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ FC ಯ ಬಿಲ್ಲೆ]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುದೀರ್ಘ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]], ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ರೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿರ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಹಸಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/football/Yorkshire-clubs-aim-to-cash.4048332.jp|publisher=''[[Yorkshire Post]]''|title=Yorkshire clubs aim to cash in on jackpot|accessdate=2008-10-03|date=3 October 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yorkshirerugbyleague.co.uk/newsfront.aspx?sectionid=2270|publisher=YorkshireRugbyLeague.co.uk|title=Rugby League in Yorkshire|accessdate=2007-10-25|archive-date=22 ಆಗಸ್ಟ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070822131613/http://www.yorkshirerugbyleague.co.uk/newsfront.aspx?sectionid=2270|url-status=dead}}</ref><ref name="yccc">{{cite web |url=http://www.napit.co.uk/viewus/infobank/cricket/yorkshire.php|publisher=Napit.co.uk|title=Yorkshire County Cricket Club|accessdate=2007-10-25}}</ref><ref name="racing">{{cite book | last = Ellerington | first = Alison | authorlink = | coauthors = | title = The Kiplingcotes Derby | publisher = Hyperion Books | year = 1989 | location = | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 978-0-948929-32-8 }}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ೩೦ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಟೈಟಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ಕೌಂಟಿಗಿಂತ ೧೨ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಟೈಟಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಎನಿಸಿದೆ.<ref name="yccc" /><ref name="cricketyorks">{{cite web|url=http://www.dalesview.fsnet.co.uk/cricket/|publisher=Dalesview.co.uk|title=Yorkshire Win County Championship|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060421081836/http://www.dalesview.fsnet.co.uk/cricket/ |archivedate = 2006-04-21}}</ref> ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮನ್ನಣೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಜೆಫ್ ಬಾಯ್ಕಾಟ್, ಲೆನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cricketyorks" /> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯ ೧೫೧೯ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವೇಟನ್ ಬಳಿ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್‌ಕೋಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="racing" /> ಕುದುರೆ ರೇಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಪ್ರಸಕ್ತ [[:ವರ್ಗ:Horse racing venues in Yorkshire|ಒಂಭತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌]]ಗಳು ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://my-yorkshire.co.uk/racecourses/|publisher=My-Yorkshire.co.uk|title=Yorkshire Racecourses|accessdate=2007-10-25|archive-date=16 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716025959/http://my-yorkshire.co.uk/racecourses/|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಸಂಘಟಿತ ನರಿ ಬೇಟೆ ಬಿಲ್ಸ್‌ಡೇಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ೧೬೬೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref> {{cite news |url = https://www.theguardian.com/uk/2004/nov/19/hunting.immigrationpolicy |title = A short history of the foxhunt |work = guardian.co.uk |publisher = The Guardian |date = 2004-11-19 |accessdate = 2008-11-02 | location=London}} </ref><ref> {{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/422753.stm |title = Three centuries of hunting foxes |work = BBC News Online |publisher = BBC |date = 1999-09-16 |accessdate=2008-11-02 }} </ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ FIFAದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ.,<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html|publisher=[[FIFA]]|title=Sheffield FC: 150 years of history|accessdate=2007-10-25|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071025033006/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/insidefifa/news/newsid=622007.html|publisher=[[FIFA]]|title=FIFA marks Sheffield FC's anniversary|accessdate=2007-10-25]|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091201214427/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/insidefifa/news/newsid=622007.html|url-status=dead}}</ref>. ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ FC ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sheffieldfc.com/famous_sons.htm|publisher=SheffieldFC.com|title=Famous sons and daughters|accessdate=2007-10-25|archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927210342/http://www.sheffieldfc.com/famous_sons.htm|url-status=dead}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಅಂತರ ಕ್ಲಬ್ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಡರ್ಬಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೈದಾನ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೇಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/southyorkshire/students/a_z/index.shtml|publisher=BBC|title=The Ultimate A-Z of Sheffield|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070220051324/http://www.bbc.co.uk/southyorkshire/students/a_z/index.shtml |archivedate = 2007-02-20}}</ref> ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಆಟದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹರ್ಲ್‌ನ ಎಬೆನೆಜೆರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ffhy">{{cite book | last = Harvey | first =Adrian | title =Football, the First Hundred Years: The Untold Story of the People's Game | publisher =Routledge | month = January | year = 2005 | url =https://books.google.com/?id=TxoZ0S-GC7MC&pg=PA102&lpg=PA102&dq=26+december+1860+sheffield+hallam | isbn = 0-415-35018-2}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಲೇ, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸಿಟಿ, ಡಾನ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ರೋವರ್ಸ್, ಹಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಟೌನ್, ಹಲ್ ಸಿಟಿ, ಲೀಡ್ಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್, ಮಿಡಲ್‌ಬರೊ, ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮತ್ತುಶೆಫೀಲ್ಡ್ ವೆಡ್‌ನೆಸ್‌ಡೇ,<ref name="yorkshireclubsfoot">{{cite web | title=The History of the Football League| work=Football League website | url=http://www.football-league.co.uk/page/History/0,,10794,00.html|accessdate=2008-10-03}}</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮೂರು ಸತತ ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಪ್ರಥಮ ಕ್ಲಬ್ ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://history-timeline.deepthi.com/sports-history-timeline/sports-timeline-1921-1930.html|title=World Sports History Timeline 1921&ndash;1930|accessdate=2007-10-25|archive-date=26 ಮೇ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070526054659/http://history-timeline.deepthi.com/sports-history-timeline/sports-timeline-1921-1930.html|url-status=dead}}</ref> ಮಿಡಲ್ಸ್‌ಬ್ರೊ F.Cಇತ್ತೀಚೆಗೆ ೨೦೦೬ರ UEFA ಕಪ್ ಫೈನಲ್<ref name="uefa.com">http://www.uefa.com/competitions/uefacup/history/season=೨೦೦೫/intro.html</ref> ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ<ref name="uefa.com"/> ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರ ಲೀಗ್ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/league_cup/3507795.stm | work=BBC News | title=Boro lift Carling Cup | date=2004-02-29 | accessdate=2010-04-06}}</ref> ಆಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹೆಸರಾಂತ ಆಟಗಾರರು ವಿಶ್ವ ಕಪ್-ವಿಜೇತ ಗೋಲುರಕ್ಷಕ ಗಾರ್ಡನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್<ref>{{cite web |url=http://www.ifhof.com/hof/banks.asp|publisher=IFHOF.com|title=Gordon Banks |accessdate=2007-10-25}}</ref> ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಾರಿಯವರ್ಷದ ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕೆವಿನ್ ಕೀಗನ್,<ref>{{cite web|url=http://www.normanphillips.co.uk/kevin_keegan_bio.htm|publisher=Norman Phillips Organisation|title=Kevin Keegan Biography|accessdate=2007-10-25|archive-date=22 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070422172356/http://normanphillips.co.uk/kevin_keegan_bio.htm|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾನೇಜರುಗಳಾದ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಚ್ಯಾಪ್‌ಮನ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ಲೋಗ್, ಬಿಲ್ ನಿಕಲ್‌ಸನ್, ಜಾರ್ಜ್ ರೇನರ್ ಮತ್ತುಡಾನ್ ರೆವಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2437525.ece|publisher=TimesOnline.co.uk|title=The top 50 managers of all time|accessdate=2007-10-25|date=12 September 2007|location=London|first=Matt|last=Dickinson|archive-date=16 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716010209/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2437525.ece|url-status=dead}}</ref> The ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಜತೆಗೆ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹೊಟೆಲ್‌lನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಒಡಕಿನ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.napit.co.uk/viewus/infobank/rugby/superleague/history.php|publisher=Napit.co.uk|title=The History Of Rugby League|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಉನ್ನತ ಲೀಗ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹಡ್ಡರ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಜೈಂಟ್ಸ್, ಹಲ್ FC, ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಬುಲ್ಸ್, ಹಲ್ KR, ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ವೈಲ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಡ್ಸ್ ರೈನೋಸ್.<ref>{{cite web|url=http://www.rlhalloffame.org.uk/champion.htm|publisher=RLHallofFame.org.uk|title=League Champions|accessdate=2007-10-25|archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071214214410/http://www.rlhalloffame.org.uk/champion.htm|url-status=dead}}</ref> ಒಟ್ಟು ೬ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಮಂದಿಯನ್ನು ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ಮಿಲ್‌ವಾರ್ಡ್, ಜಾಂಟಿ ಪಾರ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹೆರಾಲ್ಡ್ ವಾಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rlhalloffame.org.uk/hall.htm|publisher=RLHallofFame.org.uk|title=Rugby League Hall of Fame|accessdate=2007-10-25|archive-date=11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011022141/http://www.rlhalloffame.org.uk/hall.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನ "ಪ್ರಿನ್ಸ್" ನಸೀಂ ಹಮೆದ್ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="princenaz">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/boxing/4765035.stm|publisher=BBC|title=Naseem Hamed profile|accessdate=2007-10-25 | date=2006-05-12}}</ref> ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರಾಂತ ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳು ಎಂದು BBC ವರ್ಣಿಸಿದೆ.<ref name="princenaz" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಟೆರಿಕ್, ರೆಡ್‌ಕಾರ್, ರೈಪನ್, ತಿರ್ಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಯಾರ್ಕ್ ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆವರ್ಲಿ,ವೆಸ್ಟ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಂಟೆಫ್ರಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ವೆದರ್‌ಬೈ, ದಕ್ಷಿಣ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾನ್‌ಕಾಸ್ಟರ್. ನರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಲ್‌ನ ಕ್ರೀಡೆಯು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು, ೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನತಿ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite episode|series=Countryfile|title=Knurr and Spell|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00yc523#synopsis|network=BBC One|airdate=2011-01-30}}</ref><ref>{{cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/local/bradford/hi/people_and_places/history/newsid_9379000/9379408.stm|title=Yorkshire game of 'knurr and spell' rediscovered for TV|date=2011-01-28}}</ref><ref name="kirklees">{{cite web|publisher=Kirklees Council|title=Tolson Museum Top Ten - Knurrs, spell and pommel|last=Holland|first=Isobel|date=April 2010}}</ref> ===ಪಾಕಪದ್ಧತಿ=== [[File:Roastbeef with yorkshire puddings.jpg|thumb|left|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಡೇ ರೋಸ್ಟ್ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಡಿಸುವ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕಡುಬುಗಳು]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು, ನಾರ್ತ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮೃದ್ಧ ರುಚಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವು ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="favyorksrecipe">{{cite web |url=http://www.amazon.co.uk/dp/1898435111 |publisher=Amanda Persey|title=Favourite Yorkshire Recipes|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ ಮೂಲದ ಅಥವಾ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ತಿನಿಸುಗಳಿವೆ.<ref name="favyorksrecipe" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪಡ್ಡಿಂಗ್, ರುಚಿಕರವಾದ ಅರೆದ್ರವ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುರಿದ ದನದ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಡೆ ರೋಸ್ಟ್ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="favyorksrecipe" /> ಕೌಂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರ ಆಹಾರಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ [[ಮೊಸರು|ಮೊಸರಿನ]] ಕಡುಬು, ರೋಸ್‌ವಾಟ‌ರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೊಸರಿನ ಕಡುಬಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ,<ref>{{cite web|url=http://www.blunham.demon.co.uk/Yorksgen/Recipes/CakesandPastries/Curd%20Cheesecakes.html|publisher=Yorksgen Recipes|title=Curd Cheesecakes|accessdate=2007-10-25|archive-date=15 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715220012/http://www.blunham.demon.co.uk/Yorksgen/Recipes/CakesandPastries/Curd%20Cheesecakes.html|url-status=dead}}</ref> [http://redshed.co.uk/blog/yorkshire-curd-tart-recipe/] ಸಿಹಿ ಶುಂಠಿ ಕೇಕ್ ಪಾರ್ಕಿನ್,ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶುಂಠಿ ಕೇಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಓಟ್ ಧಾನ್ಯದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು [[ಕಾಕಂಬಿ]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.aboutfood.co.uk/places/yorkshire_guide.html|publisher=AboutFood.com|title= Right good food from the Ridings|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070607194557/http://www.aboutfood.co.uk/places/yorkshire_guide.html |archivedate = 2007-06-07}}</ref> ಮತ್ತು ವೆನ್‌ಸ್ಲೇಯ್‌ಡೇಲ್ [[ಗಿಣ್ಣು]], ವೆನ್‌ಸ್ಲೇಯ್‌ಡೇಲ್‌ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಗಿಣ್ಣಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಜತೆಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wensleydale.org/pick-of-the-dales/selected.asp?ID=6|publisher=Wensleydale.org|title=Yorkshire Recipes: Ginger Beer|accessdate=2007-10-25|archive-date=9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071009023533/http://www.wensleydale.org/pick-of-the-dales/selected.asp?ID=6|url-status=dead}}</ref> ಪಾನೀಯ ಶುಂಠಿ ಬಿಯರ್, [[ಶುಂಠಿ|ಶುಂಠಿಯ]] ಸುವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಹಾಗು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಲಿಕ್ವೋರೈಸ್ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಪಾಂಟೆ‌ಫ್ರಾಕ್ಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ಡನ್‌ಹಿಲ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ.೧೭೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಜತೆ ಲಿಕ್ವೋರೈಸ್ ಸಸಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wakefield.gov.uk/CultureAndLeisure/HistoricWakefield/PontefractCakes/liquorice.htm|publisher=Wakefield.gov.uk|title=Liquorice in Pontefract|accessdate=2008-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615110659/http://www.wakefield.gov.uk/CultureAndLeisure/HistoricWakefield/PontefractCakes/liquorice.htm|archivedate=15 ಜೂನ್ 2011|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು ಮಿಠಾಯಿ ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ರೌನ್‌ಟ್ರೀಸ್, ಟೆರೀಸ್ ಮತ್ತು ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಹಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.visityork.org/media/factsheets/Chocolate.asp|publisher=VisitYork.org|title=Chocolate is to York what mustard is to Norwich|accessdate=2007-10-25|archive-date=31 ಜನವರಿ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080131165503/http://www.visityork.org/media/factsheets/Chocolate.asp|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.yorkshirepost.co.uk/localnews/Safeguard-for-chocolate-heritage-.3217104.jp |publisher=YorkshirePost.co.uk|title=Safeguard for chocolate heritage|date=20 September 2007| accessdate=2007-10-25}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಹಾರ ಪಿಕೆಲೆಟ್(ತೆಳು ಮೃದು ರೊಟ್ಟಿ). ಇದು ಕ್ರಂಪೆಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅತಿಯಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.seymour-recipes.com/recipes/Bread/breadmachine/Yorkshire_pikelets.htm|publisher=Seymour-Recipes.com|title=Yorkshire Pikelets|accessdate=2007-10-25|archive-date=12 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090112003627/http://www.seymour-recipes.com/recipes/Bread/breadmachine/Yorkshire_pikelets.htm|url-status=dead}}</ref> ರೂಬಾರ್ಬ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ರೂಬಾರ್ಬ್‌ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಏಕತೆಯಿಂದ ಕರಿಗಳು(ಮಸಾಲೆ ಮಿಶ್ರಣ) ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆಕ್‌ಹೀಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ೮೪೦ ಆಸನದ ಆಕಾಶ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕರಿ ಹೌಸ್" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.yorkshirepost.co.uk/news/New-owner-for-world39s-largest.1833967.jp|title=New owner for world's largest curry house|last=Roberts|first=John|date=20 Oct 2006|work=Yorkshire Post|accessdate=2009-03-22}}</ref> ===ಬೀರ್ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ === ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮದ್ಯಸಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಘಟಕಗಳಿವೆ,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವೆಂದರೆ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್, ಕಾಪರ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್, ಕ್ರಾಂಪ್ಟನ್ ಬ್ರಿವರಿ, ಜಾನ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಟೆಟ್ಲೆಯ್ಸ್, ಕೆಲ್ಹಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ರಿವರಿ, ಥೀಕ್ ಸ್ಟೊನ್ಸ್ ಮತ್ತು ತಿಮೊತಿ ಟೇಲರ್.<ref name="quaffale">{{cite web |url=http://www.quaffale.org.uk/php/county/S59 |title=Breweries In The Historic County of Yorkshire |publisher=www.quaffale.org.uk |accessdate=2009-05-03 |last= |first= |archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081123042851/http://www.quaffale.org.uk/php/county/S59 |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆವ ಬೀರ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಹಿ ರುಚಿ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref> {{cite web |url=http://www.sallyhoward.net/article.php?id=24&category=food |title=Yorkshire Beer Guide | Sally Howard } freelance writer |publisher=www.sallyhoward.net |accessdate=2009-05-03 |last= |first= }} </ref> ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೊರೆಯುವ ಇದನ್ನು ಕೈಪಂಪ್ ಮೂಲಕ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಳಪು ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ನೊರೆ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.roosters.co.uk/faq.htm |title=Roosters brewery - Frequently asked questions |publisher=www.roosters.co.uk |accessdate=2009-05-03 |last= |first= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080612055702/http://www.roosters.co.uk/faq.htm |archivedate = 2008-06-12}} </ref> ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ೧೨ ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸದ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದ ಫೌಂಟೇನ್ಸ್ ಅಬೆಯ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಎಂದರೆ ೬೦ ಬ್ಯಾರಲ್ ಗಳಷ್ಟು ಮದ್ಯಸಾರವನ್ನು ಮೊಳೆತ ಪ್ರಬಲ ಬಾರ್ಲಿ ಕಿಣ್ವಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.beer-pages.com/protz/features/st-albans-abbey-beer.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716000300/http://www.beer-pages.com/protz/features/st-albans-abbey-beer.htm |url-status=dead }}</ref> ಸದ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬ್ರಿವರಿಗಳು ಆರಂಭಿಕ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು.ಅಂದರೆ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.<ref name="quaffale" /> ===ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ === [[File:Kate Rusby live.jpg|thumb|right|೨೦೦೫ರ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಟ್ ರಸ್ಬಿ]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಲಾಂಗ್ ಸೊರ್ಡ್ ಡಾನ್ಸ್ ತುಂಬಾ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>C. J. Sharp, ''ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ದನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟುಗೆದರ್ ವಿತ್ ದಿ ಹಾರ್ನ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಆಬಟ್ಸ್ ಬ್ರಾಮ್ಲೆ,'' (ಕೆಸ್ಸಿಂಜರ್ ಪ್ರಕಟಣೆ,೨೦೦೩).</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಭಾಷಣಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 'ಆನ್ ಇಲ್ ಕಲಾ ಮೂರ್ ಬಹತ್ 'ಅತ್ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ತೆರನಾದ ಜನಪದೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಂಟ್ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ ಹಿಮ್ನಲ್ ಪದ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.)ಆದರಿದು ಅನಧಿಕೃತ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಾಡಗೀತೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>A. ಕೆಲ್ಲೆಟ್, ''ಆನ್ ಇಲ್ಕಾ ಮೂರ್ ಬಾಹಟ್'ಎಟ್: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಾಂಗ್'' (ಸ್ಮಿತ್ ಸೆಟ್ಟಲ್, ೧೯೮೮).</ref> ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಗೀತಗಾರರೆಂದರೆ ಹಲ್ ನಲ್ಲಿನ ವಾಟರ್ ಸನ್ಸ್,ಇವರು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ಜಾನಪದ ಕಥನ ಭಾಷಾಂತರಗಳ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ೧೯೬೫ ರಿಂದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Nidel2005">R. ನೈಡೆಲ್, ''ವರ್ಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್: ದಿ ಬೇಸಿಕ್ಸ್'' (ಲಂಡನ್: ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, ೨೦೦೫), p. ೯೦.</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ಇನ್ನುಳಿದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಗಾರರೆಂದರೆ ಯಂಗ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ ನ ಹೀದರ್ ವುಡ್ (ಜನನ ೧೯೪೫); ಮಿಕ್ಕುಳಿದ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಿನ ಜಾನಪದ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ ಮಿ.ಫಾಕ್ಸ್ (೧೯೭೦–೨),ದಿ ಡೈಟಾನ್ ಫೆಮಿಲಿ,ಜೂಲಿ ಮ್ಯಾಥಿವ್ಸ್,ಕತ್ರಿನ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಟೆ ರಸ್ಬಿ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಪಕಾಲದ್ದವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Nidel2005" /> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಲ್ವತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಫೋಕ್ ಕ್ಲಬ್ಸ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮೂವತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>''ಫಾಲ್ಕ್ ರೂಟ್ಸ್'', http://www.folkandroots.co.uk/Venues_Yorkshire.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130209201537/http://www.folkandroots.co.uk/Venues_Yorkshire.html |date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013 }}, ೨೦೦೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೨ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಹೀಗೆ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ದಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರುಪ್ ವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>'ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಗುಂಪಿನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.,' ''Yorkshire Post'', http://www.yorkshirepost.co.uk/video/Folk-songs-of-traditional-yorkshire.೩೧೬೬೪೧೯.jp{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ೧೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರಾದವರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡೆಲ್ಯುವಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಡೈಸನ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬೇರ್ಸ್ಟೊವ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಬೆನೆಸ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಲೈಟನ್, ಎರಿಕ್ ಫೆನ್ಬಿ, ಹಾಯ್ದನ್ ವುಡ್, ಆರ್ತರ್ ವುಡ್, ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಕುಕೆ, ಗಾವಿನ್ ಬ್ರಿಯರ್ಸ್; ಅದಲ್ಲದೇ,ಟೀವಿ,ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಸಂಗೀತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ವಾಲಿ ಸ್ಟೊಟ್ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್,ಬಾಜಾ ಬಜಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಎಂಬ ಈ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪ ತವರು ಮನೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೈಕೆ,ಬ್ರೈಟ್ ಹೌಸ್ & ರಾಸ್ಟ್ರಿಕ್,ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಇಂಪಿರಿಯಲ್,ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ ಮೇಲ್ ಫ್ರಿಕ್ಲೆಯ್.{{Citation needed|date=June 2010}} ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳು ಕೌಂಟಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಣಿಗಳು,ಗಿರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಬಳಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದವು.ಆದರೆ ಈ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗಿದಂತೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೃತ್ತಿಪರವಾದವು.ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2010}} ಇಂತಹ ಬ್ರಾಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇನ್ನೂ ಇದೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿದೆ.ಈ UK ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳು ಯುರೊಪ್,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ದೂರದ ಪೌರಾತ್ಯ ಮತ್ತು USA ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=June 2010}} ಆಗ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಬೌವೀ ಎಂಬುವವರು ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ <ref>[http://www.imdb.com/title/tt0670006/ "ಎಪಿಸೋಡ್ ಫಾರ್ ನವೆಂಬರ್ 2003"]. ''ಪಾರ್ಕಿನ್‌ಸನ್ (TV ಸೀರೀಸ್)''. ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೩.</ref> ನಲ್ಲಿನ ತಾಡ್ ಕಾಸ್ಟರ್ ನ ಜನಕ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಹಲ್ ನಿಂದ್ ಮೂವರು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಅವರೆಂದರೆ ಮಿಕ್ ರೊನ್ಸನ್,ಟ್ರೆವೊರ್ ಬೊಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಮಿಕ್ ವುಡ್ ಮಾನ್ಸೆಯ್;ಈ ಮೂವರು ''ಜಿಗ್ಗಿ ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸ್ಪೈಡರ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮಾರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್ ನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು.ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವೀ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/2006/100albums/index.html|publisher=Time.com|title=The All-TIME 100 Albums|accessdate=2007-10-25|archive-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071109195005/http://www.time.com/time/2006/100albums/index.html|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಫೆಲ್ಡಿಮೂಲದ ಡೆಫ್ ಲೆಪ್ಪಾರ್ಡ್ ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರ ೧೯೮೩ ರ ಆಲ್ಬಮ್ ಪಿರೊಮಾನಿಯಾ (ಆಲ್ಬಮ್) ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರ ಆಲ್ಬಮ್,ಹಿಸ್ಟೆರಿಯಾ (ಡೆಫ್ ಲೆಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಬಮ್) ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳಾಗಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದವು. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ-ಸಂಗೀತ ದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ಮೆರೆದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ; ದಿ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಸಿ, ದಿ ಕಲ್ಟ್, ವಾರ್ದಿಸ್, ಗ್ಯಾಂಗ್ ಆಫ್ ಫೋರ್, ABC, ದಿ ಹ್ಯುಮನ್ ಲೀಗ್, ನಿವ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆರ್ಮಿ, ಸಾಫ್ಟ್ ಸೆಲ್, ಚುಂಬಾವಾಂಬಾ, ದಿ ವೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರೆಜೆಂಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಮಿಶನ್.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/leeds/music/raw_talent/gods/2004.shtml|publisher=BBC|title=Will the gods come from Leeds?|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅದು ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ನಿಂದ ಬಂದ ತಿರುಳಾದ ಪಲ್ಪ್ ಎನಿಸಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅದು ''ಕಾಮನ್ ಪೀಪಲ್'' ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು.ಆ ಹಾಡು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ದುಡಿಯುವ-ವರ್ಗದ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/radio2/soldonsong/songlibrary/commonpeople.shtml|publisher=BBC|title=Common People|accessdate=2007-10-25}}</ref> ನಂತರ ೨೧ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿ ರಾಕ್ ಮತ್ತು ಪೊಸ್ಟ್-ಪಂಕ್ ರಿವೈವಲ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೈಸರ್ ಚೆಫ್ಸ್ ಕೂಡಾ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಂಡವು.ನಂತರ ಬಂದ ದಿ ಕ್ರಿಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟ ಕಂಡವು.ಇದರೊಂದಿಗೆ ''ವಾಟ್ ಎವರ್ ಪೀಪಲ್ ಸೇ ಐ ಆಮ್,ದ್ಯಾಟೀಸ್ ವಾಟ್ ಐ ಆಮ್ ನಾಟ್'' ಕೂಡ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಆಲ್ಬಮ್ ಆದರೂ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ-ಮಾರಾಟ ಕಂಡು ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref>{{cite news|publisher=[[BBC News Online]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5315452.stm|title=Arctic Monkeys win Mercury Prize|accessdate=2007-10-25|date=5 September 2006}}</ref> ಅದಲ್ಲದೇ ಇಂಡಿ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ವನ್ ನೈಟ್ ಓನ್ಲಿ ಕೂಡ ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಲೆಯ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು (ಅದೇ ಆಧಾರದ) ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿವೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ ಕಾಮ್ ''ಲಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಮ್ಮರ್ ವೈನ್'' ; ಅಲ್ಲದೇ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳಾದ ''ಹಾರ್ಟ್ ಬೀಟ್'' ಮತ್ತು ಸೋಪ್ ಒಪೆರಾ ''ಎಮ್ಮರ್ ಡೇಲ್'' ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡವು.ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಡವು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''ಲಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಮ್ಮರ್ ವೈನ್'' ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ವಿನೋದದ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.ಇದು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ ಈಗಲೂ ಓಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.summer-wine.com/story.htm|publisher=Summer-Wine.com|title=Summer Wine - The Story|accessdate=2008-10-03|archive-date=1 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501132716/http://www.summer-wine.com/story.htm|url-status=dead}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸರಣಿಗಳೆಂದರೆ ''ದಿ ಬೆಡೆರ್ ಬೆಕೆ ಟ್ರಿಲೊಜಿ'',''ರೈಸಿಂಗ್ ಡ್ಯಾಂಪ್'',''ಫ್ಯಾಟ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್'' ಮತ್ತು'' ದಿ ರಾಯಲ್''. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಗೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''ಕೆಸ್'', ''ದಿಸ್ ಸ್ಪೊರ್ಟಿಂಗ್ ಲೈಫ್'', ''ರೂಮ್ ಎಟ್ ದ ಟಾಪ್'', ''ಬ್ರಾಸ್ಡ್ ಆಫ್'', ''ಮಿಶ್ಚೀಫ್ ನೈಟ್'', ''ರಿಟಾ, ಸೂ ಅಂಡ್ ಬಾಬ್ ಟೂ'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್''. ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದಗೊಂಡ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ''ದಿ ಫುಲ್ ಮೊಂಟಿ'' ಒಂದು [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವ-ಕಾಲಿಕ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ANI ನ ಜನಮತಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://in.news.yahoo.com/070724/139/6iho5.html|publisher=Yahoo.com|title=Monty Python's 'Life of Brian' tops Best British Movie list|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080105090427/http://in.news.yahoo.com/070724/139/6iho5.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-05}}</ref> ಕೌಂಟಿ ಕೂಡ'' ಮೊಂಟಿ ಪೈಥೊನ್ಸ್ ದಿ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತಗೊಂಡಿದೆ.ಜನನದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದು "ದಿ ಮಿರಾಕಲ್ ಆಫ್ ಬರ್ತ್,ಪಾರ್ಟ್ II—ದಿ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್"ಎಂದು ಉದ್ಘರಿಸುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದು ಮಿಲ್ ಟೌನ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡು "ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F03E4D7123BF932A05750C0A965948260|publisher=''[[New York Times]]''|title=Monty Python's The Meaning of Life (1983)|accessdate=2007-10-25|archive-date=19 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519194528/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=9F03E4D7123BF932A05750C0A965948260|url-status=dead}}</ref> ಮೊಂಟಿ ಪೈಥಾನ್ ಕೂಡ ಫೋರ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮೆನ್ ಸ್ಕೆಚ್ ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ''ಎಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ ದಿ ೧೯೪೮ ಶೊ'' ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ayup.co.uk/laugh/laugh0.html|publisher=Ayup! Online Magazine|title=The 'Four Yorkshiremen' Sketch|accessdate=2007-10-25|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013063842/http://www.ayup.co.uk/laugh/laugh0.html|url-status=dead}}</ref> ==ಆಡಳಿತ== ===ರಾಜಕೀಯ=== {{Main|Yorkshire (UK Parliament constituency)|High Sheriff of Yorkshire|Lord Lieutenant of Yorkshire}} [[File:Wilberforce john rising.jpg|thumb|left|ವಿಲಿಯಂ ವಿಲ್ಬರ್‌ಫೋರ್ಸ್, ಗುಲಾಮಗಿರಿ ರದ್ದುಮಾಡಿದವರು, 1784–೧೮೧೨ರಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ MP ಯಾಗಿದ್ದರು.]] ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್೧೨೯೦ರಿಂದಲೂ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ ಲೆಂಡ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ ನಂತರ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ೧೭೦೭ ರಿಂದ ೧೮೦೦ ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ್ನು ೧೮೦೧ ರಿಂದ ೧೮೩೨ ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೌಂಟಿಯು ೧೮೩೨ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಪೌಂಡ್ ನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಹರಣದ ನಂತರ ಇನ್ನೆರೆಡು ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಬಲ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ.<ref name="mps">{{cite web|url=http://www.election.demon.co.uk/prereform.html|publisher=Election. Demon.co.uk|title=Parliamentary Constituencies in the unreformed House|accessdate=2007-10-25|archive-date=5 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071105102205/http://www.election.demon.co.uk/prereform.html|url-status=dead}}</ref> ಹೀಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಏಕೈಕ,ವಿಶಾಲ ಕೌಂಟಿ ಮತಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="mps" /> ಇನ್ನುಳಿದ ಕೌಂಟಿಗಳಂತೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿಯು ಕೌಂಟಿ ಚಿಕ್ಕಭಾಗಗಳಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದೆಂದರೆ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್. ಇದು ೧೨೬೫ ರ ಡೆ ಮೊಂಟ್ ಫೊರ್ಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಇದ್ದಾಗಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅಂದರೆ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೩೨ ನಂತರ ಅದರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನ ಮೂವರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೈಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ಷೈರ್ ನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು;ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್,ನಾರ್ತ್ ರೈಡಿಂಗ್,ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="mps" /> ನಂತರದ ೧೮೬೫ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಿಕ ವೆಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಮತ್ತೆ ನಾರ್ದರ್ನ್,ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಸದರ್ನ್ ಸಂಸತ್ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲ ರಿಡಿಸ್ಟ್ರಿಬುಶನ್ ಆಫ್ ಸೀಟ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೮೫ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.revision-notes.co.uk/revision/820.html|publisher=Revision-Notes.co.uk|title= 1885 Redistribution Act|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071012082430/http://www.revision-notes.co.uk/revision/820.html |archivedate = 2007-10-12}}</ref> ಈ ಕಾನೂನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ ಸರ್ಕಾರೀ ಸ್ಥಳೀಕರಣ ಕಂಡಿತು.ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗ ೨೬ ಹೊಸ ಸಂಸತ್ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೮೮೮ ಸಣ್ಣ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.ಆಗ ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ೮ ಚಿಕ್ಕ ಕೌಂಟಿಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/RevisedStatutes/Acts/ukpga/1888/cukpga_18880041_en_1|publisher=OPSI.gov.uk|title=Local Government Act 1888|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೧೮ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ೧೯೧೮ ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಮತ್ತೆ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.parliament.uk/about/images/historical/1918representation.cfm|publisher=Parliament.co.uk|title=Representation of the People Act 1918|accessdate=2007-10-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070311003222/http://www.parliament.uk/about/images/historical/1918representation.cfm |archivedate = 2007-03-11}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಿತ ರಿಆರ್ಗೈನೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಅಂದರೆ ಲೋಕಲ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಆಕ್ಟ್ ೧೯೭೨,ಇದು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.statutelaw.gov.uk/content.aspx?LegType=All+Primary&PageNumber=58&NavFrom=2&parentActiveTextDocId=2431824&activetextdocid=2432047|publisher=StatuteLaw.gov.uk|title=Local Government Act 1972|accessdate=2007-10-25}}</ref> ಈ ಕಾನೂನಿನಡಿ ರೈಡಿಂಗ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇನಾಧಿಕಾರಗಳು,ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವು. ಕೌಂಟಿಗಳ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೌನ್ಸಿಲ್ಸ್ ಗಳು ರದ್ದಾದವು.ಇವುಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಕೌಂಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗಡಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಖಾಂತರ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="autogenerated1" /> ಕೆಲವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು <ref>{{cite web|url=http://www.aroundsaddleworth.co.uk/Old-Website/White_rose_red3.htm|publisher=AroundSaddleworth.co.uk|title=White Rose or Red|accessdate=2007-10-25|archive-date=28 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728172415/http://www.aroundsaddleworth.co.uk/Old-Website/White_rose_red3.htm|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ <ref>{{cite web|url=http://www.buzzle.com/editorials/9-23-2004-59624.asp|publisher=''[[Guardian Unlimited]]''|title=Elsewhere (reprint of original article)|date=23 September 2004|access-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20090316081249/http://www.buzzle.com/editorials/9-23-2004-59624.asp|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಇಂತಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ರೈಡಿಂಗ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಆದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳೆದ್ದಿದ್ದವು.ಅದಲ್ಲದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನ್ಯತೆ ಬಯಸಲು ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.yorkshireridings.org/news/the-yorkshire-ridings.html|publisher=[[Yorkshire Ridings Society]]|title=About|accessdate=2009-06-03|archive-date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805051852/http://www.yorkshireridings.org/news/the-yorkshire-ridings.html|url-status=dead}}</ref> ಹೀಗೆ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಷೈರ್ ನ್ನು ಯುನಿಟರಿ ಅಥಾರಿಟಿ ಏರಿಯಾ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೆರೆಮೊನಿಯಲ್ ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮತ್ತು ದಿ ಅಹಂಬರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೌಂಟಿ ಭಾಗವನ್ನಲ್ಲ.ಯಾರ್ಕ್ ಷೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮತಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಆರು MEP ಗಳನ್ನು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಿದೆ. ===ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಉನ್ನತವರ್ಗ=== {{Main|Kings of Jórvík|Earl of York|Duke of York|House of York}} ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡ್ಯಾನಿಷ್]] ವೈಕಿಂಗ್‌ರ ಆಕ್ರಮಣದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಯಾರ್ಕ್, ಜಾರ್ವಿಕ್ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ‌ವನ್ನು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.viking.no/e/england/york/rulers_of_jorvik.html|publisher=Viking.no|title=The Rulers of Jorvik (York)|accessdate=2007-10-24}}</ref> ೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಿಂದ ವೈಕಿಂಗ್ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಎರಿಕ್ ಬ್ಲಡೇಕ್ಸ್ ನಿಧನಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ವಿಕ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೆಸರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.viking.no/e/england/york/jorvik_who_ruled_it_and_when.html|publisher=Viking.no|title=Jorvik - who Ruled it and When?|accessdate=2007-10-24}}</ref> [[File:TheSingleWhiteRose.jpg|thumb|right|ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ವೈಟ್ ರೋಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಉಳಿದಿದೆ.]] ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೆಸರು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದರೂ, ಅದನ್ನು ೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ಎಡ್ಗರ್ ದಿ ಪೀಸ್‌ಫುಲ್ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದ ಬಿರುದು ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್<ref name="northeasthiss">{{cite web|url=http://www.northeastengland.talktalk.net/page24.htm|publisher=NorthEastEngland.talktalk.net|title=Timeline of North East History|accessdate=2007-10-24|archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029173256/http://www.northeastengland.talktalk.net/page24.htm|url-status=dead}}</ref> ಸೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದರು.ಅರ್ಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯವು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಅರ್ಲ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಿರುದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕುಲೀನ ವರ್ಗದವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref name="northeasthiss" /> ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಲಿಯಂ ಲೆ ಗ್ರಾಸ್.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯನ್ನು ಹೆನ್ರಿ II ರದ್ದುಮಾಡಿದ. ''ದಿ ಅನಾರ್ಚಿ'' (ಅರಾಜಕತೆ)ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ತೊಂದರೆಯ ಅವಧಿಯ ಫಲವಾಗಿ ಅರ್ಲ್‌ಗಿರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sqa.org.uk/files_ccc/03miHistoryInt2.pdf|publisher=SQA.org.uk|title=Murder in the Cathedral: Crown, Church and People 1154-1173|accessdate=2007-10-24|format=PDF|archive-date=27 ಮೇ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527221320/http://www.sqa.org.uk/files_ccc/03miHistoryInt2.pdf|url-status=dead}}</ref> ವರಿಷ್ಠರ ವರ್ಗವನ್ನು ೧೩೮೫ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ III ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಈ ಬಾರಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬಿರುದಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಅವನ ಪುತ್ರ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಲಿಗೆ ನೀಡಿದ. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ; ನಂತರ ಬಿರುದನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಜತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವೈಟ್ ರೋಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಸಂಕೇತವು ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್‌ರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="whiterosehistory">{{cite web |url=http://www.yorkshirehistory.com/yorkshirerose.htm|publisher=YorkshireHistory.com|title=The White Rose of Yorkshire|accessdate=2007-10-24}}</ref> ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಈ ಹೌಸ್‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ನಂಟನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟ್ ರಾಜ ರಿಚರ್ಡ್ IIIವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಜೀವನದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ.<ref name="middleham" /><ref>{{cite web|url=http://www.richardiiiyorkshire.co.uk/|publisher=Richard III Society - Yorkshire Branch|title=Why a Yorkshire Branch Site?|accessdate=2007-10-24|archive-date=24 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124043401/http://www.richardiiiyorkshire.co.uk/|url-status=dead}}</ref> ಆಗಿನಿಂದ ಈ ಬಿರುದು ಅನೇಕ ಮಂದಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದು, ರಾಜನ ಜತೆ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್ ಬಿರುದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಎರಡನೇ ಪುತ್ರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ukdukes.co.uk/the_dukes/the_duke_of_york/|publisher=UKDukes.co.uk|title=The Dukes of the Peerage of the United Kingdom: Duke of York|accessdate=2007-10-24|archive-date=19 ಮಾರ್ಚ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080319081521/http://www.ukdukes.co.uk/the_dukes/the_duke_of_york/|url-status=dead}}</ref> ==ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{Main|List of people from Yorkshire}} ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== {{Portal|Yorkshire}} * ೧೯೩೧ ಡಾಗರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭೂಕಂಪ * ೧೯೮೪ರಿಂದ ಉಪಸ್ಥಿತವಿದ್ದ ಮುಚ್ಚಿದ ದಿನಾಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಸೇವೆ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಫಾರ್ವಾರ್ಡ್ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ತುಕಡಿ * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಸಮಾಜ * ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ ಟೆರಿಯರ್‌(ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೈನ್ಯದ ಸದಸ್ಯ) * ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಬಯಲುಗಳು *ಈಸ್ಟ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ *ಉತ್ತರ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ *ದಕ್ಷಿಣ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ *ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ {{Clear}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist|2}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== :{{note label|wars|a|a}}ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಸಸ್ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರಾಜಮನೆತನದ ಮನೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆದಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಅವು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟಾಜೆನೆಟ್‌ನ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ರಾಜಮನೆತನದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬ ಶರೀಪ್ ಹಟ್ಟನ್ ನೆವಿಲ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಡಲ್‌ಹ್ಯಾಂ ಯಾರ್ಕಿಸ್ಟರಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ ಬೋಲ್ಟನ್ಸ್ಕ್ರೋಪ್ಸ್, ಡ್ಯಾನ್‌ಬಿಯ ಲ್ಯಾಟಿಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಪ್ ಹಾಗು ತಿರ್ಸ್ಕ್ನ ಮೊಬ್ರೇಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಟನ್ ಇನ್ ಲಾನ್ಸ್‌ಡೇಲ್. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಲಂಕಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪರ್ಸೀಸ್, ಕ್ಲಿಫರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಿಪ್‌ಟನ್, ರಾಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಲೆ, ಗ್ರೇಸ್ಟಾಕ್ ಆಫ್ ಹೆಂಡರ್‌ಸ್ಕೆಲ್ಫ್, ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೋಲ್ಡರ್‌ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಲ್ಬೋಚ್ ಆಫ್ ಶೆಫೀಲ್ಡ್. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Sister project links|Yorkshire}} * [http://www.britannia.com/history/yorkshire/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140521035135/http://www.britannia.com/history/yorkshire/ |date=21 ಮೇ 2014 }} * [http://www.yorkshire-dialect.org/ ಸ್ಯಾಂಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಡಯಾಲೆಕ್ಟ್] * [http://www.theoriginalrecord.com/database/search/decade/127 ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಇಂಕ್ವಿಸಿಷನ್ಸ್ 1275–1295] *[http://www.genuki.org.uk/big/eng/YKS/ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್]: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯ ಮಾಹಿತಿGENUKIನಲ್ಲಿ. * [http://www.yorkshire.com/ ವೆಲ್ಕಮ್ ಟು ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112102230/http://www.yorkshire.com/ |date=2021-01-12 }} {{Yorkshire}} {{England counties/1889}} {{Coord|54|00|N|1|30|W|display=title|region:GB_type:adm2nd_source:GNS-enwiki}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕೌಂಟಿಗಳು]] gmrxdx08yf1skml5jx1246j7kxw1rgf 0 39964 1375860 1355790 2026-06-26T12:09:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375860 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} '''ಬಿಸಿ ಬೇಳೆ ಬಾತ್''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಖಾದ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ|ತೊಗರಿಬೇಳೆ]], [[ಅಕ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು== *[[ಅಕ್ಕಿ]] ೨ ಕಪ್ *[[ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ]] ೧ ಕಪ್ *[[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]] (ಬೀನ್ಸ್, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಬಟಾಣಿ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಹೂ ಕೋಸು) *[[ಉಪ್ಪು]] *[[ಹುಣಸೆ]] ರಸ ೧/೨ ಕಪ್ *ಖಾರದ ಪುಡಿ ೧ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಮಸಾಲೆ]] ಪುಡಿ ೧ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]] ೧ ಟೀ ಚಮಚ *[[ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ]] ೧ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ|ಕಡಲೆಬೇಳೆ]] ೧ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *ಕಡಲೆ ಬೀಜ ೨ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಗೋಡಂಬಿ]] ೨ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಕರಿಬೇವಿನ ಮರ|ಕರಿಬೇವು]] *[[ಕೊತ್ತಂಬರಿ]] *[[ತುಪ್ಪ]] ೩ ಚಮಚ *[[ಎಣ್ಣೆ]] ೪ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಬೆಲ್ಲ]] ೧ ಟೇಬಲ್ ಚಮಚ *[[ಸಾಸಿವೆ]] ೧ ಟೀ ಚಮಚ *[[ಈರುಳ್ಳಿ]] ೧g *[[ಟೊಮೇಟೊ]] ೧ *[[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ|ಕಾಯಿತುರಿ]] ೧/೨ ಕಪ್ ==ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== ಮೊದಲು [[ಅಕ್ಕಿ]] ಹಾಗು [[ಬೇಳೆ|ಬೇಳೆಯನ್ನು]] ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಸ್ತಿ ನೀರು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಖಾರದ ಪುಡಿ, ಮಸಾಲೆ ಪುಡಿ, ಹುಣಸೆರಸ ಹಾಗು ಕಾಯಿತುರಿಯನ್ನು ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈಗ ಎಣ್ಣೆ ಕಾಯಲು ಇಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ [[ಸಾಸಿವೆ]], [[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]], [[ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ]], [[ಕಡಲೆ ಬೇಳೆ]], [[ಕರಿಬೇವಿನ ಮರ|ಕರಿಬೇವು]], ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣ, [[ಬೆಲ್ಲ]], ಕಡಲೆ ಬೀಜ ಹಾಕಿ ೨ ನಿಮಿಷ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುದಿಸಿ. ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂದ ಅನ್ನ ಹಾಗು ಬೇಳೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಿ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು, [[ಕೊತ್ತುಂಬರಿ|ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು]], [[ತುಪ್ಪ|ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ]] ಹುರಿದ [[ಗೋಡಂಬಿ]] ಹಾಗು [[ತುಪ್ಪ]] ಹಾಕಿ. ಬೂಂದಿ ಕಾಳು ಹಾಗು [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] ಚಿಪ್ಸ್ ಅಥವಾ ರಾಯತದ (ಮೊಸರು ಬಜ್ಜಿ) ಜೊತೆ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಸವಿಯಲು ನೀಡಿ. [[Image:Bisi Bele Bath.jpg|thumb]] ==ಬಾಹ್ಯಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category|Bisi Bele Bath}} * [http://foodandremedy.com/recipes/powders/bisi-bele-bath-powder/ Bisi Bele Bath Powder recipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140123024322/http://foodandremedy.com/recipes/powders/bisi-bele-bath-powder/ |date=2014-01-23 }} * [http://foodandremedy.com/recipes/rice-dishes/bisi-bele-bath/ Bisi Bele Bath recipe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122144247/http://foodandremedy.com/recipes/rice-dishes/bisi-bele-bath/ |date=2014-01-22 }} * http://www.bisibelebath.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305103651/http://www.bisibelebath.in/ |date=2016-03-05 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ಣಾಟಕದ ಅಡುಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು]] 1tapo50hegq9bwn3u467kbvjgzwz5h1 0 65612 1375881 1334291 2026-06-27T04:41:37Z Ooligan 93815 better photo/ foto/ image 1375881 wikitext text/x-wiki {{copyedit|date=ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨, ೨೦೧೪}} {{Infobox officeholder | name = ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್<br>अजित कुमार डोभाल | honorific-suffix = '''[[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]]''' | image = 2026 Ajit Doval (cropped).jpg | caption = ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ | office = ಭಾರತದ ೫ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ | term_start = ೩೦ ಮೇ ೨೦೧೪ | term_end = | predecessor = [[ಶಿವ್‌ಶಂಕರ್ ಮೆನನ್]] | successor = | primeminister = [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] | office1 = ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ದೇಶಕ | term_start1 = ಜುಲೈ ೨೦೦೪ | term_end1 = ಜನವರಿ ೨೦೦೫ | predecessor1 = ಕೆ. ಪಿ ಸಿಂಗ್ | successor1 = [[ಇ.ಎಸ್.‌ಎಲ್ ನರಸಿಂಹನ್]] | primeminister1 = [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1945|01|20}} | birth_place = ಘಿಡಿ ಬಾನೆಲ್ಸ್ಯೂನ್, ಪೌರಿ ಘರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ್]], [[ಭಾರತ]] | residence = [[ನವ ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] | education = Masters in Economics | alma_mater = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನಾ ಶಾಲೆ, ಅಜಮೇರ್<br>ಆಗ್ರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br>ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಲೇಜು | years_active = 1968—present | awards = [[File:Kirti Chakra ribbon.svg|35px]] [[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]] | organization = Director, [[Vivekananda International Foundation]] | website = [http://ajitdoval.blogspot.com ಡೋವಲ್ ರ ಬ್ಲಾಗ್] }} ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್ ಭಾರತದ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಇವರು [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ. ಮೇ ೩೦,೨೦೧೪ ರಂದು ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಆಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2639927/Hero-spy-Ajit-Doval-named-Modis-security-advisor.html</ref><ref>https://thediplomat.com/2014/06/modi-picks-internal-security-specialist-as-national-security-adviser/</ref> ಈ ಮುಂಚೆ ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗುಪ್ತದಳದ (ಐ.ಬಿ) ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ ಬ್ಯೂರೊ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>http://www.ndtv.com/india-news/former-intelligence-bureau-chief-ajit-doval-appointed-as-national-security-advisor-564725</ref> ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ ಬ್ಯೂರೊದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ== ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್ ಜನವರಿ ೨೦, ೧೯೪೫ ರಂದು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ ಪೌರಿ ಘರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಘಿರಿ ಬನೆಲ್ಸನ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಡೋವಲ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್ (ಈಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್) ನಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತ]]ರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆ (ಐ.ಪಿ.ಸ್)ಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೇಡರ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ==ಪೋಲೀಸ್ ಹಾಗು ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ವೃತ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು ಹಾಗು ಸಾಧನೆ== ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಡೊವಲ್, ಹಲವು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪಂಜಾಬ್]], ಮಿಜೋರಂ, [[ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ (ಮಿಝೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ರಂಟ್(M.N.F)) ಮಿಜೋರಂನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುಧ್ದ ದಂಗೆಕೋರರ ದಂಡನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="in.rediff.com">http://in.rediff.com/news/2006/apr/21inter.htm</ref> ಎಮ್.ಎನ್.ಎಫ್ ಒಂದು [[ದೇಶ|ರಾಷ್ಟ್ರ]] ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪು. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ದಂಗೆಕೋರ. ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾನ ಏಳು [[ಕಮಾಂಡರ್‌]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಆರು ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಾಣಕ್ಷಮತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರು. ೧೯೮೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ನ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುತ್ತಾ ಬಂತು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ನ ನಾಯಕ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾನನ್ನು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಬರಲೇ ಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸ್ಥತಿಗೆ ತಂದರು. ೧೯೮೬ ಜನವರಿ ೩೦ ರಂದು ಭಾರತ [[ಸರಕಾರ]]ದೊಡನೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ಶಾಂತಿ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮಿಜೋರಂನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದವರು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ !!! ೧೯೮೯ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ [[ನಗೆ|ಅಟ್ಟಹಾಸ]], ಕೂಗು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌ನ ದಂಗೆ ಕೋರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸೆಗಿಳಿದಿದ್ದರು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಐ.ಸ್.ಐ ನ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಈ ಎರಡು ದುರುದ್ದೇಶ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಈ [[ಉಗ್ರರು]]ಗಳು ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕಿಳಿದರೂ. [[ಕಣಿವೆ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದೋಕುಳಿಯೇ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ಈ ಮತಾಂಧರ ಭಯಕ್ಕೆ, ಆಮಿಷಗಳಿಗೆ ಕಣಿವೆಯ ಯುವಕರ ಗುಂಪು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಖ್ಯಾತ ಗಜಲ್, ಸೊಫಿ [[ಗಾಯಕ]] ಕುಕಾ ಪಾರೆ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ. ಕುಕಾ ಪಾರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಜಿದ್ದಿನಿಂದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ajit-doval-giant-among-spies-reports-back-for-duty-soon/article1-1223709.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-04-24 |archive-date=2014-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140531033653/http://www.hindustantimes.com/india-news/ajit-doval-giant-among-spies-reports-back-for-duty-soon/article1-1223709.aspx |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mizo National Front Office.JPG|thumbnail|right|ಎಂ.ನ್.ಎಫ್]] ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಮುಜಾಹಿದ್ದಿನ್ ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಯುವಕರು ಜೆ.ಕೆ.ಎಲ್.ಎಫ್ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಿಜ್ಬುಲ್ ವ್ಯಗ್ರಗೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ರೌರ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಗುಪ್ತದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಅನೇಕ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಹಾಗು ಜೆ.ಕೆ.ಎಲ್.ಎಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ, ರಕ್ತದೋಕುಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಆ ಯುವಕರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಕುಕಾ ಪಾರೆಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡ ಡೋವಲ್ ಅವನನ್ನೇ ಸೇನೆಗೆ [[ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆ]] ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಕುಕಾಪಾರೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತು ಸೇನೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಉಗ್ರರ ಶಕ್ತಿ ಗುಂದಿಸಿದರು. ಇದು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಡೋವಲ್ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು,<ref>https://www.youtube.com/watch?v=2IjWF-8lTu8</ref> ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಉಗ್ರರ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಸೇನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗುಪ್ತಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಹುತಾ ಪರಮಾಣು ಘಟಕದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದು. ೧೯೮೮ ರ ಹೊತ್ತು [[ಚಿನ್ನ|ಸ್ವರ್ಣ]] ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಖಲೀಸ್ಥಾನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದ ಬಳಿ ಒಬ್ಬ [[ರಿಕ್ಷಾ]] ಎಳೆಯುವವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಖಲೀಸ್ಥಾನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ತಾನು ಐ.ಸ್.ಐ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಐ.ಸ್.ಐ ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ [[ಸರಕಾರ]] '''ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಂಡರ್''' <ref>https://www.nytimes.com/1988/05/11/world/gandhi-under-pressure-to-oust-sikhs-from-temple.html</ref> ಮಾಡಲು ಎರಡು ದಿನದ ಮುಂಚೆ ಈತ ಹರ್ ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ ಇಂಚಿಂಚು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕಿ ಸೇನೆಗೆ ರವಾನಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಂಡರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅಳಿದುಳಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಇದರ ಹಿಂದಿದ್ದ ತಲೆ ರಿಕ್ಷಾ ಎಳೆಯುವವನದ್ದು. ಆತ ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್<ref>http://www.rediff.com/news/2004/jun/03spec.htm</ref> ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯ ವೇಳೆಯೂ ಡೋವಲ್ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಯಂತೆ ಇದ್ದು ಸೇನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಗ್ರರೊಂದಿಗೆ ಅವರದೇ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವರಿಗೇ [[ಮಣ್ಣು]] ಮುಕ್ಕಿಸುವುದು ಡೋವಲ್ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭೂ ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರತದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ [[ಜನಮತ]] ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಭಾರತದ ಪರ ನಿಲ್ಲಲು ಅವರದ್ದೇ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ. ಖಲೀಸ್ಥಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಶಮನದ ನಂತರ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಪಂಜಾಬ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ [[ಚುಣಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಅಯೋಜಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಡೋವಲ್ ರದ್ದು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಲಿವಿಯು ರಾಡುರನ್ನು ಖಲೀಸ್ಥಾ ಲಿಬಿರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌ನ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ [[ಸರಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಿ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಕಂದಹಾರ್ [[ವಿಮಾನ]] ಅಪಹರಣ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಧಾನಕಾರರಾಗಿದ್ದವರು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ವಿಶೇಷವೆಂಬಂತೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ೧೯೭೧ ರಿಂದ ೧೯೯೬ ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ೧೬ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉಗ್ರರು ಹಾಗು ಇತರರು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಎಲ್ಲಾ ೧೬ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಾಪಸ್ಸು ತರಲು ಮಾಡಿದ ಸಂಧಾನಗಳೆಲ್ಲಾ ಡೋವಲ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ೧೯೭೧, ೧೯೮೧,೧೯೮೨,೧೯೮೪, ಜುಲೈ, ೧೯೮೪ ಆಗಸ್ಟ್,೧೯೯೪ ಹಾಗು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಆಪಹರಣಗಳು). ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ [[ಯು.ಕೆ]] (ಯು.ಕೆ) ಯ ಭಾರತೀಯ ದೂತವಾಸ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಗುಪ್ತಾಚರ ದಳದ (ಐ.ಬಿ)ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇಸಿಸ್ ದಂಗೆಯ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ೪೬ ಭಾರತೀಯ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿ ಕರೆತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಡೋವಲ್ ರದ್ದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಪರೇಷನ್ ಅದಾಗಿತ್ತು. ==ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ== ಜನವರಿ ೩೧, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಾದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಿವೃತರಾದ ಬಳಿಕ ಡೋವಲ್ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ]]ವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ವಿವೇಕಾನಂದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ತ್ರಿಯ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆ, ರಕ್ಷಣೆ, ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಹೀಗೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನೆತ್ತಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಿ.ವಿ.ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂತಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆರ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ ಮೇ ೩೦ನೇ ತಾರೀಖು ಇವರು ಭಾರತದ ೫ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಎರಡನೇ [[ಪೋಲೀಸ್]] ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರು. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ವಾರ್ತೆ|ಸುದ್ದಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ಭೂಗತ ಪತಾಕಿ ದಾವೂದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂನನ್ನು ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಅವನನ್ನು ಬಹುಶಃ ಹಿಡಿದಿಧ್ದರು. ಆದರೆ ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಭೂಗತ ಪಾತಾಕಿಗಳ ಸದ್ದಡಿಗಿ ಹೋಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನಗಳು== [[ಚಿತ್ರ:USMC-100121-M-4003C-144.jpg|thumbnail|right|ಡೋವಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಪುರಸ್ಕಾರ]] ಡೋವಲ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿ. [[ಇಂದಿರ ಗಾಂಧಿ]], ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್, [[ವಾಜಪೇಯಿ]] ಸರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ [[ಮೋದಿ]]ಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಇವರೇ. ಡೋವಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಮೆಡಲ್ ಗೆದ್ದಿರುವ ಅತಿ ಕಿರಿಯ. ಹದಿನೇಳಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ, ಖಡಕ್ ಸೇವೆಗೆ ಕೊಡುವ ಈ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅಭಿಲೇಖ)|ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಇವರು ಕೇವಲ ಆರೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1040708/asp/nation/story_3469111.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-04-24 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007010606/http://www.telegraphindia.com/1040708/asp/nation/story_3469111.asp |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅವರ ತಾಕತ್ತು. ನೂರಾರು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಲಾಗದನ್ನು ಡೋವಲ್ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಇದೆ. ಇವರಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಪದಕವೂ ಸಂದಿದೆ. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿತು. [[ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ|ಕೀರ್ತಿ]] ಚಕ್ರ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಏಕೈಕ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರು.<ref name="in.rediff.com"/> ==ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ== *[[ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ]] *[[ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪಟ್ಟಿ]] *ಮೋದಿಯವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ [http://www.huffingtonpost.in/2016/09/18/indias-007-how-a-former-super-spy-is-shaping-modis-foreign-po/?ncid=inblnkinhpmg00000004&utm_medium=cpc&utm_source=outbrain&utm_campaign=huffpost_news&utm_term=5803581] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ]] euakjuwmpr7iwcv2g6jkmzk2hrifdgt 1375882 1375881 2026-06-27T04:42:27Z Ooligan 93815 2026 1375882 wikitext text/x-wiki {{copyedit|date=ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೨, ೨೦೧೪}} {{Infobox officeholder | name = ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್<br>अजित कुमार डोभाल | honorific-suffix = '''[[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]]''' | image = 2026 Ajit Doval (cropped).jpg | caption = | office = ಭಾರತದ ೫ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ | term_start = ೩೦ ಮೇ ೨೦೧೪ | term_end = | predecessor = [[ಶಿವ್‌ಶಂಕರ್ ಮೆನನ್]] | successor = | primeminister = [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] | office1 = ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ ನಿರ್ದೇಶಕ | term_start1 = ಜುಲೈ ೨೦೦೪ | term_end1 = ಜನವರಿ ೨೦೦೫ | predecessor1 = ಕೆ. ಪಿ ಸಿಂಗ್ | successor1 = [[ಇ.ಎಸ್.‌ಎಲ್ ನರಸಿಂಹನ್]] | primeminister1 = [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1945|01|20}} | birth_place = ಘಿಡಿ ಬಾನೆಲ್ಸ್ಯೂನ್, ಪೌರಿ ಘರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ್]], [[ಭಾರತ]] | residence = [[ನವ ದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]] | education = Masters in Economics | alma_mater = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನಾ ಶಾಲೆ, ಅಜಮೇರ್<br>ಆಗ್ರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br>ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಲೇಜು | years_active = 1968—present | awards = [[File:Kirti Chakra ribbon.svg|35px]] [[ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ]] | organization = Director, [[Vivekananda International Foundation]] | website = [http://ajitdoval.blogspot.com ಡೋವಲ್ ರ ಬ್ಲಾಗ್] }} ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್ ಭಾರತದ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಇವರು [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ. ಮೇ ೩೦,೨೦೧೪ ರಂದು ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಆಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-2639927/Hero-spy-Ajit-Doval-named-Modis-security-advisor.html</ref><ref>https://thediplomat.com/2014/06/modi-picks-internal-security-specialist-as-national-security-adviser/</ref> ಈ ಮುಂಚೆ ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗುಪ್ತದಳದ (ಐ.ಬಿ) ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ ಬ್ಯೂರೊ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>http://www.ndtv.com/india-news/former-intelligence-bureau-chief-ajit-doval-appointed-as-national-security-advisor-564725</ref> ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ ಬ್ಯೂರೊದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ== ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ಡೋವಲ್ ಜನವರಿ ೨೦, ೧೯೪೫ ರಂದು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ ಪೌರಿ ಘರ್ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಘಿರಿ ಬನೆಲ್ಸನ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಡೋವಲ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರ್ಥಮಿಕ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ ಜಾರ್ಜ್ ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್ (ಈಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್) ನಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದರು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಆಗ್ರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತ]]ರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲೀಸ್ ಸೇವೆ (ಐ.ಪಿ.ಸ್)ಯಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಕೇಡರ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ==ಪೋಲೀಸ್ ಹಾಗು ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ವೃತ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು ಹಾಗು ಸಾಧನೆ== ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ, ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಡೊವಲ್, ಹಲವು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಪಂಜಾಬ್]], ಮಿಜೋರಂ, [[ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ (ಮಿಝೋ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ರಂಟ್(M.N.F)) ಮಿಜೋರಂನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುಧ್ದ ದಂಗೆಕೋರರ ದಂಡನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="in.rediff.com">http://in.rediff.com/news/2006/apr/21inter.htm</ref> ಎಮ್.ಎನ್.ಎಫ್ ಒಂದು [[ದೇಶ|ರಾಷ್ಟ್ರ]] ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪು. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ದಂಗೆಕೋರ. ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾನ ಏಳು [[ಕಮಾಂಡರ್‌]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಆರು ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಚಾಣಕ್ಷಮತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರು. ೧೯೮೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ನ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುತ್ತಾ ಬಂತು. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ನ ನಾಯಕ ಪು ಲಾಲ್ ಡೆಂಗಾನನ್ನು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ [[ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಬರಲೇ ಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸ್ಥತಿಗೆ ತಂದರು. ೧೯೮೬ ಜನವರಿ ೩೦ ರಂದು ಭಾರತ [[ಸರಕಾರ]]ದೊಡನೆ ಎಮ್.ಎ.ಎಫ್ ಶಾಂತಿ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮಿಜೋರಂನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದವರು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ !!! ೧೯೮೯ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ [[ನಗೆ|ಅಟ್ಟಹಾಸ]], ಕೂಗು ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌ನ ದಂಗೆ ಕೋರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸೆಗಿಳಿದಿದ್ದರು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಐ.ಸ್.ಐ ನ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಈ ಎರಡು ದುರುದ್ದೇಶ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಈ [[ಉಗ್ರರು]]ಗಳು ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕಿಳಿದರೂ. [[ಕಣಿವೆ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದೋಕುಳಿಯೇ ಹರಿಯತೊಡಗಿತು. ಈ ಮತಾಂಧರ ಭಯಕ್ಕೆ, ಆಮಿಷಗಳಿಗೆ ಕಣಿವೆಯ ಯುವಕರ ಗುಂಪು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಖ್ಯಾತ ಗಜಲ್, ಸೊಫಿ [[ಗಾಯಕ]] ಕುಕಾ ಪಾರೆ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ. ಕುಕಾ ಪಾರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲೇಬೇಕೆಂಬ ಜಿದ್ದಿನಿಂದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/ajit-doval-giant-among-spies-reports-back-for-duty-soon/article1-1223709.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-04-24 |archive-date=2014-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140531033653/http://www.hindustantimes.com/india-news/ajit-doval-giant-among-spies-reports-back-for-duty-soon/article1-1223709.aspx |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mizo National Front Office.JPG|thumbnail|right|ಎಂ.ನ್.ಎಫ್]] ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಮುಜಾಹಿದ್ದಿನ್ ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಯುವಕರು ಜೆ.ಕೆ.ಎಲ್.ಎಫ್ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಿಜ್ಬುಲ್ ವ್ಯಗ್ರಗೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕ್ರೌರ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಗುಪ್ತದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಅನೇಕ ಯುವಕರ ಗುಂಪನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಹಾಗು ಜೆ.ಕೆ.ಎಲ್.ಎಫ್ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಕ್ಕೆ, ರಕ್ತದೋಕುಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಆ ಯುವಕರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ಕುಕಾ ಪಾರೆಯನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡ ಡೋವಲ್ ಅವನನ್ನೇ ಸೇನೆಗೆ [[ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆ]] ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಕುಕಾಪಾರೆ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತು ಸೇನೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಉಗ್ರರ ಶಕ್ತಿ ಗುಂದಿಸಿದರು. ಇದು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಡೋವಲ್ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು,<ref>https://www.youtube.com/watch?v=2IjWF-8lTu8</ref> ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಉಗ್ರರ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಸೇನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗುಪ್ತಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಹುತಾ ಪರಮಾಣು ಘಟಕದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದು. ೧೯೮೮ ರ ಹೊತ್ತು [[ಚಿನ್ನ|ಸ್ವರ್ಣ]] ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಖಲೀಸ್ಥಾನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದ ಬಳಿ ಒಬ್ಬ [[ರಿಕ್ಷಾ]] ಎಳೆಯುವವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಖಲೀಸ್ಥಾನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ತಾನು ಐ.ಸ್.ಐ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಐ.ಸ್.ಐ ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ [[ಸರಕಾರ]] '''ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಂಡರ್''' <ref>https://www.nytimes.com/1988/05/11/world/gandhi-under-pressure-to-oust-sikhs-from-temple.html</ref> ಮಾಡಲು ಎರಡು ದಿನದ ಮುಂಚೆ ಈತ ಹರ್ ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳ ಇಂಚಿಂಚು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕಿ ಸೇನೆಗೆ ರವಾನಿಸಿದನು. ನಂತರ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಥಂಡರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅಳಿದುಳಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಇದರ ಹಿಂದಿದ್ದ ತಲೆ ರಿಕ್ಷಾ ಎಳೆಯುವವನದ್ದು. ಆತ ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್<ref>http://www.rediff.com/news/2004/jun/03spec.htm</ref> ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯ ವೇಳೆಯೂ ಡೋವಲ್ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಯಂತೆ ಇದ್ದು ಸೇನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ರವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಗ್ರರೊಂದಿಗೆ ಅವರದೇ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅವರಿಗೇ [[ಮಣ್ಣು]] ಮುಕ್ಕಿಸುವುದು ಡೋವಲ್ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ. ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭೂ ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರತದ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಡೋವಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ [[ಜನಮತ]] ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಭಾರತದ ಪರ ನಿಲ್ಲಲು ಅವರದ್ದೇ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ. ಖಲೀಸ್ಥಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಶಮನದ ನಂತರ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಪಂಜಾಬ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ [[ಚುಣಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಅಯೋಜಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಡೋವಲ್ ರದ್ದು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಲಿವಿಯು ರಾಡುರನ್ನು ಖಲೀಸ್ಥಾ ಲಿಬಿರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್‌ನ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ [[ಸರಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಿ ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದ್ದು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಕಂದಹಾರ್ [[ವಿಮಾನ]] ಅಪಹರಣ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಧಾನಕಾರರಾಗಿದ್ದವರು ಅಜಿತ್ ಡೋವಲ್. ವಿಶೇಷವೆಂಬಂತೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ೧೯೭೧ ರಿಂದ ೧೯೯೬ ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ೧೬ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉಗ್ರರು ಹಾಗು ಇತರರು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಎಲ್ಲಾ ೧೬ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಾಪಸ್ಸು ತರಲು ಮಾಡಿದ ಸಂಧಾನಗಳೆಲ್ಲಾ ಡೋವಲ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ೧೯೭೧, ೧೯೮೧,೧೯೮೨,೧೯೮೪, ಜುಲೈ, ೧೯೮೪ ಆಗಸ್ಟ್,೧೯೯೪ ಹಾಗು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ಆಪಹರಣಗಳು). ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ [[ಯು.ಕೆ]] (ಯು.ಕೆ) ಯ ಭಾರತೀಯ ದೂತವಾಸ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಗುಪ್ತಾಚರ ದಳದ (ಐ.ಬಿ)ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇಸಿಸ್ ದಂಗೆಯ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ೪೬ ಭಾರತೀಯ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿ ಕರೆತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಡೋವಲ್ ರದ್ದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಪರೇಷನ್ ಅದಾಗಿತ್ತು. ==ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ== ಜನವರಿ ೩೧, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತಾದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಿವೃತರಾದ ಬಳಿಕ ಡೋವಲ್ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ]]ವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ವಿವೇಕಾನಂದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ತ್ರಿಯ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆ, ರಕ್ಷಣೆ, ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಹೀಗೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭದ್ರತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ, ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನೆತ್ತಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಿ.ವಿ.ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಮುಂತಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಸುರಕ್ಷತೆರ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೪ ಮೇ ೩೦ನೇ ತಾರೀಖು ಇವರು ಭಾರತದ ೫ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಎರಡನೇ [[ಪೋಲೀಸ್]] ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರು. ಇತ್ತೀಚಿನ [[ವಾರ್ತೆ|ಸುದ್ದಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ಭೂಗತ ಪತಾಕಿ ದಾವೂದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂನನ್ನು ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಹಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಅವನನ್ನು ಬಹುಶಃ ಹಿಡಿದಿಧ್ದರು. ಆದರೆ ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಭೂಗತ ಪಾತಾಕಿಗಳ ಸದ್ದಡಿಗಿ ಹೋಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನಗಳು== [[ಚಿತ್ರ:USMC-100121-M-4003C-144.jpg|thumbnail|right|ಡೋವಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಪುರಸ್ಕಾರ]] ಡೋವಲ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಭಾವಿ. [[ಇಂದಿರ ಗಾಂಧಿ]], ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ರಾವ್, [[ವಾಜಪೇಯಿ]] ಸರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ [[ಮೋದಿ]]ಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಇವರೇ. ಡೋವಲ್ ಪೋಲಿಸ್ ಮೆಡಲ್ ಗೆದ್ದಿರುವ ಅತಿ ಕಿರಿಯ. ಹದಿನೇಳಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ, ಖಡಕ್ ಸೇವೆಗೆ ಕೊಡುವ ಈ [[ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅಭಿಲೇಖ)|ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಇವರು ಕೇವಲ ಆರೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1040708/asp/nation/story_3469111.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-04-24 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007010606/http://www.telegraphindia.com/1040708/asp/nation/story_3469111.asp |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅವರ ತಾಕತ್ತು. ನೂರಾರು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಲಾಗದನ್ನು ಡೋವಲ್ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಇದೆ. ಇವರಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಪದಕವೂ ಸಂದಿದೆ. ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿತು. [[ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ|ಕೀರ್ತಿ]] ಚಕ್ರ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಏಕೈಕ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಇವರು.<ref name="in.rediff.com"/> ==ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ== *[[ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕ]] *[[ದೇಶಗಳ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪಟ್ಟಿ]] *ಮೋದಿಯವರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರ [http://www.huffingtonpost.in/2016/09/18/indias-007-how-a-former-super-spy-is-shaping-modis-foreign-po/?ncid=inblnkinhpmg00000004&utm_medium=cpc&utm_source=outbrain&utm_campaign=huffpost_news&utm_term=5803581] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗನೀತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ]] kkx1xe34q0smyzyc92ry0m7nwhtv1d7 0 72734 1375867 1356661 2026-06-26T16:59:07Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375867 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಆರುದ್ರ | image = Arudra felicitating Mr.Menon.jpg|೫೦೦px | imagesize =100px | birth_name =ಭಗವತುಲ ಸದಾಶಿವ ಶಂಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | birth_date = ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೫ | birth_place =ವಿಶಾಖಪಟನಂ,ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ್ | occupation = ಕವನಗಾರ, ಹಾಡುಗಾರ, ಅನುವಾದಕ, ಬರಹಗಾರ | death_date = ೪ ಜೂನ್‌ ೧೯೯೮ }} ಭಗವತುಲ ಸದಾಶಿವ ಶಂಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೫- ರಂದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಆರುದ್ರಾಯೆಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಇವರು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು ತೆಲುಗು [[ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಆರುದ್ರಾ ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೨೫ ರಂದು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/08/19/stories/2002081900840200.htm|title= ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ}}</ref> ತೆಲುಗು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[೧೯೪೨]] ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ [[ವಿಜಯನಗರ|ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋನಂಕಿ ಅಪ್ಪಲಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಛಗಂತಿ ಸೋಮಯಜ್ಜುಲು ರಂತವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದನಂತರ ಸಮತಾವಾದಕ್ಕೆ(ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್‌) ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. [[೧೯೪೩]] ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಲಕನಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ೧೯೪೭ರ ತನಕ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಮದ್ರಾಸ್|ಮದ್ರಾಸಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದನಂತರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆನಂದವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರರಾದ ಕೆ ರಾಮಲಕ್ಶ್ಮಿಯವರನ್ನು ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. (ಅಂಕಣಕಾರ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಹಕ್ಕಿನಂತೆ ಬರಹಗಾರ - ವಿಮರ್ಶಕ). ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು== ಆರುದ್ರಾವೆಂದು ಬಹುಮುಖಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಹೊಂದಿದ್ದಯಿವರು ಹಲವಾರು [[ಕವನ|ಕವನಗಳು]], [[ಪ್ರಬಂಧ ರಚನೆ|ಪ್ರಬಂಧಗಳು]], ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕಗಳು]], ಅನುವಾದಗಳು, ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು, ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಚೆಸ್ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಬರೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ತ್ವಮೇವಹಂ.(ನಾನೊಬ್ಬ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾರು ಇಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಆಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಂ (ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ)ಇವು ಈ ಮಹಾನ್ ಬರಹಗಾರನ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಕೃತಿಗಳು. [[ಚಿತ್ರ:Rik Amrit In Urubhangam a matrubhumi clipping.jpg|thumbnail|right|ನಾಟಕಗಳು]] ಅವರು, ಕೂನಲಮ್ಮ ಪದಾಲು ಎಂಬ ಕವಿತೆಯನ್ನು [[೧೯೬೪]]ರಂದು ಬರೆದರು. ಈ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು ಸರಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರುದ್ರಾರವರು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗುಮಾಸ್ತ ಸೂರ್ಯ ರಾವ್ ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬನಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಕೋನಗಳಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರಾಮಾಯಣ]]ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಬರೆದರು. (೧೯೭೮)(ಮೊನಛಾದ ಅನುವಾದಿಸಲು: ಸೀತಾ ರಾಮ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ)? ಯೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಲುಗು ತಿರುಕ್ಕಲ್ನ್ನುಎನ್ನುವದನ್ನು ತಮಿಳು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಲೇಖಕರ ಅಭ್ಯುದಯ ರಛಯಿತಲ ಸಂಘಮ್‌ರವರ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು,(ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಬಲ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ). ಅವರು ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ [[ಚೆಸ್]] ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಈ ಆಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ, ಅವರು ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ರವರ ಸಂಬದಿಕ(ಶ್ರೀರಂಗಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ - ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧುನಿಕ ತೆಲುಗು ಕವಿ). ==ತ್ವಮೇವಹಂ== ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ತ್ವಮೇವಹಂ ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು [[ತೆಲಂಗಾಣ|ತೆಲಂಗಾಣದ]] ರಾಜ್‌ಕಾರ್ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ರಾಜ್‌ಕಾರ್ ಆಟ್ರೊಕೋಟೀಸ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ತನ್ನ ಜನರ ಮೇಲೆ ನಿಜಾಮ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾವು ಈ ಕೃತಿಯಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾವ್ಯದ ಮೂಲಕ, ಸಾವು ಹೇಗೆ ಮಾನವನನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತದೆ . ಹಾಗೆಯೆ ಸಾವು "ನೀನು ಮತ್ತು ನಾನು ಒಂದೇ(ತ್ವಮೇವಾಹಂ)" ಎನ್ನುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ತ್ವಮೇವಾಹಂ ಸಮಯ ಬಿಂಬಿಸಲು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಗಂಟೆಯು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ನಿಮಿಷಗಳು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಜನರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸ್ಟಾಪ್ ವಾಚ್, ` ಕ್ರಾಂತಿ ' ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೀ ಫ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಾಂತಿ, ಹಾಗೆಯೇ `ಎಚ್ಚರಿಕೆ' ಮುಂಬರುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಮರಗ್ರಂಧ ಸಾಹಿತ್ಯಂ== ಆರುದ್ರಾ ಮೊದಲು ಎಸ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ನನ್ನು ೧೨ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ೧೯೬೫-೧೯೬೮ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತೆಲಗು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇವನು ತೆಲಗು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕಾಲನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೨ ಭಾಗಮಾಡಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. *ಅರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯ ಎರಾ *ಕಾಕಟಿಯ ಡೈನಾಸ್ಟಿ *ಪದ್ಮನಾಯಕ ಎರಾ *ರೆಡ್ಡಿರಾಜು ಎರಾ *ಅರ್ಲಿ ರಾಯಾಲ *ಲೆಟರ್ ರಾಯಾಲ *ನವಾಬ್' *ನಾಯಕ ಕಿಂಗ್ಸ್ * ಲೆಟರ್‌ ನಾಯಕ ಕಿಂಗ್ಸ್ *ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ *ಜಮಿನ್‌ದಾರ್ *ಮಾರ್ಡ್ರನ್‌ ==ತನ್ನ ಕೃತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ== *ಕವನಗಳು(ಕಾವ್ಯ) : ತ್ವಮೇವಹಂ, ಸಿನಿವಾಲಿ, ಕೂನಲಮ್ಮ ಪಡಾಲು,ಇನ್‌ಟಿನ್‌ಟಿ ಪಜ್ಯಾಲು, ಅಮೆರಿಕ ಇನ್‌ಟಿನ್‌ಟಿ ಪಜ್ಯಾಲುವ್. *ಸಾಹಿತ್ಯ : ಗಾಯಾಲು-ಗೇಯಾಲು, ಪೈಲಾಪಾಸೀಸು, ಯೆನ್ಸೀನ ಪಡ್ಯಾಲು, ಯೆಟಿಕೆಡಡಿ, ಕೊಂಡಗಾಲಿ ತಿರಿಗಿಂಡಿ. *ಕನ್ನಡ:(ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನಿಂದ) ವೀರ ತೆಲಂಗಾನ ವಿಪ್ಲವ ಗೀತಾಲು, (ತಮಿಳಿನಿಂದ) ವೆನ್ನಿಲ-ವೆಸವಿ, ಕಬೀರ್ ಭಾವಾಲು ಮತ್ತು (ಹಿಂದಿ) ಬಟ್‌ವಾಡ-ಆರುದ್ರಾ. *ನಾಟಕಗಳು : ಉದ್‌ಗೀಧ, ಗೆಯನಾಟಿಕ, ರಾಧಾರಿ ಬಾಂಗ್ಲಾ,ಸಾಲಬಂಜಿಕಾಲು. *ದ್ವಿ ಕವನ : (ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಜೊತೆ) ರುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರ ಸಟಕಂ, ಮೀಮೇ(ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ವರದಾ ಜೊತೆ). *ಸಂಶೋಧನೆ : ಸಮಗ್ರಾಂಧ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯಂ, ಆರುದ್ರಾ ವ್ಯಾಸಪೀತಂ, ರಾಮುಧಿ ಕಿ ಸೀತಾ ಯೆಮವತುಂದಿ? *ಇತರ ಕೃತಿಗಳು : ಆರುದ್ರಾ ಕಥಾಲು , ಮಹನೀಯಲು, ಛದರಂಗಂ, ಸಿನಿಮಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ. ==ಚಿತ್ರರಂಗದ ವೃತ್ತಿ== ಆರುದ್ರಾ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ, ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.vedah.net/manasanskriti/bhagavatula.html|title=ಮನಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|access-date=2015-11-05|archive-date=2019-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210181612/http://www.vedah.net/manasanskriti/bhagavatula.html|url-status=dead}}</ref> *ಮಿಸ್‌ಟರ್.ಪೆಲ್ಲಂ (೧೯೯೩) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಬೀಡಲ ಪಟ್ಲು (೧೯೫೦) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಕನ್ನ ತಲ್ಲಿ (೧೯೫೩) (ಬರಹಗಾರ) *ಪಕ್ಕ ಇನ್‌ಟಿ ಆಮ್ಮಾಯಿ (೧೯೫೩) (ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೂಪಾಂತರ) *ವೀರ ಕಂಕಣಂ (೧೯೫೭) (ಸಂಭಾಷಣೆ) *ಛೆನ್ಛು ಲಕ್ಶ್ಮಿ (೧೯೫೮) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಇಲ್ಲರಿಕಂ (೧೯೫೯) (ಸಂಭಾಷಣೆ) *ಜಯಭೇರಿ (೧೯೫೯) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಆರಧನ (೧೯೬೨) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಭಿಸ್ಮ(೧೯೬೨) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ದಾಕ್ಷಾಯಗಮ್(೧೯೬೨) (ಬರಹಗಾರ) *ಮಂಚಿ ಕುಟುಂಬಂಬ್(೧೯೬೫) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಫಾರ್ಜ಼್ (೧೯೬೭) (ಕಥೆ) *ಗೂಡಚಾರಿ ೧೧೬ (೧೯೬೭) (ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ) *ದ್ ಟ್ರೈನ್ (೧೯೭೦) (ಚಿತ್ರಕಥೆ) *ಮೋಸಗಲ್ಲಕು ಮೋಸಗಾಡು (೧೯೭೧) (ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ) *ಆನ್‌ಡಾಲ ರಾಮುಲು (೧೯೭೩) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು (೧೯೭೫) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಯಶೊಧ ಕೃಷ್ಣ(೧೯೭೫) (ಬರಹಗಾರ) *ಮಹಾಕವಿ ಕ್ಷೆತ್ರಿಯಾ(೧೯೭೬) (ಬರಹಗಾರ) *ದಾನ ವೀರ ಸೂರ ಕರ್ನ (೧೯೭೭) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಮಲ್ಲಿಪೂವು (೧೯೭೭) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಅನುಗ್ರಹಂ (೧೯೭೮) (ಸಂಭಾಷಣೆ) *ಕೊಂಡುರ (ದ್ ಸೇಜ್ ಆಫ್ ದ್ ಸೀ) (೧೯೭೮) (ಬರಹಗಾರ) *ತೂರ್ಪು ವೆಲ್ಲೆ ರೈಲು (೧೯೭೯) (ಸಾಹಿತ್ಯ) *ಪೆಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಂ (೧೯೯೧) (ಸಾಹಿತ್ಯ) ==ಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು== {| class="wikitable" |- ! Year !! Film title !! Popular song/s |- | 1965 || ''ಮಂಚಿ ಕುಟುಂಬಂ'' || 'ಮಾನಸೆ ಅನ್‌ದಾಲ ಬೃಂದವನಂ''<br> ''ಪ್ರೇಮಿಂಚುತ ಪಿಲ್ಲಾಲ ವಂಟು, ದೀವಿಂಚುತ ಪಿಡ್ಡಾಲ ವಂಟು'' |- | 1965 || ''ಪಾಂಡವ ವನವಾಸಂ'' || ''ಭಾವ ಭಾವ ಪನ್ನೀರು'' |- | 1965 || ''ಪ್ರೇಮಿಂಚಿ ಚೂಡು'' || ''ಮೀ ಆನ್‌ಡಾಲ ಚೇತುಲು ಕಂದೆನು ಪಾಪಂ'' |- | 1965 || ''ವೀರಾಬಿಮಮನ್ಯು'' || ''ಅದಿಗೂ ನವಲೋಕಂ ವೆಲಸೆ ಮನಕೊಸಂ''<br>''ರಂಭ ಉರ್ವಶಿ ತಾಲದಾನೆ ರಾಮಾಲೀಲರಾಮ ಎವರೆಮಿ'' |- | 1965 || ''ಜಮಿನುದಾರ'' || ''ಚುಕ್ಕಲು ಪೊಡಚಿ ವೆಲಾ ಮಾಕ್ಕುವ ತೇರಿ ವೆಲ್ಲಾ'' |- | 1966 || ''ಅಂತಸ್‌ತುಲು'' || ''ವಿನ್ನಾರ ವಿಸ್ಸಾನ್ನ ನೀ ವೇದಂ ಚೆಪುತ ವಿನ್ನಾರನ್ನ'' |- | 1967 || ''ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ || ''ಸಿರಿ ಸಿರಿ ಲಾಲಿ ಚಿನ್ನಾರಿ ಲಾಲಿ'' |- | 1967 || ''ಗೂಡಚಾರಿ'' || ''ಮನಸುತೀರ ನವ್ವುಲೇ ನವ್ವುಲೇ ನವ್ವಾಲಿ'' |- | 1967 || ''ಸಾಕ್ಷಿ'' || ''ಅಮ್ಮ ಕೊಡಪು ಸಲ್ಲಾಗ ಅತ್ತ ಕಡಪು ಸಲ್ಲಾಗ ಭತಕಾರ ಭತಕಾರ ಪಚ್ಚಾಗ'' |- | 1968 || ''ಭಂದಿ ಪೊಟ್ಟು ತೆಲಗು ದೋಂಗಲು'' || ''ಗಾಂಧಾರ ಗಂಡ ಶೊಗದಿವಂತ'' |- | 1968 || ''ರಾಮೂ'' || ''ಪಂಚನಿ ಚೆಟ್ಟು ಒಕ್ಕಟೀ ವೆಚ್ಚನಿ ಚಿಲ್ಲಾಕು ರೆಂಡು'' |- | 1970 || ''ಅಕ್ಕ ಚೆಲ್ಲೆಲು'' || ''ಚಕಚಕಲದೆ ಪಡುಚುಂದಿ'' |- | 1972 || ''ಇದ್ದಾರು ಅಮೈಲು'' || ''ಓ ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಬ್ರಮ್ಮಚಾರಿ'' |- | 1978 || ''ಮನ ವೂರಿ ಪಂಡವಲು'' || ''ಒರೆ ಪಿಚ್ಚಿ ಸನ್ನಾಸಿ ಇಲಾ ಚೂಡು ಇಲಾ ಚೂಡು ಇಟುಕೆಸಿ'' |- | 1978 || ''ವಯಸ್ಸು ಪಿಲಿಚಿಂದಿ'' || ''ಮುತಾಯಮಲೆ ಮೆರೆಸಿಪೊಯೆ ಮಲ್ಲಿಮೊಗ್ಗ''<br>'' |- | 1991 || ''ಪಿಲ್ಲಾಲಿ ಪುಸ್ತಕಂ'' || ''ಶ್ರೀ ರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು ಶ್ರೀಕಾರಂ ಚುತ್ತುಕುಂದಿ ಪೆಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಂ'' |- | 1993 || ''ಮಿಸ್ಟರ್ ಪೆಲಾಂ'' || ''ಅಡಗವಯ್ಯ ಅಯ್ಯಗಾರಿ ಎಕ್ಕುವೆಮಿಟೊ ಚೆಆಡವಲಾ ಥಕುವೆಮಿಟೊ. |} ==ಉಲೇಖನಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] qlh6ys8fc5jb10krcc5rw62gfq3cil2 0 98435 1375880 1359351 2026-06-27T04:07:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375880 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್ | image = [[ಚಿತ್ರ:Kolhapuri Misal Pav.jpg|thumb]] | image_size = 300px | caption = ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್ | alternate_name = ಮಿಸಳ್ | country = [[ಭಾರತ]] | region = [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಗೋವಾ | creator = | course = | type = ಕರಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ | served = ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಿಂಡಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ, ರಾತ್ರಿ ಊಟ | main_ingredient = ಮೊಳಕೆ ಕಾಳುಗಳು, ಬಟಾಣಿ, ಕಡಲೆ ಮತ್ತು ಖಾರದ ಪುಡಿಯ ರಸ | variations = ಮಿಸಳ್ ವಡಾ | calories = 550 ಕ್ಯಾಲೊರಿ | other = }} '''ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್''' ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯ.<ref name="Free Press Journal 2015">{{cite web | title=Top 6 Misal Pav joints in Mumbai | website=Free Press Journal | date=August 14, 2015 | url=http://www.freepressjournal.in/top-6-misal-pav-joints-in-mumbai/645769 | accessdate=May 24, 2016 | archive-date=ಜನವರಿ 8, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160108203728/http://www.freepressjournal.in/top-6-misal-pav-joints-in-mumbai/645769 | url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಮಿಸಳ್]] (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿದ [[ಮಡಿಕೆ ಕಾಳು|ಮಡಿಕೆ ಕಾಳಿನಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲಾದ ಖಾರದ ಕರಿ) ಮತ್ತು ಪಾವ್ ಅನ್ನು (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರೆಡ್) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="indiatimes.com 2015">{{cite web | title=Mumbai's Misal Pav Beats Dishes From Across The World. Crowned World's Tastiest Veg Snack! | website=indiatimes.com | date=June 5, 2015 | url=http://www.indiatimes.com/news/india/mumbais-misal-pav-beats-dishes-from-across-the-world-crowned-worlds-tastiest-veg-snack-233324.html | accessdate=May 24, 2016}}</ref><ref name="Doctor 2015">{{cite web | last=Doctor | first=Vikram | title=The healthy snack that needs more attention: misal pav | website=Times Of India Blogs | date=June 17, 2015 | url=http://blogs.economictimes.indiatimes.com/onmyplate/the-healthy-snack-that-needs-more-attention-misal-pav/ | accessdate=May 24, 2016}}</ref> ಅಂತಿಮ ಭಕ್ಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ-ಚಿವ್ಡಾ ಮಿಶ್ರಣ, ಫ಼ರ್ಸಾಣ್ ಅಥವಾ [[ಸೇವ್]], ಈರುಳ್ಳಿ, ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಕೊತ್ತಂಬರಿಯನ್ನು ಉದುರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NDTV 2011">{{cite web | title=Misal Pav | website=NDTV Food | date=November 30, 2011 | url=http://food.ndtv.com/recipe-misal-pav-154077 | accessdate=May 24, 2016 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೆಡ್ ಅಥವಾ ರೋಲ್ಸ್,<ref name="Hingle 2015">{{cite book | last=Hingle | first=R. | title=Vegan Richa's Indian Kitchen: Traditional and Creative Recipes for the Home Cook | publisher=Vegan Heritage Press, LLC | year=2015 | isbn=978-1-941252-10-9 | url=https://books.google.com/books?id=LCUCBQAAQBAJ&pg=PT237 | accessdate=May 25, 2016 | page=pt237}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಥವಾ [[ಮೊಸರು]] ಹಾಗೂ ಹಪ್ಪಳವನ್ನು ಹಾಕಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ, ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಊಟವಾಗಿಯೂ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Hingle 2015"/> ==ತಯಾರಿಕೆ== ಮಿಸಳ್ ಅನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಮೊಳಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಕಾಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="Goela 2015">{{cite book | last=Goela | first=S. | title=India on my Platter: | publisher=OM Books International | year=2015 | isbn=978-93-83202-04-1 | url=https://books.google.com/books?id=hdoyCwAAQBAJ&pg=PT107 | accessdate=May 25, 2016 | page=107}}</ref> ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ನೀರುನೀರಾಗಿರುವ, ಖಾರದ ಕಟ್ ಅಥವಾ ರಸ್ಸಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಉಸಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮಡಿಕೆ ಕಾಳಿನ ಗಟ್ಟಿ ಕರಿ. ನೀರುನೀರಾಗಿರುವ ರಸವನ್ನು<ref name="NDTV 2011"/> ರಸ್ಸಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Gowardhan 2015">{{cite book | last=Gowardhan | first=M. | title=Indian Kitchen: Secrets of Indian home cooking: Secrets of Indian home cooking | publisher=Hodder & Stoughton | year=2015 | isbn=978-1-4447-9456-4 | url=https://books.google.com/books?id=lgu0BAAAQBAJ&pg=PT91 | accessdate=May 25, 2016 | page=pt91}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ರುಚಿ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಡಿಕೆ ಕಾಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು [[ಹೆಸರು ಕಾಳು]] ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Hingle 2015"/> ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ದೊಡ್ಡ ಸೇವ್‍ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬಹುದು.<ref name="Hingle 2015"/> ಉಸಳಿಯನ್ನು ಈರುಳ್ಳಿ, ಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NDTV 2011"/><ref name="Misal Pav">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3Ud2_oKjwhM|date=2010-01-11|title=A preparation method for Misal Pav|work=TV Show |accessdate=1 May 2015}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery class=center caption="" widths="220px" heights="160px"> File:Misal Pav2.JPG|ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್ File:MAHARASHTRIAN CUISINES 01.jpg|ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್‍ನ ಸಮೀಪದ ನೋಟ File:Maharashtra's Misal Pav.jpg|ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇವ್‍ನ್ನು ಉದುರಿಸಲಾದ ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್ File:Misal Pav.jpg|ಮಿಸಳ್ ಪಾವ್ </gallery> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು]] 90ne3keiw0zuzlh3zhlakxtivjyhm0q 0 113178 1375887 1360347 2026-06-27T08:38:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375887 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು |native_name = Montsoreau |name = ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ |image_skyline = Château de Montsoreau, depuis la rive droite de la Loire.jpg |image_caption = ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ |image_flag = |flag_size = |image_seal = Blason ville fr Montsoreau (Maine-et-Loire).svg |seal_size = 85px |motto = |image_map = France_jms.png |map_caption = ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ ಭೂಪಟ |timezone1 = CET <small>(UTC +1)</small> |lat_long = {{coord|47|12|59|N|0|03|25|E|type:city(2144700)_region:FR}} |subdivision_type = [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ದೇಶ]] |subdivision_name = {{flagicon|France}} [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] |area_total_km2 = 5.19 |area_footnotes= |population_total = 447 |population_density_km2 = 86 | website = [http://www.ville-montsoreau.fr www.ville-montsoreau.fr] }} '''ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ''' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ದೇಶದ ನಗರ.<ref>{{Cite web|url=https://www.anjou-tourisme.com/fr/voir-faire/que-visiter/villes-danjou/saumur-tresor-en-val-de-loire/villages/montsoreau|title=Montsoreau|website=Anjou Tourisme|language=fr|access-date=9 October 2018|archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181010062154/https://www.anjou-tourisme.com/fr/voir-faire/que-visiter/villes-danjou/saumur-tresor-en-val-de-loire/villages/montsoreau|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pcc-paysdelaloire.fr/02_label.php|title=Petites Cités de Caractère|website=pcc-paysdelaloire.fr|access-date=9 October 2018|archive-date=6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206231242/http://www.pcc-paysdelaloire.fr/02_label.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pressfrom.info/fr/lifestyle/voyage/-41386-quels-sont-les-plus-beaux-villages-de-france.html|title=Quels sont les plus beaux villages de France|last=Easyvoyage|first=|date=|website=Press From|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015231631/https://pressfrom.info/fr/lifestyle/voyage/-41386-quels-sont-les-plus-beaux-villages-de-france.html|archive-date=2018-10-15|dead-url=|access-date=|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://268.tls3.connectours.org/heritage-cultural-sightseeing|title=Heritage & Cultural Sightseeing - D&A Private Tours Winelands of France|last=France|first=D&A Private Tours Winelands of|website=268.tls3.connectours.org|language=en|access-date=2018-10-17}}</ref> ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಲೋಯರ್ ನದಿ]]ಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://news.artnet.com/market/art-language-philippe-meaille-french-chateau-310458|title=Largest Art & Language Collection Finds Home – artnet News|date=23 June 2015|work=artnet News|access-date=29 September 2018}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == <center>'''ಮೊಂಟ್ಸೊರೊದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಾರ್ಟ್'''<ref name="fcass">{{Cite web|url=http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=23896|title=Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui|work =École des hautes études en sciences sociales}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.statistiques-locales.insee.fr/#c=indicator&i=bdcom.pop&s=2015&selcodgeo=49219&view=map1|title=Recensement de la population au 1er janvier 2006|work=Insee|access-date=2019-03-10|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327161614/https://www.statistiques-locales.insee.fr/#c=indicator&i=bdcom.pop&s=2015&selcodgeo=49219&view=map1|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=49007&annee=2009|title=Recensement de la population|work =Insee}}</ref><br></small> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7) ImageSize = width:800 height:350 PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50 DateFormat = x.y Period =from:0 till:1200 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1791 bar:1792 bar:1793 bar:1794 bar:1795 bar:1796 bar:1797 bar:1798 bar:1799 bar:1800 text:1800 bar:1801 bar:1802 bar:1803 bar:1804 bar:1805 bar:1806 bar:1807 bar:1808 bar:1809 bar:1810 bar:1811 bar:1812 bar:1813 bar:1814 bar:1815 bar:1816 bar:1817 bar:1818 bar:1819 bar:1820 text:1820 bar:1821 bar:1822 bar:1823 bar:1824 bar:1825 bar:1826 bar:1827 bar:1828 bar:1829 bar:1830 bar:1831 bar:1832 bar:1833 bar:1834 bar:1835 bar:1836 bar:1837 bar:1838 bar:1839 bar:1840 text:1840 bar:1841 bar:1842 bar:1843 bar:1844 bar:1845 bar:1846 bar:1847 bar:1848 bar:1849 bar:1850 bar:1851 bar:1852 bar:1853 bar:1854 bar:1855 bar:1856 bar:1857 bar:1858 bar:1859 bar:1860 text:1860 bar:1861 bar:1862 bar:1863 bar:1864 bar:1865 bar:1866 bar:1867 bar:1868 bar:1869 bar:1870 bar:1871 bar:1872 bar:1873 bar:1874 bar:1875 bar:1876 bar:1877 bar:1878 bar:1879 bar:1880 text:1880 bar:1881 bar:1882 bar:1883 bar:1884 bar:1885 bar:1886 bar:1887 bar:1888 bar:1889 bar:1890 bar:1891 bar:1892 bar:1893 bar:1894 bar:1895 bar:1896 bar:1897 bar:1898 bar:1899 bar:1900 text:1900 bar:1901 bar:1902 bar:1903 bar:1904 bar:1905 bar:1906 bar:1907 bar:1908 bar:1909 bar:1910 bar:1911 bar:1912 bar:1913 bar:1914 bar:1915 bar:1916 bar:1917 bar:1918 bar:1919 bar:1920 text:1920 bar:1921 bar:1922 bar:1923 bar:1924 bar:1925 bar:1926 bar:1927 bar:1928 bar:1929 bar:1930 bar:1931 bar:1932 bar:1933 bar:1934 bar:1935 bar:1936 bar:1937 bar:1938 bar:1939 bar:1940 text:1940 bar:1941 bar:1942 bar:1943 bar:1944 bar:1945 bar:1946 bar:1947 bar:1948 bar:1949 bar:1950 bar:1951 bar:1952 bar:1953 bar:1954 bar:1955 bar:1956 bar:1957 bar:1958 bar:1959 bar:1960 text:1960 bar:1961 bar:1962 bar:1963 bar:1964 bar:1965 bar:1966 bar:1967 bar:1968 bar:1969 bar:1970 bar:1971 bar:1972 bar:1973 bar:1974 bar:1975 bar:1976 bar:1977 bar:1978 bar:1979 bar:1980 text:1980 bar:1981 bar:1982 bar:1983 bar:1984 bar:1985 bar:1986 bar:1987 bar:1988 bar:1989 bar:1990 bar:1991 bar:1992 bar:1993 bar:1994 bar:1995 bar:1996 bar:1997 bar:1998 bar:1999 bar:2000 text:2000 bar:2001 bar:2002 bar:2003 bar:2004 bar:2005 bar:2006 bar:2007 bar:2008 bar:2009 bar:2010 text:2010 bar:2015 PlotData= color:barra width:10 align:left bar:1793 from:0 till: 746 bar:1800 from:0 till: 778 bar:1806 from:0 till: 790 bar:1821 from:0 till: 867 bar:1831 from:0 till: 987 bar:1836 from:0 till: 986 bar:1841 from:0 till: 1019 bar:1846 from:0 till: 1071 bar:1851 from:0 till: 1097 bar:1856 from:0 till: 937 bar:1861 from:0 till: 921 bar:1866 from:0 till: 851 bar:1872 from:0 till: 790 bar:1876 from:0 till: 752 bar:1881 from:0 till: 688 bar:1886 from:0 till: 655 bar:1891 from:0 till: 619 bar:1896 from:0 till: 584 bar:1901 from:0 till: 528 bar:1906 from:0 till: 494 bar:1911 from:0 till: 515 bar:1921 from:0 till: 452 bar:1926 from:0 till: 425 bar:1931 from:0 till: 425 bar:1936 from:0 till: 432 bar:1946 from:0 till: 504 bar:1954 from:0 till: 506 bar:1962 from:0 till: 570 bar:1966 from:0 till: 547 bar:1975 from:0 till: 503 bar:1982 from:0 till: 549 bar:1990 from:0 till: 461 bar:1999 from:0 till: 544 bar:2006 from:0 till: 503 bar:2010 from:0 till: 480 bar:2015 from:0 till: 449 </timeline> </center> == ಚಿತ್ರಗಳು == <gallery perrow="2"> File:Château de Montsoreau (Maine-et-Loire).jpg| File:Château de Montsoreau, depuis la rive droite de la Loire.jpg| File:Château de Montsoreau(Maine-et-Loire).jpg| File:Montsoreau Loire.JPG| File:Montsoreau chateau XVII sec.jpg| </gallery> == ಹವಾಮಾನ == {{Clear}} {{Weather box |location = ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ |metric first = yes |single line = yes | Jan high C = 11.1 | Feb high C = 12.1 | Mar high C = 15.1 | Apr high C = 17.4 | May high C = 22.5 | Jun high C = 27 | Jul high C = 26.4 | Aug high C = 27.2 | Sep high C = 21.6 | Oct high C = 19.9 | Nov high C = 12.7 | Dec high C = 9.2 | Jan low C = 8.8 | Feb low C = 4 | Mar low C = 6.5 | Apr low C = 4.5 | May low C = 10.6 | Jun low C = 14.2 | Jul low C = 15.3 | Aug low C = 15.3 | Sep low C = 11.2 | Oct low C = 10.2 | Nov low C = 4.4 | Dec low C = 2.6 | Jan precipitation mm = 66 | Feb precipitation mm = 35 | Mar precipitation mm = 50 | Apr precipitation mm = 3.5 | May precipitation mm = 45 | Jun precipitation mm = 51 | Jul precipitation mm = 27 | Aug precipitation mm = 15.5 | Sep precipitation mm = 34 | Oct precipitation mm = 11.5 | Nov precipitation mm = 29 | Dec precipitation mm = 40 |Jan snow days = 1.7 |Feb snow days = 1.9 |Mar snow days = 1.4 |Apr snow days = 0.2 |May snow days = 0.1 |Jun snow days = 0.0 |Jul snow days = 0.0 |Aug snow days = 0.0 |Sep snow days = 0.0 |Oct snow days = 0.0 |Nov snow days = 0.4 |Dec snow days = 1.3 |Jan humidity = 88 |Feb humidity = 84 |Mar humidity = 80 |Apr humidity = 77 |May humidity = 77 |Jun humidity = 75 |Jul humidity = 74 |Aug humidity = 76 |Sep humidity = 80 |Oct humidity = 86 |Nov humidity = 89 |Dec humidity = 89 | Jan sun = 69.9 | Feb sun = 90.3 | Mar sun = 144.2 | Apr sun = 178.5 | May sun = 205.6 | Jun sun = 228 | Jul sun = 239.4 | Aug sun = 236.4 | Sep sun = 184.7 | Oct sun = 120.6 | Nov sun = 67.7 | Dec sun = 59.2 |source 1 = ''Climatologie mensuelle à la station de Montreuil-Bellay''.<ref>{{cite web|url=http://www.infoclimat.fr/climatologie/annee/2017/montreuil-bellay-grande-champagne/valeurs/NRA41.html |title=Climatologie de l'année 2017 à Montreuil-Bellay – Grande-Champagne |website=infoclimat.fr|language=fr}}</ref> |source 2 = Infoclimat.fr (humidity, snowy days 1961–1990)<ref name=Infoclimat>{{cite web| url = http://www.infoclimat.fr/climatologie-07230-angers-beaucouze.html| title = Normes et records 1961–1990: Angers-Beaucouzé (49) – altitude 50m | language = French| publisher = Infoclimat| accessdate = 9 January 2016}}</ref> }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} {{commons|Montsoreau}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫ್ರಾನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಂಟ್ಸೊರೊ]] 9w97vlma6d890z8vxbuowkfh89y99hf 0 129281 1375875 1357261 2026-06-26T20:50:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375875 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{original research|date=ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫}} {{tone|date=ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫}} {{More citations needed|date=ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫}} {{COI}} }} {{Infobox writer | name = ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ | image = ಚಿತ್ರ:ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ.png | alt = ಪ್ರೊ. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ, | caption = ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ | birth_name = ಭಾಲಚಂದ್ರ | birth_date = {{Birth date|1939|11|22}} | birth_place = [[ಬೀದರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ರಾಜೇಶ್ವರ]] ಗ್ರಾಮ | death_date = {{Death date and age|2022|12|18|1939|11|22}} | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿ.ಎ; ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಮ್.ಎ; ಪದವಿಗಳು | occupation = ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ | known_for = ಕತೆ, ಕವನ, ಲೇಖನ, ನಾಟಕ,ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ, ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ | spouse =ಪುಷ್ಪ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ | website = }} '''ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ''' (೨೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೯ -೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨)<ref>{{cite web |title=ಪ್ರೊ. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |url=http://kanaja.in/?tribe_events=%e0%b2%aa%e0%b3%8d%e0%b2%b0%e0%b3%8a-%e0%b2%ad%e0%b2%be%e0%b2%b2%e0%b2%9a%e0%b2%82%e0%b2%a6%e0%b3%8d%e0%b2%b0-%e0%b2%9c%e0%b2%af%e0%b2%b6%e0%b3%86%e0%b2%9f%e0%b3%8d%e0%b2%9f%e0%b2%bf |website=ಕಣಜ |publisher=Birthday/ಪ್ರೊ. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |access-date=2020-06-30 |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703123030/http://kanaja.in/?tribe_events=%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8A-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%B6%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF |url-status=dead }}</ref> ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ ಅನುವಾದಕರು. ಕತೆ, ಕವನ, ಲೇಖನ, ನಾಟಕ, ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧ, ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿ ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತರಷ್ಟು ಮೌಲಿಕ ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ==ಜನನ, ಜೀವನ== ಇವರು [[ಬೀದರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] ತಾಲೂಕಿನ [[ರಾಜೇಶ್ವರ]] ಗ್ರಾಮದ ಭೀಮಣ್ಣಾ ಮತ್ತು ಜಯಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ದಿನಾಂಕ ನವೆಂಬರ್, ೨೨, ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=ಪ್ರೊ. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ – ಕಣಜ |url=https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%8A-%E0%B2%AD%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%9C%E0%B2%AF%E0%B2%B6%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF/ |website=kanaja.karnataka.gov.in |access-date=21 November 2025}}</ref> ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ.ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಧರರಾದ ಇವರು 1965 ರಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿ, 1997 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದಾರು. ==ಮೌಲಿಕ ಕೃತಿಗಳು (ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ)== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಪ್ರಕಶಕರು !ವರ್ಷ |- |೧ |ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಕೈಪಿಡಿ (ಪರಿಷ್ಕೃತ 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ |2005 |- |೨ |ಲೀಲಾವತಾರೀ ವೀರಭದ್ರ |ಜಯಶಿರೀಷ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಾಜೇಶ್ವರ |1973 |- |೩ |ಕೋಡ್ಗಲ್ಲಿನ ಕೂಗು |ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ | |- |೪ |ಮಿರ್ಚಿಬಾಬಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು |ಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ |1991 |- |೫ |ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ, ವಿ. ಸ. ಖಾಂಡೇಕರ |ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |1993/1994 |- |೬ |विभूतियाँ |बसव प्रकाशन, गुलबर्गा |1984/1991 |- |೭ |ಯುಗಾಂತ (ನಾಟಕ) 3 ನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ. |2003 |- |೮ |ನಮ್ಮ ಮನೆ (ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು) |ಮೇಲಿನಂತೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ |2002/2013 |- |೯ |ಚಿಂತನ ಮಂಥನ (ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಖನಗಳು) |ಮೇಲಿನಂತೆ |2003 |- |೧೦ |ಭಗತಸಿಂಗ (ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ) |ಮೇಲಿನಂತೆ |2004 |- |೧೧ |ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2005 |- |೧೨ |ಡಾ. ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿಗಳು |ಮೇಲಿನಂತೆ |2005 |- |೧೩ |ಹರಳಯ್ಯ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2005/2015 |- |೧೪ |ಹೈದರಾಬಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳವಳಿ |ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |2006 |- |೧೫ |ಕಬೀರದಾಸರು |ಶ್ರೀ ಕೊತ್ತಲಬಸವೇಶ್ವರ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ, ಸೇಡಂ |2006 |- |೧೬ |ಪಂ. ಶಿವಚಂದ್ರ ಜೀ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರ. ಕಲಬುರಗಿ |2006 |- |೧೭ |ಮಹಾಪ್ರಸಾದಿ ಕಕ್ಕಯ್ಯ |ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಭಾಲಕಿ |2010 |- |೧೮ |ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ |ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು |2010 |- |೧೯ |ಆನು ದೇವಾ ಒಳಗಣವನು |ಬರಹ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ ಹೌಸ, ಬೆಂಗಳೂರು |2011 |- |೨೦ |ಅಮ್ಮಾವ್ರ ಗಂಡ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ |2011 |- |೨೧ |ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ |ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |2012 |- |೨೨ |ಸಂತ ಕಬೀರದಾಸರು |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಶಾಶನ |2012 |- |೨೩ |ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾವರಣ |ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶರಣ ಸಾ. ಪ. ಬೆಂಗಳೂರು |2013 |- |೨೪ |ಚುರುಕು ಚಟಾಕಿ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ |2013 |- |೨೫ |ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಲೋಹಿಯಾ |ಶ್ರೀ ಮುರುಘಾಮಠ, ಧಾರವಾಡ |2015 |- |೨೬ |ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ತುಲಸಿದಾಸ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2014 |- |೨೭ |अष्टावरण की वैज्ञानिकता |बसव-भारती हिंदी प्रतिष्ठान, भालकी |2014 |- |೨೮ |ಅಮುಗಿದೇವಯ್ಯ |ಬಸವ ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಭಾಲಕಿ |2014 |- |೨೯ |ಮೇದಾರ ಕೇತಯ್ಯ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರ. ಕಲಬುರಗಿ |2014 |- |೩೦ |ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣತಂತ್ರ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2015 |- |೩೧ |ಶರಣಾಲೋಕ |ಶರಣ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು |2015 |- |೩೨ |ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿ - 1 ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ ಒಂದು |ಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನ - ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಕಲಬುರ್ಗಿ - 1 |2015 ಮೇ-1 |- |೩೩ |ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿ - 2 ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ – ಎರಡು |ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಬುಕ್ ಡಿಪೋ ಕಲಬುರ್ಗಿ |2015 |- |೩೪ |ಸೃಜನ  - ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ – 3   |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ |2016 |- |೩೫ |शरण आंदोलन |बसव भारती हिन्दी प्रतिष्ठान, हिरेमठ, भालकी |2016 |- |೩೬ |ಡೋಹರ ಕಕ್ಕಯ್ಯ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ, ಕಲಬುರಗಿ |2016 |- |೩೭ |ಸಂಕೀರ್ಣ  -  ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ – 4 |ಮೇಲಿನಂತೆ |2017 |- |೩೮ |ಶರಣಿ ಸತ್ಯಕ್ಕ (ಎರಡನೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ) |ವಚನ ವಿವಿ ಅನುಭವಮಂಟಪ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ |2017 |- |೩೯ |ಅಪರಿಮಿತದ ಕತ್ತಲೆಯೊಳಗೆ ವಿಪರೀತದ ಬೆಳಕು |ಶ್ರೀ ಬಾಲಲೀಲಾ ಮಹಾಂತ ಶಿವಯೋಗಿಶ್ವರ ಗ್ರಂಥ ಮಾಲೆ, ಮುರುಘಾಮಠ, ಧಾರವಾಡ |2018 |- |೪೦ |ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿ(ಹಿಂದಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು) ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ – 5 |ಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನ, ಕಲಬುರಗಿ |2018 |- |೪೧ |ಪೂರ್ವೋತ್ತರ ಪರಿಣಯ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2018 |- |೪೨ |ಬಾಚಿಕಾಯಕದ ಬಸವಯ್ಯ |ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ವಚನ ವಿ.ವಿ. ಅನುಭವಮಂಟಪ, ಬ.ಕಲ್ಯಾಣ |2019 |- |೪೩ |ಶರಣು ಶರಣಾರ್ಥಿ-3, ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ – 6 |ಬಸವ ಪ್ರಕಾಶನ, ಕಲಬುರಗಿ |2019 |} ==ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳು (ಕನ್ನಡದಿಂದ ಹಿಂದಿಗೆ)== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಮೂಲ ಲೆಖಕರು !ಪ್ರಕಶಕರು !ವರ್ಷ |- |೪೪        |ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯಾ ಕೇ ವಚನ | |ವೀರಶೈವ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥಾ, ಗದಗ |1979 |- |೪೫    |ಭಾರತೀಪುರ |ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ |ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |1979/1995 |- |೪೬       |ಅವಸ್ಥಾ |ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ |ಮೇಲಿನಂತೆ |1980/1993/1995 |- |೪೭       |ದುಖಭರಾ ರಾಗ |ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಆಲನಹಳ್ಳಿ |ಮೇಲಿನಂತೆ |1980 |- |೪೮       |ಉದ್ಭವ |ಬಿ.ವಿ. ವೈಕುಂಠರಾಜು |ವಾಣಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ | |- |೪೯       |ಮರ್ದಮಾನೆ |ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ |ಸಂಗಮ ಪ್ರಕಾಶನ, ಅಲಹಾಬಾದ |1989 |- |೫೦       |ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸಾ |ತೀ. ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ |ಶಬ್ದಕಾರ, ಹೊಸದಿಲ್ಲೀ |1992 |- |೫೧       |ಛೋರ |ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪಾ |ಮೇಲಿನಂತೆ |1992 |- |೫೨       |ಜಿಜ್ಞಾಸಾ |ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪಾ |ಮೇಲಿನಂತೆ |1994 |- |೫೩     |ಮೋಡ್ |ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ |ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಕಾಶನ, (ಕಾದಂಬರಿ) ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |1994 |- |೫೪      |ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ |ಸಿದ್ಧಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ |ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ |1996 |- |೫೫     |ವಚನ - ಆಯ್ದ 300 ವಚನಗಳು | |ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |1998 |- |೫೬     |ಸುಲ್ತಾನ ಟೀಪೂ |ಶಿವಪ್ರಕಾಶ ಎಚ್ ಎಸ್ |ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |1999 |- |೫೭     |ಜೇಡರ ದಾಸಿಮಯ್ಯ |ವಿ.ಜಿ. ಪೂಜಾರ |ಬಸವ ಸಮಿತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |2005 |- |೫೮     |ಕಾವ್ಯಾರ್ಥ ಚಿಂತನ |ಡಾ. ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ |ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |2007 |- |೫೯   |ಮ.ಬಸವೇಶ್ವರ ಔರ ಡಾ.ಅಂಬೇಡಕರ |ಜವರೇಗೌಡ ದೇ. |ಬಸವ-ಭಾರತೀ ಹಿಂದೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಭಾಲಕಿ |2010 |- |೬೦     |ಅಸ್ಮಿತಾ ಕೀ ಖೋಜ |ಮೂಡ್ನನಾಕೂಡ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2010 |- |೬೧    |ಜಿಂದಗಾನಿ |ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ |ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ           |2016 |- |೬೨     |ಕನಕದಾಸ |ಡಾ. ನಾಗರತ್ನ ಟಿ. ಎನ್. |ಮೇಲಿನಂತೆ |2013 |- |೬೩    |ಉದಯರವಿ |ಜಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ |ರಾಜಕಮಲ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |2012 |- |೬೪     |ರಾಜ್ಯಪಾಲ |ಜಿ. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2012 |- |೬೫ |ರಾಮಧಾನ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ |ಕನಕದಾಸರು |ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |2014 |- |೬೬    |ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಔರ ಪ್ರತಿಗಾಮಿತಾ |ಭಗವಾನ್ ಕೆ. ಎಸ್.   |ರಾಜಕಮಲ ಪ್ರಕಾಶನ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |2017 |- |೬೭ |ನಲಚರಿತ್ರ |ಕನಕದಾಸ |ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕನಕದಾಸ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು | |- |೬೮    |ಜ್ಞಾನ ಜ್ಯೋತಿ  |ಬಿ. ಕೆ. ರತ್ನಾ |ಬ್ರಹ್ಮಕುಮಾರಿ ಈಶ್ವರೀಯ ವಿವಿ | |- |೬೯    |ಪಂಚಾಚಾರ್ಯೋಂ ಕಾ ಅಸಲೀ ರೂಪ | |ಭಾಲಕೀ ಮಠ |2008 |- |೭೦   |ಕನ್ನಡ ಕೀ ಯಾದಗಾರ ಕಹಾನಿಯಾಂ   |ಬೇರೆಬೇರೆ ಕನ್ನಡ ಕಥೆಗಳ ಹಿಂದೀ ಅನುವಾದ |ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ ಕಲಬುರಗಿ |2016 |- |೭೧    |ಸಮೀಕ್ಷಾ ಕಾ ಪೂರ್ವ ಔರ ಪಶ್ಚಿಮ |ಡಾ. ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ |ಮೇಲಿನಂತೆ |2016 |- |೭೨ |ವಚನ ಜ್ಞಾನ ಸಂಹಿತಾ |ಡಾ. ಪಿ. ಜಿ. ಹಳಕಟ್ಟಿಯವರ 'ವಚನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾರ' ಅನುವಾದ |ಬಸವಭಾರತಿ ಹಿಂದೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಭಾಲಕಿ |2019 |} ==ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳು (ಹಿಂದಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ)== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಮೂಲ ಲೆಖಕರು !ಪ್ರಕಶಕರು !ವರ್ಷ |- |೭೩        |ಕಾಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾಪಾನಿ |ನಿರ್ಮಲ ವರ್ಮಾ |ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |2000 |- |೭೪       |ಮಹಾದೇವಿ ವರ್ಮಾ | |ಮೇಲಿನಂತೆ |ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ |- |೭೫       |ಅಮೃತಲಾಲ ನಾಗರ | |ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ |} ==ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳು (ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ)== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಮೂಲ ಲೆಖಕರು !ಪ್ರಕಶಕರು !ವರ್ಷ |- |೭೬        |ಭಾವಬಂಧನ |ಪ್ರಭಾಕರ ಅತ್ರೆ |ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿಯಿಂದ |೧೯೮೬ ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಕಟ |} ==ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು== ===ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಳ್ಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ 2002 ರಲ್ಲಿ "ಬೆಳ್ಳಿಸಿದ್ಧ" ಮಾಲಿಕೆಗಾಗಿ=== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಲೆಖಕರು |- |೧        |ನೆಲ-ಮುಗಿಲು |ರೇವಣಸಿದ್ಧಯ್ಯಾ ರುದ್ರಸ್ವಾಮಿ ಮಠ |- |೨ |ಕಾಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು |ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ |- |೩ |ಏಳೂರ ಸರಪಂಚ |ಶಿವಕುಮಾರ ನಾಗವಾರ |- |೪ |ಯಾಜ್ಞಸೇನಿಯ ಆತ್ಮಕಥನ |ಜಯದೇವಿ ಗಾಯಕವಾಡ |- |೫ |ಸಂಗಣಕ ಸಂಗಾತಿ |ಸರ್ವಮಂಗಳಾ |- |೬ |ನಮ್ಮ ಮನೆ |ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |- |೭ |ದಾಸ ದರ್ಶನ |ಡಾ. ಸ್ವಾಮಿರಾವ ಕುಲಕರ್ಣಿ |- |೮ |ಕಡಲ ಒಡಲು ಬಗೆದಷ್ಟು |ಸಂಧ್ಯಾ ಹೊನಗುಂಟಿ |- |೯ |ಎರಡು ನಾಟಕಗಳು |ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಕುಶನೂರ |- |೧೦ |ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ - ಮಕ್ಕಳ ಮುಲ ಹಕ್ಕುಗಳು |ಕೋ. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪಾ |- |೧೧ |ಶಿಬಿರ ಅಣ್ಣಾರಾವ |ಡಾ. ಪ್ರಭು ಖಾನಾಪುರೆ |- |೧೨ |ಹೂ ಬಾಡಲಿಲ್ಲ                                     |ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ |- |೧೩ |ಮೂರು ಸಮಾಂತರ ನಾಟಕಗಳು                       |ಡಾ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಅಮ್ಣೆ |- |೧೪ |ಧರಿನಾಡಿನ ಗಂಡುಗಲಿ ರಾಮ                 |ಬಿ. ಎಸ್. ಖೂಬಾ |- |೧೫ |ಅಪ್ಪ ಮಗನ ಕಥೆಗಳು                               |ಅಂಜನೇಯ ಜಾಲಿಮಿಂಚಿ ಮತ್ತು ವೇಣು ಜಾಲಿಮಿಂಚಿ |- |೧೬ |ಹೈದ್ರಾಬಾದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ  |ಗವಿಸಿದ್ಧಪ್ಪಾ ಪಾಟೀಲ |- |೧೭ |ಸರಣಿ ಕಥೆಗಳು                                       |ಶ್ರೀಕಾಂತ ಪಾಟೀಲ |- |೧೮ |ಎಲ್ಲಾ ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ                         |ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |- |೧೯ |ನುಗ್ಗಿ ಬರುವ ನೆನಪುಗಳು                        |ಸಿದ್ಧರಾಮ ಹೊನ್ಕಲ್ |- |೨೦ |ಕರಿಕಲ್ಲ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ                          |ಎಚ್. ಬಿ. ರುದನೂರು |- |೨೧ |ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಬದುಕು ಬರಹ |ಗವಿಸಿದ್ಧಪ್ಪಾ ಪಾಟೀಲ |- |೨೨ |ಪೂಜ್ಯ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಅಪ್ಪಾ                       |ಡಾ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಶಿ. ಲಠ್ಠೆ |- |೨೩ |ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ                               |ಶ್ರೀಶೈಲ ನಾಗರಾಳ |- |೨೪ |ಸರದಾರ ಶರಣಗೌಡರು ಮತ್ತು ನಾನು     |ಶಿವರಾಜ ಪಾಟೀಲ |- |೨೫ |ರಂಜೇರಿನ ಸಿಂಧರು                                |ಸೂಗಯ್ಯಾ ಹಿರೇಮಠ |- |೨೬ |ಬೆಳಕು ಬಂತು ಬಯಲಿಗೆ                         |ಸಂ. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಬೆಟ್ಟದೂರು |} ===ಹಿರೇಮಠ ಸಂಸ್ಥಾನ,  ಭಾಲಕಿಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು=== (ಬಸವ ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳು) {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಲೆಖಕರು |- |೨೭ |ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ |ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ |- |೨೮ |ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ |ಸಂ. ಡಾ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಪಾಟೀಲ |- |೨೯ |ಮಹಾಪ್ರಸಾದಿ ಕಕ್ಕಯ್ಯ |ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |- |೩೦ |ಬಿಲ್ವ-ಬೆಳವಲ |ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಜಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಯ್ಯ |- |೩೧ |ನುಡಿ ವಚನ |ಬಿ. ಆರ್. ಪೋಲೀಸ ಪಾಟೀಲ |- |೩೨ |ನಿರ್ವಚನ   |ಡಾ. ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ |- |೩೩ |ಬಸವೇಶ್ವರ - ಅಂಬೇಡಕರ |ಡಾ. ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ |- |೩೪ |ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಸವೇಶ್ವರ |ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾದೇವಯ್ಯ |- |೩೫ |ಶೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆಯ ಶರಣೆಯರು |ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಾ ರಾಜಶೇಖರ |- |೩೬ |ದೇಹಾಲಯದ ಒಳ ಹೊರಗೆ |ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |- |೩೭ |ಶಿವಶರಣ ಹರಳಯ್ಯ |ವ್ಹಿ. ಸಿದ್ಧರಾಮಣ್ಣಾ |- |೩೮ |ಬಸವಣ್ಣನವರ ಅಂತರಂಗ ಬಹಿರಂಗ |ಡಾ. ಎಸ್. ಆರ್. ಗುಂಜಾಳ |- |೩೯ |ಪೂ. ಶ್ರೀ ಡಾ. ಬಸವಲಿಂಗ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು |ಡಾ. ಗುರುಲಿಂಗಪ್ಪಾ ಧಬಾಲೆ |- |೪೦ |ಗಂಡೆದೆಯ ಗುರು ಡಾ. ಚೆನ್ನಬಸವ |ದೇ. ಶಾಂ. ಶ. ಹುಡುಗಿ |- |೪೧ |ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತ ದರ್ಶನ |ವಿ. ಎಸ್. ಚರಂತಿಮಠ |- |೪೨ |ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ- ಪ್ರಸಾದ |ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |} ===ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬಸವ ಪರಿಷತ್ತಿಗಾಗಿ ಮರಾಠಿ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಮೂಲ ಲೆಖಕರು !ಅನುವಾದಕರು / ಸಂಪಾದಕರು |- |೪೩ |ಮ. ಬಸವೇಶ್ವರ-ಡಾ. ಅಂಬೇಡಕರ |ದೇಜಗೌ |ಅನು. ಶಶಿಕಲಾ ಮಡಕಿ ಸಂ. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |- |೪೩ |ಶರಣ ಆಂದೋಲನ | |ಅನು.  ಶಾಲಿನೀ ದೊಡ್ಡಮನಿ |- |೪೩ |ಧರ್ಮಗುರು ಬಸವಣ್ಣಾ ಆಣಿ ಅಷ್ಟಾವರಣ |ಪೂ.ಡಾ.ಬಸವಲಿಂಗ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು |ಅನು.ಸ್ವರೂಪಾ ಬಿರಾಜದಾರ |- |೪೩ |ಬಸವೇಶ್ವರಾಂಚಾ ದೇವ |ರಮಜಾನ ದರ್ಗಾ  |ಅನು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಜಿರೋಬೆ |- |೪೩ |ಶರಣ ಧರ್ಮಾತೀಲ ವೈಶ್ವಿಕ ಮೂಲ್ಯೇ |ಡಾ. ಎ.ಎಲ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪಾ. |ಅನು. ಆರ್.ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |- |೪೩ |ಪಂಚಾಚಾರ್ಯಾಂಚೇ ಅಸಲೀ ರೂಪ |ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ. |ಅನು ರಾಜೇಂದ್ರ ಜಿರೋಬೆ |- |೪೩ |ಬಸವ ನೈವೇದ್ಯ   |ಪೂ. ಡಾ.ಬಸವಲಿಂಗ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು |ಅನು.ಸ್ವರೂಪಾ ಬಿರಾಜದಾರ |- |೪೩ |ಶರಣ ಪಥ   |ದೇಜಗೌ. |ಅನು. ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |- |೪೩ |ಲೋಕಾಯತ-ಲಿಂಗಾಯತ |ದೇಜಗೌ. |ಅನು. ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |- |೪೩ |ಬಸವ ದೀಪ್ತಿ |ದೇಜಗೌ  |ಅನು. ಡಾ. ಬಿ. ಬಿ. ಪೂಜಾರ |- |೪೩ |ಲಿಂಗ ಪೂಜುನೀ ಫಲ ಕಾಯ ಹೋ |ರಮಜಾನ ದರ್ಗಾ  |ಅನು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಜಿರೋಬೆ |- |೪೩ |ಬಸವತತ್ತ್ವಾಂಚೇ ಆಚರಣ ಆಣಿ ಆಪಣ  |ಪೂ. ಡಾ.ಬಸವಲಿಂಗ ಪಟ್ಟದ್ದೇವರು |ಅನು. ಸವಿತಾ ನಡಕಟ್ಟಿ |- |೪೩ |ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ |ಪ್ರೊ. ಭೀಮರಾವ ಪಾಟೀಲ | |- |೪೩ |ಕಾಯಕ-ದಾಸೋಹ-ಪ್ರಸಾದ |ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ | |- |೪೩ |ಲಿಂಗಾಯತ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ವ ಆಚರಣ |ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ | |- |೪೩ |ವಚನ ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸಾ |ಡಾ. ವೀರಣ್ಣಾ ದಂಡೆ |ಅನು ಆರ್. ಎಂ. ಕರಡಿಗುದ್ದಿ |- |೪೩ |ಆದ್ಯ ಸಮಾಜಸುಧಾರಕ- ಮ. ಬಸವೇಶ್ವರ |ಡಾ. ಅಶೋಕ ಗಂ. ಮೇನಕುದಳೆ | |- |೪೩ |ಸಮತಾಸೂರ್ಯ - ಮಹಾತ್ಮಾ ಬಸವೇಶ್ವರ |ಡಾ. ಅಶೋಕ ಗಂ. ಮೇನಕುದಳೆ | |- |೪೩ |ವಿಶ್ವಬಂಧು ಬಸಣ್ಣಾ |ಶಶಿಕಲಾ ಮಡಕಿ | |- |೪೩ |ಬಸವ ಭಾವಾಂಜಲೀ |ಅವಿನಾಶ ಹರಿ ಲಿಮಯೇ | |- |೪೩ |ಬಸವ ಬೋಧಾಮೃತ |ಹರ್ಡೇಕರ ಮಂಜಪ್ಪಾ. |ಅನು. ಸುಷಮಾ ಜಗಜಂಪಿ ವ ಶಿವಾನಂದ |- |೪೩ |ಮಹಾತ್ಮಾ ಬಸವೇಶ್ವರ ವಚನವೈಖರೀ |ಸೌ. ರೇಖಾ ರಾ. ಅಷ್ಟೂರೆ | |- |೪೩ |ಸಿದ್ಧರಾಮಾಂಚೀ ತ್ರಿವಿಧೀ |ಜಯದೇವಿ ತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ | |- |೪೩ |ಲಿಂಗವಂತಾಂಚೀ ಲಿಂಗಪ್ರಭಾ |ಬಸವರಾಜ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ |ಅನು. ಡಾ. ರೇಖಾ ಕೋಟೂರ |} ===ಬಸವ-ಭಾರತೀ ಹಿಂದೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದೀ ಕೃತಿಗಳು=== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಮೂಲ ಲೆಖಕರು !ಅನುವಾದಕರು / ಸಂಪಾದಕರು |- |೪೩ |ಶಿವಶರಣಿಯಾಂ - ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ     | |ಅನು. ಡಾ. ಶಕುತಂಲಾ ಭೂಸನೂರಮಠ |- |೪೩ |ಅಸ್ಮಿತಾ ಕೀ ಖೋಜ |ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ |ಅನು.ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |- |೪೩ |ಅಷ್ಟಾವರಣ ಕೀ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತಾ |ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ | |- |೪೩ |ಪಂಚಾಚಾರ್ಯೋಂ ಕಾ ಅಸಲೀ ರೂಪ |ಎಂ. ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ |ಅನು. ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ |- |೪೩ |ಶರಣ ಅಂದೋಲನ  |ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ | |} ==ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು ಮುಂತಾಗಿ== {| class="wikitable" |+ !ಸಂ !ಶೀಷಿಕೆ !ಪ್ರಕಾಶಕರು |- |೧ |ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಔರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಹಿಂದೀ) |ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಚಯ ವಿಶೇಷಾಂಕ, ಆಗರಾ, 1971 |- |೨ |ಕನ್ನಡ ಕಾ ಬಾಲ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಉದ್ಭವ ಔರ ವಿಕಾಸ |ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದೀ ನಿದೇಶಾಲಯ 'ಭಾಷಾ'ವಿಶೇಷಾಂಕ |- |೩ |ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ಏವಂ ರಂಗಮಂಚ ಕಾ ಉದ್ಭವ ಔರ ವಿಕಾಸ |ಕೇಂ.ಹಿ.ನಿ. 'ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕ'ಕ್ಕಾಗಿ |- |೪ |ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ |'ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ' ಗ್ರಂಥಕ್ಕಾಗಿ ಸಂ. ಡಾ. ನಗೇಂದ್ರ, ಪ್ರ. ಪ್ರಭಾತ ಪ್ರಕಾಶನ |- |೫ |ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ (ಹಿಂದೀ) |'ಭಾರತೀಯ ಕವಯಿತ್ರಿಯಾಂ' ದ ಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿ  ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದೀ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ |} ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದೀಯ ವೈಚಾರಿಕ, ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಸವಪಥ, ಬಸವ ಮಾರ್ಗ, ಮಹಾಮನೆ, ಸಿದ್ಧಗಂಗಾ, ಹೊಸತು, ಮುಂತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== {| class="wikitable" |೧ |ದುಃಖಭರಾ ರಾಗ |1981 |ಶಿಕ್ಷಾ ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಪರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದೀ ನಿರ್ದೇಶಾಲಯ, ಹೊಸ ದಿಲ್ಲಿ |- |೨ |ದುಃಖಭರಾ ರಾಗ |1981 |ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ |- |೩ |ಅವಸ್ಥಾ |1982 |ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ |- |೪ |ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸಾ |1993 |ಮಾನವ ಸಂಸಾಧನ ವಿಕಾಸ ಮಂತ್ರಾಲಯ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಹಿಂದೀ ನಿದೇಶಾಲಯ, ಹೊಸ ದಿಲ್ಲಿ. (ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ದಿ. 21 ಎಪ್ರಿಲ, 1995ರಂದು ಸನ್ಮಾನ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಸನ್ಮಾನ) |- |೫ |ಛೋರ್ |1995 |ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಿಷತ್, ನಜೀಬಾಬಾದ, ಉತ್ತರಾಂಚಲ ರಾಜ್ಯ |- |೬ |ಮೋಡ್ |1995 |ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿ. ವಿ. |- |೭ |ಕಾವ್ಯಾರ್ಥ ಚಿಂತನ |2010 |ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಹಿಂದೀ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಾಗಿ 2009 ನೆಯ ವರ್ಷದ ಪುರಸ್ಕಾರ. (ಹಿಂದೀ ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಅನುವಾದಕನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ  ಮೊದಲನೆಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇದಾಗಿದೆ.) |- |೮ |ವಿಭೂತಿಯಾಂ (ಹಿಂದೀ ಮೌಲಿಕ) |1985 |ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗುಲಬರ್ಗಾ |- |೯ |ಯುಗಾಂತ (ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ) |2001 |ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗುಲಬರ್ಗಾ ವಿ. ವಿ. |- |೧೦ |ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ |2014 |ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ "ಕಾವ್ಯಾನಂದ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ |} ==ವಿಶೇಷ ಸನ್ಮಾನಗಳು== # "ನಮ್ಮ ಅನುವಾದಕ" ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ ಸಮರ್ಪಣೆ, ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಲಬುರಗಿಯಿಂದ, 25 ಜನವರಿ, 2004 # ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ 2003-2004 ವರ್ಷ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. # ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಹಿಂದೀ ಅನುವಾದಕನೆಂದು "ಕಾವ್ಯಾರ್ಥ ಚಿಂತನ" ಕೃತಿಯನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ ದಿ. 20ನೆಯ ಅಗಷ್ಟ, 2010 ರಂದು ಪಣಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. # "ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - 2014" ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೊಡಮಾಡುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು "ಶರಣ ಚಿಂತನೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು ದಿ. 01. 02. 2014. # ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಜೀವನಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದಿ. 19 ಡಿಸೆಂಬರ, 2019ರಂದು 2019 ನೆಯ ವರ್ಷದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಗದು ಬಹುಮಾನದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== <ref>{{cite book|author1=[[Jayashetty Bhalachandra]]|title=ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಮೋಚನಾ ಚಳುವಳಿ|date=2006|publisher=Kannada Sahitya Parishattu|url=https://kannada.bharatavani.in/jnanakosha/%e0%b2%b9%e0%b3%88%e0%b2%a6%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%ac%e0%b2%be%e0%b2%a6%e0%b3%8d-%e0%b2%95%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%a8%e0%b2%be%e0%b2%9f%e0%b2%95%e0%b2%a6-%e0%b2%b5%e0%b2%bf%e0%b2%ae%e0%b3%8b%e0%b2%9a/|language=kannada}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{cite book |author1=[[Jayashetty Bhalachandra]] |title=ಕಾಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾಪಾನಿ |date=2000 |publisher=Sahitya Akademi Publications |isbn=9788126009770 |url=https://books.google.co.in/books?id=NAlWPgAACAAJ |ref=varma2000kagegalu |language=Kannada |quote=[[ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮ]] ಅವರ '''कौव्वे और कालापानि''' ಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ |url=https://books.google.co.in/books?id=9gvhDwAAQBAJ&dq=Kavve+Aur+Kalapani&source=gbs_navlinks_s}}</ref> <ref>{{cite news |title=साहित्य अकादमी अनुवाद पुरस्कार वर्ष 2009 |url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%AE%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A6-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7-2009-1287990166-2 |publisher=jagranjosh |date=25 October 2010}}</ref> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಭಾಲಚಂದ್ರ ಜಯಶೆಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] lpb622coksbsjnzbz62j7f2y35sokfr 0 133329 1375864 1375257 2026-06-26T14:50:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375864 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ | birth_date = 21 ಜೂನ್ 1953 | birth_place = ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ, ಮಂಗಳೂರು, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | death_date = 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | spouse = ಶೋಭಾ ಪೂಂಜ | children = ಜೀವಿತೇಶ್ ಪೂಂಜ, ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಪೂಂಜ | occupation = ಭಾಗವತ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ, ಲೇಖಕ | nationality = ಭಾರತೀಯ }} '''ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ''' (21 ಜೂನ್ 1953 – 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021) ಅವರು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ದ ಖ್ಯಾತ ಭಾಗವತ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ, ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ '''"ಅಭಿನವ ವಾಲ್ಮೀಕಿ"''' ಎಂಬ ಬಿರುದು ಲಭಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=https://www.yakshagana.in/2021/08/purushotham-poonja-yakshagna-bhagawat-abhinava-valmiki.html |title=Purushotham Poonja – Yakshagana Bhagawat Abhinava Valmiki}}</ref> == ಜೀವನ == === ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ === ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು 21 ಜೂನ್ 1953ರಂದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ತ್ಯಾಂಪಣ್ಣ ಪೂಂಜ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಜಲಜಾ ಪೂಂಜ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಆನೆಗುಂಡಿ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ಹೊಸಹಿತ್ಲು ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಟ್ ಅವರಿಂದ ಭಾಗವತಿಕೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/08/30/bottikere-purushothama-poonja/ |title=ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ}}</ref> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ಉಪ್ಪಳ ಭಗವತಿ ಮೇಳ, ಮುಂಬೈನ ಗೀತಾಂಬಿಕಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮಂಡಳಿ, ಪುತ್ತೂರು ಮೇಳ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಮೇಳ ಹಾಗೂ ಕಟೀಲು ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾಗವತಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಥಧಾರಿ, ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/yakshagana-artiste-dead/article35930502.ece |title=Yakshagana artiste dead |work=The Hindu}}</ref><ref>{{cite web |url=https://yakshadeepa.com/2020/12/02/bottikere-purushothama-poonja-a-short-note/ |title=ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ: ಒಂದು ಕಿರು ಪರಿಚಯ}}</ref> === ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ === ಅವರು 1990ರಲ್ಲಿ ಶೋಭಾ ಪೂಂಜ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ಜೀವಿತೇಶ್ ಪೂಂಜ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಪೂಂಜ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ == ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ''ಮಾನಿಷಾದ'' ಪ್ರಸಂಗವು ರಾಮಾಯಣ ಆಧಾರಿತ ಕೃತಿಯಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=https://yakshagana.com/%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97-%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6-%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%A6-%E0%B2%A6/ |title=ಪ್ರಸಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವ}}</ref> == ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಕೃತಿಗಳು == === ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ನಳಿನಾಕ್ಷ ನಂದಿನಿ # ಮಾನಿಷಾದ # ಮಾತಂಗ ಕನ್ಯೆ # ಸತಿ ಉಲೂಪಿ # ವಧೂ ವೈಶಾಲಿನಿ # ಉಭಯ ಕುಲ ಬಿಲ್ಲೋಜ # ಕ್ಷಾತ್ರ ಮೇಧ # ರಾಜಾ ದ್ರುಪದ # ಮನ್ಮಥೋಪಾಖ್ಯಾನ # ಗಂಡುಗಲಿ ಘಟೋತ್ಕಜ # ಪಾಂಚಜನ್ಯ # ಅಮರ ಸಿಂಧೂದ್ಭವ # ರುದ್ರಪಾದ === ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ಮೇಘ ಮಯೂರಿ # ಮೇಘ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ # ಸ್ವರ್ಣ ನೂಪುರ === ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು === # ಐಗುಳೆ ದಚ್ಚಿನೆ # ಕುಡಿಯೆನ ಕೊಂಬಿರೆಳ್ # ಕುಡಿಯೆನ ಕಣ್ಣ್ # ಪಟ್ಟದ ಕತ್ತಿ # ದಳವಾಯಿ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ # ಸ್ವರ್ಣ ಕೇದಗೆ # ಬಂಗಾರ್ದ ಗೆಜ್ಜೆ === ನಾಟಕಗಳು === # ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕಿವಿ # ಪಗರಿದ ಪಾಸ್ === ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು === # ಅಂಧಕ ನಿದಾನ # ಭುವನಾಭಿರಾಮ # ಜೇವು ಕೇದಗೆ === ಇತರೆ ಕೃತಿಗಳು === # ಬೀರೆ ದೇವು ಪೂಂಜೆ # ಪ್ರಬಂಧಗಳು == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಮುದ್ದಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಯಕ್ಷಮಾನಸ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅಸ್ರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕರ್ಣೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕರ್ನಾಟಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=https://yakshaganaacademy.karnataka.gov.in/24/award-of-honour/en |title=Award of Honour }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ನಿಧನ == ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ಅವರು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2021ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ 68 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/senior-yakshagana-artist-bottikere-purushottama-poonja-is-no-more/articleshow/85341352.cms |title=ಹಿರಿಯ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/yakshagana-artist-bottikere-purushottama-poonja-passes-away-857930.html |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref><ref>{{cite news |url=https://tv9kannada.com/karnataka/dakshina-kannada/yakshagana-bhagavatha-artist-and-scholar-bottikere-purushottama-poonja-death-gbd-256202.html |title=ಯಕ್ಷಗಾನ ಭಾಗವತ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಬೊಟ್ಟಿಕೆರೆ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪೂಂಜ ನಿಧನ}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:1953 ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2021 ಮರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರು]] 5lblxrsipvk6sf3e7zujbnxisjm9t0j 0 134861 1375886 1360236 2026-06-27T07:56:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375886 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Concert_Mysorepalace.jpg|thumb|ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ]] '''[[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ|ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]]''' (1399-1950) ಯದುರಾಯ ಅವರು 1399 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಊಳಿಗಮಾನ್ಯರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅವನತಿಯ ನಂತರ 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು ಯದುರಾಯನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಸಂಗೀತದ ''ದಕ್ಷಿಣಾದಿ ಶಾಖೆ'' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ (1638) ರ ಕಾಲದಿಂದ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="kant">Pranesh (2003), pix in author's note</ref><ref name="dakshin">Kamath (2001), p282</ref> ಈ ಸಮಯದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು, ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ''[[ರಾಗ]]'' (ಮಧುರಗಳು) ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ''ತಾಳ'' (ಲಯಗಳು)ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮೈಸೂರು ರಾಜರು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರೂ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ]] ಸುವರ್ಣಯುಗ ಮೂರನೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ (1794–1868), ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX (1862–1894), ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV (1884-1940) ಮತ್ತು ಜಯ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ (1919-1974)ರ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಗೀತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="king">Pranesh (2003), pxiii in author's note</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ವೀಣೆ]], [[ರುದ್ರ ವೀಣೆ]], ಪಿಟೀಲು, ತಂಬೂರ, [[ಘಟಂ]], [[ಕೊಳಲು]], [[ಮೃದಂಗ]], [[ನಾಗಸ್ವರ]]ದಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, [[ಸಿತಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಲತರಂಗ|ಜಲತರಂಗ ದಂತಹ ಉಪಕರಣಗಳು]] ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ವಂಶಸ್ಥರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರು,ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="play">Pranesh (2003), p54-55, p92, p162-163, p225-226</ref> ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದ ರಾಜರು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿರುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಅವರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ವಾದ್ಯ (ಗಳ) ದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಎಷ್ಟು ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರೆಂದರೆ, ವಾದ್ಯದ ಹೆಸರು ಸಂಗೀತಗಾರನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು [[ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ]], [[ವೀಣೆ|ವೀಣಾ]] (ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ''ವೀಣೆ'' ) ಅವರ ಸಾಧನ.<ref name="shesh">Pranesh (2003), p108</ref> ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ತಂಜಾವೂರು]] ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಮೈಸೂರು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ]] ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮೈಸೂರು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು, ಅದು ''ರಾಗ'' ಮತ್ತು ''ಭಾವಕ್ಕೆ'' ಮಹತ್ವ ನೀಡಿತು.<ref name="bhava">Kamath (2001), p283</ref> ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಸಹ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದರೆ ನಾಟಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನಾಟಕಗಳು ಅನೇಕ ಸುಮಧುರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವಿಧ ನಾಟಕ ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref name="drama">Kamath (2001), p281</ref> == ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III (1794-1868) == {{ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಕಾರರು}} [[ಚಿತ್ರ:Mridangam_transparent.png|right|thumb|200x200px| ಮೃದಂಗಂ]] ಈ ಅವಧಿಯು ಮೈಸೂರಿನ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಆರಂಭವನ್ನು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅವಧಿಯ ಆರಂಭವನ್ನು ತಿಳಿಸಿತು. ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು [[ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ]]. ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ [[ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ]]ಯ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು "" ಚಾಮುಂಡಿ "" ಅಥವಾ "" ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ "" ಮುದ್ರೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ''ಅನುಭವ ಪಂಚರತ್ನ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ವಿಷಯದ ''ಜಾವಳಿ'' (ಲಘು ಭಾವಗೀತೆ) ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಜಾವಳಿಯ ಉಗಮ ಮೈಸೂರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಾಹಿತಿ ರಾಜನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಜಾವಡಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="krish">Pranesh (2003), p54</ref> ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮೆಚ್ಚುವಂತಹುದು ಮತ್ತು ಅವರ ರಚನೆಗಳು ವೀರಶೈವ ಕವಿಗಳ [[ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ|ವಚನ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳ [[ಹರಿದಾಸ|ಹರಿದಾಸರ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.]] <ref name="anu">Pranesh (2003), p54-55</ref> ಮೈಸೂರು ಸದಾಶಿವ ರಾವ್ ಆಧುನಿಕ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರೀಮ್‌ಸ್ಪೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ಮೂಲದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು 1825 ಮತ್ತು 1835 ರ ನಡುವೆ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜನಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ "ಸದಾಶಿವ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಾತ್ರ ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref name="sadashiva">Pranesh (2003), p61, p65</ref> ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="dakshin">Kamath (2001), p282</ref> ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ]] ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀಣಾ ಕಲಾವಿದರು. [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ ವೈಣಿಕರ]] ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು ಮತ್ತು ಬಡಗನಾಡು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯನಗರ]] ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಮೈಸೂರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದ "ದಿವಾನ್" [[ಪೂರ್ಣಯ್ಯ]] ಅವರಿಂದ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ಅವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="vij">Pranesh (2003), p77</ref> ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆ ''ಸಪ್ತ ತಾಳೇಶ್ವರಿ ಗೀತೆ''. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಈ ಕೃತಿ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="gite">Pranesh (2003), p75-76</ref> ರಾಜನ ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಅರಸು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ (ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ) ಮೂಲದ ಇವರು ಲಲಿತಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ "ಲಿಂಗ" ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಲಿಂಗೇಂದ್ರ" ಅಥವಾ "ಲಿಂಗರಾಜ". ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ "ಚಂದ್ರಾವಳಿ ಜೋಗಿ ಹಾಡು", "ಪಂಚ ವಿಂಶತಿ ಲೀಲೆ" ಮತ್ತು "ಅಂಬಾ ಕೀರ್ತನಾ", ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಶೃಂಗಾರ ಲಹರಿ".<ref name="urs">Pranesh (2003), p78-79</ref> '''ಶುಂಠಿ ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯ''' ಅವರು ತಿರುವಯ್ಯರ್ (ಆಧುನಿಕ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ) ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ತಂಬೂರ]] ನುಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="tam1">Pranesh (2003), p76</ref> ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರ ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಅವರು ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯ ಅವರು ಮೊದಲು ವೀಣಾ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಗವನ್ನು ಹಾಡಲು ಕೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ಹಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯ ಅವರು ಹೊರನಡೆದರು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ರಾಗವನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರಾಗ ಹಾಡುವಾಗ, ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯ ಅರೆ ಪ್ರಜ್ಜಾವಸ್ಥೆಗೆ ಹೋದರು.ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು ಅರಮನೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಗಾಯಕನ ಗಾಯನವನ್ನು ಆಲಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ರಾಜರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಸಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ವೆಂಕಟರಮಣ್ಯ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆ ''ಲಕ್ಷಣ ಗೀತೆ''.<ref name="lak">Pranesh (2003), p76-77</ref> '''ಚಿನ್ನಯ್ಯ''' ಅವರು "ತಂಜಾವೂರ್ ಚತುಷ್ಟಯರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಮಗ, ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಸಹೋದರರ ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು. ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು, ಚಿನ್ನಯ್ಯ ತಂಜಾವೂರು ರಾಜರಾದ ಸರಭೋಜಿ II ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿ II ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತ|ಮುತ್ತುಸ್ವಾಮಿ ದೀಕ್ಷಿತರ್]] ಅವರಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನಯ್ಯ ತನ್ನ ಪೋಷಕ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವತೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು ''ನಿನ್ನು'' ''ಕೊರಿಯುನ್ನಾ'', ''ವನಜಲೋಚನಾ'', ''ನಿವಾಂತಿ'', ''ಚಕ್ಕನಿ ನಾ ಮೋಹನಗುಣಿ'', ''ಮನವಿಗೈ ಕೊನಾರದ'' ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ''ಜಾವಳಿಗಳು''.<ref name="chin">Pranesh (2003), p84-86</ref> ಪರಿಣಿತ ವೈನಿಕ '''ವೀಣೆ ಚಿಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಣಪ್ಪ''' 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಡ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರ. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು. ಅರಮನೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಸನ್ನ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಣಪ್ಪ ಮುಖ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರು. ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಾದ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸೀನಪ್ಪ, ನಂತರ ಮೈಸೂರು ರಾಜರಿಂದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆದರು, ಅವರು ವೀಣೆ ಮತ್ತು ಪಿಟೀಲಿನಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಸಂಗೀತಕಾರರು.<ref name="seen">Pranesh (2003), p86</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ ಗೋಪಾಲಯ್ಯರ್, ವೀಣಾ ಕುಪ್ಪಯ್ಯರ್, ತಿರುವತ್ತಿಯೂರ್ ತ್ಯಾಗಯ್ಯರ್, ವೀಣಾ ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಪುರದ ಆನಂದ ದಾಸರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="dasa">Pranesh (2003), p88-90</ref> == ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ IX (1868-1894) == ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ IX ಅವರು ಲಲಿತಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅವರು ರಾಜರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಬೋಧಿಸಿದರು.<ref name="chama">Pranesh (2003), p92</ref> ರಾಜರು ಪಿಟೀಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಅರಮನೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಟೀಲು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅನೇಕ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಟ್ನಮ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುವಯ್ಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅವರು ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರನ್ನು ( ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರು) ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಯುವ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರು "ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ಸಂಘ" ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಅವರು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ 32 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. '''ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ''' ಅವರು [[ತಂಜಾವೂರ್|ತಂಜಾವೂರಿನಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದ ರಾಮ ಭಾಗವತರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು, ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಅವರ ಜನ್ಮ ಹೆಸರು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ.<ref name="shama">Pranesh (2003), p93</ref> 1876 ರಲ್ಲಿ, ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಣಾ, [[ಪಿಟೀಲು]], [[ಘಟಂ]] ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಭಾಟ್‌ಗಳ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು "ತಾಳ ಬ್ರಹ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="ghata">Pranesh (2003), p94</ref> ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಕಲಾವಿದ, ಅವರು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅದರ ರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ನುಡಿಸಿದರು.ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ, ಮೈಸೂರು ನಗರದ ಒಂದು ಬೀದಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಮಗ ವೀಣೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು 1915 ರಲ್ಲಿ ''ಸಂಗೀತ ಸಮಾಯಸಾರ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="iyer1">Pranesh (2003), p96</ref> ಶ್ರೀರಾಮಪುರ ಮೂಲದ '''ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ''' (ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬುಡಿಹಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣನ ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ವೀಣೆ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ಅವರ ಪರಿಣತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯೌವನದಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಅವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿತು. ''ಸಂಗೀತ ರತ್ನಾಕರ'' ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿನ ''[[ಶ್ಲೋಕ|ಶ್ಲೋಕವನ್ನು]]'' ಅರ್ಥೈಸುವಲ್ಲಿ ವೀಣೆ ಸಾಂಬಯ್ಯ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ತಕ್ಷಣ ಈ ದೋಷವನ್ನು ಸಾಂಬಯ್ಯನಿಗೆ ಅಸಹನೆಯಾಗುವಂತೆ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಉಳಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಈ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="samba">Pranesh (2003), p99</ref> ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ "ಮಹತಾಪಿ ಖಿಲ್ಲತ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ ಕೂಡ ಮುಂದಿನ ರಾಜ, ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. "ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಣಿಸ್ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ", "ಮಹಾರಾಜ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ" ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು ರಾಜಮನೆತನದವರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದರು.<ref name="school">Pranesh (2003), p100</ref> ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ "ಪದ್ಮನಾಭ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="padma">Pranesh (2003), p101-108</ref> ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀಣಾ ವಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ''' ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ '''1852 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರ ಬಕ್ಷಿ ಚಿಕ್ಕರಾಮಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="shesh">Pranesh (2003), p108</ref> ಒಮ್ಮೆ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಒಂದು ಕೃತಿಯನ ''[[ಪಲ್ಲವಿ]]'' ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು. ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಇನ್ನೂ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದ ಶೇಷಣ್ಣ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜರು ಹುಡುಗನಿಗೆ ತಾನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಮುತ್ತುಗಳ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.<ref name="shawl">Pranesh (2003), p109</ref> 1882 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಷಣ್ಣನನ್ನು ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="wod">Pranesh (2003), p110</ref> ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಮೈಸೂರಿಗೆ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು "ವೈಣಿಕ ಶಿಖಾಮಣಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="shika">Pranesh (2003), p110-111</ref> ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಟ್ರಾವೆನ್‌ಕೋರ್, ಬರೋಡಾ ಮತ್ತು ತಂಜಾವೂರು ರಾಜರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರಿಂದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು 1924 ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಳಗಾವಿ|ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]], [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಪಂಡಿತ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು. ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ V ಅವರು [[ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ|ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ]] ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="george">Pranesh (2003), p111-112</ref> ಶೇಷಣ್ಣ ಪಿಟೀಲು, ಸ್ವರಾಭಟ್, ರುದ್ರ ವೀಣಾ, ಜಲತರಂಗ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="swara">Pranesh (2003), p113</ref> ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ <nowiki>[[ತೆಲುಗು]]</nowiki> ಮತ್ತು <nowiki>[[ಕನ್ನಡ]]</nowiki> ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೂ ಅವರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hindi">Pranesh (2003), p114-122</ref> '''ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್''' ಅವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರಿನಿಂದ]] ಬಂದವರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿತರು. ನಂತರ ಅವರು ದೇಶಾಟನೆ ಕೈಗೊಂಡರು, ಐವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಮರಳುವ ಮೊದಲು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಅವರನ್ನು ರಾಜ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ಅವರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref name="kari">Pranesh (2003), p123-124</ref> ಅವರಿಗೆ ಅಂದಿನ ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು "ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾ ಕಂಠೀರವ" ಮತ್ತು ರಾಜರಿಂದಲೇ "ಗಣಕರ ದುರಂಧರ ಸಂಗೀತ ಭೂಷಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಲವಾರು ಕರ್ನಾಟಕ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ''ದೇವರಾನಾಮ'' (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು) ಬರೆದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="subho">Pranesh (2003), p124, p127</ref> '''ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ '''1861 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಏಕೈಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ. ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IX ರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ಸದಾಶಿವ ರಾವ್ ಅವರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಶೇಷಣ್ಣ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು.<ref name="dodda">Pranesh (2003), p128</ref> ವೀಣೆ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಅವರನ್ನು 1888 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇವರು ಕೀರ್ತಿವೆತ್ತ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣರ ಸಮಕಾಲೀನರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಉದಾರ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ", "ವೈಣಿಕ ವರ ಚೂಡಾಮಣಿ" ಮತ್ತು "ವೈಣಿಕ ಕೇಸರಿ" ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kesari">Pranesh (2003), p135</ref> [[ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯ]] ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಾಗಿದ್ದು 28 ಮೇ 1865 ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಮೈಸೂರು ರಾಜರಿಂದ ಪೋಷಕತ್ವ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಮೂರು ಮಂದಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರಿಗೆ ಇದೆ.<ref name="kesari">Pranesh (2003), p135</ref> ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಐದನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರ ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ ಅವರಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು. ನಂತರ, ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು [[ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ತಿರುವಯ್ಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು.<ref name="iyer">Pranesh (2003), p138</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ''[[ರಾಗ]]'' ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದ ಅವರು 1924 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ''ಶ್ಲೋಕವನ್ನು'' (ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು) ನೀಡಿದರು. [[ಗ್ವಾಲಿಯರ್|ಗ್ವಾಲಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ "ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಪರಿಷತ್" ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಸೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಅವರು "ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ರತ್ನ" ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದ" ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="comp">Pranesh (2003), p140, p147</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು "ವಾಸುದೇವ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ನಾಮದಲ್ಲಿ ''ಕರುಣಿಸೌ ಎಂದು'' ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="book">Pranesh (2003), p140</ref> '''ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ''' ಅವರು ಕೊಂಕಣಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧುನಿಕ [[ಉಡುಪಿ|ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ನಂದಳಿಕೆ]] ಮೂಲದವರು. ಅವನು ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಉದ್ಯಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬಡ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಹಸಿದ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ( ''ದೇವರಾನಾಮ'' ) ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪನನ್ನು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.<ref name="tamm">Pranesh (2003), p149</ref> ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ''ದೇವರನಾಮ'' ಗಾಯನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಬೀಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರದ್ದು. ಅವರು [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ]] ಕೆಲವು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು "ಶುದ್ಧ ಸ್ವರಾಚಾರ್ಯ", "ಪಲ್ಲವಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ" ಮತ್ತು "ಗಣ ವಿಶಾರದ" ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ|ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯ]] ಸಂಗೀತ ದಂತಕಥೆಯಾದರು. ''ದೇವರನಾಮ'' ಮತ್ತು ''[[ಕೀರ್ತನೆ|ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು]]'' ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿರೂಪಿಸಲು ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದರು.<ref name="deva">Pranesh (2003), p151</ref> ಆ ಕಾಲದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಲ್ಲಿ, [[ಕುಂಭಕೋಣಂ|ಕುಂಬಕೋಣಂನ]] ತಿರುಪ್ಪುನಂದಳ್ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ''ಜಾವಳಿಗೆ'' ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ''ಗೌರವಕ್ಕೆ'' ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ "ತಲವಾಣ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಕೃತಿಗಳಿವೆ.<ref name="tala">Pranesh (2003), p154-55</ref> '''ಸೊಸಲೆ ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಸೊಸಲೆ ಮೂಲದವರು (ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ). ಅವರ ತಂದೆ ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ III ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಹಲವು ಸಂಗೀತಕಾರರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಳಿಯ ಲಿಂಗರಾಜ ಅರಸು ರಚಿಸಿದ ನಿಲಾಂಬರಿ ರಾಗದ ಶ್ರೀರಂಗಲಹರಿ ಗೀತೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗರಲಾಪುರಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು [[ಆನೆಗೊಂದಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಆಧುನಿಕ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ) ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. '''ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಕೂಡ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1905 ರಲ್ಲಿ ''ಮಹಾ ವಿದ್ವಾನ್'' ಮತ್ತು 1912 ರಲ್ಲಿ ''ಕವಿ ತಿಲಕ'' ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು ನೀಡಿದರು.<ref name="nataka">Pranesh (2003), p157</ref> ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ''ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ನಾಟಕಂ'', ''ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಮಾಯಣ ನಾಟಕಂ'', ''ಕರ್ನಾಟಕ ನಳ ಚರಿತ್ರೆ'' ಮತ್ತು ''ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತಾಪ ಸಿಂಹ ನಾಟಕ''. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸುಮಧುರ ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಅಯ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ''ಸ್ವಾಮಿ ದೇವನೆ ಲೋಕ ಪಾಲನೆ ಎಂಬ'' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 19 ನೇ -20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, '''ಜಯರಾಯಾಚಾರ್ಯ''' (1846-1906) ರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಬೇಕಾದ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ''ಕಲ್ಯಾಣ ಗೀತಾವಳಿ'' ರಚಿಸಿದರು; ನಾಟಕಕಾರ ಗಿರಿಭಟ್ಟರ ತಮಯ್ಯ (1865) ಅವರು " ''ತಮಯ್ಯ'' " ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ''ಗಯಾ ಚರಿತ್ರೆ'', ''ದ್ರೌಪದಿ ಸ್ವಯಂವರ'', ''ನೀತಿ ಚುಡಾಮಣಿ'', ''ವಿರಾಟ'' ''ಪರ್ವ'' ಮತ್ತು ''ಸುಧನ್ವ'' ''ಚರಿತ್ರ ಎಂಬ'' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tam">Pranesh (2003), p158</ref> '''ನಂಜನಗೂಡು ಸುಬ್ಬಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' [[ನಂಜನಗೂಡು]] (ಮೈಸೂರು ಹತ್ತಿರ) [[ನಂಜನಗೂಡು|ಮೂಲದವರು]]. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತೈದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೃಚ್ಛಕಟಿಕಾ ಮತ್ತು ''ಮಾಳವಿಕಾಗ್ನಿಮಿತ್ರ'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ''ಜಾವಳಿಯನ್ನು'' "ಬಾಲಚಂದ್ರ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bala">Pranesh (2003), p158-159</ref> ಪಲ್ಲವಿ ಶೇಷಯ್ಯರ್, ಮಹಾ ವೈದ್ಯನಾಥ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಪಟ್ನಂ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅಯ್ಯರ್ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಗಾರರು. == ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV (1884-1940) == [[ಚಿತ್ರ:Krishnaraja_Wadiyar_IV.jpg|right|thumb| ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ IV]] ಈ ಅವಧಿ, ಹಿಂದಿನ ರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯುಗವಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ. ರಾಜರು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸಂಸ್ಕೃತ, ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ವೀಣೆ, ಪಿಟೀಲು, ಮೃದಂಗಂ, ನಾಗಸ್ವರ, ಸಿತಾರ್, ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳಾದ [[ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್]] ಮತ್ತು [[ಪಿಯಾನೋ]] ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref name="sax">Pranesh (2003), p162</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,''' ವೀಣೆ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ '''ಅವರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದು ಸಂಗೀತದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ''ಸಂಗೀತ ಸಮಾಯಾಸಾರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 1915 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="sang">Pranesh (2003), p164</ref> ಈ ಅವಧಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕ ಹರಿಕೇಶನಲ್ಲೂರ್ ಡಾ.ಎಲ್.ಮುತಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್. ತಿರುನಾಲ್ವೇಲಿ ಮೂಲದ (ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ) ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಿರುವಯ್ಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಬಶಿವ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref name="bahaga">Pranesh (2003), p167</ref> 1927 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ರಾಜರು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಪೋಷಕ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರಿಗೆ "ಗಯಕಾ ಶಿಖಾಮಣಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಟು ''ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಕೃತಿಗಳು'', ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ನೂರ ಎಂಟು ''ಶಿವಷ್ಟೋತ್ತರ'' ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಂಥವಾದ "ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಂ" ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ''ಶ್ರೀಮತ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ವಿಜಯ'' ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tayaraga">Pranesh (2003), p180</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ "ಹರಿಕೇಶ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮ್ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನಾನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು 1920 ರಲ್ಲಿ "ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯ" ("ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್") ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ "ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆನ್‌ಕೋರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref name="trav">Pranesh (2003), p169, p170</ref> ಮುಥಯ್ಯ ಭಾಗವತರ್ 1945 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು [[ತ್ಯಾಗರಾಜ|ತ್ಯಾಗರಾಜರ]] ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಇವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="tayaga">Pranesh (2003), p170</ref> '''ವೀಣೆ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ''' ಮೈಸೂರು ಸಂಗೀತಗಾರ ವೀಣೆ ಪದ್ಮನಾಬಯ್ಯ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ)ರವರ ಮಗ. ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ವೀಣೆ ನುಡಿಸಲು ಕಲಿತರು ಮತ್ತು 1900 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರ ನೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ತೆಲುಗು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ, ಅವರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref name="shiva">Pranesh (2003), p185</ref> ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರಿಗೆ 1941 ರಲ್ಲಿ "ವೈಣಿಕ ಪ್ರವೀಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಿವರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇವೊತ್ತಮ ಜೋಯಿಸ್, ಅನಾವಟ್ಟಿ ರಾಮ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕನ್ನಡ ವಿದ್ವಾಂಸರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="sastri">Pranesh (2003), p186</ref> (ಆಧುನಿಕ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ ಮೂಲದ ಮತ್ತು ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ''' ವೀಣೆ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ''' ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದರು. ರಾಜರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಅವರು ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜರು ಕೇವಲ ಎರಡು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ರಾಜರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ರಾಜರು ತನ್ನ ಸೇವಕರೊಬ್ಬರಿಂದ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬವು ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜರು ಸಂತಸಗೊಂಡು ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="test">Pranesh (2003), p191</ref> ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜರು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಲಲಿತಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. 1935 ರಲ್ಲಿ "ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟಗಿರಿಯಪ್ಪ ಅವರು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ವೀಣಾವನ್ನು ನುಡಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ "ವೈಣಿಜ ಪ್ರವೀಣ" ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇವರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿವೆ.ಇವರು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಗತ್ ಗೆ ಹೋಲುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ''ನಗ್ಮಾ'' ಎಂಬ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="kantel">Pranesh (2003), p193, p197</ref> <nowiki></br></nowiki>ಬೇಳಕವಾಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಅವರ ಜನ್ಮ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಶಿವಗಂಗಾ (ಆಧುನಿಕ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಬಳಿಯ ಶ್ರೀಗಿರಿಪುರ ಮೂಲದವರು. ಅವರು 1912 ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಬಕ್ಷಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣನವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಗೊಟುವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಟೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ "ಮೈಸೂರಿನಾ ಮಧುರಾಯಿ ಪುಷ್ಪವನಂ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ನೀಡಿದರು.<ref name="vadya">Pranesh (2003), p200-201</ref> ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಖ್ಯಾತ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ''ಬಬ್ರುವಾಹನ,'' ''ರಾಮ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ,'' ''ವೀರ ಸಿಂಹ ಚರಿತ್ರೆ,'' ''ಅಭಿಜ್ನಾನ ಶಕುಂತಳಾ,'' ''ವಿರಾಟ ಚರಿತ್ರೆ,'' ಮತ್ತು ಸುಧನ್ವ ಚರಿತ್ರೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="charitre">Pranesh (2003), p202</ref> ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, "ಶ್ರೀನಿವಾಸ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅವರ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಇಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ''ಶ್ರೀನಿವಾಸ'' ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು [[ಪುರಂದರದಾಸರು|ಪುರಂದರ ದಾಸ]] ಅವರ ಕನ್ನಡ ಗೀತೆ ''ಜಗದೊದ್ದಾರನ ವನ್ನು'' ಅದರ ಸ್ವರಲಿಪಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="jaga">Pranesh (2003), p200</ref> ಕುರುಡಿ ಮೂಲದ (ಆಧುನಿಕ [[ಕೋಲಾರ|ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ]] ) '''ಚಿಕ್ಕ ರಾಮ ರಾವ್''' ಅವರಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಕರಿಗಿರಿ ರಾವ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವೀಣೆ, ಗಾಜಿನ ತರಂಗ ಮತ್ತು ಜಲತರಂಗ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="tarang">Pranesh (2003), p207</ref> ಸುಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಾಗ ವೀಣೆ ನುಡಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಜನ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದ "ರಾಜ ಮಾತೆ" (ರಾಣಿ ತಾಯಿ) ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ರಾಜರು ಅವರನ್ನು 1914 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಚಿಕ್ಕ ರಾಮ ರಾವ್ ಅವರು ಅಂದಿನ ಅನೇಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರಿಗೆ "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ" (ಅಕ್ಷರಶಃ "ಸಂಗೀತದ ರತ್ನ") ಮತ್ತು "ಪಂಡಿತ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಅಧ್ವರ್ಯು ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಮ್ ಖಾನ್. ಮತ್ತು ಭಾಸ್ಕರ ಭುವ ಅವರು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಕಾರಣ.<ref name="glass">Pranesh (2003), p209, p210</ref> [[ತಿರುಮಕೂಡಲು ಚೌಡಯ್ಯ|ಟಿ. ಚೌಡಯ್ಯ]], ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಜನವರಿ 1, 1894 ರಂದು ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸಿಪುರದಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಮೈಸೂರು ಬಳಿಯ ಟಿ. ನರಸೀಪುರ) ಜನಿಸಿದರು. ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪಕ್ಕಣ್ಣದಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಟಿ. ಸುಬ್ಬಣ್ಣರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಹದಿನಾರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದರು, ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚೌಡಯ್ಯ ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ಪಿಟೀಲು ವಾದಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref name="chow">Pranesh (2003), p214</ref> ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ನುಡಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದ ಚೌಡಯ್ಯ ಅವರ ದಿನದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. 1939 ರಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ಅವರು ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ರತ್ನ", "ಸಂಗೀತ ಕಲಾನಿಧಿ" ಮತ್ತು "ಗಣಕ ಸಿಂಧು" ಮುಂತಾದ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ತ್ರಿಮಕುಟ" (ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರು) ಎಂಬಅಂಕಿತನಾಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tiru">Pranesh (2003), p216</ref> ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಯನೂರು ಮೂಲದ ಡಾ.ಬಿ.ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ ಅವರು ವೀಣೆ, ಪಿಟೀಲು, ಜಲತರಂಗ ಮತ್ತು ದಿಲ್ರುಬಾ ನುಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀಣೆ ಶೇಷಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಿಡಾರಂ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ಕೊಳಲು, ಘಟಂ ಮತ್ತು ಸಿತಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ IV ರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಲತರಂಗ ವಾದಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅರಮನೆ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಪಿಟೀಲು ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. "ಗಾನ ವಿಶಾರದ" ಮತ್ತು "ಸಂಗೀತ ಕಲರತ್ನ" ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ನಂತರ, 1972 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="doc">Pranesh (2003), p220-221</ref> ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು ತಿರುನವೇಲಿಯ (ತಮಿಳುನಾಡು) ಗೊಟುವಾಡಿಯಂ ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ತಿರುವಯ್ಯರ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಅನವತ್ತಿಯ (ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ) ಅನವಟ್ಟಿ ರಾಮ ರಾವ್. ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="trans">Pranesh (2003), p222</ref> == ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ == [[ಚಿತ್ರ:Court_portrait_of_Jayachamarajendra_Wadiyar_of_Mysore.jpg|thumb|ಮಹಾರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್]] ರಾಜ ಜಯಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯರ್ ಅವರು ವೊಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ರಾಜ. ಸಂಗೀತದ ಕಟ್ಟಾ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪರಿಣಿತ ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೀವನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="jaya">Pranesh (2003), p225</ref> ರಷ್ಯಾದ ಸಂಯೋಜಕ ಮೆಡ್ಟ್‌ನರ್‌ನ ಹಲವಾರು ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಾಜರು ದಾಖಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು "ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ" (ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನಾಟಕದ ಅಕಾಡೆಮಿ) ಯ ಸಹವರ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತಗಾರರು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಕಲಾದಿಪೇಟೆ (ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳುನಾಡು) ಮೂಲದ ಟೈಗರ್ ವರದಚಾರ್ಯಾರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಟಿ.ನರಸಿಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈಗೆ]] ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1916 ರಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಜ IV ರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಸಂಗೀತಗಾರನ ಕಲೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ ರಾಜರು ಅವನಿಗೆ "ಟೈಗರ್" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು <ref name="tiger">Pranesh (2003), p233</ref> 1944 ರಲ್ಲಿ, ವರದಚಾರ್ಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ಸಂಗೀತಗಾರನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾಟನಹಳ್ಳಿ (ಆಧುನಿಕ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ) ಮೂಲದ ಚೆನ್ನಕೇಶವಯ್ಯ 1944 ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತ ಮತ್ತು ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, [[ಹರಿದಾಸ]] ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು.<ref name="chenna">Pranesh (2003), p236</ref> ಈ ಸಮಯದ ಇತರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಡಾ ವಿ [[ಮೈಸೂರು ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್|ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] (ವೀಣೆ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್), ತಿಟ್ಟೆ ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಎಸ್ ಎನ್ ಮರಿಯಪ್ಪ, ಸಾಸಲು ಗ್ರಾಮದ ಸ್ಥಳೀಯ (ಆಧುನಿಕ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ), ಚಿಂತಾಲಪಳ್ಳೀ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್, ಆರ್.ಎನ್ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿ, ರುದ್ರಪಟ್ಟಣ (ಆಧುನಿಕ [[ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಲಿಂಗ ಭಾಗವತರ್ ಮುಖ್ಯರು.<ref name="rudra">Pranesh (2003), p237-240</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್|ಜಯಚಮರಾಜ ವೊಡ್ಯಾರ್ ಬಹದ್ದೂರ್]] * ಚಾಮರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ * [[ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರು|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ವೊಡೆಯಾರ್ IV]] * ಕಡಗತುರು ಶೇಷಾಚಾರ್ಯ * [https://web.archive.org/web/20080801040822/http://www.chintalapalliparampara.com/ ಚಿಂತಲಪಲ್ಲಿ ಪರಂಪಾರ ಟ್ರಸ್ಟ್]* {{Reflist|3}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಪ್ರಣೇಶ್, ಮೀರಾ ರಾಜಾರಾಮ್ (2003), ವೊಡ್ಯಾರ್ ರಾಜವಂಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು (ಕ್ರಿ.ಶ. 1638-1947), ವೀ ಎಮ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಇಬಿಕೆ 94056 * ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಯು. ಕಾಮತ್, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ, ಗುರು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಎಂಸಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2001 (ಮರುಮುದ್ರಣ 2002) ಒಸಿಎಲ್ಸಿ: 7796041 * {{Cite web|url=http://musicalnirvana.com/carnatic/veene_sheshanna.html|title=Veene Sheshanna|website=Musical Nirvana.com, August 1, 2000|access-date=1 September 2007|archive-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207122641/http://musicalnirvana.com/carnatic/veene_sheshanna.html|url-status=dead}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ]] hgxtaqyr4l33f5jfh307c7grv105pa3 0 140801 1375883 1359461 2026-06-27T04:45:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375883 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Munduvareda Adhyaya}} {{Infobox film|name=ಮುಂದುವರೆದ ಅಧ್ಯಾಯ|image=|caption=|director=ಬಾಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|producer=ಕಣಜ ಎಂಟರ್ಪೈಸರ್ಸ್|writer=ಬಾಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|starring=[[ಆದಿತ್ಯ]] <br>[[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] <br>[[ಜೈಜಗದೀಶ್]] <br> [[ಅಜಯ್ ರಾಜ್]] <br>ಆಶಿಕಾ ಸೋಮಶೇಖರ್|music=ಜಾನಿ-ನಿತಿನ್|cinematography=ದಿಲೀಪ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|editing=Srikanth|studio=|country=|runtime=೧೨೦ ನಿಮಿಷಗಳು|released=೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧}} '''''ಮುಂದುವರೆದ ಅಧ್ಯಾಯವು''''' 2021 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಹಸ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಣಜ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="freepressjournal.in">{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/regional-film-news/deadly-aditya-is-back-a-new-chapter-awaits-the-actor|title=Deadly Aditya is back; a new chapter awaits the actor|access-date=16 March 2021|archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316035148/https://www.freepressjournal.in/entertainment/regional-film-news/deadly-aditya-is-back-a-new-chapter-awaits-the-actor|url-status=dead}}</ref> ಡೆಡ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ ಪೋಲೀಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಜೈಜಗದೀಶ್|ಜೈ ಜಗದೀಶ್]], [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]], ಆಶಿಕಾ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="indiatimes.com">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/this-weeks-releases-munduvareda-adhyaya-and-ondu-ghanteya-kathe/articleshow/81585628.cms|title=Week's Releases|access-date=19 March 2021}}</ref> ಜಾನಿ-ನಿತಿನ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, [[ಅನೂಪ್ ಸೀಳಿನ್]] ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಈ ಚಿತ್ರವು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆಯಿಂದ'' ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="indiatoday.in">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/impact-feature/story/balu-chandrashekar-proves-himself-as-a-director-with-munduvareda-adhyaya-1782698-2021-03-23|title=Balu Chandrashekar proves himself as a director with 'Munduvareda Adhyaya'|access-date=23 March 2021}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಅನುಭವಿ ಪೋಲೀಸ್ ಬಾಲಾ ಅವರು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ವಿಶ್ವಾಸ್ ನಾರಾಯಣ್ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೊಲೆಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬೆರಳುಗಳು ಶಾಸಕ ಶಾಂತ್ ಶಂಕರ್ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಾಲಾ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಇಳಿದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಾರನನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಪ್ರಕರಣವು ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈತನು ನಿಜವಾದ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆಯೇ? ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕರ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಎಸಿಪಿ ಬಾಲನಾಗಿ ಡೆಡ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ * [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಚಂದ್ರು]] ಗೃಹ ಸಚಿವ * ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ [[ಜೈಜಗದೀಶ್|ಜೈ ಜಗದೀಶ್]] * ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ವಿಶ್ವಾಸ್ ನಾರಾಯಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರ್ ಶೆಟ್ಟಿ * ನಟ ಚಿಂತನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಜಯ್ ರಾಜ್ * ವಿನಯ್ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಶಾಸಕ ಶಾಂತಾ ಶಂಕರ್ * ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಆಶಿಕಾ ಸೋಮಶೇಖರ್ * ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಚಾರಿಯಾಗಿ ಚಂದನ ಗೌಡ * ಕರ್ಣನಾಗಿ ಸಂದೀಪ್ ಕುಮಾರ್ * ರಾಬರ್ಟ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೋಭನ್ == ಚಿತ್ರಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜಾನಿ-ನಿತಿನ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು [[ಅನೂಪ್ ಸೀಳಿನ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೋ]] ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. {{tracklist|headline=Tracklist|extra_column=ಹಾಡುಗಾರರು|title1=ಜಗದ ನಿಯಮ ಬರೆದ ಶಿವನೆ |lyrics1=ಬಾಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ |extra1=[[ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್|ಹೇಮಂತ್]]|length1=3:48|title2=ನೀ ಮಾಯಾ ಸಂಚಾರಿ |lyrics2= [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]]|extra2=[[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]]|length2=3:50| title3=ನಾ ಬರೆದಾಯಿತು |lyrics3= ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ|extra3=[[ಸಂಜಿತ್ ಹೆಗ್ಡೆ]], ಸಂಗೀತಾ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ |length3=3:11| title4=ನಿನಗೆಂದೆ |lyrics4= ಬಾಲು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ |extra4=ಸಂಗೀತಾ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ |length4=3:40|}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] snavmb7trlbjk9y63dezqhjcmkic1bm 0 141472 1375879 1359027 2026-06-27T02:58:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375879 wikitext text/x-wiki '''ಮಾರ್ಚ್ 22''' [[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] ನಿರ್ದೇಶನದ 2017 ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಮೆ ಮೂವೀಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ನ ಬ್ಯಾನರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಉದ್ಯಮಿ, ದುಬೈನ ಆಕ್ಮೆ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಇಂಕ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್ಯ ವರದನ್, ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಮೇಘಶ್ರೀ]] ಮತ್ತು ದೀಪ್ತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], [[ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]], [[ಶರತ್ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ]] , ರವಿ ಕೇಲ್, [[ಜೈಜಗದೀಶ್|ಜೈ ಜಗದೀಶ್]], [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್|ವಿನಯ ಪ್ರಸಾದ್]], ಪದ್ಮಜ ರಾವ್, [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]], ಯುವಕಿಶೋರ್, ಸೃಜನ್ ರೈ, ಶಾಂತಾ ಆಚಾರ್ಯ, ಪ್ರಶೋಬಿತಾ ಪ್ರಭಾಕರ್, ಚಿದಾನಂದ ಪೂಜಾರಿ, ಸುವರ್ಣ ಸತೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಇತ್ತು. ಎನ್ ಜೆ ರವಿಶೇಖರ್ ಮಾಯಾವಿ ಮತ್ತು [[ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ|ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ ಸಂಗೀತ]], ಮಧು ಬಿಎ ಸಂಭಾಷಣೆ, [[ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ|ಮೋಹನ್ ಎಂಎಂ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ]], ಬಸವರಾಜ ಉರಸ್ ಸಂಕಲನ, ಮದನ್ ಹರಿಣಿ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನವಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಏಕತೆ, ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜನರು ತಮ್ಮ "ಅಹಂಕಾರ" ದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಬಳಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == 65ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು ‘ಮಾರ್ಚ್ 22’ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗೀತೆ ರಚನೆಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.<ref>https://www.kannadigaworld.com/news/topnews/330740.html</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ರಾಹುಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್ * ಸಲ್ಮಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯವರ್ಧನ್ * ಅಮೃತ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮೇಘಶ್ರೀ]] * ರುಕ್ಷಾನಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತಿ ಶೆಟ್ಟಿ * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ * [[ಗೀತಾ]] * ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ * ಶಾಸಕ ಬಸವನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ್, ಆಗಿ [[ಶರತ್ ಲೋಹಿತಾಶ್ವ]] * ಚಿಕ್ಕಮಠ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರವಿ ಕಾಳೆ]] * ಸಂಗಣ್ಣನಾಗಿ [[ಜೈಜಗದೀಶ್|ಜೈ ಜಗದೀಶ್]] * ಮುಮ್ತಾಜ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] * ರಾಮಕ್ಕನಾಗಿ ಪದ್ಮಜಾ ರಾವ್ * ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]] * ಸಿದ್ದಾರ್ಥ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಯುವಕಿಶೋರ್ * ಸೃಜನ್ ರೈ * ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಶಾಂತಾ ಆಚಾರ್ಯ * ರಾಹುಲ್ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶೋಭಿತಾ ಪ್ರಭಾಕರ್ * ಚಿದಾನಂದ ಪೂಜಾರಿ * ಶೈಲಜಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಸತೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ * ಮಠಾಧೀಶ್ವರನಾಗಿ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ]] * [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] * ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ * ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ * ಶರ್ಮಿಳಾ ಶೇರಿಗಾರ್ ಸಚಿವೆ == ಉತ್ಪಾದನೆ == "ಮಾರ್ಚ್ 22" [[ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] ಅವರ ಕನಸಿನ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ . ಅವರು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಿನಿಮಾ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಅವರು ವಿವರವಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಕೊಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಮೇಲೆ ತಮಗಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆ, ಚಿತ್ರದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅವಕಾಶಗಳು ''ಮಾರ್ಚ್ 22'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು ಎಂದು ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದರು. ಹಲವು ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ 800 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಪಾರಂಪರಿಕ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.  === ಸ್ಥಳ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣ === 1980 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸುಭಾಸ್ ಕಡಕೋಳ್ ಮೋಹನ್ ಎಂಎಂ , ಕೆ ಜಗದೀಶ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅರಸಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಬಿಜಾಪುರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿದ ನಂತರ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಚಡಿ ಬಳಿಯ ಪುರಾತನ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲೊ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು.  ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮಳೆಯಾಗದ ಕೃಷಿ ಗ್ರಾಮ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. 1980 ರ ದಶಕವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.  ಕಾಸ್ಟ್ಯೂಮ್ ಡಿಸೈನರ್ ಆ ಕಾಲದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದರು.  ==<nowiki> ಹಿನ್ನೆಲೆಸಂಗೀತ </nowiki> == ZEE ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಕಂ. ಎನ್. ಜೆ ರವಿಶೇಖರ್ ರಾಜಮಗ ಮತ್ತು [[ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ]] ಅವರು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. * "ಗಣೇಶ ಹಾಡು" * "ನೀರಿನ ಹಾಡು" * "ಯುಗಳ ಗೀತೆ1" * "ಡ್ಯುಯೆಟ್ ಸಾಂಗ್2" * "ಪಾಥೋಸ್ ಹಾಡು" == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} <ref>{{Cite web|url=https://www.kannadigaworld.com/kannada/karavali-kn/291237.html|title=ಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯಮಿ ಶ್ರೀ ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ "ಮಾರ್ಚ್ 22"ಕ್ಕೆ 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಹೂರ್ತ|date=2016-11-09|publisher=Kannadiga World|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.newskarnataka.com/belgaum/march-22-shooting-launched-at-800-year-old-building-in-belagavi|title=Harish Sherigar's 'March 22’ shooting launched at 800-year-old building in Belagavi|last=|date=|website=Newskarnataka.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116015129/http://www.newskarnataka.com/belgaum/march-22-shooting-launched-at-800-year-old-building-in-belagavi|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/english/news+karnataka-epaper-newskarn/harish+sherigar+s+march+22+shooting+launched+at+800+year+old+building+in+belagavi-newsid-60088808|title=Harish Sherigar's 'March 22' Shooting Launched at 800-year-old Building in Belagavi|date=2017-03-22|website=M.dailyhunt.in|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://kannada.simplycinema.in/news/%E0%B2%95%E0%B3%82%E0%B2%A1%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B3%81-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B2%95%E0%B3%83%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%A3-%E0%B2%85%E0%B2%B5%E0%B2%B0-%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B8-%E0%B2%AA/|title=ಕೂಥŕł?ŕ˛˛ŕł ŕ˛°ŕ˛žŕ˛Žŕ˛•ŕłƒŕ˛ˇŕł?ಣ ಅಾರ ಚೊಸ ಪŕł?ರಯೋಗ ’ಎಞರŕł?ಚŕł? 22’ &#124; Simply Cinema Kannada|date=2016-11-11|website=Kannada.simplycinema.in|access-date=2017-04-10|archive-date=2016-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221025242/http://kannada.simplycinema.in/news/%e0%b2%95%e0%b3%82%e0%b2%a1%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b3%81-%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%ae%e0%b2%95%e0%b3%83%e0%b2%b7%e0%b3%8d%e0%b2%a3-%e0%b2%85%e0%b2%b5%e0%b2%b0-%e0%b2%b9%e0%b3%8a%e0%b2%b8-%e0%b2%aa/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.udayavani.com/kannada/news/balcony-sandalwood-news/178369/bandru-again-kodlu-ramakrishna|title=ಮತ್ತೆ ಬಂದ್ರು ಕೂಡ್ಲು ರಾಮಕೃಷ್ಣ &#124; Udayavani - ಉದಯವಾಣಿ|date=2016-11-12|website=Udayavani|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.byndoor.com/%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A4-%E0%B2%89%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80-%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D-%E0%B2%B6/|title=ಖ್ಯಾತ ಉದ್ಯಮಿ ಶ್ರೀ ಹರೀಶ್ ಶೇರಿಗಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ "ಮಾರ್ಚ್ 22"ಕ್ಕೆ 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಹೂರ್ತ|date=2017-04-05|website=Byndoor.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2016-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116015031/http://www.byndoor.com/%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A4-%E0%B2%89%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80-%E0%B2%B9%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B6%E0%B3%8D-%E0%B2%B6/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=422638|title=Dubai: 'March 22' a unique Kannada movie by Harish Sherigar, Muhurat held|date=2016-11-10|website=Daijiworld.com|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://m.varthabharati.in/article/2016_11_10/47937|title="ಮಾರ್ಚ್ 22" ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ - Varthabharati|date=2016-11-10|website=M.varthabharati.in|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/14133-kodlu-ramakrishna-back-with-a-15-year-old-story.html|title=Kodlu Ramakrishna Back With A 15 Year Old Story - chitraloka.com &#124; Kannada Movie News, Reviews &#124; Image|date=2016-12-21|website=Chitraloka.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2017-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203081627/http://www.chitraloka.com/news/14133-kodlu-ramakrishna-back-with-a-15-year-old-story.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/14134-ananth-nag-and-lakshmi-back-once-again-with-march-22.html|title=Ananth Nag And Lakshmi Back Once Again With March 22 - chitraloka.com &#124; Kannada Movie News, Reviews &#124; Image|date=2016-12-21|website=Chitraloka.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2017-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430183016/http://www.chitraloka.com/news/14134-ananth-nag-and-lakshmi-back-once-again-with-march-22.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.cinecircle.in/cinema_news/MARCH-22-film.html|title=cinecircle &#124; Kannada Movies News &#124; Kannada Movies Gallery &#124; TV News &#124; Kannada Movie Reviews|date=|website=Cinecircle.in|access-date=2017-04-10|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428071740/http://www.cinecircle.in/cinema_news/MARCH-22-film.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?key=Kannada+Films%2C+Kannada+Film+News%2C+Kannada+New+Films&title=KODLU+MARCH+22+TOPICAL+ISSUE&id=8727&ptype=News|title=Kannada Movie/Cinema News - KODLU MARCH 22 TOPICAL ISSUE|date=|website=Chitratara.com|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://m.indiaglitz.com/harish-sherigar-debut-water-for-better-kannada-news-174846.html|title=Harish Sherigar debut, Water for better-Kannada Movie News|date=2016-12-20|website=M.indiaglitz.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2016-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222222027/http://m.indiaglitz.com/harish-sherigar-debut-water-for-better-kannada-news-174846.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://m.indiaglitz.com/march-22-marches-ahead-kannada_amp-news-174884.html|title=March 22, marches ahead-Kannada Movie News|date=|website=M.indiaglitz.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2016-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222222227/http://m.indiaglitz.com/march-22-marches-ahead-kannada_amp-news-174884.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://photos.filmibeat.com/kannada-events/march-22-press-meet/photos-c24-e60371-p742911.html|title=Photos : March 22 Press Meet Pictures, Images - 742911 - Filmibeat Gallery|date=|website=Photos.filmibeat.com|access-date=2017-04-10}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiancinemagallery.com/event/march-22-movie-press-meet-photos.html|title=March 22 Movie Press Meet Photos|date=|website=Indiancinemagallery.com|access-date=2017-04-10|archive-date=2017-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101183824/http://www.indiancinemagallery.com/event/march-22-movie-press-meet-photos.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.nettv4u.com/latest-kannada-celebrity-news/anant-nag-s-next-is-march-22|title=Anant Nag's Next Is March 22!|date=|website=Nettv4u.com|access-date=2017-04-10}}</ref> https://www.imdb.com/title/tt12920940/reference {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 1riyru4rle95jueei79pqeumy8gvqr6 0 144579 1375870 1365721 2026-06-26T17:35:30Z Mallikarjunasj 11080 /* ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು */ 1375870 wikitext text/x-wiki ಸಂಕಷ್ಟ '''ಚತುರ್ಥಿ''' ಇದನ್ನು '''ಸಂಕಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ]] ಪ್ರತಿ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನವು [[ಪಕ್ಷ|ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ..<ref>{{Cite web |url=http://sankashti.com/about-sankashti-chaturthi-angaraki-chaturthi/19/ |title=About Sankashti Chaturthi & Angaraki Chaturthi |access-date=2022-08-14 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409140643/http://sankashti.com/about-sankashti-chaturthi-angaraki-chaturthi/19/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಚತುರ್ಥಿ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsgram.com/sankashti-chaturthi-celebrated-in-hinduism-to-honor-lord-ganesha/|title=Sankashti Chaturthi: Here is Why it is celebrated in Hinduism to honor Lord Ganesha!|date=13 June 2017|website=NewsGram|access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022003354/https://www.newsgram.com/sankashti-chaturthi-celebrated-in-hinduism-to-honor-lord-ganesha|url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿಷೇಕ ಮಹರ್ಷಿಯು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಐಶ್ವರ್ಯನನ್ನು ಬೋಧಿಸುವಾಗ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಘರ್ಷದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. == ವಿವರಗಳು == ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಚಂದ್ರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಂಗಳಕರ ದೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ. [http://www.sankashtichaturthi.com ಅಂಗಾರಕ ಚತುರ್ಥಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517132942/http://sankashtichaturthi.com/ }} ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರಕ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಉರಿಗಳಂತೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಇದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗಣೇಶನು ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪರಮ ಪ್ರಭು. ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನ ಮೊದಲು ಗಣಪತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರಲು ಗಣಪತಿ ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷವನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ದೇವರ ದೇವರು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಸಂಕಟಹರ ಚೌತಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ''ಪೀಠ'' (ಆಸನ) ದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ [http://www.sankashtichaturthi.com ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517132942/http://sankashtichaturthi.com/}} ದಿನದಂದು 'ಸಂಕಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ' ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ''ವ್ರತಕ್ಕೂ'' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಉಪವಾಸದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ''ವ್ರತ ಕಥಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಥೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಅರ್ಪಣೆಯು ೧೩''ವ್ರತ ಕಥಾಗಳನ್ನು'' ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಕಥೆಯು ''ಅಧಿಕಕ್ಕೆ'' (ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ೩ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳು ಇರುತ್ತದೆ). ಈ ವ್ರತದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯೆಂದರೆ ಆ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಸಂಕಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ - ೧೩ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠಗಳು {| class="wikitable" !ತಿಂಗಳು ! ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಗಣೇಶನ ಹೆಸರು ! ಪೀಠದ ಹೆಸರು |- | ಚೈತ್ರ | ವಿಕಟ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ವಿನಾಯಕ ಪೀಠ |- | ವೈಶಾಖ | ಚಣಕ್ರರಾಜ ಏಕದಂತ ಗಣಪತಿ | ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಪೀಠ |- | ಜೇಷ್ಠ | ಕೃಷ್ಣ ಪಿಂಗಲ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಗಣಪತಿ ಪೀಠ |- | ಆಷಾಢ | ಗಜಾನನ ಗಣಪತಿ | ವಿಷ್ಣು ಪೀಠ |- | ಶ್ರವಣ | ಹೇರಂಬ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಗಣಪತಿ ಪೀಠ |- | ಭಾದ್ರಪದ | ವಿಘ್ನರಾಜ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಪೀಠ |- | ಆಶ್ವಯುಜ | ವಕ್ರತುಂಡ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಪೀಠ |- | ಕಾರ್ತಿಕಾ | ಗಣದೀಪ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಶಿವ ಪೀಠ |- | ಮಾರ್ಗಶಿರ | ಅಕುರಾತ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ದುರ್ಗಾ ಪೀಠ |- | ಪುಷ್ಯ | ಲಂಬೋದರ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಸೌರ ಪೀಠ |- | ಮಾಘ | ದ್ವಿಜಪ್ರಿಯ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇವ ಪೀಠ |- | ಫಾಲ್ಗುಣ | ಬಾಲಚಂದ್ರ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಆಗಮ ಪೀಠ |- | ಅಧಿಕ ( ಅಂತರ ತಿಂಗಳು ) | ವಿಭುವನ ಪಾಲಕ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ದೂರ್ವ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರ ಪೀಠ |} ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಮಗ ಗಣೇಶನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು [[ಶಿವ]] ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ದೇವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. == ದಂತಕಥೆ ==   ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥೆಗಳು ಗಣೇಶನನ್ನು ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಅರಿಶಿನದ ಲೇಪನದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಆಕೃತಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದಳು. ಅವಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಶಿವನು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಗಣೇಶ ಶಿವನ ಹಾದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದನು. ಶಿವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹುಡುಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಮಗ ಸತ್ತದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಪಾರ್ವತಿ ತನ್ನ ಮಗ ಸತ್ತದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇಸರಗೊಂಡಳು. ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶಿವನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬದುಕಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಶಿವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಕೇಳಿದನು. ಗಣೇಶನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಆನೆ ಮರಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಿವನು ಹುಡುಗನನ್ನು "ಗಣೇಶ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು ( ''ಗಣ-ಈಶ'' : ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ) ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಆನೆಯ ತಲೆಯ ದೇವರಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/hmvp/hmvp35.htm|title=Hindu Mythology, Vedic and Puranic: Chapter VIII. Sons of Siva and Pārvati}}</ref> == ದಿನಾಂಕ == [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ತಿಂಗಳ ಪೌರ್ಣಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ (ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ) ನಂತರ ಪ್ರತಿ ೪ ನೇ ದಿನದಂದು ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಬರುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಜಮ್ಮುವಿನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ]] [[ಮಾಘ ಮಾಸ|ಮಾಘ]] ಮಾಸದ [[ಪಕ್ಷ|ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದಂದು ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ರಾತ್ರಿ [[ಚಂದ್ರ (ದೇವತೆ)|ಚಂದ್ರನಿಗೆ]] ''ಅರ್ಘ್ಯ'' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ''ಬುಗ್ಗ'' (ತಿಲ್ ಬೆಲ್ಲ ಮಿಶ್ರಣ) ಮತ್ತು ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ps61AAAAIAAJ&q=%E0%A4%AD%E0%A5%81%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE+|title=Ḍuggara dā sāṃskr̥taka itihāsa|date=1985|publisher=Je. eṇḍa Ke. Akaiḍamī ôpha Ārṭa, Kalcara, eṇḍa Laiṅgvejiza|language=hi}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vgo9AAAAMAAJ&q=%E0%A4%AD%E0%A5%81%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE+|title=Ḍuggara kī saṃskr̥ti|last=Nirmohī|first=Śiva|date=1988|publisher=Narendra Pabliśiṅga Hāusa|language=hi}}</ref> [[File:Food offerings to Hindu God Lord Ganesha during sankashta chaturthi vrata.jpg|thumb|food offerings to Hindu God Lord Ganesha during sankashta chaturthi vrata, performed on 4'th day after full moon day every month]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Infobox holiday with missing field]] [[ವರ್ಗ:Infobox holiday (other)]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] c258gpthlo2epndxi539wh1aj8087qa 1375871 1375870 2026-06-26T17:37:08Z Mallikarjunasj 11080 /* ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು */ 1375871 wikitext text/x-wiki ಸಂಕಷ್ಟ '''ಚತುರ್ಥಿ''' ಇದನ್ನು '''ಸಂಕಟಹರ ಚತುರ್ಥಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ]] ಪ್ರತಿ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನವು [[ಪಕ್ಷ|ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದಂದು ಬರುತ್ತದೆ..<ref>{{Cite web |url=http://sankashti.com/about-sankashti-chaturthi-angaraki-chaturthi/19/ |title=About Sankashti Chaturthi & Angaraki Chaturthi |access-date=2022-08-14 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409140643/http://sankashti.com/about-sankashti-chaturthi-angaraki-chaturthi/19/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ಚತುರ್ಥಿ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsgram.com/sankashti-chaturthi-celebrated-in-hinduism-to-honor-lord-ganesha/|title=Sankashti Chaturthi: Here is Why it is celebrated in Hinduism to honor Lord Ganesha!|date=13 June 2017|website=NewsGram|access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022003354/https://www.newsgram.com/sankashti-chaturthi-celebrated-in-hinduism-to-honor-lord-ganesha|url-status=dead}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿಷೇಕ ಮಹರ್ಷಿಯು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಐಶ್ವರ್ಯನನ್ನು ಬೋಧಿಸುವಾಗ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಘರ್ಷದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. == ವಿವರಗಳು == ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಚಂದ್ರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಂಗಳಕರ ದೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ. [http://www.sankashtichaturthi.com ಅಂಗಾರಕ ಚತುರ್ಥಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517132942/http://sankashtichaturthi.com/ }} ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರಕ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಉರಿಗಳಂತೆ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಇದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರೆ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗಣೇಶನು ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಪರಮ ಪ್ರಭು. ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನ ಮೊದಲು ಗಣಪತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರಲು ಗಣಪತಿ ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷವನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ದೇವರ ದೇವರು ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಸಂಕಟಹರ ಚೌತಿ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಗಣೇಶನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ''ಪೀಠ'' (ಆಸನ) ದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ [http://www.sankashtichaturthi.com ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517132942/http://sankashtichaturthi.com/}} ದಿನದಂದು 'ಸಂಕಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ' ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ''ವ್ರತಕ್ಕೂ'' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಉಪವಾಸದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ''ವ್ರತ ಕಥಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಥೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಅರ್ಪಣೆಯು ೧೩''ವ್ರತ ಕಥಾಗಳನ್ನು'' ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮತ್ತು ೧೩ ನೇ ಕಥೆಯು ''ಅಧಿಕಕ್ಕೆ'' (ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ೩ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳು ಇರುತ್ತದೆ). ಈ ವ್ರತದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯೆಂದರೆ ಆ ಮಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಸಂಕಷ್ಟ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ - ೧೩ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠಗಳು {| class="wikitable" !ತಿಂಗಳು ! ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಗಣೇಶನ ಹೆಸರು ! ಪೀಠದ ಹೆಸರು |- | ಚೈತ್ರ | ವಿಕಟ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ವಿನಾಯಕ ಪೀಠ |- | ವೈಶಾಖ | ಚಣಕ್ರರಾಜ ಏಕದಂತ ಗಣಪತಿ | ಶ್ರೀಚಕ್ರ ಪೀಠ |- | ಜೇಷ್ಠ | ಕೃಷ್ಣ ಪಿಂಗಲ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಗಣಪತಿ ಪೀಠ |- | ಆಷಾಢ | ಗಜಾನನ ಗಣಪತಿ | ವಿಷ್ಣು ಪೀಠ |- | ಶ್ರವಣ | ಹೇರಂಬ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಗಣಪತಿ ಪೀಠ |- | ಭಾದ್ರಪದ | ವಿಘ್ನರಾಜ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಪೀಠ |- | ಆಶ್ವಯುಜ | ವಕ್ರತುಂಡ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಪೀಠ |- | ಕಾರ್ತಿಕಾ | ಗಣದೀಪ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಶಿವ ಪೀಠ |- | ಮಾರ್ಗಶಿರ | ಅಕುರಾತ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ದುರ್ಗಾ ಪೀಠ |- | ಪುಷ್ಯ | ಲಂಬೋದರ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಸೌರ ಪೀಠ |- | ಮಾಘ | ದ್ವಿಜಪ್ರಿಯ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇವ ಪೀಠ |- | ಫಾಲ್ಗುಣ | ಬಾಲಚಂದ್ರ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ಆಗಮ ಪೀಠ |- | ಅಧಿಕ ( ಅಂತರ ತಿಂಗಳು ) | ವಿಭುವನ ಪಾಲಕ ಮಹಾ ಗಣಪತಿ | ದೂರ್ವ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರ ಪೀಠ |} ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ಪಾರ್ವತಿ|ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳಿಗಿಂತ ತನ್ನ ಮಗ ಗಣೇಶನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು [[ಶಿವ]] ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಗಣೇಶನನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟದ ದೇವರು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. == ದಂತಕಥೆ ==   ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥೆಗಳು ಗಣೇಶನನ್ನು ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಅರಿಶಿನದ ಲೇಪನದಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಆಕೃತಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದಳು. ಅವಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಶಿವನು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಗಣೇಶ ಶಿವನ ಹಾದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದನು. ಶಿವನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹುಡುಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಮಗ ಸತ್ತದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಪಾರ್ವತಿ ತನ್ನ ಮಗ ಸತ್ತದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಬೇಸರಗೊಂಡಳು. ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಶಿವನು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಬದುಕಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಶಿವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಪ್ರಾಣಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಕೇಳಿದನು. ಗಣೇಶನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಆನೆ ಮರಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಿವನು ಹುಡುಗನನ್ನು "ಗಣೇಶ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು ( ''ಗಣ-ಈಶ'' : ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ) ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣೇಶನನ್ನು ಆನೆಯ ತಲೆಯ ದೇವರಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/hmvp/hmvp35.htm|title=Hindu Mythology, Vedic and Puranic: Chapter VIII. Sons of Siva and Pārvati}}</ref> == ದಿನಾಂಕ == [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ತಿಂಗಳ ಪೌರ್ಣಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ (ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷ) ನಂತರ ಪ್ರತಿ ೪ ನೇ ದಿನದಂದು ಸಂಕಷ್ಟ ಚತುರ್ಥಿ ಬರುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಜಮ್ಮುವಿನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ]] [[ಮಾಘ ಮಾಸ|ಮಾಘ]] ಮಾಸದ [[ಪಕ್ಷ|ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದಂದು ಈ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ರಾತ್ರಿ [[ಚಂದ್ರ (ದೇವತೆ)|ಚಂದ್ರನಿಗೆ]] ''ಅರ್ಘ್ಯ'' ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ''ಬುಗ್ಗ'' (ತಿಲ್ ಬೆಲ್ಲ ಮಿಶ್ರಣ) ಮತ್ತು ಮೂಲಂಗಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ps61AAAAIAAJ&q=%E0%A4%AD%E0%A5%81%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE+|title=Ḍuggara dā sāṃskr̥taka itihāsa|date=1985|publisher=Je. eṇḍa Ke. Akaiḍamī ôpha Ārṭa, Kalcara, eṇḍa Laiṅgvejiza|language=hi}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vgo9AAAAMAAJ&q=%E0%A4%AD%E0%A5%81%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%BE+|title=Ḍuggara kī saṃskr̥ti|last=Nirmohī|first=Śiva|date=1988|publisher=Narendra Pabliśiṅga Hāusa|language=hi}}</ref> [[File:Food offerings to Hindu God Lord Ganesha during sankashta chaturthi vrata.jpg|thumb|food offerings to Hindu God Lord Ganesha during sankashta chaturthi vrata, performed on 4'th day after full moon day every month]] [[File:Modaka, sweet dish offering to Hindu God Lord Ganesha.jpg|thumb|modaka, sweet dish offering to Hindu God Lord Ganesha]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Infobox holiday with missing field]] [[ವರ್ಗ:Infobox holiday (other)]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 5kwdfyx8ehyyiqf0ocpdqv945ui0j3o 10 146954 1375863 1258067 2026-06-26T14:36:12Z A826 72368 -closed project 1375863 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು/1/styles.css" /> {{plainlist}} <div class="MainPageSisterProjects__heading">ಭಾಷಾ ವಿಷಯ ಯೋಜನೆಗಳು</div> <ul id="sister-projects-list"> <li> <div>[[File:Wikibooks-logo.svg|35px|link=b:|ವಿಕಿ ಬುಕ್ಸ್|alt=ವಿಕಿ ಬುಕ್ಸ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:b:|ವಿಕಿ ಬುಕ್ಸ್]]<br/>ಉಚಿತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಗಳು</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiquote-logo.svg|35px|link=q:|ವಿಕಿಕೋಟ್|alt=ವಿಕಿಕೋಟ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:q:|ವಿಕಿಕೋಟ್]]<br/>ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಸಂಗ್ರಹ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikisource-logo.svg|35px|link=s:|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್|alt=ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:s:|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್]]<br/>ಉಚಿತ-ವಿಷಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikiversity logo 2017.svg|41px|link=v:|ವಿಕಿವರ್ಸಿಟಿ|alt=ವಿಕಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:v:|ವಿಕಿವರ್ಸಿಟಿ]]<br/>ಉಚಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಪರಿಕರಗಳು</div> </li> <li> <div>[[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|35px|link=voy:|ವಿಕಿವಾಯೇಜ್|alt=ವಿಕಿವಾಯೇಜ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:voy:|ವಿಕಿವಾಯೇಜ್]]<br/>ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ</div> </li> <li> <div>[[File:Wiktionary-logo-v2.svg|35px|link=wikt:|ವಿಕ್ಷನರಿ |alt=ವಿಕ್ಷನರಿ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:wikt:|ವಿಕ್ಷನರಿ ]]<br/>ಶಬ್ದಕೋಶ</div> </li> </ul> <div class="MainPageSisterProjects__heading">ಬಹುಭಾಷಾ ವಿಷಯ ಯೋಜನೆಗಳು</div> <ul id="sister-projects-list"> <li> <div>[[File:Commons-logo.svg|31px|link=c:|ಕಾಮನ್ಸ್|alt=ಕಾಮನ್ಸ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:c:|ಕಾಮನ್ಸ್]]<br/>ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಂಗ್ರಹ</div> </li> <li> <div>[[File:MediaWiki-2020-icon.svg|35px|link=mw:|ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ|alt=ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:mw:|ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ]]<br/>ವಿಕಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikimedia-logo.svg|35px|link=m:|ಮೆಟಾವಿಕಿ|alt=ಮೆಟಾವಿಕಿ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:m:|ಮೆಟಾವಿಕಿ]]<br/>ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಂಯೋಜನೆ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikidata-logo.svg|47px|link=d:|ವಿಕಿಡಾಟ|alt=ವಿಕಿಡಾಟ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:d:|ವಿಕಿಡಾಟ]]<br/>ಉಚಿತ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikifunctions-logo-en.svg|31px|link=c:|ವಿಕಿಫಂಕ್ಷನ್ಸ್|alt=ವಿಕಿಫಂಕ್ಷನ್ಸ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[:f:|ವಿಕಿಫಂಕ್ಷನ್ಸ್]]<br/>ಕೋಡ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ</div> </li> <li> <div>[[File:Wikispecies-logo.svg|35px|link=species:|ವಿಕಿ ಸ್ಪೀಷೀಸ್|alt=ವಿಕಿ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ ಲೋಗೋ]]</div> <div>[[wikispecies:|ವಿಕಿ ಸ್ಪೀಷೀಸ್]]<br/>ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿ</div> </li> </ul> {{endplainlist}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> grdkcilo4y9frgg4t6s9xxptegdokc0 0 148036 1375874 1357093 2026-06-26T19:58:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375874 wikitext text/x-wiki '''ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಷನ್ ಉದ್ಯಮವು''' ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ 2D ಅನಿಮೇಷನ್, 3D ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="nasscom.org">[https://web.archive.org/web/20090126231537/http://www.nasscom.org/download/animation_fact.pdf Animation Fact]. [[NASSCOM]].</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MgkTwH5c_fY|title=Clair Weeks- Pioneer of Indian Animation|website=YouTube}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.telugufirst.com/2013/10/26/hyderabad-a-global-hub-for-animation-and-gaming|title=Hyderabad a global hub for animation and gaming|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200446/http://www.telugufirst.com/2013/10/26/hyderabad-a-global-hub-for-animation-and-gaming|archive-date=2013-10-29|access-date=2013-10-26}}</ref> ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬಾಂಬಿ|ಬಾಂಬಿಯಲ್ಲಿ]]'' ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಆನಿಮೇಟರ್ ಕ್ಲೇರ್ ವೀಕ್ಸ್, ಅಮೆರಿಕಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರ ಮಿಷನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ದೇಶದ ಮೊದಲ [[ಅನಿಮೇಶನ್|ಅನಿಮೇಷನ್]] ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-09-05-mn-40834-story.html|title=Clair Weeks; Longtime Disney Animator|access-date=20 January 2020|agency=Los Angeles Times}}</ref> ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು, ಅವರ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣವು ''ದಿ ಬ್ಯಾನಿಯನ್ ಡೀರ್'' (೧೯೫೭) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹಿರಿಯ ಆನಿಮೇಟರ್ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಡಿವಿಷನ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿರುವ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''ಏಕ್ ಅನೇಕ್ ಔರ್ ಏಕ್ತಾ'', ಇದು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0156504/|title=Ek Anek Aur Ekta|date=11 October 1974|website=IMDb}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hamaraforums.com/lofiversion/index.php/t132.html|title=Board Message|publisher=Hamaraforums.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717040806/http://www.hamaraforums.com/lofiversion/index.php/t132.html|archive-date=2011-07-17|access-date=2010-12-31}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏಕತೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಒಂದು ನೀತಿಕಥೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಸರ್ಕಾರಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾದ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯು ''ಘಾಯಾಬ್ ಆಯಾ'', ಇದು ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸುದ್ಧಸತ್ತ್ವ ಬಸು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ 3D ಮತ್ತು VFX ಅನ್ನು ಅನಿಮೇಷನ್ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ''ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವ್ಯೋಮ್‌ಗಾಗಿ'' ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ 3D ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''ರೋಡ್‌ಸೈಡ್ ರೋಮಿಯೋ'', ಯಶ್ ರಾಜ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿಯ ಭಾರತೀಯ ವಿಭಾಗದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಜುಗಲ್ ಹಂಸರಾಜ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.disney.in/movies/roadsideromeo/home.html|title=Official Website: Roadside Romeo|date=2008-10-24|publisher=Disney.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216091551/http://www.disney.in/movies/roadsideromeo/home.html|archive-date=2010-12-16|access-date=2010-12-31}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನಿಮೇಷನ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಅನಿಮೇಶನ್‌ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳಾದ ನೆರಳು ಬೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋಗಳು ಸಿನೆಮಾದ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದವು. ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ, ಗುಣಮೋಯ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಕೆಎಸ್ ಗುಪ್ತೆ ಮತ್ತು ಜಿಕೆ ಘೋಕ್ಲೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರವರ್ತಕರು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನಿಮೇಷನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಟ್ಟರು. ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಟೂನ್ಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು. === ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವ === ಅನಿಮೇಷನ್ ಹುಟ್ಟುವ ಮುಂಚೆಯೇ, ನೆರಳು-ಗೊಂಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದವು. [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ''ತೊಲು ಬೊಮ್ಮಲತಾ'' ("ಚರ್ಮದ ಬೊಂಬೆಗಳ ನೃತ್ಯ") ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://aptdc.gov.in/blog/tholu-bommalata/|title=Tholu Bommalata|website=aptdc.gov.in|publisher=Andhra Pradesh tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027163058/http://aptdc.gov.in/blog/tholu-bommalata/|archive-date=27 October 2016|access-date=30 October 2016}}</ref> ಬಳಸಿದ ಬೊಂಬೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು, ಬಹು ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದರರ್ಥ ಬಣ್ಣದ ನೆರಳುಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web|url=http://ccrtindia.gov.in/puppetforms.php|title=Puppet Forms|website=ccrtindia.gov.in|publisher=Centre for Cultural Resources and Training|access-date=30 October 2016|quote="The puppets are large in size and have jointed waist, shoulders, elbows and knees. They are coloured on both sides. Hence, these puppets throw coloured shadows on the screen."}}</ref> ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಂತಹ]] ವಿವಿಧ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":0" /> ''ಶಂಬರಿಕ್ ಖರೋಲಿಕಾ'' ಮತ್ತೊಂದು ಮನರಂಜನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸಿನಿಮಾದ ಯುಗಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದು.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.dsource.in/resource/story-indian-animation/long-ago|title=Long Ago|last=Prof. Tenali|first=Phani|last2=Agarwal|first2=Swati|website=dsource.in|series=The Story of Indian Animation|publisher=D'source|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110200758/http://www.dsource.in/resource/story-indian-animation/long-ago|archive-date=10 November 2016|access-date=30 October 2016}}</ref> "ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್" ಎಂಬ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಗಾಜಿನ ಸ್ಲೈಡ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹದೇವ್ ಗೋಪಾಲ್ ಪಟವರ್ಧನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪುತ್ರರು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮದನ್ ಮಾಧವ್ ರಾವ್ ವಿಟಾಲೆ ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಪಟವರ್ಧನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-life/once-upon-a-magic-lantern/article1086808.ece|title=Once Upon a Magic Lantern|last=Torcato|first=Ronita|date=25 December 2009|website=www.thehindubusinessline.com|publisher=Business Line, The Hindu|access-date=30 October 2016}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂಭಾಷಣೆ, ನಿರೂಪಣೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತದಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":1" /> ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು ೨೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೮೯೨ ರಂದು ಮುಂಬೈನ ಕಲ್ಯಾಣ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಭವ್ಯ ಪ್ರವಾಸವು ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೯೫ ರಂದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ೧೧ ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಸ್ಲೈಡ್‌ಗಳು ರಾಮಾಯಣ, ಸೀತಾ ಸ್ವಯಂವರ, ಮಹಾಭಾರತ, ಸತಿ ಅನಸೂಯ, ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, ಶೇಖರ್ ದಶರಥ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಸ್‌ನ ವಿವಿಧ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಸ್ ಸ್ಲೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಛತ್ರೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಸ್‌ನ ಮಾಲೀಕರು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಾದ [[ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ|ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು ಮಾಧವರಾವ್ ಧುರಂಧರ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":2" /> ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕಥೆಯು ೧೯೧೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಮೃದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ|ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರ]] ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ'' <ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.culturopedia.com/Cinema/silentera.html|title=Silent Films of India|website=www.culturopedia.com|series=Indian Cinema|publisher=Culturopedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20161023213153/http://www.culturopedia.com/Cinema/silentera.html|archive-date=23 October 2016|access-date=30 October 2016}}</ref> ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ರಾಜಾ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ'' ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name=":3" /> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Dadasaheb-Phalke|title=Dadasaheb Phalke|last=The Editors of Encyclopædia Britannica|website=britannica.com|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=30 October 2016}}</ref> ಫಾಲ್ಕೆ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ೧೯೧೨ ರ ಕಿರುಚಿತ್ರ ''ದಿ ಗ್ರೋತ್ ಆಫ್ ಎ ಪೀ ಪ್ಲಾಂಟ್'' ಸಮಯ-ನಷ್ಟದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು,<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.awn.com/animationworld/indias-growing-might|title=India's Growing Might|last=Sen|first=Jayanti|date=1 October 1999|website=awn.com|publisher=Animation World Network|access-date=30 October 2016|quote="Finally, after a lot of effort and struggle, he did make his first film, The Growth Of A Pea Plant, and again it was using stop-motion, i.e. time-lapse photography. So, did anyone realize that 1912 officially marked the beginning of Indian animation using the animation technique of time-lapse photography?"}}</ref> ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಫ್ರೇಮ್ ಶಾಟ್. ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಕಿರು ''ಅಗ್ಕಾಡ್ಯಾಂಚಿ ಮೌಜ್'' (ಮ್ಯಾಚ್ ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ''ಫನ್'' ) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.awn.com/mag/issue3.5/3.5pages/3.5lent.html|title=Ram Mohan and RM-USL: India's Change Agents of Animation|last=Dr. Lent|first=John A.|date=August 1998|website=awn.com|publisher=Animation World Magazine, Animation World Network|access-date=30 October 2016|quote="In 1915, the father of Indian cinema, Dhumdiraj Govind Phalke, produced the animated Agkadyanchi Mouj (Matchsticks' Fun), followed by Laxmicha Galicha (animated coins), and Vichitra Shilpa (again, inanimate animation). Because the war in Europe had slowed imports, including film, Phalke was forced into making shorter works than features, so he resorted to cartoons and documentaries."}}</ref> ಅವರು ಬಹುಶಃ ಎಮಿಲ್ ಕೋಲ್ ಅವರ ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|title=Animation Writing and Development|last=Wright|first=Jean Ann|publisher=Focal Press|year=2013|isbn=9781136144059|chapter=Chapter 2: The History of Animation|quote="Early in the twentieth century Dhundiraj Govind “Dadasaheb” Phalke made the first animated film in India, Agkadyanchi Mouj. He had probably seen Emile Cohl’s matchstick film."|via=safaribooksonline.com}}</ref> ಇದರ ನಂತರ ''ಲಕ್ಷ್ಮೀಚಾ ಗಲಿಚಾ'' (ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳು), ಮತ್ತು ''ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲ್ಪಾ'' (ನಿರ್ಜೀವ ಅನಿಮೇಷನ್). [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಯುರೋಪಿನ ಯುದ್ಧವು]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಮದುಗಳನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಫಾಲ್ಕೆ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":5" /> ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ''ಅಗ್ಕಡ್ಯಾಂಚಿ ಮೌಜ್'' ''ಮತ್ತು'' ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲ್ಪದಂತಹ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಕೃತಿಗಳು ಸಮಯದ ವಿನಾಶದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೯೩೨ <ref name="glimpses">[https://www.youtube.com/watch?v=sv5-YYesbUk "Glimpses of Indian Animation"], directed by R. Swamy, Films Division of India, 1997. Accessed on 17 October 2016. May have originally been titled "The Complete History of Indian Animation". </ref> ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ ''ಸೇತು ಬಂಧನದ'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಕೆ ಅವರ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಪಥದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಆನ್ ಎ ಮೂನ್‌ಲೈಟ್ ನೈಟ್'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.awn.com/mag/issue3.5/3.5pages/3.5lent.html|title=Ram Mohan and RM-USL: India's Change Agents of Animation|last=Dr.Lent|first=John A.|date=August 1998|website=awn.com|publisher=Animation World Magazine (issue 3.5), Animation World Network|access-date=30 October 2016|quote="The first Indian animated film with a soundtrack, On a Moonlit Night, was released in 1934, and credited to composer and orchestra leader R.C. Boral."}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ನಾಯಕ RC ಬೋರಲ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವು ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು.<ref name=":6">{{Cite web|url=http://www.awn.com/animationworld/neglected-queen-indian-animation|title=The Neglected Queen of Indian Animation|last=Sen|first=Jayanti|date=1 October 1999|website=awn.com|publisher=Animation World Network|access-date=30 October 2016}}</ref> ಗುಣಮೋಯ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಥಿಯೇಟರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ''ಪೀ ಬ್ರದರ್ಸ್'' ೨೩ ಜೂನ್ ೧೯೩೪ ರಂದು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ೩ ಮತ್ತು ೪ ನಿಮಿಷಗಳ ನಡುವೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಕಥಾವಸ್ತುವು ೫ ಬಟಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಟಾಣಿ-ಪಾಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬಟಾಣಿಗಳಿಂದ ಐದು ಸಣ್ಣ ಆಟಿಕೆಗಳಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಆಡುತ್ತವೆ. ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಕಥಾಹಂದರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದು ಡಿಸ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಾರಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪುಣೆ ಮೂಲದ ಪ್ರಭಾತ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪನಿಯ ''ಜಂಬು ಕಾಕಾ'' ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೪ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಕಿರುಚಿತ್ರವು ನರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ರಘುನಾಥ್ ಕೆ.ಕೇಲ್ಕರ್ ಅವರು ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="glimpses"/> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆ.ಎಸ್.ಗುಪ್ಟೆ ಮತ್ತು ಜಿ.ಕೆ.ಗೋಖಲೆ ಅವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾರ್ಟೂನ್ಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅನಿಮೇಷನ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ''ಶಿಕಾರ್'' ("ದ ಹಂಟ್") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ಇತರ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಕೋಲಾಪುರ್ ಸಿನಿಟೂನ್ಸ್‌ನ ''ಬಕಮ್ ಭಟ್'', ಮೋಹನ್ ಭವಾನಿಯವರ ''ಲಫಂಗಾ ಲಾಂಗೂರ್'' (೧೯೩೫), ಜಿಕೆ ಘೋಖ್ಲೆಯವರ ''ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಿಥ್'' (೧೯೩೯) ಮತ್ತು ಮಂದರ್ ಮಲಿಕ್ ಅವರ ''ಆಕಾಶ್'' ಪಟಾಲ್ (೧೯೩೯) ಸೇರಿವೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕೊರತೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. === ಆಧುನಿಕ ದಿನ === ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ <nowiki><br /></nowiki>೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ, ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಶೋಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುವ ಬದಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಶೋಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತ-ನಿರ್ಮಿತ ಸರಣಿ [[ಚೋಟಾ ಭೀಮ್|ಛೋಟಾ ಭೀಮ್]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಆದರೆ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು == ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಷನ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸೇರಿವೆ: * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾನ್-ಫೀಚರ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಅನಿಮೇಷನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸಮ್ಮಿಟ್, ಟೂಂಜ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರ]] * 24FPS ಅನಿಮೇಷನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮಾಯಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸಿನಿಮಾಟಿಕ್ಸ್ (MAAC) ಆಯೋಜಿಸಿದ <ref>{{Cite web|url=http://www.maacindia.com/images/press/TOI%20-%20Pg%2010%20-%20%5BCc%2060%5D%20Indian%20visual%20effects%20artists%20see%20light%20of%20recognition.jpg|title=Times Of India coverage of 24FPS|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106134505/http://www.maacindia.com/images/press/TOI%20-%20Pg%2010%20-%20%5BCc%2060%5D%20Indian%20visual%20effects%20artists%20see%20light%20of%20recognition.jpg|archive-date=2011-01-06|access-date=2010-12-31}}</ref> * TASI ವೀಕ್ಷಕರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (TVCA) * ಅನಿಫೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ * ದೆಹಲಿಯ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅನಿಮೇಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (AGAFA) (SAID) [ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ] * ಆರ್ಬಿಟ್ ಲೈವ್ ಮತ್ತು ಕಲಾಕಾರಿ, ಅರೆನಾ ಅನಿಮೇಷನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದೆ <ref>{{Cite web|url=http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37414/|title=Arena Orbit Live 2016 delves deep into the art of storytelling|publisher=India Education Diary.com|access-date=2016-01-28}}{{Dead link|date=January 2020|bot=InternetArchiveBot}}</ref> * ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಟ್ರೋಫಿಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2016/may/09/Animation-Masters-Summit-Concludes-934400.html|title=Animation Masters Summit Concludes|date=9 May 2016|website=The New Indian Express|publisher=Express Publications|access-date=10 November 2022}}</ref> == ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (CII) ಭಾರತೀಯ M&E ಅನ್ನು USD 100 ಶತಕೋಟಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು [https://www.cii.in/PressreleasesDetail.aspx?enc=lS3FqffKRza842rgIVgthUS4Hxu4IkAuRHSXibcXbPY= ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ AVGC ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ]. ಅನಿಮೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (TASI) ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಅನಿಮೇಷನ್ ಉತ್ಸವವಾದ ಅನಿಫೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ASIFA (ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡು ಫಿಲ್ಮ್ ಡಿ'ಆನಿಮೇಷನ್) ಯುನೆಸ್ಕೋ ಬೆಂಬಲಿತ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ CG ಮೀಟ್ ಅಪ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ದಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ABAI (Association of Bangalore Animation Industry), ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯೊಂದಿಗೆ, AVGC ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ (ಅನಿಮೇಷನ್, ವಿಷುಯಲ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್, ಗೇಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕ್ಸ್).<ref>[http://www.abai.in ABAI's official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111153/http://www.abai.in/ |date=2023-01-07 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://indiatechonline.com/it-happened-in-india.php?id=692|title=Karnataka, first Indian state to announce special policy, incentives, for animation and gaming industry|access-date=2023-01-07|archive-date=2023-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107111156/https://www.indiatechonline.com/it-happened-in-india.php?id=692|url-status=dead}}</ref> ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಇನ್ ದೆಹಲಿ (SAID) ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (MEAI) ಭಾರತೀಯ AVGC ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಕ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ನಿಯೋಗಗಳಿಗೆ MEAI ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. MESC, FICCI ಯ ಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಷನ್, VFX ಮತ್ತು ಇತರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು NSDC ಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.meai.in MEAI's official website]</ref> == ಉದ್ಯಮ == ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಷನ್ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ, ತಮ್ಮ ಅನಿಮೇಷನ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ದೇಶಗಳ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಮಾಡಲು ಅಪಾರ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನಿಮೇಷನ್ 3D ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ 2D ಅನಿಮೇಷನ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸಾಕಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಷನ್ ಉದ್ಯಮವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಲವಾರು ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು, VFX, ಆಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವೇತನ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಹ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.insightssuccess.in/growth-of-3d-animation-in-india/ Growth of 3D Animation in India]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಪಾನಿನ ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಹೌಸ್‌ಗಳು ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಕಂಟೆಂಟ್‌ನ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.animationxpress.com/latest-news/japan-is-scouting-for-partners-on-indian-shores/|title=Japan is scouting for partners on Indian shores|last=Iyer|first=Sidharth|date=10 March 2015|website=animationxpress.com|publisher=AnimationXpress|access-date=10 November 2022}}</ref> [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರ]], [[ಪುಣೆ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ದೇಶದ ಅನಿಮೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. == ಭಾರತೀಯ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಬಾನ್ಯನ್ ಡೀರ್'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸರಣಿ == == ಸಹ ನೋಡಿ ==   * [[ಅನಿಮೇಶನ್|ಅನಿಮೇಷನ್ ಉದ್ಯಮ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 48rgahnw3cc1q1oueuyy97c1njt07lb 0 151420 1375893 1355652 2026-06-27T10:07:34Z ~2026-37037-66 100203 1375893 wikitext text/x-wiki '''''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಬಿಬಿಕೆ)''''' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟಿವಿ ಶೋ [[:en:Bigg Boss| ಬಿಗ್ ಬಾಸ್]] ನ [[ಕನ್ನಡ]] ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web |title=Biggboss –Kanada – Endemol |url=http://endemolshineindia.in/key-shows/biggboss-kanada/ |access-date=11 September 2017 |website=endemolshineindia.in |language=en-US}}</ref> ಇದು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಚಾನೆಲ್ ಮೂಲಕ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)|ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] ನ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಂಡೆಮೊಲ್ ಶೈನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಬನಿಜಯ್ ಗ್ರೂಪ್ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] (ಈಗ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ) ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ <ref>{{Cite web |title=Sudeep to play Salman Khan in Kannada version of 'Bigg Boss' |url=Sudeep continues to be a host as of sixth season in 2019 http://zeenews.india.com/entertainment/regional/sudeep-to-play-salman-khan-in-kannada-version-of-bigg-boss_128946.html |access-date=6 October 2015 |website=zeenews.india.com}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 February 2013 |title='BIGG BOSS' GETS KANNADA MAKEOVER |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-bigg-boss-gets-kannada-makeover-1805693 |access-date=6 October 2015 |website=www.dnaindia.com}}</ref> ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಅನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು [[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ]] ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannada 8: Host Kiccha Sudeep reveals the logo of the upcoming season - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-8-host-kiccha-sudeep-reveals-the-logo-of-the-upcoming-season/articleshow/80504765.cms |access-date=2021-01-28 |website=The Times of India |language=en}}</ref> {{Infobox television | image = [[ಚಿತ್ರ:Bigg Boss Kannada Logo.jpg|thumb|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಸೀಸನ್ 12ರ ಪೋಸ್ಟರ್ ಜೊತೆ ನಿರೂಪಕ ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ]] | name = ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ | image_size = | caption = | genre = ನಾನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ | creator = | based_on = [[:en:Big Brother (American TV series) | ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] | inspired_by = | developer = | writer = | narrated = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = 12 | num_episodes = 1241 <!-- as of 28 January 2026 --> | list_episodes = | producer = ಎಂಡೆಮೊಲ್ ಶೈನ್ ಇಂಡಿಯಾ | location = ಇನೋವೇಟಿವ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | camera = ಮಲ್ಟೀ ಕ್ಯಾಮೆರಾ | runtime = | network = [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ|ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] <br>{{small|(ಸೀಸನ್ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 1)|1]])}}<br>[[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]<br>{{small|(ಸೀಸನ್ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)|2]])}}<br>[[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]<br>{{small|([[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 3)| 3]],[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 4)|4]],[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 7)|7]],[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 8)|8]],[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 9)|9]],[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 10)|10]], [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 11)|11]] & [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)| 12 ]] )}}<br>[[ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್]]<br>{{small|(ಸೀಸನ್ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 5)|5]] & [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 6)|6]])}} | picture_format = | released = 2013 | first_aired = 24 ಮಾರ್ಚ್ 2013 | last_aired = 18 ಜನವರಿ 2026 | related = ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಮಿನಿ, [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಒಟಿಟಿ_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_1)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ OTT]] }} == 'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್' ಮನೆ == ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್‌ಗೆ 'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್' ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆಯು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ಪುಣೆ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲೋನಾವಾಲಾದಲ್ಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಇನ್ನೋವೇಟಿವ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡದ ಮುಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳಿಗೂ ಮನೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ ಒಂದು ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ನ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಳವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ನಾಯಕತ್ವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಎರಡನೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಪ್ರತಿ ವಾರ ನಾಯಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾರದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆ. ನಾಯಕನಿಗೆ ಅವನ/ಆಕೆಯ ನಾಯಕತ್ವದ ವಾರದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲು ಅಥವಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವಾರಕ್ಕೆ 'ಲಗ್ಸುರಿ ಬಜೆಟ್' ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ಗಳು ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಮನೆಯು ಯಾವುದೇ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ (ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕ ಸುದೀಪ್ ಅವರು ಟಿವಿ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸುವ ದಿನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ದೂರವಾಣಿಗಳಿಲ್ಲ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ, ಗಡಿಯಾರಗಳಿಲ್ಲ, ಬರೆಯಲು ಯಾವುದೇ ಲೇಖನಗಳಿಲ್ಲ, [[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)|ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. 22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 ರಂದು ಮನೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೂದಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಆರನೇ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. <ref name="bb">{{Cite web |title=Bigg Boss |url=http://endemol.co.in/what-we-do/non-fiction/big-boss/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728225652/http://endemol.co.in/what-we-do/non-fiction/big-boss/ |archive-date=28 July 2010 |access-date=20 December 2010 |publisher=Endemol}}</ref> === 'ಕಣ್ಣು' ಲೋಗೋ === ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮತ್ತು [[ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)|ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್]] ಶೋಗಳಂತೆಯೇ ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್ ತನ್ನದೇ ಆದ 'ಐ' ಲೋಗೋವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ETV ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ತನ್ನ ಹಿಂದಿ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಆರನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಲೋಗೋವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಮಿಂಚಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರಳೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ SMPTE ಬಣ್ಣದ ಬಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್, [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸುವರ್ಣ ಟಿವಿಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ 'ಬಿಸಿ' (ಕಿತ್ತಳೆ) ಮತ್ತು 'ಶೀತ' (ನೀಲಿ) ಬದಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೀಸಲಾದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಲೋಗೋದಲ್ಲಿ 'ಕಣ್ಣಿನ' ಕೆಳಗೆ 'ಸೀಸನ್ 2' ಪಠ್ಯ ಇತ್ತು. ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್‌ ಈ-ಟಿವಿಗೆ ಮರಳಿತು, ನಂತರ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಎಂದು ಮರು-ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಬಳಸಿದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸುಂಟರಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರಳೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕಣ್ಣನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೀಸನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಲೋಗೋದ ಭಾಗವಾಗಲು ಸೀಸನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಹೊಸ 'ಐ' ನೊಂದಿಗೆ ಮೇಕ್-ಓವರ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಭವಿಷ್ಯದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಬಲವಾದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಋತುವಿನ ಟೆಕ್ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ. ಈ ಲೋಗೋವನ್ನು ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ ಯುಕೆ 15 ನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡದ 5 ನೇ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ ಯುಕೆ 14 ನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ದೂರದರ್ಶನ ಸೆಟ್‌ಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ SMPTE ಬಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇತುಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಬಹುವರ್ಣದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಬೀರುಗಳು, ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಅರ್ಧ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೋಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಕಣ್ಣಿನ ಹಿಂದೆ ಪಟಾಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಛಾಯೆ. 6 ನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ, ಲೋಗೋಗಾಗಿ 'ಐಸ್-ಫೈರ್' ಥೀಮ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ 7 ನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಲೋಗೋವನ್ನು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಬಿಗ್ ಬ್ರದರ್ ಯುಕೆ 20 ನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮನೆಯ ನಿಯಮಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web |last=Malvika Nanda |date=9 October 2010 |title=Lights or not, camera, action |url=http://www.hindustantimes.com/Lights-or-not-camera-action/Article1-610659.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101130185739/http://www.hindustantimes.com/Lights-or-not-camera-action/Article1-610659.aspx |archive-date=30 November 2010 |access-date=20 December 2010 |publisher=Hindustan Times}}</ref> ಸ್ಪರ್ದಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೆಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮನೆಯವರು ಹಾಳು ಮಾಡಬಾರದು ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಾರದು. ಅನುಮತಿಸಿದಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತಿಲ್ಲ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳು ಹೋದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮಲಗಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಮದ್ಯಪಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮನೆಯವರು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಮನೆಯ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನೆಯವರ ಮೇಲೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ; ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. === ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ === ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವು ಕಡ್ಡಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರದ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸದ ಹೊರತು ಎಲ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಇಬ್ಬರು ಇತರ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗರಿಷ್ಟ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು SMS ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಾರಾಂತ್ಯದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವಾರದ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ನೇರವಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬಹುದು. 'ಇಮ್ಯೂನಿಟಿ' ಪಡೆದ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಾರದ ನಾಯಕನಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನೀಡಿದ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಳಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ನಾಯಕನು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇಲೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಲು ಮನೆಯವರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. === ಹೌಸ್ ನಾಯಕತ್ವ === ಮನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ನಾಯಕನಿಗೆ ಐಷಾರಾಮಿ ಸಿಂಗಲ್ ಬೆಡ್‌ರೂಮ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಈಜುಕೊಳ, ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಧ್ವನಿ-ನಿರೋಧಕ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು 'ಕನ್ಫೆಷನ್ ರೂಮ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕರೆಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="rediff">{{Cite web |last=Rajul Hegde |date=8 October 2009 |title=What really goes on in Bigg Boss house? |url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/oct/08/slide-show-1-sneak-peek-into-bigg-boss-house.htm |access-date=20 December 2010 |publisher=[[Rediff]]}}</ref> ಸೀಸನ್ 2 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಹಸ್ಯ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವರನ್ನು ಒಂದು ವಾರ ಅಥವಾ ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಈ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಪ್ರಸಾರ === '''''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ''''' ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಐದನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಸೀಸನ್ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಸೀಸನ್ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಏಳನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು [[ವೂಟ್|ವೂಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ]] ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆತಿಥೇಯರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಳನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಶನಿವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. {| class="wikitable" style="text-align:center;" !ಸೀಸನ್ ! {{Nowrap|Monday}} ! {{Nowrap|Tuesday}} ! {{Nowrap|Wednesday}} ! {{Nowrap|Thursday}} ! {{Nowrap|Friday}} ! {{Nowrap|Saturday}} ! {{Nowrap|Sunday}} |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 1)|1]] - [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)|2]]''' | colspan="7" | '''8:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 3)|3]] - [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 4)|4]]''' | colspan="7" | '''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 10:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 5)|5]] - [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 6)|6]]''' | colspan="7" | '''8:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 7)| 7]]''' | colspan="7" | '''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 10:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 8)|8]]''' | colspan="5" | '''9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' | colspan="2" | '''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 10:30&nbsp;ಸಂಜೆ''' |- | '''ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್''' | colspan="7" | '''9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''ಮಿನಿ ಸೀಸನ್''' | colspan="7" | '''10:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 11:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- | '''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 9)|9]] ''' | colspan="5" | '''9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' | colspan="3" | '''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ - 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- |'''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 10)|10]]''' | colspan="5" |'''9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ – 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' | colspan="3" |'''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ – 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- |- |'''[[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 11)|11]]''' | colspan="5" |'''9:30&nbsp;ರಾತ್ರಿ – 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' | colspan="3" |'''9:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ – 11:00&nbsp;ರಾತ್ರಿ''' |- |} == ಸೀಸನ್‌ಗಳ ಸಾರಾಂಶ == === ಸೀಸನ್ 1 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 1)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 1]]''''' </small> ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅನೇಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ ಆರನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ದೃಶ್ಯ ಅಂಶಗಳು, ಮನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. '''''<nowiki/>'ಹೌದು ಸ್ವಾಮಿ!'<nowiki/>''''' ('ಹೌದು ಸರ್!') ಅನ್ನು ಈ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಸ್ಲೋಗನ್ ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಥೀಮ್ ಹಾಡನ್ನು [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. 8 ರಿಂದ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶನಿವಾರದವರೆಗೆ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು&nbsp;ರಾತ್ರಿ 9 ರಿಂದ&nbsp;pm, 24 ಮಾರ್ಚ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿತ್ತು. ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ '''''<nowiki/>' ವಾರದ ಕಥೆ ಕಿಚ್ಚನ ಜೊತೆ'<nowiki/>''''' ('ವಾರದ ಕಥೆ ಕಿಚ್ಚನೊಂದಿಗೆ') ನಂತರ ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಗುರುವಾರದವರೆಗೆ ಟಾಸ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮರುದಿನದ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆ '''''<nowiki/>'ಸೂಪರ್ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ವಿತ್ ಸುದೀಪ್'<nowiki/>''''' ನಲ್ಲಿ [[ಸುದೀಪ್]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರವು [[ಸುದೀಪ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅತಿಥಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನೋಡದ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಅನ್ ಸೀನ್'<nowiki/>''''' ರಾತ್ರಿ 11 ರಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. &nbsp;ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12&nbsp;ನಾನು ವಾರದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು 30 ಜೂನ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಸೀಸನ್ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅದೇ ಸಮಯದ ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್'''''' ಅನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 2 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_2)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 2]]''''' </small> ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸುವರ್ಣಕ್ಕೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮನೆಯನ್ನು ಈ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಹೊಸ ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] ಅವರ ಗಾಯನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಋತುವಿನ ಘೋಷವಾಕ್ಯ '''''<nowiki/>'ತಮಷೇನೆ ಅಲ್ಲಾ!'<nowiki/>''''' ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಸೀಸನ್ 29 ಜೂನ್ 2014 ರಂದು ಹೌಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ಸಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹೊಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡುವುದ್ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಭಾನುವಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ವಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಸುದೀಪ್ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಎವಿಕ್ಷನ್ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳು, '''''<nowiki/>'ಕಿಚ್ಚಿನಂತ ಕಥೆ ಕಿಚ್ಚನ ಜೊತೆ'<nowiki/>''''' ('ಕಿಚ್ಚನ ಜೊತೆಗಿನ ಕಥೆ') ಶನಿವಾರದಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಂದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರದಂದು '''''<nowiki/>'ಸಕ್ಕತ್ ಸಂಡೇ ವಿತ್ [[ಸುದೀಪ್]]'<nowiki/>''''' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರಗಳು. ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಣದ ವಿಷಯ, '''''<nowiki/>'ಇನ್ನು ಇದೇ ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ!'''''' 11 ರಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು&nbsp;ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12&nbsp;ನಾನು ವಾರದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ. ವಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಸೀಸನ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ, '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್' ಅನ್ನು''''' ಅದೇ ಸಮಯ-ಸ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 3 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_3)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 3]]''''' </small> ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಮರಳಿತು, ನಂತರ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ETV ಕನ್ನಡದಿಂದ]] [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ]] ಮರು-ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಇನ್ನೋವೇಟಿವ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಅವತರಣಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಮನೆಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಳಗೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಇದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಥೀಮ್ ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೋಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೀಸನ್ ಬಳಸಿದೆ. ಈ ಸೀಸನ್ 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.'''''<nowiki/>'ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಾಗ ಇಲ್ಲ!'<nowiki/>''''' ಎಂಬುವುದು ಈ ಸೀಸನ್‌ನ ಘೋಷವಾಕ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಭಾನುವಾರದವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಾರಿ ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ಗಂಟೆ ತಡವಾಗಿ. ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಸಮಯ-ಸ್ಲಾಟ್ 9 ರಿಂದ&nbsp;ರಾತ್ರಿ 10 ರವರೆಗೆ&nbsp;ವಾರದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ . ಎವಿಕ್ಷನ್ ಎಪಿಸೋಡ್, '''''<nowiki/>'ವಾರದ ಕಥೆ ಕಿಚ್ಚನ ಜೊತೆ'''''' ಹಿಂತಿರುಗಿತು ಮತ್ತು ಶನಿವಾರದಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರದಂದು '''''<nowiki/>'ಸೂಪರ್ ಸಂಡೆ ವಿತ್ [[ಸುದೀಪ್]]' ನೊಂದಿಗೆ''''' ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸೀಸನ್ 3 ರ '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್' ಅನ್ನು''''' [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್‌ನ ಹಳೆಯ ಸ್ಪರ್ದಿ ರಿಷಿಕಾ ಸಿಂಗ್ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವು 31 ಜನವರಿ 2016 ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 4 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_4)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 4]]''''' </small> ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಆಗಿತ್ತು. '''''<nowiki/>'ಕಂದಿರೋ ಮುಖಗಳ ಕಾಣದೆ ಇರೋ ಮುಖ!'<nowiki/>''''' ('ನೋಡಿದ ಮುಖಗಳ ಕಾಣದ ಮುಖಗಳು!') ಎಂಬುದು ಈ ಸೀಸನ್‌ನ ಘೋಷವಾಕ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಸೀಸನ್ 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 ರಂದು ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ನ ಸಮಯ-ಸ್ಲಾಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಭಾನುವಾರದ '''''<nowiki/>'ಸೂಪರ್ ಸಂಡೆ ವಿತ್ [[ಸುದೀಪ್]]'<nowiki/>''''' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ನ ಸ್ವರೂಪವು ಒಂದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಸೀಸನ್‌ಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತದಾನವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನೋಡದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 10 ರಿಂದ ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನೆಲ್ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ನಲ್ಲಿ]] '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ನೈಟ್ ಶಿಫ್ಟ್'<nowiki/>''''' ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣದ ತುಣುಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 3 ನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಹಳೆಯ ಸ್ಪರ್ದಿ ರೆಹಮಾನ್ ಹಸೀಬ್ ಅವರು ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ಅನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ವಿಯಾಕಾಂ 18|Viacom 18]] ರ [[ಓವರ್-ದಿ-ಟಾಪ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆ|OTT]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ [[ವೂಟ್|Voot]] ನಲ್ಲಿ, ಎರಡು ವಿಶೇಷವಾದ ಕಿರು-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು (Voot Shorts ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತು; ಎರಡನ್ನೂ ರೆಹಮಾನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದರು. '''''<nowiki/>'ದೊಡ್ಡಮನೆ ಸುದ್ದಿ'<nowiki/>''''' ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಮೊದಲು ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಿತ್ತು. '''''<nowiki/>'ತೆರೆಮರೆಯ ಕಥೆ'<nowiki/>''''' ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಮೂಲ ಕಂತುಗಳು. ಪ್ರತಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ '''''<nowiki/>'ಜಸ್ಟ್ ಮಾತಲ್ಲಿ'''''' ('ಜಸ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಟಾಕ್ಸ್') ನಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಆಂತರಿಕ ಅನುಭವದ ಕುರಿತು ರೆಹಮಾನ್ 30 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು, ಇದು ಮತ್ತೊಂದು [[ವೂಟ್]] ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವು 29 ಜನವರಿ 2017 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಅಂತಿಮ 14 ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]], [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ |ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ಎಚ್‌ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸೀಸನ್‌ನ '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಆಟೋಗ್ರಾಫ್' ಅನ್ನು''''' ಇದೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಹಳೆಯ ಸ್ಪರ್ದಿ ನಿರಂಜನ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ [[ವೂಟ್|Voot]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 5 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 5)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 5]]''''' </small> ಐದನೇ ಸೀಸನ್‌ನನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್]] <ref>{{Cite web |title=Colors Super |url=https://www.facebook.com/ColorsSuper/photos/a.632890860218180.1073741829.622443414596258/850798288427435/?type=3&theater |access-date=25 September 2017 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು <ref>{{Cite news |title=Bigg Boss season 5 to go on air from October 15 – Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-season-5-to-go-air-from-october-15/articleshow/60804083.cms |access-date=25 September 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Colors Super |url=https://www.facebook.com/ColorsSuper/videos/849831051857492/ |access-date=25 September 2017 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ಈ ಸೀಸನ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯನ್ನು 30 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 8:00 ರಿಂದ ವಾರವಿಡೀ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿ 9:30&nbsp; ವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು&nbsp;. ಈ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸೇರ್ಪಡೆಯೆಂದರೆ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡಿಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news |title=Here's your chance to enter into Bigg Boss house – Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/heres-your-chance-to-enter-bigg-boss-house/articleshow/59470029.cms |access-date=10 July 2017}}</ref> <ref>{{Cite news |date=7 July 2017 |title=Grab Your Only Chance To Be A Participant On The Reality Show, Bigg Boss Kananda Season 5 |language=en |work=www.filmibeat.com |url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2017/apply-online-for-bigg-boss-kannada-season-5-264880.html |access-date=10 July 2017}}</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ವರೂಪವು ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಆದರೆ ಭಾನುವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. '''''<nowiki/>'ಸೂಪರ್ ಸಂಡೆ ವಿತ್ ಸುದೀಪ'<nowiki/>''''' ಸಂಚಿಕೆಗಳು '''''<nowiki/>'ಕಿಚ್ಚನ ಸಮಯ'<nowiki/>''''' ('ಕಿಚ್ಚನ / ಅಡುಗೆ ಸಮಯ') ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಕುಕರಿ ಶೋ ಆಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸುದೀಪ್]], ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾದ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಅತಿಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು '''''<nowiki/>'ಕಾಣದ ಅವಾಂತರ'<nowiki/>''''' ('ಕಾಣದ ಉಪದ್ರವ') / '''''<nowiki/>'ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು'''''' ('ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು') ಮತ್ತು '''''<nowiki/>'ಡೀಪ್ ಆಗಿ ನೋಡಿ' ಎಂಬ''''' ಎರಡು ಕಿರು-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ [[ವೂಟ್|Voot]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಿಬರಹ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತದಾನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ [[ವೂಟ್]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 6 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_6)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 6]]''''' </small> ಆರನೇ ಸೀಸನ್ 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು <ref>{{Cite web |title=Meet the probable contestants of Bigg Boss Kannada season 6 – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/meet-the-probable-contestants-of-bigg-boss-kannada-season-6/articleshow/66292622.cms |access-date=22 April 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ [[ವೂಟ್]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಡಿಷನ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ (ಸಾಮಾನ್ಯರು) ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು; ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ 9 ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು 9 ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. '''''<nowiki/>'ಡೀಪ್ ಆಗಿ ನೋಡಿ'<nowiki/>''''' ('ಆಳವಾಗಿ ನೋಡಿ'), '''''<nowiki/>'ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು'<nowiki/>''''' ('ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು'), '''''<nowiki/>'Voot ವೀಕ್ಲಿ'<nowiki/>''''', '''''<nowiki/>'Voot Friday'<nowiki/>''''' ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾದ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ [[ವೂಟ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಏಕೀಕರಣವು ಆಳವಾಗಿದೆ., '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಇನ್'<nowiki/>''''' ಮತ್ತು '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್'<nowiki/>''''' . '''''<nowiki/>'Bigg Prashne'''''' ('Bigg Question') [[ವೂಟ್]] ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಶನಿವಾರದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಸುದೀಪ್]] ಅವರು ಆಯ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸೀಸನ್‌ [[ವೂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಓಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ [[ವೂಟ್]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 7 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 7)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 7]]''''' </small> ಏಳನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ]] ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ 'ಆಲ್-ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ' ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮರು-ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannada 7 to premiere on October 13 – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-7-to-premiere-on-october-13/articleshow/71359528.cms |access-date=1 October 2019 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. 18 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಸಮಯ-ಸ್ಲಾಟ್ ಅನ್ನು 9:00 ಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು&nbsp;ರಾತ್ರಿ 10:30&nbsp;[[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ಎಚ್‌ಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಸಿಮುಲ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ pm. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ [[ವೂಟ್]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮತದಾನವು [[ವೂಟ್]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು '''''<nowiki/>'ಡೀಪ್ ಆಗಿ ನೋಡಿ'<nowiki/>''''' ('ಆಳವಾಗಿ ನೋಡಿ'), '''''<nowiki/>'ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು'<nowiki/>''''' ('ಕಾಣದ ಕಥೆಗಳು'), '''''<nowiki/>'ಬಿಗ್ ಇನ್'<nowiki/>''''', '''''<nowiki/>'Voot ವೀಕ್ಲಿ'<nowiki/>''''' ಮತ್ತು '''''<nowiki/>'<nowiki/>''''' ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. '''''ವೂಟ್ ಫ್ರೈಡೇ'<nowiki/>''''' ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. '''''<nowiki/>'Voot Fryday'<nowiki/>''''' ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಶುಕ್ರವಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು '''''<nowiki/>'ವೀಡಿಯೊ ವಿಚಾರ'''''' ಮೂಲಕ, Voot ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆಯ್ದ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಎವಿಕ್ಷನ್ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು 2 ಅಥವಾ 3 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಭಾನುವಾರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ ಶನಿವಾರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === ಸೀಸನ್ ̈8 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_8)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 8]]'''''</small> ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಗೇಮ್ ಶೋ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ ಎಂಟನೇ ಸೀಸನ್ 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಬನಿಜೇ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಎಂಡೆಮೋಲ್ ಶೈನ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್‌ನಂತೆ ಈ ಸೀಸನ್ ಕೂಡ ಕಿಚ್ಚ [[ಸುದೀಪ್]] ನಿರೂಪಕರಾಗಿದ್ದರು. [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕೋವಿಡ್ -19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸೀಸನ್‌ನನ್ನು 8 ಮೇ 2021 ರಂದು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ಕಂತು 71 ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದು 23 ಜೂನ್ 2021 ರಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. === ಸೀಸನ್ ̈9 === <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_9)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 9]]''''' </small> ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಗೇಮ್ ಶೋ [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್]] ನ ಒಂಬತ್ತನೇ ಸೀಸನ್ 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಬನಿಜಯ್ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಎಂಡೆಮೋಲ್ ಶೈನ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರದ ಜೊತೆಗೆ [[ವೂಟ್]] ನಲ್ಲಿ 24/7 ಲೈವ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಸೀಸನ್ 10=== <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 10)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 10]]''''' </small> ಈ ಸೀಸನ್ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್‌ನ 10 ನೇ ಸೀಸನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಗ್‌ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ 100 ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬ (ಊರ ಹಬ್ಬ) ಎಂಬ ಥೀಮ್ ಒಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಸನ್‌ನಂತೆಯೇ ಈ ಬಾರಿಯೂ [[ಸುದೀಪ್ |ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸೀಸನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2023ರಂದು ಸಂಜೆ ೬ ಕ್ಕೆ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. [[ಜಿಯೋಸಿನಿಮಾ|ಜಿಯೋಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ]] 24 ಘಂಟೆಗಳ ನೇರಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಸೀಸನ್ 11=== <small>'''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 11)]]''''' </small> ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್‌ 11ರ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 29ರ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್‌ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಹತ್ತು ಸೀಸನ್‌ನಂತೆಯೇ ಈ ಬಾರಿಯೂ [[ಸುದೀಪ್ |ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಾರಿ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನರಕ ಎಂಬ ಥೀಮ್ ನ ಮೂಲಕ ಈ ಸೀಸನ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. === ಸೀಸನ್ 12=== '''''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ː [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)]]''''' ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್‌ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್‌ 12ರ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 28ರ ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಗೆ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್‌ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸಂಚಿಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಹನ್ನೊಂದು ಸೀಸನ್‌ನಂತೆಯೇ ಈ ಬಾರಿಯೂ [[ಸುದೀಪ್ |ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಿಯಾಲಿಟಿ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 9.30ರಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 2025 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 28 ರಿಂದ 18 ಜನವರಿ 2026ರವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. == ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size: 80%; line-height:20px; width:auto;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" !ಸೀಸನ್‌ಗಳು !ಸೀಸನ್ 1 !ಸೀಸನ್ 2 !ಸೀಸನ್ 3 !ಸೀಸನ್ 4 !ಸೀಸನ್ 5 !ಸೀಸನ್ 6 !ಸೀಸನ್ 7 !ಸೀಸನ್ 8 !ಮಿನಿ ಸೀಸನ್ !ಓಟಿಟಿ ಸೀಸನ್ 1 !ಸೀಸನ್ 9 !ಸೀಸನ್ 10 !ಸೀಸನ್ 11 |- ! bgcolor="#CCCCCC" |ಮನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕ್ರಮಸಂಖ್ಯೆ ! colspan="13" |'''ಮನೆ ಸದಸ್ಯರು''' |- ! bgcolor="#CCCCCC" |1 | style="background: #eefbf8;" | ಶ್ವೇತ ಜಿ ನಾಯಕ್ | style="background: #ffee91;" |ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ | style="background: #fff;" | ಭಾವನ ಬೆಳೆಗೆರೆ | style="background: #ffee91;" | ಪ್ರಥಮ್ | style="background: #fff;" | ಜಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | style="background: #fff;" | ಸೋನು ಪಾಟೀಲ್ | style="background: #f2eeff;" | ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್ | style="background: #fff;" | ಧನುಶ್ರೀ |ಅಕುಲ್ ಬಾಲಾಜಿ | bgcolor="#ffee91" |ರೂಪೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ | ಅರುಣ್ ಸಾಗರ್ |ನಮೃತಾ ಗೌಡ |style="background: #eefbf8;" |ಭವ್ಯ ಗೌಡ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |2 | style="background: #fff;" | ಲೀಲಾವತಿ S M | style="background: #eefbf8;" | ದೀಪಿಕಾ ಕಾಮಯ್ಯ | style="background: #f2eeff;" | ಚಂದನ್ ಕುಮಾರ್ | style="background: #fff;" | ಶೀತಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" | ಮೇಘಾ | style="background: #eefbf8;" | ಆನ್‌ಡ್ರಿವ್ ಜೇಪಾಲ್ | style="background: #fff;" | ಪ್ರಿಯಾಂಕ | style="background: #fff;" | ಶುಭಾ ಪೂಂಜಾ | ಕಿರಣ್ ರಾಜ್ | style="background: #f2eeff;" | ಆರ್ಯವರ್ಧನ್ |ಮಯೂರಿ |ಸ್ನೇಹಿತ್ ಗೌಡ | ಯಮುನಾ ಶ್ರೀನಿಧಿ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |3 | style="background: #f2eeff;" | ಅರುಣ್ ಸಾಗರ್ | style="background: #fff;" | ಲಯ ಕೋಕಿಲ | style="background: #fff;" |ಹುಚ್ಚ ವೆಂಕಟ್ | style="background: #fff;" |ಶಾಲಿನಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ | style="background: #fff;" | ದಯಾಲ್ ಪದ್ಮನಾಭಾ | style="background: #fff;" |ಜಯಶ್ರೀ | style="background: #fff;" |ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ | style="background: #fff;" | ಶಂಕರ್ ಆಶ್ವಥ್ | ಕೌಸ್ತಭ ಮಣಿ | style="background:#f2eeff" |ರಾಕೇಶ್ ಅಡಿಗ | style="background: #eefbf8;" |ದೀಪಿಕಾ ದಾಸ್ |ಈಶಾನಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ |ಧನರಾಜ್ ಆಚಾರ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |4 | style="background: #fff;" | ಶ್ವೇತಾ ಪಂಡಿತ್ | style="background: #fff;" | ಹರ್ಷಿತಾ ಪೂಣಚ್ಚ | style="background: #fff;" | ಜಯಶ್ರೀ ರಾಮಯ್ಯ | style="background: #f2eeff;" |ಕಿರಿಕ್ ಕೀರ್ತಿ | style="background: #fff;" |ಸಿಹಿ ಕಹಿ ಚಂದ್ರು | style="background: #fff;" |ರಾಕೇಶ್ | style="background: #fff;" |ಚಂದನ ಆನಂತಕೃಷ್ಣ | style="background: #fff;" | ವಿಶ್ವಾನಾಥ ಹಾವೇರಿ |ಚಂದನ ಆನಂತಕೃಷ್ಣ | style="background: #f2eeff;" | ಸಾನ್ಯ ಐಯರ್ |ನವಾಜ್ | style="background: #eefbf8;" |ವಿನಯ್ ಗೌಡ | ಗೌತಮಿ ಜಾಧವ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |5 | style="background: #fff;" | ವಿನಾಯಕ್ ಜೋಶಿ | style="background: #fff;" | ಸಂತೋಷ್ | style="background: #fff;" |ಕೃತ್ತಿಕಾ ರವೀಂದ್ರ | style="background: #eefbf8;" |ಮಾಳವಿಕ ಅವಿನಾಶ್ (ನಟಿ) | style="background: #eefbf8;" | ಶೃತಿ ಪ್ರಕಾಶ್ | style="background: #fff;" | ಮುರಳಿ | style="background: #eefbf8;" |ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್ | style="background: #eefbf8;" | ವೈ‍ಷ್ಣವಿ ಗೌಡ | ಪ್ರೇರಣ ಕಂಬಮ್ | style="background: #eefbf8;" | ಜಶ್ವಂತ್ | style="background: #eefbf8;" | ದಿವ್ಯ ಉರುಡುಗ |style="background: #eefbf8;" |ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ | ಅನುಷಾ ರೈ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |6 | style="background: #fff;" | ಅಪರ್ಣ | style="background: #fff;" |ನೀತು ಶೆಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" | ಮಾಧುರಿ ಇತ್ಯಗಿ | style="background: #fff;" | ಕಾವ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | style="background: #fff;" | ಅನುಪಮ ಗೌಡ | style="background: #fff;" | ಅಕ್ಷತಾ ಪಾಂಡುರಂಗ | style="background: #eefbf8;" | ದೀಪಿಕಾ ದಾಸ್ | style="background: #f2eeff;" | ಅರವಿಂದ್ ಕೆಪಿ | ಅಭಿನವ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್ | style="background: #eefbf8;" | ಸೋನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಗೌಡ | ದರ್ಶ್ ಚಂದ್ರಪ್ಪ |ನೀತು ವನಜಾಕ್ಷಿ |ಧರ್ಮ ಕೀರ್ತಿರಾಜ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |7 | style="background: #fff;" |ಅನುಶ್ರೀ | style="background: #fff;" | ಅನಿತಾ ಭಟ್ | style="background: #eefbf8;" |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ | style="background: #fff;" | ಭುವನ್ ಪೂನಪ್ಪ | style="background: #fff;" | ರಿಯಾಜ್‍‍‌ ಬಾಷಾ | style="background: #fff;" | ರಕ್ಷಿತಾ ರೈ | style="background: #fff;" | ಜೈ ಜಗದೀಶ್ | style="background: #fff;" |ನಿಧಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ | ಧನುಷ್ ಗೌಡ | style="background: #eefbf8;" | ಜಯಶ್ರೀ ಆರಾಧ್ಯ | ಪ್ರಶಾಂತ್ ಸಂಬರಗಿ |ಸಿರಿ ಸಿರಿಜಾ |ಲಾಯರ್ ಜಗದೀಶ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |8 | style="background: #fff;" | ತಿಲಕ್ ಶೇಖರ್ | style="background: #f2eeff;" |ಸೃಜನ್ ಲೋಕೇಶ್ | style="background: #fff;" | ನಿರಾವನಂದ ಆಯ್ಯಪ್ಪ | style="background: #fff;" | ಸಂಜನಾ ಚಿದನಾಂದ | style="background: #eefbf8;" | ನೀವೆದೀತಾ ಗೌಡ | style="background: #eefbf8;" | ರಾಪಿಡ್ ರಶ್ಮಿ | style="background: #fff;" | ಗುರುಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ | style="background: #fff;" | ಗೀತಾ ಭಟ್ |ಭವ್ಯ ಗೌಡ |ಅರ್ಜುನ್ ರಮೇಶ್ |ಅಮೂಲ್ಯ |ಸ್ನೇಕ್ ಶ್ಯಾಮ್ |ಶಿಶಿರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |9 | style="background: #eefbf8;" |ನಿಕಿತಾ ತುಕ್ರಾಲ್ | style="background: #fff;" | ರೋಹಿತ್ ಪಾಟೇಲ್ | style="background: #fff;" | ನೇಹಾ ಗೌಡ | style="background: #fff;" | ಚೈತ್ರ | style="background: #fff;" | ಸಮೀರ್ ಆಚಾರ್ಯ | style="background: #fff;" | ಆಡಮ್ ಪಾಶಾ | style="background: #eefbf8;" | ಭೂಮಿ ಶೆಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" | ಶಮಂತ್ ಗೌಡ |ವೈಷ್ಠವಿ |ಲೋಕೆಶ್ | style="background: #ffee91;" |ರೂಪೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ |ಭಾಗ್ಯಶ್ರೀ ರಾವ್ | style="background: #f2eeff;"|ತಿವಿಕ್ರಮ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |10 | style="background: #ffee91;" |ವಿಜಯ ರಾಘವೇಂದ್ರ (ನಟ) | style="background: #eefbf8;" |ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ | style="background: #eefbf8;" |ಪೂಜಾ ಗಾಂಧಿ | style="background: #fff;" |ದೊಡ್ಡ ಗಣೇಶ್ | style="background: #eefbf8;" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ಜಯರಾಮ್ | style="background: #eefbf8;" | ಕವಿತಾ ಗೌಡ | style="background: #fff;" | ಕಿಶನ್ ಬೆಲಗಲಿ | style="background: #ffee91;" | ಮಂಜು ಪಾವಗಡ |ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ |ಉದಯ್ ಸೂರ್ಯ |ಸಾನ್ಯ ಐಯರ್ |ಗೌರೀಶ್ ಅಕ್ಕಿ |ಹಂಸ ಪ್ರತಾಪ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |11 | style="background: #fff;" |ಚಂದ್ರಿಕಾ | style="background: #fff;" | ಮಯುರ್ ಪಟೇಲ್ | style="background: #fff;" | ಸುನಾಮಿ ಕಿಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" |ವಾಣಿಶ್ರೀ | style="background: #fff;" |ಆಶಿತಾ ಚಂದ್ರಪ್ಪ | style="background: #fff;" |AV ರವಿ | style="background: #fff;" |ದುನಿಯಾ ರಶ್ಮಿ | style="background: #fff;" |ದಿವ್ಯಾ ಸುರೇಶ್ |ಗಗನ್ ಚಿನ್ನಪ್ಪ | ನಂದಿನಿ |ವೀನೋದ್ ಗೊರ್ಬಗಲ |ಮೈಕಲ್ ಅಜೇಯ್ |ಮಾನಸ ತುಕಾಲಿ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |12 | style="background: #fff;" | ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ | style="background: #fff;" |ಅನುಪಮ ಭಟ್ | style="background: #fff;" |ರವಿ ಮೂರುರು | style="background: #fff;" |ನಿರಂಜನ್ ದೇಶ್‌ಪಾಂಡೆ | style="background: #f2eeff;" |ದೀವಕಾರ್ | style="background: #ffee91;" |ಶಶಿ ಕುಮಾರ್ | style="background: #fff;" |ಚಂದನ್ ಆಚಾರ್ | style="background: #fff;" |ಚಂದ್ರಕಲ ಮೋಹನ್ |ರಮೋಲ |ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಗೌಡ |ನೇಹಾ ಗೌಡ | style="background: #f2eeff;"|ಡ್ರೋನ್ ಪ್ರತಾಪ್ |ಗೋಲ್ಡ್ ಗಣೇಶ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |13 | style="background: #fff;" | ರಿಷಿ ಕುಮಾರ್ (WC) | style="background: #fff;" | ಆದಿ ಲೋಕೆಶ್ | style="background: #eefbf8;" | ರೆಹಮಾನ್ ಹಾಸಿಬ್ | style="background: #fff;" |ಕಾರುಣ್ಯ ರಾಮ್ | style="background: #fff;" |ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಪ್ರಕಾಶ್ | style="background: #fff;" |ರೀಮಾ ದಾಸ್ | style="background: #fff;" |ಸುಜಾತ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ್ | style="background: #fff;" |ರಾಘು ಗೌಡ |ನಿರಂಜನ್ ದೇಶ್‌ಪಾಂಡೆ | ಚೈತ್ರ ಹಾಲಿಕೆರಿ | style="background: #eefbf8;" |ರೋಪೇಶ್ ರಾಜಣ್ಣ |ತನೀಷಾ ಕುಪ್ಪಂದಾ |ಐಶ್ಚರ್ಯ ಸಿಂಧೋಗಿ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |14 | style="background: #fff;" |ರೋಹನ್ ಗೌಡ (WC) | style="background: #fff;" |ಶಕೀಲ | style="background: #fff;" |ಆರ್‌ಜೆ ನೇತ್ರಾ | style="background: #eefbf8;" |ಮೋಹನ್ ಶಂಕರ್ | style="background: #ffee91;" |ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ | style="background: #f2eeff;" |ನವೀನ್ ಸಜ್ಜು | style="background: #fff;" |ರಾಜು ತಾಳಿಕೋಟಿ| | style="background: #eefbf8;" |ಪ್ರಶಾಂತ್ ಸಂಬರಗಿ |ರಿತ್ವಿಕ್ ಮಾತಾಡ್ | style="background: #eefbf8;" |ಸೋಮಣ್ಣ ಮಚಿಮದ | style="background: #f2eeff;" |ರಾಕೇಶ್ ಅಡಿಗ |ರಕ್ಷಕ್ ಸೇನಾ |ಚೈತ್ರ ಕುಂದಾಪುರ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |15 | style="background: #fff;" |ರಿಷಿಕಾ ಸಿಂಗ್ (WC) | style="background: #fff;" |ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ (WC) | style="background: #ffee91;" |ಶೃತಿ | style="background: #eefbf8;" |ರೇಖಾ | style="background: #fff;" |ಸುಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | style="background: #fff;" |ಸ್ನೇಹಾ ಆಚಾರ್ಯ | style="background: #fff;" |ಚೈತ್ರ ವಾಸುದೇವನ್ | style="background: #eefbf8;" |ದಿವ್ಯ ಉರುಡುಗ |ನಯನ |ಕಿರಣ್ ಯೋಗಶ್ವರ್ |ಆರ್ಯವರ್ಧನ್ | style="background: #eefbf8;" |ಸಂಗೀತಾ ಶೃಂಗೇರಿ |style="background: #eefbf8;" |ಉಗ್ರಂ ಮಂಜು |- ! bgcolor="#CCCCCC" |16 |ಯೋಗೇಶ್ (ನಟ) (ಅತಿಥಿ) |ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್ (ಅತಿಥಿ) | style="background: #fff;" |ಮಿತ್ರ (WC) | style="background: #fff;" |ಓ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ (WC) | style="background: #fff;" |ಜಗನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ | style="background: #fff;" |ಆನಂದ್ ಮಲಗಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" |ಚೈತ್ರ ಕೊಟ್ಟುರು | style="background: #fff;" |ರಾಜೀವ್ |ಯಶಸ್ವಿನಿ |ಅಕ್ಷತಾ ಕುಕ್ಕಿ |ಐಶ್ವರ್ಯ ಪಿಸ್ಸೇ | style="background: #eefbf8;" | ಸಂತೋಷ್ ವರ್ತೂರ್ |style="background: #eefbf8;" |ಮೋಕ್ಷಿತಾ ಪೈ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |17 |ರಾಜೇಶ್ (ಅತಿಥಿ) !None | style="background: #fff;" |ಗೌತಮಿ ಗೌಡ (WC) | style="background: #fff;" |ಸುಕ್ರುತ ವಾಗ್ಲೆ (WC) | style="background: #fff;" |ಕ್ರಿಷಿ ತಾಪಂಡ | style="background: #fff;" |ನೈನಾ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ | style="background: #ffee91;" |ಶೈನ್ ಶೆಟ್ಟಿ | style="background: #fff;" |ನಿರ್ಮಲ ಚೆನ್ನಪ್ಪ ! colspan="2" rowspan="4" |None |ಕ್ಯಾವಶ್ರೀ ಗೌಡ | style="background: #ffee91;" |ಕಾರ್ತಿಕ್ ಮಹೇಶ್ |ರಂಜಿತ್ |- ! bgcolor="#CCCCCC" |18 ! colspan="2" |None | style="background: #fff;" |ಸುಷ್ಮಾ ವೀರ್ (WC) | style="background: #fff;" |ಮಸ್ತಾನ ಚಂದ್ರ (WC) | style="background: #fff;" |ವೈಷ್ಠವಿ ಮೆನನ್ (WC) | style="background: #fff;" |ಧನರಾಜ್ | style="background: #fff;" |ಹರೀಶ್ ರಾಜ್ | style="background: #fff;" |ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಂದ್ರಛೂಡ (WC) |ಅನುಪಮ ಗೌಡ |ಅವಿನಾಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ(WC) |style="background: #ffee91;" | ಹನುಮಂತ ಲಮಾಣಿ (WC) |- ! bgcolor="#CCCCCC" |19 ! colspan="4" rowspan="2" |None | style="background: #fff;" |ಲಾಸ್ಯ ನಾಗಾರಾಜ್ (WC) | style="background: #fff;" |ಜೀವಿತಾ (WC) | style="background: #fff;" |RJ ಪ್ರಥ್ವಿ (WC) |ಪ್ರಿಯಾಂಕ ತಿಮ್ಮೇಶ್(WC) ! rowspan="2" |None |ಪವಿ ಪೂವಪ್ಪ(WC) |ಶೋಭ ಶೆಟ್ಟಿ (WC) |- ! bgcolor="#CCCCCC" |20 | style="background: #fff;" |ಸಂಯುಕ್ತ ಹೆಗ್ಡೆ (ಅತಿಥಿ) | style="background: #fff;" |ಮೇಘಾಶ್ರೀ (WC) |ರಕ್ಷಾ ಸೋಮಶೇಕರ್ (WC) |ವೈಜಯಂತಿ ಅಡಿಗ (WC) ! rowspan="1" |None |style="background: #eefbf8;" |ರಜತ್ ಕಿಶನ್ (WC) |- | colspan="9" | |- bgcolor="#CCCCCC" !ಒಟ್ಟು ಸದ್ಯಸ್ಯರು !17 !16 !18 !18 !20 !20 !20 !20 !16 !16 !18 !19 !20 |- | colspan="12" |<small>''' {{colorbox|gold}} Winner''' ''' {{colorbox|#f2eeff}} Runner-up''' '''{{colorbox|#eefbf8}} Finalist'''</small> |} (WC) ವೈಲಾಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಎಂಟ್ರಿ == ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ OTT == '''''(Main articleː[[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಒಟಿಟಿ_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_1)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ OTT]]''''') ಈ ಸರಣಿಯು ''[[ಬಿಗ್_ಬಾಸ್_ಒಟಿಟಿ_ಕನ್ನಡ_(ಸೀಸನ್_1)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ OTT]]'' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಸುದೀಪ್|ಸುದೀಪ]] ಅವರು ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 24×7 ಕವರೇಜ್‌ಗಾಗಿ [[ವೂಟ್|Voot]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಆಗಿದೆ. ಸರಣಿಯು 6 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannada OTT: Kiccha Sudeep-hosted reality show to premiere on August 6 - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-ott-kiccha-sudeep-hosted-reality-show-to-premiere-on-august-6/articleshow/93057029.cms |access-date=2022-07-23 |website=The Times of India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Kiccha Sudeep to host Bigg Boss Kannada OTT, says new format will keep viewers hooked |url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/kiccha-sudeep-to-host-bigg-boss-kannada-ott-says-new-format-will-keep-viewers-hooked-1976036-2022-07-15 |access-date=2022-07-23 |website=India Today |language=en}}</ref> ರೂಪೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು (ಶೋ ಟಾಪರ್). ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ನಾಮಿನಿ ! ಫಲಿತಾಂಶ |- ! rowspan="2" | 2014 | [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] [[ಅನುಬಂಧ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್|ಅನುಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ | [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 1)]] |{{won}} |- | GCC ಮೀಡಿಯಾ ಪುರಕ್ಸರ್ – ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ <ref>{{Cite web |title=GCC Puraskar Media 2014 (Archived) |url=http://www.gardencitycollege.edu/downloads/media_Puraskar.pdf |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714183145/http://www.gardencitycollege.edu/downloads/media_Puraskar.pdf |archive-date=14 July 2014 |access-date=6 October 2015 |website=www.gardencitycollege.edu}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannada on IMDB |url=https://www.imdb.com/event/ev0002792/ |access-date=6 October 2015 |website=www.imdb.com}}</ref> | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ | [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 1)]] |{{won}} |- ! 2015 | [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] [[ಅನುಬಂಧ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್|ಅನುಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ಶೋ | [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)]] |{{nom}} |- ! 2016 | [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] [[ಅನುಬಂಧ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್|ಅನುಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ಶೋ | [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 3)]] |{{nom}} |- ! 2017 | [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] [[ಅನುಬಂಧ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್|ಅನುಬಂಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ಶೋ | [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 4)]] |{{won}} |} ==ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್ ಮಿನಿ == == ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ == ಪ್ರತಿ ಸೀಸನ್ ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೆಳೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news |date=5 January 2017 |title=Bigg Boss Kannada is a success story |work=Indian Television Dot Com |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/gecs/bigg-boss-kannada-is-a-success-story-170105 |access-date=8 September 2017}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿರಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡುವ ಸವಲತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನೇರವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪಡೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಮಗ್‌ಗಳಂತಹ ಮನೆಯ ಲೇಖನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು <ref>{{Cite web |title=ETV Kannada's – Bigg Boss a BIGG hit with the Audience |url=http://www.indiantelevision.com/release/y2k13/apr/aprrel8.php |access-date=6 October 2015 |website=www.indiantelevision.com}}</ref> ಮತ್ತು TRP ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, <ref>{{Cite web |title=Sudeep's Bigg Boss beats Puneet's Kannadada Kotyadhipati |url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2013/sudeep-bigg-boss-puneet-kannadada-kotyadhipati-112434.html |access-date=6 October 2015 |website=www.filmibeat.com}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ನಂ.1 ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿತು. <ref>{{Cite news |date=19 June 2013 |title='Bigg Boss Kannada' TRPs soaring |work=Business Standard India |url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/bigg-boss-kannada-trps-soaring-113061900681_1.html |access-date=6 October 2015}}</ref> ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಾಗಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್‌ನ [[ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸುವರ್ಣ]] <ref>{{Cite web |title=Suvarna sets high hopes with Bigg Boss Kannada 2 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/suvarna-sets-high-hopes-with-bigg-boss-kannada-2-140624 |access-date=6 October 2015 |website=www.indiantelevision.com}}</ref> (ಈಗ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannnada 2, rules the air waves on Suvarna TV in its first week |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/trade-news/hindi/Bigg-Boss-Kannnada-2-rules-the-air-waves-on-Suvarna-TV-in-its-first-week/articleshow/38201937.cms |access-date=6 October 2015 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss' Kannada continues to peak in season 2 |url=http://www.tellytrp.in/2014/09/bigg-boss-kannada-continues-to-peak-in-season-2.html |access-date=6 October 2015 |website=www.tellytrp.in |archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928095014/http://www.tellytrp.in/2014/09/bigg-boss-kannada-continues-to-peak-in-season-2.html |url-status=dead }}</ref> ಚಾನೆಲ್ ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 25% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು <ref>{{Cite web |title=Suvarna claims 25% rise in viewers for Bigg Boss Kannada 2 |url=http://www.televisionpost.com/television/suvarna-claims-25-rise-in-viewers-for-bigg-boss-kannada-2/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150620103858/http://www.televisionpost.com/television/suvarna-claims-25-rise-in-viewers-for-bigg-boss-kannada-2/ |archive-date=20 June 2015 |access-date=6 October 2015 |website=www.televisionpost.com}}</ref> ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 400% <ref>{{Cite news |title=This reality show increased their engagement by 400% online – Fuegosys |language=en-US |work=Fuegosys |url=http://www.fuegosys.com/casestudy/biggboss2-kannada-reality-show/ |url-status=dead |access-date=11 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911120519/http://www.fuegosys.com/casestudy/biggboss2-kannada-reality-show/ |archive-date=11 September 2017}}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸೀಸನ್ 6.7 TVR ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 5.7 TVR ಮತ್ತು ಶನಿವಾರದ ಮೊದಲ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ 7.9 TVR ನ ಗರಿಷ್ಠ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Bigg Boss Kannnada 2, rules the air waves on Suvarna TV in its first week |url=https://m.timesofindia.com/tv/trade-news/hindi/bigg-boss-kannnada-2-rules-the-air-waves-on-suvarna-tv-in-its-first-week/articleshow/38201937.cms |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20210126075632/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/trade-news/hindi/bigg-boss-kannnada-2-rules-the-air-waves-on-suvarna-tv-in-its-first-week/articleshow/38201937.cms |archive-date=26 January 2021 |access-date= |website=The Times of India}}</ref> ಮುಂದಿನ ಐದು ಸೀಸನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಸುದೀಪ್ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವಯಾಕಾಮ್ 18 <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Kannada back on Colors Kannada |url=http://www.business-standard.com/article/companies/bigg-boss-kannada-back-on-colors-kannada-115101700639_1.html |access-date=6 October 2015 |website=www.business-standard.com}}</ref> ಗೆ ಮರಳಿತು. <ref>{{Cite news |date=20 July 2015 |title=OMG! What Is Sudeep's Remuneration To Host Bigg Boss? |language=en |work=www.filmibeat.com |url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2015/omg-what-is-sudeep-remuneration-for-hosting-bigg-boss-191215.html |access-date=11 July 2017}}</ref> ಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಈಟಿವಿ ಕನ್ನಡದಿಂದ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ನಂತರ ಸಹವರ್ತಿ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಒಳಗೊಂಡ ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ TRP ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |title=Bigg Boss: Huccha Venkat's ouster shoots up TRP |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/Bigg-Boss-Huccha-Venkats-ouster-shoots-up-TRP/articleshow/49945431.cms |access-date=6 October 2015 |website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=TRP ratings of Big Boss 3 affected but why? |url=http://www.moviemint.com/trp-ratings-of-big-boss-3-affected-but-why/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150817/http://www.moviemint.com/trp-ratings-of-big-boss-3-affected-but-why/ |archive-date=6 October 2016 |access-date=6 October 2015 |website=www.moviemint.com}}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ, TRP ಕುಸಿತವು ಸುಳ್ಳು ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ನಂತರ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಏರಿದವು. <ref>{{Cite web |title=Read What Sudeep Has To Say About Bigg Boss Kannada Season 4 |url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2016/read-what-sudeep-has-to-say-about-bigg-boss-kannada-season-4-243502.html |access-date=6 October 2015 |website=www.filmibeat.com}}</ref> ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಖ್ಯಾತಿಯು ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮನೆ ಇರುವ ಬಿಡದಿಯ ಇನ್ನೋವೇಟಿವ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಿಟಿಯ ಮುಂದೆ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. ನಟರು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಬಾರದು, ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=CHAMBER WANTS FILM STARS TO STOP WORKING ON REALITY TV SHOWS |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/Chamber-wants-film-stars-to-stop-working-on-reality-TV-shows/articleshow/54702688.cms |access-date=6 October 2015 |website=www.bangaloremirror.com}}</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಐದನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, <ref>{{Cite web |title=Colors Super |url=https://www.facebook.com/ColorsSuper/photos/a.632890860218180.1073741829.622443414596258/850798288427435/?type=3&theater |access-date=25 September 2017 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ವಾಹಿನಿಯ ವೀಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು Viacom18 ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಕನ್ನಡ GEC . ಸೀಸನ್ 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 <ref>{{Cite news |title=Bigg Boss season 5 to go on air from October 15 – Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-season-5-to-go-air-from-october-15/articleshow/60804083.cms |access-date=25 September 2017}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Colors Super |url=https://www.facebook.com/ColorsSuper/videos/849831051857492/ |access-date=25 September 2017 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಡಿಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಲ್ಲದ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಆಗಿದೆ. <ref>{{Cite news |date=7 July 2017 |title=Grab Your Only Chance To Be A Participant On The Reality Show, Bigg Boss Kananda Season 5 |language=en |work=www.filmibeat.com |url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2017/apply-online-for-bigg-boss-kannada-season-5-264880.html |access-date=10 July 2017}}</ref> 28 ಮತ್ತು 29 ಜನವರಿ 2018 ರಂದು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಿನಾಲೆ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಚಂದನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಸೀಸನ್ 6 ಅನ್ನು 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ಕಲರ್ಸ್ ಸೂಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಯಶಸ್ವಿ ಋತುವಿನ ನಂತರ 26 ಮತ್ತು 27 ಜನವರಿ 2019 ರಂದು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಫಿನಾಲೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರೈತ ಶಶಿ ಕುಮಾರ್ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು, ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಗಾಯಕ ನವೀನ್ ಸಜ್ಜು, ನಂತರ ಕವಿತಾ ಗೌಡ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜಯಪಾಲ್ ಮತ್ತು ರಾಪಿಡ್ ರಶ್ಮಿ 3, 4 ಮತ್ತು 5 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ. ಸುದೀಪ್ ಈ ಸೀಸನ್‌ನ ಹೋಸ್ಟ್ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು.{{Fact|date=December 2021}}</link> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|2911448|Bigg Boss Kannada}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ]] j178h50iywnvzjw6747u5d856zim5cd 0 179299 1375888 1374789 2026-06-27T09:21:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375888 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿ | image = | alt = | caption = | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | director = [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] | producer = ಸುಬ್ಬ ರಾಜು | writer = | screenplay = [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] | story = | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|writer of the original work}} --> | starring = {{plainlist| * [[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್]] * ತೇಜಸ್ ಕೇಸರಿ * [[ಸುಧಾರಾಣಿ]] * [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] * [[ಚಿ.ಗುರುದತ್]] * [[ಮಂಡ್ಯ ರಮೇಶ್]] }} | narrator = | music = ಆದಿ | cinematography = [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] | editing = ಬಿ ಎಸ್ ಕೆಂಪರಾಜು | studio = ರಾಜಸ್ಸು ಕಂಬೈನ್ಸ್<!-- or: | production_companies = --> | distributor = <!-- or: | distributors = --> | released = 17 ಜೂನ್ 2005 | runtime = 149 ನಿಮಿಷಗಳು<!-- {{Duration|h=|m=|s=}} --> | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = | gross = }} '''''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿ''''' 2005 ರಲ್ಲಿ [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರ . ಇದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡನೆಯ ಚಿತ್ರ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಬಾಬೂ ಅವರ]] 2004 ರ ''ಕನಕಾಂಬರಿ'' . ''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿಯಲ್ಲಿ'' ಅಜ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇತದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್|ಖುಷ್ಬು ಸುಂದರ್]], ಮೊಮ್ಮಗ ಅರ್ಜುನ್ ಆಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ತೇಜಸ್ (ತೇಜಸ್ ಕೇಸರಿ) ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್‌ನ ತಾಯಿ ನಿರ್ಮಲಾ ದೇವಿಯಾಗಿ [[ಸುಧಾರಾಣಿ|ಸುಧಾ ರಾಣಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮನರಂಜನಾ ಅಂಶ, ಎಸ್ಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು [[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್|ಖುಷ್ಬು]] ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ ಕೇಸರಿ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite web |title=Magic Ajji review. Magic Ajji Kannada movie review, story, rating - IndiaGlitz.com |url=https://www.indiaglitz.com/magic-ajji-kannada-movie-review-7858.html |access-date=2017-01-05 |website=IndiaGlitz |archive-date=2017-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106010612/http://www.indiaglitz.com/magic-ajji-kannada-movie-review-7858.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Magic Ajji holds promise |url=https://www.rediff.com/movies/2005/jun/27magic.htm |website=[[Rediff.com]]}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿ'' ರಾಣಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ([[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್|ಖುಷ್ಬು ಸುಂದರ್]]) ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜಮನೆತನದ ಕುರಿತಾಗಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಮಗ [[ಜಾತಿ|ಕೆಳಜಾತಿಗೆ]] ಸೇರಿದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು (ಸುಧಾ ರಾಣಿ) ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಅರ್ಜುನ್ (ತೇಜಸ್) ನನ್ನು ಅರಮನೆಯಿಂದ ದೂರವಿಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಣಿ ತನ್ನ ೧೦೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ರಾತ್ರಿ ಸಾಯುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಅವಳು ಸ್ನೇಹಪರ ಪ್ರೇತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅರ್ಜುನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ ==   * [[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್]] ರಾಣಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯಾಗಿ, ಅಜ್ಜಿ ([[ಗಿರಿಜಾ ಲೋಕೇಶ್]] ಅವರಿಂದ ಕಂಠದಾನ) * ಅರ್ಜುನನಾಗಿ ತೇಜಸ್ ಕೇಸರಿ * [[ಸುಧಾರಾಣಿ]] ನಿರ್ಮಲಾ ದೇವಿಯಾಗಿ, ಅರ್ಜುನ್‌ನ ತಾಯಿ * [[ರಮೇಶ್ ಭಟ್]] ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ * ಚಿತ್ರಾ ಶೆಣೈ ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿ * [[ಚಿ.ಗುರುದತ್]] ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ * ಪೂಜಾ ಲೋಕೇಶ್ ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿ * [[ಮಂಡ್ಯ ರಮೇಶ್]] ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ * [[ರೂಪಾ ಅಯ್ಯರ್]] ರಾಣಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳಾಗಿ * ರಾಣಿಯ ವಕೀಲರಾದ ವೆಂಕಟಾಚಲಯ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿ ರಾಜ್ * [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]] ವೆಂಕಟಾಚಲಯ್ಯನವರ ಅಧೀನರಾಗಿ * [[ಕರಿಬಸವಯ್ಯ]] ಭೂತೋಚ್ಚಾಟಕರಾಗಿ * [[ಶಿವರಾಂ]] ರಾಜ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ * ಕಾರ್ತಿಕ್ ಶರ್ಮಾ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಆಗಿ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಜುಲೈ 2003 ರಲ್ಲಿ ''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿಯಲ್ಲಿ'' [[ಖುಷ್ಬೂ ಸುಂದರ್|ಖುಷ್ಬು ಸುಂದರ್]] 100 ವರ್ಷದ ಅಜ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಬಂದವು. ಅಜ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನನಗೆ ಪಾತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ನನಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ಅಜ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನನಗೆ ಅಭ್ಯಂತರವಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ಮೂಲತಃ ಅಜ್ಜಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಲ್ಪನೆಯು 'ಹುಚ್ಚುಚ್ಚಾಗಿ' ಓಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ಗಗನಸಖಿಯಾಗಿಯೂ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಮಾಟಗಾತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮೂಲತಃ, ''ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಜ್ಜಿ'' ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ಮೋಜಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ." <ref>{{Cite web |last=Srinivasa |first=Srikanth |date=20 July 2003 |title=Khushbu graduates from aunty to granny |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/july20/ent8.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20050109014637/http://www.deccanherald.com/deccanherald/july20/ent8.asp |archive-date=9 January 2005 |access-date=23 September 2020 |publisher=Deccan Herald}}</ref> == ಸ್ವೀಕೃತಿ == ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ನ]]'' ವಿಮರ್ಶಕ ಪಿ.ಕೆ. ಹರಿಯಬ್ಬೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು "ಸರಳ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಎಸ್ಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು. "ಅಜ್ಜಿಯಾಗಿ ಖುಷ್ಬೂ ನಟಿಸಿದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ತೇಜಸ್ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರಂಜನೀಯವಾಗಿರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web |last=Hariyabbe |first=P. K. |date=19 June 2005 |title=Magic Ajji |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/jun192005/movies1751342005618.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517232516/http://www.deccanherald.com/deccanherald/jun192005/movies1751342005618.asp |archive-date=17 May 2006 |access-date=11 October 2020 |publisher=Deccan Herald}}</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿನಿಮಾ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೫]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] gd0nznsyqlna30q81dxqhutcnuhepiy 2 179448 1375861 1375755 2026-06-26T12:29:26Z 2511136meghanas 100032 1375861 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು ಮೇಘನಾ ಸ್, ನಾನು ೧೯ ಇಯರ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೇನೇ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ೨ನ್ಡ್ ಇಯರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಓದುತಿದೀನಿ, ನನ್ನ ತಂದೆ ಹೆಸರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಮೂರ್ತಿ ಅಮ್ಮ ಹೆಸರು ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ನಾಯಿ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ರನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,ನನ್ನ ತಾಯಿ ಹೌಸ್ ವೈಫ್. ನನ್ನಗೆ ಇಬ್ಬರು ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಇದಾರೆ ಮೊದಲು ಅಕ್ಕ ಅವರ ಹೆಸರು ಚಂದನ ಮಾತು ಅಣ್ಣ ಹೆಸರು ಚರಣ್. ಇದು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ನಾನು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಡಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟೆ. ನಾನು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ 1 ರಿಂದ 10 ನೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಅನೇಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ನನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು 4 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದೆ. ಈ ಅನುಭವವು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇವೆ ಏಕೆಂದರೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಕ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಮತ್ತು ಈಗ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಕ್ಲಬ್ಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು BCOM (ಅನ್ವಯಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು AI ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನವು ತುಂಬಾ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕಲಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳಿವೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾವು EXCEL, POWER BI, TABLUEA, MICROSOFT OFFICE ಮತ್ತು PYTHON ನ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇವೆ. ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದು, ನನಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವ ಜರ್ನಲ್ ಬರೆಯುವುದು, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ಚಿತ್ರಿಸುವುದು, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ನುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು. ನಾನು ಪವರ್ ಬೈ ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್, ಟ್ಯಾಬ್ಲೋ ಡ್ಯಾಶ್ಬೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕಾಲೇಜು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾನು 2 ನೇ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸೆಲ್ಗಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ SWO ಕ್ಲಬ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು ಹೊಂದುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ, ತಂಡದ ಕೆಲಸವೂ ಸಹ, ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ, ನಾನು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ ನಾನು UI/UX ಡಿಸೈನರ್ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, MBA ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾಸ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಸಹ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ನಾನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸ್ವಯಂ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಡುವುದು. ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯೂಸಿನ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಆಗಿದೆ. ನನ್ನ ಕನಸಿನ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ (. ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು. ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಮರ್ಪಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಾನು. ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ನನ್ನ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಾನು ಗಳಿಸಿದ ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಆಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಶಿಸ್ತು, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ, ತಂಡದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಗುಣಗಳು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ನನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವಾಗ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು, ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು UI/UX ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವತ್ತ ನಾನು ಗಮನಹರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ಮಾಡಲು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ MBA ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾನು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ, ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಅನುಭವದಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಇಚ್ಛೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಾನು ನನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ho7pya4fd72p52fhny3btdbjmy1b9cg 3 179462 1375890 2026-06-27T09:32:46Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375890 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Arunyas13}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೨೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) amy8u29ewott9w5d1ezqvkd1n11r4ah