ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1240 1376316 1372203 2026-07-04T15:39:53Z ~2026-36694-37 100187 ಡಿಆರ್. ರಾಜಕುಮಾರ್ 1376316 wikitext text/x-wiki {{ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ}} {{Infobox person | name = ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | other names = ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಅಣ್ಣಾವ್ರು | image = Rajkumar 2009 stamp of India (cropped).jpg | image_size = | birth_name = ಸಿಂಗಾನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮುತ್ತುರಾಜು | birth_date = ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್, ೧೯೨೯ | birth_place = [[ಗಾಜನೂರು]], [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ]],<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/fline/fl2308/stories/20060505002309800.htm |title=The Hindu, FrontLine - Pride of Kannada |access-date=2013-03-12 |archive-date=2012-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110074656/http://www.hindu.com/fline/fl2308/stories/20060505002309800.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="BBCRajkumar">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/859391.stm BBC News South Asia - India's approach to bandit kidnapper]</ref><ref name="oldmaps">[http://homepages.rootsweb.ancestry.com/~poyntz/India/images/Madras&Mysore1.JPG Map of Mysore Kingdom & Madras Presidency - The whole of Talavadi block incl' Hassanur, Gajanur were with the Mysore Presidency]</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006 (ವಯಸ್ಸು - 76) | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | monuments = [[ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ|ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]<ref name="htrest">{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/A-Rs-100-million-memorial-to-Rajkumar/Article1-88329.aspx |title=Hindustan Times - A Rs 100 million memorial to Rajkumar |access-date=2013-03-12 |archive-date=2013-01-25 |archive-url=https://archive.today/20130125161936/http://www.hindustantimes.com/A-Rs-100-million-memorial-to-Rajkumar/Article1-88329.aspx |url-status=dead }}</ref> | occupation = [[ನಟ]], ಗಾಯಕ | years_active = 1954–2000 | academyawards = | title = ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ, ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ವರನಟ,ಅಣ್ಣಾವ್ರು | movement = [[ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.bangalorenotes.com/raj.pdf |title=Economic and Political Weekly - Rajkumar and Kannada Nationalism |access-date=2013-03-12 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101214321/http://www.bangalorenotes.com/raj.pdf |url-status=dead }}</ref> | spouse = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | children = [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> ಪೂರ್ಣಿಮ<br /> ಲಕ್ಷ್ಮಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.rajkumarmemorial.com/life.htm |title=Rajkumarmemorial.com - Life |access-date=2013-03-12 |archive-date=2015-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321131305/http://rajkumarmemorial.com/life.htm |url-status=dead }}</ref> | mother = ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ | father = ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮ್ಯ | website = }} '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''', ಅಣ್ಣಾವ್ರು ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇರುನಟ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ನಟನೆ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ವರನಟ, ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಮೊದಲಾದ ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ನಟ.<ref>https://kannada.boldsky.com/insync/life/2014/dr-rajkumar-birthday-special-remembering-annavru-on-his-86t-007370-pg1.html</ref><ref>[http://m.prajavani.net/article/2017_04_24/486571# ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಡೂಡಲ್‌ ಮೂಲಕ ಗೌರವ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗ ನೂರು ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ '''25 ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನಟನೆ'''ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರ ''ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ'' ಚಿತ್ರದ ನಟನೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.forbesindia.com/article/100-years-of-indian-cinema/25-greatest-acting-performances-of-indian-cinema/35125/1|title=100 years of Indian cinema: 25 greatest performances of Indian cinema|work=Forbes|author= Shishir Prasad, N.S. Ramnath, Shohini Mitter|date= 27 Apr 2020|access-date=29 Sep 2020}}</ref>In 2018, Dr. Girija, a researcher from the Janapada (Folklore) Department of Kannada University, Hampi, earned her Ph.D. for an in-depth study titled "Folk Elements in Dr. Rajkumar’s Films Based on Novels".Her work explores how folk culture, traditions, and narratives are interwoven into the cinematic adaptations of novels in which Dr. Rajkumar played key roles. This study is considered a significant academic contribution to the understanding of folk influence in Kannada cinema कुनाल . ==ಜೀವನ== * ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' (ಜನನ: ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೪, ೧೯೨೯ - ಮರಣ: ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨, ೨೦೦೬) ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ೧೯೫೪-೨೦೦೫ರವರೆಗೆ ೫ ದಶಕಗಳ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ, ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರದ್ದು. * ಕೇವಲ ನಟರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಸಹ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಬಿರುದು, ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ನಾಡೋಜ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ಸಹ ಲಭಿಸಿವೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪಡೆದ ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. ೨೦೦೦ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತ ದಂತಚೋರ ವೀರಪ್ಪನ್‌ನಿಂದ ಅಪಹರಣವಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ೧೦೮ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ===ಹಿನ್ನೆಲೆ=== [[Image:Rajkumar.jpg|thumb|ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಿಂಗನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾಜನೂರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೨೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೪ರಂದು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಜನ್ಮ ತಳೆದರು. ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಹೆಸರು ಮುತ್ತುರಾಜು (ಮುತ್ತಣ್ಣ).<BR> ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರಿಗೆ ವರದರಾಜ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಶಾರದಮ್ಮ ಎಂಬ ತಂಗಿಯು ಇದ್ದರು. ೧೯೫೩ ಜೂನ್ ೨೫ರಂದು ಪಾರ್ವತಿಯವರೊಡನೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೇವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಪಾರ್ವತಿಯವರು ಮುಂದೆ '''ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್''' ಎಂದೇ ಕನ್ನಡದ ಜನತೆಗೆ ಚಿರ ಪರಿಚಿತರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದರು. ಅವರು ''ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಸಂಸ್ಥೆ''ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ರಾಜ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೫ ಜನ ಮಕ್ಕಳು. ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು. ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಾದ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕ ನಟರು. ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಹೆಸರು ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಹಾಗು ಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಹಿರಿಯ ಅಳಿಯ ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರ ತಮ್ಮನಾದ ಗೋವಿಂದರಾಜು ಹಾಗು ಕಿರಿಯ ಅಳಿಯ ಚಿತ್ರನಟ ರಾಮ್‌ಕುಮಾರ್. ಒಟ್ಟು ಹನ್ನೆರಡು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದು, ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪುತ್ರಿಯಾದ ನಿವೇದಿತಾ, ಅಂಡಮಾನ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರು ಡಾ. ರಾಜ್ ಅವರ ಬೀಗರು. ಬಂಗಾರಪ್ಪನವರ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಗೀತಾ, ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ಪತ್ನಿ. ===ಅಪಹರಣ=== * ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೦೦ರಂದು, ಕುಖ್ಯಾತ ದಂತಚೋರ, ನರಹಂತಕ ವೀರಪ್ಪನ್‌ನಿಂದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಗಾಜನೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ತೋಟದ ಮನೆಯಿಂದ ಅಪಹರಣವಾದರು. ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಅಳಿಯ ಗೋವಿಂದರಾಜು ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಮಾರಡಗಿಯವರೂ ಕೂಡ ಅಪಹರಣಕ್ಕೊಳಗಾದರು. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಒತ್ತೆಯಾಳಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಪಹರಣದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವೀರಪ್ಪನ್ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ಗಳ ಮೂಲಕ, ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗು ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತ, ಹಲವಾರು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ನೂರೆಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಪಹೃತರಾಗಿ, ಅರಣ್ಯವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್, ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು. * ಅಪಹರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೋಲಿಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ(ಡಿಜಿಪಿ) ಪಿ. ದಿನಕರ್ ಅವರು ಅಪಹರಣದ ಬಗ್ಗೆ "Veerappan's Prize Catch: Dr.Rajkumar" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಯವರು "ರಾಜ ರಹಸ್ಯ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ನಿಧನ=== [[Image:Bangalore Rajkumar.jpg|thumb|right|200px|ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ "ಅಂತಿಮ ನಮನ, ಅಣ್ಣಾವ್ರೆ"]] * ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಿನೋವು ಹಾಗು ಎದೆನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಡಾ. ರಾಜ್, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೦೬ ಬುಧವಾರದಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೧:೪೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ, ಒಂದು ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯವಾದಂತಾಯಿತು. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನಾರಾಯಣ ನೇತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ, ಬಂಧುಮಿತ್ರರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಸ್ತೋಮ ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತು. * ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಂದು, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಂದಿನಿ ಲೇಔಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರದ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವು ನಡೆಯಿತು. ಇವೆರಡು ದಿನ (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨ ಮತ್ತು ೧೩), ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. == ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು == ===ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವ=== * ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸುವ ಮುನ್ನ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಹೆಸರು ಮುತ್ತುರಾಜ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುತ್ತುರಾಜನ ತಂದೆ ''ಸಿಂಗಾನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ''<ref>{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/what-are-the-real-names-of-sandalwood-these-famous-actors-hg-402775.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-08-17 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031055120/https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/what-are-the-real-names-of-sandalwood-these-famous-actors-hg-402775.html |url-status=dead }}</ref> ನವರು ೧೯೩೦-೧೯೫೦ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ರೌದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯರವರು '''ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ''' ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಾಲ್ಕನೆ ತರಗತಿಗೆ ನಿಂತಿತ್ತು. * ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಯಿತು. ತಂದೆಯನ್ನು ನೆರಳಿನಂತೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಮುತ್ತು ರಾಜ್‌ಗೆ ಅವರಿಂದಲೇ ತರಬೇತಿಯಾಯಿತು. ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಅಪಾರ. ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಅವರು ಮೊದಲು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ:"ಇಂತಹ ಸಾಧನೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಮಗನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅಂದೇ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ಅದು ನಿಜವಾಯಿತು. * "ನನ್ನ ತಂದೆ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಹುರಿ ಮೀಸೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ, ಆರ್ಭಟಿಸುತ್ತಾ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆಂದರೆ ಎಂತಹವರಿಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ನಡುಕ ಬರುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ತಂದೆಯವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯ ಅಭಿನಯ ಬಲು ಪ್ರಿಯ. "ನಾನೂ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಬರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. * ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮುತ್ತುರಾಜುವಿಗೆ "ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ" ಎಂಬ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರ ದೊರಕಿತು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ತೊರೆದು ಎಂ.ವಿ.ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡುರವರ '''ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ'''ಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ಗೆ "ಅಂಬರೀಷ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂಬರೀಷನ ತಮ್ಮ ರಮಾಕಾಂತನ ಪಾತ್ರ ದೊರಕಿತು. * ಅನಂತರ "ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯದು ಭೀಮನ ಪಾತ್ರವಾದರೆ ಮಗನದು ಅರ್ಜುನನ ಪಾತ್ರ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಇದು ರಂಗ ತಾಲೀಮು. ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರ ನಿಧನ. ಬಂದೆರಗಿದ ಅಘಾತದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ ಮುತ್ತುರಾಜ್, ಮತ್ತೆ ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ಸೇರಿ "ಭೂ ಕೈಲಾಸ" ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ ಅಲ್ಲದೆ, ''ಶ್ರೀ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮಂಡಲಿ'', ಶೇಷಾಚಾರ್ಯರ ''ಶೇಷಕಮಲ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿ''ಯಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಒಂದು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ=== * ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟನಾಗಿಯೂ, ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಂಕರ್‌ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಮುತ್ತುರಾಜ್, ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. * ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೆ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ದಂಪತಿಗಳು ನಂಜನಗೂಡಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೊರಡಲು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ಕೂಡ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಮುತ್ತು ರಾಜ್‌ರವರನ್ನು ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದ ನೋಡಿದ್ದರು. ಅಂದು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡಿಸಿ, ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸಿದರು. * ಸಿಂಹನವರು ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸನಟನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯವದು. ಅಂದು ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ಆಳು ಮುತ್ತರಾಜ್‌ರವರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ "ಇವನನ್ನೇ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಾಗಿ ಏಕೆ ಮಾಡಬಾರದು" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತ್ತು. ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಬಳಿ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಶುಭ ಕೋರಿ ಸಿಂಹ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮೇಲಿನ ಘಟನೆ ನಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಟೌನ್‌ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಿಂಹನವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. * ಆ ದಿನ, ಅರ್ಧಗಂಟೆ ನಾಟಕ ನೋಡಿ, ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ರವರ ತನ್ಮಯತೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಸಿಂಹ ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟರು. ಗುಬ್ಬಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಫಿಲಂಸ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈತನೇ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಆ ಚಿತ್ರದ ಸಹ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. * ನಂತರ ಮುತ್ತುರಾಜ್ ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ಹಾಗು ನರಸಿಂಹರಾಜು ಇವರುಗಳನ್ನು 'ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್' ಗೆ ಮದರಾಸಿಗೆ ಬರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ರವರಿಂದ ಮುತ್ತುರಾಜ್‌ಗೆ-'''ರಾಜ‌ಕುಮಾರ್''' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನ ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. * ಚಿತ್ರವು ೧೯೫೪ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಮದರಾಸಿನಲ್ಲಿ 'ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್' ನೋಡಿದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್ ರವರು ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹ ರವರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ " ಈ ಉದ್ದ ಮೂಗಿನ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಹುಬ್ಬು ಇರುವವರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಏನು ಚಿತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೀಯ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹನವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಎ.ವಿ.ಎಂ.ಚೆಟ್ಟಿಯಾರ್, ಇವರೇ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದರು. === ಬಣ್ಣದ ಬದುಕಿನ ಪಕ್ಷಿನೋಟ === * ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಿಂದ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರ್, ಭಕ್ತ ವಿಜಯ, ಹರಿಭಕ್ತ, ಓಹಿಲೇಶ್ವರ, ಭೂಕೈಲಾಸ, ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ, ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ(ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) ಮುಂತಾದ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ೨೦೦ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕನ್ನಡದ ಏಕೈಕ ಕಲಾವಿದರು. * ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ''ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು'', ''ಗಾಳಿಗೋಪುರ'', ''ನಂದಾದೀಪ'', ''ಸಾಕು ಮಗಳು'', ''ನಾಂದಿ'' ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವ ರಾಯ ಮುಂತಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜ್ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡವು. * ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ರಾಜ್ ರವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರಾದ ಡಾ.ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗು ಪಂಡಿತ್ ಭೀಮಸೇನ ಜೋಷಿಯವರು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಇದೇ ವರ್ಷ ತೆರೆಕಂಡ ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಿಕರ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜೇಡರ ಬಲೆ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯ ಗೂಢಚಾರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಸರಣಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು. ಈ ಸರಣಿ ಯಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಕಾಶ್' ಎಂಬ ಏಜೆಂಟ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ಏಜೆಂಟ್ ೯೯೯) ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‌ಪಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯, ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ ಹಾಗು ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್. ಇವಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ಯಾಗಿ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ನೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ತೆರೆ ಕಂಡಿತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ '''ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ''' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೂ ([[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ (೧೯೬೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]]) ಕೂಡ ತಯಾರಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ಹಿಂದಿನ ನೂರು ಚಿತ್ರಗಳ ತುಣುಕು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ತಯಾರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೂ, ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. * ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜ್ ರವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ ಚಿತ್ರದ ''ಆಡಿಸಿನೋಡು ಬೀಳಿಸಿ ನೋಡು ಉರುಳಿ ಹೋಗದು'' ಹಾಗು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಚಿತ್ರದ ''ಒಲವೆ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ'' ಹಾಡುಗಳು ಜನಮನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈ ದಾಖಲೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯದ ''ರಾಜೀವಪ್ಪ'' ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. * ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರ ನೂರೈವತ್ತನೇ ಚಿತ್ರ, ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ, ಗಂಧದ ಗುಡಿ. ರಾಜ್ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಖ್ಯಾತ ನಟರಾದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ ಅಭಿನಯ ಮನೋಜ್ಞ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಇದೇ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆ ಯಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್ ಚಿತ್ರದ ''ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ, ಊರೇ ಹೋರಾಡಲಿ'' ಹಾಡಿನ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ '''ಮಯೂರ''' ಚಲನಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡದ ಕದಂಬ ರಾಜಮನೆತನದ ಮಯೂರವರ್ಮನನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ''ನಾನಿರುವುದೆ ನಿಮಗಾಗಿ, ನಾಡಿರುವುದೆ ನಮಗಾಗಿ'' ಗೀತೆಯು ರಾಜ್ ಗಾಯನದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. * ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲವು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರವರಿಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. * ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ಶಹನಾಯಿ ವಾದಕರಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದ್ದ ಶಹನಾಯಿ ವಾದನವನ್ನು ನುಡಿಸಿದವರು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಹನಾಯಿ ವಾದಕರಾದ ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್. ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಜಾನಕಿಯವರು ಹಾಡಿರುವ ''ಕರೆದರೂ ಕೇಳದೆ'' ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವ ಸಂಗೀತ ಸ್ವತಃ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನರೇ ನುಡಿಸಿದ್ದರ. * ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸದಭಿರುಚಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ಹಾಲುಜೇನು, ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು, ಹೊಸ ಬೆಳಕು, ಶ್ರಾವಣ ಬಂತು, ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು, ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ ಮುಂತಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳು ತೆರೆ ಕಂಡವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ರವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ, ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ಫವರೊಂದಿಗೆ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. * ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಕೆಲವೇ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಯೋಗಾಸನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ವಿವಿಧ ಯೋಗಾಸನಗಳ ಭಂಗಿಗಳು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೂ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. * ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಕಲೆಯ ನೈಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಓರೆ ಹಚ್ಚಿದ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ಕುರುಬನಾಗಿಯೂ, ಮಹಾಕವಿಯಾದ ಕಾಳಿದಾಸನಾಗಿಯೂ, ದುಷ್ಯಂತ ಮಹಾರಾಜನಾಗಿಯೂ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ ಜೀವ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಮೋಘ ಅಭಿನಯದ ಕೊಡುಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಇನ್ನೂರನೇ ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಸರಾಂತ ನಟಿಯರೊಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಸುಧಾರಾಣಿ ಯವರು ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕ ನಟರಾದ ಅಂಬರೀಶ್ ರವರ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಡಾ. ರಾಜ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯ ಚಿತ್ರಗಳತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿದ್ದರು. * ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾರಾಯಿ ಪಿಡುಗಿನ ವಿರುದ್ಧ, ಆಕಸ್ಮಿಕ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೆಣ್ಣಿನ ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಶಬ್ದವೇಧಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮಾದಕ ವ್ಯಸನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಇಸವಿ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಶಬ್ದವೇದಿ. * ''ಭಕ್ತ ಅಂಬರೀಶ'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವನ್ನು ರಾಜ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಕಡೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ಜೋಗಿ. ಚಿತ್ರದ ಆರಂಭದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಜೋಳಿಗೆಗೆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆಶೀರ್ವದಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಸುಮಾರು ೨೦೬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಟರಾಗಿ ನಟಿಸಿರುವ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ರಿಮೇಕ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವೆಂದರೆ "ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ","ಮುರಿಯದ ಮನೆ","ವಾತ್ಸಲ್ಯ", "ಮನಸಾಕ್ಷಿ", "ಬಾಳ ಬಂಧನ","ನನ್ನ ತಮ್ಮ", "ಭಾಗ್ಯವಂತರು", "ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ" ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಮೂಲ ನಟರನ್ನು ಅನುಕರಿಸದೆ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ" ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀ ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಂ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಹೀರೊ ಆಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಚಿತ್ರ. * ಡಾ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು ಅಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕಿಯರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಂ.ವಿ.ರಾಜಮ್ಮ, ಪಂಡರೀಬಾಯಿ, ಪ್ರತಿಮಾದೇವಿ, ಹರಿಣಿ, ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ, ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ, ರಾಜಸುಲೋಚನ, ಬಿ.ಸರೋಜದೇವಿ, ಸಂಧ್ಯಾ,ಆದವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ, ಮೈನಾವತಿ, ಲೀಲಾವತಿ, ಜಯಂತಿ, ಭಾರತಿ, ಕಲ್ಪನಾ, ವಂದನಾ, ಚಂದ್ರಕಲಾ, ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ, ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ, ಶೈಲಶ್ರೀ, ರಾಜಶ್ರೀ, ಆರತಿ, ಮಂಜುಳಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ರೇಖಾ, ಜಯಮಾಲಾ, ಜಯಪ್ರದಾ, ಗಾಯತ್ರಿ, ಸರಿತಾ, ಜಯಚಿತ್ರಾ, ಕಾಂಚನಾ, ವಾಣಿಶ್ರೀ, ಜಿ.ವಿ.ಲತಾ, ಮಾಧವಿ, ಗೀತಾ, ಅಂಬಿಕಾ, ರೂಪಾದೇವಿ, ಊರ್ವಶಿ ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್-ಭಾರತಿ, ರಾಜ್-ಲೀಲಾವತಿ, ರಾಜ್-ಜಯಂತಿ, ರಾಜ್-ಕಲ್ಪನಾ ಜೋಡಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜೋಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ===ಅವರ ನಟನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು=== # ಮಯೂರ # ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ # ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ # ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ # ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ # ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ # [[ಬಬ್ರುವಾಹನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬಭ್ರುವಾಹನ]] # ವೀರ ಕೇಸರಿ ===ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರಗಳು=== ====ಭಕ್ತನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ==== # [[ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ]] # [[ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ]] (ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) # [[ಸರ್ವಜ್ಞಮೂರ್ತಿ]] # [[ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್]] # [[ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ]] # [[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] # ಭೂಕೈಲಾಸ # ಹರಿಭಕ್ತ # ಭಕ್ತ ವಿಜಯ # ಭಕ್ತ ಚೇತ # ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ # ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ ====ದೇವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ==== # ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ # ಶ್ರೀ ರಾಮಾಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ # ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮ # ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ # ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು # ಕೃಷ್ಣ ಗಾರುಡಿ ===ಪತ್ತೇದಾರ/ಗೂಢಚಾರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ=== # ಜೇಡರ ಬಲೆ # ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ # ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ # ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ # ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಲ್ # ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್ # ಭಲೇ ಹುಚ್ಚ # ಚೂರಿಚಿಕ್ಕಣ್ಣ # ಜೇಡರ ಬಲೆ, # ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯, # ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯ ಮತ್ತು # ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರಾಕೆಟ್ ಚಿತ್ರಗಳು ಜೇಮ್ಸ್‌ಬಾಂಡ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಸರಣಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಕಾಶ್' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಿ.ಐ.ಡಿ ೯೯೯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಖಳ/ಪ್ರತಿನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ=== # [[ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ದಿನಿ]] - ಮಹಿಷಾಸುರ # ಕರುಣೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಕಣ್ಣು # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಸತಿ ಶಕ್ತಿ]] - ರಕ್ತಾಕ್ಷ # ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ - ಪ್ರಕಾಶ್ # ದಶಾವತಾರ # ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ - ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪು # ತುಂಬಿದ ಕೊಡ # [[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಗಾರುಡಿ]] - ಅರ್ಜುನ # ಶ್ರೀ ಕನ್ನಿಕಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಕಥೆ - ರಾಜಾ ವಿಷ್ಣು ವರ್ಧನ ===ಡಾ. ರಾಜ್ ಅತಿಥಿನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳು=== <!-- Source of information about pre- bedara kannappa movies : Vijayakarnataka News Paper --> * [[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ(೧೯೪೨)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] (೧೯೪೨) * ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ (೧೯೫೨) * ನಾಡಿನ ಭಾಗ್ಯ * ಭಾಗ್ಯವಂತ * ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ * ಗಂಧದಗುಡಿ ಭಾಗ ೨ * [[ಜೋಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೋಗಿ]] ==ರಾಜ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ (ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ)== {|class="wikitable sortable " border="1" !# !ವರ್ಷ !ಚಿತ್ರ !ಪಾತ್ರ !ನಾಯಕಿ(ನಾಯಕಿಯರು) |---- |'''೧''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೪]] |'''[[ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]]''' |ಕಣ್ಣಪ್ಪ |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೫]] |[[ಸೋದರಿ]] |ವಿಜಯ |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಭಕ್ತ ವಿಜಯ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಹರಿಭಕ್ತ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೬]] |[[ಓಹಿಲೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಓಹಿಲೇಶ್ವರ |ಶ್ರೀರಂಜಿನಿ |---- |೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೭]] |[[ಸತಿ ನಳಾಯಿನಿ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೭]] |[[ರಾಯರ ಸೊಸೆ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಭೂಕೈಲಾಸ]] |ರಾವಣ |[[ಜಮುನಾ]] |---- |೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಗಾರುಡಿ]] |ಅರ್ಜುನ |ರೇವತಿ, ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೮]] |[[ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವೇಶ್ವರ]] |ಕಳಚೂರಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಅರಸ ಬಿಜ್ಜಳ |ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಧರ್ಮ ವಿಜಯ]] | |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ]] |ದಾನವ ದೊರೆ ಮಹಿಷಾಸುರ |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೧೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೯]] |[[ಅಬ್ಬಾ ಆ ಹುಡುಗಿ]] | |[[ಮೈನಾವತಿ]], [[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ]] |ಮೈಸೂರು ದೊರೆ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ |[[ಲೀಲಾವತಿ]], ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೧೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ರಾಣಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ಆಶಾಸುಂದರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೧೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ದಶಾವತಾರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೧೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೦]] |[[ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ]] | ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ನಾಯಕ/ಕನಕದಾಸ |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೨೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಶ್ರೀಶೈಲ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], ಸಂಧ್ಯಾ |---- |೨೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] |ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದೊರೆ ಮಲ್ಲಸರ್ಜ ದೇಸಾಯಿ |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೨೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು]] |ಅಂಧ ಗಾಯಕ ಗೋಪಿ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಕೈವಾರ ಮಹಾತ್ಮೆ]] |ಕೈವಾರ ನಾರಾಯಣಪ್ಪ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ಭಕ್ತ ಚೇತ]] |ಚೇತ |[[ಪ್ರತಿಮಾದೇವಿ]] |---- |೨೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೧]] |[[ನಾಗಾರ್ಜುನ]] | |ಜಿ.ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ, [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೨೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಗಾಳಿಗೋಪುರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಭೂದಾನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೨೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]], [[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೨೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ದೇವಸುಂದರಿ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೩೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಕರುಣೆಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಕಣ್ಣು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೩೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್(೧೯೬೨)|ಮಹಾತ್ಮ ಕಬೀರ್]] | ಸಂತ ಕಬೀರ |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೩೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ವಿಧಿವಿಲಾಸ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಹರಿಣಿ]] |---- |೩೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]] |[[ತೇಜಸ್ವಿನಿ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೩೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ವಾಲ್ಮೀಕಿ(೧೯೬೩)|ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] |[[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ರಾಜಸುಲೋಚನಾ]] |---- |೩೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ನಂದಾದೀಪ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೩೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸಾಕು ಮಗಳು]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕನ್ಯಾರತ್ನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಗೌರಿ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೌರಿ]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೩೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಜೀವನ ತರಂಗ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಮಲ್ಲಿ ಮದುವೆ]] | |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೪೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕುಲವಧು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಕಲಿತರೂ ಹೆಣ್ಣೇ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ವೀರಕೇಸರಿ]] |ನರಸಿಂಹ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಡದಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸತಿ ಶಕ್ತಿ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ: ರಾಜ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆತನ ತಮ್ಮ ದುಷ್ಟ ರಕ್ತಾಕ್ಷ |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |೪೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಚಂದ್ರಕುಮಾರ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೪೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಸಂತ ತುಕಾರಾಮ]] |[[ತುಕಾರಾಮ್]] |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೪೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩]] |[[ಶ್ರೀರಾಮಾಂಜನೇಯ ಯುದ್ಧ]] |[[ರಾಮ]] |[[ಆದವಾನಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ]] |---- |೪೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ನವಕೋಟಿ ನಾರಾಯಣ]] |[[ಪುರಂದರದಾಸ]] |[[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] |---- |'''೫೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |'''[[ಚಂದವಳ್ಳಿಯ ತೋಟ]]''' | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ]] | |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೫೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ತುಂಬಿದ ಕೊಡ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಶಿವಗಂಗೆ ಮಹಾತ್ಮೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಮುರಿಯದ ಮನೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ]] |ವೈದ್ಯ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೫೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೪]] |[[ನಾಂದಿ]] |ಶಾಲಾ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಮೂರ್ತಿ |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೫೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ನಾಗಪೂಜ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೫೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಚಂದ್ರಹಾಸ]] |ಚಂದ್ರಹಾಸ |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸರ್ವಜ್ಞಮೂರ್ತಿ]] |[[ಸರ್ವಜ್ಞ]] |[[ಹರಿಣಿ]], [[ಮೈನಾವತಿ]] |---- |೬೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ವಾತ್ಸಲ್ಯ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೬೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]] |[[ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ]] |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೬೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಮಹಾಸತಿ ಅನುಸೂಯ]] |ಮಹರ್ಷಿ [[ಅತ್ರಿ]] |[[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೬೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಇದೇ ಮಹಾ ಸುದಿನ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಬೆಟ್ಟದ ಹುಲಿ]] |ಡಕಾಯತ ರಾಜ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೬೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಸತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ]] | |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |---- |೬೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ನೋಡು]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೬೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೫]] |[[ಪತಿವ್ರತಾ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೬೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ]] |ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೭೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಕಠಾರಿವೀರ]] | |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೭೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಬಾಲನಾಗಮ್ಮ]] | |[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೭೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ತೂಗುದೀಪ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಪ್ರೇಮಮಯಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಕಿಲಾಡಿ ರಂಗ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೭೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮಧುಮಾಲತಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೭೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಎಮ್ಮೆ ತಮ್ಮಣ್ಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಿ.ವಿ.ಲತಾ]] |---- |೭೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಮೋಹಿನಿ ಭಸ್ಮಾಸುರ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೭೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಶ್ರೀ ಕನ್ನಿಕಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಕಥೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಪಂಡರೀಬಾಯಿ|ಪಂಢರೀಬಾಯಿ]] |---- |೭೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೬]] |[[ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಪಾರ್ವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೮೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಸತಿಸುಕನ್ಯ]] | |[[ಹರಿಣಿ]] |---- |೮೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಗಂಗೆ ಗೌರಿ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]] |---- |೮೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ರಾಜಶೇಖರ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ವಂದನಾ]] |---- |೮೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ರಾಜದುರ್ಗದ ರಹಸ್ಯ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ದೇವರ ಗೆದ್ದ ಮಾನವ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಬೀದಿ ಬಸವಣ್ಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೮೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಗ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೮೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಶೈಲಶ್ರೀ]] |---- |೯೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಚಕ್ರತೀರ್ಥ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೭]] |[[ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ]] |ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಜೇಡರ ಬಲೆ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಶೈಲಶ್ರೀ]] |---- |೯೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಗಾಂಧಿನಗರ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೯೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮಹಾಸತಿ ಅರುಂಧತಿ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೯೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮನಸ್ಸಾಕ್ಷಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೯೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಸರ್ವಮಂಗಳ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೯೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಭಾಗ್ಯದೇವತೆ]] | |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]], [[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೯೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮೈಲ್]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೯೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |'''೧೦೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |'''[[ಭಾಗ್ಯದ ಬಾಗಿಲು]]''' | |[[ವಂದನಾ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೦೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ (೧೯೬೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]] | | |---- |೧೦೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ರೌಡಿ ರಂಗಣ್ಣ]] | |[[ಜಯಂತಿ]]. [[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೦೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಧೂಮಕೇತು (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೧೦೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಅಮ್ಮ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೦೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೦೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯]] | |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೦೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |[[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೦೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]] | |[[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೦೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಗಂಡೊಂದು ಹೆಣ್ಣಾರು]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೧೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಪವಾಡ]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೧೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಚೂರಿ ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಪುನರ್ಜನ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಚಂದ್ರಕಲಾ]] |---- |೧೧೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಭಲೇ ರಾಜ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೧೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಮೇಯರ್ ಮುತ್ತಣ್ಣ]] |ಮುತ್ತಣ್ಣ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೧೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೯]] |[[ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‍ಪಾಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ೯೯೯]] | |[[ರೇಖಾ]], ಸುರೇಖಾ |---- |೧೧೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] | ರಾಜ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೧೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] | |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೨೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಹಸಿರು ತೋರಣ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೨೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಭೂಪತಿ ರಂಗ]] |ರಂಗಾ |[[ಉದಯಚಂದ್ರಿಕಾ]] |---- |೧೨೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] |ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ||[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೧೨೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಭಲೇ ಜೋಡಿ]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೨೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ರಾಜಣ್ಣ]] |ರಾಜಣ್ಣ |[[ರಾಜಶ್ರೀ]] |---- |೧೨೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ನನ್ನ ತಮ್ಮ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಬಾಳು ಬೆಳಗಿತು]] | |[[ಭಾರತಿ]], [[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೦]] |[[ಪರೋಪಕಾರಿ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೨೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ]] |ಉದ್ಯಮಿ ರವಿವರ್ಮ |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೩೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಬಾಳ ಬಂಧನ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೩೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕುಲಗೌರವ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಕಾಸಿದ್ರೆ ಕೈಲಾಸ]] | |[[ವಾಣಿಶ್ರೀ]] |---- |೧೩೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ತಾಯಿದೇವರು]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೩೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ]] | |[[ಜಮುನಾ]] |---- |೧೩೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ನ್ಯಾಯವೇ ದೇವರು]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೩೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೧]] |[[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮ]] |[[ಕೃಷ್ಣ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೩೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಜನ್ಮರಹಸ್ಯ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಸಿಪಾಯಿರಾಮು]] | ರಾಮು |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೪೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ]] | ರಾಜೀವ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಹೃದಯ ಸಂಗಮ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಕ್ರಾಂತಿವೀರ]] |ದೊರೆ ಚಂದ್ರಕುಮಾರ್ |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೪೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಭಲೇ ಹುಚ್ಚ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೪೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ನಂದಗೋಕುಲ]] | |[[ಜಯಂತಿ]] |---- |೧೪೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೨]] |[[ಜಗಮೆಚ್ಚಿದ ಮಗ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ತಂಗಿ]] | |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಬಿ.ವಿ.ರಾಧ]] |---- |೧೪೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಬಿಡುಗಡೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಪತ್ರಕರ್ತ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೪೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಸ್ವಯಂವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |ಗಣಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಟರಾಜ |[[ಭಾರತಿ]] |---- |'''೧೫೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |'''[[ಗಂಧದ ಗುಡಿ]]''' |ರೇಂಜ್ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಕುಮಾರ್ |[[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೫೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ದೂರದ ಬೆಟ್ಟ]] | |[[ಭಾರತಿ]] |---- |೧೫೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೩]] |[[ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ ನಾರದ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ |[[ಆರತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಬಂಗಾರದ ಪಂಜರ]] | |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೫೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಎರಡು ಕನಸು]] |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ |[[ಮಂಜುಳಾ]], [[ಕಲ್ಪನಾ]] |---- |೧೫೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್]] |ವೀರಭದ್ರ |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ]] |ಗೋರಾ ಕುಂಬಾರ |[[ಲೀಲಾವತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ]] |[[ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೫೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೪]] |[[ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪ್ರಸಾದ್, ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರ ಪ್ರಶಾಂತ್, |[[ಕಲ್ಪನಾ]], [[ಆರತಿ]], [[ಮಂಜುಳಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೫೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೫]] |[[ಮಯೂರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಯೂರ]] |ಕದಂಬ ವಂಶದ ದೊರೆ ಮಯೂರ ಶರ್ಮ |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೬೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೫]] |[[ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ]] |ವಿಜಯ್, ಕುಮಾರ್, ನರಹರಿ, ಶ್ರೀಧರ |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]] |ಮನೋಹರ್ |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಬಹದ್ದೂರ್ ಗಂಡು]] |ಬಂಕಾಪುರದ ಪಂಜು |[[ಜಯಂತಿ]], [[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ರಾಜ ನನ್ನ ರಾಜ]] |ಅರಸುಮಗ ಚಂದ್ರವರ್ಮ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಜು |[[ಆರತಿ]] |---- |೧೬೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ನಾ ನಿನ್ನ ಮರೆಯಲಾರೆ]] |ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆನಂದ್ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೬೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೬]] |[[ಬಡವರ ಬಂಧು]] |ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಣಿ ರಂಗನಾಥ್ |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಬಬ್ರುವಾಹನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] |{{*}}[[ಅರ್ಜುನ]]<br>{{*}}[[ಬಬ್ರುವಾಹನ]] |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]], [[ಕಾಂಚನಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಭಾಗ್ಯವಂತರು]] | |[[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ|ಬಿ.ಸರೋಜಾ ದೇವಿ]] |---- |೧೬೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಗಿರಿಕನ್ಯೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | |[[ಜಯಮಾಲ]] |---- |೧೬೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ]] |ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |೧೭೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೭]] |[[ಒಲವು ಗೆಲವು]] | |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೭೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ಶಂಕರ್ ಗುರು]] |ತ್ರಿಪಾತ್ರ ಉದ್ಯಮಿ ರಾಜಶೇಖರ್ [[ಪೋಲಿಸ್]] ಸಿ.ಐ.ಡಿ. ಅಧಿಕಾರಿ ಶಂಕರ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗುರುಮೂರ್ತಿ |[[ಕಾಂಚನಾ]], [[ಜಯಮಾಲ]], [[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ಆಪರೇಷನ್ ಡೈಮಂಡ್ ರ್ಯಾಕೆಟ್]] |ಸಿ.ಐ.ಡಿ ಏಜೆಂಟ್ 999 ಪ್ರಕಾಶ್ |[[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೮]] |[[ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ]] | |[[ಪದ್ಮಪ್ರಿಯ]] |---- |೧೭೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೯]] |[[ಹುಲಿಯ ಹಾಲಿನ ಮೇವು]] |ಕೊಡಗು ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜರ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಚಂಗುಮಣಿ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]], [[ಜಯಚಿತ್ರಾ]] |---- |೧೭೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೭೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೭೯]] |[[ನಾನೊಬ್ಬ ಕಳ್ಳ]] |[[ಪೋಲಿಸ್]] ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಮುತ್ತುರಾಜು ಕಳ್ಳ ರಾಜ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ಕಾಂಚನಾ]] |---- |೧೭೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೦]] |[[ರವಿಚಂದ್ರ]] |{{*}}ರವಿ<br>{{*}}ಚಂದ್ರ |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೧೭೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೦]] |[[ವಸಂತಗೀತ]] |ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ ಏಜೆಂಟ್ ವಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] |---- |೧೭೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ಹಾವಿನ ಹೆಡೆ]] | |[[ಸುಲಕ್ಷಣಾ]] |---- |೧೭೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ನೀ ನನ್ನ ಗೆಲ್ಲಲಾರೆ]] | |[[ಮಂಜುಳಾ]] |---- |೧೮೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೧]] |[[ಕೆರಳಿದ ಸಿಂಹ]] |[[ಪೋಲಿಸ್]] ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಶಂಕರ್ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಹೊಸಬೆಳಕು]] |ರವಿ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಹಾಲು ಜೇನು]] |ರಂಗ |[[ಮಾಧವಿ]], [[ರೂಪಾದೇವಿ]] |---- |೧೮೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] |[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]] |ವಕೀಲ ಮೋಹನ್ |[[ಸರಿತಾ]], [[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೮೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ]] |[[ಕಾಳಿದಾಸ]] |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |೧೮೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು]] |ಅರ್ಚಕ ಮತ್ತು ರೈತ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] |[[ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]] |[[ಸರಿತಾ]] |---- |೧೮೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೩]] |[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] |ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಮಗ ರಾಜ |[[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೮೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಸಮಯದ ಗೊಂಬೆ]] |ಅನಿಲ್/ಚಾಲಕ ಗುರುಮೂರ್ತಿ |[[ರೂಪಾದೇವಿ]], [[ಮೇನಕಾ]] |---- |೧೮೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಶ್ರಾವಣ ಬಂತು]] |ಪಾಪ್ ಗಾಯಕ ಕುಮಾರ್/ಪೀಟರ್ ಫ್ರಂ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್/ಆಶುಕವಿ |[[ಊರ್ವಶಿ]] |---- |೧೯೦ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಯಾರಿವನು]] |ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟರ್ |[[ರೂಪಾದೇವಿ]] |---- |೧೯೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೪]] |[[ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮ]] |ಗೋಪಿ/[[ಪೋಲಿಸ್]] ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಸಂತೋಷ್ ಕುಮಾರ್ |[[ಅಂಬಿಕಾ (ಚಿತ್ರನಟಿ)|ಅಂಬಿಕಾ]] |---- |೧೯೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಅದೇ ಕಣ್ಣು]] |ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]], [[ವಿಜಯರಂಜಿನಿ]] |---- |೧೯೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]] |ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಜಯಸಿಂಹ |[[ಗಾಯತ್ರಿ (ನಟಿ)|ಗಾಯತ್ರಿ]] |---- |೧೯೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೫]] |[[ಧ್ರುವತಾರೆ]] |ವಕೀಲ ಸಾಗರ್ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೧೯೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಭಾಗ್ಯದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾರಮ್ಮ]] |ಪಾಂಡುರಂಗ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೧೯೬ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು]] |ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ ಶಂಕರ್ |[[ಮಾಧವಿ]], [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೧೯೭ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೬ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೬]] |[[ಗುರಿ]] |ಕಸ್ಟಂಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾಳೀಪ್ರಸಾದ್ |[[ಅರ್ಚನಾ]] |---- |೧೯೮ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೭]] |[[ಒಂದು ಮುತ್ತಿನ ಕಥೆ]] |ಮೀನುಗಾರ ಐತು |[[ಅರ್ಚನಾ]] |---- |೧೯೯ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೭ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೭]] |[[ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ]] |ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ ಡಾ. ಮೂರ್ತಿ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]], [[ಮಾಧವಿ]] |---- |'''೨೦೦''' |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೮]] |'''[[ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ]]''' |ಚಾಲಕ ಮೂರ್ತಿ | [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೨೦೧ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೯]] |[[ಪರಶುರಾಮ್]] |[[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ]] ಮೇಜರ್ ಪರಶುರಾಮ್ |[[ವಾಣಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್]], [[ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ (ನಟಿ)|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |---- |೨೦೨ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೨]] |[[ಜೀವನ ಚೈತ್ರ]] |ಸಿಂಹಾದ್ರಿ ಜೋಡಿದಾರ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ರಾವ್ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೨೦೩ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೩]] |[[ಆಕಸ್ಮಿಕ]] |ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ |[[ಮಾಧವಿ]]. [[ಗೀತಾ (ನಟಿ)]] |---- |೨೦೪ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೪]] |[[ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು]] |ರಾಮಣ್ಣ |[[ಮಾಧವಿ]] |---- |೨೦೫ |[[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೨೦೦೦]] |[[ಶಬ್ದವೇಧಿ]] |ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಸಂದೀಪ್ |[[ಜಯಪ್ರದಾ]] |---- |} ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು # ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ ೧೯೫೧ # ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಭಾಗ ೨ # [[ಜೋಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೋಗಿ]] ==ಗಾಯಕರಾಗಿ ಡಾ. ರಾಜ್== * ಕೇವಲ ನಟನೆಯಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದ ರಾಜ್ ಕನ್ನಡ ಗಾನಲೋಕಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಅಪಾರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲ್ ಚಿತ್ರದ '''ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ,ಊರೇ ಹೋರಾಡಲಿ''' (ಎಮ್ಮೆ ಹಾಡೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ) ಎಂಬ ಹಾಡಿನಿಂದ ಅವರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದರು. * ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ೧೯೫೬ರಲ್ಲೇ ಓಹಿಲೇಶ್ವರ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಶರಣು ಶಂಭೋ" ಎಂಬು ಗೀತೆಯೊಂದನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸ್.ಜಾನಕಿಯವರೊಡನೆ "ತುಂಬಿತು ಮನವ ತಂದಿತು ಸುಖವ" ಎಂಬ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಜಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟೇಶ್ ಹಾಗೂ ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨ರಲ್ಲಿ]], ದೇವಸುಂದರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ನರಸಿಂಹರಾಜು ರವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯೊಂದನ್ನೂ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರು ಬೇರೊಬ್ಬರ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಗೀತೆಯಿದು.<!-- ಆಧಾರ: '''ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ''' ಪುಸ್ತಕ --><BR> ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ, ನವಕೋಟಿನಾರಾಯಣ (ಭಕ್ತ ಪುರಂದರದಾಸ) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೀರ್ತನೆ ಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. *ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ '''''ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ''''' ಹಾಡಿನ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಭಿ ಚಿತ್ರದ "ವಿಧಿ ಬರಹ ಎಂಥ ಘೋರ" ಹಾಗು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು ಚಿತ್ರದ "ಬಂಧುವೇ ಓ ಬಂಧುವೇ" ಇವರು ಹಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು. * ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ರಾಜ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ, ಅನುರಾಗ, ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ - ರಾಜ್ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದ ಭಾವಗೀತೆ ಸಂಕಲನಗಳು. * ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಎಸ್. ಜಾನಕಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ ರವರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪಿ. ಸುಶೀಲ, ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ, ರತ್ನಮಾಲ ಪ್ರಕಾಶ್, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್'', ಬಿ. ಆರ್. ಛಾಯಾ, ''ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್'', ''ಚಿತ್ರಾ'', ''ಸುಲೋಚನಾ ರವರೊಂದಿಗೂ ಯುಗಳಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. * '''ಹುಟ್ಟಿದರೇ ಕನ್ನಡನಾಡ್ನಲ್ ಹುಟ್ಟಬೇಕು, ಮೆಟ್ಟಿದರೇ, ಕನ್ನಡ ಮಣ್ಣಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಬೇಕು''' ಗೀತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೋದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ 'ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪುರಸ್ಕಾರ', ವನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ, ಮುಂಬಯಿ ಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಾಗ, 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' ದ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ, ಮೇಲಿನ ಗೀತೆಯನ್ನು ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಸಮೇತ ಕುಣಿದು-ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ ಹಾಡಿದ ಸಡಗರ ಇನ್ನೂ ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ, ಕನ್ನಡ ರಸಿಕರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. *ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ರಚಿಸಿದ 'ಕನ್ನಡವೇ ಸತ್ಯ' ಹಾಡನ್ನು ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್‌ ಭಾವಗೀತೆಯ ಮೇರು ಕಲಾವಿದ ಡಾ. ಸಿ.ಅಶ್ವತ್ಥ್‌ ರವರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯವರ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಭಾರೀ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ==ಕನ್ನಡಪರ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್== [[Image:Raj_Gokak.jpg|thumb|right|ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್]] * '''ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿ'''ಯು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಕೊಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ, ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕನ್ನಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು. * ಇದೇ ಚಳುವಳಿಯು '''ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿ''' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಯಿತು. *ಚಳುವಳಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಉತ್ಸಾಹದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಚಳುವಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಚಳುವಳಿಯ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಲಾಯಿತು. ಡಾ. ರಾಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ, ಗೋಕಾಕ್ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು. * ಹಲವಾರು ಸಭೆಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದವು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆ ಚಳುವಳಿಗೆ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು, ಅಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಸಲು, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಡಲು, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರ ಭಾಷಣಗಳು ಹಾಗು ಚಳುವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾದವು. ಗುಂಡೂರಾವ್ ನೇತೃತ್ವದ ಆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಚಳುವಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು/ಬಿರುದುಗಳು== [[Image:Dr_Raj.jpg|thumb|right|ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === # ಪದ್ಮಭೂಷಣ (ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) # ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) # ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ (ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ) # ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ 'ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ' ಹಾಡಿನ ಗಾಯನಕ್ಕೆ) # ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ'' - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ('''ಹತ್ತು''' ಬಾರಿ) # ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ'' - ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ ('''ಒಂಭತ್ತು''' ಬಾರಿ) #ಕೆಂಟಕಿ ಕರ್ನಲ್ (ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಂಟಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು) # ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ) # ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ) # ಕಲಾ ಕೌಸ್ತುಭ (ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ) === ಪದವಿಗಳು === # ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್(ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) === ಬಿರುದುಗಳು === # ಅಭಿನಯ ಕಲಾಶ್ರೀ # ಅಭಿನಯ ಕೇಸರಿ # ಅಭಿನಯ ಚಕ್ರೇಶ್ವರ # ಅಭಿನಯ ನೃಪತುಂಗ # ಅಭಿನಯ ಬ್ರಹ್ಮ # ಅಭಿನಯ ಭಗೀರಥ # ಅಭಿನಯ ಭಾರ್ಗವ # ಅಭಿನಯ ರತ್ನ # ಅಭಿನಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿ # ಅಭಿನಯ ಶಿರೋಮಣಿ # ಅಭಿನಯ ಸಂಜಾತ # ಅಭಿನಯ ಸವ್ಯಸಾಚಿ # ಅಭಿನಯ ಸಿಂಹ # ಅಭಿನಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ # ಅಮರ ಜೀವಿ # ಅಮರ ಜ್ಯೋತಿ # ಕನ್ನಡ ಕಂಠೀರವ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ಕಿರೀಟ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ಕುಸುಮ # ಕನ್ನಡ ಕಲಾ ತಿಲಕ # ಕನ್ನಡ ಕುಲ ರತ್ನ # ಕನ್ನಡ ಕೇಸರಿ # ಕನ್ನಡ ಗಾನ ಕೌಸ್ತುಭ # ಕನ್ನಡ ಜನಕೋಟಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ಥಳಿ # ಕನ್ನಡ ತಾಯಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮಗ # ಕನ್ನಡದ ರಕ್ಷಕ # ಕನ್ನಡದ ಕಣ್ಮಣಿ # ಕನ್ನಡದ ಕಂದ # ಕನ್ನಡದ ಕಲಿ # ಕನ್ನಡದ ಕಳಶ # ಕನ್ನಡದ ಕುಲ ದೇವ # ಕನ್ನಡದ ಚೇತನ # ಕನ್ನಡದ ಜೀವ # ಕನ್ನಡದ ಧ್ರುವತಾರೆ # ಕನ್ನಡದ ನಂದಾ ದೀಪ # ಕನ್ನಡದ ಬಂಧು # ಕನ್ನಡದ ಭೂ ಪಟ # ಕನ್ನಡದ ಮಾಣಿಕ್ಯ # ಕನ್ನಡದ ಮೇಷ್ಟ್ರು # ಕನ್ನಡದ ವಿಧಾತ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಕಣ್ಮಣಿ # ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯ ಸಿಂಹಾಸಾನಾಧೀಶ್ವರ # ಕರುನಾಡ ಅಧಿಪತಿ # ಕರುನಾಡ ಕಲಾ ನಿಧಿ # ಕರುನಾಡ ಹುಲಿ # ಕರ್ನಾಟಕ ಕೀರ್ತಿವರ್ಮ # ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ # ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ # ಕಲಾ ಆರಾಧಕ # ಕಲಾ ಕಮಲ ರಾಜಹಂಸ # ಕಲಾ ಕರ್ಮಯೋಗಿ # ಕಲಾ ಕುಸುಮ # ಕಲಾ ಕೌಸ್ತುಭ # ಕಲಾ ಜ್ಯೋತಿ # ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ # ಕಲಾ ತೇಜ # ಕಲಾ ದಾಹಿ # ಕಲಾ ದೀವಿಗೆ # ಕಲಾ ಪುಂಗವ # ಕಲಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ # ಕಲಾ ಪೋಷಕ # ಕಲಾ ಭಕ್ತ # ಕಲಾ ಭೂಷಣ # ಕಲಾ ಯೋಗಿ # ಕಲಾ ವಿನೀತ # ಕಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ # ಕಲಾ ಸಿರಿ ರತ್ನ # ಕಾಯಕ ಯೋಗಿ # ಕಾಯಕ ರತ್ನ # ಕೃಷ್ಣಾನುಗ್ರಹಿ # ಕೆಂಟಕಿ ಕರ್ನಲ್ # ಗಾಜನೂರು ಗಂಡು # ಗಾನ ಕಲಾಶ್ರೀ # ಗಾನ ಕೋಗಿಲೆ # ಗಾನ ಗಂಗೆ # ಗಾನ ಗಂಧರ್ವ # ಗಾನ ಗಾರುಡಿಗ # ಗಾನ ಜ್ಯೋತಿ # ಗಾನ ತರಂಗ # ಗಾನ ಯೋಗಿ # ಗಾನ ರಸಿಕ # ಗಾನ ಲಹರಿ # ಗಾನ ವಾರಿಧಿ # ಗಾನ ವಿಭೂಷಣ # ಗಾನ ಸಿಂಧು # ಗಿರಿ ನಟ # ಗೆಲುವಿನ ಹಮ್ಮೀರ # ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರಟ್ ಪುರಸ್ಕೃತ # ಚಿತ್ರರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ # ಜಗ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಗ # ಜ್ಞಾನದಾಹಿ # ದಾದ ಸಾಹೇಬ್ ಪಾಲ್ಕೇ ಪುರಸ್ಕ್ರುತ # ದೇವತಾ ಮನುಷ್ಯ # ದೇವರ ದೇವ ಕಲಾ ದೇವ # ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರಾಜ # ನಗುವಿನ ಸರದಾರ # ನಟ ಭಯಂಕರ # ನಟ ರತ್ನಾಕರ # ನಟ ವೈಭವೇಶ್ವರ # ನಟ ಶೇಖರ # ನಟ ಸಾರ್ವಭೌಮ # ನವರಸ ಮಂಜೂಷ # ನಾಡೋಜ # ನೇತ್ರದಾನದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ರತ್ನ # ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ # ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ # ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಮರಣಿಯ # ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆಯ ಬಂಗಾರ # ಭಕ್ತ ಕಲಾ ರತ್ನ # ಭಾಗ್ಯವಂತ # ಮಧುರ ಕಂಠಶ್ರೀ # ಮಹಾ ತಪಸ್ವಿ # ಮಹಾ ಪುರುಷ # ಮಹಾ ಮಹಿಮ # ಮಹಾ ಯೋಗಿ # ಮೇರು ನಟ # ಯೋಗ ಕಲಾ ರತ್ನ # ರತ್ನ ದೀಪ # ರಸಿಕರ ರಾಜ # ರಾಜಕೀರ್ತಿ ಮೆರೆದ ಗಂಡುಗಲಿ # ಲೋಕ ಪೂಜಿತ # ವರ ನಟ # ವಿನಯ ಶೀಲ # ವಿಶ್ವ ಮಾನವ # ವಿಶ್ವ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಿಯ # ವೀರಾಧಿ ವೀರ # ಶತಮಾನದ ಯುಗ ಪುರುಷ # ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಹಿಮಶಿಖರ # ಸಂಗೀತ ರತ್ನ # ಸಮಾಜ ಭೂಷಣ # ಸರಸ್ವತಿ ಪುತ್ರ # ಸರಳತೆಯ ಸಂತ # ಸರಳತೆಯ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿ # ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಸರದಾರ === ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ === ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಯಶವಂತಪುರ ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದವರೆಗೆ ರಾಜಾಜಿನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗೆ '''ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಸ್ತೆ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಗೂಗಲ್‌ ಡೂಡಲ್‌ ಗೌರವ=== ಗೂಗಲ್‌ ಸರ್ಚ್‌‌ನ ಡೂಡಲ್‌ ವಿಭಾಗದವರು ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ ರವರ ೮೮ನೇ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬದ ದಿನ ( ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೧೭ ) ರಾಜ್‌ ರವರ ಡೂಡಲ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಡೂಡಲ್‌ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ( google.co.in ) ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಂಡು ಪರ ರಾಜ್ಯದವರಿಗೂ ರಾಜ್‌ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತೆಂಕಣ ಭಾರತದ ನಟರಿಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಈ ರೀತಿಯ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಗರು ಗೂಗಲ್‌ನವರಿಗೂ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. == ಪುಸ್ತಕಗಳು == === ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕೊಡುಗೆ (ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ನಿಬಂಧ) === * ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಸವನಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ '''ಡಿ. ಗುರುಮೂರ್ತಿ ಹಾರೋಹಳ್ಳಿ''' ಯವರು '''"ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಡಾ. ರಾಜ್ ಕೊಡುಗೆ"''' ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜ್ ರವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಡಾ. ಮಳಲಿ ವಸಂತಕುಮಾರ್ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಗುರುಮೂರ್ತಿ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ===ಪ್ರಾಣಪದಕ=== * ಪ್ರಾಣಪದಕ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತ 2013ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಪುಸ್ತಕ. ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿನ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ, ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಳಿಸಿರುವ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ 'ಪ್ರಾಣಪದಕ'. ಸುಮಾರು 120 ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖನಗಳು `ಮಂಗಳ` ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಗೊಂಡಿದ್ದವು. * ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. 'ಪ್ರಾಣಪದಕ' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 'ಮಂಗಳ' ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ===ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ === ಕನ್ನಡದ ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಲವರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆ ಕುರಿತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅ. ನಾ. ಪ್ರಹ್ಲಾದರಾವ್ ಬರೆದ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕ. * ಈ ಪುಸ್ತಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ `ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಇನ್ಮಿಟಬಲ್ ಆಕ್ಟರ್ ವಿಥ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಯ್ಸ್` ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite book |last=Prahlādarāv |first=A. Nā |url=https://openlibrary.org/books/OL22530456M/Dr._Rajkumar_the_inimitable_actor_with_a_golden_voice |title=Dr. Rajkumar, the inimitable actor with a golden voice |date=2008 |publisher=Sapna Book House |isbn=978-81-280-0837-5 |location=Bangalore |access-date=2023-01-11 |archive-date=2023-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111120122/https://openlibrary.org/books/OL22530456M/Dr._Rajkumar_the_inimitable_actor_with_a_golden_voice |url-status=bot: unknown }}</ref> ಕನ್ನಡದ ನಟರೊಬ್ಬರನ್ನು ಕುರಿತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಭಾರತದ ಹೊರಗಡೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವೆಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಲೇಖಕರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದ್ದರು. * ೨೨೦ ಪುಟಗಳ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರಿಂದಲೇ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. * ಇದು ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವೂ ಹೌದು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಕ್ಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ೨೦೦೬ರ ಕುವ್ಯೆತ್ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪಾವ೯ತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ರವರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ, ಲಂಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ==ಇತರೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್== *ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೊರ್ಸನಲ್ಲಿ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ ಗಾಯನ ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Commons category|Rajkumar}} {{IMDb name|0004660}} * ದಟ್ಸ ಕನ್ನಡ.ಕಾಂ - ಡಾ. ರಾಜ್ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409145137/http://thatskannada.oneindia.in/cine/raj/index.html |date=2006-04-09 }} * ವಿಶ್ವಕನ್ನಡ.ಕಾಂ - ಡಾ. ರಾಜ್ ವಿಶೇಷ ಪರಿಚಯ (ಕೃಪೆ:"ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ" ಪುಸ್ತಕ) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208154435/http://vishvakannada.com/%e0%b2%ae%e0%b2%a8%e0%b3%8b%e0%b2%b0%e0%b2%82%e0%b2%9c%e0%b2%a8%e0%b3%86/%e0%b2%a1%e0%b2%be-%e0%b2%b0%e0%b2%be%e0%b2%9c%e0%b3%8d%e2%80%8c%e0%b2%95%e0%b3%81%e0%b2%ae%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e2%80%8c%e0%b2%b0%e0%b2%b5%e0%b2%b0-%e0%b2%b5%e0%b2%bf%e0%b2%b6%e0%b3%87/ |date=2013-12-08 }} * ಬೇಡರಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ವಿವರಗಳು - ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಎನ್.ಸಿಂಹರವರ ಪುತ್ರ ಹೆಚ್.ಎಲ್.ಶೇಷಚಂದ್ರ ಲೇಖನ (ಕನ್ನಡಪ್ರಭ) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928114347/http://www.kannadaprabha.com/News.asp?ID=KP*20060412220146 |date=2007-09-28 }} * ಡಾ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಗಾಯನ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104104032/https://www.avidhafoundation.com/2021/10/best-of-dr-rajkumar-kannada-songs-by.html |date=2021-11-04 }} * <nowiki>http://members.tripod.com/~arvintripod/raj.html</nowiki> * <nowiki>http://www.rajkumarmemorial.com</nowiki> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615234057/http://rajkumarmemorial.com/ |date=2013-06-15 }} * <nowiki>http://www.gandhadagudi.com/forum/viewforum.php?f=18</nowiki> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928004401/http://www.gandhadagudi.com/forum/viewforum.php?f=18 |date=2007-09-28 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} ‌‌ {{ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೯ ಜನನ|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೬ ನಿಧನ|ರಾಜಕುಮಾರ್]] [[ವರ್ಗ:ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[en:Rajkumar]] gs8n0qhst6hhx1kxb0ppxkkmpiyz60h 0 7942 1376312 1376271 2026-07-04T15:33:44Z ~2026-36694-37 100187 ಆಕಾಶ (೨೦೦೫) 1376312 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = [[Image:Akash.jpg|250px]] | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = | ನಾಯಕ(ರು) = | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಅವಿನಾಶ್]], [[ಕಿಶೋರ್]], ಸೋನಿಯಾ, [[ಪವಿತ್ರಾ ಲೋಕೇಶ್]], [[ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ]], [[ಆದರ್ಶ್]], [[ಆಶಿತಾ]], [[ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = | ಕಥೆ = | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = | caption = ಆಕಾಶ ಲೋಗೋ | director = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | writer = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | producer = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್]], ರಮ್ಯಾ ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ | cinematography = ಕಹೋ ನಾ… ಪ್ಯಾರ್ ಹೈ (ಹಿಂದಿ) [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | editing = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | music = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | released = ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ | country = ಇಂಡಿಯಾ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ೧೫೭೮೧೬೭೩ }} ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಎಂ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ರಮ್ಯ, ಅವಿನಾಶ್, ಕಿಶೋರ್, ಸೋನಿಯಾ, ಪವಿತ್ರಾ ಲೋಕೇಶ್, ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ, ಆದರ್ಶ್, ಆಶಿತಾ, ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್.ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಕರು ''ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು''. ಈ ಚಿತ್ರವು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸೇಮ್ ಯಶ್ ರಿಮೇಕ್ ಆಫ್ ಬೇಸ್ಡ್ [[ಕಹೋ ನಾ... ಪ್ಯಾರ್ ಹೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಹೋ ನಾ... ಪ್ಯಾರ್ ಹೇ]] (೨೦೦೦) (ಹಿಂದಿ) {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] ionlkvox34c01zx7ud2yy97bpmickyi 1376330 1376312 2026-07-04T20:00:10Z ~2026-36694-37 100187 ಆಕಾಶ (೨೦೦೫) 1376330 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = [[Image:Akash.jpg|250px]] | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = | ನಾಯಕ(ರು) = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಅವಿನಾಶ್]], [[ಕಿಶೋರ್]], ಸೋನಿಯಾ, [[ಪವಿತ್ರಾ ಲೋಕೇಶ್]], [[ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ]], [[ಆದರ್ಶ್]], [[ಆಶಿತಾ]], [[ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = | ಕಥೆ = | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಆಕಾಶ ಇನ್ ೨೦೦೫ | ನೃತ್ಯ = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = | caption = ಆಕಾಶ ಲೋಗೋ | director = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | writer = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | producer = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್]], ರಮ್ಯಾ ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ | cinematography = ಕಹೋ ನಾ… ಪ್ಯಾರ್ ಹೈ (ಹಿಂದಿ) [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | editing = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | music = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | studio = ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | released = ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ | country = ಇಂಡಿಯಾ | language = ಕನ್ನಡ | budget = ೧೫೭೮೧೬೭೩ }} ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು.ಈ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಎಂ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ರಮ್ಯ, ಅವಿನಾಶ್, ಕಿಶೋರ್, ಸೋನಿಯಾ, ಪವಿತ್ರಾ ಲೋಕೇಶ್, ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ, ಆದರ್ಶ್, ಆಶಿತಾ, ಆಶಿಶ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್.ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಕರು ''ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು''. ಈ ಚಿತ್ರವು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಸೇಮ್ ಯಶ್ ರಿಮೇಕ್ ಆಫ್ ಬೇಸ್ಡ್ [[ಕಹೋ ನಾ... ಪ್ಯಾರ್ ಹೇ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಹೋ ನಾ... ಪ್ಯಾರ್ ಹೇ]] (೨೦೦೦) (ಹಿಂದಿ) {{Unreferenced|೧೬೨೫೩೫|name=ಆಕಾಶ ೨೦೦೫|date=೨೯/೦೪/೨೦೦೫}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೦೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] gp17esfln3r9syys9jbihgh5eqzhyr8 0 16862 1376317 1376266 2026-07-04T15:43:16Z ~2026-36694-37 100187 ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ 1376317 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಡಾ{{!}}{{!}} ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ | image = Puneeth Rajkumar (1).jpg | caption = ಪುನೀತ್ ಇನ್ ೨೦೧೯ | birth_name = ಲೋಹಿತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ | birth_date = {{birth date|1974|03|17|df=y}} <ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/theprint-profile/puneeth-rajkumar-was-more-than-kannada-cinema-royalty-a-foodie-cyclist-singer-too/1450572/|title=Puneeth Rajkumar was more than Kannada cinema royalty. A foodie, cyclist, singer too|first=Sharan|last=Poovanna|date=17 March 2023}}</ref> | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]] (ಈಗ [[ಚೆನ್ನೈ]]), [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2021| 10|29|1974|03|17}} <ref>{{cite news |title=Puneeth Rajkumar passes away at 46 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/puneeth-rajkumar-dead-at-46-7596693/ |work=The Indian Express |date=29 October 2021 |language=en}}</ref> | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ಭಾರತ]] | occupation = [[ನಟ]], ಗಾಯಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ, | yearsactive = 1976 - 1989<br/>2002 - 2026 | awards = [[ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ]] | othername = ಅಪ್ಪು <br/> ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್ <br/> ಕನ್ನಡದ ರಾಜರತ್ನ <br/> ಯುವರತ್ನ <br/> ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಕಿಂಗ್ | parents = [[ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | spouse = ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ | children = ದೃತಿ, ವಂದಿತ | relatives = | monuments = [https://kn.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%95%E0%B2%82%E0%B2%A0%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B2%B5_%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%81%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B3%8A ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್] }} '''ಡಾ|| ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್''' (೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೪ - ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧)ರವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಪಕ. ಇವರು ೨೯ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ನಟನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆ [[ರಾಜಕುಮಾರ್]] ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ವಸಂತಗೀತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಸಂತ ಗೀತ]] (೧೯೮೦), [[ಭಾಗ್ಯವಂತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾಗ್ಯವಂತ]] (೧೯೮೧), [[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]] (೧೯೮೨), [[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] (೧೯೮೩), ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಯಾರಿವನು ಮತ್ತು [[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]] (೧೯೮೫) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು ಚಿತ್ರದ 'ರಾಮು' ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ''ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಪ್ಪು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಯಕನಟನಾಗಿ ಸಿನಿಮಾರಂಗದ ಪಯಣ ಶುರುಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.imdb.com/name/nm2500160/</ref> ಅವರಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ''ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಟಿಸಿದ [[ಅಪ್ಪು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]](೨೦೦೨), ಅಭಿ(೨೦೦೩), [[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವೀರಕನ್ನಡಿಗ]](೨೦೦೪), [[ಮೌರ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]](೨೦೦೪), [[ಆಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ್]] (೨೦೦೫), [[ಅಜಯ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]] (೨೦೦೬), [[ಅರಸು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]] (೨೦೦೭), [[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] (೨೦೦೭), [[ವಂಶಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]](೨೦೦೮), [[ರಾಮ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]] (೨೦೦೯), [[ಪೃಥ್ವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]](೨೦೧೦), [[ಜಾಕಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]](೨೦೧೦), [[ಹುಡುಗರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹುಡುಗರು]] (೨೦೧೧), [[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಣ್ಣಾ ಬಾಂಡ್]] (೨೦೧೨), [[ಪವರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪವರ್]] (೨೦೧೪), [[ರಣವಿಕ್ರಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣವಿಕ್ರಮ]] (೨೦೧೫), [[ದೊಡ್ಮನೆ ಹುಡ್ಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೊಡ್ಮನೆ ಹುಡುಗ]] (೨೦೧೬), [[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕುಮಾರ]] (೨೦೧೭), [[ಯುವರತ್ನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯುವರತ್ನ]](೨೦೨೧), [[ಜೇಮ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]] (೨೦೨೨) ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಟಿವಿ ಆಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ '''ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಮಿಲಿಯನೇರ್'''ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ [[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ]]ಯ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Puneeth-Rajkumar/ampdefault |title=Puneeth Rajkumar: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday &#124; eTimes |publisher=M.timesofindia.com |date=1975-03-17 |accessdate=2023-06-03}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿಯೂ ಅವರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಪುನೀತ್‍ರವರ(ಮೊದಲ ಹೆಸರು ಲೋಹಿತ್) ಇವರು ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತ್ತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಮಗ ಇವರು ರಾಜಕುಮಾರ್ ದಂಪತಿಯ ಮೂರನೆ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಮಗ. ಅವರು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಸಹೋದರರಾದ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)]] ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)]] ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರು. ಇವರ ಸಹೋದರಿಯರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಿಮಾ. ಪುನೀತ್ ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುನೀತ್ ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್ ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. == ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ೧೯೭೬ - ೧೯೮೯: ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === ನಿರ್ದೇಶಕ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರು ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ [[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]] (೧೯೭೬) ಮತ್ತು ಆರತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿದರು.<ref name=":0">[https://anaamikamathuu.wordpress.com/2020/03/18/%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B3%8D-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%B5%E0%B2%B0-%E0%B2%B8/ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ವುಡ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್.ಕಾಮ್]</ref> ಇದರ ನಂತರ ಪುನೀತ್ ಒಂದು ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ವಿಜಯ್ ಅವರ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪುರಾಣಿಕ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸನಾದಿ ಅಪ್ಪಣ್ಣ (೧೯೭೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name=":0" /> ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ (೧೯೭೮) ಮತ್ತೆ ವಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರ.<ref name=":0" /> ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ದೊರೈ-ಭಗವಾನ್|ದೊರೆ-ಭಗವಾನ್]] ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು [[ವಸಂತಗೀತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಸಂತ ಗೀತ]] ( ೧೯೮೦) ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರು.<ref name=":0" /> ಇದರ ನಂತರ [[ಕೆ. ಎಸ್. ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ]]ಯವರ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (೧೯೮೧, ಭಗವಂತ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು) ಮತ್ತು ಬಿ. ಎಸ್. ರಂಗ ಅವರ [[ಭಾಗ್ಯವಂತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾಗ್ಯವಂತ]] (೧೯೮೨) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆ''ಬಾನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ'' ವನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref name=":0" /> ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ([[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹೊಸಬೆಳಕು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೊಸ ಬೆಳಕು]]) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು(ಪುರುಷ) ಪಡೆದರು<ref name=":0" />. ಅವರು ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: [[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]]: ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು(ಪುರುಷ) ಪಡೆದರು. ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಯಾರಿವನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ ಬರೆದ ''ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ'' ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬ್ರೇಕ್ ಕೊಟ್ಟ ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ಶೆರ್ಲಿ ಎಲ್. ಅರೋರಾ ಅವರ ವಾಟ್ ತೆನ್, ರಾಮನ್? ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ೧೯೮೫ ರ ನಾಟಕ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಧ ರಾಮು ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರು ೩೩ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]] (೧೯೮೮) ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)]]ನೊಂದಿಗೆ ಯುವ ಕಣ್ಣಪ್ಪನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರು ಬಾಲನಟನಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರವು [[ಪರಶುರಾಮ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ್]] (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಗಿತ್ತು. === ೨೦೦೨-೨೦೦೭: ನಾಯಕನಾಗಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಅವರು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತದ ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಪ್ಪು ಮೂಲಕ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ನಟಿ [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಅವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಈ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಅವರು ಉಪೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮತ್ತು ಗುರುಕಿರಣ್ ಸಂಗೀತದ''ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲ'' ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸು ತೆಲುಗುನಲ್ಲಿ (ಈಡಿಯಟ್ (೨೦೦೩)) ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ (ದಮ್ (೨೦೦೩)) ರೀಮೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಪುನೀತ್ ನಂತರ ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿ (೨೦೦೩) ನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ಹುಡುಗನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದು ನೈಜ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಪುನೀತ್ ಅವರು ನಟಿ ರಮ್ಯಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ನಟಿ ರಮ್ಯಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ಅವರ ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ ಪುನೀತ್ ಅವರ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ. ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಬರೆದಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರವಾಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಇದರಲ್ಲಿ ಎನ್. ಟಿ. ರಾಮರಾವ್ ಜೂನಿಯರ್ ರವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ ಅನಿತಾ ಜೋಡಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಕಥಾವಸ್ತು ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಿಸಿದರೂ ಅದು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಪುನೀತ್ ನಂತರ ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ ಮೌರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ರವಿತೇಜ ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ಬರೆದ ತೆಲುಗಿನ ಅಮ್ಮಾ ನನ್ನ ಓ ತಮಿಳ ಅಮ್ಮಾಯಿಯ ರಿಮೇಕ್. ಈ ಚಿತ್ರ ಅವರನ್ನು ನಟನಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಅವರು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಆಕಾಶ್ ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ರಮ್ಯಾ ಅವರನ್ನು (ಅಭಿಯಿಂದ) ಮತ್ತೆ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ವೀರ ಶಂಕರ್ ಅವರ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ನಮ್ಮ ಬಸವದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಜಯ್ ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಏಕೈಕ ಚಿತ್ರ ಇದು ೨೦೦೩ ರ ತೆಲುಗು ಒಕ್ಕಡು ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನಿಂದ (ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ) ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪುನೀತ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನ ''ಪವರ್‌ಸ್ಟಾರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅರಸು ಪುನೀತ್ ಅವರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊರದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಿಳೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ವರ್ಷ ಪುನೀತ್‌ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ಪ್ರಕಾಶ್‌ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರ ಮಿಲನ. ನಟಿ ಪಾರ್ವತಿ ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಕಾಶ್ ಎಂಬ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. === ೨೦೦೮-೨೦೧೫: ಇತರೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === ಪುನೀತ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು ಅವರ ಬಿಂದಾಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ವಂಶಿ. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ರಾಜ್ - ದಿ ಶೋಮ್ಯಾನ್(ನಿರ್ದೇಶನ ಪ್ರೇಮ್) ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ರಾಮ್ ತೆಲುಗು ಹಿಟ್ ರೆಡಿ ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಪುನೀತ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಹಿಂದೊಂದು ಹಿಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಮನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಮೊದಲನೆ ಚಿತ್ರ ಜಾಕೋಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಪೃಥ್ವಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ಜಾಕಿ, ಈ ಚಿತ್ರ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಅವರು ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ಹುಡುಗರು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ನಾಡೋಡಿಗಳು ನ ರಿಮೇಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸೈಮಾ (ಎಸ್,ಐ,ಐ,ಎಮ್, ಎ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಅವರ ಪರಮಾತ್ಮ. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮತ್ತೆ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ಅಣ್ಣಾ ಬಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂರಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಸುವರ್ಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಐಫಾ (ಐ,ಐ,ಎಫ್,ಎ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಸಮುತಿರಕನಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ ಇದು ತಮಿಳಿನ ಪೊರಾಲಿಯ ರಿಮೇಕ್. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಎರಿಕಾ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಯಂತ್ ಸಿ. ಪರಂಜಿ ಅವರ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಾಹಸ ಉತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಪುನೀತ್ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ಕೆ. ಮಾದೇಶ್ ಅವರ ಪವರ್ ಇದು ತೆಲುಗಿನ ದೂಕುಡು ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತ್ರಿಶಾ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರ ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ₹೨೨ ಕೋಟಿ (₹೨೨೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಗಳಿಸಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಆಯಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಿ. ಎಮ್. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಮೈತ್ರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ನಟ ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ]]ಯ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು ಇದರಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಭಾವನಾ ಕೂಡ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆ ಆದ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರ ಅದಾ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿರುವ ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರ ರಣ ವಿಕ್ರಮ ಕೂಡ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಹಿಟ್ ಆಗಿ ಮತ್ತೆ ಫಿಲಂ ಫೇರ್ ಸೈಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿತು. === ೨೦೧೬-೨೦೨೧ === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಎಂ. ಸರವಣನ್ ಅವರ ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ ಅವರ ದೊಡ್ಮನೆ ಹುಡ್ಗ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್ ಅವರ ರಾಜಕುಮಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಹರ್ಷರವರ ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರದಲ್ಲಿ ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ ಪುನೀತ್ ಅವರ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದರು. ಇದು ತಮಿಳಿನ ಪೂಜಾಯ್ ಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್. ಅನುಪ್ ಭಂಡಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ರಾಜರಥ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರೂಪಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಗಳಿಸಿತು. ಇತ್ತಿಚಿನ ಯುವರತ್ನ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕೂಡ ಭರ್ಜರಿ ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದವು. ===ಬಾಲ ನಟನಾಗಿ === {| class="wikitable sortable sortable " |+ !ಸಂಖ್ಯೆ !ವರ್ಷ !ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು !ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ !ನಿರ್ದೇಶನ !ನಿರ್ಮಾಪಕರು |- |೧ |೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೬೭ |[[ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ]] |ರೋಜಾ ರಮಣಿ, ಎಸ್.ವಿ.ರಂಗರಾವ್, ಅಂಜಲಿ ದೇವಿ |ಚಿತ್ರಪು ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ |ಎ.ವಿ.ಮೇಯಪ್ಪನ್; ಎಂ. ಮುರುಗನ್; ಎಂ.ಕುಮಾರನ್; ಎಂ. ಸರವಣನ್ |- |೨ |೧೯೭೬ |[[ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಆರತಿ, ತೂಗುದೀಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಬಾಲಕೃಷ್ಣ |ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್ |ಜಯದೇವಿ |- |೩ |೧೯೭೭ |[[ಭಾಗ್ಯವಂತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾಗ್ಯವಂತ]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಆರತಿ, ಕಾಂಚನಾ |ಬಿ ಎಸ್ ರಂಗ | |- |೪ |೧೯೮೦ |[[ವಸಂತಗೀತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಸಂತ ಗೀತ]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ |ಬಿ.ದೊರೈರಾಜ್ | |- |೫ |೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೨ |[[ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಅಂಬಿಕಾ, ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್ |ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ | |- |೬ |೧೯೮೩ |[[ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಅಂಬಿಕಾ, ಶಿವರಾಂ |ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾವ್ | |- |೭ |೧೯೮೪ |[[ಯಾರಿವನು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯಾರಿವನು]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ, ಶೃಂಗಾರ್ ನಾಗರಾಜ್ |ಬಿ.ದೊರೈರಾಜ್ | |- |೮ |೧೯೮೫ |[[ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು]] |ಪದ್ಮಾ ವಾಸಂತಿ, ಶಂಕನಾದ ಅರವಿಂದ್, ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ |ಎನ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ | |- |೯ |೨೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೮ |[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಗೀತಾ, ಸಿ ಆರ್ ಸಿಂಹ |ವಿಜಯ್ | |- |೧೦ |೧೯೮೯ |[[ಪರಶುರಾಮ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಶುರಾಮ್]] |ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ವಾಣಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್, ತೂಗುದೀಪ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್ | |} === ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ === {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು !ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ ! ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ! ನಿರ್ದೇಶನ ! ಸಂಗೀತ ! ನಿರ್ಮಾಪಕರು !ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ !ಬರಹಗಾರ/ಬರಹಗಾರ್ತಿ |- |೧ |೨೦೦೨ |[[ಅಪ್ಪು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಪ್ಪು]] |೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೨ |[[ರಕ್ಷಿತಾ]], ಅವಿನಾಶ್ |ಪುರಿ ಜಗನಾಥ್ |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ |ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ |ಎಂ ಎಸ್ ರಮೇಶ್, ಆರ್ ರಾಜಶೇಖರ್ |- |೨ |೨೦೦೩ |[[ಅಭಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಭಿ]] |೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ |[[ರಮ್ಯಾ]], ಉಮಾಶ್ರೀ |ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು |ಗುರುಕಿರಣ್ |ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ |ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ |ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು |- |೩ |೨೦೦೪ |[[ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವೀರ ಕನ್ನಡಿಗ]] |೨ ಜನವರಿ ೨೦೦೪ |ಅನಿತಾ ಹಾಸನಾನಂದನಿ ರೆಡ್ಡಿ |ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ |ಚಕ್ರಿ |ಕೆ.ಎಸ್.ರಾಮರಾವ್, ವಲ್ಲಭ |ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ |ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ |- |೪ |೨೦೦೪ |[[ಮೌರ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೌರ್ಯ]] |೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ |ಮೀರಾ ಜಾಸ್ಮಿನ್, ದೇವರಾಜ್ |ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ್ |ಗುರುಕಿರಣ್ | | | |- |೫ |೨೦೦೫ |[[ಆಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆಕಾಶ್]] |೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ |[[ರಮ್ಯಾ]] |ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು |ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್ | |ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ |ಎಂ ಎಸ್ ರಮೇಶ್ |- |೬ |೨೦೦೫ |[[ನಮ್ಮ ಬಸವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಮ್ಮ ಬಸವ]] | |ಗೌರಿ ಮುಂಜಾಲ್ |ವೀರಾ ಶಂಕರ್ |ಗುರುಕಿರಣ್ | | | |- |೭ |೨೦೦೬ |[[ಅಜಯ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಜಯ್]] | |ಅನುರಾಧ ಮೆಹ್ತಾ |ಮೆಹರ್ ರಮೇಶ್ |ಮಣಿಶರ್ಮ | | | |- |೮ |೨೦೦೭ |[[ಅರಸು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅರಸು]] | |[[ರಮ್ಯಾ]] |ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು |ಜೋಶ್ವ ಶ್ರೀಧರ್ | | | |- |೯ |೨೦೦೭ |[[ಮಿಲನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಲನ]] | |ಪಾರ್ವತಿ ಮೆನನ್ |ಪ್ರಕಾಶ್ |ಮನೋಮೂರ್ತಿ | | | |- |೧೦ |೨೦೦೮ |[[ಬಿಂದಾಸ್]] | |ಹನ್ಸಿಕಾ ಮೋಟ್ವಾನಿ |ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು |ಗುರುಕಿರಣ್ | | | |- |೧೧ |೨೦೦೮ |[[ವಂಶಿ(ಚಿತ್ರ)|ವಂಶಿ]] | |ನಿಕಿತಾ ತುಕ್ರಾಲ್ |ಪ್ರಕಾಶ್ |ಆರ್.ಪಿ.ಪಟ್ನಾಯಕ್ | | | |- |೧೨ |೨೦೦೯ |[[ರಾಜ್ ದಿ ಶೋ ಮ್ಯಾನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜ್]] | |ನಿಶಾ ಕೊಠಾರಿ |[[ಪ್ರೇಮ್]] |[[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | | | |- |೧೩ |೨೦೧೦ |[[ಪೃಥ್ವಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪೃಥ್ವಿ]] | |ಪಾರ್ವತಿ ಮೆನನ್ |ಜೇಕಬ್ ವರ್ಗೀಸ್ |ಮಣಿಕಾಂತ್ ಕದ್ರಿ | | | |- |೧೪ |೨೦೧೦ |[[ರಾಮ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಮ್]] | |[[ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ]] |ಕೆ.ಮಾದೇಶ್ |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೧೫ |೨೦೧೦ |[[ಜಾಕಿ]] | |ಭಾವನಾ |[[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ|ಸೂರಿ]] |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೧೬ |೨೦೧೧ |[[ಹುಡುಗರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹುಡುಗರು]] | |[[ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್]] |ಕೆ.ಮಾದೇಶ್ |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೧೭ |೨೦೧೧ |[[ಪರಮಾತ್ಮ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಮಾತ್ಮ]] | |ದೀಪಾ ಸನ್ನಿಧಿ,ಐಂ‍ದ್ರಿತಾ ರೈ |[[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೧೮ |೨೦೧೨ |[[ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಣ್ಣ ಬಾಂಡ್]] | |ಪ್ರಿಯಾಮಣಿ, ನಿದಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ |[[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ|ಸೂರಿ]] |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೧೯ |೨೦೧೨ |[[ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]] | |ಭಾವನಾ |ಸಮುದ್ರಖಣಿ |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೨೦ |೨೦೧೪ |[[ನಿನ್ನಿಂದಲೇ]] | | ಎರಿಕಾ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ |ಜಯಂತ್ ಸಿ ಪರಾಂಜಿ |ಮಣಿಶರ್ಮ | | | |- |೨೧ |೨೦೧೫ |[[ಮೈತ್ರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೈತ್ರಿ]] | | ಭಾವನಾ, ಮೋಹನಲಾಲ್, ಅರ್ಚನಾ |ಗಿರಿರಾಜ್.ಬಿ.ಎಂ |ಇಳೆಯರಾಜ | | | |- |೨೨ |೨೦೧೪ | [[ಪವರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್]] | | ತ್ರಿಷಾ ಕೃಷ್ಙನ್ |ಕೆ.ಮಾದೇಶ್ |ತಮನ್ ಎಸ್. ಎಸ್ | | | |- |೨೩ |೨೦೧೫ |[[ರಣವಿಕ್ರಮ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣವಿಕ್ರಮ]] | | ಅಂಜಲಿ,ಅದಾ ಶರ್ಮ |ಪವನ್ ಒಡೆಯರ್ |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೨೪ |೨೦೧೬ |[[ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ (2016 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಕ್ರವ್ಯೂಹ]] | |[[ರಚಿತಾ ರಾಮ್]] | ಶರವಣನ್.ಎಂ |ತಮನ್ ಎಸ್. ಎಸ್ | | | |- |೨೫ |೨೦೧೬ |[[ದೊಡ್ಮನೆ ಹುಡ್ಗ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೊಡ್ಮನೆ ಹುಡ್ಗ]] | | [[ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್]],[[ಅಂಬರೀಶ್]],[[ಸುಮಲತಾ]],[[ಭಾರತಿ (ನಟಿ)|ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್]] | ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೨೬ |೨೦೧೭ |[[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕುಮಾರ]] | |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]],[[ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್]],ಶರತ್ ಕುಮಾರ್,[[ಪ್ರಕಾಶ್ ರೈ]],[[ಚಿಕ್ಕಣ್ಣ]], | [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್]] |ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ | | | |- |೨೭ |೨೦೧೭ |[[ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಂಜನಿ ಪುತ್ರ]] | |[[ರಶ್ಮಿಕಾ ಮಂದಣ್ಣ]],ರಮ್ಯ ಕೃಷ್ಣನ್ |ಹರ್ಷ |ರವಿ ಬಸ್ರೂರು | | | |- |೨೮ |೨೦೧೯ |[[ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ (೨೦೧೯ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ]] |ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ ೨೦೧೯ |[[ರಚಿತಾ ರಾಮ್]], ಅನುಪಮಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ್, [[ಬಿ.ಸರೋಜಾದೇವಿ]] | | | | |- |೨೯ |೨೦೨೧ |[[ಯುವರತ್ನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯುವರತ್ನ]] |ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ೨೦೨೧ |ಸಯೇಶಾ, ಪ್ರಕಾಶ್‌ ರೈ,[[ಧನಂಜಯ್ (ನಟ)|ಧನಂಜಯ್]] | | | | | |- |೩೦ |೨೦೨೨ |[[ಜೇಮ್ಸ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೇಮ್ಸ್]] |ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ ೨೦೨೨ |ಪ್ರಿಯಾ ಆನಂದ್, ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ | | | | | |- |೩೧ |೨೦೨೨ |[[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)|ಗಂಧದಗುಡಿ]] |ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ ೨೦೨೨ |ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆ.ಎಸ್ |ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆ.ಎಸ್ |ಅಜನೀಶ್ ಬಿ ಲೋಕನಾಥ್ |ಅಶ್ವಿನಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ | | |} == ಇತರೆ ಕೆಲಸಗಳು == ಮೈಸೂರಿನ ಶಕ್ತಿಧಾಮ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ರಾಯಲ್ಸ್, ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಫುಟ್ಸಲ್ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. === ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ === ಪುನೀತ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಂತೆಯೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರು ಅಪ್ಪುವಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಂಶಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ''ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ'' ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ಜಾಕಿಯಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)]] ಅವರ ಲವ ಕುಶ ಮತ್ತು ಮೈಲಾರಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಬಿ. ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ಅಕಿರಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು''ಕಣ್ಣ ಸನ್ನೆ ಇಂದಲೇನೆ'' ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೋಮ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸಂಭಾವನೆ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ === ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪುನೀತ್ ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶೋ ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಎ ಮಿಲಿಯನೇರ್? ನ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ. ಇದರ ಮೊದಲ ಸೀಸನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್ ಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಸುವರ್ಣ ವಾಹಿನಿಯು ಉದಯ ಟಿವಿಯನ್ನು ೧೯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಎರಡನೇ ಸೀಸನ್‌ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದ್ ಬದಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪವರ್‌ನ ನಿರೂಪಕ ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ಉದಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು *[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ]] (ಸೀಸನ್ ೧, ೨ ಮತ್ತು ೪) *ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪವರ್ === ಜಾಹಿರಾತುಗಳಲ್ಲಿ === ಪುನೀತ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್ ಯೋಜನೆ, ೭ ಅಪ್ (ಪೆಪ್ಸಿಕೋ), ಎಫ್-ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಡಿಕ್ಸಿ ಸ್ಕಾಟ್, ಮಲಬಾರ್ ಗೋಲ್ಡ್, ಗೋಲ್ಡ್ ವಿನ್ನರ್, ಜಿಯೋಕ್ಸ್ ಮೊಬೈಲ್, ಪೋಥಿಸ್, ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಣಪ್ಪುರಂ, ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿ ಆಗಿದ್ದರು. === ಪಿ ಆರ್ ಕೆ ಆಡಿಯೋ === ಪುನೀತ್ ಸಂಗೀತ ಲೇಬಲ್ ಪಿ.ಆರ್.ಕೆ ಆಡಿಯೊದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಪಿ ಆರ್ ಕೆ ಆಡಿಯೋ ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ತ ೧.೧೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್' ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ನಟನೆ, ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರಚಾರ ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಅವರು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಗಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿವೆ. ನಟನೆಯಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ನಟ ಪುನೀತ್‌ ಮುಂದಿದ್ದರು. ಕೋವಿಡ್‌ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಎಂ ನಿಧಿಗೆ 50 ಲಕ್ಷ ರೂ. ನೀಡಿದ್ದ ಅಪ್ಪು, ಗೌರವಧನ ಪಡೆಯದೇ 2012ರಲ್ಲಿ ಕೆಎಂಎಫ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ನಂದಿನಿ ಹಾಲಿನ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಹಿಂದೆ ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್‌ ಸಹ ಗೌರವಧನ ಪಡೆಯದೇ 13 ವರ್ಷ ಕೆಎಂಎಫ್‌ ಹಾಲಿನ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. '''ಪ್ರವಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಪುನೀತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೆಲಸ''' ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುನೀತ್‌ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 'ಜೇಮ್ಸ್‌' ಚಿತ್ರೀಕರಣ ವೇಳೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಶ್ರೀವತ್ಸ ವಾಜಪೇಯಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ 'ಫೀಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಫಾರ್ಮರ್‌' ಯೋಜನೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 2019ರಲ್ಲಿಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 5 ಲಕ್ಷ ರೂ. ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. == ನಿಧನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮ == ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಎದೆನೋವು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದಾಗಿ ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಕ್ರಮ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು<ref>https://hosakannada.com/2021/10/29/power-star-punith-death-news-today/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/kannada-actor-puneeth-rajkumar-health-heart-attack-updates-bengaluru-live-879614.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-10-29 |archive-date= 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029091113/https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/kannada-actor-puneeth-rajkumar-health-heart-attack-updates-bengaluru-live-879614.html |url-status=dead }}</ref>. ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ನೇತ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಣ್ಣಾವ್ರು ಕೂಡ ನೇತ್ರದಾನ ಮಾಡಿ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿ ಹೋದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಪುನೀತ್ ಅವರು ಕೂಡ ನೇತ್ರದಾನ ಮಾಡಿ ನಾಲ್ವರಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://kannada.asianetnews.com/sandalwood/kannada-actor-puneet-rajkumar-who-achieved-excellence-in-his-death-r1u9f6 ಸುರ್ವಣ ನ್ಯೂಸ್ ಪುಟ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧, ೨೦೨೧, ಸಂಜೆ ೪:೩೪ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.]</ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಕಂಠೀರವ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಕಂಠೀರವ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ಪಾರ್ಥಿವ ಶರೀರವನ್ನು ಅಂತಿಮ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟು ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಭಾನುವಾರದಂದು [[ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ|ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ]] ಡಾ.ರಾಜ್ ಸ್ಮಾರಕದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/topic/Puneeth_Rajkumar |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-27 |archive-date=2018-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003123610/http://www.newindianexpress.com/topic/Puneeth_Rajkumar |url-status=dead }}</ref> ಕುಟುಂಬದವರು ಮಾತ್ರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಹೊರಭಾಗದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಿಂದ 30 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟನಿಗೆ ಕಂಬನಿಯ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದರು<ref>https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/puneeth-rajkumar-laid-to-rest-with-full-state-honours/articlecontent-pf215943-238526.html</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ಜೋತೆಗಿರದ ಜೀವ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಜಿವಂತ {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} {{ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{ಬಾಲನಟರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೧ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲನಟರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೪ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC____NOEDITSECTION__ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ 2irc0kbakmeuh05c694dncrszah0135 0 21448 1376311 1374246 2026-07-04T15:31:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376311 wikitext text/x-wiki *[[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ]] '''ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ''' ಯೆಂದರೆ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ-ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆದ [[ಉಪಕರಣಗ್ರಾಹ್ಯ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲೆ|ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ]]ದ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಮುಂದುವರಿಕೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಯು ಕಳೆದ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/>{{Cref2|A}}ದಲ್ಲಿ 0.74 ± 0.18 °[[ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌|C]] (1.33 ± 0.32 °[[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್‌|F]])ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯು]] (IPCC) [[ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ|ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]]ಗಳಂತಹಾ [[ಮಾನವ ಜನ್ಯ|ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ]]ಗಳಿಂದಾದ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಚ್ಚಳವು 20ನೇ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/> ದ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ನಂತರದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ [[ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂಬ ಆರೋಪ|ಕಾರಣ]]ವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. [[ಸೌರ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಸರಣ]] ಮತ್ತು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಂತಹಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಪೂರ್ವ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗ]]ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದ 1950ರವರೆಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಲೂ<ref name="Hegerl-2001"/><ref name="Ammann-2007"/> ನೆರವಾಯಿತು ಎಂದೂ IPCC ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ [[G8|ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]]<ref name="joint-academies"/> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕೇಂದ್ರ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು{{Cref2|B}} ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ]]. [[File:Change in Average Temperature.svg|thumb|ಭೂಮಿಯ ಈ ನಕ್ಷೆಯು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು 1950 ಮತ್ತು 2020 ನಡುವೆ ಈ ನಕ್ಷೆ ಪ್ರಮುಖ ಇಲ್ಲಿದೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಇತ್ತೀಚಿನ IPCC ವರದಿಯಲ್ಲಿನ [[ವಾತಾವರಣ ಮಾದರಿ|ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿ]] ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಜಾಗತಿಕ]] ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಯು ಬಹುಶಃ ಇನ್ನೂ {{nowrap|1.1 to 6.4&nbsp;°C}} {{nowrap|(2.0 to 11.5&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/> ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿದ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ [[ವಾತಾವರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂವೇದನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ|ಭವಿಷ್ಯದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿನ]] ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದುಂಟಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ [[ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ|ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ]]ಗಳೆಂದರೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 2100ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ನಿಂತರೂ ಕೂಡಾ 2100ರ ನಂತರವೂ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, [[ಸಾಗರಗಳು|ಸಾಗರಗಳ]] ಅಗಾಧ [[ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[CO2|ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇರಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು.<ref name="Archer-2005"/><ref name="solomon-2009"/> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯು [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದ್ದು, [[ಅವಕ್ಷೇಪನ (ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅವಕ್ಷೇಪನ]]ದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲಿದ್ದು, ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರಳುಗಾಡು]]ಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ.<ref name="Lu-2007"/> [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಅತೀವ ಹೆಚ್ಚಳ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಶೀತ ಕೆಳಭೂಸ್ತರ|ಶೀತ ಕೆಳ ಭೂಸ್ತರ]], [[ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[1850ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ|ಹಿಮನದಿ]]ಗಳ ಹಿಂಜರಿತದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯ|ಹವಾಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯ]]ಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಗಳ ಅಳಿವು]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿಯ ಇಳುವರಿ|ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ (ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ) ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ವಿವಾದ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ]]ಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲಿವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ|ತಾಪ ನಿವಾರಣೆ]] ಮಾಡಲು ಭವಿಷ್ಯದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು]] ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸಲು ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಬಳಕೆ. [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರಗಳು]] [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]] ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. == ಉಷ್ಣತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Temperature_reconstruction_last_two_millennia.svg|thumb|ದಶಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ವಿವರಗಳು.]] ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮಾಪನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರೇಖೀಯ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1906-2005ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಾಪಮಾನವು 0.74&nbsp;°C ±0.18&nbsp;°Cರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಕಡೆಯ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಮಾಣವು ಬಹುಪಾಲು ಇಡೀ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಾದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಎರಡರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ (ಕಡೆಯ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಳ 0.13&nbsp;°C ±0.03&nbsp;°C ಆಗಿದ್ದರೆ, ಇಡೀ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಳ 0.07&nbsp;°C ± 0.02&nbsp;°Cರಷ್ಟಿತ್ತು). 1900<ref>{{Cite book|last=Trenberth|first=Kevin E.|coauthors=''et al.''|title=IPCC Fourth Assessment Report|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr.pdf|format=PDF|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA|page=244|chapter=Chapter 3: Observations: Surface and Atmospheric Climate Change|chapterurl=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf}}</ref> ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.002&nbsp;°Cರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಷ್ಣ ದ್ವೀಪ]] ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆದ ತಾಪಮಾನ ಮಾಪನಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಉಷ್ಣತಾ ಮಾಪನ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1979ರಿಂದ ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ಹವಾಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು 0.12ರಿಂದ 0.22&nbsp;°Cವರೆಗೆ (0.22ರಿಂದ 0.4&nbsp;°Fವರೆಗೆ) ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ. 1850ರ ಮುಂಚೆ [[ಕಳೆದ 1000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲೆ|ಸಾವಿರ ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ]] ಕಾಲ ತಾಪಮಾನವು [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನದ ಅವಧಿ|ಮಧ್ಯಯುಗದ ಉಷ್ಣ ಕಾಲಾವಧಿ]] ಇಲ್ಲವೇ [[ಕಿರು ಹಿಮಯುಗ]]ದ ಹಾಗೆ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು. 1800ರ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರಣ, [[ನಾಸಾ]]ನ [[ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌|ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌]]ನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1998ರ ದಾಖಲೆಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಡಿಗ್ರಿ<ref>{{cite web|url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/2005/|last=Hansen|first=James E.|authorlink=James Hansen|coauthors=''et al.''|title=Goddard Institute for Space Studies, GISS Surface Temperature Analysis|accessdate=2007-01-17|date=2006-01-12|publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies}}</ref> ಯ ಕೆಲ ಶತಾಂಶಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ 2005ನೇ ವರ್ಷ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ|ಹವಾಗುಣ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ]]ಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1998<ref>{{cite web|url=http://www.cru.uea.ac.uk/cru/press/2005-12-WMO.pdf|title=Global Temperature for 2005: second warmest year on record|accessdate=2007-04-13|date=2005-12-15|publisher=Climatic Research Unit, School of Environmental Sciences, University of East Anglia|format=PDF|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325053217/http://www.cru.uea.ac.uk/cru/press/2005-12-WMO.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wmo.int/pages/prog/wcp/wcdmp/statement/documents/WMO998_E.pdf|format=PDF|title=WMO statement on the status of the global climate in 2005|accessdate=2009-04-24|date=2005-12-15|publisher=World Meteorological Organization}}</ref> ರ ನಂತರ 2005 ಅತೀವ ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿದ ವರ್ಷವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1998ರ<ref name="Changnon2000">{{cite book|title=El Niño, 1997-1998: The Climate Event of the Century|last=Changnon|first=Stanley A.|coauthors=Bell, Gerald D.|year=2000|publisher=Oxford University Press|location=London|isbn=0195135520}}</ref> ಲ್ಲಿ ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ [[ಎಲ್‌ ನಿನೊ-ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮಣ|ಎಲ್‌ ನಿನೊ]]ದ ಹಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ತಾಪಮಾನವು ಅಸಹಜ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಭೂಗೋಳದಾದ್ಯಂತ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. 1979ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಗರಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದೆ (ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.25&nbsp;°C ಹೆಚ್ಚಳದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.13&nbsp;°C ಹೆಚ್ಚಳ).<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf|title=IPCC Fourth Assessment Report, Chapter 3|accessdate=2009-03-14|date=2007-02-05|pages=237|archive-date=2017-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023052326/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುವುದೇಕೆಂದರೆ ಸಾಗರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ<ref>{{cite journal|title=Land/sea warming ratio in response to climate change: IPCC AR4 model results and comparison with observations|author=Rowan T. Sutton, Buwen Dong, Jonathan M. Gregory|journal=Geophysical Research Letters|volume=34|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2007/2006GL028164.shtml|doi=10.1029/2006GL028164|year=2007|accessdate=2007-09-19|pages=L02701|archive-date=2012-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923041910/http://www.agu.org/pubs/crossref/2007/2006GL028164.shtml|url-status=dead}}</ref> ದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. [[ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧ|ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧವು]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧ]]ಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದೇಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಬಹು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲೋಚಿತ ಹಿಮ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ|ಹಿಮ‌-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಸಾಗರ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ಅದು ಗೋಳಾರ್ಧಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಇದೇಕೆಂದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಎರಡೂ ಗೋಳಾರ್ಧ<ref>{{cite book|chapterurl=http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=/CLIMATE/IPCC_TAR/WG1/127.htm|title=Climate Change 2001: The Scientific Basis|chapter=Atmospheric Chemistry and Greenhouse Gases|url=http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=/CLIMATE/IPCC_TAR/WG1/|author=Intergovernmental Panel on Climate Change|authorlink=Intergovernmental Panel on Climate Change|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, UK|year=2001|access-date=2021-08-10|archive-date=2016-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415010725/http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=%2FCLIMATE%2FIPCC_TAR%2FWG1%2F|url-status=dead}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾಯಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಗರಗಳ [[ಗಾತ್ರಾನುಸಾರ ಉಷ್ಣತೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಉಷ್ಣತಾ ಜಡತ್ವ]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಾವಕಾಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಶತಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ವಾತಾವರಣ ಬದ್ಧತೆ]]ಯ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2000ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ, ಸುಮಾರು {{nowrap|0.5&nbsp;°C}} {{nowrap|(0.9&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Meehl|first=Gerald A.|coauthors=''et al.''|date=2005-03-18|title=How Much More Global Warming and Sea Level Rise|journal=Science|volume=307|issue=5716|pages=1769–1772|doi=10.1126/science.1106663|url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/307/5716/1769.pdf|format=PDF|accessdate=2007-02-11|pmid=15774757}}</ref> {{Clear}} == ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ == ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡವೆಂಬ ಪದವನ್ನು ವಾತಾವರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿನ (ಭೂಮಿಯ ಹೊರಗಿನದಲ್ಲವಾದರೂ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಸೌರ ಪ್ರಭೆ|ಸೌರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ]] ಹೊರಕಾರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ<ref name="Hegerl-2001"/> ನನ್ನು ಸುತ್ತುವಲ್ಲಿನ [[ಕಕ್ಷೆಯಿಂದೊದಗುವ ಒತ್ತಡ|ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮೊದಲ ಮೂರು ಒತ್ತಡಗಳಿಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಕ್ಷೆಯ ಆವರ್ತನಗಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಷ್ಟು ತೀರಾ ನಿಧಾನವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವದರಿಂದ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. === ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು === {{Main|Greenhouse gas|Greenhouse effect}} {{Double image stack|right|Greenhouse Effect.svg|Mauna Loa Carbon Dioxide-en.svg|180|Greenhouse effect schematic showing energy flows between space, the atmosphere, and earth's surface. Energy exchanges are expressed in watts per square meter (W/m²).|Recent atmospheric [[carbon dioxide]] (CO₂) increases. Monthly CO₂ measurements display seasonal oscillations in overall yearly uptrend; each year's maximum occurs during the [[Northern Hemisphere]]'s late spring, and declines during its growing season as plants remove some atmospheric CO₂.}} [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿನ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗುವ [[ಅವಗೆಂಪು]] ವಿಕಿರಣಗಳ [[ಹೀರುವಿಕೆ (ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ)|ಹೀರುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು [[ಗ್ರಹ]]ವೊಂದರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾಯುಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು 1824ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿಯರ್‌|ಜೋಸೆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿಯರ್]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ನಂತರ 1896<ref>{{cite web|title=The Carbon Dioxide Greenhouse Effect|work=The Discovery of Global Warming|url=http://www.aip.org/history/climate/co2.htm|accessdate=21 April 2009|year=2008|publisher=American Institute of Physics|author=Spencer Weart|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111201545/https://www.aip.org/history/climate/co2.htm|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರ್‌ಹೆನಿಯಸ್‌|ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರ್‌‌ಹೆನಿಯಸ್‌]]ರವರು ಇದನ್ನು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರೂ ಸಹಾ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಸುಮಾರು 33&nbsp;°C (59&nbsp;°F)<ref name="IPCC_WG1_AR4_Ch1">{{cite web|author=IPCC|work=IPCC WG1 AR4 Report|title=Chapter 1: Historical Overview of Climate Change Science|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf|format=PDF|accessdate=21 April 2009|year=2007|publisher=IPCC|quote=To emit 240 W m–2, a surface would have to have a temperature of around –19&nbsp;°C. This is much colder than the conditions that actually exist at the Earth’s surface (the global mean surface temperature is about 14&nbsp;°C). Instead, the necessary –19&nbsp;°C is found at an altitude about 5 km above the surface.|pages=p97 (PDF page 5 of 36)|archive-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf|url-status=dead}}</ref>{{Cref2|C}}ರಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆಂದರೆ 36ರಿಂದ 70 ಪ್ರತಿಶತ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ನೀರಾವಿ|ನೀರಿನ ಆವಿ]], 9ರಿಂದ 26 ಪ್ರತಿಶತ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌|ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌]](CO₂), 4ರಿಂದ 9 ಪ್ರತಿಶತ{{Failed verification|date=June 2009}} ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಮೀಥೇನ್]]‌ (CH₄); ಮತ್ತು 3ರಿಂದ 7 ಪ್ರತಿಶತ<ref>{{cite journal|url=http://www.atmo.arizona.edu/students/courselinks/spring04/atmo451b/pdf/RadiationBudget.pdf|title=Earth’s Annual Global Mean Energy Budget|author=Kiehl, J.T. and K.E. Trenberth|format=PDF|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|pages=197–208|volume=78|issue=2|date=1997|accessdate=21 April 2009|doi=10.1175/1520-0477(1997)078<0197:EAGMEB>2.0.CO;2|year=1997|archive-date=19 ಮೇ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050519080336/http://www.atmo.arizona.edu/students/courselinks/spring04/atmo451b/pdf/RadiationBudget.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realclimate.org/index.php?p=142|year=6 Apr 2005|title=Water vapour: feedback or forcing?|author=Gavin Schmidt|publisher=RealClimate|accessdate=21 April 2009}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಓಝೋನ್]](O₃). ಮೋಡಗಳು ಸಹಾ‌ ವಿಕಿರಣ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಾದರೂ ಅವು ದ್ರವರೂಪದ ನೀರು ಅಥವಾ ಹಿಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಅವನ್ನು ನೀರಿನ ಆವಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿಲಗಳಿಂದ [[ಮೋಡದ ಒತ್ತಡ|ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ]]. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ನಂತರ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ CO₂, [[ಮೀಥೇನ್]]‌, ಹವಾಗೋಳದ [[ಓಝೋನ್|ಓಝೋನ್‌]], [[CFC]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ಗಳಿಂದಾಗುವ [[ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. 1700ರ ಶತಮಾನ<ref>{{cite web|author=EPA|date=2008|title=Recent Climate Change: Atmosphere Changes|work=Climate Change Science Program|url=http://www.epa.gov/climatechange/science/recentac.html|accessdate=21 April 2009|year=2007|publisher=United States Environmental Protection Agency}}</ref> ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ CO₂ ಮತ್ತು ಮೀಥೇನ್‌ಗಳ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ#ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಳ|ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 36%ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 148%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, [[ಹಿಮಗರ್ಭ]]<ref>{{cite journal|author=Neftel, A., E. Moor, H. Oeschger, and B. Stauffer|date=1985|title=Evidence from polar ice cores for the increase in atmospheric CO₂ in the past two centuries|journal=Nature|volume=315|pages=45–47|doi=10.1038/315045a0}}</ref> ದ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಳೆದ 650,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಅಪರೋಕ್ಷ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುರುಹುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ CO₂ ಅನಿಲವು 20 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇತ್ತು.<ref>{{cite journal|author=Pearson, P.N. and M.R. Palmer|journal=Nature|title=Atmospheric carbon dioxide concentrations over the past 60 million years|date=2000|volume=406|issue=6797|pages=695–699|doi=10.1038/35021000|pmid=10963587|last1=Pearson|first1=PN|last2=Palmer|first2=MR}}</ref> [[ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ|ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ]]ಗಳ ಉರಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾದ CO₂ ಹೆಚ್ಚಳದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]]ದಿಂದಾಗಿದೆ.<ref name="spm-2001">{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/pdf/WG1_TAR-FRONT.pdf|format=PDF|title=Summary for Policymakers|author=IPCC|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=13 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113142303/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/pdf/WG1_TAR-FRONT.pdf|url-status=dead}}</ref> CO₂ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳ ಉರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಭೂ-ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಏರುವಿಕೆಯ ದರವು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ, [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಲಿದೆ. IPCCಯ [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ]]ಯು 2100<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/123.htm|author=Prentice, I.C., ''et al.''|title=The Carbon Cycle and Atmospheric Carbon Dioxide: SRES scenarios and their implications for future CO2 concentration|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061208031611/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/123.htm|url-status=dead}}</ref> ರ ಇಸವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 541ರಿಂದ 970 ppm ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಭವಿಷ್ಯದ CO₂ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಕಾಗುವುದಲ್ಲದೇ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]], [[ಟಾರ್‌ ಮರಳು]] ಅಥವಾ [[ಮೀಥೇನ್ ಜಾಲರಿ|ಮೀಥೇನ್‌ ಜಾಲರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc/emission/104.htm|author=Nakicenovic., N., ''et al.''|title=An Overview of Scenarios: Resource Availability|work=IPCC Special Report on Emissions Scenarios|accessdate=21 April 2009|publisher=IPCC|date=2001}}</ref> 2100ರ ನಂತರವೂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ. [[ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು|ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ]] ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ [[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲದ]] ಓಝೋನ್‌ನ ನಿರ್ಮೂಲನವನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಏರಿಕೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವೊಂದು [[ಓಝೋನ್ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ#ಓಝೋನ್ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ವಿಚಾರಕ್ಷೇತ್ರ ಕೊಂಡಿ]]ಗಳಿದ್ದರೂ ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದ ಸಂಬಂಧವು ಅಷ್ಟು ಗಾಢವಾದುದಲ್ಲ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಓಝೋನ್‌ನ ಇಳಿಕೆಯು ತಂಪಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಓಝೋನ್‌ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯು 1970<ref>{{cite web|url=http://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/history.html|title=Ozone Depletion, History and politics|last=Sparling|first=Brien|date=May 30, 2001|publisher=NASA|accessdate=2009-02-15|archive-date=2009-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306131834/http://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/history.html|url-status=dead}}</ref> ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಹವಾಗೋಳೀಯ ಓಝೋನ್|ವಾಯುಮಂಡಲದ ಓಝೋನ್‌]] ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1029/2005JD006348|title=Role of tropospheric ozone increases in 20th-century climate change|year=2006|author=Shindell, Drew|journal=Journal of Geophysical Research|volume=111|pages=D08302}}</ref> {{Clear}} === ವಾಯುಕಲಿಲ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಣ === [[ಚಿತ್ರ:ShipTracks MODIS 2005may11.jpg|thumb|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗ. ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲಿನ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಒತ್ತಡವು ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೇ ತರಬಹುದು.]] [[ಜಾಗತಿಕ ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವಿಕೆ]], ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನೇರ [[ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಇಳಿಕೆಯು 1960ರಿಂದ ಈವರೆಗಿನ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/462.htm|author=Mitchell, J.F.B., ''et al.''|title=Detection of Climate Change and Attribution of Causes: Space-time studies|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=11 ಜುಲೈ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070711023544/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/462.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ]]ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ [[ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು|ವಾಯುಕಲಿಲ]]ಗಳೇ ಈ ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಈ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ಒಳಬರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸಿ ತಂಪಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್‌]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳ ದಹನ—CO₂ ಮತ್ತು ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿವ್ವಳ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು CO₂-ಅಲ್ಲದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid10944197">{{cite journal|author=Hansen J., Sato M., Ruedy R., Lacis A., and Oinas V.|title=Global warming in the twenty-first century: an alternative scenario|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=97|issue=18|pages=9875–80|year=2000|doi=10.1073/pnas.170278997|pmid=10944197|last1=Hansen|first1=J|last2=Sato|first2=M|last3=Ruedy|first3=R|last4=Lacis|first4=A|last5=Oinas|first5=V}}</ref> ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಚದುರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಂತಹಾ ನೇರ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲದೇ, ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ವಿಕಿರಣ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|author=Lohmann, U. & J. Feichter|date=2005|title=Global indirect aerosol effects: a review|journal=Atmos. Chem. Phys.|volume=5|pages=715–737|url=http://www.atmos-chem-phys.net/5/715/2005/acp-5-715-2005.html|access-date=2009-11-04|archive-date=2010-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101017063005/http://www.atmos-chem-phys.net/5/715/2005/acp-5-715-2005.html|url-status=dead}}</ref> ಸಲ್ಫೇಟ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು [[ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣದ ಕೇಂದ್ರ|ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೋಡಹನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಮೋಡಗಳು [[ಟ್ವಾಮೆ ಪ್ರಭಾವ|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮೋಡಹನಿ<ref>{{cite journal|author=Twomey, S.|date=1977|title=Influence of pollution on shortwave albedo of clouds|journal=J. Atmos. Sci.|volume=34|pages=1149–1152|doi=10.1175/1520-0469(1977)034<1149:TIOPOT>2.0.CO;2|year=1977}}</ref> ಗಳಿರುವ ಮೋಡಗಳಿಗಿಂತ ದಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಮೋಡಹನಿಗಳ ಗಾತ್ರವು ಬಹುಪಾಲು ಸಮಾನವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ [[ಮೋಡ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ#ಸಂಘರ್ಷ-ಸಮ್ಮಿಳನ|ಮಳೆಹನಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮೋಡವನ್ನು ಒಳಬರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕ<ref>{{cite journal|author=Albrecht, B.|date=1989|title=Aerosols, cloud microphysics, and fractional cloudiness|journal=Science|volume=245|pages=1227–1239|doi=10.1126/science.245.4923.1227|pmid=17747885|issue=4923}}</ref> ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಇಲ್ಲಣ|ಇಲ್ಲಣವು]] ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಇಲ್ಲಣ]] ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಂಡು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದರೂ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ (ಆದರೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಲ್ಲ), ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗುವ 50%ನಷ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೋಡಗಳು]]<ref>{{cite journal|last=Ramanathan|first=V.|coauthors=''et al.''|year=2005|url=http://www.pnas.org/content/102/15/5326.abstract|title=Atmospheric brown clouds: Impacts on South Asian climate and hydrological cycle|journal=Proc. Natl. Acad. Sci.|volume=102|pages=5326–5333|doi=10.1073/pnas.0500656102|pmid=15749818|last1=Ramanathan|first1=V|last2=Chung|first2=C|last3=Kim|first3=D|last4=Bettge|first4=T|last5=Buja|first5=L|last6=Kiehl|first6=JT|last7=Washington|first7=WM|last8=Fu|first8=Q|last9=Sikka|first9=DR|issue=15}}</ref> ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಮದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಾಗ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯ ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ]]ವು ಸಹಾ ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ<ref>{{cite web|author=Ramanathan, V., et al.|date=2008|work=Atmospheric Brown Clouds: Regional Assessment Report with Focus on Asia|publisher=United Nations Environment Programme|url=http://www.rrcap.unep.org/abc/impact/files/ABC_Report_Summary_Final.pdf|title=Report Summary|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718201256/http://www.rrcap.unep.org/abc/impact/files/ABC_Report_Summary_Final.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಪ್ರಭಾವವು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಉಪಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧ<ref>{{cite web|author=Ramanathan, V., et al.|date=2008|work=Atmospheric Brown Clouds: Regional Assessment Report with Focus on Asia|publisher=United Nations Environment Programme|url=http://www.rrcap.unep.org/abc/publication/Part%20III.pdf|title=Part III: Global and Future Implications}}</ref> ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಆಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. {{Clear}} === ಸೌರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು/ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು === ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹಿಂದಿನ [[ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗಳಿಗೆ <ref>{{Cite book|last=National Research Council|title=Solar Influences On Global Change|url=http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=4778&page=R1|year=1994|publisher=National Academy Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-309-05148-7|page=36}}</ref> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೌರ ಒತ್ತಡಗಳು ತಾಪಮಾನದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆರಡೂ [[ಹವಾಗೋಳ]]ದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದರೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Hegerl-2001"/> 1979ರಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಪನಗಳ ಮೂಲಕ ತಾಪಮಾನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗಿನಿಂದ ವಾಯುಮಂಡಲದ ತಾಪಮಾನ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಶಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ [[ರೇಡಿಯೋ ಅನ್ವೇಷಕ]](ವಾತಾವರಣ ಬಲೂನು)ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶಗಳು, ಮುಂಚಿನ ರೇಡಿಯೋ ಅನ್ವೇಷಕ<ref name="Randel2009">{{cite journal|doi=10.1029/2008JD010421|title=An update of observed stratospheric temperature trends|year=2009|author=Randel, William J.|journal=Journal of Geophysical Research|volume=114|pages=D02107}}</ref> ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದ್ದರೂ 1958ರಿಂದ ತಂಪಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಹೆನ್ರಿಕ್‌ ಸ್ವೆನ್ಸ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]]ರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯನ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುವುದರಿಂದ ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣದ ಕೇಂದ್ರದ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|first=Nigel|last=Marsh|coauthors=Henrik, Svensmark|title=Cosmic Rays, Clouds, and Climate|journal=Space Science Reviews|volume=94|number=1–2|pages=215–230|year=2000|month=November|url=http://www.dsri.dk/~hsv/SSR_Paper.pdf|format=PDF|doi=10.1023/A:1026723423896|accessdate=2007-04-17|archive-date=2008-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527234228/http://www.dsri.dk/~hsv/SSR_Paper.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವಕಿರಣ]]<ref>{{cite journal|last=Lockwood|first=Mike|coauthors=Claus Fröhlich|title=Recent oppositely directed trends in solar climate forcings and the global mean surface air temperature|journal=Proceedings of the Royal Society A|volume=463|pages=2447|quote=Our results show that the observed rapid rise in global mean temperatures seen after 1985 cannot be ascribed to solar variability, whichever of the mechanisms is invoked and no matter how much the solar variation is amplified.|url=http://www.pubs.royalsoc.ac.uk/media/proceedings_a/rspa20071880.pdf|doi=10.1098/rspa.2007.1880|accessdate=2007-07-21|format=PDF|year=2007|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926023811/http://www.pubs.royalsoc.ac.uk/media/proceedings_a/rspa20071880.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1088/1748-9326/3/2/024001|title=Testing the proposed causal link between cosmic rays and cloud cover|author=T Sloan and A W Wolfendale|journal=Environ. Res. Lett.|volume=3|page=024001|year=2008|pages=024001|url=http://www.iop.org/EJ/abstract/1748-9326/3/2/024001/}}</ref> ಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಮೋಡದ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಭಾವವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾದಂತಹ ಮೋಡಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ವರ್ತಮಾನದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ<ref>{{cite journal|journal=Geophysical Research Letters|author=Pierce, J.R. and P.J. Adams|date=2009|title=Can cosmic rays affect cloud condensation nuclei by altering new particle formation rates?|volume=36|pages=L09820|doi=10.1029/2009GL037946}}</ref> ಗಮನಾರ್ಹ ಕಾರಣಕರ್ತವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಅಂಶ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ. {{Clear}} == ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೆಲ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವಂತಹಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದಾದರೆ, ಫಲಿತಾಂಶವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ; ಆದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೂಲ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತಹಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನದ ಪಾತ್ರ: ವಸ್ತುವಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಅದರ [[ಸಮಗ್ರ ತಾಪಮಾನ]]ದ ವಿಕಿರಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು [[ಸ್ಟೀಫನ್‌-ಬೋಲ್ಟ್‌ಜ್‌ಮನ್‌ ನಿಯಮ|ನಾಲ್ಕನೇ ಶಕ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ]]. ;[[ನೀರಾವಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :ವಾತಾವರಣವು ಬಿಸಿಯಾದರೆ, [[ಆರ್ದ್ರವಾದ ಆವಿಯ ಒತ್ತಡ]]ವು ಹೆಚ್ಚಿ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ನೀರಾವಿಯು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದುದರಿಂದ, ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವುದರಿಂದ; ಈ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರಾವಿ ರಚನೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ([[ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]), ಇತರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದರೆ CO₂ ಒಂದರಿಂದಲೇ ಆಗುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ತೇವಾಂಶ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ, [[ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆ|ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆರ್ದ್ರತೆ]]ಯು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಳಿಯು ಬಿಸಿ<ref name="soden1">{{cite journal|first=Brian J.|last=Soden|coauthors=Held, Isacc M.|journal=Journal of Climate|title=An Assessment of Climate Feedbacks in Coupled Ocean–Atmosphere Models|date=2005-11-01|volume=19|issue=14|format=PDF|accessdate=2007-04-21|quote=Interestingly, the true feedback is consistently weaker than the constant relative humidity value, implying a small but robust reduction in relative humidity in all models on average" "clouds appear to provide a positive feedback in all models|pages=3354–3360|doi=10.1175/JCLI3799.1}}</ref> ಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ;[[ಮೋಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :ಮೋಡಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚದುರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮೋಡಗಳು, ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಭೂಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಮರಳಿ ಸೂಸಿ, ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡಿದರೆ; ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಮೋಡಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿ ತಂಪಾಗಿಸುವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವೋ ಅಥವಾ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯೋ ಎಂಬುದು ಮೋಡಗಳ [[ಮೋಡಗಳ ವಿಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿಧ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿರುವ ಎತ್ತರದ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮುನ್ನಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದುದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿ<ref name="soden1"/> ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ;[[ಅವನತಿ/ಕಾಲಾವಧಿಯ ದರ]] :[[ಹವಾಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ವಾತಾವರಣದ ತಾಪಮಾನ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ನೆಲದೆಡೆಗೆ ಹೊರಸೂಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುವ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ [[ನೀಳಅಲೆ ವಿಕಿರಣ|ದೀರ್ಘಅಲೆ/ನೀಳಅಲೆ ವಿಕಿರಣ]]ವು ಹೊರಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ತೀವ್ರತೆಯು ವಾತಾವರಣ ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನದ ಇಳಿಕೆಯ ದರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳೆರಡೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಇಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ''ಅವನತಿ ದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರಗಳ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ<ref>{{cite book|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=10850|series=Panel on Climate Change Feedbacks, Climate Research Committee|isbn=0309090725|publisher=National Academies Press|author=National Research Council|date=2004|title=Understanding Climate Change Feedbacks}}</ref> ಗಳು ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ತಾಳೆ ಹಾಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ;[[ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :[[ಚಿತ್ರ:Sea Ice MeltPonds.png|thumb|ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರ. ತಿಳಿನೀಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕರಗಿದ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳಾದರೆ ದಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಕ್ತ ನೀರಾಗಿದ್ದು ಇವೆರಡರ ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕವು ಶ್ವೇತ ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕರಗುವ ಹಿಮವು ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.]] ಹಿಮವು ಕರಗಿದಾಗ, ಭೂಭಾಗ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತ ನೀರು ಅದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಭಾಗ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ನೀರುಗಳೆರಡೂ ಹಿಮಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸೌರ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇದೇ ಆವರ್ತನ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/295.htm|last=Stocker|first=Thomas F.|coauthors=''et al.''|title=7.5.2 Sea Ice|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2007-02-11|date=2001-01-20|publisher=IPCC|archive-date=2017-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119085936/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/295.htm|url-status=dead}}</ref> ;[[ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್‌ ಮೀಥೇನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ]] :ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್<ref>{{cite doi|10.1029/2009GL039191}}</ref> ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೀಥೇನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಸಹಾ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. [[ಸೈಬೀರಿಯ|ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಘನೀಕರಿಸಿದ [[ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ ಭೂಮಿ|ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ]] [[ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ|ಭೂಮಿ]]ಯಂತಹಾ ದ್ರವೀಭವಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಶೀತ ಕೆಳಭೂಸ್ತರ]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೀಥೇನ್ ಜಾಲರಿ|ಮೀಥೇನ್‌ ಜಾಲರಿ]]ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮೀಥೇನ್‌ [[ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1126/science.1128908|year=2006|month=Jun|title=Climate change. Permafrost and the global carbon budget.|volume=312|issue=5780|pages=1612–3|issn=0036-8075|pmid=16778046|journal=Science (New York, N.Y.)|author1=Zimov, Sa|author2=Schuur, Ea|author3=Chapin, Fs}}</ref> ;[[ಇಂಗಾಲದ ಆವರ್ತನ|ಸಾಗರಗಳ CO₂ ಹೀರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ]] :ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಗರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಗರಗಳು ಬಿಸಿಯಾದಂತೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇಕೆಂದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಮೆಸೊಪೆಲಜಿಕ್‌ ವಲಯ]]ದ ಜೀವ ಪೋಷಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದರಿಂದ (ಸುಮಾರು 200ರಿಂದ 1000 mವರೆಗಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ), ಅಲ್ಪ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇಂಗಾಲ<ref>{{cite journal|last=Buesseler|first=Ken O.|coauthors=''et al.''|date=2007-04-27|title=Revisiting Carbon Flux Through the Ocean's Twilight Zone|journal=Science|volume=316|issue=5824|pages=567–570|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/316/5824/567|accessdate=2007-11-16|format=abstract|doi=10.1126/science.1137959|pmid=17463282|last12=Karl|first12=DM|last13=Siegel|first13=DA|last14=Silver|first14=MW|last15=Steinberg|first15=DK|last16=Valdes|first16=J|last17=Van Mooy|first17=B|last18=Wilson|first18=S}}</ref> ದ [[ಜೈವಿಕ ಪಂಪ್‌]] ಆದ ಸಣ್ಣ [[ತೇಲುಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ [[ಡಯಾಟಮ್|ಡಯಾಟಮ್‌]]ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ;ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆ :ಜೈವಿಕ ಮೂಲದ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ, ಆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. [[ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ]]ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ [[ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ನಂತಹಾ ಕೆಲ ಅನಿಲಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ<ref>{{cite doi|10.1038/ngeo434}}</ref> ದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸಾಗರಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ [[ಡೈಮೀಥೈಲ್‌ ಸಲ್ಫೈಡ್‌]]ನಂತಹಾ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿಲಗಳು ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ<ref>{{cite doi|10.1029/2001GB001829}}</ref> ಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. {{Clear}} == ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು == [[File:Projected Change in Temperatures by 2090.svg|upright=1.35|thumb]] ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲು [[ದ್ರವ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಗಾವಣೆ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ಗಣಿತ ಮಾದರಿಗಳು|ಗಣಿತ ಮಾದರಿಗಳೇ]] ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳು. ಅವು ಆದಷ್ಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಅರಿವಿನ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಗಣಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಂತಹಾ ಇತಿಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸರಳೀಕರಣ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಮಾದರಿಗಳ ''ಸಂಯೋಜನೆ'' ಗಳಷ್ಟೇ. ವಾಯು ಚಲನೆ, ತಾಪಮಾನ, ಮೋಡಗಳು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿ ತಾಪಮಾನ, [[ಸಾಲಿನಿಟಿ|ಲವಣಾಂಶ]], ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜಲದ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಗರ ಮಾದರಿ; ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾದರಿಗಳು; ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf|author=Denman, K.L., et al.|format=PDF|title=Chapter 7, Couplings Between Changes in the Climate System and Biogeochemistry|work=Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2008-02-21|date=2007|publisher=IPCC|archive-date=2011-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315005004/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಎಂಬುದು ಈ ಮಾದರಿಗಳ ಊಹೆಯಾಗದೇ; ಬದಲಿಗೆ, ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳ<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=sx6DFr8rbpIC&dq=robert+lanza&printsec=frontcover&source=web&ots=S7MXYzoDqR&sig=jfUo33FtVZ3PSUS2fcc_EtawEnQ|last=Hansen|first=James|title=Climatic Change: Understanding Global Warming|work=One World: The Health & Survival of the Human Species in the 21st century|accessdate=2007-08-18|year=2000|publisher=Health Press}}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಬಹ್ವಂಶ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದಾದರೂ ನಿಗದಿತ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ತಾಪಮಾನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ([[ವಾತಾವರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ|ಹವಾಮಾನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ]]) ಬಳಸಿದ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ-ಪೀಳಿಗೆಯ<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/271.htm|last=Stocker|first=Thomas F.|coauthors=''et al.''|title=7.2.2 Cloud Processes and Feedbacks|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2007-03-04|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=2005-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404064415/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/271.htm|url-status=dead}}</ref> ಮಾದರಿಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಮೋಡಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ. ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ IPCC [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ]](SRES)ಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಅಂದಾಜು ವಿವರವನ್ನೇ ಬಳಸಿವೆ. ಮಾನವ-ಕೃತ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲ ಮಾದರಿಗಳು [[ಇಂಗಾಲದ ಆವರ್ತನ|ಇಂಗಾಲ ಆವರ್ತನ]]ಗಳ ಅನುಕರಣವನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿವೆ; ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದರೂ ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Torn|first=Margaret|coauthors=Harte, John|date=2006|title=Missing feedbacks, asymmetric uncertainties, and the underestimation of future warming|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|issue=10|id=L10703|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005GL025540.shtml|accessdate=2007-03-04|doi=10.1029/2005GL025540|pages=L10703|archive-date=2007-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070228012737/http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005GL025540.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|last=Harte|first=John|coauthors=''et al.''|date=2006|title=Shifts in plant dominance control carbon-cycle responses to experimental warming and widespread drought|journal=Environmental Research Letters|volume=1|issue=1|id=014001|url=http://www.iop.org/EJ/article/1748-9326/1/1/014001/erl6_1_014001.html|accessdate=2007-05-02|doi=10.1088/1748-9326/1/1/014001|pages=014001}}</ref><ref>{{cite journal|last=Scheffer|first=Marten|coauthors=''et al.''|title=Positive feedback between global warming and atmospheric CO2 concentration inferred from past climate change.|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|url=http://www.pik-potsdam.de/~victor/recent/scheffer_etal_T_CO2_GRL_in_press.pdf|doi=10.1029/2005gl025044|date=2006|accessdate=2007-05-04|pages=L10702|format=PDF}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದ್ದರೂ 1980–1999ರ<ref name="grida7"/> ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ {{nowrap|1.1&nbsp;°C to 6.4&nbsp;°C}} {{nowrap|(2.0&nbsp;°F to 11.5&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು IPCC ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಕೃತ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾದರಿಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ಷೇಪದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ [[ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂಬ ಆರೋಪ|ಇತ್ತೀಚಿನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾ ಈ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರಿ ಸುಮಾರು 1910ರಿಂದ 1945ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕಾರಣವೆಂಬುದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸದಿದ್ದರೂ, 1970ರ ನಂತರದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮಾನವ-ಕೃತ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter9.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-04 |archive-date=2018-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180508152907/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter9.pdf |url-status=dead }}</ref> ಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter8.pdf|author=Randall, D.A., et al.|format=PDF|title=Chapter 8, Climate Models and Their Evaluation|work=Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2009-03-21|date=2007|publisher=IPCC|archive-date=2010-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922124304/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter8.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹವಾಮಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="spm-2001"/> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಗ್ಲಾಸ್‌]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ಹವಾಗೋಳ|ಹವಾಗೋಳದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಪಟ್ಟರೆ,]] 2008ರಲ್ಲಿ [[ಬೆನ್‌ ಸ್ಯಾಂಟರ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ 17-ಮಂದಿಯ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಪ್ರಬಂಧವು ಡಗ್ಲಾಸ್‌ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|last=Santer|first=B.D.|authorlink=Benjamin D. Santer|coauthors=''et al.''|date=2008|title=Consistency of modelled and observed temperature trends in the tropical troposphere|journal=International Journal of Climatology|volume=28|issue=13|doi=10.1002/joc.1756|url=https://publicaffairs.llnl.gov/news/news_releases/2008/NR-08-10-05-article.pdf|format=PDF|accessdate=2008-10-22|pages=1703|archive-date=2008-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029001654/https://publicaffairs.llnl.gov/news/news_releases/2008/NR-08-10-05-article.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ|IPCC]]ಯು ಬಳಸಿದ [[ವಾತಾವರಣ ಮಾದರಿಗಳು|ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು]] [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು|ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಸಂಕುಚನ]]ವು ನೀಡಿದ್ದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ<ref>{{Cite journal|doi=10.1029/2007GL029703|title=Arctic sea ice decline: Faster than forecast|year=2007|author=Stroeve, J., ''et al.''|journal=Geophysical Research Letters|volume=34|pages=L09501}}</ref> ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಆಗಿತ್ತು. == ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಪರಿಸರೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Glacier Mass Balance.png|thumb|1800ರ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಿಂದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರಳ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. WGMS ಮತ್ತು NSIDCಗಳಿಗೆ ವರದಿಪಡಿಸುವಂತೆ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹಾ ಮಾಪನೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.]] ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ತೀರ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಅವಕ್ಷೇಪನದ ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗತಿಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ [[ಹಿಮನದಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಮತೋಲ|ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ]], [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ]], ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ. [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗರೀಕತೆ|ಮಾನವ ಜೀವನ]]ಗಳೆರಡರ ಮೇಲಿನ ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಭಾಗಶಃವಾದರೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. IPCCಯ 2001ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[1850ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿತ|ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ]], [[ಲಾರ್ಸನ್‌ ಹಿಮ ಹಲಗೆ]]ಯಂತಹಾ [[ಹಿಮ ಹಲಗೆ#ಹಿಮ ಹಲಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ|ಹಿಮ ಹಲಗೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ/ಅಲುಗುವಿಕೆ]], ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ, ಮಳೆ ಮಾದರಿಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ತೀವ್ರತರವಾದ ವಾತಾವರಣ ಸಂಗತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವೇ ಕಾರಣ.<ref name="tar_wg2">{{cite web|title=Climate Change 2001: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg2/index.htm|publisher=IPCC|date=2001-02-16|accessdate=2007-03-14|archive-date=2007-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070303133040/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg2/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅವಕ್ಷೇಪನ, ಪರ್ವತಗಳ ಹಿಮಪದರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಿಂದಾಗುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು.<ref>{{cite journal|author=McMichael AJ, Woodruff RE, Hales S|title=Climate change and human health: present and future risks|journal=Lancet|volume=367|issue=9513|pages=859–69|year=2006|pmid=16530580|doi=10.1016/S0140-6736(06)68079-3}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಇನ್ನೂ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೀತ-ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವು<ref name="WGII SPM AR4">{{cite web|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Working Group II Contribution to the Intergovernmental Panel on Climate Change Fourth Assessment Report|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-spm.pdf|format=PDF|publisher=IPCC|date=2007-04-13|accessdate=2007-04-28|archive-date=2018-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113141313/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-spm.pdf|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತಹ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ II ತಂಡದಿಂದ ರಚಿತವಾದ [[IPCCಯ ಮೂರನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.<ref name="tar_wg2"/> ಹೊಸದಾದ [[IPCCಯ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ|IPCC ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯ ಸಾರಾಂಶವು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ 1970ರಿಂದ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಕ್ಕೆ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿದರ್ಶನವಿದೆಯೆಂದು (ನೋಡಿರಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಬಹುದಶಕ ಆಂದೋಲನ]]), ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯು ರೂಢಿಗತ ಉಪಗ್ರಹ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಜಟಿಲಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ<ref name="grida7"/> ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಈ ಸಾರಾಂಶ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿನ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ 1980-1999<ref name="grida7"/> ರ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ 2090-2100ರಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ {{nowrap|0.18 to 0.59 meters}} {{nowrap|(0.59 to 1.9&nbsp;ft)}}ರಷ್ಟು [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]], ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ [[ವಾಯುವ್ಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ|ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳು,<ref>{{cite news|first=Jennifer|last=Macey|title=Global warming opens up Northwest Passage|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/09/19/2037198.htm?section=business|publisher=ABC News|date=September 19, 2007|accessdate=2007-12-11}}</ref> [[ಥರ್ಮೋಹಲೈನ್‌ ಪರಿಚಲನೆಯ ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ|ಸಂಭವನೀಯ ಥರ್ಮೋಹಲೈನ್‌ ಪರಿಚಲನೆಯ ವೇಗದ ಇಳಿಕೆ]], ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ತೀವ್ರತೆಯ (ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ) ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು,<ref>{{cite journal|doi=10.1038/ngeo202|title=Simulated reduction in Atlantic hurricane frequency under twenty-first-century warming conditions|year=2008|author=Knutson, Thomas R.|journal=Nature Geoscience|volume=1|pages=359}}</ref> [[ಓಝೋನ್ ಪದರ|ಓಝೋನ್‌ ಪದರ]]ದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ, [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು]], [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರ]]ದ ಹರಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ,<ref name="AR4WG2CH8">{{Cite book|chapter=Chapter 8: Human Health|chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-chapter8.pdf|url=http://www.ipcc.ch/ipccreports/ar4-wg2.htm|editor1-first=M.L.|editor1-last=Parry|editor2-first=O.F.|editor2-last=Canziani|editor3-first=J.P.|editor3-last=Palutikof|editor4-first=P.J.|editor4-last=van der Linden|editor5-first=C.E.|editor5-last=Hanson|publisher=Cambridge University Press|author1-first=U.|author1-last=Confalonieri|author2-first=B.|author2-last=Menne|author3-first=R.|author3-last=Ebi|author4-first=K.L.|author5-first=M.|author5-last=Hauengue|author6-first=R.S.|author6-last=Kovats|author7-first=B.|author7-last=Revich|author8-first=A.|author8-last=Woodward|year=2007|title=Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|isbn=978-0521-88010-7|access-date=2009-11-04|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211152540/http://www.ipcc.ch/ipccreports/ar4-wg2.htm|url-status=dead}}</ref> ಹವಾಮಾನ-ಅವಲಂಬಿತ [[ರೋಗವಾಹಕ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ರೋಗಾಣು]]ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,<ref name="KingEtAlASM">{{Cite book|last=King|first=Gary M.|coauthors=''et al.''|title=Global Environmental Change Microbial Contributions Microbial Solutions|url=http://www.asm.org/ASM/files/CCPAGECONTENT/DOCFILENAME/0000006005/globalwarming%5B1%5D.pdf|format=PDF|accessdate=2009-05-23|publisher=American Society for Microbiology|pages=7|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325053207/http://www.asm.org/ASM/files/CCPAGECONTENT/DOCFILENAME/0000006005/globalwarming%5B1%5D.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಸಾಗರದೊಳಗಿನ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ.<ref>{{cite journal|author=Shaffer, G., S.M. Olsen and G.O.P Pederson|year=2009|title=Long-term ocean oxygen depletion in response to carbon dioxide emissions from fossil fuels|journal=Nature Geoscience|volume=2|pages=105–109|doi=10.1038/ngeo420}}</ref> ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ CO₂ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಕರಗುವ CO₂ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-carbon-cycle|title=Carbon Cycle|accessdate=2009-06-24|work=NASA|archive-date=2013-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302161909/http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-carbon-cycle/|url-status=dead}}</ref> ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುವ CO₂ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ [[ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ|ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ/ಕಾರ್ಬಾನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]]ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿ [[ಸಾಗರದ ಆಮ್ಲೀಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಸಾಗರವನ್ನು ಆಮ್ಲೀಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ]]. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಗರ ಮೇಲ್ಮೈನ [[pH]] ಮೌಲ್ಯ 8.25ರಿಂದ 2004ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 8.14ಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ,<ref>{{cite journal|last=Jacobson|first=Mark Z.|date=2005-04-02|title=Studying ocean acidification with conservative, stable numerical schemes for nonequilibrium air-ocean exchange and ocean equilibrium chemistry|journal=Journal of Geophysical Research|volume=110|issue=D7|id=D07302|url=http://www.stanford.edu/group/efmh/jacobson/2004JD005220.pdf|format=PDF|doi=10.1029/2004JD005220|accessdate=2007-04-28|pages=D07302|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025505/http://www.stanford.edu/group/efmh/jacobson/2004JD005220.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ 2100ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಗರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು CO₂<ref name="grida7"/><ref>{{cite journal|last=Caldeira|first=Ken|coauthors=Wickett, Michael E.|title=Ocean model predictions of chemistry changes from carbon dioxide emissions to the atmosphere and ocean|journal=Journal of Geophysical Research|volume=110|issue=C09S04|doi=10.1029/2004JC002671|pages=1–12|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2005/2004JC002671.shtml|date=2005-09-21|accessdate=2006-02-14|archive-date=2007-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070606075758/http://www.agu.org/pubs/crossref/2005/2004JC002671.shtml|url-status=dead}}</ref> ಹೀರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೂ 0.14ರಿಂದ 0.5 ಮಾನಕಗಳಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ<ref name="solomon-2009"/> ಯಾದರೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ಹೊರಸೂಸಲು ಹಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವು. [[ಜೀವಸಂಕುಲ]] ಮತ್ತು [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] [[pH]]ನ ಪರಿಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು [[ಆಹಾರ ಜಾಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ [[ಅಳಿವು|ಅಳಿವಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಪಾಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper|author=Raven, John A.; ''et al.''|title=Ocean acidification due to increasing atmospheric carbon dioxide|publisher=Royal Society|date=2005-06-30|url=http://www.royalsoc.ac.uk/displaypagedoc.asp?id=13314|format=ASP|accessdate=2007-05-04|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215722/http://www.royalsoc.ac.uk/displaypagedoc.asp?id=13314|url-status=dead}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಊಹಿಸುವಂತೆ 1,103 ಮಾದರಿಗಳ 18%ರಿಂದ 35%ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು 2050ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Thomas|first=Chris D.|coauthors=''et al.''|date=2004-01-08|title=Extinction risk from climate change|journal=Nature|volume=427|issue=6970|pages=145–138|doi=10.1038/nature02121|url=http://www.geog.umd.edu/resac/outgoing/GEOG442%20Fall%202005/Lecture%20materials/extinctions%20and%20climate%20change.pdf|format=PDF|accessdate=2007-03-18|pmid=14712274|last1=Thomas|first1=CD|last2=Cameron|first2=A|last3=Green|first3=RE|last4=Bakkenes|first4=M|last5=Beaumont|first5=LJ|last6=Collingham|first6=YC|last7=Erasmus|first7=BF|last8=De Siqueira|first8=MF|last9=Grainger|first9=A|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025509/http://www.geog.umd.edu/resac/outgoing/GEOG442%20Fall%202005/Lecture%20materials/extinctions%20and%20climate%20change.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದರೂ, ಕೆಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ,<ref>{{cite journal|last=McLaughlin|first=John F.|coauthors=''et al.''|date=2002-04-30|title=Climate change hastens population extinctions|journal=PNAS|volume=99|issue=9|pages=6070–6074|doi=10.1073/pnas.052131199|url=http://www.nd.edu/~hellmann/pnas.pdf|format=PDF|accessdate=2007-03-29|pmid=11972020|archive-date=2005-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20050405173535/http://www.nd.edu/~hellmann/pnas.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಅಳಿವಿನ]] ದರವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದುದು.<ref>{{cite journal|last=Botkin|first=Daniel B.|coauthors=''et al.''|year=2007|month=March|title=Forecasting the Effects of Global Warming on Biodiversity|journal=BioScience|volume=57|issue=3|pages=227–236|doi=10.1641/B570306|url=http://www.imv.dk/Admin/Public/DWSDownload.aspx?File=%2FFiles%2FFiler%2FIMV%2FPublikationer%2FFagartikler%2F2007%2F050307_Botkin_et_al.pdf|accessdate=2007-11-30|format=PDF}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಟಿಬೆಟ್‌ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಮ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕ್ವಿನ್‌ ದಾಹೆಯವರು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕರಗುವಿಕೆಯ ವೇಗಗತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೂ, <blockquote><p>"ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಹಿಮನದಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿವೆ." "ಇದು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ." "ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು [[ಸಿಂಧೂನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] ಹಾಗೂ [[ಗಂಗಾನದಿ|ಗಂಗಾ]] ನದಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾ ನದಿಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಗಳು. "ಅವು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಗೆ ಗಂಡಾಂತರ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟದ್ದು."<ref>[https://web.archive.org/web/20100123192540/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g1eE4Xw3njaW1MKpJRYOch4hOdLQ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ಪಡೆಯುವ ಅನುಕೂಲಗಳು: ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ] [https://web.archive.org/web/20100123192540/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g1eE4Xw3njaW1MKpJRYOch4hOdLQ ವರದಿಯಾದ ದಿನಾಂಕ 18/ಆಗಸ್ಟ್‌/2009.]</ref> ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.</p></blockquote> {{clear}} === ಆರ್ಥಿಕ === ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗುವ [[ಒಟ್ಟಾರೆ ದತ್ತ|ಒಟ್ಟಾರೆ]] ನಿವ್ವಳ ನಷ್ಟವನ್ನು (ನಿಗದಿತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಾಂಶ ದರ|ಗಣಿಸಿದಂತೆ]]) IPCC ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ|ಇಂಗಾಲದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ]]ವು 100 [[ಸಮಾನಮನಸ್ಕರ-ಪರಿಶೀಲನೆ|ಸಮಾನಮನಸ್ಕರ-ಪರಿಶೀಲಿತ]] ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ CO₂,ನ ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ US$12 ಆದರೆ $3ರಿಂದ $95/tCO₂ರಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಲ್ಲದು. IPCC ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, "ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜುಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮರೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಅನೇಕ ಅಳೆಯಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಕಾರಣ ಆಗುವ ನಷ್ಟದ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವ ''ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ''."<ref name="ipccsr">{{cite web|date=2007|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|author=Core Writing Team, Pachauri, R.K and Reisinger, A. (eds.)|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_frontmatter.pdf|accessdate=2009-05-20|page=22|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419131655/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_frontmatter.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲಿನ ವರದಿಯೆಂದರೆ ಸರ್‌ [[ನಿಕೋಲಸ್‌ ಸ್ಟರ್ನ್‌]]ರಿಂದ ರಚಿತವಾದ [[ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯ|ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]] ಜಾಗತಿಕ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ದೇಶೀಯ ಸಮಗ್ರ ಉತ್ಪನ್ನ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತಲಾ ಅನುಭೋಗವು 20 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗುಚ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6098362.stm|title=At-a-glance: The Stern Review|publisher=BBC|accessdate=2007-04-29|date=2006-10-30}}</ref> ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನ, ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಟಾಲ್‌]], [[ಗೇರಿ ಯೋಹೆ]],<ref>{{cite journal|author=Tol, R. and G. Yohe|date=2006|title=A Review of the Stern Review|journal=World Economics|volume=7|issue=4|pages=233–250|url=http://www.fnu.zmaw.de/fileadmin/fnu-files/publication/tol/RM551.pdf|access-date=2009-11-04|archive-date=2008-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029055803/http://www.fnu.zmaw.de/fileadmin/fnu-files/publication/tol/RM551.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್ O. ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸೋಹ್ನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸೋಹ್ನ್]]‌<ref name="mendelsohnr">{{cite web|date=2006-2007|title=A Critique of the Stern Report|publisher=Regulation|author=Mendelsohn, R.|url=http://www.cato.org/pubs/regulation/regv29n4/v29n4-5.pdf|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424201642/http://cato.org/pubs/regulation/regv29n4/v29n4-5.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡಾಸ್‌|ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡಾಸ್]]‌<ref name="yale">{{cite web|date=2005|title=The Economics of Climate Change, Part Two: Comments on the Stern Review. Chapter 5: William Nordhaus, Yale University, 'Opposite Ends of the Globe'|publisher=[[Yale University|Yale]] Center for the Study of Globalization|author=Nordhaus, W.|url=http://www.ycsg.yale.edu/climate/|accessdate=2009-05-20|archive-date=2010-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20101009231926/http://www.ycsg.yale.edu/climate/|url-status=dead}}</ref> ರಂತಹಾ ‌ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರೆಂದರೆ ಟೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಕರ್‌,<ref name="barkert">{{cite journal|date=August 2008|title=The economics of avoiding dangerous climate change. An editorial essay on The Stern Review|author=Barker, T.|journal=Climatic Change|volume=89|doi=10.1007/s10584-008-9433-x|issue=Volume 89, Numbers 3-4 / August, 2008|pages=173–194|url=http://www.springerlink.com/content/612k4k5v68r2577m/?p=20cde4d2d12e41939a4faac4082d8512&pi=0|accessdate=2009-05-20}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಲೈನ್‌,<ref name="clinew">{{cite web|date=January 5, 2008|title=Comments on the Stern Review|publisher=Peter G. Peterson Institute for International Economics|author=Cline, W.|url=http://www.iie.com/publications/papers/paper.cfm?ResearchID=874|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224224650/http://www.iie.com/publications/papers/paper.cfm?ResearchID=874|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಅಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref name="ackermanf">{{cite web|date=July 2007|title=Debating Climate Economics: The Stern Review vs. Its Critics|publisher=Report to [[Friends of the Earth]]-UK|author=Ackerman, F.|url=http://ase.tufts.edu/gdae/Pubs/rp/SternDebateReport.pdf|accessdate=2009-05-20}}</ref> ಬಾರ್ಕರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ನಿವಾರಣೆಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ‘ನಗಣ್ಯ’.<ref>{{web cite|url=http://www.ft.com/cms/s/0/38c1bfa0-09bd-11dd-81bf-0000779fd2ac.html|title=Full quote from IPCC on costs of climate change|author=Terry Barker|date=April 14, 2008|accessdate=2008-04-14|publisher=FT.com|archive-date=2015-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319085824/http://www.ft.com/cms/s/0/38c1bfa0-09bd-11dd-81bf-0000779fd2ac.html|url-status=dead}}</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಸೂಚಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಸೂಚಿಯ]](UNEP) ಪ್ರಕಾರ, [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]], [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿ]], ಸಾರಿಗೆ, ಮತ್ತಿತರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.unepfi.org/fileadmin/documents/CEO_briefing_climate_change_2002_en.pdf|format=PDF|title=Climate Risk to Global Economy|last=Dlugolecki|first=Andrew|coauthors=''et al.''|work=CEO Briefing: UNEP FI Climate Change Working Group|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=2007-04-29|year=2002|archive-date=2009-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318033238/http://www.unepfi.org/fileadmin/documents/CEO_briefing_climate_change_2002_en.pdf|url-status=dead}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rff.org/Publications/Resources/Documents/164/RFF-Resources-164_Thomas%20Schelling.pdf|title=Thomas Schelling: Developing Countries Will Suffer Most from Global Warming|accessdate=2008-03-01|work=Resources 164|format=PDF|archive-date=2008-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081108052713/http://www.rff.org/Publications/Resources/Documents/164/RFF-Resources-164_Thomas%20Schelling.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Clear}} == ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯೆಂದರೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಮುಂದುವರೆಯುವಿಕೆಯು ಕೆಲ [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳು, [[ಆಡಳಿತಗಳು (ಕಾನೂನು)|ಆಡಳಿತಗಳು]], [[ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೂಲಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ|ನಿವಾರಣೆ]], ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸಲು [[ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಬಳಕೆ. === ನಿವಾರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Carbon sequestration-2009-10-07.svg|thumb|ಇಂಗಾಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವು (CCS) ನಿವಾರಣೆಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಜೈವಿಕ-ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾನವ ಜನ್ಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿವಾರಣೋಪಾಯಗಳು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳೇ ಬೇಕು.<ref>{{cite doi|10.1088/1748-9326/4/1/014012}}</ref> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಕೈಗೊಂಡ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಸಭೆ|UNFCCC]] ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೇ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ|ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು]]. ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಈಗ 160ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದು ಪ್ರತಿಶತ 55ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://unfccc.int/files/essential_background/kyoto_protocol/application/pdf/kpstats.pdf|format=PDF|title=Kyoto Protocol Status of Ratification|publisher=United Nations Framework Convention on Climate Change|date=2006-07-10|accessdate=2007-04-27}}</ref> ಜೂನ್‌ 2009ರ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕೇವಲ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]‌, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಶ್ವದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ|ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದಕ]] ಮಾತ್ರವೇ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅನುಮೋದಿಸದೇ ಇರುವುದು]]. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿಯು 2012ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಭಾವೀ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Twenty-sixth session and Ad Hoc Working Group on Further Commitments for Annex I Parties under the Kyoto Protocol (AWG), Third session|url=http://unfccc.int/meetings/sb26/items/3919.php|publisher=United Nations Framework Convention on Climate Change|accessdate=2009-06-21}}</ref><ref name="Adam">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2009/apr/14/global-warming-target-2c|quote=The poll comes as UN negotiations to agree a new global treaty to regulate carbon pollution gather pace in advance of a key meeting in Copenhagen in December. Officials will try to agree a successor to the Kyoto protocol, the first phase of which expires in 2012.|title=World will not meet 2C warming target, climate change experts agree|publisher=Guardian News and Media Limited|last=Adam|first=David|date=14 April 2009|accessdate=2009-04-14}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ [[2009ರ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ UN ಸಭೆ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಭಾಪೂರ್ವ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಈಗ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Adam"/> ಅನೇಕ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮ|ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ<ref>{{cite web|title=Climate Control: a proposal for controlling global greenhouse gas emissions|publisher=Sustento Institute|url=http://sustento.org.nz/wp-content/uploads/2007/06/climate-control.pdf|format=PDF|accessdate=2007-12-10|archive-date=2016-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130145114/http://sustento.org.nz/wp-content/uploads/2007/06/climate-control.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Rigged - The climate talks are a stitch-up, as no one is talking about supply.|first=George|last=Monbiot|url=http://www.monbiot.com/archives/2007/12/11/rigged/|accessdate=2007-12-22}}</ref> ಮತ್ತು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ [[ಪಾಲು|ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ]] ಸಲಹೆ ನೀಡಿವೆ. ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬದಲಿ ಇಂಧನಗಳು|ಬದಲೀ ಇಂಧನಗಳ]] ಕುರಿತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಔದ್ಯಮಿಕ ಕ್ರಮ|ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ]] ನಡೆದಿವೆ. ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲವೇ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಜಮಾಕಂತನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ತಮಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ [[ಇಂಗಾಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರವರು ಮಿತವ್ಯಯ-ವ್ಯಾಪಿ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://my.barackobama.com/page/content/newenergy|title=Barack Obama and Joe Biden: New Energy for America|accessdate=2008-12-19|archive-date=2016-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230104628/https://my.barackobama.com/page/content/newenergy|url-status=dead}}</ref> IPCCಯ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ III ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಅನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ತಯಾರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. 2007ರ [[IPCCಯ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ|IPCC ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲವೇ ವಲಯವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಾಧ್ಯತೆ ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. [[ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು]], [[ಸಾರಿಗೆ]], [[ಉದ್ಯಮ]], ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣ|ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನು 2030ರೊಳಗೆ 445ರಿಂದ 710 ppmರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ ಜಾಗತಿಕ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ 0.6 ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಶತ ಮೂರರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.<ref name="IPCCAR4WG3SPM">{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-spm.pdf|format=PDF|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|date=2007-05-04|accessdate=2007-12-09|archive-date=2016-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125034350/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-spm.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ. [http://unfccc.int/2860.php UNFCC (United Nations Framework Convention on Climate Change)] ಯ ಸದಸ್ಯರು ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು 2.0 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 12 ನೆಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ United Nations Climate Change Conference ನಲ್ಲಿ 196 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಇದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಕಡಾ 55 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು 1.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಹೊಂದಾಣಿಕೆ === [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು]] ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು [[ವಾತಾನುಕೂಲಿ]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಹಾ ಅಲ್ಪ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]]ಯಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಲ್ಲ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತ ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತಹಾ ಪ್ರಮುಖ [[ಆಧಾರರಚನೆ]] ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. [[ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆ|ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]],<ref>{{cite journal|author=Boland, John J.|year=1997|title=Assessing Urban Water Use and the Role of Water Conservation Measures under Climate Uncertainty|journal=Climatic Change|volume=37|issue=1|pages=157–176|doi=10.1023/A:1005324621274}}</ref> [[ಬಾಹ್ಯ ಬಳಕೆಯ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ|ನೀರಿನ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], ಹೊಂದಾಣಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು,<ref>{{cite journal|author=Adams, R.M., ''et al.''|year=1990|title=Global climate change and US agriculture|journal=Nature|volume=345|pages=219|doi=10.1038/345219a0}}</ref> [[ಪ್ರವಾಹ ರಕ್ಷಣೆಗಳು|ಪ್ರವಾಹ ನಿರೋಧಕ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು]],<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.gloenvcha.2003.10.007|title=Coastal flooding and wetland loss in the 21st century: changes under the SRES climate and socio-economic scenarios|year=2004|author=Nicholls, R|journal=Global Environmental Change|volume=14|pages=69}}</ref> [[ಮಂಗಳದ ಮೇಲೆ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಿಕೆ]],<ref>''ಲವ್‌ಲಾಕ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೆಬಿ, ಮೈಕೆಲ್‌, "ದ ಗ್ರೀನಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಸ್‌'' " 1984</ref> ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.gloenvcha.2003.10.009|title=Climate change and malaria: analysis of the SRES climate and socio-economic scenarios|year=2004|author=Vanlieshout, M, R.S. Kovats, M.T.J. Livermore and P. Martens|journal=Global Environmental Change|volume=14|pages=87}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ]]<ref>{{cite journal|author=Hulme, P.E.|year=2005|title=Adapting to climate change: is there scope for ecological management in the face of a global threat?|journal=Journal of Applied Ecology|volume=42|issue=5|pages=784|doi=10.1111/j.1365-2664.2005.01082.x}}</ref> ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವಂತಹಾ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನೀರ್ಸ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.imeche.org/NR/rdonlyres/FA401F02-3193-4A19-826A-3FEEFB89DEDE/0/ClimateChangeAdaptationReportIMechE.pdf|title=Climate Change: Adapting to the inevitable|publisher=IMechE|accessdate=2009-03-07}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಧಾರರಚನೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಲಭ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. === ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ === ಭೂವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ]]ವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|quote=...a controversial field known as geoengineering, which means rearranging the Earth's environment on a large scale to suit human needs and promote habitability|url=https://www.nytimes.com/2006/06/27/science/earth/27cool.html?ex=1151985600&en=ca9e39a26d7e4ece&ei=5065&partner=MYWAY|title=How to Cool a Planet (Maybe)|work=New York Times|date=27 June 2006|accessdate=10 March 2009|author=William J. Broad}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ [[ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೀರಿಕೆ|ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/s10584-005-9026-x|title=Climate Strategy with CO₂ Capture from the Air|year=2006|author=Keith, D.W., M. Ha-Duong and J.K. Stolaroff|journal=Climatic Change|volume=74|pages=17}}</ref> ಯಂತಹಾ [[ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣ|ಇಂಗಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ]] ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ನಿವಾರಣೆ|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ನಿವಾರಣೋಪಾಯ]]. [[ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಸಲ್ಫರ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು (ಭೂವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫರ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ]]ನ್ನು ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ [[ಬಿಸಿಲೂಡಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ [[ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ]].<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/s10584-006-9101-y|title=Albedo Enhancement by Stratospheric Sulfur Injections: A Contribution to Resolve a Policy Dilemma?|year=2006|author=Crutzen, Paul J.|journal=Climatic Change|volume=77|pages=211}}</ref> ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. == ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಹವಾದಗಳು == {{Double image stack|right|GHG per capita 2000.svg|GHG by country 2000.svg|180|[[List of countries by greenhouse gas emissions per capita|Per capita greenhouse gas emissions]] in 2000, including [[Land use, land-use change and forestry|land-use change]].|Per country greenhouse gas emissions in 2000, including land-use change.}} ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite book|first=Spencer|last=Weart|author-link=Spencer R. Weart|contribution=The Public and Climate Change|contribution-url=http://www.aip.org/history/climate/Public.htm|title=The Discovery of Global Warming|editor-first=Spencer|editor-last=Weart|editor-link=Spencer R. Weart|url=http://www.aip.org/history/climate/index.html|publisher=American Institute of Physics|year=2006|access-date=2007-04-14|archive-date=2012-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305145343/http://www.aip.org/history/climate/index.html|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ<ref>{{cite news|title=Poor Nations to Bear Brunt as World Warms|first=Andrew|last=Revkin|date=2007-04-01|publisher=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2007/04/01/science/earth/01climate.html?ex=1333080000&en=6c687d64add0b7ba&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|accessdate=2007-05-02}}</ref> ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅಲ್ಪವೇ ಆದರೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಗಳಿಗೆ U.S.ನ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ<ref>{{cite web|title=China's emissions may surpass the US in 2007|first=Catherine|last=Brahic|date=2006-04-25|publisher=New Scientist|url=http://environment.newscientist.com/article/dn11707-chinas-emissions-to-surpass-the-us-within-months.html|accessdate=2007-05-02}}</ref> ದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿಸಲು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ]] ಅವುಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ [[ಹೊಸದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು.<ref>{{citenews|title=US envoy says China wants top line US technology in exchange for reining in CO2 emissions|first=Arthur|last=Max|url=http://www.startribune.com/world/47783247.html?elr=KArks7PYDiaK7DUjyDD:_HP5P:QUiD3aPc:_Yyc:aUU|agency=Associated Press|work=Star Tribune|accessdate=2009-06-26}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U.S.ನ ವಾದವೆಂದರೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಾನು ಭರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಚೀನಾದ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]]ಯು U.S.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7347638.stm|title=China now top carbon polluter|publisher=BBC News|date=2008-04-14|accessdate=2008-04-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/tech/science/2007-06-20-124188869_x.htm|title=Group: China tops world in CO2 emissions|agency=Associated Press|work=USA Today|date=2007-06-20|accessdate=2007-10-16}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.livemint.com/2007/06/20235536/China-surpassed-US-in-carbon-e.html|title=Group: China surpassed US in carbon emissions in 2006: Dutch report|agency=Reuters|work=livemint.com|date=2007-06-20|accessdate=2007-10-16}}</ref> ನದನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಿರುವದರಿಂದ ಚೀನಾ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6610653.stm|title=Chinese object to climate draft|date=2008-05-01|publisher=BBC|accessdate=2009-05-21}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/05/AR2007060502546.html|title=In Battle for U.S. Carbon Caps, Eyes and Efforts Focus on China|last=Mufson|first=Steven|date=2007-06-06|publisher=The Washington Post|accessdate=2009-05-21}}</ref> ಸಹಾ ಆ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಚೀನಾ ತನ್ನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಅಷ್ಟು ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ತಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು]] U.S.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Casey|first=Michael|title=China Says West Should Deal With Warming|publisher=Newsvine|date=2007-12-07|url=http://www.newsvine.com/_news/2007/12/07/1147788-china-says-west-should-deal-with-warming|accessdate=2009-06-06}}</ref> ಭಾರತವೂ ಕೂಡ, ಅದರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು, ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{citeweb|author=IANS|title=India can’t be exempt from mandatory greenhouse gas emission cap: John Kerry|url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/india-cant-be-exempt-from-mandatory-greenhouse-gas-emission-cap-john-kerry_100151668.html|publisher=Thaindian.com|date=2009-02-05|accessdate=2009-06-24|archive-date=2010-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114074711/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/india-cant-be-exempt-from-mandatory-greenhouse-gas-emission-cap-john-kerry_100151668.html|url-status=dead}}</ref> 2007-2008ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ|ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯು 127 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ]] ಕಡಿಮೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಈ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾವು ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದರ ವಿರೋಧದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|first=Brett|last=Pelham|title=Awareness, Opinions About Global Warming Vary Worldwide|url=http://www.gallup.com/poll/117772/Awareness-Opinions-Global-Warming-Vary-Worldwide.aspx|publisher=Gallup|date=2009-04-22|accessdate=2009-07-14}}</ref> ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ನಿಕ್‌ ಪಿಡ್ಜನ್‌ ಎಂಬಾತ “ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದ ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರುತ್ತಿವೆ" ಎಂದರೆ, ಯೂರೋಪ್‌ ಅವು ಉಚಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="pewpoll">{{cite web|title=Summary of Findings|work=Little Consensus on Global Warming. Partisanship Drives Opinion|publisher=Pew Research Center|date=2006-07-12|accessdate=2007-04-14|url=http://people-press.org/reports/display.php3?ReportID=280|archive-date=2007-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20070302181303/http://people-press.org/reports/display.php3?ReportID=280|url-status=dead}}</ref> [[ಔದ್ಯಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ|ಔದ್ಯಮಿಕ]] ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ|ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ, ಆಗುವ ಅನುಕೂಲಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಆಗುವ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ವೆಚ್ಚ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರವೇ ವಾದ ಮೇಲುಗೈಯಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="IPCCAR4WG3SPM"/> ಆಧಾರರಚನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ<ref>{{cite news|title=Breaking the Climate Deadlock|first=Tony|last=Blair|url=http://www.kosovotimes.net/project-syndicate/708-breaking-the-climate-deadlock.html|publisher=Kosovo Times|date=2009-07-03|accessdate=2009-07-03|archive-date=2009-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704233447/http://kosovotimes.net/project-syndicate/708-breaking-the-climate-deadlock.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Energy bill causing some tension among U.S. officials|first=Holly|last=Richards|url=http://www.coshoctontribune.com/article/20090702/NEWS01/907020302|publisher=Coshocton Tribune|date=2009-07-02|accessdate=2009-07-03|archive-date=2013-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102101148/http://www.coshoctontribune.com/article/20090702/NEWS01/907020302|url-status=dead}}</ref> ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರ|ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬದಲಿ ಹಾಗೂ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯಮ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಕಾಂಪೆಟೆಟಿವ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌|ಕಾಂಪೆಟೆಟಿವ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್‌ ಕಮೆಂಟೇಟರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸಾನ್‌ಮೊಬಿಲ್‌]]ನಂತಹಾ‌ ಕಂಪೆನಿಗಳು IPCCಯ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುದಲ್ಲದೇ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಆಗುವ ವೆಚ್ಚ<ref>{{cite news|last=Begley|first=Sharon|title=The Truth About Denial|publisher=Newsweek|date=2007-08-13|url=http://www.newsweek.com/id/32482|accessdate=2007-08-13}}</ref><ref>{{cite web|title=Royal Society tells Exxon: stop funding climate change denial|url=https://www.theguardian.com/environment/2006/sep/20/oilandpetrol.business|first=David|last=Adams|publisher=The Guardian|date=2006-09-20|accessdate=2007-08-09}}</ref><ref name="MSNBC 01-12">{{cite news|title=Exxon cuts ties to global warming skeptics|url=http://www.msnbc.msn.com/id/16593606|publisher=MSNBC|date=2007-01-12|accessdate=2007-05-02}}</ref><ref>{{cite news|title=Report: Big Money Confusing Public on Global Warming|url=http://abcnews.go.com/Technology/Business/story?id=2767979&page=1|last=Sandell|first=Clayton|publisher=ABC|date=2007-01-03|accessdate=2007-04-27}}</ref> ದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾ ಆಧಾರರಚನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತಹಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite press release|title=New Report Provides Authoritative Assessment of National, Regional Impacts of Global Climate Change|publisher=U.S. Global Change Research Program|date=2009-06-06|format=PDF|url=http://www.globalchange.gov/images/cir/pdf/Climate-Impacts-PR_june-6-2009.pdf|accessdate=2009-06-27|archive-date=2011-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017014440/http://globalchange.gov/images/cir/pdf/Climate-Impacts-PR_june-6-2009.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲ ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/weather/climate/globalwarming/2007-05-18-greenpeace-exxon_N.htm|title=Greenpeace: Exxon still funding climate skeptics|date=2007-05-18|publisher=USA Today|accessdate=2007-07-09}}</ref> ಇಲ್ಲವೇ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite press release|url=http://www.ceres.org/news/news_item.php?nid=56|title=Global Warming Resolutions at U.S. Oil Companies Bring Policy Commitments from Leaders, and Record High Votes at Laggards|date=2004-04-28|publisher=Ceres|accessdate=2007-07-27}}</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಕೆಲ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಎಂದರೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೇ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈಗ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದರಿಂದ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಾಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಮೂಲವಾಹಿನಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂದಾಜನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿರೋಧಗಳನ್ನು]] ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳೆಂದರೆ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಲಿಂಡ್‌ಜೆನ್‌]], [[ಫ್ರೆಡ್‌ ಸಿಂಗರ್|ಫ್ರೆಡ್‌ ಸಿಂಗರ್‌]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮೈಕೇಲ್ಸ್‌|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌]], [[ಜಾನ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಲಿಂಗ್‌|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಲಿಂಗ್]]‌.<ref>{{cite news|title=The Doubters of Global Warming|first=Oriana Zill|last=de Granados|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/hotpolitics/reports/skeptics.html|publisher=Frontline|location=|date=2007-04-24|accessdate=2009-07-31}}</ref><ref>{{cite news|title=Skeptics Dispute Climate Worries and Each Other|first=Andrew C.|last=Revkin|url=https://www.nytimes.com/2009/03/09/science/earth/09climate.html?pagewanted=1&_r=1&sq=global%20warming%20skeptic&st=cse&scp=1|publisher=New York Times|date=2009-03-08|accessdate=2009-07-31}}</ref><ref>{{citenews|title=Heretical thoughts about science and society|first=Freeman|last=Dyson|author2=Brockman, John (Editor)|url=http://www.edge.org/3rd_culture/dysonf07/dysonf07_index.html|publisher=Edge - the third culture|date=2007-08-08|accessdate=2009-07-31}}</ref> {{Clear}} == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪದಕೋಶ|ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪದಕೋಶ]] * [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Cnote2 Begin|list-style=upper-alpha|colwidth=40em}} {{Cnote2|A|Increase is for years 1905 to 2005. Global surface temperature is defined in the [[AR4|IPCC Fourth Assessment Report]] as the average of near-surface air temperature over land and sea surface temperature. These error bounds are constructed with a 90% [[confidence interval|uncertainty interval]].}} {{Cnote2|B|The 2001 joint statement was signed by the national academies of science of Australia, [[Belgium]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಕೆನಡಾ]], [[the Caribbean]], [[China]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], India, [[Indonesia]], [[Ireland]], [[Italy]], [[Malaysia]], [[New Zealand]], [[Sweden]], and the [[UK]]. The 2005 statement added [[Japan]], [[Russia]], and the [[U.S.]] The 2007 statement added [[Mexico]] and [[South Africa]]. The [[Network of African Science Academies]], and the [[Polish Academy of Sciences]] have issued separate statements. Professional scientific societies include [[American Astronomical Society]], [[American Chemical Society]], [[American Geophysical Union]], [[American Institute of Physics]], [[American Meteorological Society]], [[American Physical Society]], [[American Quaternary Association]], [[Australian Meteorological and Oceanographic Society]], [[Canadian Foundation for Climate and Atmospheric Sciences]], [[Canadian Meteorological and Oceanographic Society]], [[European Academy of Sciences and Arts]], [[European Geosciences Union]], [[European Science Foundation]], [[Geological Society of America]], [[Geological Society of Australia]], [[Geological Society of London]]-Stratigraphy Commission, [[InterAcademy Council]], [[International Union of Geodesy and Geophysics]], [[International Union for Quaternary Research]], [http://www.nagt.org/index.html National Association of Geoscience Teachers], [[United States National Research Council|National Research Council (US)]], [[Royal Meteorological Society]], and [[World Meteorological Organization]].}} {{Cnote2|C|Note that the greenhouse effect produces an average worldwide temperature '''increase''' of about 33&nbsp;°C (59&nbsp;°F) compared to black body predictions without the greenhouse effect, not an average '''surface temperature''' of 33&nbsp;°C (91&nbsp;°F). The average worldwide surface temperature is about 14&nbsp;°C (57&nbsp;°F).}} {{Cnote2 End}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em|refs= <ref name="grida7">{{cite web |url=http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_SPM.pdf |author=IPCC |format=PDF |title=Summary for Policymakers |work=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=2007-05-04 |accessdate=2009-07-03 |archive-date=2009-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624134728/http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_SPM.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name=Hegerl-2001>{{cite web |url=http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_Ch09.pdf |format=PDF |title=Understanding and Attributing Climate Change |work=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=2007 |publisher=IPCC |last=Hegerl |first=Gabriele C. |coauthors=''et al.'' |quote=Recent estimates indicate a relatively small combined effect of natural forcings on the global mean temperature evolution of the second half of the 20th century, with a small net cooling from the combined effects of solar and volcanic forcings. |access-date=2009-11-04 |archive-date=2009-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229065542/http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_Ch09.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Ammann-2007">{{cite journal |last=Ammann |first=Caspar |coauthors=''et al.'' |date=2007 |title=Solar influence on climate during the past millennium: Results from transient simulations with the NCAR Climate Simulation Model |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=104 |issue=10 |pages=3713–3718 |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/104/10/3713.pdf |format=PDF |quote=Simulations with only natural forcing components included yield an early 20th century peak warming of ≈0.2&nbsp;°C (≈1950 AD), which is reduced to about half by the end of the century because of increased volcanism. |doi=10.1073/pnas.0605064103 |pmid=17360418 |access-date=2009-11-04 |archive-date=2008-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624223904/http://www.pnas.org/cgi/reprint/104/10/3713.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="joint-academies"> {{cite web |title=Joint science academies' statement: Global response to climate change |author=Royal Society |url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=20742 |accessdate=19 April 2009 |date=2005}}</ref> <ref name="Archer-2005"> {{cite journal |url=http://geosci.uchicago.edu/~archer/reprints/archer.2005.fate_co2.pdf |format=PDF |first=David |last=Archer |title=Fate of fossil fuel {{chem|CO|2}} in geologic time |journal=Journal of Geophysical Research |volume=110 |issue=C9 |pages=C09S05.1–C09S05.6 |year=2005 |doi=10.1029/2004JC002625}}</ref> <ref name=solomon-2009> {{cite journal |author=Solomon, S., ''et al.'' |year=2009 |title=Irreversible climate change due to carbon dioxide emissions |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=106 |number=6 |pages=1704–1709 |doi=10.1073/pnas.0812721106 |pmid=19179281 |last1=Solomon |first1=S |last2=Plattner |first2=GK |last3=Knutti |first3=R |last4=Friedlingstein |first4=P |issue=6}}</ref> <ref name="Lu-2007">{{cite journal |last=Lu |first=Jian |xauthorlink=Jian Lu |coauthors=Vecchi, Gabriel A.; Reichler, Thomas |title=Expansion of the Hadley cell under global warming |journal=Geophysical Research Letters |volume=34 |date=2007 |url=http://www.atmos.berkeley.edu/~jchiang/Class/Spr07/Geog257/Week10/Lu_Hadley06.pdf |doi=10.1029/2006GL028443 |pages=L06805 |access-date=2009-11-04 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217020052/http://www.atmos.berkeley.edu/~jchiang/Class/Spr07/Geog257/Week10/Lu_Hadley06.pdf |url-status=dead }}</ref> }} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{refbegin}} * {{cite book|title=Financial Risks of Climate Change|author=Association of British Insurers|year=2005-06|url=http://www.climatewise.org.uk/storage/610/financial_risks_of_climate_change.pdf|format=PDF|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009055057/http://www.climatewise.org.uk/storage/610/financial_risks_of_climate_change.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Barnett|first=Tim P.|coauthors=Adam, J. C.; Lettenmaier, D. P.|date=2005-11-17|title=Potential impacts of a warming climate on water availability in snow-dominated regions|journal=Nature|volume=438|issue=7066|pages=303–309|url=http://www.nature.com/nature/journal/v438/n7066/abs/nature04141.html|doi=10.1038/nature04141|format=abstract|pmid=16292301|last1=Barnett|first1=TP|last2=Adam|first2=JC|last3=Lettenmaier|first3=DP}} * {{cite journal|last=Behrenfeld|first=Michael J.|coauthors=''et al.''|date=2006-12-07|title=Climate-driven trends in contemporary ocean productivity|journal=Nature|volume=444|issue=7120|pages=752–755|url=http://www.icess.ucsb.edu/~davey/MyPapers/Behrenfeld_etal_2006_Nature.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature05317|pmid=17151666|last1=Behrenfeld|first1=MJ|last2=O'malley|first2=RT|last3=Siegel|first3=DA|last4=Mcclain|first4=CR|last5=Sarmiento|first5=JL|last6=Feldman|first6=GC|last7=Milligan|first7=AJ|last8=Falkowski|first8=PG|last9=Letelier|first9=RM|access-date=2009-11-04|archive-date=2016-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415110153/http://www.icess.ucsb.edu/~davey/MyPapers/Behrenfeld_etal_2006_Nature.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Onelack|last=Choi|coauthors=Fisher, Ann|month=May|year=2005|title=The Impacts of Socioeconomic Development and Climate Change on Severe Weather Catastrophe Losses: Mid-Atlantic Region (MAR) and the U.S.|journal=Climate Change|volume=58|issue=1–2|pages=149–170|doi=10.1023/A:1023459216609|url=http://www.springerlink.com/content/m6308777613702q0/}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|last=Dyurgerov|first=Mark B.|coauthors=Meier, Mark F.|year=2005|title=Glaciers and the Changing Earth System: a 2004 Snapshot|publisher=Institute of Arctic and Alpine Research Occasional Paper #58|url=http://instaar.colorado.edu/other/download/OP58_dyurgerov_meier.pdf|format=PDF|id={{ISSN|0069-6145}}|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131615/http://instaar.colorado.edu/other/download/OP58_dyurgerov_meier.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Emanuel|first=Kerry A.|date=2005-08-04|title=Increasing destructiveness of tropical cyclones over the past 30 years.|journal=Nature|volume=436|issue=7051|pages=686–688|url=ftp://texmex.mit.edu/pub/emanuel/PAPERS/NATURE03906.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature03906|pmid=16056221|last1=Emanuel|first1=K|access-date=2009-11-04|archive-date=2013-05-02|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20130502230716/ftp://texmex.mit.edu/pub/emanuel/PAPERS/NATURE03906.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Hansen|first=James|authorlink=James Hansen|coauthors=''et al.''|date=2005-06-03|title=Earth's Energy Imbalance: Confirmation and Implications|journal=Science|volume=308|issue=5727|pages=1431–1435|url=http://pangea.stanford.edu/research/Oceans/GES205/Hansen_Science_Earth's%20Energy%20Balance.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1110252|pmid=15860591|last12=Perlwitz|first12=J|last13=Russell|first13=G|last14=Schmidt|first14=GA|last15=Tausnev|first15=N|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131613/http://pangea.stanford.edu/research/Oceans/GES205/Hansen_Science_Earth's%20Energy%20Balance.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Hinrichs|first=Kai-Uwe|coauthors=Hmelo, Laura R.; Sylva, Sean P.|date=2003-02-21|title=Molecular Fossil Record of Elevated Methane Levels in Late Pleistocene Coastal Waters|journal=Science|volume=299|issue=5610|pages=1214–1217|doi=10.1126/science.1079601|pmid=12595688}} * {{cite news|last=Hirsch|first=Tim|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4604332.stm|title=Plants revealed as methane source|date=2006-01-11}} * {{cite journal|last=Hoyt|first=Douglas V.|coauthors=Schatten, Kenneth H.|year=1993–11|title=A discussion of plausible solar irradiance variations, 1700–1992|journal=Journal of Geophysical Research|volume=98|issue=A11|pages=18,895–18,906|url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993JGR....9818895H&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=448f267ff303582|doi=10.1029/93JA01944}} * {{cite journal|last=Karnaukhov|first=A. V.|year=2001|title=Role of the Biosphere in the Formation of the Earth’s Climate: The Greenhouse Catastrophe|journal=Biophysics|volume=46|issue=6|url=http://avturchin.narod.ru/Green.pdf|format=PDF}} * {{cite book|last=Kenneth|first=James P.|coauthors=''et al.''|year=2003-02-14|title=Methane Hydrates in Quaternary Climate Change: The Clathrate Gun Hypothesis|publisher=American Geophysical Union|url=https://www.agu.org/cgi-bin/agubooks?book=ASSP0542960|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606032432/https://www.agu.org/cgi-bin/agubooks?book=ASSP0542960|url-status=dead}} * {{cite news|last=Keppler|first=Frank|coauthors=''et al.''|title=Global Warming - The Blame Is not with the Plants|url=http://www.mpg.de/english/illustrationsDocumentation/documentation/pressReleases/2006/pressRelease200601131/index.html|publisher=Max Planck Society|date=2006-01-18}} * {{cite journal|title=The effect of increasing solar activity on the Sun's total and open magnetic flux during multiple cycles: Implications for solar forcing of climate|last=Lean|first=Judith L.|coauthors=Wang, Y.M.; Sheeley, N.R.|date=2002–12|journal=Geophysical Research Letters|volume=29|issue=24|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002GeoRL..29x..77L|doi=10.1029/2002GL015880|pages=2224|format=abstract}} * {{cite book|last=Lerner|first=K. Lee|coauthors=Lerner, K. Lee; Wilmoth, Brenda|title=Environmental issues: essential primary sources|publisher=Thomson Gale|date=2006-07-26|isbn=1414406258}} * {{cite journal|last=Muscheler, Raimund|coauthors=''et al.''|date=2005-07-28|title=Climate: How unusual is today's solar activity?|journal=Nature|volume=436|issue=7012|pages=1084–1087|url=http://www.cgd.ucar.edu/ccr/raimund/publications/Muscheler_et_al_Nature2005.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature04045|pmid=16049429|last1=Muscheler|first1=R|last2=Joos|first2=F|last3=Müller|first3=SA|last4=Snowball|first4=I|access-date=2009-11-04|archive-date=2006-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060108180530/http://www.cgd.ucar.edu/ccr/raimund/publications/Muscheler_et_al_Nature2005.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Oerlemans|first=J.|date=2005-04-29|title=Extracting a Climate Signal from 169 Glacier Records|journal=Science|volume=308|issue=5722|pages=675–677|url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/04572/EGU05-J-04572.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1107046|pmid=15746388|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131613/http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/04572/EGU05-J-04572.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Oreskes|first=Naomi|authorlink=Naomi Oreskes|date=2004-12-03|title=Beyond the Ivory Tower: The Scientific Consensus on Climate Change|journal=Science|volume=306|issue=5702|pages=1686|url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/306/5702/1686.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1103618|pmid=15576594|last1=Oreskes|first1=N}} * {{cite journal|last=Purse|first=Bethan V.|coauthors=''et al.''|title=Climate change and the recent emergence of bluetongue in Europe|journal=Nature Reviews Microbiology|volume=3|issue=2|pages=171–181|month=February|year=2005|doi=10.1038/nrmicro1090|url=http://www.nature.com/nrmicro/journal/v3/n2/abs/nrmicro1090_fs.html|format=abstract|pmid=15685226|last1=Purse|first1=BV|last2=Mellor|first2=PS|last3=Rogers|first3=DJ|last4=Samuel|first4=AR|last5=Mertens|first5=PP|last6=Baylis|first6=M}} * {{cite news|last=Revkin|first=Andrew C|date=2005-11-05|title=Rise in Gases Unmatched by a History in Ancient Ice|publisher=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/11/25/science/earth/25core.html?ei=5090&en=d5078e33050b2b0c&ex=1290574800&adxnnl=1&partner=rssuserland&emc=rss}} * {{cite book|last=Ruddiman|first=William F.|authorlink=William Ruddiman|date=2005-12-15|title=Earth's Climate Past and Future|location=New York|publisher=Princeton University Press|isbn=0-7167-3741-8|url=http://www.whfreeman.com/ruddiman/|access-date=2009-11-04|archive-date=2006-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060108013153/http://www.whfreeman.com/ruddiman/|url-status=dead}} * {{cite book|last=Ruddiman|first=William F.|authorlink=William Ruddiman|date=2005-08-01|title=Plows, Plagues, and Petroleum: How Humans Took Control of Climate|location=New Jersey|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-12164-8}} * {{cite journal|last=Solanki|first=Sami K.|authorlink=Sami Solanki|coauthors=''et al.''|date=2004-10-23|title=Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years.|journal=Nature|volume=431|pages=1084–1087|url=http://cc.oulu.fi/%7Eusoskin/personal/nature02995.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature02995|pmid=15510145|last1=Solanki|first1=SK|last2=Usoskin|first2=IG|last3=Kromer|first3=B|last4=Schüssler|first4=M|last5=Beer|first5=J|issue=7012|doi_brokendate=2009-09-18}} * {{cite journal|last=Solanki|first=Sami K.|authorlink=Sami Solanki|coauthors=''et al.''|date=2005-07-28|title=Climate: How unusual is today's solar activity? (Reply)|journal=Nature|volume=436|pages=E4–E5|url=http://cc.oulu.fi/%7Eusoskin/personal/sola_nature05.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature04046}} * {{cite journal|last=Sowers|first=Todd|date=2006-02-10|journal=Science|volume=311|issue=5762|pages=838–840|title=Late Quaternary Atmospheric CH₄ Isotope Record Suggests Marine Clathrates Are Stable|doi=10.1126/science.1121235|pmid=16469923}} * {{cite journal|last=Svensmark|first=Henrik|coauthors=''et al.''|year=2007-02-08|title=Experimental evidence for the role of ions in particle nucleation under atmospheric conditions|journal=Proceedings of the Royal Society A|volume=463|issue=2078|pages=385–396|publisher=FirstCite Early Online Publishing|doi=10.1098/rspa.2006.1773}}''(ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ನೊಂದಣೀಕರಣವು ಅಗತ್ಯ)'' * {{cite journal|last=Walter|first=K. M.|coauthors=''et al.''|date=2006-09-07|title=Methane bubbling from Siberian thaw lakes as a positive feedback to climate warming|journal=Nature|volume=443|issue=7107|pages=71–75|doi=10.1038/nature05040|pmid=16957728|last1=Walter|first1=KM|last2=Zimov|first2=SA|last3=Chanton|first3=JP|last4=Verbyla|first4=D|last5=Chapin Fs|first5=3rd}} * {{cite journal|last=Wang|first=Y.-M.|coauthors=Lean, J.L.; Sheeley, N.R.|date=2005-05-20|title=Modeling the sun's magnetic field and irradiance since 1713|journal=Astrophysical Journal|volume=625|pages=522–538|url=http://climatesci.colorado.edu/publications/pdf/Wang_2005.pdf|format=PDF|doi=10.1086/429689|access-date=2009-11-04|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025511/http://climatesci.colorado.edu/publications/pdf/Wang_2005.pdf|url-status=dead}} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == '''ಸಂಶೋಧನೆ''' {{refbegin}} * [http://www.ipcc.ch ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಅಂತರ ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ] — IPCC ವರದಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.nas.edu/climatechange ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ] —ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು,ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಭಂಡಾರ * [http://www.nature.com/climate/index.html ನಿಸರ್ಗದಿಂದ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆ] — ಉಚಿತ ಲಭ್ಯತೆಯ ವೆಬ್‌ ಸೌಲಭ್ಯ * [http://www.metoffice.gov.uk/climatechange/ ಮೆಟ್‌ ಆಫೀಸ್‌: ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127075407/http://www.metoffice.gov.uk/climatechange/ |date=2010-11-27 }} — UK ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆ * [http://www.istl.org/01-fall/internet.html ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ರೋತಗಳು] —ವಿಸ್ತೃತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ರೋತಗಳ ಪಟ್ಟಿ * [http://edgcm.columbia.edu/ ಎಜುಕೇಶನಲ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150323033013/http://edgcm.columbia.edu/ |date=2015-03-23 }} (EdGCM) — ಸಂಶೋಧನಾ-ಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಅನುಕರಣ ಸಾಧನ * [http://discover.itsc.uah.edu/ DISCOVER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130404221841/http://discover.itsc.uah.edu/ |date=2013-04-04 }} — 1979ರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿರುವ NASA ಮೂಲದ ಉಪಗ್ರಹ-ಆಧರಿತ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.globalwarmingart.com/ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಕಲೆ] — ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು {{refend}} '''ಶೈಕ್ಷಣಿಕ''' {{refbegin}} * [http://green.nationalgeographic.com/environment/global-warming/gw-overview.html ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಎಂದರೇನು?] — ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalwarming.html ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] — NOAAನಿಂದ * [http://www.ucar.edu/news/features/climatechange/faqs.jsp ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ - ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305100721/http://www.ucar.edu/news/features/climatechange/faqs.jsp |date=2009-03-05 }} — UCARನಿಂದ * [http://climate.jpl.nasa.gov/ ಜಾಗತಿಕ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ: NASAದ ಭೂಮಿಯ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121214123043/http://climate.jpl.nasa.gov/ |date=2012-12-14 }} — NASAದ JPL ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ನಿಂದ * [http://ourworld.unu.edu/en/series/climate/ ಅವರ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2.0] —ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ * [http://www.pewclimate.org/ ಜಾಗತಿಕ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠ] — ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ * [http://demonstrations.wolfram.com/BestEffortGlobalWarmingTrajectories/ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥಗಳು - ವೊಲ್ಫ್ರಾಮ್‌ ನಿದರ್ಶನ ಯೋಜನೆ] — ಹಾರ್ವೆ ಲ್ಯಾಮ್‌ರಿಂದ * [http://www.koshland-science-museum.org/exhibitgcc/ ಕೋಷ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ - ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117235937/http://www.koshland-science-museum.org/exhibitgcc/ |date=2010-01-17 }} — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ ಪೀಠಿಕೆ * [http://www.aip.org/history/climate ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ - ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213161322/http://www.aip.org/history/climate |date=2009-02-13 }} — ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌ನ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್‌ R. ವಿಯರ್ಟ್‌ರಿಂದ {{refend}} {{Global warming|state=expanded}} {{DEFAULTSORT:Global Warming}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:19ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ]] ix5ml7he5f0fnt7b07pcfxf35j01714 0 23745 1376342 1374010 2026-07-05T07:23:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376342 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ethnic group |image = {{Prominent Nairs}} |caption = |group = Nair<br />''നായര്‍'' |pop = '''5,000,000''' ('''14.89%''' of [[Kerala]] population)<ref>http://www.jstor.org/pss/4367366 Table 3:Percentage distribution of total land owned by communities - Proportion of households (1968)</ref> |popplace = [[ಕೇರಳ]] |languages = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |religions = [[Hinduism]] |related = [[Namboothiri]], [[Bunt (community)|Bunts]], [[Samanta Kshatriya]] }} '''ನಾಯರ್‌''' (ಮಲಯಾಳಂ: നായര്, {{pronounced|naːjar}}, ರನ್ನು '''[[ನಾಯರ್‌]]<ref>http://books.google.co.in/books?id=9mR2QXrVEJIC Malabar manual By William Logan</ref>''' ಮತ್ತು '''[[ಮಲಯಾಳಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]''' <ref>http://books.google.co.in/books?id=AXN1Mq2WuYsC Page 5, Line 25</ref><ref>http://books.google.co.in/books?id=NBG2AAAAIAAJ&amp;pg=PA40 Page 40, Line 16</ref>) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಭಾರತೀಯ]] ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ ಹಿಂದೂಗಳ [[ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿ]]ಯಾಗಿದೆ. 1792ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಜಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ, ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶವು ಸಣ್ಣ [[ಜಹಗೀರು ದೇಶ]]ವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜಮನೆತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಪೂರ್ವಿಕರು, ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಮೀನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾತಿಯಿಂದ ಬಂದಂತಹವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>"Nair." ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2008. Encyclopedia Britannica Online. 5 ಜೂನ್‌ 2004</ref> ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರಿ ಸೇವೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>Encyclopedia Britanica</ref> ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೇರಳದ ರಾಜರ, ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನುದಾರ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದರು.(ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ) ನಾಯರ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಾತೃಸಂತತಿ/0}ಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಅಂದರೆ ಹೆಂಗಸರಿರುವ ಕುಟುಂಬದ ಮೂಲಕ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾದಂತಹ ಅಣ್ಣಂದಿರು, ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರು, ಕೊನೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಮಕ್ಕಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕುಟುಂಬದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯನಾದವನು ಆಗುಂಪಿಗೆ ಕಾನೂನು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಕುಟುಂಬದ [[ಕರನವಾರ್‌]] ಅಥವಾ [[ಥರವಾಡು]]ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮದುವೆ ಮತ್ತು ನಿವಾಸದ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಎರಡು ರಾಜಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>"Nāyar." ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.</ref> ನಾಯರ್‌ಗಳ ಸಮರೋಚಿತ ಇತಿಹಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು]]ನಲ್ಲಿನ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಮಮನ್‌ಕಮ್‌]] ಧಾರ್ಮಿಕಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಸಮರ ಓಟ]]<ref>{{cite book | title = Asia: Asian Quarterly of Culture and Synthesis | author = American Asiatic Association | publisher = Asia Magazine | year = 1942 | page = 22}}</ref><ref>{{cite book | title = The Mass Media and Village Life: An Indian Study | author = Paul Hartmann, B. R. Patil, Anita Dighe | publisher = Sage Publications | year = 1989 | page = 224}}</ref><ref>{{cite book | title = Many Worlds: An Autobiography | author = Kumara Padmanabha Sivasankara Menon | publisher = Oxford University Press | year = 1965 | page = 2}}</ref><ref>{{cite book | title = Imprint | author = Hugh Gantzer | publisher = Business Press | date = April 1975-March 1976 | page = 80}}</ref> ಗಳಿಂದ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರು [[ವೇಲು ಥಂಪಿ ದಲವಾ]]ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅದರಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅವರನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆರ್ಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="keralapolicehistory.com">[http://www.keralapolicehistory.com/trvpol1.html http://www.keralapolicehistory.com/trvpol1.html]</ref> 1935ವರೆಗೂ [[ತಿರುವಿತಮ್‌ಕೂರ್‌]] [[ನಾಯರ್‌ ಪಟ್ಟಲಮ್‌]] (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತು, ಆನಂತರ ನಾಯರೇತರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="keralapolicehistory.com" /> ಈ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ([[ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]]ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆರ್ಮಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[9ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್]] ಎಂದಾಯಿತು, ಭಾರತದ ಆರ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಆಗಿದೆ. [[ಸಮಂತ್‌ ಕ್ಷತ್ರೀಯ]] [[ಕೊಲಾತಿರಿ]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾವನ್ಕೋರ್‌]] ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌<ref name="autogenerated1">[http://www.everyculture.com/South-Asia/Nayar-History-and-Cultural-Relations.html Nayar History and Cultural Relations]</ref> ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ<ref>The Eastern Anthropologist, Ethnographic and Folk-Culture Society (Uttar Pradesh, India), Lucknow University Anthropology Laboratory, 1958, p108</ref>. [[ಝೊಮೊರಿನ್‌]] ರಾಜನು [[ಸಂಮಂತನ್‌]] ನಾಯರ್<ref name="autogenerated1" /> ಆಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣೂರಿ]]ನ ರಾಜಧಾನಿಯು [[ಅರಕ್ಕಲ್]]ಆಗಿತ್ತು, ಕೇರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದೇ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಕೂಡ ನಾಯರ್‌ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite book | title = A Survey of Kerala History | author = A. Sreedhara Menon | publisher = Sahitya Pravarthaka Co-operative Society | year = 1967 | page = 204}}</ref><ref>{{cite book | title = Lakshadweep| author = N. S. Mannadiar | publisher = Administration of the Union Territory of Lakshadweep | year = 1977 | page = 52}}</ref><ref>{{cite book | title = Reminiscences| author = Ke. Si. Māmmanmāppiḷa | publisher = Malayala Manorama Pub. House | year = 1980 | page = 75}}</ref>. ನಾಯರ್‌ ಸಾಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳಾದಂತಹ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನ [[ಎಟ್ಟುವೀಟಿಲ್‌ ಪಿಲ್ಲಮಾರ್‌]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ [[ಪಲೈತ ಅಚನ್‌]] ಗಳು ಗತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಕುಂದಾಪುರ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯರಿ (ನಾಯಿರಿ )ಎನ್ನುವ ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗವು ಇನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ ==ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ''ನಾಯರ್‌'' ಎಂಬ ಪದವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಎರಡು ದ್ವಿಭಾಷೀಯ ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ''ನಾಯರ್‌'' ಪದವು [[ಸಂಸ್ಕ್ರುತ]] ಪದವಾದ ''[[ನಾಯಕ]]'' ದಿಂದ ಶಬ್ಧವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಮುಖಂಡ ಎಂದು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದವಾದ ''ನಾಯಕ'' ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. (ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯಕನ್‌]]/[[ನಾಯ್ಕರ್‌]]'' ಎಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯಕ್‌]]'', ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ''[[ನಾಯುಡು]]'' ಎಂದು) ಮತ್ತು ''ನಾಯರ್‌'' ಎಂಬ ಪದವು ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ''ನಯಕ'' ಎಂದರೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title = Matrilineal System in Malabar| author = P. V. Balakrishnan | year = 1981 | page = 27}}</ref><ref>{{cite book | title = Manual of the Administration of the Madras Presidency | author = Madras (Presidency) | year = 1885 | page = 100}}</ref><ref>The cyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia, Edward Balfour, 1885, p249</ref> ಎರಡನೇ ಶಬ್ಧವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ನಾಯರ್‌ [[ನಾಗ]]ರ (ಹಾವಾಡಿಗಾರ) ಪದದ ಒಂದು ಮಲಿನವಾದ ಪದವಾಗಿದೆ. ==ಮೂಲದ ಬಗೆಗಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು== [[File:LakshmiPillaiKochama.jpg|thumbnail|ನಾಯರ್ ಮಹಿಳೆ (ಅರುಮಾನ ಅಮ್ಮಚಿ ಪಾನಪಿಲ್ಲಯ್ ಅಮ್ಮ ಶ್ರೀಮತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಿಲ್ಲಯ್ ಕೊಚಮ್ಮ, ತ್ರವಾಂಕೂರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜಾ ವಿಶಾಖಂ ತಿರುನಲ್ ಸರ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಅವರ ಪತ್ನಿ)]] [[File:Ettuveedan.jpg|thumbnail|ಎಟ್ಟುವೀಟಿಲ್ ಪಿಲ್ಲಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ನಾಯರ್ ಫಿಯ್ಡಲ್ ಚೀಫ್]] ಅದಕ್ಕಿಂತಲು ಮೊದಲು ನಾಯರ್‌ಗಳ ರಾಜ್ಯ ನಾಯರ್‌ಗಳು (ನಗರ್ಸ್) [[ನಾಗಾ ದೇಶದಿಂದ]] ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡ್ರಾಗನ್‌]] / [[ಹಾವು]]ಗಳನ್ನು [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ]]ನಡೆದ [[ಮಹಾಭಾರತ]]ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು (ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಹಾವುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಸುವ- [[ವಾಸುಕಿ]], [[ಅನಂತ]], [[ತಕ್ಷಕ್‌]], ಸಂಗಪಾಲಾ, ಗುಳಿಕ, [[ಮಹಾಪದ್ಮ]], ಸರ್ಕೋಟ ಮತ್ತು [[ಕಾರಕೋಟ]] ಕಳುಹಿಸಿದ ಸೈನಿಕರ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತು. [[ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವು ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಅನಂತ]]ದ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಗುರುತರವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ದೇವಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ<ref>Imperial gazetteer of India: provincial series, Volume 18 p.436</ref><ref>Temples of Kerala By S. Jayashanker, India. Directorate of Census Operations, Kerala. p.322</ref>). ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಕ್ಷತ್ರೀಯರಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರು ನಾಗಾಗಳನ್ನು ಸರ್ವನಾಶಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೈದ [[ಪರಶುರಾಮನನ್ನು]] ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ನಾಗಾಗಳು ಅವರನ್ನು[[ಮನುಷ್ಯ]]ರನ್ನಾಗಿ ಪರಿರ್ತಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಶುದ್ಧ ಕರಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ, ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು. [[ಸಕಾ]] ಅಥವಾ [[ಇಂಡೋ-ಸೈಥಿಯನ್]] ನಂತರ ಜನರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದರು, ಕೆಲವು ನಾಗಗಳು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸೈಥಿಯನ್]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ಅವರು ಮಟ್ರಿಯಾರ್ಕಿ, ಪೋಲಿಯಾಂಡ್ರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಸೈಥಿಯನ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>Social History of Kerala: The Dravidians By L. A. Krishna Iyer</ref> ನಾಗಾ-ಸೈಥಿಯನ್‌ [[ಅಹಿಚತ್ರ]]ವರ್ಗವು, 345 ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದಲ್ಲಿ [[ಕದಂಬದ]] ರಾಜಧಾನಿಯ ರಾಜ[[ಮೌರ್ಯವರ್ಮ]]ನಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಸಮೀಪದ [[ನೈನಿತಾಲ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಅವರ [[ಬ್ರಹ್ಮಣ]] ಪುರೋಹಿತರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]][[ದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವಾದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>The Kadambas By Phanikanta Mishra p.14</ref><ref>Encyclopaedia of Hinduism, Volume 7 By N.K. Singh p.2715</ref><ref>New light thrown on the history of India: the historical Naga kings of India By Narayan Gopal Tavakar</ref> ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆಹೋದರು ಮತ್ತು [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವಿಲ್ಲಿವರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಆನಂತರ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಅವರ [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ತಮ್ಮದೇ ರಾಜಧಾನಿ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ತುಳು ನಾಡು]]<ref>Dr.D.D. Kosambi in An introduction to the Study of Indian History, (Bombay, 1956), p.113 - Nair: 1959: 11</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಾಗಾಗಳು [[ಭಾರತ]]ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವಾದ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ತಲುಪಿದರು. ಮನ್ನರ್‌ಸಾಲಾ(ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌)ವಿನಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ''[[ಸರಪಕಾವು]]'' (ಹಾವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ) ಇದೆ, ನಾಗಾ ಹಾವುಗಳು [[ಭಗವಂತ ಕೃಷ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಭಗವಂತ ಅರ್ಜುನ]]ರಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ[[ಖಂಡಾವ ಅರಣ್ಯ]] (ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಪಂಜಾಬ್‌]])ದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ನಾಯರ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>Social History of Kerala: The Dravidians By L. A. Krishna Iyer p.003</ref> ಉತ್ತರದಿಂದ [[ಕೇರಳಕ್ಕೆ]]ವಲಸೆಬಂದಂತಹ [[ನಾಗವಂಶಿ]] [[ಕ್ಷತ್ರೀಯ]]ರ ವಂಶಸ್ಥರು <ref name="ReferenceA">Kishori Lal Fauzdar: ''Uttar Pradesh ke Madhyakalin Jatvansh aur Rajya'', Jat Samaj, Monthly Magazine, Agra, September-October 1999</ref> ನಾಯರ್‌ಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೌರಾಣಿಕವು ತಿಳಿಸ್ಸುತ್ತದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಡಾ. ಕೆ. ಕೆ. ಪಿಲ್ಲೈ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲನೇ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ನಾಯರುಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | title = In Quest of Kerala | author = K. Balachandran Nair | publisher = Accent Publications | year = 1974| page = 117}}</ref> ಅದರಂತೆ ನಾಯರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: {{cquote|A race caste who do not owe their origin to function, although, by force of example, their organization is almost equally rigid, and they are generally identified with particular trades or occupations. These race caste communities were originally tribes, but on entering the fold of Hinduism, they imitated the Hindu social organization, and have thus gradually hardened to castes.<ref>{{cite book | title = Encyclopedia of Religion and Ethics Part 5 | author = James Hastings | publisher = Kessinger Publishing | year = 2003 | page = 231}}</ref>}} ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯರುಗಳು [[ಕೇರಳ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಿಕರಲ್ಲ, ಇನ್ನಿತರ ಕೇರಳಿಗರಲ್ಲಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಇವರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ನಾಯರುಗಳು [[ನಾಗಾಗಳು]]ಎಂದು, ಅವರು ''[[ಕ್ಷತ್ರೀಯರು]]'' ಹಾವುಗಳ ರಾಜಧಾನಿ([[ನಾಗವಂಶಂ]])<ref>Downfall of Hindu India, Chintaman Vinayak Vaidya, 1986, p278</ref><ref>{{cite book | title = The Modern Review | author = Ramananda Chatterjee | publisher = Prabasi Press Private, Ltd. | year = 1922| page = 675}}</ref> ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು, [[ಪರಶುರಾಮನ]] ಪ್ರತಿಜ್ನೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಅವರು ಅವರ ಪವಿತ್ರ ದಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ನಾಗಾನು [[ರೋಹಿಲ್‌ಖಂಡ]]ದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>Jervoise Athelstane Baines (1893), General report on the Census of India, 1891, London, Her Majesty's Stationery Office, p. 184</ref> ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಸಂಬಂಧವು ಹಾವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು, ಅವರ ಸಮರೋಚಿತ ಗತಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ದಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ, [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ರಾಜದ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್‌ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ನಾಗಾಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ನಾಗನ-ಪೂಜೆಯು ಒಮ್ಮತವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ನಂಬೂರ್ತಿಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಡಿದರು. ನಾಗಾದ ಮೂಲಹುಟ್ಟು ಹಾಗೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿರುವ ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಡೋ-ಸೈಥಿಯನ್‌([[ಸಕ]])ಎಂದೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title = The Modern Review | author = Ramananda Chatterjee | publisher = Prabasi Press Private, Ltd | year = 1907 | page = 695}}</ref><ref>ರಾಮನ್ ಮೆನನ್, K. "The Scythian Origin of the Nairs", Malabar Quarterly Review, Vol. I, No. 2, June 1902</ref><ref>{{cite book | title = The Travancore State Manual | author = V. Nagam Aiya | publisher = Princely State of Travancore | year = 1906 | page = 348}}</ref> [[ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಹಳೆಯ ತಮಿಳು ಪಠ್ಯದ ಶಬ್ಧವು, ನಾಯರುಗಳು ನಾಕಾ (ನಾಗಾ ಅಥವಾ ಹಾವು) ಭಗವಂತನು ಸಮಂತಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಚೇರಾ]]( ಚೆರಾ= ಹಾವು) ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗವು ರಾಜ ಪರಂಪರೆಯ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಕೇರಳದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ [[ತುಳು ನಾಡಿ]] ನ [[ಬಂಟರು]] ದಕ್ಷಿಣ ಪಾಂಚಾಲದ ಅಹಿಚಾತ್ರ/ ಅಹಿಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಬಂದ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗದ ಕುರುಹನ್ನು ಚೋಳರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೆ ಚೇರ ರಾಜಸಂತತಿಯ ರಾಜ ರಾಮ ವರ್ಮಾ [[ಕುಲಶೇಖರ]] (1020-1102) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ದಾಳಿಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಳಗಳನ್ನು (ಚವರ್ಸ್) ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋರಾಡಿದರು.{{Citation needed|date=August 2009}} ಚೇರಾ ಸಂತತಿಯವರು ತಾವೇ ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗವೋ ಅಥವಾ ಅವರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವರ್ಗವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="ZachariasThundy">[http://www.shelterbelt.com/KJ/khnairs.html The Nair heritage of Kerala: People and culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521043819/http://www.shelterbelt.com/KJ/khnairs.html |date=2010-05-21 }}, ''keralaonlinetourism.com''</ref> ==ತುಳುನಾಡಿನ ಬಂಟರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ== [[ಮಲಯಾಳಿ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ [[ಕೇರಳೋಲ್ಪತಿ]] ಮತ್ತು [[ತುಳು]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರ ಗ್ರಾಮ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ರು ಕೇರಳದ ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿನ [[ಬಂಟ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ [[ಪಾಂಚಾಲ]]ದ [[ಅಹಿಚಾತ್ರ]]/ಅಹಿಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಬಂದ [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=K0RHOwAACAAJ Maclean's Manual of the Administration of the Madras Presidency</ref>.ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ಬರೇಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಅವೊನ್ಲಾ]] ತೆಹಸೀಲ್‌ನ [[ರಾಮ್‌ನಗರ್]] ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿವೆ<ref>ಲಹಿರಿ, ಬೆಲಾ (1972). ''Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.)'', Calcutta: University of Calcutta, pp.170-88</ref> ''The Manual of Madras Administration ಸಂಪುಟ II'' (1885 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು) ದಲ್ಲಿ [[ಕುಂದಗನ್ನಡ]] (ಕನ್ನಡ ಉಪಭಾಷೆ) ವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ನಾಡವ ಅಥವಾ ನಾಡ ಬಂಟರು ಹಾಗೂ ಮಲಬಾರಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಮಾತನಾಡುವ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ಬಂಟರು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ:<blockquote> {{cquote|They appear to have entered Malabar from the North rather than the South and to have peopled first the Tulu, and then the Malayalam country. They were probably the off-shoot of some colony in the Konkan or the Deccan. In Malabar and south of Kanara as far as Kasargod, they are called Nayars and their language is Malayalam. From Kasargod to Brahmavar, they are termed as [[Bunt]]s and speak Tulu. To the north of Brahmavar, they are called Nadavars, and they speak Kanarese.}} </blockquote> ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ತುಳು ನಾಡಿನಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರು. ಆದರೆ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದ [[ಬಾರ್ಕೂರ್]] ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಪದ್ಧತಿಯ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ನಾಯರ್ ಜನಾಂಗದ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕದಂಬ]] ರಾಜರು ತುಳು ನಾಡಿಗೆ ಕರೆತಂದ ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು ಎನ್ನಬಹುದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅಹಿಚಾತ್ರ (ಉತ್ತರದಿಂದ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ ಕದಂಬ ರಾಜ [[ಮಯೂರವರ್ಮ]], ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಶಾಸನದಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ ತುಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಅಲುಪ ವಂಶಸ್ಥರ ನಂತರದಲ್ಲಿ (14ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗ) ಇದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜರಂತೆ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೆಲವು ಬಂಟರ ರಾಜರು ಕೂಡ ನಾಯರ್‌ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊನೆಯ ಬಂಟ್ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ [[ಕನಜಾರ್]]ನನ್ನು ನಾಯರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತು. ಹಲವು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಾಳಾಗಿರುವ ಅವನ ''ಕನಜಾರ್‌ ದೊಡ್ಡಮನೆ'' ಯನ್ನು ಪುನಶ್ಛೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=76466 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-23 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708220404/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=76466 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=local&newsid=178348 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184919/http://www.mangalorean.com/news.php?newstype=local&newsid=178348 |url-status=dead }}</ref> ಕೌಡೂರ್‌ (ಕನಜಾರ್‌‌‌ನ ನೆರೆಯ)ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂಟರ ರಾಜ ಅರಮನೆಯನ್ನು''ನಾಯರ ಬೆಟ್ಟು'' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ನಾಯರ"ವು ಕೂಡ ಬಂಟರ ಮನೆತನದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ತುಳು ನಾಡಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಸ್ವಯಂಭಾವಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಂತರ ಬಂಟ್‌ ಜನಾಂಗದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಟಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ತುಳುನಾಡು^[2]ವಿನಿಂದ ಮೂಲತಃವಾಗಿ ವಲಸೆಬಂದಂತಹ ಮಲಬಾರಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಸ್ವಯಂಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು ಬಂಟರ ಸಂಸ್ಕ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ್ತ ತುಳುನಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಬರುವ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮಲಬಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.nairs.in/classifications.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-23 |archive-date=2010-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100516040843/http://www.nairs.in/classifications.htm |url-status=dead }}</ref> ಕುಂದಾಪುರದ ನಾಯಿರಿ ಜನಾಂಗವು ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಯುದ್ಧಕಲೆ, ಗುರುಕುಲ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೇರಳದ ನಾಯರ್ ಹಾಗೂ ಕುಂದಾಪುರದ ನಾಯಿರಿ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಒಂದೇ ಹಾಗೂ ಶೃಂಗೇರಿ ಮಠ ಇವರ ಗುರುಮಠ ಹಾಗೂ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ಆದಿ ದೇವಿ ಇವರಿಗೆ ==ಉಪಜಾತಿಗಳು== ಐದು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಉಪ-ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅಂತರ..... ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ..... ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೈಗೊಂಡತಹ [[1891 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] 44 ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ 55 [[ಕೊಚ್ಚಿನ್‌]] ಪ್ರದೇಶ ಸೆರಿದಂತೆ [[ಮಲಬಾರ್‌]]ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 138ನಾಯರ್‌ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದರು.<ref name="jstor.org">http://www.jstor.org/stable/3629883 The Internal Structure of the Nayar Caste, C. J. Fuller</ref> ==ಮನೆತನದ ಹೆಸರುಗಳು == [[File:Irayimman thampi1.jpg|thumb|right|200px|ಇರಾಯಿಮ್ಮನ್ ಥಂಪಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳ ವೈವಾಹಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಗೆ ''[[ಥರವಡು]]'' ನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಸೇರಿದಂತೆ, ಮನೆತನದ ಹೆಸರನ್ನು ವಂಶಾವಳಿಯ ಮುಂದಿನ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಮನೆತನದ ಹೆಸರನ್ನು ನಾಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ಮನೆತನದ ಹೆಸರು ರಾಜರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇವೆಯ ಪ್ರತೀಕತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. [[ಅಚ್ಚನ್‌]], [[ಕರತಾ]], [[ಕೈಮಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮನ್ನದೈರ್‌]]ಗಳು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ನ ರಾಜನು ನಾಯರುಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಬಿರುದುಗಳಾಗಿವೆ. ಮಲಬಾರಿನ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮೆನನ್‌]]ನಂತಹ ಬಿರುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಕ್ಷಿಣರಾಜಧಾನಿಯಾದ ವೆನದ್‌ (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ), ಕಯಮಕುಲುಂ, ತೆಕ್ಕುಮುಕುರ್‌ ಮತ್ತು ವಡಕ್ಕುಮ್‌ಕುರ್‌ ರವರರು [[ಪಿಳ್ಳೈ]], [[ತಂಪಿ]], [[ಉನ್ನಿತನ್]], ಮತ್ತು [[ವಲಿತನ್‌]]ಗಳಿಂದ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು. ''ಕಲರೀಸ್‌'' ಹೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಯುದ್ಧತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನಾಯರುಗಳು [[ಪನ್ನಿಕ್ಕರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕುರುಪ್‌]] ಗಳೆಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "ನಾಯರ್‌" ಎಂಬ ಮನೆತನದ ಹೆಸರು ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸವ್ರರ್ತವಾರಿಗಿರುವಂತೆ, [[ನಂಬಿಯಾರ್‌]], [[ನಾಯ‌ರ್‌]], [[ಕಿಟವು]], ಮತ್ತು [[ಮೆನೊಕ್ಕಿ]]ಗಳಂತಹ ಮನೆತನದ ಹೆಸರುಗಳು ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Urmi-Payattu.jpg|left|thumb|ನಾಯರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾರಿಪಯತ್ತು]] ಮಧ್ಯಯುಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ, ಇತಿಹಾಸಜ್ನರು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಾಯರುಗಳನ್ನು ಗುರುತರವಾದ ಯುದ್ಧ ಉದಾತ್ತಗುಣದವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಗ್ರೀಕ್‌]] [[ಅಂಬಾಸಡರ್]] [[ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್‌]]ನು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಆಗಮನ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. "ಮಲಬಾರಿನ ನಾಯರ್‌ಗಳು" ಮತ್ತು "ಚೆರಾ ರಾಜಧಾನಿ"ಯು ಅವನ ಪ್ರಕಾರ ಪುರತನ ಭಾರತದಿಂದ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TSM">Aiya, V. Nagam: "Travancore State Manual", pages 232, 238</ref> ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಮೂಲದ ವಿವರಣೆಯಂತೆ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಭಾಗದವರೆಗೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯದ ದೊರೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೇರಳದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಾಯರುಗಳ ಸ್ಥಾನವು ಯುದ್ಧಕಲಿಗಳ ಉದಾತ್ತಗುಣವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ಸಮುರಾಯ್]] ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಜಪಾನ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಾಗರೀಕ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | title = Mysore and Kerala | author = Indian Department of Tourism | publisher = Indian Department of Tourism | year = 1966| page = 4}}</ref><ref>[http://www.canisius.edu/topos/archives/rajeev6.pdf Neither Newton nor Leibniz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927010230/http://www.canisius.edu/topos/archives/rajeev6.pdf |date=2007-09-27 }}, ''canisius.edu''</ref><ref>[http://www.veda.harekrsna.cz/encyclopedia/aikido.htm From Vedic Martial Arts to Aikido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110519025458/http://www.veda.harekrsna.cz/encyclopedia/aikido.htm |date=2011-05-19 }}, ''veda.harekrsna.cz''</ref><ref>[http://www.rediff.com/travel/1998/apr/30kala1.htm A travel feature on the ancient Kerala art of Kalaripayattu], ''rediff.com''</ref><ref>[http://www.enskalari.org.in/kalari.htm Kalaripayattu, the traditional martial art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812200215/http://www.enskalari.org.in/kalari.htm |date=2007-08-12 }}, ''enskalari.org.in''</ref><ref>{{cite book | title = Into India | author = John Keay | publisher = University of Michigan Press | year = 1999| page = 75 | isbn = 0472086359}}</ref><ref>{{cite book | title = Storm Over Seringapatam: The Incredible Story of Hyder Ali & Tippu Sultan | author = Praxy Fernandes | publisher = Thackers | year = 1969| page = 35}}</ref><ref>{{cite book | title = The Tigers of Mysore: A Biography of Hyder Ali & Tipu Sultan | author = Praxy Fernandes | publisher = Viking | year = 1991| page = 29 | isbn = 0670839876}}</ref> ===ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿತ=== ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಕುಸಿತವು ಬಹುಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಸೈನ್ಯ ಕಲೆ [[ಕಲಾರಿಪಯತ್ತು]]ವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು.<ref name="Findarticles">[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2003_Jan_6/ai_96212029 Ancient martial art fights for survival in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119050719/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2003_Jan_6/ai_96212029/ |date=2010-11-19 }}, ''findarticles.com''</ref><ref name="usadojo">[http://www.usadojo.com/styles/about-kalari.htm Kalari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107062816/http://www.usadojo.com/styles/about-kalari.htm |date=2011-01-07 }}, ''usadojo.com''</ref> ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಯರ್‌ಗಳ [[ಸಮಂತ ರಾಜರು]]ಗಳಿಂದ 1950ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ ಆರ್ಡಿನಾನ್ಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಮೀನುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಡವರಾದರು. ===ನಾಯರ್‌ ಸೈನ್ಯದಳ=== [[File:Tvm legmuseum.jpg|thumb|250px|right|ತ್ರವಾಂಕೋರ್‌ನ ನಾಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಅವರ ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಕೇರಳದ ಈಗಿನ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಗಿದೆ]] '''ದಿ ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌''' [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್]] ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೊದಲಿನಸೈನ್ಯದಳ ಆಗಿತ್ತು. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಹೊಣೆಯು ನಾಯರ್‌ಗಳು ಯುದ್ಧಪ್ರಿಯ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿತ್ತು. 'ತಿರುವಿತಮ್ಕೋರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಪಟ್ಟಾಲಂ' (ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿಯ)ನು ರಾಜ [[ಮಾರ್ತಾನಂದ ವರ್ಮ]]ನಿಗೆ (1706 - 1758) ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಆರ್ಮಿಯು 1818ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದನಂತರದಿಂದ, [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌]]ಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ನೇಮಕಾತಿಗೆ [[ಮಲಬಾರ್]] ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಯರ್‌ಗಳು ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿಯೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿನ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದಂತಹ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಮಹತ್ವವಾದ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರಾದರೂ <ref>The book of Duarte Barbosa: an account of the countries bordering on the... By Duarte Barbosa, Mansel Longworth Dames p.38</ref> ಅದು ಮಲಬಾರಿನಷ್ಟು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿಲ್ಲ. ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆರ್ಮಿ ಡಿವಿಜನ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಮಾಜಿ, ಮೊದಲನೇಯದಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ನಾಯರ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಸಮನಾಗಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ 9ನೇ ಮತ್ತು 10ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ ನಾಯರ್‌ ಆರ್ಮಿಯನ್ನು 17ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಆಗಿ ಪುನಾಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Valour and sacrifice: famous regiments of the Indian Army By Gautam Sharma p.59</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== [[1891 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 980,860 ಆಗಿತ್ತು (ಉಪಜಾತಿಗಳಾದ [[ಮಾರನ್‌]]ರು ಮತ್ತು [[ಸಾಮಂತನ್ ನಾಯರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ). ಇದರಲ್ಲಿ, 483,725 (49.3%) [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನಲ್ಲಿ, 101,691 (10.4%) [[ಕೊಚಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 377,828 (38.5%) [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಬಹುಶಃ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ (15,939) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ (1,677).<ref>The Internal Structure of the Nayar Caste, C. J. Fuller</ref> 1968ರ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಡೆಸಲಾದ ಸೋಷಿಯೋ-ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14.41% ರಷ್ಟು ನಾಯರ್‌ಗಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು, ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 89%ರಷ್ಟು [[ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜಾತಿ]]ಯ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ==ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== ==ಧರ್ಮ== [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂಬಾಲವಾಸಿ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದುತ್ವ]]ಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. [[ಆರ್ಯನ್‌]]ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಂಗೋಪಸಾಂಗವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾದರೂ, [[ನಾಗರಹಾವಿನ ಪೂಜಾಚರಣೆ]]ಯಂತಹ [[ನಾಗಾ]]ಪದ್ಧತಿಗಳ ಉಳಿವು ಇಂದಿಗೂ ನಾವು ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ [[ಥರವಾಡು]]ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗ ದೇವತೆ(ಹಾವುಗಳ ದೇವರು)ಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವರ ಕಾಡುಗಳನ್ನು [[ಸರ್ಪ ಕಾವು]] (ಅಂದರೆ ಹಾವಿನ ದೇವರ ವಾಸಸ್ಥಾನ). ಕಾವು ಮತ್ತು ಕುಲಂ (ನೀರಿನ ಕೊಳದೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಡೆಗೋಡೆ)ಗಳು ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಥರವಾಡು ನಾಯರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಚ್ಚತೆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಳಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಕಾವುವೊಳಗಿದ್ದ ನಾಗತಾರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂಜೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಯರ್‌ ಥರವಾಡುಗಳು ಸಂಜೆವೇಳೆ ನಿಲ ವಿಲಕ್ಕು (ಪವಿತ್ರವಾದ ದೀಪ)ದ ಮುಂದೆ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ಆ ಕರ (ಜಾಗ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದಂತಹ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಿದ್ದ ಒಳಿತನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಯರ್- [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಗಲಭೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಮಲಬಾರ್‌]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ದೆಂದರೆ [[ಸೆರಿಂಗಪಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಬಂಧನ]]<ref>{{cite book |title=Sarasvati's Children: A History of the Mangalorean Christians |last=Prabhu |first=Alan Machado |year=1999 |publisher=I.J.A. Publications |page=250 |isbn=9788186778258 |ref=mac}}</ref>, ಅಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್‌]]ಮುಸ್ಲಿಂರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ನಾಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸೆರಿಂಗಪಟಂನಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಸೋಲುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮೈಸೂರಿರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದುತ್ವ]] ಅವನತಿಹೊಂದಿತು. ಏನಾದರೂ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನ ನಾಯರ್‌ಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ]]ರ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 1792ರಲ್ಲಿ [[ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]]<ref>https://books.google.com/books?id=QIyz79F3Nn0C&amp;pg=PA392&amp;dq=Seringapatam&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;sig=l_6_DAL_wD-FFzcOXZ8YQ8o4KBs</ref> ದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು. 1920ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಗಲಭೆಯು ನಡೆಯಿತು, ಅದನ್ನು [[ಮೊಪ್ಲಾ ಧಂಗೆ]]ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಸ್ಲಿಂರಿಂದ 30,000ರ ಸಮೀಪದಷ್ಟು ನಾಯರ್‌<ref>{{cite book | title = Encyclopaedia of Political Parties: India, Pakistan, Bangladesh : National, Regional, Local | author = O P Ralhan | publisher = Anmol Publications PVT . LTD. | year = 1996 | page = 297}}</ref> ಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಕೊಲೆಗೈಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು [[ಮಲಬಾರ್‌]]ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.keepmilitarymuseum.org/malabar.php?&dx=1&ob=3 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-10-15 |archive-date=2013-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110184023/http://www.keepmilitarymuseum.org/malabar.php?&dx=1&ob=3 |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದ, [[ನಾಯರ್ಸ್‌]]ಗಳು[[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಭಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತ]]ವು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳದಂತಹ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ಗಳಿಂದ]] [[ಮತಾಂತರ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ[[ತಿರುವಾಂಕೂರ್‌]]ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಾದ [[ಇವೆಂಜೆಲಿಕಲ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್‌]] ಹುಟ್ಟನ್ನು ನಾಯರ್‌ಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಾಯರ್‌ ಚಳವಳಿಗಾರರಾದಂತಹ [[ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್]] ಅವರು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌]] ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು.<ref>{{cite book |title=Kristumata Chedanam |last=Chattambi Swamikal |first=H.H.Vidhyadhiraja Parama Bhattaraka |year=1890 |publisher=Open Source Books |page=Chapter 1–4 |isbn= |ref=mac}}</ref> ==ವೇಷಭೂಷಣ== ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ವೇಷಭೂಷಣವು [[ಕೇರಳ]]ದ ಇನ್ನಿತರೆ [[ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ]]ಯೇ ಸಾಮಿಪ್ಯವಿದೆ. ==ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ== ಮಲೆಯಾಳಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ನಾಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಕುದಿಸಿದ ಅನ್ನ ದ್ರವಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಚೋರುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬಸಿದ) ಅಥವಾ ''[[ಕಂಜೀ]]'' ಕರೆಯಲಾಗುವ ಅನ್ನದ ಗಂಜಿಯರೂಪದಲ್ಲಿ({{pron-en|ˈkɒndʒiː}}) ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, [[ಹಲಸಿನಹಣ್ಣು]], ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಾಗುತ್ತದೆ. ''ತುಪ್ಪವನ್ನು'' ಹಬ್ಬಗಳಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊದಲಿಗೆ, ಅನ್ನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ’ಕಂಜಿ’ ಅಥವಾ ’ಚೋರು’ವನ್ನು ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರುಬಾರಿ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧ-ಕೇರಳಿಗರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ತರಹೇವಾರಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪಲ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಚಪಾತಿ ಅಥವಾ ಯೂರೋಪಿನ ಬ್ರೆಡ್‌ ಟೋಸ್ಟ್‌ ಬೆಳಗಿನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಡ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೋಸೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನಾಯರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡದಾದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ([[ಕಿರಿಯಥಿಲ್‌ ನಾಯರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲತು ನಾಯರ್‌]]) ಸಂಬಂಧಿತರಿಗೆ ಮೀನನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ ಉಪಜಾತಿಗಳಂತಹ [[ಸ್ವರೂಪಥಿಲ್‌ ನಾಯರ್‌]], [[ಮಾರರ್‌]], ಅಕತು ಚರ್ನಾ ನಾಯರ್‌, ಪುರತು ಚರ್ನಾ ನಾಯರ್‌ ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮಮಂಗಲಂ ನಾಯರ್‌]]ಗಳು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="jstor.org" /> [[ಕೋಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಂಸ]]ದ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅನೇಕ ನಾಯರ್‌ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಮೊದಲು ಅವರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ದನದಮಾಂಸ]] ಮತ್ತು [[ಮದ್ಯಪಾನ]]ವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದವು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಹೀನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಸ್ಯಹಾರಿ ಸೇವಿಸುವರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಅವಿಯಲ್‌, ತೊರನ್‌, ಮತ್ತು ತೀಯಲ್‌ಗಳು ಅವರ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಹಿ ಖಾದ್ಯಗಳಾದಂತಹ ಪಲಪಾಯಸಂ ಮತ್ತು ಅದಪ್ರಥಮನ್‌ನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಿತರೆ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ಕೋಜುಖಟ್ಟಾ, ಚಿವಡಾ, ಎಲಯಪ್ಪಂ (ಸಿಹಿ), ಒಟ್ಟಡಾ, ಕಲಿಯೊಡಕ್ಕಾ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="ReferenceB">Travancore State Manual 1906 ವಿ ನಾಗಮ್ ಅಯ್ಯ ಅವರ ರಚನೆ, ಸಂಪುಟ II page 352</ref><ref name="ReferenceB"/>. ==ಜಾತಿ-ಪದ್ಧತಿ== ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ಯ ಕೆಳಗಿನವರೇ ನಾಯರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ನಾಯರ್‌ ಉಪಜಾತಿಗಳಂತಹ ([[ಕಿರಿಯಥಿಲ್‌]], [[ಇಲ್ಲಕ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವರೂಪಥಿಲ್‌]])ಗಳು [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಸಮರಪ್ರಿಯ ಓಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ '''"ಅವಿವೇಕ ಜಾತಿಗಳ ತಾಣ"''' [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]]ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಪಕ್ಷಪಾತದಂಥಹಗಳ ತಾಣವೆಂದು ಕೇರಳವನ್ನು [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]]ರು ವಿಷ್ಲೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 19ನೇ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಮುಖಂಡರಾದಂತಹ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ]], [[ನಾರಯಣ ಗುರು]], [[ಚಟ್ಟಂಬಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌]] ಇತ್ಯಾದಿ.; ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದ ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಗ್ನಗೊಳಿಸಿದರು. <blockquote>ನಾಯರ್‌ ಗಳು ಅವರ ಜನಾಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಆ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ [[ತೈರ್‌]], ಅಥವಾ [[ಮೂಕಾ]]ಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು: ಮತ್ತು ಅವರ ಹಣೆಬರಹವು ಅವರನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಂಚುಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು, ನಾಯರುಗಳು ಚಲಿಸುವಂತಹ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಬಳಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ<ref>https://books.google.com/books?id=FnB3k8fx5oEC&amp;pg=PA291 Castes and tribes of Southern India, ಎಡ್ಗರ್ ತರ್ಸ್‌ಟನ್, ಕೆ. ರಂಗಾಚಾರಿ ರಚಿಸಿದ ಸಂಪುಟ 7 p.251</ref></blockquote> ಕೇರಳ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ [[ದಲಿತರು]] [[ನಂಬೂತಿರಿ]]ಗಳಿಂದ 96 ಅಡಿಗಳ ಅಂತರ, [[ನಾಯರ್‌ಗಳು]] 64 ಅಡಿ ಅಂತರ ಮತ್ತು (ಮಾರನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ವೈಶ್ಯರಂತಹ) ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಜಾತಿಗಳಿಂದ 48 ಅಡಿಗಳ ಅವರನ್ನು ಮಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆಂಬ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಅವರು ಅಂತರವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>http://sih.sagepub.com/cgi/reprint/9/2/187.pdf?ck=nck</ref> ಇನ್ನಿತರೆ ಜಾತಿಗಳಾದಂತಹ ನಾಯಡಿಸ್‌, ಕಾನಿಸನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮುಕ್ಕುವನ್ಸ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ನಾಯರ್‌ಗಳಿಂದ]] 72 ಅಡಿ, 32 ಅಡಿ ಮತ್ತು 24 ಅಡಿ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nairs.in/acha_a.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-23 |archive-date=2010-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100316045940/http://www.nairs.in/acha_a.htm |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಚಳವಳಿಗಳು== [[File:Chattampi Swamikal.jpg|right|thumb|ಶ್ರೀ ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್]] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಕೂಡ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು ಕೂಡ 1800ರಲ್ಲಿ ರೂಪಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ನಾಯರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಅಂಥವೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತರು. ಕೇರಳದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ನಾಯರ್‌ಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಈ ಪ್ರಭಾವವು ನಿಸ್ತೇಜಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. [[ಸಂಬಂಧಂ]] ಮತ್ತು ಮಾತೃಸಂತತಿಯ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬ ಪದ್ಧತಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಇಂದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಅನುಚಿತ ಘಟನೆಗಳು ಘಟಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿಯು ಕಾಣದಂತಾಗಿದೆ, ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಜಾಗೃತಗೊಂಡ ಸ್ವಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಕೂಗು- ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಶಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ [http://www.panmanaashram.com ] ಲ್ಲಿನ ಪನಮನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಧಿರಾಜ ಚಟ್ಟಂಪಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್‌ ಅವರು ಸಮಾಧಿಯಾದರು. ನಾಯರ್‌ ಜನಾಂಗದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದಿ ನಾಯರ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ(NSS) ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]]ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಚಂಗನಶೆರ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಪೆರುನ್ನ]]ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್‌]]<ref>[[ವಿ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್]] &amp; [[ಆರ್. ಲೀಲಾ ದೇವಿ]], 1982, ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್ : ಮತ್ತು the revival of Nairs in Kerala, ವಿಕಾಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ನವ ದೆಹಲಿ</ref> ಮುಖಂಡತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಹಂತದ ಈ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯೋಗಂಗಳನ್ನು, ಅಂತರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ಯೂನಿಯನ್‍ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಅಗ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸೊಸೈಟಿಯು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಚಂಗನಶೆರ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಹಿಂದೂ ಕಾಲೇಜು, ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿನ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ಕಾಲೇಜು, ವಜೂರ್‌ನಲ್ಲಿ SVRVNSS ಕಾಲೇಜು, ಮತ್ತನೂರ್‌, ಕಣ್ಣೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಜಾಸ್ಸಿ ರಾಜಾ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ನಿರಮನಕರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. 150 ಶಾಲೆಗಳು, 18 ಕಲಾ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜುಗಳು, 3 ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, 1 ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜು, 1ಹೋಮಿಯೋ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಾಲೇಜು, ಅನೇಕ ನರ್ಸಿಂಗ್‌ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ ಕಾಲೇಜು, T.T.C ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಹಿಳೆಯರ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಮನ್ನತು ಪದ್ಮನಾಭನ್‌ ರವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ನಾಯರುಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಇನ್ನಿತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಹೊರದೇಶದಲ್ಲೂ ನಾಯರ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ 21 ಕಾರ್ಯೋಗಮ್‌ಗಳ ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿ " ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ನಾಯರ್‌ ಸೊಸೈಟಿಸ್‌"ನ ಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯರ್‌ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಚಾವಣಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ==ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದು== * [[ನಾಯರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳು]] * [[ಸಾಮಂತ ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] * [[ಕಲಾರಿಪ್ಪಯತ್ತು]] * [[ಬಂಟರು]] * [[ನಂಬಿಯಾರ್]] * [[ತರವಾಡು]] * [[ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ರೇಸ್]] * [[ನಾಲುಕೆಟ್ಟು]] * [[ಸಾಮಂತನ್ನ]]ರು * [[ಸಂಬಂಧಂ]] * [[ಕೆಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣಂ]] * [[ಮಾರನ್]] * [[ಪಾನಪಿಲ್ಲಯ್ ಅಮ್ಮ]] * [[ಜೆನ್ಮಿ]] * [[ಎಟ್ಟಿವೀಟಿಲ್ ಪಿಲ್ಲಮರ್]] * [[ಪಾಲಿಯತ್ ಅಚನ್]] * [[ಕೇರಳದ ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ]] * [[ನಾಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್]] * [[ಕೊಲಾಚೆಲ್ ಯುದ್ಧ]] * [[ಮಾಮಂಕಂ]] * [[ಮೂಪಿಲ್ ನಾಯರ್]] * [[ವೇಲು ತಂಪಿ ದಲವ]] ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.nss.org.in ] ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ - ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://www.nairs.in ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608102828/http://www.nairs.in/ |date=2010-06-08 }} ನಾಯರ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/main.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901154501/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/main.htm |date=2007-09-01 }} ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ (ಭಾರತ) * [http://www.familytreedna.com/public/nair/ Nair DNA Project] * [http://www.Chennaikarayogam.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202161921/http://chennaikarayogam.com/ |date=2011-02-02 }} ಚೆನ್ನೈ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.anss.org ] ಅಡಯಾರ್ ನಾಯರ್ ಸೇವಾ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.knss.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190510204936/http://knss.com/ |date=2019-05-10 }} ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.nsscanada.org ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417183019/http://www.nsscanada.org/ |date=2019-04-17 }} ಕೆನಡಾ ನಾಯರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ * [http://www.ernakulamkarayogam.com/ ] ಎರನಾಕುಲಂ ಕರಾಯೋಗಂ * [http://nssdelhi.org/ ] ದೆಹಲಿ NSS ಕರಾಯೋಗಂ * [http://www.abhedashramam.org/99birthday.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830193655/http://www.abhedashramam.org/99birthday.htm |date=2010-08-30 }} ಅಭೆದಶ್ರಮಂ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} {{commons category|Nair}} {{Kshatriya Communities}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಷತ್ರಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ನಾಯರ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜಾತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] cnjztcyii1xw92ntd5781wciqo9ggqh 0 23802 1376333 1370992 2026-07-04T21:07:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376333 wikitext text/x-wiki {{For|tablet devices which bear similarities to tablet PCs but do not adhere to the definition of [[personal computer]]|Tablet computer}} {{image}} [[ಚಿತ್ರ:HP Tablet PC running Windows XP (Tablet PC edition) (2006).jpg|right|thumb|225px|ತಿರುಗುವ/ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ HP ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC]] '''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC''' ಒಂದು [[ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್]] [[PC]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಸ್ಟೈಲಸ್]] ಮತ್ತು ಅಥವಾ ಒಂದು ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್. ಈ ವಿನ್ಯಾಸಿತ [[ಅಂಶವು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊಬೈಲ್ PCಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳನ್ನು ನೋಟ್ ಬುಕ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧುವಾಗಿಲ್ಲದಿರುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥೂಲವಾದ ಅಥವಾ ಅವಶ್ಯಕ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸದಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} 2001ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈ '''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC''' ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು “ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಡಿಷನ್” ಇದರ ಪರವಾನಗಿ ಪ್ರತಿಯಡಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂಲಕ ಅನ್ವೇಷಣಾಕಾರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆನ್ ಎನೇಬಲ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Microsoft 2005">{{Citation | last=Microsoft | title= Windows XP Tablet PC Edition 2005 Hardware Requirements | date=2005 | publisher=www.microsoft.com | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio10.html#Microsoft06i | accessdate = 2009-03-14 }}</ref> ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕನು ಯಾವುದೇ ಯೋಗ್ಯ(ಕಾಂಪ್ಯಾಟಿಬಲ್) ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಧನಗಳಾದ [[ಈ ಬುಕ್ ರೀಡರ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[PDA]]ಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು/ಬೇರೆ ವರ್ಗದವುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಟೈಲಸ್‍ನ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಮೂಲ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಶನ್‍ನ ಅಗತ್ಯತೆಯಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‍ನ್ನು “ಹೋವರ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[UMPC]] ಯನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. == ಪ್ರಕಾರಗಳು == {{Unreferenced section|date=July 2008}} === ಬುಕ್‍ಲೆಟ್‍ಗಳು === ಬುಕ್‍ಲೆಟ್ PCಗಳು ಜೊತೆಯಾದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕಗಳಂತೆ ಮಡಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಠ ಬುಕ್‍ಲೆಟ್ PCಗಳನ್ನು [[ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್]] ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆನ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‍ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‍ನೆಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‍ಗಳು, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು, ನೇರ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ-ರೀಡಿಂಗ್‍ಗಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳು === ಸ್ಲೇಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳು [[ರೈಟಿಂಗ್ ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಂತೆ]] ಹೋಲುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ({{convert|8.4|-|14.1|in|cm|abbr=off|disp=s}}) [[LCD]] ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‍ಗಳಂತಹ [[ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‍ಗಳಿಗಾಗಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳು ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕತೆ, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಪ್/ವೈಬ್ರೇಷನ್ ‍ಹಾನಿಯಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವು ಈ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಚೀಚೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಪರಿವರ್ತಕಗಳು === ಪರಿವರ್ತಕ ನೋಟ್‍ಬುಕ್‍ಗಳು ಜೋಡಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ನೊಂದಿಗಿರುವ ಬೇಸ್ ಬಾಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್(ಪರಿವರ್ತಕಗಳ) ಬೇಸ್‍ಗಳು ಸ್ವಿವೆಲ್ ಹಿಂಜ್ ಅಥವಾ ರೊಟೇಟಿಂಗ್ ಹಿಂಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಂಗಲ್ ಜಾಯಿಂಟ್‍‍ನಲ್ಲಿ ಡಿಸ್‍ಪ್ಲೇಗೆ ಜೋಡಿಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಯಿಂಟ್, ಸ್ಕ್ರೀನ್ 180° ಯ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಲು ಸಹಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ‍ನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮಡಚಿ ಹಿಡಿಯತ್ತದೆ. ಆದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು, ನೋಟ್‍ಬುಕ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಭೌತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ಪಾದಕರು ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ ಟಫ್‍ಬುಕ್]] 19 ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ನೋಟ್ ಬುಕ್ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಸರ್ ನ ಒಂದು ಮಾದರಿ (ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮೇಟ್ C210)ಯು ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಲೈಕ್ ಪೊಸಿಷನ್‍ನಿಂದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್ ಅಪ್ ಆಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಲ್ಯಾಪ್ ಟಾಪ್ ಮೋಡ್‍ನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‍ಗಳಾಗಿವೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ನ್ನು ಇನ್‍ಪುಟ್‍ನ ಒಂದು ಮೂಲ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸದಿರುವಂತಹ ಈಗಲೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ನೋಟ್‍ಬುಕ್‍ಗಳ ಪಾಯಿಂಟಿಂಗ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಹೈಬ್ರಿಡ್ಸ್ === [[HP/ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ TC 1000]] ಮತ್ತು [[TC1100]] ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಹೈಬ್ರಿಡ್ಸ್‍ಗಳು ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಿಶುದ್ಧ ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಿಗಾಗಿನ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳು, ಪರಿವರ್ತಕಗಳಂತೆ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಉಳಿಯಲು ಆವರ್ತಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. == ಸಿಸ್ಟಂ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‍ == === ಆಪಲ್ === ಆಕ್ಸಿಯಾಟ್ರಾನ್ 2007 <ref name="modbookRelease">[http://www.tabletpcreview.com/default.asp?newsID=695 ]</ref> ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‍ವರ್ಲ್ಡ್ ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡನಂತರ, [[ಮಾಡ್‍ಬುಕ್]] [[Mac OS X]]-ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎನ್ನುವ ಆಪಲ್‍ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಬುಕ್‍]] ನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಮಾಡ್‍ಬುಕ್ ಕೈಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಆåಪಲ್‍ನ [[ಇಂಕ್‍ವೆಲ್‍ನ್ನು]] ಬಳಸುವುದಲ್ಲದೇ, [[ವ್ಯಾಕೋಮ್‍ನಿಂದ]] ಡಿಜಿಟೈಸೇಷನ್ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‍ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಟಾಕ್ ಟು ಡಿಜಿಟೈಜರ್ ನಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ‍ಎಕ್ಸ್‍ ಪಡೆಯಲು, ಮಾಡ್‍ಬುಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ಡ್ರೈವರ್‍ನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಡ್ರೈವರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. === ಲಿನಕ್ಸ್ === ಫ್ರಂಟ್‍ಪಾತ್‍ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿನಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯೇ [[ಪ್ರೋ ಗೇರ್]]. ಪ್ರೋಗೇರ್‍ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಮೆಟಾ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೆಸಿಸ್ಟಿವ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್‍ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಗೇರ್‍ ಸ್ಲ್ಯಾಕ್‍ವೇರ್ ಲಿನಕ್ಸ್‍ನ ವರ್ಷನ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ 98 ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಿತ [[IBM PC ಕಾಂಪ್ಯಾಟಿಬಲ್]] ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಫ್ರಂಟ್ ಪಾತ್ ಈ ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಬ್‍-ನೋಟ್‍ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಷ‍ನ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್‍ನ ಅನೇಕ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. [[ಎಕ್ಸ್.ಆರ್ಗ್]] ಈಗ ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಡ್ರೈವರ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೊಟೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಇನ್‍ಪುಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, [[Qt]] ಆಧಾರಿತ [[ಕ್ಯುಟೋಪಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[GTK +]] ಆಧಾರಿತ [[ಇಂಟರ್‍ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ OS]] ಅವೆರಡರಿಂದಲೂ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‍ [[ಕ್ಸರ್ನಲ್]] (PDF ಫೈಲ್ ಆನಟೇಷನ್‌ಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ), ಗೌರ್ನಲ್ (ಗ್ನೋಮ್ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಆಧಾರಿತ [[ಜರ್ನಾಲ್]] (ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ) ಗಳಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‍ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಅನೇಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾಷರ್]] ನಂತಹ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸೆಲ್ ರೈಟರ್, ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ, ಏಕೈಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು,ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಗ್ರಿಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಅನೇಕ ಒ ಎಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‍ಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಮಾಯೆಮೋ, ಡೇಬಿಯನ್ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‍ಮೆಂಟ್ ಇದನ್ನು ನೋಕಿಯಾ ಇಂಟರ್‍ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ(N770, N800, N810 & N900) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಈಗ 5ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ವಿಸ್ತೃತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಯೂಸರ್ ಸಪೋರ್ಟೆಡ್ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉಬುಂಟು ನೆಟ್‍ಬುಕ್ ರಿಮಿಕ್ಸ್ ಎಡಿಷನ್‍ನಂತೆ, ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ಡ್ ಮೋಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಇವೆರಡೂ ಕೂಡ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‍ಫೇಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೂ ಕೂಡ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್‍ಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವುಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಡಿಸೈನ್‍ಗಳಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾದ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್/ಟಚ್ ಡಿವೈಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಓಪನ್SUSE ಲಿನಕ್ಸ್. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್ ಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಇದು ಮೊದಲ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. === ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ === ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಟಚ್ ಕೆಪಾಬಿಲಿಟಿಯು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸರ್ಫೇಸ್]] ತಂತ್ರಜಾÕನಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸೂಚಕ ಮತ್ತು ಟಚ್ ಸೆಂಟ್ರಿಕ್ UI ಎನ್‍ಹ್ಯಾನ್ಸ್ಮೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದು ಈಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟಚ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಂಡೋಸ್ XP ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಡಿಷನ್]].<ref>{{Citation | last = | first = | coauthors = | title =MSDN: Windows XP Tablet PC Edition: Tablet PC: An Overview | work = | pages = | language = | publisher =Microsoft | date =2004-08-24 | url = http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio05.html#Microsoft04a | accessdate = 2008-09-04}}</ref><ref>{{Citation | last = | first = | coauthors = | title = Windows XP Tablet PC Edition: Tablet PC: An Overview | work = | pages = | language = | publisher = Microsoft | date = 2002-06-01 | url = http://www.itxcgc.com/images/Brochures/Microsoft/TabletPCOverview.pdf | accessdate = 2008-09-04 | archive-date = 2008-07-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080719105920/http://www.itxcgc.com/images/Brochures/Microsoft/TabletPCOverview.pdf | url-status = dead }}</ref> ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ತಂತ್ರಜಾÕನದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಈ ವಿಂಡೋಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಡಿಷನ್ ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪಿ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್‍ನ ಸೂಪರ್‍ಸೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆಲ್ಟರ್ನೇಟ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ([[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಇನ್‍ಪುಟ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್]]) ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್‍ ಮಾಡಲು ಬೇಸಿಕ್ ಡ್ರೈವರ್‍ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಫಂಕ್ಷನಾಲಿಟಿಯ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಡಿಷನ್‍ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್ ಅಥವಾ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡಿವೈಸ್, ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‍ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬಟನ್‍ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, [[ಕಂಟ್ರೋಲ್- ಆಲ್ಟ್- ಡಿಲೇಟ್]] ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಬಟನ್, ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ಬಟನ್‍ಗಳು, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ಯೂಸರ್ ಕನ್‍ಫಿಗರೇಬಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಟನ್‍ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಹೈಸ್ಕೂಲ್‍ಗಳು ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್ XP ಗಾಗಿನ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ 2, ಇದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಡಿಷನ್ 2005 ಮತ್ತು ಫ್ರೀ ಅಪ್‍ಗ್ರೇಡ್‍ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವರ್ಷನ್ ಸುಧಾರಿತ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದಿತಲ್ಲದೇ, ಮತ್ತು ಇನ್‍ಪುಟ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‍ನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಇನ್‍ಪುಟ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಇದನ್ನು ಇತರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‍ಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪೀಚ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು(ಇನ್‍ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಕರೆಕ್ಷನ್) ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ತಾದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಫಂಕ್ಷನಾಲಿಟಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಎಡಿಷನ್‍ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಮ್ ಬೇಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಎಡಿಷನ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊರತಾಗಿ, ಈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಸಪೋರ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಎಡಿಷನ್‍ಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ಇನ್‍ಪುಟ್ ಡಿವೈಸ್ ಡಿಜಿಟರ್, ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್, ಅಥವಾ ರೆಗ್ಯೂಲರ್ ಮೌಸ್ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ವಿಸ್ತಾಗಳಿಗೆ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆ, ಇಂಕ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್,<ref>[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms701180(VS.85).aspx MSDN] Ink collection</ref> ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಇನ್‍ಪುಟ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತಾವು, ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್ ಫಂಕ್ಷನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸರ್ಫೆಸ್]] ವರ್ಶನ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ತಾಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ) ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಕಲಿಕಾ ಸಾಧನದಂತೆ, ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ರೆಕಗ್ನಿ‍ಷನ್ ಪರ್ಸನಲೈಸೇಷನ್ ಸಾಧನದ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ತಾವು, ಸುಧಾರಿತ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಫಂಕ್ಷನಾಲಿಟಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಎಡಿಷನ್‍ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಫಂಕ್ಷನಾಲಿಟಿಯು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಎಲ್ಲಾ ಎಡಿಷನ್‍‍ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರಿಟನ್ ಮ್ಯಾಥ್ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಷನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮುಲಾಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡುವಂತಹ ಹೊಸ ಮ್ಯಾಥ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಪ್ಯಾನಲ್‍ನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಂಡೋಸ್ 7, ಅತೀ ಬೇಗನೆ, ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ, ಈ ಪೆನ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‍ನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಬ್ದಭಂಡಾರ‍ದೊಂದಿಗೆ (ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಬ್ದಗಳು) ಪರ್ಸನಲೈಸ್ಡ್ ಕಸ್ಟಮ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ‍ಗಳು ಸಹಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು, ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಪ್ರಿಡಿಕ್ಷನ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಕೂಡ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಸ್‍ನಂತೆಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಟಚ್ ಗೆಸ್ಚರ್‍ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಬಲಗೊಳಿಸಲು, ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್ ತಂತ್ರಜಾÕನ ಕೆಲವೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.microsoft.com/windows/windows-7/features/tablet-pc.aspx</ref> ಇಂತಹ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಗತಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಎಸ್‍ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಫಂಕ್ಷನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವಾಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್‍ಗಳು ಟಚ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ಪಿಎಸ್/2 ಮೌಸ್ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಫಂಕ್ಷನ್‍ಗಳು ಫಂಕ್ಷನಾಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. == ವಿಂಡೋಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ == ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‍ಫಾರ್ಮ‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಫಂಕ್ಷನ್‍ಗಳಿಗಾಗಿನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಕ್ಯಾಟರ್‍ಗಳಿಗಾಗಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‍ಫೇಸ್‍ನಲ್ಲಿ,ಪೆನ್- ಫ್ರೆಂಡ್ಲಿ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‍ಫೇಸ್ ಮತ್ತು /ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ ರೈಟ್ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ, ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳ ಅನೇಕ ನಮೂನೆಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ;ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ * ಇಂಕ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್: ಆಕ್ಟಿವ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಇದು ಬಳಕೆದಾರನು ಬ್ಯಾಕ್‍ಗ್ರೌಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‍ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * ಸ್ನಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಟೂಲ್: ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಇದು ಸ್ಕ್ರೀ‍ನ್‍ನ ಭಾಗ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪೆನ್‍ಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಫೈಲ್‍ನಂತೆ ಸೇವ್ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಈಮೇಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ಇಂಕ್ ಆರ್ಟ್: ಪೈಂಟಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ನನ್ನು ಮೂಲತಃ ಆಂಬಿಯೆಂಟ್ ಡಿಸೈನ್‍ನಿಂದ ಆರ್ಟ್‍ರೇಜ್ ಎಂದು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‍ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. * ಇಂಕ್ ಕ್ರಾಸ್‍ವರ್ಡ್: ಪೇಪರ್ ಕ್ರಾಸ್‍ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಝಲ್‍ನ ಅನುಭವವನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಕ್ರಾಸ್‍ವರ್ಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ನನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. * ಮೀಡಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್: ಒಂದೇ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‍ನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳಿಂದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಚಿತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಡೌನ್‍ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಷನ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ;ಎಜುಕೇಷನ್ ಪ್ಯಾಕ್ * [http://www.microsoft.com/windowsxp/downloads/tabletpc/educationpack/overview3.mspx ಇಂಕ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಕಾರ್ಡ್ಸ್]: [[ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಕಾರ್ಡ್]] ಅಪ್ರೋಚ್‍ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೆಮೊರೈಸೇಷನ್‍ಗೆ ಸಹಕರಿಸಲು, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‍ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ ರೈಟ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‍ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ. * [http://www.microsoft.com/windowsxp/downloads/tabletpc/educationpack/overview4.mspx ಇಕ್ವೇಷನ್ ರೈಟರ್]: ಇದೊಂದು ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರಿಟನ್ ಗಣಿತ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಪೇಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಇಮೇಜ್‍ಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಮಾನ್ಯತಾ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. * [http://www.microsoft.com/windowsxp/downloads/tabletpc/educationpack/overview2.mspx ಗೋ ಬೈಂಡರ್ ಲೈಟ್]: ಆåಜಿಲೆಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್‍ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಆಗಿದೆ. * [http://www.microsoft.com/windowsxp/downloads/tabletpc/educationpack/overview6.mspx ಹೆಕ್ಸಿಕ್ ಡಿಲಕ್ಸ್]: ವಿಶೇಷ ಸೂಚಕವಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಯೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. == ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೋಟ್‍ಬುಕ್‍ಗಳು == ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಅರಿಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‍ಫಾರ್ಮ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ==== ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ==== * ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡು, ನಿಂತುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ಕಡಿಮೆ ತೂಕ, ಲೋವರ್ ಪವರ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳು [[ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್‌]]ನಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೀಡಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‍ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. * ಇಮೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್, ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಆಧಾರಿತ ಆಟಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಗಿಂತ, ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಡಯಾಗ್ರಾಮ್‍ಗಳನ್ನು, ಗಣಿತ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭ ಅಥವಾ ಅತೀ ಬೇಗನೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. * ರಿಯಾಯಿತಿ, ಸೂಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್‍ಗಳು, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಇನ್‍ಪುಟ್, ವಿಭಿನ್ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಲೋಕಲೈಸೇಷನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವೊಂದು ಬಳಕೆದಾರರು, ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಪಾಯಿಂಟರ್‍ಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಳ್ಳದಿರುವ ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್‍ಪ್ಯಾಡ್ ‍ನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಟೈಲಸ್‍ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==== ಅನಾನುಕೂಲಗಳು ==== * ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚ- ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಈ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |title=Convertibles: The new laptop bling? - CNET News.com |access-date=2012-07-15 |archive-date=2012-07-15 |archive-url=https://archive.is/20120715080342/http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |url-status=live }}</ref> * ಇನ್‍ಪುಟ್ ಸ್ಪೀಡ್- ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಹ್ಯಾಂಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಟೈಪಿಂಗ್‌ಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಟೈಪಿಂಗ್ [[WPM]]ಗೆ 50-150 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ; [[Slideit]], [[Swype]] ಮತ್ತು ಇತರ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಇನ್‍ಪುಟ್‍ ನ ಪೂರಕ, ಸ್ಪೀಡರ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. * ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಹಿಂಜ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್ ರಿಸ್ಕ್- ಒಂದೇ ಫ್ರೇಮ್‍ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟ್ಯಾಪ್‍ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ಗಳು ಕೂಡ ಇನ್‍ಪುಟ್ ಡಿವೈಸ್‍ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಿಸ್‍ಯೂಸ್‍ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್‍ನ ಅಪಾಯಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕನ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹಿಂಜ್ ನಾರ್ಮಲ್ ಲ್ಯಾಪ್ ‍ಟಾಪ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಇದು ಎರಡು ಆåಕ್ಸಿಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಅನೇಕ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ (ಡಿಜಿಟೈಝರ್ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಕೇಬಲ್ಸ್, ಎಂಬೆಡೆಡ್ ವಿಫಿ ಆå‍ಂಟೆನ್ನಾಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ವೈಫಲ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} * ಎರ್ಗಾನಾಮಿಕ್ಸ್ – ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಲೇಟ್ ಮೋಡಾಗಿ ಮಡಚಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯು ರಿಸ್ಟ್ ರೆಸ್ಟ್‍ಗೆ(ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ) ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರನು ಬರೆಯುವಾಗ ಅವರ ತೋಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಚೀಚೆ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} * ನಿಧಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ- ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳು ಅವುಗಳ ದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನ ಗತಿಯ ಗಣಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC‍ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರಾಸೆಸ್ಸರ್‍ಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜನವರಿ 2010, ರಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಅಂದರೆ ಅದು [[ಎಚ್ ಪಿ ಟಚ್‍ಸ್ಮಾರ್ಟ್]] tm2, ಅದು [[ATI]] ಮೊಬಿಲಿಟಿ ರೇಡಿಯಾನ್ HD4550 ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಅದರ ಕೋರ್ 2 ಡ್ಯೂ ಪ್ರಾಸೆಸ್ಸರ್ 1.8&nbsp;GHz. ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಕ್ಲಾಕ್ ಸ್ಪೀಡ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [http://store.shopfujitsu.com/fpc/Ecommerce/PrdBridge.jsp?pclass=T5 Fujitsu LifeBook T5010]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಎಂಬ ಈ ಆಪ್ಷನ್‍ಗಳು CPUಗಳಿಗೆ 2.8&nbsp;GHz, ರವರಷ್ಟು ಸ್ಪೀಡ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ‍ಗಳಿಗೆ{{Citation needed|date=April 2010}} ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಗುತ್ತವೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳು ಕೂಡ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ: * ಕೆಪಾಸಿಟಿವ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇನ್‍ಪುಟ್‍ನ್ನು. ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಿಸ್ಟಂ‍ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೇ, ಸ್ಕ್ರೀನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲುದು.<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://news.thomasnet.com/fullstory/811421 |title=Tablet PC offers capacitive touch sensing capability., Dell, Inc |access-date=2010-06-28 |archive-date=2010-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211151556/http://news.thomasnet.com/fullstory/811421 |url-status=dead }}</ref> * ಪಾಮ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್, ಇದು ಅನುದ್ದೇಶಕರ ಪಾಮ್ಸ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಪೆನ್ಸ್ ಇನ್‍ಪುಟ್‍ಗಳಿಗೆಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಇತರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1"/> * [[ಮಲ್ಟಿ ಟಚ್]] ಕೆಪಾಬಿಲಿಟಿ‍ಗಳು, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಏಕಕಾಲಿಕ ಫಿಂಗರ್‍ಟಚ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅಂಶಗಳ<ref>[http://jkontherun.blogs.com/jkontherun/2007/12/so-what-is-mult.html jkOnTheRun:So what is multi-touch?]</ref> ವಿಸ್ತರಿತ ಕೈಚಳಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. == ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳು == {{Refimprove|section|date=December 2006}} {{See|Comparison of tablet PCs}} ಪ್ರಮುಖ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ತಯಾರಕರೆಂದರೆ [[ಏಸರ್]], [[AIS]], [[ಆಪಲ್ Inc.]], [[Asus]], [[ಬೊಸಾನ್ವಾ]], [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋವಯ]], [[ಫುಜಿಸ್ತು]], [[ಗೇಟ್‌ವೇ, Inc.]],[http://www.gnetcanada.com G-NET]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್]], [[IBM]], [[ಲೆನೊವೊ ಗ್ರೂಪ್]], [[LG ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]], [http://www.ruggedtabletpc.com ಮೊಬೈಲ್‌ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್], [[ಮೋಶನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]], [[NEC]], [[ಪ್ಯಾನಾಸಾನಿಕ್]], [http://www.quaduro.com ಕ್ವಾಡುರೊ-ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್], [[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಕಿಯೋಸ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ತೊಷಿಬಾ]]. ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ==== ಹಲಗೆ ==== * [http://www.aispro.com/TabletPC/ruggedTabletPC.asp AIS Rugged Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100802034421/http://www.aispro.com/TabletPC/ruggedTabletPC.asp |date=2010-08-02 }} * ಆರ್ಕೋಸ್ 9 * [[ಆಪಲ್ iPad]] * [[Axiotron Modbook]] * COWON Q5W * [http://www.scribblertabletpc.com Electrovaya Scribbler SC4100] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161007085612/http://scribblertabletpc.com/ |date=2016-10-07 }} * ಫುಜಿತ್ಸು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕ್ ST5010 * ಫುಜಿತ್ಸು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕ್ ST5111 * ಫುಜಿತ್ಸು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕ್ ST5112 * ಫುಜಿತ್ಸು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕ್ ST6012 * ಫುಜಿತ್ಸು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕ್ ST1010 * [http://www.gnetcanada.com/rugged-industrial-computers-gnet_rugtab104.asp G-NET Rugged Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225060038/http://www.gnetcanada.com/rugged-industrial-computers-gnet_rugtab104.asp |date=2008-12-25 }} * JLT8404 Field Tablet PC * [http://www.ruggedtabletpc.com/rugged-tablet-pc/xtablet-t7000-rugged-tablet-pc.php MobileDemand xTablet T7000 Rugged Tablet PC]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.ruggedtabletpc.com/rugged-tablet-pc/xtablet-t8700-rugged-tablet-pc.php MobileDemand xTablet T8700 Rugged Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117062206/http://www.ruggedtabletpc.com/rugged-tablet-pc/xtablet-t8700-rugged-tablet-pc.php |date=2010-01-17 }} * Motion M1200, M1300, M1400, LE-Series, LS800, LE 1700 * [http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_J34.asp Motion J3400 Semi-Rugged Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819162025/http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_J34.asp |date=2010-08-19 }} * [http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_c5.asp Motion C5 Mobile Clinical Assistant Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526104532/http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_c5.asp |date=2010-05-26 }} * [http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_f5.asp Motion F5 Rugged Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527193939/http://www.motioncomputing.com/products/tablet_pc_f5.asp |date=2010-05-27 }} * [http://www.paceblade.com/site/DesktopDefault.aspx?tabindex=2&amp;tabid=3&amp;cat=20&amp;grp=2010 PaceBlade SlimBook 200 Series Tablet PCs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091030201515/http://www.paceblade.com/site/DesktopDefault.aspx?tabindex=2&tabid=3&cat=20&grp=2010 |date=2009-10-30 }} * ಪ್ಯಾನಾಸಾನಿಕ್ ಟಫ್‌ಬುಕ್ 08 * [http://www.quaduro.com Quadpad Slate Style Tablet PC] * [http://www.quaduro.com Quadpad 3G HSDPA Tablet PC] * [[ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ Q1]] (Q1 Ultra) * [http://www.tabletkiosk.com/products/sahara/i400s_pp.asp TabletKiosk Sahara Slate PC i400 series Tablet PCs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526224930/http://www.tabletkiosk.com/products/sahara/i400s_pp.asp |date=2010-05-26 }} * [http://www.tabletkiosk.com/products/sahara/a230t_overview.asp TabletKiosk Sahara NetSlate a230T Tablet PC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130144329/http://tabletkiosk.com/products/sahara/a230t_overview.asp |date=2010-11-30 }} * [http://www.tabletkiosk.com/products/eo/a7330_overview.asp TabletKiosk eo a7330 Ultra-Mobile Tablet PCs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130144532/http://tabletkiosk.com/products/eo/a7330_overview.asp |date=2010-11-30 }} * [http://www.tabletkiosk.com/products/eo/a7230X_overview.asp TabletKiosk eo TufTab Rugged Ultra-Mobile Tablet PCs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101130142116/http://tabletkiosk.com/products/eo/a7230X_overview.asp |date=2010-11-30 }} * ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ * Viliv S5 * Viliv X70 ==== ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ==== * Acer TravelMate C100/C200/C210/C300/C310 * Asus R1F * Asus R1E * ASUS Eee PC T91 (8.9" Netbook) * ಅವೆರಾಟೆಕ್ C3500 ಶ್ರೇಣಿ * ಡೈಲಾಗ್ [[ಫ್ಲೈಬುಕ್]] V5 * [[ಡೆಲ್ ಲ್ಯಾಟಿಟ್ಯೂಡ್]] XT/XT2 * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ P1610, P1620, P1630 (8.9" ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟಬಲ್) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T4020, T4210, T4220 (12.1" ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ವ್ಯವಹಾರಿಕ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T1010 (13.3" ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ಬಳಕೆದಾರ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T2010, T2020 (12.1" ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟಬಲ್, ವ್ಯವಹಾರ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T4310 (12.1" ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ಬಳಕೆದಾರ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T4410 (12.1" ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ವ್ಯವಹಾರ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T5010 (13.3"ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ವ್ಯವಹಾರಿಕ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ T900 (13.3" ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹಗುವವಾದ, ವ್ಯವಹಾರಿಕ) * ಫುಜಿತ್ಸು ಲೈಫ್‌ಬುಕ್ U810, U820, U2010 (5.6" ಅಲ್ಟ್ರಾಪೋರ್ಟಬಲ್) * ಗೇಟ್‌ವೇ C-140X (aka S-7235/E-295C) * ಗೇಟ್‌ವೇ C-120X (aka S-7125C/E-155C) * HP TC4200/TC4400 * HP ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ 2710p * [[HP ಎಲೈಟ್‌ಬುಕ್]] 2700 ಶ್ರೇಣಿ * HP ಪೆವಿಲಿಯನ್ tx1000 ಶ್ರೇಣಿ * HP ಪೆವಿಲಿಯನ್ tx2000 ಶ್ರೇಣಿ * HP ಪೆವಿಲಿಯ tx2500 ಶ್ರೇಣಿ * HP ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್ tx2 ಶ್ರೇಣಿ * HP ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್ tm2 ಶ್ರೇಣಿ * ಕೊಹ್ಜಿನ್‌ಶಾ SX3 (8.9" ನೆಟ್‌ಬುಕ್) * [[ಲೆನೊವೊ]] [[ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] X41 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ * ಲೆನೊವೊ ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ X60 Tablet ("X60t"ರಂತೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆ) * ಲೆನೊವೊ ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ X61 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ (12.1" ಮಲ್ಟಿ‌ವ್ಯೂ/ಮಲ್ಟಿಟಚ್ XGA (1024x768) TFT) * ಲೆನೊವೊ ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್ X200 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ (12.1" [[WXGA]] (1280 x 800)) ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು) * LG XNote C1 * LG XNote P100(C1 Upgrade Model) * LG LT-20-47CE * MDG ಫ್ಲಿಪ್ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ (8.9" ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್)[http://www.mdg.ca/flip MDG ಫ್ಲಿಪ್]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಪ್ಯಾನಾಸಾನಿಕ್ ಟಫ್‌ಬುಕ್ 19 * [[ತೊಷಿಬಾ ಪೋರ್ಟೇಜ್]] 3500/3505 * ತೊಷಿಬಾ ಪೋರ್ಟೇಜ್ M200 * ತೊಷಿಬಾ ಪೋರ್ಟೇಜ್ M400/405/700/750 * ತೊಷಿಬಾ ಪೋರ್ಟೇಜ್ R400/405 * [[ತೊಷಿಬಾ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್]] R10/R15/R20/R25 * [[ತೊಷಿಬಾ ಟೆಕ್ರಾ]] M4/M7 * Viliv S7 * Viliv S10 ==== ಹೈಬ್ರಿಡ್ ==== * [[ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ TC1000]] * [[HP ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ TC1100]] * ಲೆನೊವೊ ಐಡಿಯಾಪ್ಯಾಡ್ U1 (ಬರುವ ಬೇಸಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ) * ಟ್ಯಾಟಂಗ್ ಟ್ಯಾಂಗಿ * ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಕಾನ್ಸರ್ಟೊ == ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ == * [http://www.comfort-software.com/on-screen-keyboard.html Comfort On-Screen Keyboard] - ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ * [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಜರ್ನಲ್]] * [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಒನ್‌ನೋಟ್]] * [[ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಎನಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಔಟ್‌ಲುಕ್]] * [[ಫ್ಯೂಚರ್‌ವೇರ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಫ್ಯೂಚರ್‌ವೇರ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಸ್ಕೆಚ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ * [[GO ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] * [[ಅಜಿಲಿಕ್ಸ್ ಗೊ‌ಬೈಂಡರ್]] * [[ಮೊಬಿಲಿಸ್ - ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿಸ್ ರೇಂಜ್]] * [[ಎವರ್‌ನೋಟ್]] * [http://research.microsoft.com/en-us/um/redmond/projects/inkseine/ InkSeine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100723164105/http://research.microsoft.com/en-us/um/redmond/projects/inkseine/ |date=2010-07-23 }}: ಪ್ರೋಟೋಟೈಪ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ GUI/ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ - ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ರೀಸರ್ಚ್ * [http://cmap.ihmc.us/conceptmap.html IHMC CmapTools] - ಒಂದು ಫ್ರೀ [[ಕಾನ್‌ಸೆಪ್ಟ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ * [[Xournal]] - ಒಂದು ಲೈನಕ್ಸ್ ನೋಟ್‌ಟೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ * ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಾಗಿ ಆನ್‌ಸೈಟ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ * [http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio10.html#FreehandSystems06 MusicPad Pro]: ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ರೀಡರ್ - ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ - ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯ ಮೇಲೆ ಶೀಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ * [http://www.eonsystems.net/documentor.htm Documentor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318053058/http://eonsystems.net/documentor.htm |date=2010-03-18 }}: ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಗಾಗಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಷನ್ ಇಂಜಿನ್ * [[ಸ್ಟಾರ್‌ಡ್ರಾ]] ಕಂಟ್ರೋಲ್ - [[ರೂಮ್ ಆಟೊಮೇಷನ್]] / [[ಹೋಮ್‌ ಸಿನೆಮಾ]] ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸಿಸ್ಟಂ == ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸೈಜ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್ == ಹಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ತಯಾರಕರು 12" ವೈಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ 1280x800 ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಳತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಫುಜಿತ್ಸು T5010 ಅತಿದೊಡ್ಡ 13.3" ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದು 1280x800 ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.fujitsu.com/au/services/technology/pc/notebooks/tseries/t5010/specs.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-28 |archive-date=2010-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218214425/http://www.fujitsu.com/au/services/technology/pc/notebooks/tseries/t5010/specs.html |url-status=dead }}</ref>. ಏಸರ್ ಟ್ರ್ಯಾವೆಲ್‌ಮೇಟ್ C300 1024x768ನಲ್ಲಿ 14.1" ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಗುರವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ಪವರ್, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕಕ್ಕೆ 12" ಫಾರ್ಮ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಬೇಡಿಕೆಗಳಿವೆ, ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಳಿಗೆ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪವರ್, ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಇರುವಂತಹ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Prose|date=July 2009}} ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಶೇಷ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ [[ಪೆನ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ -ಆಧಾರಿತ PCಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಈ ಮೂಲದ ಆಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಚ್ಚರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೈಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿ ದೊರೆತದ್ದು 1988ರಲ್ಲಿ.<ref name="Gray">{{Citation | last =Gray | first =Elisha | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 (full image) | date =1888-07-31 | url = http://www.freepatentsonline.com/386815.pdf | accessdate = }}</ref> ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೈಬರಹದ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಸಿಸ್ಟಂ‌ನ ಮೊದಲ ಪೇಟೆಂಟ್ 1915ರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Goldberg">{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/1117184.pdf | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref> ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ-ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು 1956ರಲ್ಲಿ.<ref name="Dimond 232–237">{{Citation | last=Dimond | first=Tom | title=Devices for reading handwritten characters | publisher=Proceedings of Eastern Joint Computer Conference | pages=232–237 | date=1957-12-01 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | accessdate=2008-08-23 | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 1980ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಇದ್ದವು: [[ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್]], [[ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]], ಮತ್ತು ಲೈನಸ್ ಇವುಗಳು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[GO Corp.]] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಗಾಗಿ [[ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ OS]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು: ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು GO ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಒಂದು ಪೇಟೆಂಟ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Mintz">{{Citation | last =Mintz | first =Jessica | coauthors = | title =Microsoft to Appeal $367M Patent Ruling | work = | pages = | language = | publisher =The Associated Press | date =2008-04-04 | url = http://www.usatoday.com/tech/products/2008-04-04-2507619152_x.htm | accessdate = 2008-09-04 }}</ref> ಕೆಳಕಂಡ ಸಮಯದ ಪಟ್ಟಿಯು ಇತಿಹಾಸದ ಕೆಲ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: * 1950ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ** 1888: ಕೈಬರಹವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಡಿವೈಸ್‌ಗಾಗಿ [[ಎಲಿಷಾ ಗ್ರೇ]]ಗೆ [[U.S. ಪೇಟೆಂಟ್]] ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Gray"/><ref>{{Citation | last =Gray | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 | date =1888-07-31 | url =http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Gray1888b | accessdate = | archive-date =2012-01-10 | archive-url =https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Gray1888b | url-status =dead }}</ref> ** 1915: ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ U.S. ಪೇಟೆಂಟ್.<ref name="Goldberg"/><ref>{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#GoldbergHE15 | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref> ** 1942: ಕೈಬರಹ ಸೇರಿಸುವ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಾಗಿ U.S. ಪೇಟೆಂಟ್.<ref>{{Citation | last=Moodey | first=H.C. | title = Telautograph System | date =1942-12-27 | publisher=United States Patent 2,269,599 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#Moodey40 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last=Moodey | first=H.C. | title = Telautograph System | date =1942-12-27 | publisher=United States Patent 2,269,599 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/2269599.pdf | accessdate = }}</ref> ** 1945: [[ವನ್ನೆವರ್ ಬುಶ್]] ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ [[ಅಸ್ ವಿ ಮೇ ಥಿಂಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಮೆಮೆಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ, ಕೈಬರಹವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಡಾಟಾ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧನ.<ref>{{Citation | last=Bush | first=Vannevar | title=As We May Think | date=1945-07-15 | publisher=The Atlantic Monthly | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#BushV45 | accessdate= | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#BushV45 | url-status=dead }}</ref> * 1950ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ** ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಾಮ್ ಡೈಮಂಡ್ ಕೈಬರಹ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತಹ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಟೈಲೇಟರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.<ref name="Dimond 232–237"/> * 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ** RAND ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = RAND Tablet | publisher= | pages= | date=1961-09-01 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio70.html#RAND61 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last= | first= | title=50 Years of Looking Forward | publisher=RAND Corporation | pages= | date=1998-09-01 | url=http://www.rand.org/publications/randreview/issues/rr.fall.98/50.html | accessdate= | archive-date=2009-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090507193627/http://www.rand.org/publications/randreview/issues/rr.fall.98/50.html | url-status=dead }}</ref> RAND ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಒಂದು ಸ್ಟಯಲೇಟರ್‌ಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಪರಿಚಿತ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. * 1960ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ** [[ಝೆರಾಕ್ಸ್]] PARCನ [[ಅಲನ್ ಕೇ]] ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಬಳಸುವ, [[ಡೈನಬುಕ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ: ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಸಾಧನವು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೂಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. * 1966 ** [[ಸೈನ್ಸ್ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ದೂರದರ್ಶನ ದಾರಾವಾಹಿ]] [[Star Trek: The Original Series|ಸ್ಟಾರ್ ಟ್ರೆಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿವ್ ಸದಸ್ಯರು ದೊಡ್ಡ, ವೆಡ್ಜ್ ಆಕಾರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ [[ಕ್ಲಿಪ್‌ಬೋರ್ಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವನ್ನು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಬಳಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. * 1968 [[ಚಿತ್ರ:2001interview.jpg|thumb|right|2001ರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವೈ‌ರ್‌ಲೆಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸಾಧನ]] * ** ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೇ ಕುಬ್ರಿಕ್]] ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸಾಧನವು ವೈರ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆ ವೀಡಿಯೋ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಾಗೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[2001: A Space Odyssey]].<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/2001_%28film%29</ref> {{image}} * 1982 ** [[ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ವಾಲ್ತಮ್‌]]ನ [[ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್]], ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಮೌಸ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಬಳಕೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದರು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = Pencept Penpad (TM) 200 Product Literature | publisher= Pencept, Inc. | pages= | date=1982-08-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio83.html#Pencept83 | accessdate = }}</ref> ** ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಬಳಸುವಂತಹ ಇನ್‌ಫೊರೈಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್-ಆಫ್-ಸೇಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಡ್ರೆ ಸಿಸ್ಟಂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = Inforite Hand Character Recognition Terminal | publisher= Cadre Systems Limited, England | pages= | date=1982-08-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio83.html#Inforite82 | accessdate = }}</ref> * 1985 ** [[ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್]]<ref>{{Citation | last= | first= | title = Users Manual for Penpad 320 | publisher= Pencept, Inc. | pages= | date=1984-06-15 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio85.html#Pencept84d | accessdate = }}</ref> ಮತ್ತು CIC<ref>{{Citation | last= | first= | title = Handwriter (R) GrafText (TM) System Model GT-5000 | publisher= Communication Intelligence Corporation | pages= | date=1985-01-15 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio85.html#CIC85 | accessdate = }}</ref> ಎರಡೂ PC ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಬಳಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ನೀಡಿದವು ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಬದಲಿಗೆ ಕೈಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ [[MS-DOS]] ಆಗಿದೆ. * 1989 ** ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್-ಟೈಪ್ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಾಣಿಜ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಾದದ್ದು [[ಗ್ರಿಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌‌]]ನ GRiDPad<ref>{{Citation | last= | first= | title = The BYTE Awards: GRiD System's GRiDPad | publisher= BYTE Magazine, Vol 15. No 1 | pages=285 | date=1990-01-12 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio90.html#GridPad90a | accessdate = }}</ref>, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ [[MS-ಡಾಸ್]] ಆಧಾರಿತವಾದದ್ದು. ** ವ್ಯಾಂಗ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಇದರಿಂದ MS-DOS ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನು ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಕೈಬರಹ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯಂತಹ ಸಿಸ್ಟಂ‌ಗಳಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ-ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last= | first= | title = WANG Freestyle demo | publisher= Wang Laboratories | pages= | date= 1989 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/images.html#WangFreestyle | accessdate =2008-09-22 }}</ref> ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ [[MS-DOS]] ಆಗಿತ್ತು ** [http://solutions.us.fujitsu.com/www/content/products/Tablet-PCS/index.php Fujitsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101002093249/http://solutions.us.fujitsu.com/www/content/products/Tablet-PCS/index.php |date=2010-10-02 }} ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪೊಕೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಹೊಸ ಪೊಕೆಟ್ PC ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. * 1991 ** ಮೊಮೆಂಟಾ ಪೆನ್‌ಟಾಪ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Citation | last =Lempesis | first =Bill | coauthors = | title =What's New in Laptops and Pen Computing | work = | pages = | language = | publisher =Flat Panel Display News | date =1990-05 | url = http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio90.html#Momenta90 | accessdate = }}</ref> ** [[GO ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] [[ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ OS]] ಎಂಬ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು,ಕೈಬರಹ ಗೆಸ್ಚರ್ ಶೇಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಫೀಚರಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Citation | last=Agulnick | first=Todd | title = Control of a computer through a position-sensed stylus | date =1994-09-13 | publisher=United States Patent 5,347,295 | url=http://users.erols.com/rwservices/pens/biblio95.html#Agulnick94 | accessdate = }}</ref><ref>{{Citation | last=Agulnick | first=Todd | title = Control of a computer through a position-sensed stylus | date =1994-09-13 | publisher=United States Patent 5,347,295 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/5347295.pdf | accessdate = }}</ref> ** NCR ಮಾಡೆಲ್ 3125 MS-DOS ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಹೊಂದಿರುವ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, [[ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ OS]] ಅಥವಾ [[ಪೆನ್ ವಿಂಡೋಸ್]].<ref>{{Citation | title = NCR announces pen-based computer press release | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1991_June_24/ai_10957018 | accessdate = 2007-04-20 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3ANCR+announces+pen-based+computer+press+release&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} | publisher = [[FindArticles]] | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080502135338/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1991_June_24/ai_10957018 | archivedate = 2008-05-02 | url-status = bot: unknown }}</ref> ** [[ಆಪಲ್ ನ್ಯೂಟೌನ್]] ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು; ಇದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[PDA]] ಆಯಿತು, ಇದರ ಮೂಲ ಯೋಜನೆ (ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕೆಚಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳದೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. * 1992 ** [[GO ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] [[ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ OS]] ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು IBM ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ IBM 2125 ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು (ಮೊದಲ IBM ಮಾಡೆಲ್ ಹೆಸರು "ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್").<ref>{{Citation | title = Penpoint OS shipping press release | url = http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1992_April_17/ai_12165379 | accessdate = 2007-04-20 | format = {{Dead link|date=April 2009}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=intitle%3APenpoint+OS+shipping+press+release&as_publication=&as_ylo=&as_yhi=&btnG=Search Scholar search]} | publisher = [[FindArticles]] | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070830050237/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0NEW/is_1992_April_17/ai_12165379 | archivedate = 2007-08-30 | url-status = bot: unknown }}</ref> ** [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] [[ವಿಂಡೋಸ್ ಫಾರ್ ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] ಅನ್ನು [[GO ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌]]ನ [[ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ OS]]ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * 1993 ** [[ಫುಜಿತ್ಸು]] ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ LAN ಬಳಸುವಂತಹ ಮೊದಲ ಪೆನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪೊಕೆಟ್ PC ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://solutions.us.fujitsu.com/www/content/products/Tablet-PCS/index.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-28 |archive-date=2010-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101002093249/http://solutions.us.fujitsu.com/www/content/products/Tablet-PCS/index.php |url-status=dead }}</ref> ** ಆಪಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನ್ಯೂಟೌನ್ PDA ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಆಪಲ್ ಮೆಸೇಜ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಎಂದೂ ಕೂಡಾ ಪರಿಚಿತ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಲಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ. ** [[IBM]] [[ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, IBMನ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯೂಕರಿಸಿದ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು, IBM [[ಥಿಂಕ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] 750P ಮತ್ತು 360P ರೂಪದಲ್ಲಿ <ref>[http://www.pc.ibm.com/us/thinkpad/anniversary/history.html Lenovo - The history of ThinkPad]</ref> ** [[AT&amp;T]] ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಜೊತೆಗೆ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇರಿಸಿದಂತಹ [[EO ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್]] ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. * 1999 ** ಅಕ್ಸೆಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ "QBE" ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್]] ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಶೋ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Citation | title = Trends at COMDEX Event 1999 | url=http://www.guiart.fi/gobr01en.htm | accessdate = 2008-08-11}}</ref> * 2000 ** ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಸಾಧನವನ್ನು [http://www.paceblade.com ಪೇಸ್‌ಬ್ಲೇಡ್] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು<ref>[http://www.allbusiness.com/electronics/computer-equipment-personal-computers/6004956-1.html PaceBlade launches Tablet PC]</ref> ಹಾಗೂ VAR ವಿಶನ್ 2000ರಲ್ಲಿ "ಉತ್ತಮ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು. ** ಅಕ್ಸೆಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ "QBE ವಿವೊ" ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಕಾಮ್ಡೆಕ್ಸ್]] ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಶೋದಲ್ಲಿ ಟೈ ಆಯಿತು. * 2001 ** ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ [[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್]] [[ಕಾಮ್ಡೆಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೋಟೊಟೈಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು (ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದ "ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಂಡೋಸ್ XP" ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಹೊಂದಿರುವ ಪೆನ್-ಎನೇಬಲ್ಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿವರಿಸಿತು)<ref name="Microsoft 2005"/>. * 2003 ** [http://www.PaceBlade.com ಪೇಸ್‌ಬ್ಲೇಡ್] "ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಡೆಸ್ ಜಹ್ರೆಸ್ 2002/2003" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು[http://www.paceblade.com/site/DesktopDefault.aspx?tabindex=1&amp;tabid=220&amp;Cat=30&amp;grp=3010&amp;ar=3&amp;Prod_ID=25&amp;Prod=PB_D110 ಪೇಸ್‌ಬುಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930225301/http://www.paceblade.com/site/DesktopDefault.aspx?tabindex=1&tabid=220&Cat=30&grp=3010&ar=3&Prod_ID=25&Prod=PB_D110 |date=2007-09-30 }} ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಗಾಗಿ [[ಸೆಬಿಟ್‌]]ಗಾಗಿ PC ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ** ಫಿಂಗರ್‌ವರ್ಕ್ಸ್<ref>{{Citation | title=iGesture Game Mode Guide |last=Fingerworks, Inc. |date=2003 |publisher=www.fingerworks.com |url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio05.html#Fingerworks03 |accessdate=2009-04-30}}</ref> ಟಚ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಟಚ್ ಗೆಸ್ಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಆಪಲ್ [[ಐಫೋನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. * 2006 ** ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂಟೆ [[ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ತಾ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿಸ್ತಾದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC [[ವಿಂಡೋಸ್ XP]] ಆವೃತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ** ಡಿಸ್ನೀ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಚಿತ್ರ, ''ರೀಡ್ ಇಟ್ ಅಂಡ್ ವೀಪ್'' ನಲ್ಲಿ ಜಾಮೀ ಆಕೆಯ ಜರ್ನಲ್‌ಗಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PCಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ. * 2007 ** ಆಕ್ಸಿಯೋಟ್ರಾನ್ ಮಾಡ್‌ಬುಕ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ OS X ಆಧಾರಿತ ಮೊದಲನೆಯ (ಮತ್ತು ಏಕೈಕ) ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್<ref name="modbookRelease"/>. * 2008 ** ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಫೆಡರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ವಿಂಡೋಸ್/ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನ ಗೆಸ್ಚರ್ ಪೀಚರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[GO Corp.]]ನ ಪೇಟೆಂಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಿಂಜ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಇದರಲ್ಲಿದೆ, ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ‌ಗಳ ಬಳಕೆದಾರನ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="Mintz"/> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಖರೀದಿಯು ಒಂದು ಬೇರೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.com.com/Go+files+antitrust+suit+against+Microsoft/2100-7343_3-5772534.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2005-07-06 |archive-date=2005-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050706024122/http://news.com.com/Go+files+antitrust+suit+against+Microsoft/2100-7343_3-5772534.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.groklaw.net/article.php?story=20050704045343631 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-28 |archive-date=2018-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029093517/http://www.groklaw.net/article.php?story=20050704045343631 |url-status=dead }}</ref> ** [[HP]]ಯು ಎರಡನೆಯ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಸಮರ್ಥ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು: [[HP ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್]] tx2 ಶ್ರೇಣಿ.<ref>{{Citation | last = | first = | coauthors = | title =HP TouchSmart tx2z | work = | pages = | language = | publisher =HP | date = | url = http://www.shopping.hp.com/webapp/shopping/computer_can_series.do?storeName=computer_store&category=notebooks&a1=Category&v1=Mobility&series_name=tx2z_series | accessdate = 2008-11-28 }}</ref> * 2009 ** ಏಸಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, [[EEE PC]] T91 ಮತ್ತು T91MT, ಅದು [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ** ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸತನ ಘೋಷಿಸುವ ಇದು ಒಂದು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ARM CPU ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ** [[ಮೋಶನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] J3400 ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು * 2010 ** ನಿಯೋಫೊನೀ [[WePad]] ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ, ಲೈನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಲೇಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC, 11.6&nbsp;ಇಂಚಿನ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ 1366x768 ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Citation | last = BAETZ | first = JUERGEN | coauthors = | title = German tablet PC sets out to rival Apple's iPad | work = | pages = | language = | publisher = Associated Press | date = April 12 2010 | url = http://hosted.ap.org/dynamic/stories/E/EU_TEC_GERMANY_IPAD_RIVAL | accessdate = 2010-04-15 }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Citation | last = | first = | coauthors = | title = WePad specifications | work = | pages = | language = | publisher = Neofonie | date = April 12 2010 | url = http://www.neofonie.de/files/product_specifications_WePad_1004014.pdf | accessdate = 2010-04-15 | archive-date = 2010-12-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101229190813/http://www.neofonie.de/files/product_specifications_WePad_1004014.pdf | url-status = dead }}</ref> == ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು == {{commons}} * [[ಬ್ಲೂಟೂಥ್]] * [[ಕ್ರಂಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್]] * [[ಇ-ಬುಕ್]] * [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್]] * [[HSPA]] * [[MIL-STD-810F]] ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್. * ಮೊಬೈಲ್‌ ಅಂತರಜಾಲ ಉಪಕರಣ (MID) * [[ನೆಟ್‌ಟಾಪ್]] * [[ನೋಟ್‌ಟೇಕಿಂಗ್]] * [[ನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಕೀಪ್ಯಾಡ್]] * [[ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]] * [[ಸಾಲಿಡ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಡ್ರೈವ್]] (SSD) * [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌]] * [[ಯುಎಸ್‌ಬಿ]] * [[WiFi]] * [[V12 ವಿನ್ಯಾಸ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} * ಸ್ಟಾರ್‌ಗೇಟ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್‌ನವರುಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC JLSX2010 ಬಳಸಿದ್ದು ನೋಡಿ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{dmoz|Computers/Systems/Tablet_PCs|Tablet PCs}} * {{HSW|1787-jeff-han-talks-about-touch-driven-computer-screens-video|Jeff Han Talks About Touch-Driven Computer Screens}} * [http://rwservices.no-ip.info:81/biblio.html Annotated bibliography of references to handwriting recognition and pen computing] * [http://thetabletpc.net/comparison-convertibles.htm Comparison table of convertible tablets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725002142/http://thetabletpc.net/comparison-convertibles.htm |date=2010-07-25 }} * [http://www.hp.com/sbso/solutions/healthcare/hp_tablet_whitepaper.pdf The Case for the Tablet PC in Health Care] ([[HP]], [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್]] [[ವ್ಹೈಟ್ ಪೇಪರ್‌]]) ಆಧಾರಿತ. * [http://www.motioncomputing.com/resources/WhitePaper_HealthCare.pdf Tablet PCs in Health Care] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227110125/http://www.motioncomputing.com/resources/WhitePaper_HealthCare.pdf |date=2012-02-27 }}. * [http://www.vtnews.vt.edu/story.php?relyear=2006&amp;itemno=300 College of Engineering announces alliance with Fujitsu and Microsoft] — [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಟೆಕ್‌]]ನಿಂದ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳು * [http://pen.cs.brown.edu/ Microsoft Center for Research on Pen-Centric Computing] {{DEFAULTSORT:Tablet Pc}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ]] [[en:Early tablet computers]] [[ru:Планшетный персональный компьютер]] dfk4ogsfsi2l7ohkmua5gcw7htar1i3 0 25444 1376302 1347303 2026-07-04T15:02:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376302 wikitext text/x-wiki {{other uses}} {{Infobox Country |native_name = Bailiwick of Jersey<br />''Bailliage de Jersey'' |common_name = Jersey |image_flag = Flag of Jersey.svg |image_coat = Jersey coa.svg |image_map = Uk map jersey.png |map_caption = {{map caption|location_color=Dark Green}} |national_motto = |national_anthem = "[[God Save the Queen]]"&nbsp;<small>(official)</small><br />"[[Ma Normandie]]" ("My Normandy")&nbsp;<small>(official for occasions when distinguishing anthem required)</small><br /><small> |official_languages = [[ಆಂಗ್ಲ|English]], [[French language|French]] |regional_languages = [[Jèrriais]]<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |title=DEVELOPMENT OF A CULTURAL STRATEGY FOR THE ISLAND |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111031/http://www.statesassembly.gov.je/documents/propositions/22189-12814-1972005.htm |url-status=dead }}</ref> |ethnic_groups = 51.1% Jersey, 34.8% [[British people|Britons]], 6.4% [[Portuguese people|Portuguese]], 2.6% [[Irish people|Irish]], 1.7% [[French people|French]], 2.3% other white, 1.1% other<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/Statistics/census/ |title=Chapter 2 - Population Characteristics, Population by cultural and ethnic background. |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829123705/http://www.gov.je/ChiefMinister/Statistics/census/ |url-status=dead }}</ref> |capital = [[Saint Helier]] |latd=49 |latm=11.401 |latNS=N |longd=2 |longm=06.600 |longEW=W |largest_city = capital |government_type = [[Parliamentary democracy|Parliamentary system]], [[Constitutional monarchy]] and [[Crown dependency]] |leader_title1 = Chief of state |leader_name1 = {{nowrap|[[Elizabeth II of the United Kingdom|Elizabeth II]], [[Duke of Normandy]]}} |leader_title2 = [[Lieutenant Governor of Jersey|Lieutenant Governor]] |leader_name2 = Lt. Gen. [[Andrew Ridgway]] |leader_title3 = [[List of Bailiffs of Jersey|Bailiff]] |leader_name3 = Michael Birt<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/8141678.stm | work=BBC News | title=States' new bailiff is sworn in | date=2009-07-09 | accessdate=2010-04-02}}</ref> |leader_title4 = [[Chief Minister of Jersey|Chief Minister]] |leader_name4 = Senator [[Terry Le Sueur]] |area_rank = 219th |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 116 |area_sq_mi = 45 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 91,626<ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html#People |title=CIA World Fact Book |access-date=2010-10-12 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html#People |url-status=dead }}</ref> |population_estimate_rank = 190th |population_estimate_year = July 2009 |population_density_km2 = 790 |population_density_sq_mi = 2,034 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 12th² |GDP_PPP = £3.6 billion <!--cia.gov--> |GDP_PPP_rank = 167th |GDP_PPP_year = 2003 |GDP_PPP_per_capita = £40,000 <small>(2003 estimate)</small> |GDP_PPP_per_capita_rank = 6th |sovereignty_type = Status |sovereignty_note = British [[Crown dependency]] |established_event1 = Separation from mainland&nbsp;Normandy |established_event2 = [[Liberation Day|Liberation]] from German&nbsp;occupation |established_date1 = <br />1204 |established_date2 = <br />9 May 1945 |HDI = n/a |HDI_rank = n/a |HDI_year = n/a |HDI_category = n/a |currency = [[Pound sterling]]³ |currency_code = GBP |country_code = |time_zone = [[Greenwich Mean Time|GMT]]⁴ |utc_offset = |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +1 |drives_on = left |cctld = [[.je]] |calling_code = +44 spec.<br /> +44-1534<br />{{spaces|5}}<small>(landline)</small><br />+44-7797, +44-7937, +44-7509<br />{{spaces|5}}<small>(Jersey Telecom mobile)</small><br />+44-7700<br />{{spaces|5}}<small>(Sure mobile)</small><br />+44-7829<br />{{spaces|5}}<small>(Airtel-Vodafone mobile)</small> |patron_saint = [[Helier|St. Helier]] |footnote1 = [http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7571029D-45BF-4122-B6C2-14A4586898F6/0/2007populationupdate.pdf Jersey’s Resident Population 2007] |footnote2 = Rank based on population density of Channel Islands including [[Guernsey]]. |footnote3 = The States of Jersey issue their own [[Pound sterling|sterling]] notes and coins (see [[Jersey pound]]). |footnote4 = In a referendum on October 16, 2008, voters rejected a proposal to adopt [[Central European Time]], by 72.4%.<ref>{{cite news |title=Jersey rejects time-zone change |publisher=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/7671009.stm |accessdate=2008-10-18 |date=2008-10-16 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''ಜರ್ಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು ''' ({{IPA-en|ˈdʒɜrzi}}, {{IPA-fr|ʒɛʁzɛ|lang}}; ಜೆರ್ರೆಯೆಸ್: ''ಜೆರ್ರಿ'' ) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವತಂತ್ರದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.ಇದು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ನ <ref name="States">{{cite web |title=www.gov.je — Welcome to the States of Jersey website |publisher=[[States of Jersey]] |year=2006 |url=http://www.gov.je/ |accessdate=2006-10-15}}</ref> ನಾರ್ಮಂಡಿ, ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Where is Jersey |publisher=Jersey Tourism |url=http://www.jersey.com/wij/wij_en.htm |accessdate=2006-10-15 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060820081549/http://www.jersey.com/wij/wij_en.htm |archivedate = August 20, 2006}}</ref> ಈ ಜರ್ಸಿ ದ್ವೀಪದ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಮಿಂಕ್ವೆರ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ಎಕ್ರೆಹೊಸ್'', ಮತ್ತು ''ಪಿಯರ್ಸ್ ಡೆ ಎಕ್ '' <ref>{{cite web |title=Walking — Walking Routes — Moonwalks |publisher=Jersey Tourism |url=http://www.jersey.com/content_page.asp?id=127 |accessdate=2006-10-18 |archive-date=2007-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919080504/http://www.jersey.com/content_page.asp?id=127 |url-status=dead }}</ref>; ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದಂಡೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದ್ದರೂ ಅವು ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆತು ನೆಲೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಗುರ್ನಸಿ, ಸೇರಿ ರಚಿಸುವ ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮನ್,ಇರುವಂತೆ ಜರ್ಸಿ ಕೂಡಾ ದಿ ಕ್ರೌನ್ ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]].<ref>{{Cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2012-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |url-status=dead }}</ref> ನ ಒಂದು ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು UK,<ref name="gov.je">{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/JerseyandUKagreeframeworkfordevelopingJerseysinternationalidentity.htm |title=ಜರ್ಸಿ ಅಂಡ್ and UK ಅಗ್ರಿ ಫ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಜರ್ಸೀಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906091648/http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Relations/JerseyandUKagreeframeworkfordevelopingJerseysinternationalidentity.htm |url-status=dead }}</ref> ದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಕಾಮನ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಏರಿಯಾ <ref>{{cite web|url= http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/|title=Visas / entry clearances / work permit issue|accessdate=2009-09-14|work=Home Affairs, Customs & Immigration, Immigration|publisher=States of Jersey|quote=Passengers arriving from outside of the Common Travel Area (United Kingdom, Republic of Ireland, Channel Islands and the Isle of Man) will pass through an Immigration control. |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071010113620/http://www2.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |archivedate = October 10, 2007}}</ref> ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ " ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನ್ಯಾಶ್ ನಾಲಟಿ ಆಕ್ಟ್ 1981 ರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ಎಂದರೆ, UK ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮೂಹ ಎಂದು ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.opsi.gov.uk/RevisedStatutes/Acts/ukpga/1981/cukpga_19810061_en_8#pt5-l1g57|title=British Nationality Act 1981|accessdate=2009-09-14|work=Legislation, UK, Acts|publisher= [[Office of Public Sector Information]]|quote=the Islands” means the Channel Islands and the Isle of Man; [...] the United Kingdom” means Great Britain, Northern Ireland and the Islands, taken together; }}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm#_Toc188083991 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111106/http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm#_Toc188083991 |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಸಿಯು [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]] ನ ಭಾಗವಲ್ಲ.ಆದರೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/Government/JerseyWorld/InternationalAffairs/Pages/RelationshipEUandUK.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113143949/http://www.gov.je/Government/JerseyWorld/InternationalAffairs/Pages/RelationshipEUandUK.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{main|History of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯು ಯುದ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಿಗೂಢ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ.ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ದ್ವೀಪದ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಫ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಂಚಿನ ಯುಗ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಲೋಹ-ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ ದ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಗಳು ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿವೆ. ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ರೊಮನ್ ಪ್ರಭಾವ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಲೆ ಪಿನಾಕಲ್,ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ರೊಮನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ (''ಫಾನಮ್'' ).<ref>{{cite web |title=Countryside Character Appraisal — Character Area A1: North Coast Heathland |publisher=[[States of Jersey]] |url=http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Planning/Island+Plan+and+Other+Policy+Guidance/Countryside+Character+Appraisal/Character+Area+A1+North+Coast+Heathland.htm |accessdate=2006-10-06 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319015642/http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Planning/Island%2BPlan%2Band%2BOther%2BPolicy%2BGuidance/Countryside%2BCharacter%2BAppraisal/Character%2BArea%2BA1%2BNorth%2BCoast%2BHeathland.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರ ದೊರಕಿದೆ. ಆದರೆ ರೊಮನ್ ವೃತ್ತಿ ವೈಖರಿಗಳ ದೊರೆತ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದು ಬ್ರಿಟನ್ನೀ ಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಆಗ ''ಆಂಗಿಯಾ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು.(ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ''ಅಗ್ನಾ'' &nbsp;),ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=History of stamps |publisher=[[Jersey Post]] |url=http://www.jerseypost.com/jppage.aspx?id=170 |accessdate=2006-10-06 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060508134224/http://www.jerseypost.com/jppage.aspx?id=170 |archivedate = May 8, 2006}}</ref> ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ವಿಕಿಂಗ್ ಅವರುಗಳಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಜರ್ಸಿ ಎಂಬ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ವಿಕಿಂಗ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ: ಇಲ್ಲಿ ನೊರ್ಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯ ''-ey'' ಎಂದು ''ದ್ವೀಪ'' ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಪದವು [[ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್|ಉತ್ತರ ಯುರೊಪ್]] ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆ ಇದ್ದುದರ ಪುರಾವೆ ದೊರಕಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಸ್ಥಳನಾಮ ದ ಮೂಲ ಎಲ್ಲಿಯದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ವಾಂಸರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ''ಜಾರ್ತ್'' ಎಂಬುದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ,ಅಂದರೆ (ಓಲ್ಡ್ ನೊರ್ಸೆ ಎಂಬುದನ್ನು "ಭೂಪ್ರದೇಶ") ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಅಥವಾ ''ಜಾರ್ಲ್'' (ಅರ್ಲ್), ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹೆಸರಾದ, ''ಗೆರ್ರ್'' ಎಂಬ ಪದನಾಮದಿಂದ ಪಡೆದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.("ಗೆರ್ರ್'ನ ದ್ವೀಪ ").<ref>"ಜರ್ಸಿ", ''ಕನ್ಸೈಸ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಸ್ -ನೇಮ್ಸ್ ''. ಜಾನ್ ಎವರೆಟ್ -ಹೀತ್. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2007. ''ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ರೆಫ್ರನ್ಸ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ''. ಆಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ಸಿ ಲೈಬ್ರರಿ. 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 [http://www.oxfordreference.com/views/ENTRY.html?subview=Main&amp;entry=t209.e3305 ]</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬುದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಗೌಲ್ ಇಶ್ (ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯ ಪದ)''ಗಾರ್-'' (ಓಕ್), ಅಥವಾ ''ಸಿಟೊನ್'' ಎಂದರೆ (ಅರಣ್ಯ) ಎಂದು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನಂಬುವ ಪ್ರಕಾರ "ಜರ್ಸಿ" ಶಬ್ದವು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪದ ''ಸಿಸೆರಾ'', ಅದು ಈ ದ್ವೀಪದ ರೊಮನ್ ಹೆಸರು;ಇದು ಓಲ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದದ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯ ''-ey'' ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಅದನ್ನೇ "ಐಲ್ಯಾಂಡ್";<ref>{{cite web |last=Harper |first=Douglas |title=Online Etymological Dictionary |month=November | year=2001 |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=jersey |accessdate=2006-10-07}}</ref><ref>{{cite journal |last=Le Messurier |first=H. W. |title=The Early Relations between [[Newfoundland (island)|Newfoundland]] and the Channel Islands |journal=Geographical Review |volume=2 |issue=6 | pages = 449 | url=http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428(191612)2%3A6%3C449%3ATERBNA%3E2.0.CO%3B2-U |doi=10.2307/207514 |accessdate=2006-10-07 |month=December |year=1916 |jstor=10.2307/207514 |publisher=American Geographical Society}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.ಇದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿರಬಹುದು.ಒಂದು ವೇಳೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಉಚ್ಛಾರಣೆ|ಉಚ್ಚರಣೆ]] ಯು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ನ ''ಸಿಸೆರಾ'' ಎಂಬುದು ಇರದೇ ಇದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಶಬ್ದದ ಗೊಡವೆ ಇರದು.{{IPA2|kaisarea}} {{IPA|[tʃeːsarea]}}. ಈ ದ್ವೀಪವು ಬರಬರುತ್ತಾ ಡಚಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಗೆ ವಿಲಿಯನ್ ಲಾಂಗ್ಸ್ ವರ್ಡ್,ಅವರಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಹೀಗೆ ಅದು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಗಿ 933 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು,ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾರ್ಮನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ,ವಿಲಿಯಮ್ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವಿಲಿಯಮ್ ದಿ ಕಾಂಕರರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ್ನು 1066,ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತದಡಿ ಬಂದವು.<ref>{{cite web |title=A Short Constitutional History of Jersey |publisher=Voisin & Co. |date=1999-05-18 |url=http://www.voisinlaw.com/pg368.htm |accessdate=2006-10-07 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070826101652/http://www.voisinlaw.com/pg368.htm |archivedate = August 26, 2007}}</ref> ಹೀಗೆ ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಸೇನಾಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದ್ವೀಪಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗಳ ಒಡೆತನ ಪಡೆದರು.ಇಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಾರ್ಮನ್ -ಫ್ರೆಂಚ್ ಜರ್ಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರುಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಕಿಂಗ್ ಜಾನ್, ನಾರ್ಮಂಡಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಗಗಳನ್ನು 1204 ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್ II ಆಗಸ್ಟಸ್,ಗೆ ಸೋತು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಗುರ್ನಸಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಆಗಿನಿಂದಲೂ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite book |last=Liddicoat |first=Anthony |title=A Grammar of the Norman French of the Channel Islands |publisher=[[Walter de Gruyter]] |date=1 August 1994 |pages=6 |url=https://books.google.com/?id=pgobrmlMAGQC&pg=PA6&lpg=PA6 |isbn=3-11-012631-1}}</ref> ಈ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಂಡೆಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ನಿವ್ ಫೌಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ಕೊನೆ ಭಾಗದ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite book |last=Ommer |first=Rosemary E. |title=From Outpost to Outport |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |year=1991 |pages=13–14 |url=https://books.google.com/?id=nrdYUXv817sC&pg=PA13&lpg=PP11 |isbn=0-7735-0730-2}}</ref> ಈ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಈ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಆತನ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆಂದು; 1640 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ಜಾರ್ಜ್ ಕಾರ್ಟ್ರೆಟ್, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಈತನಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೊನಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾಗೆಯನ್ನು ಬಳವಳಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನೇ ಮುಂದೆ ನಿವ್ ಜರ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ.<ref>{{cite book |last=Weeks |first=Daniel J. |title=Not for Filthy Lucre's Sake |publisher=[[Lehigh University|Lehigh University Press]] |date=1 May 2001 |pages=45 |url=https://books.google.com/?id=FM_BrMaXR2kC&pg=PA45&lpg=PA45 |isbn=0-934223-66-1}}</ref><ref>{{cite book |last=Cochrane |first=Willard W. |title=The Development of American Agriculture |publisher=[[University of Minnesota Press]] |date=30 September 1993 |pages=18 |url=https://books.google.com/?id=gnqxb5vuTEMC&pg=PA18&lpg=PA18 |isbn=0-8166-2283-3}}</ref> ದ ಭಾಗವೆನಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ಉತ್ತಮ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದೆ.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ನಡುವೆ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Ommer |first=Rosemary E. |title=From Outpost to Outport |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |year=1991 |pages=12 |url=https://books.google.com/?id=nrdYUXv817sC&pg=PA12&lpg=PA12 |isbn=0-7735-0730-2}}</ref> ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಕೃಷಿ, ಗಿರಣಿ,ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಹಡಗು ಕಟ್ಟುವುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಗಳು ದ್ವೀಪದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II, ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಂದರೆ 1 ಜುಲೈ 1940 ರಿಂದ 9 ಮೇ 1945 ರ ಅವಧಿ ವರೆಗೆ ಅದು ಅದರ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು.(ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಮನಿ ಶರಣಾಗತಿಯಾಯಿತು.)<ref>{{cite web |last=Bellows |first=Tony |title=What was the "Occupation" and why is "Liberation Day" celebrated in the Channel Islands? |publisher=[[Société Jersiaise]] |url=http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/liberat1.htm |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2007-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403092000/http://www.societe-jersiaise.org/whitsco/liberat1.htm |url-status=dead }}</ref>. == ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:States Building in St Helier Jersey.jpg|thumb|left|ಸೇಂಟ್.ಹೆಲ್ಲೆಯರ್ ನಲ್ಲಿನ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕಟ್ಟಡ]] {{main|Politics of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಐವತ್ಮೂರು ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ: ಹನ್ನೆರಡು ಸಿನೆಟರ್ ಗಳು, (ಆರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ), ಹನ್ನೆರೆಡು ಕೊನ್ನೆಟೇಬಲ್ಸ್ (ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಂದಿರಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ), ಇಪ್ಪೊತೊಂಬ್ಬತ್ತು ಡೆಪ್ಯುಟೀಸ್ (ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ); ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಉಪದಂಡಾಧಿಕಾರಿ (ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿದಾಗ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಉಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.); ಅದಲ್ಲದೇ ಮೂವರು ಮತದಾನದ-ಹಕ್ಕಿರದ ಸದಸ್ಯರು (ದಿ ಡೀನ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ದಿ ಆಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್, ಮತ್ತು ದಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್) ಇವರನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ಅಧಿಕಾರವು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರ ವು ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ,ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ.ಅಂದರೆ ಬೇಲಿಫ್ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಿನೆಟರ್ ಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪದಾದ್ಯಂತದ [[ಜನಮತಗಣನೆ]](ಜನಾದೇಶ)ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ,ಡೆಪ್ಯುಟೀಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ರಚಿತ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾರವು,ಆದರೂ "ಸಮಾನ-ಮನಸ್ಕ ಸದಸ್ಯರು" ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} [[ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲೆಜೆಬೆತ್ II]] ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಪದವಿಯು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಅವರು ಡ್ಯುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ಮಂಡಿ, ಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪದವಿ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=April 2009}} ಆಕೆಯು ಈ ಪದವಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಣಿ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡನ್ಸಿ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. "ದಿ ಕ್ರೌನ್ " ನನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ನ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅವರು ಇದನ್ನು "ಕ್ರೌನ್ ಇನ್ ರೈಟ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ".<ref>{{Cite web |url=http://www5.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Attorney%20General%20Transcript%2020100702%20WM.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812153038/http://www5.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Attorney%20General%20Transcript%2020100702%20WM.pdf |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರೌನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ,ಇರುತ್ತಾರೆ.ಇವರು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 2006,ರಿಂದ ಅಧಿಕಾರವು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆದ ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅಂಡ್ರಿವ್ ರಿಜ್ವೆ ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ 2010 ರಿಂದಲೂ ಕ್ರೌನ್ ಅವರಿಗೆ ಈ ನೇಮಕದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿಯು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.thisisjersey.com/2010/07/06/105000-%E2%80%93-the-tax-free-reward-for-being-a-royal-rep/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816020322/http://www.thisisjersey.com/2010/07/06/105000-%E2%80%93-the-tax-free-reward-for-being-a-royal-rep/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thisisguernsey.com/2010/07/03/guernsey-will-choose-its-next-lt-governor/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813220348/http://www.thisisguernsey.com/2010/07/03/guernsey-will-choose-its-next-lt-governor/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕಾನೂನು ವಿಧಾನವು(ನಾರ್ಮನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾನೂನು) ನಾರ್ಮನ್ ಕಸ್ಟಮರಿ ಲಾ ದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಭರವಾಗಿದೆ.(ಇದರಲ್ಲಿಕ್ಲೇಮರ್ ಡೆ ಹಾರೊ ), ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳು ಅದಲ್ಲದೇ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ; ಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ನ್ಯಾಯಿಕ ತೀರ್ಮಾನವು ಇವುಗಳಿಂದ ನಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ರಾಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪುಗಳ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮನವಿ ಅರ್ಜಿಗಳು ಜರ್ಸಿ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ ಮೂಲಕ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಜುಡಿಸಿಯಲ್ ಕಮೀಟೀ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೈವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡು-ನಿಯಮಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ನಲ್ಲಿಯೇ 1929 ರ ವರೆಗೆ ತೀರ್ಪು ಬರುತ್ತಿತ್ತು.ಈಗಲೂ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಶಾಸಕಾಂಗದ ನಿರ್ಣಯಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತವೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡುವ ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯು ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಲುತ್ತಿದೆ,ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಉಯಿಲು ಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಪ್ರಭಾವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಗಳು,ಆಸ್ತಿಗಳ ಕುರಿತ ದಿವಾಳಿತನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಶೇರುಗಳ ಭದ್ರತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಗತ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ ಕಾನೂನು ವಿವರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} ==== ಪ್ಯಾರಿಶಿಸ್ (ಕ್ರೈಸ್ತ ಶ್ರದ್ದಾಕೇಂದ್ರಗಳು) ==== {{main|Parishes of Jersey}} [[ಚಿತ್ರ:Jersey Map.svg|right|thumb|400px|ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳ ಭೂಪಟ ನಕ್ಷೆ]] ಆಡಳಿತತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಪಾರಿಷ್ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಚರ್ಚ್ ಗಳ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆ) ಸಮುದ್ರ ತಟದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಗಳು ಈ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ.ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳು ಧರ್ಮ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು: * ಗ್ರೌವಿಲ್ಲೆ (ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಡೆ ಗ್ರೌವೆಲ್ಲೆ'' ; ಇದು ಲೆಸ್ ಮಿಕ್ವಿಯರ್ಸ್) ನ್ನು ಒಂದೊಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೇಂಟ್ ಬ್ರೆಲೇಡ್ * ಸೇಂಟ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ * ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ * ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ * ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ * ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ (ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೆ ವೀಕ್ಸ್ '' ; ಲೆಸ್ ಎಕ್ರಿಹೌಸ್ ) ನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ * ಸೇಂಟ್ ಒವೆನ್ * ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ * ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ * ತ್ರಿಕೂಟ ಈ ಪ್ಯಾರಿಷ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತೆ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ''ವಿಂಗ್ಟೇನ್ ಗಳು '' (ಅಥವಾ, ಸೇಂಟ್. ಒವೆನ್,ನಲ್ಲಿ ''ಕ್ವೆಲ್ಲೆಟರ್ಸ್'' ),ಹೀಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ (ಆರಕ್ಷಕ)(''ಕೊನ್ನೆಟೇಬಲ್'' ) ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ (ನಗರಸಭೆ)ಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಿ ಪ್ರೊಕ್ಯುರರ್ ಡು ಬೇನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ) ಈತ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 2003 ರಿಂದ ಆಯ್ಜೆಯಾಗಿ ''ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಲೆಕ್ಸನ್ಸ್ (ಅಮೆಂಡ್ ಮೆಂಟ್) (ಜರ್ಸಿ) ಲಾ 2003'' ; ದ ಪ್ರಕಾರ ಬದ್ದನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸದಸ್ಯರ ಆರಿಸುವ ಮತದಾರರು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಾಗಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರನ್ನು ''ಲೊಯಿ(1804) ಆಯು ಸುಜೆಟ್ ಡೆಸ್ ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಪಾರಿಎಸ್ಸೊಲಿಯಸ್ಲ್ಸ '' )ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಓರ್ವ ಪ್ರೊಕ್ವೆರರ್ ಡು ಬೇನ್ ನನ್ನು ಸಾರವಜನಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ,ಆಸ್ತಿ,ಅದರ ಒಪ್ಪಂದ,ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಂಡಲಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಾನರರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗೌರವ ಆರಕ್ಷಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಸೆಂಟೆನರ್ಗಳು'',(ಕಾವಲಿನವರು) ''ವಿಗ್ಟೇನರ್ ಗಳು(ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರು)'' ಮತ್ತು ಆರಕ್ಷಕರ ಅಧಿಕಾರಿ ಗಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೆಂಟಾನರೀಸ್ ನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ರಕ್ಷಣೆ-ಭದ್ರತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಂಟನೀರ್ ಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಪರಾಧಿಗಳ ವಿರುದ್ದ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆತ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಪ್ರತಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನ ನಿವೃತ್ತ ಹಿರಿಯ ಸೆಂಟನಿಯರ್ ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ,(ಆತ ''ಚೆಫ್ ಡೆ ಪೊಲಿಸ್'' ) ಎಂದು ಆತನನ್ನು ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.ಯಾವಾಗ ಈ ಆರಕ್ಷಕ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೋ ಆಗ ಈತನಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಈಗ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Jersey Airport signage in Jèrriais.jpg|300px|right|thumb|ಜರ್ಸಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ."ವೆಲ್ ಕಮ್ ಟು ಜರ್ಸಿ " ಜೆರಿಯಾಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ]] ಕ್ರೌನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದ-ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ''ಬ್ಯುರೊ ಡೆ ಜರ್ಸಿ'' ಯನ್ನುಸಿಯಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್,ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ತನ್ನ ಒಂದು ಶಾಶ್ವತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕವಲ್ಲದ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಶಾಖಾ ಕಚೇರಿ ರೆನ್ನೆಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ತೆರನಾದ ಕಚೇರಿ, ದಿ ''ಮೈಸನ್ ಡೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ '' ಯನ್ನು ಸೇಂಟ್. ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ''ಕೌನ್ಸೆಲ; ಜನರಲ್'' ಮಾಂಚೆದ ಮತ್ತು ''ಕೌನ್ಸೆಲ್ ರಿಜನಲ್ '' ಆಸ್ಸೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ- ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಜೊತೆಗೇ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ನ್ನು ನಡೆಸಲು ಆತಿಥೇಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಬ್ರಿಟಿಶ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ದಿ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರೀ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಅಸೆಂಬ್ಲೀ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟೇರ್ ಡೆ ಲಾ ಫ್ರಾಂಕೊಫೊನಿಯ್ ಸಂಸ್ಥೆ-ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ತನ್ನ ಹಕ್ಕು,ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>''ಜರ್ಸಿ ಇವ್ನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್ '', 23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006</ref> <ref>*ಡೈಸಿ&amp; ಮೊರಿಸ್. (1993) ''ದಿ ಕಾನ್ ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಲಾಜ್ '' 12 ನೆಯ ಸಂಪುಟ. ಲಂಡನ್: ಸ್ವೀಟ್ &amp; ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ವೆಲ್ ಲಿ. (pp26/30) ISBN 0-420-48280-6</ref> ಡಿಸೆಯ್ ಅಂಡ್ ಮೊರಿಸ್ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಅದು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ದ್ವೀಪಗಳು: (p26 "ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಿ ಐಸ್ಲೆ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್,ಜರ್ಸಿ,ಗುರ್ನಸಿ, ಅಲ್ಡೆರಿಯೆ, ಹೆರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಕ್ಇದು ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲ." ನಂತರ 2007, ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು UK ದ ಲಾರ್ಡ್ ಚಾನ್ಸಲ್ಲರ್ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref name="gov.je"/> ಇದು ಜರ್ಸಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಗುರುತನ್ನು ಈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ: * UK ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬದ್ದತೆಯು ಅದರೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಜರ್ಸಿಗಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ; * ಹೀಗೆ UK ಯು ಜರ್ಸಿ ಪರವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜೊತೆಗಿನ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡದೇ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಗದು; * ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ,ಆದರೆ ಇದು UK ದಲ್ಲಿರುವುದಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ; * ಜರ್ಸಿಯ ಆಸಕ್ತಿಗಳು UK ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ UK ಯು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಶಕ್ತವಾಗಿರದು; * ಆದರೆ UK ಮತ್ತು ಜರ್ಸಿಯಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಅನುಮಾನ,ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯ ಉಂಟಾಗುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವಿವಾದಗಳು ಉದ್ಭವವಾದಾಗ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 700ಜನರ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ 2000,ರ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಜರ್ಸಿಯ 68%ರಷ್ಟು ಜನರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.<ref>[http://www.kc3.co.uk/~dt/Channel%20Isles.htm ಚಾನಲ್ ಐಸ್ಲೆಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110510093840/http://www.kc3.co.uk/~dt/Channel%20Isles.htm |date=2011-05-10 }}.</ref> ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ,ಸಿನೇಟರ್(ಸದ್ಯ ಡೆಪುಟಿ) ಪೌಲ್ ಲೆ ಕ್ಲೆಯರ್ ಅವರು ಒಂದು''ಯೋಜನೆ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅದನ್ನು ಜರ್ಸಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ,''ಜರ್ಸಿ ಲಾ ರಿವಿವ್ '' ತನ್ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/Oct02/JLR0210_Editorial_Miscellany.aspx |title="The Sword of Damocles", ''Jersey Law Review'', Volume 6, Issue 3, October 2002 |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927023816/http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/Oct02/JLR0210_Editorial_Miscellany.aspx |url-status=dead }}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/contents04.aspx#Oct "ಜರ್ಸಿ ಅಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್: ಎ ಚಾಯ್ಸಿ ಆಫ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080204195833/http://www.jerseylegalinfo.je/Publications/jerseylawreview/contents04.aspx#Oct |date=2008-02-04 }}, ''ಜರ್ಸಿ ಲಾ ರಿವಿವ್ '', ಸಂ.8, ಸಂಚಿಕೆ 3, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004.</ref> ಆದರೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದರೆ<ref>''ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್ '', 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007</ref> ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಾಲೋಚನಾ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು,ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ರೂಪಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಜೂನ್ 2008ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಅವಧಿಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವರದಿಯನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ (ಮಂತ್ರಿ ಪರಿಷದ್ ಸಭೆ)ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಅದರಲ್ಲಿ"ಜರ್ಸಿ ಯುನೆಟೈಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿನ ಅನುಕೂಲ-ಅನಾನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.ಅಲ್ಲದೇ ರಾಣಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಏನೇನು ಉತ್ತೇಜನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿತು".<ref>{{Cite web |url=http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm |title=ಸೆಕೆಂಡ್ ಇಂಟಿರಮ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿತುಶನ್ ರಿವಿವ್ ಗ್ರುಪ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511111106/http://www.statesassembly.gov.je/documents/reports/46527-24954-2762008.htm |url-status=dead }}</ref>. ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯು,2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ,"ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಜರ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಲಾರದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು."<ref>[http://www.gov.je/BailiffsChambers/BailiffSpeech.htm ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯ ಭಾಷಣ ಅಸ್ಸಿಸೆ ಡಿ ಹೆರಿಟೇಜ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಲ್ಲಿ</ref> ಈ ದ್ವೀಪವು EU ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಮ 3 ರ ಪ್ರಕಾರ UK ದ 1973 ರ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸೆಸೆನ್ ಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಒಟ್ಟಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಅಧಿನಿಯಮ 3,ರ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಂಕದ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಂಕದ ತೆರಿಗೆ ಆಕರಣೆ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಕೃಷಿ ಆಮದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ-ರಾಜ್ಯಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವರಹಿತರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಇದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಮುಕ್ತ ಸರಕು-ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಾಗಾಟವಿದೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಜರ್ಸಿಯು ಹಣಕಾಸು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ EU ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ,ಹಾಗು ಬಂಡವಾಳ,ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಹಣ ಪಡೆಯುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಜರ್ಸಿಯು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ತನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅದರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪಿಸಿದೆ.ಹಣಕಾಸು ನಿಯಂತ್ರಣ,ಹಣಕಾಸು ಸಂಗ್ರಹ,ಹೂಡಿಕೆ ಅಲ್ಲದೇ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸು ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಹಲವಾರು ತೆರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಕುರಿತಂತೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828053123/http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/ |url-status=dead }}</ref> ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ವಿದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು TIEAಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ದೊಂದಿಗೆ 4 ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದರೊಂದಿಗೆಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ದಿ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Finance/NetherlandsandJerseysigntaxagreement.htm |title=ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ - ದಿ ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಜರ್ಸಿ ಸೈನ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಆನ್ ದಿ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಆಫ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905002009/http://www.gov.je/ChiefMinister/International+Finance/NetherlandsandJerseysigntaxagreement.htm |url-status=dead }}</ref> ನೊಂದಿಗೂ 20 ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವರದಿಯನ್ನು <ref>ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್, 22 ಜೂನ್ 2007</ref> ಕ್ಷೇತ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ತೆರಿಗೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಯುರೊಪಿಯನ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ರಾಜ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.(ಅದಲ್ಲದೇ ಎರಡನೆಯದು ಅದೇ ತೆರನಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.). ಇವೆರಡೂ TIEAs ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಗೊಳಪಟ್ಟು ಸದ್ಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ,ದಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ [[ಜರ್ಮನಿ]]1 ಜುಲೈ 2002ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. (ಪ್ರಕರಣ: II ZR 380/00),ಜರ್ಮನ್ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಅಂದರೆ ಅಧಿನಿಯಮ § 110 ರ ಜರ್ಮನ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಆಕ್ಟ್(ZPO), ಪ್ರಕಾರ ಜರ್ಸಿಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನ ಭಾಗ.ಅಲ್ಲದೇ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್]] ನ ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯೂ ಒಂದು TIEA ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗೂ 4 ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದಲ್ಲದೇ TIEA ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ದಿಫಾರೊಯಿಸ್, [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವಿಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]] ಗಳೊಂದಿಗೆ 28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.(ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.)<ref name="ReferenceA">http://www.gov.je/TreasuryResources/News/TIEAIreland.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ಅದರ ನಂತರ 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 10 ರಂದು,TIEA ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು UK ಯೊಂದಿಗೂ ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>http://www.gov.je/TreasuryResources/IncomeTax/TIEA/TieaUK.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದೇ ರೀತಿ 2009,ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ TIEAs ವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್<ref>http://www.gov.je/TreasuryResources/News/FranceTIEA.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್<ref name="ReferenceA"/>,ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ TIEA ವನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಂದಿಗೆ]] ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/jersey/8095980.stm | work=BBC News | title=Tax-sharing exchange pact signed | date=2009-06-11 | accessdate=2010-04-02}}</ref>, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] <ref>http://www.gov.je/ChiefMinister/JerseySignsTIEAwithNewZealand.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.ಅದಲ್ಲದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಶಗಳು ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲು ಸಮಯಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಯಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Jersey.arp.750pix.jpg|thumb|200px|right|ಜರ್ಸಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Wandernbonnenuit.jpg|thumb|200px|left| ಮೊನ್ನೆಯೆ ನ್ಯುಟ್ ನ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Jersey-islands.png|thumb|200px|right|ಜರ್ಸಿ ಆಡಳಿತದ ಕ್ಷೇತ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] {{main|Geography of Jersey}} ಜರ್ಸಿಯು ಒಂದು ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 118.2 ಚದರು ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="States"/> (65,569 ವರ್ಗೀ&nbsp;/ 46&nbsp;ಚ.ಮೀ),ಇದು ಮರು ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಉಬ್ಬು ಪ್ರದೇಶದ ವಲಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ವರ್ಗೀ ಅಥವಾ ವರ್ಜೀ ಎಂದರೆ ಜರ್ಮನಿ ಎಕರೆ ಅಳತೆ) ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಾನಲ್,ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ.ಗರಿಷ್ಟವೆಂದರೆ {{convert|12|nmi|km mi|lk=on}}ಕೊಟೆಂಟಿನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಇರುವ ನಾರ್ಮಂಡಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]],ಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ;ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಟ{{convert|87|nmi|km mi}} ದಕ್ಷಿಣದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref>ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು ಬ್ರಿಟ್ಸಿಹ್ ಐಸ್ಲೆಸ್.ನ ಭಾಗವಲ್ಲ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2006, ರ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವು "ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ವಾಯವ್ಯಯದಲ್ಲಿ 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಭಾಗದಿಂದ 140 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ."</ref> ಇದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 143 ಮೀ(469 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಹವಾಗುಣವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಂಪಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Factbook">{{cite web |title=CIA — The World Factbook — Jersey |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=2006-10-05 |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |url-status=dead }}</ref> ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ್, {{convert|11.6|C|F}} ರಷ್ಟಿದೆ.ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ಸೂರ್ಯ ರಷ್ಮಿಯು 1912 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.jerseymet.gov.je/ |title=ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಎವರೇಜಿಸ್ ಜರ್ಸಿ 1971 - 2000 |access-date=2021-08-10 |archive-date=2014-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906103726/http://www.jerseymet.gov.je/ |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲವು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಜಾರಿದ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕೊಳ್ಳಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == {{main|Economy of Jersey}} ವಿಶೇಷ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಷ್ಟಾನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿನವರ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅನುಪಾತ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮುಂದುವರೆದ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ''CIA ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಬುಕ್'' ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಜರ್ಸಿಯ GDPಯು (ಒಟ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಉತ್ಪನ್ನ),ಮತ್ತು ತಲಾದಾಯವು 2005 ರಲ್ಲಿ US$57,000,ರಷ್ಟಿದೆ.ಇಂತಹದೇ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನೆರಡು ಬರ್ಮುಡಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]], [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]], [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿ]];ವಲಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಅರ್ಥವಲಯಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು ಶೇಕಡಾ 60 ರಷ್ಟನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Factbook"/> ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕರಾವಳಿಯೋತ್ತರ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 2005 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ(ಜರ್ಸಿ)ಕಾನೂನು 2005 ನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಿವೆ.2005ಇದರಿಂದ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು <ref>{{Cite web |url=http://www.jcra.je/pdf/051101%20Competition-Jersey-Law--2005.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614080656/http://www.jcra.je/pdf/051101%20Competition-Jersey-Law--2005.pdf |url-status=dead }}</ref> ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಪೈಪೋಟಿ ಕಾನೂನುಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು(ಹಣಕಾಸು ಉದ್ಯಮವು ಇನ್ನುಳಿದ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.) ಇದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ 2006ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 729,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.(ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 3% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ)ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಸಂದರ್ಶಕರ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವು ಶೇಕಡಾ 1% ರಿಂದ £222m.ಗೇರಿದೆ.<ref>''ಜರ್ಸಿ ಟೂರಿಸಮ್ ಆನ್ಯುವಲ್ ರಿಪೊರ್ಟ್, 2006''</ref> ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸುಂಕ-ರಹಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಹೋಗು-ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲು-ಹೈನ ದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಜರ್ಸಿ ಪಶು ಸಂಪತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಸುವಿನ ತಳಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.(ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾಂಸದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲ) ಇದು ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last=Davenport |first=Philippa |title=Jersey's cash cow |publisher=''[[Financial Times]]'' |date=2006-05-20 |url=http://www.ft.com/cms/s/7a7bb3e0-e720-11da-9046-0000779e2340.html |accessdate=2006-10-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110503234430/http://www.ft.com/cms/s/7a7bb3e0-e720-11da-9046-0000779e2340.html|archivedate=2011-05-03}}</ref><ref>{{cite web |last=Witmer |first=Jason |title=CROPP contracts brings profitability to Ohio grass-based, organic dairies |publisher=The Rodale Institute |date=2004-06-11 |url=http://www.newfarm.org/features/0604/nissley/index.shtml |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2006-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061201035957/http://www.newfarm.org/features/0604/nissley/index.shtml |url-status=dead }}</ref> ಸಾವಯವ ಗುಣದ ಗೋಮಾಂಸ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮರು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಾರರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪಡೆಯುವರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ರೈತ-ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ 21ನೆಯ ಶತಮಾನ,ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಬದಿ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 2005ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 18 ರಂದು ಜರ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ ಫೇರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂಬ ದರ್ಜೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Island achieves Fairtrade status |publisher=[[BBC News]] |date=2005-02-24 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/jersey/4295551.stm |accessdate=2006-10-06}}</ref> === ತೆರಿಗೆಗಳು === ಜರ್ಸಿಯು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ,ದ ಅವಧಿವರೆಗೂ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಆಕರಿಸುವ ''ಇಂಪೊಟ್ಸ್ '' (ತೆರಿಗೆಗಳು)ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II ನೀಡಿರುವ ಪರವಾನಿಗೆಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಗವರ್ನರ್,ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಲಯದವರು 1921 ರ ವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕೈಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ನಂತರ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಗವರ್ನರ್,ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಲಯದವರಿಂದ ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಇವರು ಕೇವಲ ಲೈಸನ್ಸಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.(ಇದು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತದೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು.) ಹೀಗೆ 1928 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಇನ್ ಕಮ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲಾ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ವಿವರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ ದರ ದೊಂದಿಗೆ ಅಂದರೆ 20% ರಷ್ಟನ್ನು ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ(ವ್ಯಾಲ್ಯು ಆಡೆಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ) ವ್ಯಾಟ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಆಕರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳು UK ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ನೆರೆ-ಹೊರೆ ದೇಶಗಳ ಸಂದರ್ಶಕರ ಆಕರ್ಷಿಸಲು,ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿನಾಯತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯಾಟ್ ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಗ್ಗದರದ ಐಷಾರಾಮಿ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಡಿಯೊಗಳು,ಮಹಿಳೆಯರ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಟ್ ನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವು ದೊರೆತ ಬೆಲೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿಯು 2005 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಟ್,ಆಕರಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸೀಸ್ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ತೆರಿಗೆ (GST)ಯನ್ನು 2008 ರ ಮೇ 6 ರಂದು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ,3%.ರ ಮಾನದಂಡದ ದರದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೆಲವನ್ನು 0% ದರದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದರೆ ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. === ನಗ-ನಾಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === [[ಚಿತ್ರ:Dual currency cash machines in Jersey.jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ವೊಂದರ ಅವಳಿ ನಗದು ಯಂತ್ರಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.ಸುಮಾರು 2005 ರಿಂದ ಟ್ರೇಜರರ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅನಂತರ (ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಅಮ್ತ್ತು ಎಲೆಜೆಬೆತ್ ಬಂದರುಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] {{main|Jersey pound}} ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತದ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳವಿತರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇದು UK ನ ನಾಣ್ಯ ಟಂಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಂದರೆ,ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ನೋಟ್ಸ್,(ಕರೆನ್ಸಿ)ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ನೋಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗುರ್ನಸಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹೊರಗಡೆ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ:ಆದರೂ ಇದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಒಪ್ಪಿತ ಬಿಡುಗಡೆ'' <ref>http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200102/ldhansrd/vo011206/text/11206-28.htm</ref> ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದೊಳಗಡೆ ನೀಡಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬಹುದು.ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್-ನೀಡಿದ ಕರೆನ್ಸಿಯಂತೆ ಅದರ ಆಧಾರದಂತೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ನಾಣ್ಯಗಳ ಟಂಕಿಸುವುದು ==== ಜರ್ಸಿ ನಾಣ್ಯಗಳವಿನ್ಯಾಸದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ: * {{spaces|2}}1p ಲೆ ಹೊಕ್ ಟಾವರ್(ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆ-ಭದ್ರತೆ) * {{spaces|2}}2p ಎಲ್'ಹೆಮಿಟೇಜ್, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸೇಂಟ್. ಹೆಲಿಯರ್ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಕುರುಹಾಗಿದೆ. * {{spaces|2}}5p ಸೆಮೊರ್ ಟಾವರ್ (ಕರಾವಳಿ ಆಚೆಗಿನ ಭದ್ರತೆ) * 10p ಲಾ ಪೊಕೆಲಾಯೆ ಡೆ ಫಾಲ್ಡೊಯಿಟ್(ಚಪ್ಪಡಿ ಆಕಾರದ ಸಮಾಧಿ) * 20p ಲಾ ಕೊರ್ಬೆರೆ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ * 50p ಗ್ರೊಸ್ನೆಜ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ (ಹಾಳಾಗಿದ್ದು) ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕರೆನ್ಸಿಯು ಪೌಂಡ್ ಎನಿಸಿದೆ;ಆದರೂ ಸಹ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಲವೆಡೆ ಯುರೊವನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌಂಡ್ಸ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೂ ಪೌಂಡ್ ನೋಟ್ಸ್ ಗಳಷ್ಟು ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಜರ್ಸಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಮೊದಲು ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಇದರಉದ್ದೇಶಎಂದರೆ ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ.ಅದು ದುಂಡಗಿನ ''{{lang|la|Insula Caesarea}}'' ({{lang-en|Island of Jersey}})ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡು ಪೌಂಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mont Orgueil castle Jersey.jpg|thumb|ಮೊಂಟ್ ಒರ್ಕ್ವೆಲ್ ನ್ನು 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಮೇಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ದಾಳಿ ತಡೆಯಲು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.]] {{main|Demographics of Jersey}} ಈ ದ್ವೀಪದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೊರಗಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ,47% ರಷ್ಟು ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಜನಸಿದವರಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 88,000ರಷ್ಟಿದೆ. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಶೇಕಡಾದಷ್ಟು ಜನರು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆಯರ್,ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.ದ್ವೀಪದ ಏಕೈಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>2001 ಜನಗಣತಿ</ref> ಸುಮಾರು1821 ರಿಂದಲೂ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಂದರೆ 2001 ರ ಮಾರ್ಚ್ 11ರಂದು ಜನಗಣತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜಿನ 88,000 ಜನರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನವರು,ಸುಮಾರು 40ಶೇಕಡಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಜರ್ಸಿ/ ನಾರ್ಮನ್ ಜನಾಂಗದವರೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 40 ಶೇಕಡಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್(ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್,ವೆಲ್ಶ್ ಮತ್ತುನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್) ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೆಂದರೆ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ (ಸುಮಾರು 7%, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಡೆಯರಾನ್); ಐರಿಶ್ ಮತ್ತುಪೊಲಿಶ್ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಜನಾಂಗ ಫ್ರೆಂಚ್ಸಮೂದಾಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ರಶಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.[http://jerzzy.ru/ ]. ಜರ್ಸಿಯ ಜನರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿ ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಜರ್ಸಿ ಮಹಿಳೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಜರ್ಸಿ-ಸಂಜಾತರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ರೌನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ವಾಗಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇದನ್ನುಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೆಥೊಡಿಸಮ್ (ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯಾನಿಟಿ ಧರ್ಮ)ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇರುಗಳ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಜನಾಂಗವನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಖಾಸಗಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ: ಡೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕಾಲೇಜ್ಇದು ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ನಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಕೇವಲ ಹುಡುಗರ ಶಾಲೆ, ಅಲ್ಲ್ದೇ ಬೆಲಿವ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಶಾಲೆ)ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆಯರ್ ನಲ್ಲಿದು ಕೇವಲ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ; FCJ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯು ಸೇಂಟ್. ಸೇವಿಯರ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ ಸಹೋದರಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆನಿಸಿದೆ. === ವಲಸೆ === ವಲಸೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು UK ತನ್ನ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯು ವಲಸೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಸೂಕ್ತ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7AAC2805-37B6-4FC9-BA1A-E8F203D7949C/0/SummaryPolicy.pdf |title=gov.je - ಸಮ್ಮರಿ ಪಾಲಿಸಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407204016/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/7AAC2805-37B6-4FC9-BA1A-E8F203D7949C/0/SummaryPolicy.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸದೇ ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು EEA ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೇ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gov.je - Migration Monitoring and Regulation">{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D332538A-503A-46E6-AA91-3CB7B7B382CB/0/P252005MigrationMonitoringandRegulation.pdf |title=gov.je - ಮೈಗ್ರೇಶನ್ ಮೊನೆಟರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319021315/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D332538A-503A-46E6-AA91-3CB7B7B382CB/0/P252005MigrationMonitoringandRegulation.pdf |url-status=dead }}</ref> ವಲಸೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ''ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲದ'' ವರಿಗೆ ಅವರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಜಾಗೆ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,ಅದು ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ವಿಧಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಸಿಸುವ ಕುರಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಂದಣಿ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸದ ಸಂಬಂಧ ಒಟ್ಟಾರೆ,ಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="gov.je - Migration Monitoring and Regulation"/> ಜರ್ಸಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |title=gov.je - ಇಮಿಗ್ರೇಶನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010113620/http://www2.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Immigration/ |url-status=dead }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ವಲಸೆ ಶಾಸನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿಯು ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.(ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಜರ್ಸಿ ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200910/ldhansrd/text/100118w0003.htm ಆನ್ಸರ್ ಬೈ ಪಾರ್ಲಿಒಮೆಂಟರಿ ಅಂಡರ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್,ಹೋಮ್ ಆಫೀಸ್, (ಲಾರ್ದ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಹೆಡ್) ಇನ್ UK ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ 18 ಜನವರಿ 2010]</ref> ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಜರ್ಸಿ ನಾಗರಿಕರು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಾಗರಿಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ನಾಗರಿಕರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಿಂತ ಅವರ ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ UK ಗೆ ಹಾಕು ನಿರ್ಭಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವರೆಲ್ಲಾ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಐಸ್ಲೆ ಮಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Passports/holder+is+not+entitled+to+benefit+from+EC+Provisions.htm |title=gov.je - ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ಸ್- ನಾನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ ಈ ಪಾಸ್ ಪೊರ್ಟ್ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಕಚೇರಿ ನೀಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ನೆಲೆವಾಸಕ್ಕೆ EC ನೀಡುವ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ,ಇದರ್ಥವೇನು? |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319020905/http://www.gov.je/HomeAffairs/CusAndImm/Passports/holder%2Bis%2Bnot%2Bentitled%2Bto%2Bbenefit%2Bfrom%2BEC%2BProvisions.htm |url-status=dead }}</ref> ಯಾರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರೆ ಈ ನಿರ್ಭಂಧಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಟೀಮ್ ಶಿಪ್ಸ್ (ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ)(1823 ರಿಂದ)ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 1840,ರಿಂದ ಅಂದಾಜು 5,000 ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನರು,ಬಹುತೇಕ ಹಾಫ್-ಪೇ (ಇನ್ನರ್ಧ ಕೆಲಸ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ)ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಡಿಲಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಬಲ್ಲೆಯನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ</ref> ಈ 1848,ರ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪೊಲಿಶ್, ರಶಿಯನ್,ಹಂಗೇರಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕೀಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಜರ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. ಲುಯಿಸ್ ನೆಪೊಲಿಯನ್ ನ 1851 ರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಬಹಳಷ್ಟು ''ನಿರಾಶ್ರಿತರು'' ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಆದರೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿರಿವಂತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರಲ್ಲದೇ ಬಹುತೇಕ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಋತುಮಾನದ ಅವಲಂಬನೆ ಕೂಡಾ ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ರೆಟೆನ್ ರನ್ನು ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನರನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಿತು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೂಡಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಿಂದ ವಲಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ತರುವಾಯ 1945 ರ ವಿಮೋಚನೆ ನಂತರ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯುನೈಟೈಡ್ ಕಿಂಡಮ್ ನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮರುರಚನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕರೆಂದು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆದರೂ 1960 ವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು,ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ಇದು 60,000 ಆಗಿತ್ತು.(ಸ್ವಾಧೀನದ ವರ್ಷಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ 1960 ರಿಂದ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಂದರು. ಈಗ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಗ್ಗದ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು,(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ)ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು/ಅನುಭವಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರಕಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆಯಿತು. ಇಂತಹ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಗಾರ ನೇಮಕದ ವಿಷಯವು ಸುಮಾರಾಗಿ: [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], ಸೈಪ್ರಸ್, [[ಕೀನ್ಯಾ|ಕೀನ್ಯ್]], ಲಾಟ್ವಿಯ, [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೇರಿಯಾ]], [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೊರ್ಚಗಲ್]],ಮತ್ತು[[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{main|Culture of Jersey}} [[ಚಿತ್ರ:La Nethe Rue road sign Jersey.jpg|thumb|ಜೆರೆಯೆಸ್ ರೋಡ್ ಸೈನ್("ದಿ ಬ್ಲಾಕ್ ರೋಡ್ black road") ಸೇಂಟ್ ಒವೆನ್ ನಲ್ಲಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Victor Hugo-Exile.jpg|right|thumb|ವಿಕ್ಟರ್ ಹುಗೊ ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿ 1850 ರಲ್ಲಿ.]] ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 19ನೆಯ ಶತಮಾನ,ವರೆಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೆರಿಯಸಿಸ್ — ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ತರಹದ ನಾರ್ಮನ್ — ಭಾಷೆಯು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡು ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು.ಆದರೂ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೀವ್ರತರವಾದ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಂಡು ಬಂದು ಸದ್ಯ ಜರ್ಸಿ ಇಂದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ -ಮಾತನಾಡುವವರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜೆರಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯೂ ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಬದುಕುಳಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು;ಸುಮಾರು 2,600 ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳು (ಶೇಕಡಾ ಮೂರು)ತಮ್ಮ ಮೂಲಭಾಷೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು 10,000 (ಶೇಕಡಾ12)ಜನರು ಈ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಿರಿಯರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ,ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ,ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಮಾತನಾಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Lillie langtry.JPG|left|thumb|140px|ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಲಿಲ್ಲೆ ಲಾಂಗ್ಟ್ರಿ,ಈಕೆಯನ್ನು ಜರ್ಸಿ ಲಿಲೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.]] ಈ ಭಾಷೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನಗಳು ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಶಬ್ದಗಳಬಳಕೆಯು ಪ್ಯಾರಿಷಿಸ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳವರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯವು ಆಗಿವೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆಂಗ್ಲೀಕರಣದ ಶಬ್ದಧ್ವನಿಉಚ್ಚಾರದ ಭಾಷೆಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನವಶಿಲಾಯುಗ ಸಂದರ್ಭದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಇವು ಆರಂಭಿಕ ಕಲೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಪರೂಪವೆನ್ನುವಂತೆ ಕೆಲವು ಗೋಡೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಲೆಯ ದ್ಯೋತವಾಗಿವೆ.ಆದರೆ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನಿಸ್ಟ್ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂರ್ತಿ ಭಂಜನೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ 1780 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಣ ಕಲೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಆದರೆ ಜರ್ಸಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ (ಜೆರಿಸಿಯಸ್ )ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿತು.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ,ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ (ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೋಡಿದರೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ) ಈ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಯೋಜನೆಗೊಳ್ಳುವ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಫ್ಲಾವರ್ಸ್1902ರಿಂದಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The Jersey Battle of Flowers |publisher=Jersey Battle of Flowers Association |year=2005 |url=http://www.battleofflowers.com/thebattle/index.htm |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2006-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825021120/http://www.battleofflowers.com/thebattle/index.htm |url-status=dead }}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ ರಾಕ್ ಇನ್ ದಿ ಪಾರ್ಕ್,ಅವಂಚಿ ನೀಡುವ ಜುಲೈನಲ್ಲಿನ ಝಾಜ್ ಉತ್ಸವ ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್, ಅದಲ್ಲದೇ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದ ಜರ್ಸಿ ಐಸ್ಟೆಡ್ ಫಾಡ್ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಹಬ್ಬ-ಉತ್ಸವಗಳೆಂದರೆ ''ಲಾ ಫೆಟೆ ಡೆ ನೌ'' (ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬ)''ಲಾ ಫಾಯಿಸ್'ಸೈ ಡಿ'ಸಿಡ್ರೆ'' (ಮದ್ಯ ತೆಗೆಯುವ ಉತ್ಸವ),ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೇನ್ ವೈಮಾನಿಕ ಪ್ರದೇಶ,ಆಹಾರ ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಷ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಬ್ಬಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಬ್ರಾಂಚೇಜ್ ಜರ್ಸಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಿಲ್ಮ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜರ್ಸಿಯನ್ನು ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ,ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಸಿನೆಮಾ ತಯಾರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈದ್ವೀಪದ ಪೋಷಕ ಸೇಂಟ್ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್<ref>{{cite web |last=Falle |first=Samuel |title=Saint Helier — Saint Hélyi — Saint Hélier |publisher=[[Geraint Jennings]], [[Société Jersiaise]] |url=http://www.societe-jersiaise.org/geraint/helier/falle.html |accessdate=2006-10-15 |archive-date=2004-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041214190603/http://www.societe-jersiaise.org/geraint/helier/falle.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಸಂತ ಎನ್ನಬಹುದು. === ಮಾಧ್ಯಮಗಳು === ==== ಪ್ರಸಾರ ==== {{main|Telecommunications in Jersey}} BBC ರೇಡಿಯೊ ಜರ್ಸಿರೇಡಿಯೊ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ BBC ಸ್ಪಾಟ್ ಲೈಟ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಇದು ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರ್ನಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ಸ್ಥಳೀಯ ITV ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರ್ನಸಿ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪಡೆದರೂ ಇದು ಜರ್ಸಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನಲ್ 103 ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ದಿ ಫ್ರೆಮೊಂಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್,FM ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಫ್ರೆಮೊಂಟೊದಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಸಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ==== ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ ==== ಜರ್ಸಿಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ''ಜರ್ಸಿ ಇವನಿಂಗ್ ಪೊಸ್ಟ್'' ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತಾನು ಯುವಪಡೆಯ ಶೇಕಡಾ 73% ರಷ್ಟು ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ವಾರದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕವನ್ನು93% ರಷ್ಟು ಓದುಗರಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅದೊಂದೇ ಪ್ರಮುಖ ಮುದ್ರಣ ಮೂಲ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=At the heart of island life since 1890 |publisher=[[Jersey Evening Post]] |url=http://www.jerseyeveningpost.com/index.html |accessdate=2006-10-07 |archive-date=2005-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051025100546/http://www.jerseyeveningpost.com/index.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಜೆರೆಸಿಯಸ್ ಕಾಲಮ್ಮನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಪುರವಣಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ==== ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ==== ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿ ರೂಪಿಸುವ ''ಗ್ಯಾಲರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್'' <ref>{{Cite web |url=http://www.gallerymagazine.co.uk/ |title=ಗ್ಯಾಲರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಜರ್ಸಿ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527232743/http://www.gallerymagazine.co.uk/ |url-status=dead }}</ref>(ಮಾಸಿಕ),''ಜರ್ಸಿ ನೌ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.jerseyeveningpost.com/pub2.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101209150336/http://www.jerseyeveningpost.com/pub2.html |url-status=dead }}</ref>(ಮೂರುತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ) ಮತ್ತು''ದಿ ಜರ್ಸಿ ಲೈಫ್'' <ref>{{Cite web |url=http://www.lifemagazines.biz/ |title=ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ಸ್- ಜರ್ಸಿ, ಹಾರ್ಪೆಂಡೆನ್,ಜರ್ಸಿ ಎಸ್ಟ್ರೆಲಾ ರಾ ಲೆಟ್, ಸೇಂಟ್ ಅಲ್ಬನ್ಸ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2014-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517162055/http://lifemagazines.biz/ |url-status=dead }}</ref> (ಮಾಸಿಕ)ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ''ಲೆಸ್ ನೌವೆಲ್ಲೆಸ್ ಕ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಡು ಡಾನ್ ಬಲ್ಲೆನೆ'' <ref>{{Cite web |url=http://www.societe-jersiaise.org/langsec/chroniques.html |title=ಲೆಸ್ ನೊವೆಲ್ಲೆಸ್ ಕ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಡು ಡೊನ್ ಬಲ್ಲೆಯನ್ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080321131137/http://www.societe-jersiaise.org/langsec/chroniques.html |url-status=dead }}</ref> ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಜೆರಿಸಿಯಸ್ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ==== ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್ ==== ಜರ್ಸಿ ಲೈವ್ ಒಂದು ಇಂಡೆಯ್/ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ದಿ ರಾಯಲ್ ಜರ್ಸಿ ಶೊಗ್ರೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಪ್ಯಾರಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತನ್ನ ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಿಂದ ಹೊರಗಡೆಯ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.2006 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 27%ರಷ್ಟು ಜನರು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ==== ಚಲನಚಿತ್ರ ==== ಸುಮಾರು 1909ರಲ್ಲಿ ಟಿ.ಜೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನ ರಾಯಲ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅದು 1923ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಅವರ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು.(ನಂತರ 1977 ರಲ್ಲಿ ಒಡೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು) ಮೊದಲ ಟಾಕಿಂಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್''ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಅಲಿಬಿ'' ಯನ್ನು,1929ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನ ಪಿಕ್ಚರ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು, ವೆಸ್ಟ್ ನ ಸಿನೆಮಾ ಕೇಫ್ ಬ್ಲೆವ್ ನಲ್ಲಿ 1947 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೃಹತ್ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಫೊರಮ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು 1935ರಲ್ಲಿ — ಜರ್ಮನ್ ಸ್ವಾಧೀನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ರ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿಒಡಿಯಾನ್ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು 1952 ರ ಜೂನ್ 2ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನೇ 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫೊರಮ್ ಸಿನೆಮಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮಾಲಿಕರು ಸಿನೆವರ್ಲ್ಡ್ ಸಿನೆಮಾ ಗ್ರುಪ್ ನೊಡನೆ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200ರಲ್ಲಿ,10 ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಫೊರಮ್ 2008 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1997{{Citation needed|date=February 2007}}ರಿಂದ,ಕೆವಿನ್ ಲೆವಿಸ್(ಈ ಹಿಂದೆ ಸಿನೆ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ನಿವ್ ಫೊರಮ್ ಆಗಿತ್ತು) ಇದು ಜರ್ಸಿ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಅಯೋಜಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಟ ತರಗತಿಯ 35 ಎಂಎಂ ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈ 2006ರ ಉತ್ಸವವು ಸೇಂಟ್ ಸೇವಿಯರ್ ನ ಹೌವಾರ್ಡ್ ಡೇವಿಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟ್ 2006 ರ 12-18 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ 2008ರಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ''ಬ್ರಾಂಚೇಜ್'' ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಏರ್ಪಾಡಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.branchagefestival.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2011-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915034127/http://www.branchagefestival.com/ |url-status=dead }}</ref> ಆಗಷ್ಟ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಒಡಿಯೊನ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ ಮಳಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು. === ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Jersey wonders.jpg|thumb|ಜರ್ಸಿ ವಂಡರ್ಸ್ ಎಂಬ ಈ ಮೆರ್ವೆಲ್ಸ್ ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಗಳು ಹಲವರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ತಿಂಡಿಗಳು,ನಾದಿದ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಿಂಡಿ ಜನಪ್ರಿಯ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಾಕವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಬಳಕೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.]] ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ: ಮುಸೆಲ್ಗಳು (ಇವುಗಳನ್ನು''ಮೌಲೆಸ್'' (ಆಮೆಗಳು)ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.), ಒಯೆಸ್ಟೆರ್ಗಳು,(ಹಸಿರು ಮೀನು) ಲಿಬ್ಸ್ಟೆರ್ ಮತ್ತು ಏಡಿಗಳು — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾರುವ ಏಡಿಗಳು — ಒರ್ಮರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕೊಂಗರ್.ಇವೆಲ್ಲವು ಮೃದ್ವಂಗಿ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮೀನುಗಳ ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಜರ್ಸಿ [[ಹಾಲು]] ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದುದು, ಕೆನೆ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ''(ನೋಡಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಲು )'' ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧರಿತ ಘಟಕಗಳಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯ ಮಿಠಾಯಿ, ಇದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚಾಕಲೇಟ್ ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ರಾಯಲ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನೂತನ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ತಳಿಯಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪವು ಚಿಪ್ಸ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ)ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.(ಇಳಿಜಾರು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೊಲಗಳಿವೆ). ಇದನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ವ್ರೆಕ್ ಎಂಬ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ರುಚಿಕರ ಆಹರವಾಗಿದೆ.ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆ ಜೊತೆ ಕರಿದು ಅಥವಾ ಬೆಣ್ಣೆ ಜೊತೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ತಾಜಾ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸೇಬು]] ಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಇಳುವರಿಯಾಗಿದೆ. ''ಬೌರ್ಡೊಲೆಟ್ಸ್'' ಸೇಬುಗಳ ಕಣಜವೆನಿಸಿದೆ.ಇದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಕಣಕ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಇದನ್ನು ಕಪ್ಪು ಬೆಣ್ಣೆ (''ಲೆ ನೆಯರ್ ಬೆರರ್'' ), ಅಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಾಸ್ ನಂತಹ ಇದು ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಬು ಗಾಣ ವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದರೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮರುಜೀವ ಕೊಟ್ಟು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೇಬಿನಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ಹೂಕೋಸ್ ರೊಟ್ಟಿ,ಜರ್ಸಿ ವಿಸ್ಮಯಗಳೆಂದರೆ (''ಲೆಸ್ ಮೆರೆವೆಲೆಸ್'' ), ಫ್ಲಿಟ್ಟೊಸ್ಸ್, ಬೀನ್ ಗಟ್ಟಿ ಸಾಗು(''ಲೆಸ್ ಪೋಅಸ್ ಆವು ಫೊಯೆ '' ),ನೆಟ್ಟೆಲ್ (''ಆರ್ಟೆಕ್ಕಿ'' ) ಸೂಪ್, ವ್ರೆಕ್ ಬನ್ ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === {{main|Sport in Jersey}} ಜರ್ಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವೀಪ ಕ್ರೀಡೆಗಳ,ಲ್ಲಿ ಪಾಳ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ ಅಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಾರದು.ಯಾವಾಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಅದು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೋಮ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ವಹಿಸಲಾರದು.ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ಭಂಧಗಳಿವೆ. ಜರ್ಸಿಯು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ|ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] (ICC)ನ ಅಂಗ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಇಂಟರ್-ಇನ್ಸುಲರ್ ಮ್ಯಾಚ್ ನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದವರೊಂದಿಗೆ ಆಡುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡವು ವಲ್ಡ್ ಡಿವಿಜನ್ 4,ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ.ಇದು [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ತಾಂಜೇನಿಯಾ]] ದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008,ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವರ್ಲ್ಡ್ ಡಿವಿಜನ್ 5 ರಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಗುರ್ನಸಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಡಿವಿಜನ್ 2 ರಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದೆ. ಯುವ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಡಿವಿಜನ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], ದಿ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಗುರ್ನಸಿ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾಗಿ ಆಡಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ 6 ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಕುದರೆ ರೇಸ್,ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ ರೇಸ್ಕೋರ್ಸ್ ಇದು ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಗ್ರೊಸ್ನೆಜ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಹತ್ತಿರದ ಸೇಂಟ್.ಒವೆಯನ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಕಾಂಬಿನೇಶನ್ ಉತ್ತಮ 9 ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ 2006/07 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳಾದರು,ರಾಸ್ ಕಿಕ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡಿದ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ ವಾರ್ಷಿಕ ಮುರುಟ್ಟಿಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಒಳಾಂಗಣದ ಈಜುಕೊಳಗಳಿವೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಈಜು,ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎಲೆಜೆಬೆತ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ಹಾರ್ಬರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ;ಇದು ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ದ್ವೀಪದ-ಸುತ್ತ ಈಜುವ ಸವಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಈಜುಗಾರರ ಸಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ದಿ ರಾಯಲ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಯಕ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಯುವ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಾಲ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟಗಾರರು, ದಿ ಒಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು 7 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿ ವರ್ಡೊನ್ 6 ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆಟೆಡ್ ರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಟೆಡ್ ಒಂದು ಬಾರಿ US ಒಪನ್ನನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಹ್ಯಾರಿಯ ಸಹೋದರ ಟ್ಯೊಮ್ ವರ್ದೊನ್ ಕೂಡ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಇರದ ಒಂದು ಸ್ಕೇಟ್ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ಜರ್ಸಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರಾಜ್ಯ ಶಾಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ;(ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿವೇಚನೆಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.)ಅದಲ್ಲದೇ ಅದು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ತೃಪ್ತ ಸೌಲಭ್ಯದ ಶಾಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅರೆಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಇಲ್ಲವೇ ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ದತಿಯಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ,ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅರೆಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರನೆಯ ರಚನೆ ಎನಿಸಿದೆ.ಇದು ಹಲವಾರು ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ,ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಿ ಮೌತ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಡಿಗ್ರಿ,ಹಣಕಾಸುಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು BSc ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಇವರೆಡೂ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪ್ಲಿಮೌತ್ ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಗೀಕಾರಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿ ಬ್ಯುಸಿನೆ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ ಅದು ಡಿಗ್ರೀ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಿದೆ. ದಿ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಜರ್ಸಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.(ಆದರೆ ಅವರು UK ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶುಲ್ಕ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.) ಶಿಕ್ಷಣ,ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಮೊದಲ ಪದವಿವರೆಗಿನ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಪರಿಸರ == ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವದ ಮೇರೆಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪರಿಸರೀಯ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ [http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/ReportsPubs/ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು(SSI): ಲೆಸ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಸ್ವ್, ಲೆಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕಚೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಾ ಲ್ಯಾಂಡೆ ಡು ಒಯಿಎಸ್ಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮುದ್ರ ಏರಿಳಿತದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ರಾಮ್ಸರ್ ಸೈಟ್ (ಕ್ಷೇತ್ರ) ಎಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜರ್ಸಿಯು ಡುರೆಲ್ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿದೆ. (ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಜರ್ಸಿ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಾಹಲಯದ ಉದ್ಯಾನ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲೇಖಕ,ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರಿಯ,ಪ್ರಾಣಿರಕ್ಷಕ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಡುರೆಲ್ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. === ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ === ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/Countryside/Research+and+Monitoring/Species+Based+Research+Projects/The+Jersey+Mammal+Survey.htm |title=ಸ್ಪಿಸಿಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್- ದಿ ಜರ್ಸಿ ಮಮ್ಮಲ್ ಸರ್ವೆ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319015634/http://www.gov.je/PlanningEnvironment/Environment/Countryside/Research%2Band%2BMonitoring/Species%2BBased%2BResearch%2BProjects/The%2BJersey%2BMammal%2BSurvey.htm |url-status=dead }}</ref>: ಅಡವಿ ಇಲಿ (''ಅಪೊಡೆಮಸ್ ಸೆಲ್ವೆಟಿಕಸ್'' ), ಜರ್ಸಿಯ ದಂಶಕ (ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ) (''ಮಯೊಡೆಸ್ ಗ್ಲೆಯೊರಸ್ ಸೀಜರಿಯಸ್'' ),ಇದು ಕಡಿಮೆ ಬಿಳಿ ದಂತಗಳುಳ್ಳ -(''ಕ್ರೊಸಿಡುರಾ ಸೌವೆಲೆನ್ಸ್ '' ) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಹಿಂಸಕ ಪ್ರಾಣಿ(''ಸೊರೆಕ್ಸ್ ಕೊರ್ನೊನಾಟಸ್ '' ). ಮೂರು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆವಾಸಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ: ಮೊಲ (ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಸಲಾಗಿದೆ.), ಕೆಂಪು ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳು ಹಂದಿ (ಇವೆರಡನ್ನು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ). ತುಪ್ಪಳುಳ್ಳ ಮುಂಗಸಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ (''ಮಸ್ಟೆಲಾ ಎರ್ಮೆನಿಯಾ'' ) ಸುಮಾರು 1976 ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಸಿಯಿಂದ ಅಳಿದು ಹೋಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಹಲ್ಲಿ (ಲ್ಯಾಸೆರ್ಟಾ ಬಿಲ್ಲಿನೆಟು) ಇದು ಹಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಪ್ರಾಣಿ ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬ್ರಿಟ್ಶ್ ಐಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದೇ ಅದಕ್ಕೆ ನೆಲೆವಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49FE3DB3-8518-4818-A513-A100793C929C/0/BiodiversityActionPlansII.pdf |title=ಜೈವಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407204542/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49FE3DB3-8518-4818-A513-A100793C929C/0/BiodiversityActionPlansII.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಬೂರ್ಜ್ವ ಜಾತಿಯ ಮರಗಳೆಂದರೆ(''ಅಲ್ನಸ್ ಗ್ಲುಟಿನೊಸಾ'' ),ಸಿಲ್ವರ್ ಬರ್ಚ್(''ಬೆಟುಲಾ ಪೆಂಡುಲಾ'' ), ಸ್ವೀಟ್ ಚೆಸ್ ನೆಟ್(''ಕ್ಯಾಸ್ಟಾನಿಯಾ ಸಟಿವಾ'' ),ಹಾಜೆಲ್(''ಕೊರಿಲಸ್ ಅವೆಲಾನಾ'' ),ಹಾಥ್ರೊನ್(''ಕ್ರಾಟೆಗಸ್ ಮೊನೊಗ್ಯಾನಾ'' ),ಬೀಚ್(''ಫಾಗಸ್ ಸಿಲ್ವೆಟಿಕಾ'' ),ಆಶ್(''ಫ್ರಾಕ್ಶ್ನಸ್ ಎಕ್ಸೆಲೆಸೊಯೊತರ್'' ),ಆಸ್ಪೆನ್(''ಪಾಪುಲಸ್ ಟ್ರೆಮುಲಾ'' ),ವೈಲ್ಡ್ ಚೆರಿ(''ಪ್ರುನುಸ್ ಅವಿಯಮ್'' )ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಥ್ರೊನ್(''ಪ್ರಿನುಸ್ ಸ್ಪೈನೊಸಾ'' ),ಹೊಲ್ಮ್ ಓಕ್(''ಕ್ವಿಕಸ್ ಐಲೆಕ್ಸ್'' ),ಓಕ್(''ಕ್ವೆರ್ಕಸ್ ರೊಬುರ್'' ),ಸಾಲ್ಲೊ(''ಸಾಲಿಕ್ಸ್ ಸಿನೆರಿಯಾ'' ),ಎಲ್ಡರ್(''ಸಾಂಬುಕಸ್ ನಿಗರಾ'' ), ಎಲ್ಮ್(''ಉಲ್ಮಸ್'' spp.), ಮತ್ತು ಮೆಡ್ಲರ್(''ಮೆಸ್ಪಿಲಸ್ ಜರ್ಮನಿಕಾ'' ). ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವೆಂದರೆ, ಕ್ಯೇಬೇ ಜಾ ಪಾಮ್(''ಕೊರ್ಡಿಲೈನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಸ್'' ) ಇದು ಕೋಸು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>''ಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಜರ್ಸಿ'', ದಿ ಜರ್ಸಿ ಅಸೊಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಮೆನ್ ಆಫ್ ದಿ ಟ್ರೀಸ್, ಜರ್ಸಿ1997, ISBN 0-9530979-0-0</ref> ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯವು <ref>{{Cite web |url=http://www.jersey.com/English/sightsandactivities/activities/fishing/AtoZFish/Pages/default.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124003331/http://jersey.com/english/sightsandactivities/activities/fishing/atozfish/pages/default.aspx |url-status=dead }}</ref> ಒರ್ಮರ್,ಕೊಂಗರ್,ಬಾಸ್,ಉಂಡುಲೇಟ್ ರೆ, ಗ್ರೆಯ್ ಮುಲೆಟ್,ಬಲ್ಲನ್ ವಾರ್ಸೆ ಮತ್ತುಗಾರ್ಫಿಶ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಸ್ತನಿಗಳೆಂದರೆ ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ಡ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49F2D9D7-2E1A-4958-9446-F3ADC2672868/0/Keithspaper.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319021443/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/49F2D9D7-2E1A-4958-9446-F3ADC2672868/0/Keithspaper.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತುಗ್ರೆಯ್ ಸೀಲ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/NR/rdonlyres/27F0C1B6-73B4-4B51-A743-7000AEEAC404/0/CZMTPMarineBiodiversityOct05.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319023500/http://www.gov.je/NR/rdonlyres/27F0C1B6-73B4-4B51-A743-7000AEEAC404/0/CZMTPMarineBiodiversityOct05.pdf |url-status=dead }}</ref> == ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು == ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಸಿಯ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/PublicOrderJusticeRights/EmergencyServices/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2016-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319020149/http://www.gov.je/PublicOrderJusticeRights/EmergencyServices/ |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಪೊಲೀಸ್ ಅಗತ್ಯ ಬಿದ್ದರೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಅಂಬ್ಯುಲನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/Health/hospital_services/specialities/ambulance/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080807164056/http://www.gov.je/Health/hospital_services/specialities/ambulance/ |url-status=dead }}</ref>,ಜರ್ಸಿ ಫೈಯರ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯು ಸರ್ವಿಸ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.gov.je/HomeAffairs/Fire/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-12 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512030713/http://www.gov.je/HomeAffairs/Fire/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜರ್ಸಿ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಕ ಪಡೆ<ref>http://www.jersey-harbours.com/Jersey%20Coastguard%20and%20Sea%20Rescue%20Centre.html</ref> ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ದಿ ಜರ್ಸಿ ಫೈಯರ್ ಅಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯು ಸರ್ವಿಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೈಫ್ ಬೋಟ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಕರಾವಳಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸರ್ಚ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆವರಿಸಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನ್ರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ <ref>http://www.ci-airsearch.com/</ref>. ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳವನ್ನು 1938ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.1901ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲಿಯರ್ ಫೈಯರ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ನ್ನು ಅದು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಜೀವರಕ್ಷಕ ದೋಣಿ ಸೇವೆಯು ಸುಸಜ್ಜಿತಗೊಂಡಿದ್ದು,ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಪಡೆದದ್ದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ,ಅದು ಕೈಗೂಡಿದ್ದು; 1830 ರಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ದಿ RNLI ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜೀವರಕ್ಷಕ ದೋಣಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು 1884 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>http://www.rnli.org.uk/rnli_near_you/southwest/stations/StHelierJerseyCI/history</ref> ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{main|Outline of Jersey}} {{columns |col1width=200px |col1 = * [[Bergerac (TV series)]] * [[Dodo Club]] * [[Jersey Airport]] * [[Jersey cattle]] * [[Jersey Live]] * [[Jersey Post]] * [[Jersey Telecom]] * [[Jersey Zoological Park]] |col2width=340px |col2 = * [[Living Legend (attraction)|Living Legend]] * [[Roman Catholicism in Jersey]] * [[Transport in Jersey]] * [[Victoria College, Jersey]] * [[Haut de la Garenne]] }} == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} === ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ === * ''ಜರ್ಸಿ ಥ್ರೊ ದಿ ಸೆಂಚುರೀಸ್ '', ಲೆಸ್ಲಿ ಸೈನೆಲ್, ಜರ್ಸಿ 1984, ISBN 0-86120-003-9 == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{Refbegin|2}} * ಬಲ್ಲೆನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಮಾರ್ಗುರೈಟ್ ಸ್ವಿಯೆಟ್ ಅಂಡ್ ಜೊನ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್(1998) ISBN 1-86077-065-7 * ಎ ಬಯಾಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಜಿ.ಆರ್. ಬಲ್ಲೆನೆ ;ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿ ಆಫ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸಂ. 2: ದಿ ಬೈಲಿವಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ಬೈಜಾಕ್ವೆಟಾ ಹಾವ್ಕ್ಸ್ (1939) * ದಿ ಪ್ರಿಹಿಸ್ಟಾರಿಕಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುರೊಪ್ ಟು ದಿ ಮೈಸಿಇಯನ್ ಏಜ್, 1940, C. F. C. ಹವ್ಕೆಸ್ * ಜರ್ಸಿ ಇನ್ ಪ್ರಿಹಿಸ್ಟ್ರಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, 1987 * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಹೀದರ್ ಸೆಬೈರ್, 2005. * ಡೊಲ್ಮೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ: ಎ ಗೈಡ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಹಿಬ್ಸ್ (1988). * ಎ ಗೈಡ್ ಟು ಡೊಲ್ಮೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ, ಪೀಟರ್ ಹಂಟ್, ಸೊಸೈಟೀ ಜೆರ್ಸ್ಸೆಸ್, 1998. * ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು : ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ನಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ನೀ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, 1993 * ಹೊಗ್ಯು ಬೆಯಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, ವಾರ್ ವಿಕ್ ರೊಡ್ ವೆಲ್, ಒಲಗಾ ಫಿಂಚ್, 1999 * ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಆನ್ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಗೈಡ್, ಡೇವಿಡ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, 1981 * ದಿ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಪೀತರ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, 1986 ;ಪಶು ವನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಜರ್ಸಿ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ1833-1933. ಕಂಪೈಲ್ಡ್ ಫ್ರಾಮ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್, ಬೈ ಎಚ್.ಜಿ. ಶೆಪರ್ಡ್, ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಎರಿಕ್ ಜೆ. ಬಾಸ್ಟನ್. ಜರ್ಸಿ ಕ್ಯಾಟಲ್, 1954 ;ಧರ್ಮ * ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ಟುಡೊರ್ ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್, ಎ.ಜೆ. ಈಗಲ್ ಸ್ಟನ್ಮ್ * ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಗುರ್ನಸಿ, ಡಿ.ಎಂ. ಒಗೆಯರ್ * ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಶ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬೈಟ್ರೇನಿಸಮ್ ಇನ್ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್: ದಿ ಕೌಟೆನ್ಸಿಸ್ ಕನೆಕ್ಷನ್, ಸಿ.ಎಸ್.ಎಲ್. ಡೇವಿಸ್ * ಧರ್ಮ, ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಜಿ.ಆರ್ ಬಲ್ಲೆನೆ: ದಿ ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಇನ್ ಜರ್ಸಿ, ಬೈ ಜೆ. ಸ್ಟೇಂಟ್ ಜಾನ್ ನಿಕೊಲ್ಲೆ, ದಿ ಪೈಲೆಟ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ * ಜರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು: ದಿ ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಆಫ್ ಚೇಂಜ್ ಒವರ್ ಟು ಸೆಂಚುರೀಸ್, ಜೆ. ಸ್ಟೇಂಟ್ ಜಾನ್ ನಿಕೊಲ್ಲೆ * ದಿ ಕ್ರೊನಿಕ್ವ್ಸ್ ಡೆ ಜರ್ಸಿ ಇನ್ ದಿ ಲೈಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಡಾಕುಮೆಂಟ್ಸ್, BSJ, AJ ಇಗೆಲೆಸ್ಟನ್ * ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಮಾಬೊನ್ ಮತ್ತು, BSJ, ಜೊನ್ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Jersey}} * [http://www.guernsey-society.org.uk/donkipedia/index.php5?title=Jerripedia ಜೆರ್ರಿಪಿಡಿಯಾ, ದಿ ವಿಕಿ ಡಿವೋಟೆಡ್ ಟು ಜರ್ಸಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಗೆನೊಲಾಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100827104310/http://www.guernsey-society.org.uk/donkipedia/index.php5?title=Jerripedia |date=2010-08-27 }} * [http://www.gov.je/ ಜರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳು] * [http://www.jersey.com/ ಜರ್ಸಿ ಟೂರಿಸಮ್ (ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ)] * [http://www.bbc.co.uk/jersey BBC ಜರ್ಸಿ] * [http://jersey.isle-news.com/ ಐಸ್ಲೆ ನಿವ್ಸ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204231727/http://jersey.isle-news.com/ |date=2013-12-04 }} * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html Jersey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226073715/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/je.html |date=2018-12-26 }} in ''The World Factbook'' * [http://jersey.typepad.com/ ಜರ್ಸಿ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111113092323/http://jersey.typepad.com/ |date=2011-11-13 }} * [http://www.aboutjersey.net/ ಜರ್ಸಿ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ವಿಜಿಟರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081101155103/http://www.aboutjersey.net/ |date=2008-11-01 }} * [http://www.ifcfeed.com/jersey ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927230822/http://www.ifcfeed.com/jersey/ |date=2010-09-27 }} - ಲೋಕಲ್ ಬಿಸ್ಜಿನೆಸ್ ನಿವ್ಸ್ * [http://www.jerseylaw.je/ ಜರ್ಸಿ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್ (JLIB)] * [http://www.societe-jersiaise.org/geraint/jerriais/paraisse.html ಲೆಸ್ ಪಾರಾಸೆಸ್ ಡಿ ಜೀರೆ ಎನ್ ಜೆರ್ರೈಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080415024835/http://www.societe-jersiaise.org/geraint/jerriais/paraisse.html |date=2008-04-15 }} ''(ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಷಿಸ್, ಕೋಟ್-ಆಫ್-ಆರ್ಮಸ್, ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ )'' * [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?formtype=address&amp;searchtype=address&amp;country=GB&amp;addtohistory=&amp;address=&amp;city=jersey&amp;zipcode= ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ] * [http://www.societe-jersiaise.org/ ಸೊಸೈಟೆ ಜೆರ್ಸೈಸೆ ] * [http://www.thisisjersey.com/ ದಿಸ್ ಈಸ್ ಜರ್ಸಿ (ಲೊಕಲ್ ಪೊರ್ಟಲ್ )] * [http://www.aboutjersey.co.uk/ ಅಬೌಟ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127141714/http://www.aboutjersey.co.uk/ |date=2010-01-27 }} ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ * [http://www.vrchannelislands.com/jersey-virtual-tour/jersey-map.html ವರ್ಚ್ಯುವಲ್ ಟೂರ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾನಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಜರ್ಸಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028201227/http://www.vrchannelislands.com/jersey-virtual-tour/jersey-map.html |date=2008-10-28 }} * [http://www.funkypuffin.com/weather/timelapse/ ಜರ್ಸಿ ವೆದರ್ ಟೈಮ್ ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ವಿಡಿಯೊಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612212234/http://www.funkypuffin.com/weather/timelapse |date=2010-06-12 }} * {{wikivoyage|Jersey}} {{Template group |title = Articles Related to Jersey |list = {{Template group |title=[[ಚಿತ್ರ:Gnome-globe.svg|25px]]{{nbsp}}Geographic locale |list = '''Lat. <small>and</small> Long. {{coord|49|11|24|N|2|6|36|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(Saint Helier)</span>''' {{Channel Islands}} {{British Isles}} }} {{Template group |title = International membership |list = {{British dependencies}} {{Non-sovereign territories of Europe|state=collapsed|spell=ise/xion}} }} {{English official language clickable map}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಸಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ac0cjc4amvtlvucp80gk1iunfexlgev 0 26873 1376339 1350592 2026-07-05T04:11:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376339 wikitext text/x-wiki ಈ '''ದಿಶಾಧ್ವನಿಕ ಶಬ್ದಚಿತ್ರಣ''' ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಅಥವಾ [[ಧ್ವನಿ|ಧ್ವನಿಯ]] ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕ್ರಿಯೆಯೆನಿಸಿದೆ.ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಡಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಗಳಿಂದ ಶಬ್ದದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಲಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸುಸಾಂಗತ್ಯ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು (ಲೌಡ್ ಸ್ಪೀಕರ್)ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ವಿವಿಧೆಡೆಯಿಂದ ಈ ಸಮ್ಮೀತಿಯ ಶಬ್ದಚಿತ್ರಣವು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವೇ ಸ್ಟೀರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಅಥವಾ "ಮೊನೊ" ಪೂರಕ ಧ್ವನಿತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.ಈ ಆಡಿಯೊ ಒಂದು ವಾಹಕ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಧ್ವನಿಯ ವಲಯದ (ಈ ಪುರಾತನ ದೃಶ್ಯ ವಲಯದ ವಿಜಿವಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.) ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ನ್ನು ಎಫ್ ಎಂ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ (DAB)ಗಳಲ್ಲಿಯಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಿರಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಎಂಜನೀಯರ್ ಪರಿಣತರು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಎರಡು ದಿಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರ ಆಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಾದ ಮೂಲ ಬ್ರಾಡ್ವೆ ಕಾಸ್ಟ್ ನ ''ಒಕ್ಲಾಹೊಮಾ'' !ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದೇ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗ (1943) ''ಕಾರೌಸೆಲ್ '' (1945) ಅಲ್ಲದೇ ''ಸೌತ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್'' (1949)ಇವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ "ಮೋಸ"ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವೆನ್ನುವಂತಾಗಿತ್ತು.ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊಗಳನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿಂದಲೇ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಭಾಸ ಉಂಟಾಗುತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ಟೆಲೆಫೊನಿಕ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಡೆರ್ ಅವರು 1881 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುನರ್ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಈ BBC ಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೇಡಿಯೊದ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1925 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ನಂತರ 1930 ರಲ್ಲಿ EMI ನ ಅಲನ್ ಬ್ಲುಮ್ಲೆಯಿನ್ ಅವರು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್,ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸರ್ವದಿಕ್ಕು ಶಬ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಪಡೆದರು.<ref>{{cite web | title = Alan Blumlein—The Man who Invented Stereo | url = http://www.abbeyroad.co.uk/news/story/?newsid=22 | publisher = AbbeyRoad | accessdate = 2009-05-18 | quote = In his short life, Blumlein devised over 120 patents and is considered one of the most significant engineers of his time. }}</ref> ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ ರೊಟೀರೀಸ್ ನ ಹಾರ್ವೆ ಫ್ಲೆಚರ್ ಅವರು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮರುಪ್ರಸಾರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಮರ್ಸಿಯಲ್ ಮೊಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಅಂದರೆ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ]]ಯ ''ಫಾಂಟಾಸಿಯಾ'' ವನ್ನು (1940)ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ 1950-ರ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಗೆ ವಿವಿಧಚಾನಲ್ ಧ್ವನಿ ಅಳವಡಿಕೆಯು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಲಿಯುಡ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಐವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪಿಕ್ಚರ್ 1955 ರಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಹಿನಿಯ ಧ್ವನಿ ; ಅದೇ ರೀತಿ, ಐವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು 1956 ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಗೊಂಡಿದ್ದರು.</ref> ರೆಮಿಂಗ್ಟನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ 1953 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಇದರ ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಫೊನೊಗ್ರಾಫ್ ಡಿಸ್ಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ 1958 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. U.S.ನ ಫೆಡೆರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಮೀಶನ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಎಫ್ ಎಂ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ 1961 ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಎಫ್ ಎಂ ರೇಡಿಯೊಗಳಿಗಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷ ಲೈಸನ್ಸ್ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ನಂತರ 1984 ರಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಚಾನಲೆ ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು FCCಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಯುನೈಟೈಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಗುಣದರ್ಜೆ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರಸಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ==ವಿವರಣೆ== ಈ ಪದ ''ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್'' ನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ "στερεός" ನ (''ಸ್ಟಿರೊಸ್'' ),"ಗಟ್ಟಿ, ಘನ"<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dstereo%2Fs στερεός], ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಏ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಾನ್, ಪೆರ್ಸಯುಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ</ref> + "φωνή"(''ಫೊನ್'' ),"ಶಬ್ದ, ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಿ, "<ref>[4] ^ μαίνομαι, ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ರಿಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಎ ಗ್ರಿಕ್- ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್, ಆನ್ ಪ್ರೆಶರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು 1927 ರಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್,ತನ್ನ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ"ಸೇರಿಸಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಸ್ಕೊಪಿಕ್"ನೊಂದಿಗೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದಿತು. '''ಸ್ಟಿರಿಯೊ ''' ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಪುನರ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ '''ಸ್ಟಿರಿಯೊ ''' ಅಥವಾ '''ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿ ''' ಅಂದರೆ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣದ ಮರುಮುದ್ರಣ ಇದು ಸ್ಟಿರಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಶನ್ ನನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಮುದ್ರಣ ದಾಖಲೆಯೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ವಿಧಾನವು ಎಷ್ಟೇ ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸರೌಂಡ್ ಸೌಂಡ್ 5.1-ಅಲ್ಲದೇ 6.1 ಚಾನಲ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನಲೆಯ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಶಬ್ದ ಗ್ರಹಣವನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್]] ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದನ್ನು "ಸ್ಟಿರಿಯೊ" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲ ಗುರುತಿಸಿ ಅದರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಲು ಸಂಭಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಿಸಿದ ಈ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಇವೆರಡರಲ್ಲಿನ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗ್ರಹಣದ ಅವಧಿಯು ಶಬ್ದದ ಒತ್ತಡ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತೃ ತನ್ನ ಕೇಳುವ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಅದರ ಶಬ್ದ ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಡೆದು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಡೆಯಿಂದ ತ್ರೀಕೋನೀಯ ಧ್ವನಿಯ ಜಾಗೆಯನ್ನು ಆತ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಒಂದೇ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗದು.ಆದರೆ ಅದರ ಶ್ರೇಣಿ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆನಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಮುದ್ರಣಗಳು ತರಂಗಾಂತರದ ಮುಂಚೂಣಿಯನ್ನು ಅದರ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಅಲೆಗಳ ಹರಿಯು ಹಂತದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಬ್ದದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನಾಶದ ಮುಖಾಮುಖಿಯು ಎರಡೂ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಪೀಕರ್ ಬಳಸಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನ ವನ್ನು ಹಂತ ರದ್ದತಿಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ವಿಧಾನಗಳು== ===X-Y ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ತೀವ್ರತೆಯ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿ === [[File:XY stereo.svg|thumb|right|upright=.6|X-Y ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್.]] ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು 90° ಮತ್ತು 135°ಡಿಗ್ರಿ ಮಧ್ಯ ಒಂದೊಕ್ಕೊಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಕೋನೀಯ ರೀತಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.(ದಿ [http://www.rycote.com/images/uploads/The_Stereophonic_Zoom.pdf "ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಝೂಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110531142452/http://www.rycote.com/images/uploads/The_Stereophonic_Zoom.pdf |date=2011-05-31 }}" ಮೈಕೆಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ) ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಒತ್ತಡಗಳ ಈ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂತರವು 18&nbsp;dB (16 ರಿಂದ 20&nbsp;dB)ಯ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಕೇಳಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇವುಗಳ ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದ ತಲುಪುವ ಅವಧಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ -ಹಂತದ ಗುರುತಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿ ಗ್ರಹಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು X-Y ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ A-B ಸ್ಥಾಪನೆ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮೂಲವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವಾಹಕದ ಸುರಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ-ಎಂಟು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ಅವು ±45° ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣದ ಮೂಲದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ ಜೋಡಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿದಾಗ ಅದು ಬಹುತೇಕ "ಪೂರ್ಣಲೇಖೀ"ಅಥವಾ ಹಾಲೊಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗುತ್ತದೆ. (ಇದರೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿ ತರಂಗದ ತೀವ್ರತೆ)ನೋಡಿ. ===A-B ತಾಂತ್ರಿಕತೆ:ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಯ ತಲುಪುವ ಅವಧಿ === [[File:AB Stereo.svg|thumb|right|upright=1.3| A-B ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್.]] ಇದು ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುಖಾಂತರ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ಹಂತ (ಧ್ವನಿವರ್ಧಕತೆ)ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮೂಲ(ಗಳ)ದ ನಿಕಟತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಒಂದು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60ಸೆಂಮೀ (23 1/2 ಇಂಚ್ ಗಳು)ಅದರ ಅವಧಿ ವಿಳಂಬತೆ (ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಯ ಅಂತರ)ಅಂದರೆ ಮೊದಲ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗೆ ಅದು ತಲುಪುವ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಅದರ ಬದಿಯಿಂದ ಬರುವ ಧ್ವನಿ ತರಂಗವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು1.5ಮಿಸೆಂ (1ರಿಂದ2 ಮಿಸೆಂ)ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಅದರ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು 70 ಸೆಂಮೀ (27 1/2 ಇಂಚ್ ಗಳು)ಈ ಅಂತರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ORTF ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಕಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಂತವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಿತ ಏಕ ಧ್ವನಿ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ===M/S ತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಮಧ್ಯ/ಬದಿಯ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫ್ರಾಫಿ=== [[File:MS stereo.svg|thumb|upright=1.3|ಮಿಡ್-ಸೈಡ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್.]] ಈ ಸಮಾನಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಎರಡು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಬದಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ 90°ಕೋನೀಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಮೂಲವನ್ನು ಎದುರಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೂ ಹೃದಯಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಅಲನ್ ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ನೇರ ಧ್ವನಿ ತರಂಗ ಹಿಡಿದು ಇಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಗೆಗಿನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಬದಿಯ ಚಾನಲ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನದಂಡದ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ:ಎಡ=ಮಧ್ಯ+ಬದಿ; ಬಲ=ಮಧ್ಯ-ಬದಿ (ಅಂದರೆ ಧ್ವನಿ ಹುಟ್ಟುವ-ಮರುಹುಟ್ಟುವ ಬದಿ ಸಂಜ್ಞೆ) ಈ ಸಮೀಕರಣವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಏಕೈಕ ಸಂಜ್ಞಾಧಾರಕ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಧ್ಯ-ಬದಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರೆ(ಆಗ ಅದು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ)ಅದರ ನಂತರ ಸ್ಟಿರಿಯೊದ ಅಗಲವನ್ನು ಅದರ ಮುದ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ಬಹುತೇಕ ಚಿತ್ರಗಳ ಹಿನ್ನಲೆ ಧ್ವನಿಗೆ-ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ ===ನಿಕಟ-ಒಂದೇ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಮಿಶ್ರಿತ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿ=== [[File:ORTF-Stereo.svg|thumb|left|upright=1.6| ORTF ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್.]] ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಎರಡೂ ತತ್ವಗಳಾದ A-B ಮತ್ತು X-Y (ಸಮಬಿಂದು ಸೇರುವ ಜೋಡಿ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ORTF ಸ್ಟಿರಿಯೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಆಫೀಸ್ ಡೆ ರೇಡಿಯೊ ಡಿಫುಜನ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಫ್ರಾಂಕೇಸ್]] ನ([[ರೇಡಿಯೊ ಫ್ರಾನ್ಸ್]]) [[ORTF ಸ್ಟಿರಿಯೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ಇದನ್ನು [[ಹೃದಯಾಕಾರದ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್]] ಗಳ ಇಟ್ಟಿರುವ 17 ಸೆಂಮೀ ದೂರದ ಒಟ್ಟು ಕೋನೀಯ 110°ದ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು 96°ಸಂಜ್ಞಾ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳ (''[[ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕೋನ]]'' ವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ SRA)ಎನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.sengpielaudio.com/ ಫೊರಮ್ ಫರ್ ಮೈಕ್ರೊಫೊನೊಫ್ಮಮ್ ಅಂಡ್ ಟೊನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಟೆಕ್ನಿಕ್.][http://www.sengpielaudio.com/ ಎಬರ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಸೆಂಗ್‌ಪೀಲ್‌]</ref> ಅಂದರೆ ನೆದರ್ ಲೆಂಡ್ಸೆ ಒಮ್ರೆಎಪ್ ಸ್ಟಿಚಿಂಗ್ (ಹಾಲೆಂಡ್ ರೇಡಿಯೊ)ದ NOS ಸ್ಟಿರಿಯೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳ 90° ಕೋನೀಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅಂತರ 30ಸೆಂಮೀ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳ ತಲುಪುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅದರೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಹಂತದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಾದರೂ ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದುದೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರ ಶ್ರವಣ ಅಂತರ 17 ಸೆಂಮೀ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳೇ ಹೊರತು ಕಿವಿಮೂಲಕ ಒಳಸೇರುವ ಸಂಜ್ಞಾ ತರಂಗಗಳಲ್ಲ. ===ಹುಸಿಭಾಷಾ-ಸ್ಟಿರಿಯೊ=== ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಗಳ ಮುದ್ರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಮರು ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಹಲವು "ಹುಸಿ ಭಾಷಾ-ಸ್ಟಿರಿಯೊ"ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು "ಅರೆ-ಸ್ಟಿರಿಯೊ"ಅಥವಾ ಮರುಚಾನಲ್ ಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ಟಿರಿಯೊ"ಬಳಸಿ ಈ ಧ್ವನಿ ತರಂಗವನ್ನು ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾಸ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮೊದಲು ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.(ನೋಡಿ ಡ್ಯುಯೊಫೊನಿಕ್)ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ನ ಸಮ್ಮಿಳಿತ. ಬ್ರೆಮ್ಮೆರ್ಸ್ ಆಡಿಯೊ ಡಿಸೈನ್ (ದಿ ನೆದರ್ ಲೆಂಡ್ಸ್)<ref>[http://www.multitrackstudio.com/pseudostereo.php ಸ್ಯುಡೊ -ಸ್ಟಿರಿಯೊ]</ref> ಇದರ ಮಲ್ಟಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಹುಸಿಭಾಷಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ."ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಕೋಶೀಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡ ಚಾನಲ್ ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಬಲಬದಿಗೆ ಹೆಚ್ಕು ತರಂಗಾಂತರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಿವಿ ಗಮನಿಸಲಾಗದು.(ಇಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿವಾಹಕವು ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿಯು 0ದಿಂದ 100 ಮಿಲಿಸೆಕೆಂಡ್ಸ್) ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದು "ಮೂಲ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ"ದ ಧ್ವನಿ ಮೂಲದ ಮೊನೊ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ "ಧೃಡತೆ" ತರುವ ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ecmc.rochester.edu/ecmc/docs/hyperprism1.5.5/stereo.HTM |title=ಹೈಪರ್ ಪ್ರಿಜಮ್ ಮ್ಯಾನುಪುಲೇಶನ್ ಪ್ರೊಸೆಸ್—ಕ್ವಾಸಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ |access-date=2010-12-29 |archive-date=2008-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080331024716/http://ecmc.rochester.edu/ecmc/docs/hyperprism1.5.5/stereo.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://cec.concordia.ca/econtact/8_3/gauthier.html |title=ಎ ರಿವಿವ್ ಅಂಡ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್ಟ್ಯೆನ್ಸನಾಫ್ ಸ್ಯುಡೊ ಸ್ಟಿರಿಯೊ... |access-date=2010-12-29 |archive-date=2007-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206065506/http://cec.concordia.ca/econtact/8_3/gauthier.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ವಿಶೇಷ ಹುಸಿಭಾಷಾ-ಸ್ಟಿರಿಯೊವನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಕಿಶಿ ಮತ್ತು ನೊರೊ ಅವರು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ <ref>[http://www.freepatentsonline.com/6636608.html ಸ್ಯುಡೊ-ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್—ಪೇಟೆಂಟ್ 6636608]</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಈಗಾಗಲೇ ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.patentstorm.us/patents/5355416/description.html |title=ಸೈಕೊ ಅಸ್ಕೊಸ್ಟಿಕ್ ಸುಡೊ-ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಫೊಲ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ |access-date=2010-12-29 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204103229/http://www.patentstorm.us/patents/5355416/description.html |url-status=dead }}</ref> ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಅನುಭವ ಕೇಳಿಸಲು ಕೃತಕ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅಂತಹ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಂತಹ ಬಳಕೆ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871986,00.html |title=''ಸ್ಯುಡೊ ಸ್ಟಿರಿಯೊ'', ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್, ಜ. 20, 1961 |access-date=2010-12-29 |archive-date=2011-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128152111/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871986,00.html |url-status=dead }}</ref> ==ಉಭಯಕರ್ಣೀಯ ಶ್ರವಣೀಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ == {{Details|Binaural recording}} ಈ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ "ಉಭಯ ಕರ್ಣೀಯ"ಮತ್ತು "ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್"ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಎಂಜನೀಯರ್ ಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಬದಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಇದು ಮೊದಲ ತಂತ್ರವಾದಸ್ಟಿರಿಯೊಸ್ಕೊಪಿಕ್ ಫೊಟೊಗ್ರಾಫಿಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉಭಯರೀತ್ಯಾ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾದರಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಗಳನ್ನಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಹೊರಕಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶ್ರವಣೀಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಪ್ರತಿ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಒಂದು ಕಿವಿ ಪರದೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಹೆಡ್ ಫೊನ್ ಮುಖಾಂತರ ಚಾನಲ್ ನೊಳಗಡೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಶಬ್ದಗ್ರಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಕೇಳುಗನ ಕಿವಿಪದರೊಳಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಮೂಲತಃ ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ಈ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದು ಮುದ್ರಣದ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವನಿಯ ಮರುಕಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮೆದುಳಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ರವಣದ ಪರಿಣಾಮ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಹೆಡ್ ಫೊನ್ಸ್ ಗಳ ಧರಿಸುವುದರಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅನನಕೂಲತೆಯು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ವೇಳೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ ಉಳಿದದನ್ನು ಅದರ ಮುದ್ರಣದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ "ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ-ಸ್ಥಳೀಯತೆ"ಶ್ರವಣವು ಆಂಬಿಯೊಫೊನಿಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮರುಚಾಲಿಸುವಿಕೆ == ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲ ಜಾಡನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.(ಧ್ವನಿಗಳು,ವಾದ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ)ಅದರೊಳಗಿನ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿತವಾಗಿದೆ.) ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವ ಎಂಜನೀಯರ್ ನ ಗುರಿ ಯೆಂದರೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊ "ಇಮೇಜ್"ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಮುದ್ರಣವು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕೇಳಿ ಬಂದಾಗ ಅದು ಕಿವಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ(ಹೆಡ್ ಫೊನ್ ಗಿಂತ ಉತ್ತಮ) ಎರಡೂ ಸ್ಪೀಕರ್ ಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರವಣವಿಧಾನದ ಎಂಜನೀಯರ್ ಸುಮಾರಾಗಿ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ (ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಲವು) ಬಳಕೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಬ್ದೀಯ ಗ್ರಹಣವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಸ್ಪೀಕರ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸಬಹುದಾದ ಅವಕಾಶ ಇಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆಯಾ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವಾದ್ಯವನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಯಾವಾಗ ಇದನ್ನು ಕಾಳಜೀ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಆ ಧ್ವನಿ ಗುರುತನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಸಂಜ್ಞಾ ರೂಪಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತ ವಿಧಾನ" ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಈ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ-ಒಂದೆಡೆ-ಸಂಗಮಿತ ಬೂಮ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅದರಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ 1950 ಮತ್ತು 1960 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯನು "ಶ್ರೀಮಂತ"ಧ್ವನಿ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ-ಧ್ವನಿಹಿಡಿದಿಡುವಿಕೆ"ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಧ್ವನಿ ಗ್ರಹಣವು ಆಯಾ ವಾದ್ಯ ಅಥವಾ ಪರಿಕರದ ಉಪಯೋಗದ ಕಾರಣವೂ ಆಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಮರುಉತ್ಪಾದಿತ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯು ಈ ಮೊದಲಿನ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಹಾಕುವಾಗ ಎರಡು ಸಮರೂಪದ ಸ್ಪೀಕರ್ ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ವಾದ್ಯದ ಎದುರು ಒಂದು ಕೇಳುಗನ ಎದುರು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುಗರ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನೂ ಈ ಮುದ್ರಣದ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಭಾಜಕ ತ್ರಿಕೋನದಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಎರಡು ಸಮರೂಪೀಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸುಮಾರು 60 ಡಿಗ್ರೀ ಅಂತರದ ಕೇಳುಗನ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸಂಯುಕ್ತ ಮುದ್ರಣಗಳ ಸೌಕರ್ಯ== ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಧ್ವನಿ ಸಂಯೋಜಿತಕ್ಕೆ ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸಮೂಹ 1958 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು.USA ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಪೈಯೆನಲ್ಲಿನ ಆಡಿಯೊ ಫಿಡಿಲಿಟಿ ಬಗ್ಗೆ ವೆಸ್ಟ್ರೆಕ್ಸ್ "45/45"ಏಕೈಕ ಧ್ವನಿಸುರಳಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ವಿಧಾನ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಗ್ರಾಮಾಫೊನ್ ನಲ್ಲಿನ ಗಾನಸೂಚಿಯ ಚಲನೆಯಂತೆ ಅದರ ಸಂಗೀತ ಮರುಪ್ರಸರಣಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಆ ಗಾನಸೂಚಿ ಮುಳ್ಳು ಲಂಬವಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಎಡ ಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಮುದ್ರಣವು ನಂತರ ನ್ಡೆದರೂ ಅದರ ಬಲ ಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣದ ಮುದ್ರಿಕೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನೇ "ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಡೇಲ್"ಆಚೀಚೆ ಓಲಾಡುವ ಈ ಲಂಬೀಯ ಚಲನೆಯು ಅದರ ದಾಖಲೆಯ ಮುದ್ರಣದ ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ.ಅಸ್ತಿತ್ವದಲಿನ ಫೊನೊ ಒಮ್ಮೆ ಗ್ರಹಿಕೆ ನಂತರ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.(ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋಡಿ) ಪ್ರತಿ ವೆಸ್ಟ್ರೆಕ್ಸ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚಾನಲ್ ಹೆಡ್ ನ್ನು ಮುನ್ನೂಕಿ 45-ಡಿಗ್ರೀ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರದ ಪರ್ಯಾದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಹಿನ್ನಲೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆ ಬರುವ ಧ್ವನಿ ಸರಳತೆಯು ಎಡ ಚಾನಲ್ ನ ಕೊಯಿಲ್ ಮೇಲೆ ಅದು ಉರುಳುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಂತೆ ಅದರೊಳಗಿನ ಬಲ ಕೊಯಿಲ್ ಹೊರಭಾಗದ ಮುದ್ರಣ ಕೊಂಡಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.vinylrecorder.com/stereo.html|title=Stereo disc recording|accessdate=4 October 2006}}</ref> ಒಟ್ಟು ಸೇರಿದ ಈ ಚಲನೆಯು ಧ್ವನಿ ಮೊತ್ತದ ಅಂತರವನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆಡುವುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಈ ಲಂಬೀಯ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಕಾರದ ಹೊರಬರುವ ಚಲನೆಯು L+R ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ L−R ನ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 45/45 ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಮೂಫೊನಿಕ್ ಮುದ್ರಣದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆಯ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಮುದ್ರಣ ಪರಿಕರದ ಮೂಲಕ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೊರಬಂದು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹರಿದು ಒಂದೇ ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕಾರ್ಟ್ರಿಜ್ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮರುಧ್ವನಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೇವಲ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಚಾನಲ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಈ ಎರಡೂ ಚಾನಲ್ ಗಳು ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಧ್ವನಿಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.(ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಶಬ್ದ ಹೊರಡಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರ ಹೊರಡಿಸುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು) ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ವಿಧಾನವು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶಬ್ದಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ "ಅಂತರ" ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಅದೇ "ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಡೇಲ್"ಗ್ರಹಣದ ಶೈಲಿಯ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು EMI ನ ಅಲನ್ ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ 1931 ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರಲ್ಲದೇ ಅದೇ ವರ್ಷ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಈ EMI ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ 1933 ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಇದನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸುಮಾರು ಕಾಲುಶತಮಾನ ಅವಧಿ ಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶ್ರವಣ ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಈ ಶಬ್ದ ಗ್ರಹಣದ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಕೊನೆ ಪಕ್ಷ ಭಾಗಶಃ)ಮರುಪ್ರಸಾರವಾಗಿದ್ದು. ಆಗ 1960 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಟೇಪ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಆವೃತ್ತಿ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಎನ್ನುವಂತೆ "ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕಲ್ಲೀ ರಿಪ್ರೊಸೆಸ್ಡ್ "ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೆಲವೆಡೆ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಶೇಖರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ "ಹಂತ"ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳ ಚತುರ್ಮಾರ್ಗಗಳ ಮುದ್ರಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು 1971 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧ್ವನಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಮೂಲಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಅಳತೆಯ ''ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ಕಿಂಗ್ '' ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಚಾಲಿತಗೊಂಡಾಗ ಅದು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಸಂಗೀತ ಸುಧೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಎರಡು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸಿಸ್ಡ್ಡ್ ಚತುರ್ಕೋನೀಯ ಮುದ್ರಣಗಳ ಪುನುರುತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ.ಅವನ್ನು SQ (CBSಯಿಂದ) ಮತ್ತು QS (by ಸ್ಯಾನ್ ಸ್ಯುಯಿ)ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲು ಮಹತ್ವದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಧ್ವನಿ ಪರಿಕರ ಪೂರಕಗಳಾಗಿವೆ.ಇದನ್ನು ಇಂದು ನಾವು SACD ಮತ್ತು ಹೋಮ್ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಕಾರದ ಪ್ರತಿರೂಪದ CD-4 (ಇದನ್ನು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು)ಇಲ್ಲಿ RCAನಿಂದ ಪುನರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ವೈಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಟ್ರಿಜಿಸ್ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕ್ರಮವಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಮ್/ಮರುಧ್ವನಿಯ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಉನ್ನತ-ತರಂಗಾಂತರ ಮಾಹಿತಿ ಈ ಮೂಲಕ LPs ಗಳು ಆವರಿಸಿ ಕೆಲವೇ ಮರುಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಇದು CD-4 ಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಎರಡು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಗೊಳಿಸಿದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ==ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಡಿಸ್ಕ್== ಇದರಲ್ಲಿ ರೆಡ್ ಬುಕ್ CD ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯು ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ CD ಮೇಲೆ ಮೊನೊ ಮುದ್ರಣ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಚಾನಲ್ ಖಾಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದೇ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬಳಸಿ ಅದೇ ಚಾನಲ್ ಒಂದೇ ಸಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ==ಪ್ರಸರಣಾ ಕಾರ್ಯ== ===ರೇಡಿಯೊ=== ಎಫ್ ಎಂ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಝೆನಿತ್-GE ಪೈಲೆಟ್-ಟೋನ್ ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಾಂತ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ AM ವಾಹಕಗಳ ರೀಸೀವರ್ ಗಳ ಸೀಮಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅದರ ಆಡಿಯೊ ಗುಣಮಟ್ಟ ಬಹುತೇಕ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಾರದು.ಅದಲ್ಲದೇ ಈ AM ರಿಸೀವರ್ ಗಳು ಸಂಭಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿ ಅಲೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು AM ಸ್ಟಿರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದರೆ ಮೊಟೊರೊಲಾದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ C-QUAMವಿಧಾನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇದೇ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ C-QUAMವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು AM ಕೇಂದ್ರಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ HD ರೇಡಿಯೊಪದ್ದತಿಯನ್ನಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.ಇದು AM ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, MP2 ಆಡಿಯೊ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ DAB ಕೂಡಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೇಡಿಯೊ ರೂಪಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಸ್ಥಳೀಯತೆ ಆಧರಿಸಿ ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲ ತಾಣ ಅಥವಾ ಉಪಗ್ರಹ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯ ಈ DAB ಯನ್ನು ವಿಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅದರ ಹೊಸ ರೂಪವನ್ನು DMB ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಕಿರುತೆರೆ=== ಕೆಲವು ಹೊಸ ಟೀವಿ ಸೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ (PAL ಮತ್ತು NTSC)ಗಳಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಾಂತದ ಪ್ರಸಾರ ಟೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಮೊನೊ ಧ್ವನಿ ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಇದು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷಾ ವಾಹಕಗಳ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುಖಾಂತರ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಲ್ಟಿಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸೌಂಡ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. NICAM ನ್ನು ಯುರೊಪ್ ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಝೆಕಂನ್ಲ್ಟೊನ್ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ದಿ EIAJ FM/FM ಸಬ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಉಪಸಂವಹನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ TV,ನಲ್ಲಿ MP2 ಆಡಿಯೊ ಹರಿವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ MPEG-2 ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===1881=== [[File:Theatrophone - Clement Ader 1881.JPG|thumb|left|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕ್ಶಿಬಿಶನ್ (1881)ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಡೆರ್ಸ್ ಥೆಯೆಟ್ರೊಫೊನ್ ರೀತಿಯದನ್ನು ಒಪೆರಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿತ್ತು.]] ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಡೆರ್ ಇದರ ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಆಡಿಯೊ ವಿಧಾನವನ್ನು 1881 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಫೊನಿಕ್ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ.ಇದು ಪ್ಯಾರಿಸ ಒಪೆರಾದಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.ಈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಪುಳಕ ತಂದಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿನ ರಿಸೀವರ್ಸ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಸಂಗೀತ ಆಸ್ವಾದಿಸಿದರು. ''ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಮೆರಿಕನ್'' ಯೊಬ್ಬರು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, :"ಆದರೆ ಈ ಟೆಲೆಫೊನಿಕ್ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವಿಕೆ ಕೂಡ ಕೇಳುಗರಲ್ಲಿ ಕೌತುಕ ಮೂಡಿಸಿತು.ಸ್ಥಳೀಯ ಈ ಧ್ವನಿ ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ತರಂಗಾಂತರದ ಮುಖಾಂತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗುರುತಿಸುವಂತಾಗಲು ಈ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.ಎರಡು ದೂರವಾಣಿ ಸಂವಾಹಕಗಳ ಏಕಕಾಲದ ಧ್ವನಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ಹೊಸ ರಯೋಗಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.ಅದನ್ನೇ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಭಾಗದ ಪ್ರಗತಿ ಎನ್ನಲಾಯಿತು."<ref>ಅರ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ. ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1881, ಪು.422–23. [http://earlyradiohistory.us/1881opr.htm ''ದಿ ಟೆಲಿಫೊನ್ ಆಟ್ ದಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪೆರಾ'' ] ಹಿಂಪಡೆದಿದ್ದು ಮಾರ್ಚ್ 27, 2009.</ref> ಈ ಟೆಲೆಫೊನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 1890 ರಿಂದ 1932 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಥೆಯೆಟರೊಫೊನ್ ಎಂದು ವಾಣೀಜ್ಯೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಫೊನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇವೆರಡೂ ನಾಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಚಾಲಿತ ಟೆಲಿಫೊನ್ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಗೃಹಬಳಕೆಗೆ ಇವನ್ನು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"ಕೋರ್ಟ್ ಸರ್ಕ್ಯುಲರ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಲಂಡನ್), ನ. 6, 1895, p. 7. "ಪೊಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜನೀಯರ್ಸ್. ದಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಸರ್ವಿಸ್ ",''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಲಂಡನ್), ಜ.15, 1913, p. 24. "ವೈಯರ್ಡ್ ವೈಯರ್ ಲೆಸ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'' (ಲಂಡನ್), ಜೂನ್ 22, 1925, p. 8.</ref> ===1930 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ=== ಆಗ EMIನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಲನ್ ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ 1930 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದರು. ಇವೆರಡೂ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಪದ್ದತಿಗಳು ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮುಖಾಂತರ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಮೈಕ್ರೊಫೊನಿಕ್ ತಂತ್ರಗಳ (X-Y ಜೊತೆ ಎರಡು ದಿಶಾಶ್ವನಿ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಸರಣಗಳ/ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿತ ತತ್ವ /+ M/S ಸ್ಟಿರಿಯೊಗ್ರಾಫಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.)ಇದನ್ನು ಬ್ಲುಮ್ಲೆನ್ EMIನಲ್ಲಿ 1931-1933 ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್ ಬಳಸಿ ಎರಡೂ ಪದರುಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಬಲಬದಿಯ ಧ್ವನಿ ಬಲಕ್ಕೆ ಇದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಒದಗಿಸಿತು.ಇದು 1933 ರಲ್ಲಿ EMI ನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪೈತ್ತೈದು-ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆರಂಭ ದೊರಕಿತ್ತು. ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರಿಯ ಹಾರ್ವೆಯ್ ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮರು ಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯೆಂದರೆ "ವಾಲ್ ಆಫ್ ಸೌಂಡ್" ಅಂದರೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿ ಎದುರಲ್ಲೇ ಸಾಲಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದ ಈ ಉಪಕರಣವು ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80 ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು,ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಏಕರೂಪದ ಕೇಳುಗ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುದ್ರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಮೇಣದ ಡಿಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ.ಲೆಯೊಪೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟಾಕೊವ್ಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 1932 ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ (ಮಾರ್ಚ್ 12,1932 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದು)ಸ್ಕ್ರಿಯಾಬಿನ್ಸ್ ''[[Prometheus: Poem of Fire]]'' ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು ಅದು ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುದ್ರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಡ್ಯುಕೆ ಎಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಆತನ ವಾದ್ಯವೃಂದ ಕೆಲವು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು.(ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ "ಈಸ್ಟ್ ಸೇಂಟ್. ಲೂಯಿಸ್ ಟೂಡಲ್-o", "ಲೊಟ್ ಒ' ಫಿಂಗರ್ಸ್", "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಂಡ್ ಟ್ಯಾನ್ ಫ್ಯಾಂಟ್ಸ್") ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 1932,ರಲ್ಲಿ RCA ವಿಕ್ಟರ್ ಗಾಗಿ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಬಳಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕ್ ಕಟ್ಟರ್ ಬಳಸಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಭಿನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಉತ್ತಮ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಧ್ವನಿಸುರಳಿ ದಾಖಲೆಗೆ ಏನಾದರೂ ಆಗದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂಶಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಈ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳೆರಡರ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗೋಚರತೆ ಪಡೆದಿವೆ.ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣವು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ದಿ ರಿಜಲ್ಟಿಂಗ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಈಸ್ ಅವೈಲೇಬಲ್ ಆನ್ ದಿ 22-CD ಸೆಟ್ "ದಿ ಡ್ಯುಕ್ ಎಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸೆಂಟೆನ್ನೆಯಿಯಲ್ ಎಡಿಶನ್".</ref> ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರೀಸ್ ಮೂರು-ಚಾನಲ್ ನಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 27,1933 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದಿಂದ ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾಗೆ ಕನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಹಾಲ್ ಇದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ]] ಲೆಯೊಪೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟೊಕೊವಸ್ಕಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿಯ ಆಯೋಜನೆ ಇದರ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲೇ ನಡೆದಿದ್ದು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಸಂಗೀತದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೊಸ ಬಗೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು.ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿರೂಪವಾದ ಕಿವಿಗಳ ಚಿಕ್ಯಾಗೊ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಫೇರ್ ನಲ್ಲಿ 1933ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.<ref>ಬಿ.ಬಿ. ಬಾಯುರ್, "ಸಮ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್ ಟುವರ್ಡ್ಸ್ ಬೆಟರ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಪರೆಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್",''IEEE ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಾಕ್ಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಆಡಿಯೊ'', ಮೇ–ಜೂನ್ 1963, p. 89.</ref> ಎರಡು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ AMಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=yS0DAAAAMBAJ&amp;pg=PA104 ರೇಡಿಯೊ ಆಡ್ಸ್ ಥರ್ಡ್ ಡೈಮೆನ್ಸನ್]", ''ಪಾಪ್ಯುಪಲರ್ ಸೈನ್ಸ್'', ಜ. 1953, p. 106.</ref> ===1940 ರಿಂದ 1970=== ====ಕಾರ್ನೆಗೆ ಹಾಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ 1940 ರಲ್ಲಿ ==== ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರೀಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಾರ್ನೆಗೆ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 9 ಮತ್ತು 10 ರ 1940 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪೀಕರ್ ಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಪಥಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸೀಮಿತವಲಯಗಳು,ಧ್ವನಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಧ್ವನಿಪ್ರಮಾಣದ ದರವನ್ನು ನಿಗಾವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಡೊಲ್ಬೆಯ್ ಗದ್ದಲ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ 1970 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಧುನಿಕವೆನಿಸಿತ್ತು.ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶಬ್ದಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಳ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಕೈಯಿಂದ ಸೂಚಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಅದನ್ನು "ಹೆಚ್ಚಳ"ಅಂದರೆ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಅವರಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದು ಲೆಯೊಪೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟೊಕೊವ್ಸಿಕಿ ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿತು. ಸ್ಟೊಕೊವ್ಸ್ಕಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಈ "ಹೆಚ್ಚಳ"ದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಸ್ಪೀಕರ್ ಗಳು 1,500 ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಟ್ ಬಳಸಿದವು.ಇದರಿಂದ ಸುಮಾರು 100 ಡೆಸಿಬಲ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಧ್ವನಿ ಹೊರಹಾಕಿದವು.ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಇಡೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗ "ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತರನ್ನಾಗಿ" ಮಾಡಿತು.ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಸ್ಮಯ ಮಾಡಿತು.<ref>"ಸೌಂಡ್ ವೇವ್ಜ್ 'ರಾಕ್' ಕಾರ್ನೆಗಿ ಹಾಲ್ ಆಸ್'ಎನ್ ಹಾನ್ಸ್ಡ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್' ಈಸ್ ಪ್ಲೇಯ್ಡ್", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 1940, p. 25.</ref> ಸೆರ್ಗೆಯ್ ರಾಚ್ಮನಿನೊಫ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅತ್ಯಂತ"ರೋಮಾಂಚಕ,ಅದ್ಭುತ"ಆದರೆ "ಇದು ಸಂಗೀತಲೋಕದಿಂದ ಆಚೆ ಇತ್ತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದರ ಗದ್ದಲದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅರಚಾಟವಾಗಿತ್ತು." "ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ತೆಗೆಯಿರಿ '' ", ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದರು. "ಅವರು ಆ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದ ತುಣುಕಿನೊಳಗೆ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಅದೇನೆಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಾರಿರಲಿಲ್ಲ "ಬಹಳಷ್ಟು 'ಹೆಚ್ಚಳ' ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟೊಕೊವ್ಸ್ಕಿ" ಎಂದು ಆತ ಉದ್ಘರಿಸಿದ್ದರು. ====ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಯುಗ ==== ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ರೊಟರೀಸ್ 1937 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಗಳ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಇಂಕಾ.ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>"ನಿವ್ ಸೌಂಡ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಅಚಿವ್ಡ್ ಇನ್ ಫಿಲ್ಮ್", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅ. 12, 1937, p. 27.</ref> ಅದರ ನಿರ್ವಾಹಕ ಲೆಯೊಪೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟೊಕೊವ್ವ್ಸಿಕಿ ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು-ಮಾರ್ಗಗಳ ಧ್ವನಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.ಆಗ 1937 ರಲ್ಲಿ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಗಾಗಿ ''ಒನ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಎ ಗರ್ಲ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಧ್ವನಿಪಥಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಅಂತಿಮ ಧ್ವನಿಪಥ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ನೆಲ್ಸನ್ ಬಿ.ಬೆಲ್,"ರಾಪಿಡ್ ಸ್ಟ್ರೈಡ್ಸ್ ಆರ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಮೇಡ್ ಇನ್ ಡೆವಲ್ಪ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್",''ದಿ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್'',ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 1937, p. TR1.</ref><ref>''ಮೋಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ ಹೆರಾಲ್ಡ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 1937, p. 40.</ref> ಮೆಟ್ರೊ-ಗೊಲ್ಡ್ವಿನ್-ಮೇಯೊರ್ ಕೂಡಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ ಮೂರನ್ನು ಉಪ್ಯೋಗಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.1938 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಅವರು ನಂತರ ಸುಧಾರಿತ ನಾಲ್ಕು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಒಂದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ,ಎರಡು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಬಹುಮಾರ್ಗೀಯ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಏಕೈಕ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2009}} ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ MGM ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.(ಇದು ಮೊನೊದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರೂ)ಅಲ್ಲಿ "ಇಟ್ ನೆವರ್ ರೇನ್ಸ್ ಬಟ್ ವಾಟ್ ಇಟ್ ಪೌರ್ಸ್"ಇದನ್ನು ಜುಡಿ ಗಾರ್ಲೆಂಡ್ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.ಅಲ್ಲದೇ ಜೂನ್ 21,1938 ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.''ಲೌ ಫೈಂಡ್ಸ್ ಆಂಡಿ ಹಾರ್ಡಿ'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಇದರ ಧ್ವನಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯೊಳಗೊಂಡದ್ದೆಂದರೆ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ]]ಯ ''ಫಾಂಟಾಸಿಯಾ '',ಇದು ನವೆಂಬರ್ 1940 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಸಂಸ್ಕರಣವನ್ನು (ಫಾಂಟಾಸೌಂಡ್)ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ಫಾಂಟಾಸೌಂಡ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿತ್ರದ ನಾಲ್ಕು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ನಾಲ್ಕು ಧ್ವನಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಮೂರು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳು ಕೇಳಿಸಲಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡುತಿತ್ತು.<ref>ಆಂಡ್ರಿವ್ ಆರ್. ಬೂನೆ, "[https://books.google.com/books?id=NicDAAAAMBAJ&amp;pg=PA65 ಮಿಕಿ ಮೌಸ್ ಗೋಜ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್]", ''ಪಾಪ್ಯುಪಲರ್ ಸೈನ್ಸ್'', ಜನವರಿ 1941, p. 65.</ref> ಈ ಚಿತ್ರ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.ಇದರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ನ್ನು ಮಿಶ್ರಣದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನಿವ್ಮನ್ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲಿನ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು 1940 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗೆ ಇದು ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಿತ್ತು.ಇದು ಬಹುಚಾನಲ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಯುಗದ ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಪಥದ ಮುದ್ರಣಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.ಮಲ್ಟಿಚಾನಲ್ ನ ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವನ್ನು ಡಿವಿಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ''ಹೌ ಗ್ರೀನ್ ವಾಜ್ ಮೈ ವ್ಯಾಲ್ಲಿ'',''ಅನ್ನಾ ಅಂಡ್ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸಿಯಾಮ್'',''ಸನ್ ವ್ಯಾಲ್ಲಿ ಸಿರೆನೆಯೆಡ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಡೇ ದಿ ಅರ್ಥ್ ಸ್ಟುಡ್ ಸ್ಟಿಲ್'' ಇತ್ಯಾದಿ. ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಟೇಪ್ ಮುದ್ರಣದ ಸಾಹಸ ಮಲ್ಟಿಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ನೇರವಾದ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವೂ ಹೌದು. ಆಗ 1950 ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳು ಮಿಶ್ರಣ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ 35ಎಂಎಂ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಟೇಪ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿ ವಿಧಾನ ಪರಿಚಿತಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿಯು ಉತ್ತಮ-ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಸಿನೆರಮಾ'' 1952 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಲೇ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಈ ಸಿನೆರಮಾವು ವಿಶಾಲ ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಅಂದರೆ ಈಗಿನ IMAXಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು.ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಿನೆರಮಾನಿಗದಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಸಿನೆರಮಾದ ಆಡಿಯೊ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ನ್ನು ಏಳು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು.ಐದು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ,ಇನ್ನೆರಡು ಸುತ್ತಲಿನ ದ್ವನಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದವು. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಧಾನ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಪ್ರವರ್ತಕ ಹಜಾರ್ಡ್ ಇ.ರೀವೆಸ್ ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇವೆಲ್ಲ ಮೂಲ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ (ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಭವ ಪಡೆದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಯೂ ಸೇರಿತ್ತು)ಇಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಪಥದ ಜಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಿನೆಮಾದ ಉತ್ತಮ ಗೋಚರತೆಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತಿತ್ತು. ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಸಿನೆರಮಾ'' ಎಂಬುದು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 1953 ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದಿತ್ತು.ಹಲವು ಸಿನೆಮಾ ನೋಡುಗರು ಈ ಧ್ವನಿಪಥದ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಾರಂಟ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಕಿವಿಗೊಟ್ಟರು.ಇದರಲ್ಲಿ ''ಹೌಸ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾಕ್ಸ್'' ನ 3-ಡಿ ಫಿಲ್ಮ್ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಪ್ರೈಸ್ ಅವರ ಅಭಿನಯವಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಧ್ವನಿಪಥ ವಿಧಾನ ವಾರ್ನರ್ ಫೊನಿಕ್ 35 ಎಂಎಂ ನ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಪೂರ್ಣ ಹೊದಿಕೆಯ ಎಡ-ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾದ ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ವಿಧ ಎರಡು ಜೋಡಿ-ಪಟ್ಟಿ ಪೊಲರೈಡ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಗಳ ವಿಧಾನ ಹೊಂದಿತ್ತು.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೃಶ್ಯಗೋಚರವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸುತ್ತಲಿನ ಧ್ವನಿ ಪಸರಿಸಲು ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಇನ್ನೆರೆಡು ಚಿತ್ರಗಳು ವಾರ್ನೆರ್ ಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ಧ್ವನಿಯೊಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.ಅದರಲ್ಲಿ 3-ಡಿ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾದ ''ದಿ ಚಾರ್ಜ್ ಆಟ್ ಫೀದರ್ ರಿವರ್'' ಮತ್ತು ''ಐಲೆಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ''. ಈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಕಳೆದುಹೋದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ 3-ಡಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಥ್ರೀ-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಧ್ವನಿಪಥದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿಕೆ ಕಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಇಟ್ ಕೇಮ್ ಫ್ರಾಮ್ ಒಟರ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ; ''ಐ, ದಿ ಜುರಿ'' ; ''ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್ ವೊರ್ ಎ ಗನ್'' ; ''ಇನ್ ಫೆರ್ನೊ'' ; ''ಕಿಸ್ ಮಿ, ಕೇಟ್'' ; ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರಿದ್ದವು. ಈ ಸಿನೆರಮಾದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಶಾಲ ಪರದೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.20 ಥ್ ಸೆಂಚುರಿ-ಫಾಕ್ಸ್ ನ ಸಿನೆಮಾಸ್ಕೋಪ್ ನಾಲ್ಕು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ 35-ಎಂಎಂ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿ,ಈ ಸಿನೆಮಾಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಟಿರಿಯಿಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯು ಇಂದಿನ ಸಿನೆಮಾ ದ್ವನಿಪಥದ ಜಾಡನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸಿನೆಮಾಸ್ಕೋಪ್ 55 ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಅದರಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ಪದ್ದತಿ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.(35 ಎಂಎಂ ಬದಲಾಗಿ 55 ಎಂಎಂ)ಇದರ ಬದಲಾಗಿ 6-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರವು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದೇ ಈ ವಿಧಾನವು ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು 35ಎಂಎಂಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.ಆ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''ಕರೌಸೆಲ್ '' ಮತ್ತು ''ದಿ ಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಐ''. ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ''ಕರೌಸೆಲ್ '' ನಲ್ಲಿ ಆರು-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಧಿಯಾದ ಧ್ವನಿಪಥ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಅಲ್ಲದೇ 1961 ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಐ'' ನ್ನು ಮರುಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು 70 ಎಂಎಂ ಗೆ "ವಿಸ್ತರಿಸಿ"ಆರು-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ 1954 ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಟಿರಿರ್ಯೊದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.(ಸಿನೆರಮಾದಲ್ಲಿ ತೋರಿದವುಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಸ್ಟಿರಿಯೊಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ದವಾಗಿರದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.widescreenmuseum.com/widescreen/wingcs5.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-29 |archive-date=2011-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926212752/http://www.widescreenmuseum.com/widescreen/wingcs5.htm |url-status=dead }}</ref> ಆಗಿನ 1975,ರ ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಯಾವಾಗ ಡೊಲ್ಬಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಆಗ ಕೆಲವು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದವು.ಆಗ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅಲ್ಬಮ್ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜೆಫಿಫ್ರೆಲ್ಲಿ'ಯ ''ರೊಮಿಯೊ ಅಂಡ್ ಜುಲಿಯಟ್'' —ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮನೌರಲ್ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ,<ref name="imdb.com">[49] ^ [28] ^ http://www.imdb.com/title/tt0299537/</ref> ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಸಂಗೀತಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ''ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಸ್ಟೊರಿ'',<ref name="imdb.com"/> ''ಮೈ ಫೇರ್ ಲೇಡಿ'',<ref name="imdb.com"/> ಅಥವಾ ''ಕೇಮ್ ಲೊಟ್'' ;<ref name="imdb.com"/> ಮಹಗ್ರಂಥಗಳ ಆಧಾರದ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ''ಬೆನ್-ಹರ್'' <ref name="imdb.com"/> ಅಥವಾ ''ಕ್ಲಿಯೊಪಾತ್ರ'' ;<ref name="imdb.com"/> ಅಥವಾ ರಂಗನಾಟಕಗಳ ಪ್ರಬಲ ಧ್ವನಿ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಮೂಲದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ದಿ ಗ್ರಾಜುವೇಟ್'',<ref name="imdb.com"/> ಅದರ ಸೈಮೊನ್ ಅಂಡ್ ಗಾರ್ಫುಂಕೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಪರಿಚಿತವಾದವು. ಇಂದು ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವೆನ್ನುವಂತೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ನಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಾಪಕರು 70 ಎಂಎಂ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುಕೂಲ ಬಳಸಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ನಿರ್ಮಾಣಗಳು 65 ಎಂಎಂ (ಅಥವಾ 35ಎಂಎಂ ನಂತರ 70 ಎಂಎಂ ಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರ ಪಡೆದವು)ಇವುಗಳ ಮರುಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊಗೆ ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ 30ಎಂಎಂ ಗಳು ಮುದ್ರಣ-ಇಳಿಕೆ ಕಂಡರೂ ಅದು ಮೊನೊ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಧ್ವನಿಪಥ ಹೊಂದಿತ್ತು. ====ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಧ್ಯಮ==== ಆಗ 1940 ರಿಂದ 1970 ರ ವರೆಗೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಇವುಗಳ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮರುಮಿಶ್ರಣ ಹಲವು ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಯಿತು.ಆಗಲೇ ಹೊಸ ಆಡಿಯೊ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮೊನೊಫೊನಿಕ್ ಪದ್ದತಿಗಿಂತ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪದ್ದತಿ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ್ದಾಗಿದೆ.ಆಧುನಿಕ ಗಟ್ಟಿಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಸಹಜವಾಗಿದೆ.ಇದು ಎರಡು ಸ್ಪೀಕರ್ ಪದ್ದತಿ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಮೊದಲ ಪದ್ದತಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಇದಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ. ಎಮೊರಿ ಕುಕ್ (1913–2002)ಆಗ 1952 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಅದರ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದರು.ಟೇಪ್ ಮುದ್ರಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ವಿನ್ಯಲ್ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ) ದ "ಸ್ಥಳೀಯಧ್ವನಿ ಹಿಡಿಯುವ" ವಿಧಾನ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಈ ಮುದ್ರಣ ವಿಧಾನವು ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರಸ್ಪರವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಶಬ್ದಸೂಚಕವು ನೆಡುವ ಸೂಜಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಸೂಜಿಯು ವಿಸ್ತೃತ ಧ್ವನಿಮತ್ತು ಸ್ಪೀಕರಗೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಈ ಸಿದ್ದತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಆಡಿಯೊ ಮೇಳದಲ್ಲಿನ ಕುಕ್ಕರ್ ಕಟ್ಟರ್ ಮೇಲ್ತುದಿಯುಳ್ಳ ಮುದ್ರಣಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.ಇಂತಹ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಾಗ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದವು. ಕುಕ್ ಹಲವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ರೈಲ್ವೆ ಶಬ್ದ ಹಿಡಿದು ಗುಡುಗುಸಿಡಿಲಿನ ಅಬ್ಬರದ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಣದ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. (ಆಗ ಕುಕ್ ಬಳಸಿದ "ಸ್ಥಳೀಯ ಧ್ವನಿ"ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬಳಕೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು.ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇಯರ್ ಫೊನ್ ಬಳಸಿ ಕೇಳುಗನಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕುಕ್ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಂವಹನದ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಬಳಸಿದರಾದರೂ ಈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ "ಬೈನೌರಲ್"ಎಂದು ಕರೆದರು) ಕುಕ್ 1953 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 25 ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದರು.ಆಗ ಆಡಿಯೊಫೈಲ್ ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾಯಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=YgoEAAAAMBAJ&amp;pg=PA15 ಕಮರ್ಸಿಯಲ್ ಬೈನ್ಯುರಲ್ ಸೌಂಡ್ ನಾಟ್ ಫಾರ್ ಆಫ್]", ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಅ. 24, 1953, p. 15.</ref> ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಟೇಪ್ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಎರಡು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ 1/4 ಇಂಚುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಟೇಪ್ ಬಳಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು 1952 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=jNwDAAAAMBAJ&amp;pg=PA216 ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಇನ್ ಸೌಂಡ್]", ''ಪಾಪ್ಯುಪಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1952, p. 216.</ref> ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೆಮಿಂಗ್ಟನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ 1953 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.ಇವುಗಳನ್ನು ಕಲಾವಿದರ ತಂಡವಾದ ಥೊರ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಿನಿಸಿನ್ನಾಟಿ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ದವರು ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ RCA ವಿಕ್ಟರ್ಕೆಲವು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಟೇಪಿಂಗ್ ಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿತು.ಅದಕ್ಕೆ ಲೆಯೊಪೊಲ್ಡ್ ಸ್ಟೊಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಗುಂಪು ನೆರವಾಯಿತು. ಆಗ RCA 1954 ರಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ವನ್ನು ಟೇಪ್ ಮಾಡಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮುಂಚ್ ಅವರ ತಂಡ ಬೆರ್ಲಿಯೊಜ್ ನ ''ಡ್ಯಮ್ನೇಶನ್ ಆಫ್ ಫೌಸ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.ಇದು ಕಂಪನಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದಾದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರ್ಟುರೊ ಟೊಸ್ಕ್ಯಾನಿಯನ್ ನ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಟೇಪ್ ನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಂಡವು. ಆದರೆ ಅವುಗಳು 1987 ಮತ್ತು 2007 ರ ವರೆಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ UK ನಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊದಲ್ಲಿ 1954ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಕನ್ಸರ್ ಟೇಪ್ಸ್ ಮತ್ತು RCA ವಿಕ್ಟರ್ ಗಳು 1954 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧರಿತ ಮುದ್ರಣದ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಟೇಪ್ ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು.ಪ್ರತಿ-ರೀಲ್ ನಿಂದ ರೀಲ್ ವರೆಗಿನ ಅದರ ಧ್ವನಿಪಥ ಜಾಡು ಮಾನ್ಯುರಲ್ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=EBsEAAAAMBAJ&amp;pg=PA34 ಟೇಪ್ ಟೃಇಡ್ ಗ್ರುಪ್ ಟು ಫಿಕ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್]",''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಜುಲೈ 10, 1954, p. 34.</ref> ಗಂಭೀರ ಆಡಿಯೊಫೈಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಜನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು "ಆರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಜನ ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಕೆಲವು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಸ ಕಂಡವು.<ref>"ಹೈ-ಫೈ: ಟು-ಚಾನಲ್ ಕಾಮೊಶನ್", ''}ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್ 17, 1957, p. XX1.</ref> ನಂತರ 1957 ರ ಅವಧಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸಂಗೀತ ವಹಿವಾಟಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. [[File:Audio Fidelity first stereo LP.jpg|thumb|left|upright=1.3|ಲೇಬಲ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಲೀವ್ ಫ್ರಾಮ್ ಆಡಿಯೊ ಫಿಡೆಲಿಟಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡೆಮಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್,ca. 1958.]] ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುದ್ರೆಯ ಆಡಿಯೊ ಫಿಡೆಲೆಟಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ '''ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಡಿಸ್ಕ್''' ಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1957 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿತು. ಸಿಡ್ನಿ ಫ್ರೆಯ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೆಸ್ಟ್ರೆಕ್ಸ್ ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.(ಇದರ ಮಾಲೀಕರೆಂದರೆ ಎರಡು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್-ಕಟ್ಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಪೈಪೋಟಿದಾರರಾಗಿದ್ದರು.)ತಮ್ಮ ಮುದ್ರಣ ಟೇಪ್ ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೊದಲ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>[http://www.jazzology.com/jazzbeat.php?id=50 ಜಾಜ್ ಬೀಟ್ 2007-10-26]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thedukesofdixieland.com/history.htm |title=ಹ್ಯಾರೆ ಆರ್. ಪೊರ್ಟರ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ |access-date=2010-12-29 |archive-date=2004-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040126224550/http://www.thedukesofdixieland.com/history.htm |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ ಬದಿ 1 ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಕ್ಸಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಬದಿ 2 ರಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಪಥದ ಶಬ್ದ ಗ್ರಹಣದ ಮುದ್ರಣವಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13,1957 ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಡಿಟೊರಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಮೊದಲ ಆರಂಭಿಕ <ref>"[https://books.google.com/books?id=wR0EAAAAMBAJ&amp;lpg=PA27&amp;pg=PA27#v=onepage&amp;q&amp;f=false }ಮಾಸ್ ಪ್ರೊಡ್ಯುಸ್ಡ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್ ಈಸ್ ಡೆಮಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್]," ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್, ಡಿ. 16, 1957, p. 27.''</ref> 500 ನಕಲುಗಳನ್ನು ಆ ವೇಳೆಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಫ್ರೆಯ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡಿದ.''ಯಾರೇ ಕಂಪನಿಯವರು ತಮ್ಮ ಲೆಟರ್ ಹೆಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಅವರಿಗೆ ಉಚಿತ ನಕಲುಪ್ರತಿ'' ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ.<ref>[https://books.google.com/books?id=wR0EAAAAMBAJ&amp;pg=PA33 ಆಡಿಯೊ ಫಿಡಿಲಿಟಿ ಅಡ್ವರ್ ಟೈಜ್ ಮೆಂಟ್], ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಡಿ. 16, 1957, p. 33.''</ref><ref>"[https://books.google.com/books?id=wR0EAAAAMBAJ&amp;pg=PA27 ಮಾಸ್ ಪ್ರೊಡ್ಯುಸ್ಡ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್ ಈಸ್ ಡೆಮಾನನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್]", ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಡಿ. 16, 1957, p. 27.''</ref> ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು.<ref>ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಆರ್. ಜಿಪ್ಸರ್, "ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್ ವೇಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಎ ಬೂಮ್", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆ 24, 1958, p. F1.</ref> ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಫೊನೊಗ್ರಾಫ್ ಉಪಕರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಆಡಿಯೊ ಫಿಡೆಲ್ಟಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಡಿಸ್ಕ್ ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ನಂತರ ಇನ್ನುಳಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್ ಗಳು ಕೊಂಚ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.ಅದರಲ್ಲೂ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಕಾರ್ಟ್ರಿಜ್ ಸ್ಟಿರೊಗಳನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳುವ ಪರಿಕರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಜೂನ್ 1958 ರಲ್ಲಿ $250 ರಿಂದ $29.95 ವರೆಗಿನ ನಿಗದಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=txgEAAAAMBAJ&amp;pg=PA36 ಆಡಿಯೊ ಫಿಡಿಲಿಟಿ ಬಾಂಬ್ ಸೆಲ್ ಹ್ಯಾಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಗೊಗ್]", ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಡಿ. 22, 1962, p. 36.</ref> '''ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು'''.ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 1958 ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು.''ಜಾನಿ ಪುಲೆಯೊ ಮತ್ತು ಆತನ ಹಾರ್ಮೊನಿಕಾ ಗ್ಯಾಂಗ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಮ್ 1'' (AFSD 5830)ನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.''ರೇಲ್ ರೋಡ್-ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ವ್ಯಾನಿಶಿಂಗ್ ಎರಾ'' (AFSD 5843),''ಲೈನಿಯಲ್-ಲೈನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ ಅಂಡ್ ಹೀಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ'' (AFSD 5849) ಮತ್ತು ''ಮಾರ್ಚಿಂಗ್ ಅಲಾಂಗ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಕ್ಸಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಮ್ 3'' (AFSD 5851)ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮಾರ್ಚ್ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು LPs ಗಳನ್ನು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=eyEEAAAAMBAJ&amp;lpg=PA25&amp;pg=PA9#v=onepage&amp;q&amp;f=false CBS ಡಿಸ್ಕ್ಲೊಸೆಸ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸ್ಟೆಪ್]," ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಮಾರ್ಚ್ 31, 1958, p. 9.</ref> ಹೀಗೆ 1968 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಮೊನೌರಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ಸ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದವು.<ref>ಸಿಲ್ವನ್ ಫಾಕ್ಸ್,"ಡಿಸ್ಕ್ಸ್ ಟುಡೆ: ನಿವ್ ಸೌಂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸ್ಪಿನ್ ಲಾಂಗ್-ಪ್ಲಯಿಂಗ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಸ್ಪರಿಟಿ ", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆ 28, 1967, p. 35.</ref><ref>[http://ronpenndorf.com/labelography4.html RCA ವಿಕ್ಟರ್ ರೆಡ್ ಸೀಲ್ ಲೇಬಲೊಗ್ರಾಫಿ(1950–1967)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111011131/http://ronpenndorf.com/labelography4.html |date=2012-01-11 }}.</ref><ref>"[https://books.google.com/books?id=wAoEAAAAMBAJ&amp;pg=PA1 Mfrs. ][https://books.google.com/books?id=wAoEAAAAMBAJ&amp;pg=PA1 ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಗಲ್ ಮೊನೌರಲ್]", ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಜ. 6, 1968, p. 1.</ref> ====ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸಾರ ವೈಖರಿ==== '''ರೇಡಿಯೊ''' :ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1925,ರಲ್ಲಿ BBCಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಸರಣಾ ಕೇಂದ್ರ 5XX ಮೂಲಕ ಡಾವೆಂಟ್ರಿ ನಾರ್ಥ್ ಅಂಪ್ಟೊನಿಶೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ಇದು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಹಾರ್ಟಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ರೇಡಿಯೊದ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು.ಇದನ್ನು 5XX ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ದೂರತರಂಗಾಂತರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ BBC ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಮ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಎಡ ಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ BBC ಯು ಇದನ್ನು 1926 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪುನಃ ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ 2LO ಡಾವೆಂಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ 5XX ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಇಂತಹ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಎಫ್ ಎಂ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1958 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ನಿಯಮಿತ ಶನಿವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ರೂಪದ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಟೀವಿ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ತರಂಗಾಂತರ ಅಲೆ (AM) ರೇಡಿಯೊಗೆ ಬಳಸಿ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಸಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ BBC ಯಲ್ಲಿ ಥರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಜಾಲವನ್ನು ಎಫ್ ಎಂ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸಿಗ್ನಲ್ ಗಳ ಬಳಸಿ ಆಗಸ್ಟ್ 28,1962 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಯಾಗೊ AM ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರ WGN (ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹಸಂಸ್ಥೆ FM ಕೇಂದ್ರ, WGNB) ಗಳು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಮೇ 22,1952 ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗಿದ್ದವು.ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು AM ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆಡಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಪ್ರಸಾರ ಇನ್ನೊಂದು ಆಡಿಯೊ ಚಾನಲ್ ನ್ನು ಎಫ್ ಎಂ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>W-G-N ಅಂಡ್ WGNB ಟು ಅನ್ವೆಲ್ ನಿವ್ New 'ವಿಜ್ವಲ್' ಸೌಂಡ್",''ದಿ ಚಿಕ್ಯಾಗೊ ಟ್ರಿಬೂನ್'', ಮೇ 19, 1952, p. B-6.</ref> ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ WQXR ಅದರ ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1952 ಮತ್ತು 1954 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.ಹೀಗೆ ಅದು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಆಡಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಅದರ AM ಮತ್ತು FM ಕೇಂದ್ರಗಳ ನೆರವನ್ನೂ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>"ನಿವ್ಜ್ ಆಫ್ of TV ಅಂಡ್ ರೇಡಿಯೊ", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅ. 26, 1952, p. X-11. "ಬೈನ್ಯುರಲ್ ಡೈವೈಸಿಸ್", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 21, 1954, p. XX-9.</ref> ರೆನ್ಸೆಲ್ಲೆಯರ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ತನ್ನ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ನೇರ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1952 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮೂಲದ ಎರಡು AM ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ದಾಟಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>"[https://books.google.com/books?id=3y0DAAAAMBAJ&amp;pg=PA20 ಬೈನುರಿಯಲ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಆನ್ ದಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್]",''ಪಾಪ್ಯುಪಲರ್ ಸೈನ್ಸ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 1953, p. 20.''</ref> ಆಗ ಆರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ FM ಗಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸೆಲ್ವೇನಿಯಾ ದಲ್ಲಿ KDKA-FM ನ ಮೇಲೆ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ 1960 ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title= Commentary: Dick Burden on FM Stereo Revisited |url= http://www.rwonline.com/article/812 |date= February 1, 2007 |publisher= RADIOWORLD |accessdate= September 22, 2009 |archive-date= ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2012 |archive-url= https://archive.is/20120910150332/http://www.rwonline.com/article/812 |url-status= dead }}</ref> ದಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಕಮಿಶನ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 1961 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.ಲೈಸನ್ಸ್ ಪಡೆದ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ FM ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರವು ಆಗ ಜೂನ್ 1,1961 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>"ಕನ್ವರ್ಜನ್ ಟು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ FM ಈಸ್ ಅಪ್ರೂವ್ಡ್ ಬೈ F.C.C.", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 1961, p. 67.</ref> WEFM (ಚಿಕ್ಯಾಗೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು WGFM (ಶೆನೆಕ್ಟೆಡಿ, ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್) ನಲ್ಲಿನವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>"ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ FM ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಬಿಗನ್ ಬೈ WEFM", ''ದಿ ಚಿಕ್ಯಾಗೊ ಟ್ರಿಬೂನ್'', ಜೂನ್ 2, 1961, p. B-10.</ref> [[File:Scott350.jpg|thumb|HH ಸ್ಕಾಟ್ ಮಾಡೆಲ್ 350, ca. 1961: ಮೊದಲ FM ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಟರ್ನರ್ US ನಲ್ಲಿ]] '''ಟೆಲೆವಿಜನ್:''' ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1952 ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತ ದೂರದರ್ಶಕ ಪ್ರಸಾರವು ''ಕಾರ್ಮೆನ್'' ದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್ ದಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದ್ಯಂತ 31 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು RCAಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>"ಥಿಯೆಟರ್ ಟು ಹ್ಯಾವ್ ಸ್ಪೆಸಿಯಲ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಫಾರ್ TV", ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಡಿ. 5, 1952, p. B-8.</ref> ''ದಿ ಪ್ಲಿಮೌತ್ ಶೊ'' ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಲವು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 1958-59 ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿ (AKA ''ದಿ ಲಾರೆನ್ಸ್ ವೆಲ್ಕ್ ಶೊ'' ಇದು ABC (ಅಮೆರಿಕಾ)ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತ್ತು.ಇವು ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಧ್ವನಿ ಮೇಲೆ 75 ಮಿಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಆಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ ಕೈಗೊಂಡವು.ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ABC ರೇಡಿಯೊ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>"ಎ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಫಸ್ಟ್ ! ವೆಲ್ಕ್ ಗೋಜ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್" (ಜಾಹೀರಾತು), ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 1958, p. A-7.</ref><ref>"[https://books.google.com/books?id=-QoEAAAAMBAJ&amp;pg=PA23 ಡೀಲರ್ಸ್: ಲಾರೆನ್ಸ್ ವೆಲ್ಕ್ ಲೀಡ್ಸ ಇನ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ!]" (ಜಾಹೀರಾತು), ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಅ. 13, 1958, p. 23.</ref> ಅದೇ ಪದ್ದತಿಯಂತೆ NBC ಟೆಲಿವಿಜನ್ ಮತ್ತು NBC ರೇಡಿಯೊ ಜಾಲಗಳು ''ದಿ ಜಾರ್ಜ್ ಗೊಬೆಲ್ ಶೊ'' ವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21 1958 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂರು ವಿಂಗಡಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿ ಮೂಲಕ ನೀಡಿದವು.<ref>"[https://books.google.com/books?id=4AoEAAAAMBAJ&amp;pg=PA37 ಎಕ್ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಜೇಂಟ್ TV ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಆಡಿಯನ್ಸ್]", ''ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್'', ಅ. 20, 1958, p. 12.</ref> ಅದಲ್ಲದೇ ABC ಯ'' ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನೆಯ್ ಪ್ರಜೆಂಟ್ಸ್'' ''ದಿ ಪೀಟರ್ ಚಿಕೊವಸ್ಕಿ ಸ್ಟೊರಿ'' ಯನ್ನು ಜನವರಿ 1959 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.ಅದರೊಂದಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ನೆಯ್ ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.''ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ಬ್ಯುಟಿ'' -ಇಲ್ಲಿ ABC ಯ ಅಂಗಗಳಾದ AM ಮತ್ತು FM ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಎಡಬಲ ಆಡಿಯೊ ಚಾನಲ್ ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 1961 ರಲ್ಲಿ FM ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ನಂತರ ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ-ಆಧಾರಿತ ಟೀವಿ ಶೊಗಳ ಪ್ರಸಾರ ನಡೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಸೈಮಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಯಿಂಗ್ (ರೇಡಿಯೊ-ಟೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರ)ಇಲ್ಲಿ ಶೊ ನಡೆದ ಆಡಿಯೊ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ FM ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಜಾಕ್ ಗೌಲ್ಡ್, "TV: ಹ್ಯಾಪಿ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಉಯಿತ್ FM ಸ್ಟಿರಿಯೊ", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಡಿ. 26, 1967, p. 67.</ref> ಇಂತಹ ಶೊಗಳನ್ನು 1960 ಮತ್ತು 1970 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ ರೀಲ್-ಟು-ರೀಲ್ ಟೇಪ್ ನ್ನು ಅಂಚೆ ಮೂಲಕ FM ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಈ ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಟಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರದಿದ್ದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಅದಾದ ಬಳಿಕ 1980 ರಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ವಿತರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯದ ಮೂಲಕ ಟೆಲೇಜನ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಈ ತರಹದ ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸೈಮಲ್ ಕಾಸ್ಟ್ NBC ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿದ್ದೆಂದರೆ ''ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ವಿಡಿಯೊಸ್'' ; ಇದನ್ನು FCC ಯಿಂದ MTS ಸ್ಟಿರಿಯೊಸಮ್ಮತಿಗೆ ಕೆಲವು ಅವಧಿ ಮುಂಚೆಯೇ ಇದರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೇಬಲ್ ಟೀವಿ ಪ್ರಸಾರ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಳಕೆಯ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.MTS ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮಾಡ್ಯುಲೇಟರ್ಸ್ (ಧ್ವನಿ ಏರಿಳಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು) ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿಯುವ ವರೆಗೂ ಇದು ಒಂದು ಅಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕೇಬಲ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಮೂವಿ ಚಾನಲ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಬಲ್ ಟೀವಿ ಸ್ಟೇಶನ್ ಇದು ಅಧಿಕ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮಾಡ್ಯುಲೇಶನ್ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ MTVಅದು ಸೈಮಲ್ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿತ್ತು. ಜಪಾನಿಯರು ಸಹ ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ (ಸ್ಟಿರಿಯೊ)ಧ್ವನಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು 1978 <ref name="Japan's Stereo TV System">"[https://www.nytimes.com/1984/06/16/business/japan-s-stereo-tv-system.html ಜಪಾನ್ಸ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ TV ಸಿಸ್ಟೆಮ್]", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜೂನ್ 16, 1984.</ref> ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿತು.ನಂತರ 1982 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಧ್ವನಿಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ನಿಯಮಿತವಾಯಿತು.<ref>[http://www.terramedia.co.uk/Chronomedia/years/1982.htm ಕ್ರೊನೊಮಿಡಿಯಾ: 1982].</ref> ಬಳಿಕ 1984 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ 12% ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿವಾರದ 14 ಅಥವಾ 15 ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಯ ದ್ವೀತೀಯ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಜಾಲ, ZDF,1984 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Japan's Stereo TV System" /> '''MTS: ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಗಾಗಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ''' {{Main|Multichannel television sound}} ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' 1979 ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ [ಟೆಲಿವಿಜನ್]ಉದ್ಯಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಧ್ವನಿ ವಿಧಾನಗಳ ಆಧುನಿಕರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆಯಿತು.ಈಗಿನ ಧ್ವನಿ [ಉನ್ನತೀಕರಣ]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗದವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡಿತು.ಹೀಗೆ ದೂರದರ್ಶನವು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸವಾಲನ್ನೆದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಡಿಯೊ ಡಿಸ್ಕ್ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>ಲೆಸ್ ಬ್ರೌನ್, "ಹೈ-ಫೈ ಸ್ಟಿರಿಯೊ TV ಕಮಿಂಗ್ ಇನ್ 2 ಟು 4 ಇಯರ್ಸ್", ''ದಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', ಅ. 25, 1979, p. C-18.</ref> '''ಮಲ್ಟಿಚಾನಲ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸೌಂಡ್''',ಇದು '''MTS''' ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. (ಆಗಾಗ ಇನ್ನೂ ಅದನ್ನು'''BTSC''',ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಕಮೀಟೀ ಇದಕ್ಕೆ ಕತೃವಾಗಿದೆ.),ಇದನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾನಿಗದಿಕರಣ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಾನಲ್ ಗಳು [[ಶಬ್ದ|ಆಡಿಯೊ]] ದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಎನ್ ಟಿ ಎಸ್ ಸಿ|NTSC]]-ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿಯೂ [[ಶಬ್ದ|ಆಡಿಯೊ]] ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದು FCCಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರಸಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ದರ್ಜೆಯನ್ನು 1984 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ವಿವರಿಸಲು ತಿಳಿಸಿದೆ. ವಿರಳವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರದ ಜಾಲದ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರಸಾರದ ಆಡಿಯೊ ಸ್ಟಿರಿಯೊವನ್ನು NBC ಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 26,1984 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.ಇದನ್ನು ''ಟುನೈಟ್ ಶೊ'' ದಿಂದ ಆರಂಭ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ WNBCಈ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಪ್ರಸಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>ಪೀಟರ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕಪ್ಲಾನ್, "TV ನೋಟ್ಸ್", ''ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜುಲೈ 28, 1984, sec. 1, p. 46.</ref> ಬಳಿಕ 1985 ರಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ==ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ== [[File:2 0 channels (stereo) label.svg|thumb|left|upright=.4|ಲೇಬಲ್ ಫಾರ್ 2.0 ಸೌಂಡ್(ಸ್ಟಿರಿಯೊ).]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಸ್ಟಿರಿಯೊ" ಎಂದರೆ ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳ ಮರುಉತ್ಪನ್ನದ(ನಿರ್ಮಾಣ) ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ "ಸ್ಟಿರಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್"ಒಂದು ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವು ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಐದು (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು)-ಚಾನಲ್ ಗಳ ಹೋಮ್ ಥೆಯೆಟರ್ ಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಸ್ಟಿರಿಯೊ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥಗಳನ್ನು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.ಅವು ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಹಲವಾರು ಹೋಮ್ ಥೆಯೆಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಎರಡು-ಚಾನಲ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಗಳು ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವು ನಿಕಟಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಕೃತಕ ಸಂಜ್ಞೆ-ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹಲವು ಧ್ವನಿಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಾಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಧ್ವನಿಜಾಡುಗಳು (ಅದರಲ್ಲಿ ನೂರಾರಿರಬಹುದು)ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು "ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ" ಎರಡು ಚಾನಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಎಡ-ಬಲ" ಸಂಕೇತ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ಯಾನಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಡಿಯೊ ಎಂಜನೀಯರ್ ಗಳು ಯಾವ ಧ್ವನಿಪಥದ ಜಾಡನ್ನು ಸ್ಟಿರಿಯೊ "ಪ್ರತಿಬಿಂಬ"ವನ್ನಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಮಾಣವು ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ಯಾವುದೇ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಅದರ ತರಂಗದ ಸಂಭಂಧವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ನೈಜವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಅದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಒಂದೇ ಹಾಡನ್ನು ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಅಪವಾದಗಳೆನಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ "ನೇರ" ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ನಿಜವಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಮೂಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುದ್ರಣದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸಮಸ್ಥಿತಿ.== '''ಸಮತೋಲನ ''' ಅಂದರೆ ಸ್ಟಿರಿಯೊದಲ್ಲಿ ಮರುಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಆಡಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಸಂಜ್ಞೆಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾದರಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಸಮತೋಲನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅದರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಅದು 0 dBಆಗಿ ಎರಡೂ ವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಒಂದು ವಾಹಕವು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು 0&nbsp;dB ಗೆ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rane.com/par-b.html#balance |title=Rane Professional Audio Reference Home |accessdate=2008-01-20 |archive-date=2013-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530031846/http://www.rane.com/par-b.html#balance |url-status=dead }}</ref> ''ನೋಡಿಪ್ಯಾನ್ನಿಂಗ್'' ನ್ನೂ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == *3D ಆಡಿಯೊ ಇಫೆಕ್ಟ್ *ಎಂಬಿಯೊಫೊನಿಕ್ಸ್ – ಬೈನ್ಯುವರಲ್ ಉಯಿತ್ ಸ್ಪೀಕರ್ಸ್, ನಾಟ್ ಹೆಡ್ ಫೊನ್ಸ್ *ಆಂಬಿಸೊನಿಕ್ಸ್–ಜನರ್ ಲೈಜಡ್ MS-ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಟು ಥ್ರೀ ಡೈಮೆನ್ ಸನ್ಸ್ *ಬೈನ್ಯುರಲ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ *ಬ್ಲುಮಿಲಿಯನ್ ಪೇರ್ *ಕ್ರಾಸ್ ಫೀಡ್ *ಹೈ-ಫೈ *ಜಂಟಿ ಸ್ಟಿರಿಯೊ *ಕ್ವಾಡ್ರಾಫೊನಿಕ್ *ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಫೊಟೊಗ್ರಾಫಿ *ಸ್ಟಿರಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಸನ್ *ಸಬ್ ವೂಫರ್ (ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಸೆಪರೇಶನ್) *ಸರೌಂಡ್ ಸೌಂಡ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://www.sengpielaudio.com/Visualization-EBS-E.htm ವಿಜ್ವಲೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ ಉಯಿತ್ ಟು ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ಸ್] {{DEFAULTSORT:Stereophonic Sound}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟಿರಿಯೊಫೊನಿಕ್ ಸೌಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] oj3vowflkupgx3yfqjmuz56ycti73oy 0 26999 1376344 1364230 2026-07-05T10:25:43Z Anitashu 100355 Added supporting reference for technology-driven career and job resources. 1376344 wikitext text/x-wiki {{merge|ಉದ್ಯೋಗ}} [[ಚಿತ್ರ:140311-M-YZ032-904 (13218013143).jpg|thumb| ವೃತ್ತಿ ]] [[ಚಿತ್ರ:A group of people who is learning calligraphy.jpg|thumb|ಕೆಲಸ ]] '''ವೃತ್ತಿ'''ಯು ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾಡುವ [[ಕೆಲಸ]]. ವೃತ್ತಿಯು ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವೆಂಬುದನ್ನು ನಮ್ಮ ಶರಣರಾದ [[ಬಸವಣ್ಣ]]ನವರು "ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ " ವೆಂಬುದನ್ನು ಮಾಮ್ರಿಕವಾಗಿ 12ನೇ [[ಶತಮಾನ]] ದಲ್ಲಿಯೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯೇ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಇದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಲು ನಿಶ್ಚಯ. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದವನು ಸೋಮಾರಿಯಾಗಿ ಅಲೆದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕಂಟಕಪ್ರಾಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ==ವಿಧಗಳು== ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೨ ವಿಧ # ಸ್ವಯಂವೃತ್ತಿ -ಸ್ವಯಂವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. # ಪರಾವಲಂಬನೆ ವೃತ್ತಿ- ಪರಾವಲಂಬನೆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೋಬ್ಬರ ಕೈಕೆಳಗೆ <ref name="The Profession of Education" /> ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂವೃತ್ತಿ ಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇತರರನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಬಹುದು. ಅಂದಿನ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರವರ ಕುಲಕಸುಬಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ವೇದ ಉಪನಿಷತ್ ಕಲಿತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವರನ್ನು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರೆಂದರು. ದೇಶ ಕಾಯುವವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವರನ್ನು [[ಕ್ಷತ್ರಿಯ]]ರೆಂದರು. [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ವ್ಯವಹರ ಮಾಡುವವರನ್ನು ವೈಶ್ಯರೆಂದರು. [[ವ್ಯವಸಾಯ]] ಮಾಡುವವರನ್ನು ಶೂದ್ರರೆಂದರು. ವ್ಯವಸಾಯ ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ವ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಜನರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ರೈತ. ರೈತ [[ದೇಶ]]ದ ಬೆನ್ನೆಲಬು. ರೈತ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಹರಿಕಾರನೆಂದರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ.<ref name="The Profession of Education">http://www.qcc.cuny.edu/SocialSciences/ppecorino/Profession-Education-text.html </ref>ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ಮಾನವನ ದುಡಿಮೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ. ==ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೆಲಸ== * ಜನರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಘಟನೆಗಳು, [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರರು ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಕೆಲವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯು ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೆಲಸಗಳಾದ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್, [[ವೆಬ್]] ವಿನ್ಯಾಸ, ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸಂಕಲನ, ಅನುವಾದ, ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>{{Cite web |url=http://www.goarmy.com/soldier-life/being-a-soldier.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-02-08 |archive-date=2017-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227050757/http://www.goarmy.com/soldier-life/being-a-soldier.html |url-status=dead }}</ref> * ವೃತ್ತಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಂದರೆ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವನು. ಮನುಷ್ಯ ದುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಆತನ ಜೀವನದ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಗುವಂತೆ ಆತನ ಆದಾಯ ದೇಶದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಮಟ್ಟ ತುಂಬಾ ಇರುವುದರಿಂದ ಜನರು ದುಡಿಯಲು ಅಡ್ಡದಾರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ ಏರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ದ ಕೃಷೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. * ನಿರುದ್ಯೋಗ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗದ ಕಾರಣ ಅವನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆ ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯವರು ಕೂಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. * ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಸಮಸ್ಯೆ ಗಗನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಜನರು ಯಾವುದಾದರು ಓಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಡ್ಡದಾರಿ ಹಿಡಿದು, ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಡಗಳು ಅಂದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಎನ್ನಬಹುದು. ಈಗೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಬೇರೆಯವರಿಗೂ ಕೆಲಸ ಕೊಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅವರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಸಹ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ<ref>{{Cite web |last=Sahayta |first=Sarkari |title=Government Jobs 2026 {{!}} Sarkari Sahayta |url=https://sarkarisahayta.com/jobs |access-date=2026-07-05 |website=sarkarisahayta.com |language=en}}</ref>. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಯಕ]] 4eo2gcir0npzhrjm9led7ugy4941koi 0 27599 1376300 1347274 2026-07-04T14:56:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376300 wikitext text/x-wiki '''ಜರಾಯು''' ಎಂಬುದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಭಿತ್ತಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಒಂದು ಅಂಗ; ಇದು ತಾಯಿಯಿಂದ ಬರುವ ರಕ್ತದ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಮಗುವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಪಡೆಯುವಿಕೆ, ವ್ಯರ್ಥ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ, ಹಾಗು ಅನಿಲದ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುಗಳು ಯುಥೆರಿಯನ್ ಅಥವಾ ಜರಾಯುಯುಕ್ತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರೂಪಿತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಸ್ತನಿಯ ಹಂತದವರೆಗೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವ ಕೆಲವು ಹಾವುಗಳು ಹಾಗು ಹಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ(ಸರಿಸೃಪಗಳು) ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Pou92">ಪೌಗ್ಹ್ ''ಮತ್ತಿತರರು'' 1992. ಹರ್ಪೆಟಾಲಜಿ: ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಪ್ರೆನ್ಟಿಸ್ ಹಾಲ್: ಪಿಯರ್ಸನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ Inc., 2002.</ref> ''ಪ್ಲಸೆಂಟ'' ಎಂಬ ಪದವು ''ಕೇಕ್'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪದದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ನ ''ಪ್ಲಕೋಎಂಟ/ಪ್ಲಕೌಂಟ'', ''ಪ್ಲಕೊಯೇಯಿಸ್/ಪ್ಲಕೌಸ್'' ನ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ - ''πλακόεις, πλακούς'', ಇದು "ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ, ಹಲಗೆಯ ಮಾದರಿ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2383445 ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, "ಏ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಾನ್" ಪೆರ್ಸೆಯುಸ್ ನಲ್ಲಿ]</ref> ಇದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಂಡನೆಯ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಕಾರದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೋಥೆರಿಯ(ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ) ಹಾಗು ಮೆಟಾತೆರಿಯ(ಕೋಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ) ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಕೊರಿಯೋವಿಟೆಲ್ಲಿನ್ ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಭಿತ್ತಿಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾದಾಗ, ಮೊಟ್ಟೆಯ ಚೀಲದಿಂದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಭ್ರೂಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅದೇ ವೀರ್ಯಾಣು ಹಾಗು ಅಂಡಾಣುಗಳಿಂದ ಜರಾಯು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಎರಡು ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಫೀಟೊಮೇಟರ್ನಲ್ (ರಕ್ತಕೋಶಗಳ ಸಾಗಣೆ)ಅಂಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭ್ರೂಣದ ಭಾಗ(ಕೊರಿಯೋನ್ ಫ್ರೋನ್ಡೋಸಂ), ಹಾಗು ಮಾತೃಕ ಭಾಗ(ಡೆಸಿಡುವ ಬಸಲಿಸ್)ಎನಿಸಿದೆ. ==ರಚನೆ== ಮಾನವರಲ್ಲಿ, ಜರಾಯು ಸರಾಸರಿ 22 ಸೆಂ.ಉದ್ದ(9 ಇಂಚು) ಹಾಗು 2–2.5 ಸೆಂ.(0.8–1 ಇಂಚು)ದಪ್ಪಗಿರುತ್ತದೆ.(ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಪ್ಪ, ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತದೆ). ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 500 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು (1 lb) ತೂಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡು ಕೆಂಪು-ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಮರೂನ್(ಕೆಂಗಂದು) ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 55–60 ಸೆಂ.ಉದ್ದವಿರುವ (22–24 ಇಂಚು)ಒಂದು ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿಯ ಹುರಿಯ ಮೂಲಕ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಅಪಧಮನಿಗಳು ಹಾಗು ಒಂದು ಅಭಿಧಮನಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.aafp.org/afp/980301ap/yetter.html |title=ಜರಾಯುವಿನ ತಪಾಸಣೆ |access-date=2011-02-01 |archive-date=2011-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016175756/http://www.aafp.org/afp/980301ap/yetter.html |url-status=dead }}</ref> ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿಯು ಮೇಲ್ಪದರೆನ್ನಲಾದ ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ಪಾರದರ್ಶಕ ಫಲಕದ ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.(ವಿಕೇಂದ್ರಕ ಜೋಡಣೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ). ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಜರಾಯುವಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲದೇ ಕೋಶಗಳ ಒಂದು ತೆಳು ಪದರದ ಮೂಲಕ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವಂತಹ ಜಾಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಲಸ್ ವೃಕ್ಷದ ಮಾದರಿಯ ಹೋಲಿಕೆಯ ರಚನೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತೃಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಲಸ್ ಹೋಲಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯ ರಚನೆಗಳು ಕಾಟಿಲೀಡನ್ಸ್(ಮೊಳಕೆ ಎಲೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಿರುಹಾಲೆಗಳಾಗಿ ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜರಾಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಲ್ಲೆಯ ಮಾದರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಾತ್ರವು ವಿವಿಧ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/reprod/placenta/structure.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160211110831/http://www.vivo.colostate.edu/hbooks/pathphys/reprod/placenta/structure.html |date=2016-02-11 }} ಜರಾಯುವಿನ ರಚನೆ ಹಾಗು ವಿಂಗಡಣೆ</ref> ==ಬೆಳವಣಿಗೆ == [[File:HumanEmbryogenesis.svg|thumb|300px|ಮಾನವ ಭ್ರೂಣಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳು.]] ಜರಾಯು, ಮೂಲ ಮಾತೃಕ ಎಂಡೋಮೆಟ್ರಿಯಂ(ಗರ್ಭಕೋಶದ ಒಳಪೊರೆ)ನೊಳಗೆ ಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಸಿಸ್ಟ್ ನ ಅಂತರ್ನಿವೇಶನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಸಿಸ್ಟ್ ನ ಹೊರ ಪದರು ಪೋಷಕ ಪದರು ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜರಾಯುವಿನ ಬಾಹ್ಯ ಪದರುವಿನ ರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊರಪದರು ಮತ್ತೆ ಎರಡಾಗಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೈಟೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಪದರ ಹಾಗು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಿನ್ಸೈಟಿಯೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಪದರು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿನ್ಸೈಟಿಯೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ನಿರಂತರ ಬಹುನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಕೋಶ ಪದರವಾಗಿದ್ದು ಜರಾಯುವಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಳಭಾಗದ ಸೈಟೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕೋಶಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹಾಗು ಸೇರುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಜರಾಯುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಿನ್ಸೈಟಿಯೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್(ಸಿನ್ಸಿಟಿಯಂ ಎಂದೂ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.) ಆ ಮೂಲಕ ಜರಾಯುವಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುವು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುವಿಗೆ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತ ಸರಬರಾಜಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ(ಸರಿಸುಮಾರು 12-13 ವಾರಗಳು) ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಜರಾಯುವಿನ ಪರಿಚಲನೆ == ===ಮಾತೃಕ ಜರಾಯುವಿನ ಪರಿಚಲನೆ === ಅಂತರ್ನಿವೇಶನದ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರವು 'ಡೆಸಿಡ್ಯುವಲೈಸೇಶನ್' (ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಜೀವಕೋಶೀಯತೆಗೆ) ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಡೆಸಿಡುವ(ಎಪಿತೀಲಕ)ದಲ್ಲಿರುವ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಅಪಧಮನಿಗಳು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುರುಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಸವೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜರಾಯುವಿಗೆ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತದ ಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ನಿರೋಧಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್ವಿಲಸ್ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತವು ಈ ಸುರುಟಿಕೊಂಡ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ವಿಲ್ಲಿಯು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದೊತ್ತಡವು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ನಿರಾಕ್ಸಿಜನೀಕರಿತವಾದ ರಕ್ತವು ಎಂಡೋಮೆಟ್ರಿಯಲ್ ಅಭಿಧಮನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 600–700 ml/ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ===ಫೀಟೋಪ್ಲಸೆಂಟಲ್ ಪರಿಚಲನೆ === {{See|Fetal circulation}} ಭ್ರೂಣದ ನಿರಾಕ್ಸಿಜನೀಕರಿತ ರಕ್ತವು, ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಅಪಧಮನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜರಾಯುವಿಗೆ ಹರಿದುಹೊಗುತ್ತದೆ. ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿ ಹಾಗು ಜರಾಯು ಸೇರುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಅಪಧಮನಿಗಳು, ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ಅಪಧಮನಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ತ್ರಿಜ್ಯಾಕಾರವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ಅಪಧಮನಿಗಳು, ಕಾಟಿಲಿಡನ್ ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಲೈನಲ್ಲಿ(ತೆಳುವಾದ ನಾಳದಂತಹ ಚಾಚಿಕೆ), ಈ ನಾಳಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಟೆರಿಯೋಕ್ಯಾಪಿಲ್ಲರಿ ಸಿರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಭ್ರೂಣದ ರಕ್ತವನ್ನು ತಾಯಿಯ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ನಿಕಟವಾಗಿ ತರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಭ್ರೂಣದ ಹಾಗು ತಾಯಿಯ ರಕ್ತವು ಪರಸ್ಪರ ಮಿಶ್ರಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.("ಜರಾಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ"<ref>{{Cite web |url=http://www.embryology.ch/anglais/fplacenta/circulplac01.html#placentaire |title=ಜರಾಯುವಿನ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ |access-date=2011-02-01 |archive-date=2017-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704075202/http://www.embryology.ch/anglais/fplacenta/circulplac01.html#placentaire |url-status=dead }}</ref>) ಎಂಡೋಥೆಲಿನ್ ಹಾಗು ಪ್ರಾಸ್ಟನಾಯಿಡ್ ಜರಾಯು ಅಪಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸೋಕನ್ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಶನ್ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ವಾಸೋಲಿಡೆಶನ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="kiserud2004" /> ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ನರವ್ಯೂಹದ ನಾಳೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಕಾಟೆಕೊಲಮೈನ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="kiserud2004">{{cite doi|10.1002/pd.1062}}</ref> ==ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ===ಪೋಷಣೆ ಹಾಗು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಗುಣ === ತಾಯಿಯ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಜರಾಯುವಿನ ಇಂಟರ್ವೀಲಸ್ ಅಂತರದ ವ್ಯಾಪಕತೆ, ತಾಯಿಯಿಂದ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಹಾಗು ಆಮ್ಲಜನಕದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವರ್ಜಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗು ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ನು ಭ್ರೂಣದಿಂದ ತಾಯಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಕ್ರಿಯ ಹಾಗು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜರಾಯು ಕೋಶದೊಳಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುವ ಇದನ್ನು ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳ ವಾಹಕವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=April 2010}}. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಾದ, ತಾಯಿಗಿರುವ ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಬೊಜ್ಜು, ಜರಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಭ್ರೂಣದ ಅಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=April 2010}}. IgG ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮಾನವ ಜರಾಯುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗಬಹುದು. ಆ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಬಹುದು<ref>ಸಿಮಿಸ್ಟರ್, N.E., ಹಾಗು ಸ್ಟೋರಿ, C.M. 1997. "ಮಾನವ ಜರಾಯುವಿನ ಫಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳು ಹಾಗು ತಾಯಿಯಿಂದ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಸಂವಹನೆ." ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೋಡಕ್ಟೀವ್ ಇಮ್ಮ್ಯುನಾಲಜಿ 37: 1-23. </ref>. ===ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ === ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಹಾಗು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ನಳಿಕೆ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಜರಾಯು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ.(ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ವಿಲ್ಲಿಯ ಸಿನ್ಸಿಟಿಯಲ್ ಪದರ/ಸಿನ್ಸಿಟಿಯೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ). ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು: '''ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ಗೋನಡೋಟ್ರೋಪಿನ್ (hCG)'''.(ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಗಳು) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಮೊದಲ ಜರಾಯು ಹಾರ್ಮೋನ್ hCGಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಪ್ಪಿಹೋದ ಮುಟ್ಟಿನ ದಿನಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತ ಹಾಗು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ,(ಅಂತರ್ನಿವೇಶನವಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ) ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸುಮಾರು 100ನೇ ದಿನದವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಾರ್ಮೊನನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ತಪಾಸಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಗರ್ಭ ತಪಾಸಣೆಯಿಂದ ಒಂದು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ-ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಗುವಿನ ಜನನದ ನಂತರ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ತಾಯಿಯ ರಕ್ತದ ಸೀರಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುವಿನ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಾಂಶವು ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿರುವುದಕ್ಕೆ hCG ತಪಾಸಣೆಯು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. hCG ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಜರಾಯು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ, ಸಹಜವಾಗಿ ಜರಾಯು ಸಹ ಕೇವಲ<ref>ಪಿಲ್ಲಿಟ್ಟೆರಿ, ಅಡೆಲೆ(2010). ಮೇಟರ್ನಲ್ ಅಂಡ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ನರ್ಸಿಂಗ್(6ನೇ ಆವೃತ್ತಿ [ಫಿಲಿಪೀನ್ ಆವೃತ್ತಿ]): ಲಿಪ್ಪಿನ್ಕಾಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ &amp; ವಿಲ್ಕಿನ್ಸ್</ref> ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಋತುಚಕ್ರದ ನಿಲುಗಡೆಯ ನಂತರವೂ hCG ಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೇಯುಂ ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟೋರಾನ್ ಹಾಗು ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ನನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಜೆಸ್ಟೋರೋನ್ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಸ್ರಾವವು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಗರ್ಭಕೋಶದ ಒಳಪದರು ಕಳಚಿ,ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ. hCG ತಾಯಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜರಾಯು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. '''ಹ್ಯೂಮನ್ ಪ್ಲಸೆಂಟಲ್ ಲ್ಯಾಕ್ಟೋಜನ್(hPL[ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರಿಯೋನಿಕ್ ಸೋಮಟೋಮಮ್ಮೋಟ್ರೋಪಿನ್]''' ). ಈ ಹಾರ್ಮೋನು ಹಾಲೂರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲುಣಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲು ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ, ಗ್ಲುಕೋಸ್, ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. '''ಈಸ್ಟ್ರೊಜನ್ (ಮದಜನಕ)''' ಇದನ್ನು "ಮಹಿಳೆಯರ ಹಾರ್ಮೋನು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಗೋಚರ ಚರ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯ ಹಾಲುಣಿಸುವಿಕೆ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡಲು ಗರ್ಭಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೋರೋನ್ (ತಾಯಿಯ ಹಾರ್ಮೋನ್)''' ಇದನ್ನು "ತಾಯಂದಿರ ಹಾರ್ಮೋನು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಪದರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾರ್ಮೋನು ಮಯೋಮೆಟ್ರಿಯಲ್ (ಗರ್ಭಾಶಯದ ಬಾಹ್ಯ ಪದರಿನ)ಸಂಕೋಚನ ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವಧಿ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಸವವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾರ್ಮೊನಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ===ತಾಯಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗುವುದು === ಜರಾಯು ಹಾಗು ಭ್ರೂಣವನ್ನು ತಾಯಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಸಮಜಾತಿ ಕಸಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ತಾಯಿಯ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಜರಾಯು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: *ಇದು ಫೋಸ್ಫೋಕೋಲಿನ್ ಅಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನ್ಯೂರೋಕಿನಿನ್ Bಯನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಾವಲಂಬಿ ನೆಮಟೋಡ್ ಗಳು(ವಲಯಗಳಿಲ್ಲದ ಉರುಳೆಯಾಕಾರದ ಉದ್ದವಾದ ಹುಳಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಜೀವಿವರ್ಗ) ತಮ್ಮ ಪರಪೋಷಿಗಳ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|title=Placenta 'fools body's defences'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7081298.stm|date=10 November 2007|publisher=BBC News}}</ref> *ಅಲ್ಲದೇ, ಭ್ರೂಣದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ದುಗ್ಧಕಣದ ನಿರೋಧಕ ಕೋಶಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಇಂಟರ್ಲ್ಯುಕಿನ್ 2ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಿರೋಧಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾಯಿಯ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ T ಕೋಶಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="clark">{{cite journal |author=Clark DA, Chaput A, Tutton D |title=Active suppression of host-vs-graft reaction in pregnant mice. VII. Spontaneous abortion of allogeneic CBA/J x DBA/2 fetuses in the uterus of CBA/J mice correlates with deficient non-T suppressor cell activity |journal=J. Immunol. |volume=136 |issue=5 |pages=1668–75 |year=1986 |month=March |pmid=2936806 |doi= |url=http://www.jimmunol.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2936806 |access-date=2011-02-01 |archive-date=2020-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531014149/https://www.jimmunol.org/content/136/5/1668.long |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜರಾಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಜರಾಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಇತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿಯ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಭ್ರೂಣ ಕೋಶಗಳೂ ಸಹ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Williams Z, Zepf D, Longtine J, ''et al.'' |title=Foreign fetal cells persist in the maternal circulation |journal=Fertil. Steril. |volume= 91|issue= 6|pages= 2593–5|year=2008 |month=March |pmid=18384774 |doi=10.1016/j.fertnstert.2008.02.008 |url=}}</ref> ===ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳು=== ಜರಾಯು ಭ್ರೂಣಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ದ್ರವಾಶಯವನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಸಂಚಯದ ಸಂಚಾಯಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹಾಗು ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ರವಾನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite pmid|11299282}}</ref> ==ಜನನ== ಗರ್ಭಾಶಯದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಶಾರೀರಿಕ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಜರಾಯುವಿನ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವಿಕೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜರಾಯು ಹೊರತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಭ್ರೂಣವು ಹೊರತಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ''ಪ್ರಸವದ ಮೂರನೇ ಹಂತ'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಗು ಜನನವಾದ 15-30 ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜರಾಯು ಹೊರತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜರಾಯುವಿನ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ನಾಯುವಿನೊಳಗೆ [[ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್‌|ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್]] ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿಯ ಸೆಳೆತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೊರತಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೊರತಳ್ಳಬಹುದು. ಕೋಚ್ರನ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಧ್ಯಯನವು<ref name="Cochrane database">{{cite doi|10.1002/14651858.CD000007}}</ref>, ಪ್ರಸವದ ಮೂರನೇ ಹಂತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ನಷ್ಟ ಹಾಗು ಪ್ರಸವಾನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. == ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:CMV placentitis1 mini.jpg|thumb|right|160px|ಜರಾಯುವಿಗೆ ತಗುಲಿದ ಸೈಟೋಮೆಗಲೋವೈರಸ್(CMV)ಸೋಂಕಿನ ಮೈಕ್ರೋ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ(CMV ಪ್ಲಸೆಂಟಿಟಿಸ್).CMV ಸೋಂಕಿತ ಕೋಶದ ದೊಡ್ಡ ಬೀಜಕಣಗಳ ವೈಲಕ್ಷಣವು ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಡೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. H&amp;E ಕಲೆ.(ಹೆಮೊಟಾಕ್ಸಿಲಿನ್ ಮತ್ತು ಎಯೊಸಿನ್ ಚಿಕೆತ್ಸೆ)]] ಹಲವಾರು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಜರಾಯುವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಜರಾಯು ಬಹಳ ಆಳವಾಗಿ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಾಗ: * ಜರಾಯು ಅಕ್ರೀಟ * ಜರಾಯು ಪ್ರಾವಿಯ * ಜರಾಯುವಿನ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವಿಕೆ/ಅಬ್ರಪ್ಶಿಯೋ ಪ್ಲಸೆಂಟಿ ಜರಾಯುವಿಗೆ ತಗುಲಬಹುದಾದ ಸೋಂಕುಗಳು * ಪ್ಲಸೆಂಟಿಟಿಸ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಂಜುಕಾರಕ TORCH ಸೋಂಕುಗಳು. * ಕೊರಿಯೋಆಮ್ನಿಯೋನಿಟಿಸ್. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗು ನಂಬಿಕೆಗಳು == ಜರಾಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಇದನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಜರಾಯುವನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ದಹನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="bbc">{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4918290.stm | title = Why eat a placenta? | date = 18 April 2006 | work = BBC | accessdate = 8 January 2008 }}</ref> ಹಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ನ ಮಾಓರಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೂತು ಹಾಕಿ, ಮಾನವ ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಮೆಟ್ಗೆ, ಜೋಆನ್. 2005. "ವರ್ಕಿಂಗ್ ಇನ್/ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ವಿಥ್ ತ್ರೀ ಲಾಂಗ್ವೇಜಸ್: ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಟೆ ರೆಯೋ ಮಾಓರಿ, ಅಂಡ್ ಮಾಓರಿ ಬೋಡ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್." ''ಸೈಟ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ N.S ಸಂಪುಟ. 2, No 2:83-90.</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ನವಾಜೋ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜರಾಯು ಹಾಗು ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೂತು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://sciencecareers.sciencemag.org/career_development/previous_issues/articles/3360/bridging_the_cultural_divide_in_medicine/ | title = Bridging the Cultural Divide in Medicine | first = Edna | last = Francisco | date = 3 December 2004 | work = Minority Scientists Network | accessdate = 7 January 2008 | archive-date = 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071219205634/http://sciencecareers.sciencemag.org/career_development/previous_issues/articles/3360/bridging_the_cultural_divide_in_medicine/ | url-status = dead }}</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಶುವು ಜನಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.jstor.org/view/0095182x/ap040015/04a00080/0 | title = Changes in Navajo Mortuary Practices and Beliefs | first = Mary | last = Shepardson | work = American Indian Quarterly | publisher = University of Nebraska Press | year = 1978 | accessdate = 7 January 2008 }} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref> [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ|ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]] ಹಾಗು [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕೋಸ್ಟ ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಜರಾಯುವಿನ ಹೂಳುವಿಕೆಯು ಶಿಶು ಹಾಗು ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="mothering">{{cite web | url = http://www.mothering.com/articles/pregnancy_birth/birth_preparation/amazing_placenta_side.html | title = Placenta Rituals and Folklore from around the World | first = Sarah J. | last = Buckley | work = Mothering | accessdate = 7 January 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080106075807/http://www.mothering.com/articles/pregnancy_birth/birth_preparation/amazing_placenta_side.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 6 January 2008}}</ref> ಪ್ರಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ, [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]]ದ ಅಯ್ಮಾರ ಸಮುದಾಯವು, ಜರಾಯುವನ್ನು ಗೋಪ್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೂತು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಜೀವವನ್ನು ಮರು ಪಡೆಯಲು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.jhu.edu/~jhumag/0605web/ruminate.html | title = The Love Offer | first = Ann | last = Davenport | work = Johns Hopkins Magazine | month = June | year = 2005 | accessdate = 7 January 2008 | archive-date = 31 ಮಾರ್ಚ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120331012306/http://www.jhu.edu/~jhumag/0605web/ruminate.html | url-status = dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಜರಾಯು, ಶಿಶುವಿನ ಅಥವಾ ಅದರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜೀವದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಕ್ವಾಕಿಯುಟ್ಲ್ ಸಮುದಾಯವು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ಜರಾಯುವನ್ನು ಹೂತು ಹಾಕಿದರೆ, ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳ ಮಾದರಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಕೌಶಲವು ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುವಿಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಗಂಡು ಮಗುವಿನ ಜರಾಯುವನ್ನು ಡೊಂಬ ಕಾಗೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯಹೇಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಜರಾಯು ಹಾಗು ಹೊಕ್ಕಳುಬಳ್ಳಿಯ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮುಗುವಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೈನ್]], ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಹಾಗು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ]], ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಜರಾಯುವಿನೊಂದಿಗಿನ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು, ಪೋಷಕರ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜರಾಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಂದು ಅಥವಾ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಮಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳಿ]]ಗಳು, ಜರಾಯು ಮಗುವಿನ ಒಡನಾಡಿಯೆಂದು ನಂಬಿದರೆ; ಮಲೇಷಿಯಾದ ಒರಂಗ್ ಅಸ್ಲಿ ಸಮುದಾಯವು ಇದನ್ನು ಮಗುವಿನ ಅಗ್ರಜನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]]ದ ಇಬೋ ಸಮುದಾಯವು, ಜರಾಯುವನ್ನು ಮಗುವಿನ ತೀರಿಕೊಂಡ ಅವಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="mothering" /> ಹವಾಯಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಜರಾಯುವನ್ನು ಮಗುವಿನ ಒಂದು ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಗಿಡದೊಂದಿಗೆ ನೆಡುತ್ತಾರೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಗುವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮರವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref name="bbc" /> ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜರಾಯುವನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ಲಸೆಂಟೋಫಜಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಚೀನಾ]] ಹಾಗು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ, ಜರಾಯು ಬಹಳ ಆರೋಗ್ಯಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gentlebirth.org/archives/eatplcnt.html|title=Medicinal Uses of the Placenta|last=Falcao|first=Ronnie |accessdate=25 November 2008}}</ref> ==ಅಧಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು== <gallery> File:Gray30.png|ಗರ್ಭದ ಒಳಗವಚದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವಾರಗಳ ಭ್ರೂಣ.ಎರಡು ವ್ಯಾಸಗಳಷ್ಟು ಅಗಲಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. File:Cord & Placenta.jpg|ಪ್ರಸವಾನಂತರ ಅದೇ ತಾನೇ ಕೆಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಾದ ಜರಾಯು ಹಾಗು ಹೊಕ್ಕುಳಬಳ್ಳಿ File:Human placenta.jpg|ತಾಜಾ ಮಾನವ ಜರಾಯು File:CMV_placentitis1.jpg|ಜರಾಯು ಸೋಂಕಿನ(CMV ಪ್ಲಸೆಂಟಿಟಿಸ್) ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ. File:CMV_placentitis2.jpg|CMV ಪ್ಲಸೆಂಟಿಟಿಸ್ ನ ಮೈಕ್ರೋ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ. </gallery> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಭ್ರೂಣ *ಮಗು ಜನನ *ಗರ್ಭಕೋಶ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Placenta}} * ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾನವ ಜರಾಯು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ [http://www.pattiramos.com/Placenta.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121225080444/http://www.pattiramos.com/Placenta.html |date=2012-12-25 }} * [http://www.gynob.com/placenta.htm ದಿ ಪ್ಲಸೆಂಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120504073427/http://www.gynob.com/placenta.htm |date=2012-05-04 }}, gynob.com, ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅಬ್ಸ್ಟೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಆಯ್ದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ, 18ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, F. ಗ್ಯಾರಿ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್, M.D., ಪಾಲ್ C. ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್, M.D., ನಾರ್ಮನ್ F. ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್, M.D., ಆಪಲ್ಟನ್ & ಲಾಂಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಕರು. {{Wiktionary|placenta}} {{Anatomy}} {{Embryology}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭ್ರೂಣಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] 6wuwxwtsa50yyhlgqkhq71n59m6mybh 0 27811 1376332 1348887 2026-07-04T21:06:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376332 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{image}} {{Infobox |title = ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ |image = [[File:Tablet.jpeg|250px]] |caption = Google Nexus 9 |image2 = [[File:iPad 3.png|250px]] |caption2 = The iPad 3 }} '''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''', ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ '''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್''' ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರ್ಸನಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ ಒಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ಗಿಂತ ಅಥವಾ ಪರ್ಸನರ್ಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಿಂತ ದೊಡದಾದ ಇದು ಒಂದು ಸಮತಲವಾದ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ತಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಭೌತಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಆನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಅಥವಾ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೆನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="Editors PC Magazine">{{Cite news|title=Definition of: tablet computer|url=http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,2542,t=tablet+computer&i=52520,00.asp|author=Editors PC Magazine|accessdate=April 17, 2010|work=[[PC Magazine]]|archive-date=ಜುಲೈ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716184551/http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0%2C2542%2Ct%3Dtablet+computer%26i%3D52520%2C00.asp|url-status=dead}}</ref><ref name="Editors Dictionary.com">{{Cite|title=tablet computer - 1 dictionary result|url=http://dictionary.reference.com/browse/tablet+computer|author=Editors Dictionary.com|accessdate=April 17, 2010|work=[[Dictionary.com]]|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910073438/http://dictionary.reference.com/browse/tablet%20computer|url-status=dead}}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳು == ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ, ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಹಳೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ x೮೬ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ,<ref name="marketwatch.com">[http://www.marketwatch.com/story/tablet-growth-may-threaten-pc-chip-makers-2010-10-22?pagenumber=2 ಇಂಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಎ‍ಎಮ್‌ಡಿಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದವೇ? ][http://www.marketwatch.com/story/tablet-growth-may-threaten-pc-chip-makers-2010-10-22?pagenumber=2 ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವು ಒಂದು ಪಿಸಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.] ಅಕ್ಸೆಸ್‌ಡೇಟ್=೨೦೧೦-೧೦-೨೪</ref> ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಒಎಸ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ (ವಿಂಡೋಸ್ ಅಥವಾ ಉಬುಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್ ನಂತೆ) ಅವುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಧಾರಿತ ಒಎಸ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಜಿಯುಐ ವಿಜೆಟ್‌ಗಳು, ಅಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಲೋಸ್ ವಿಂಡೋ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2010}} ೨೦೧೦ರ-ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯ ನಂತರದಿಂದ, ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡೈಮ್, ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧದ ಗಣಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.<ref name="iPadTIMEreview">ಲ್ಯೂ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್ (ಗುರುವಾರ, ಎಪ್ರಿಲ್. ೦೧, ೨೦೧೦) "[http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html ಡು ವಿ ನೀಡ್ ದಿ ಐಪಾಡ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102001230/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html |date=2011-01-02 }}[http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html ಎ ಟೈಮ್ ರಿವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102001230/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html |date=2011-01-02 }}", ''ಟೈಮ್‌''</ref> ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಒಎಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಟೈಲಸ್ ನಿರ್ವಹಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ (ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಬಾಹಿಕ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸರಳವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಐಪ್ಯಾಡ್. x೮೬ ಪೂರ್ವಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುವಾಗ (ವಿಂಡೋಸ್ ಕಂಪಟೆಬಿಲಿಟಿಯ ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆ), ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್‌ಪಿ೩ ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುವ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಪರಿಚಯದ ಜೊತೆಗೆ) ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಲೈಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="The Coming War: ARM versus x86">[http://vanshardware.com/2010/08/mirror-the-coming-war-arm-versus-x86/ ದಿ ಕಮಿಂಗ್‌ ವಾರ್: ಎಆರ್‌ಎಮ್‌ ವರ್ಸಸ್ x86] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018002338/http://vanshardware.com/2010/08/mirror-the-coming-war-arm-versus-x86/ |date=2010-10-18 }} ಮಿರರ್: ''ದಿ ಬ್ರೈಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯೂಸ್'' ಎಪ್ರಿಲ್ ೮, ೨೦೧೦</ref> === ಐಬಿಎಮ್-ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು === {{Main|Tablet personal computer|Microsoft Tablet PC}} ''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' (ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ) ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನವಾಗಿ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು (ಸುಧಾರಿತ)ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಒಎಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ<ref name="Beck H 2009, p 402">ಬೆಕ್‌ ಎಚ್‌ ''ಎಟ್‌ ಅಲ್'', ''ಬ್ಯೂಸಿನೆಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಆಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್‌ ಎ ಚೆಂಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌‍, ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ'', ೨೦೦೯, ಪುಟ ೪೦೨</ref> ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="Haven, Kendall F. 2006, p 191">ಹೆವನ್‌, ಕೆಂಡಲ್ ಎಫ್‌. ''೧೦೦ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್'', ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ೨೦೦೬, ಪುಟ ೧೯೧</ref> ಈ ಶಬ್ದವು ೨೦೦೦<ref name="TabletPC,2000">[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/nov00/11-13comdex.mspx ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್ ಇಂಟ್ರಡ್ಯೂಸಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ., ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್ 2000]</ref> ಮತ್ತು ೨೦೦೧<ref name="Microsoft Tablet PC Overview">ಪೇಜ್, ಎಂ [http://www.transmetazone.com/articleview.cfm?articleID=499 ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ಓವರ್‌ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016125019/http://www.transmetazone.com/articleview.cfm?articleid=499 |date=2014-10-16 }}, TransmetaZone, ೨೦೦೦-೧೨-೨೧</ref> ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಆದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ (ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್) ಒಎಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್-ಗಾತ್ರದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ<ref name="Free software and cellphones">ಕುಹ್ನ್, ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಎಮ್. [http://www.fsf.org/working-together/next-steps/free-software-phones ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಂಡ್ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್ಸ್‌], ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ೨೦೧೦</ref> === ಐಬಿಎಮ್-ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು === {{See also|Mobile operating system}} ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಥವಾ ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡಿಗ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು x೮೬ ಆಧಾರಿತವೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಒಎಸ್ ಯುನಿಕ್ಸ್-ತರಹದ ಒಎಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಡಾರ್ವಿನ್, [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಎನ್‌ಎಕ್ಸ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್]] ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿರುದ್ಧ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬ್ಯಾಟರಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ೩ಜಿ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಅಂದರೆ ZTE V೯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಆಂಡ್‌ ಸಮ್‌ ಐಪಾಡ್ಸ್‌</ref> ==== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು ==== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಕೇತವೆಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಆರ್ಬಿಟ್ರರಿ (ಗಣಿತ ಸಂಕೇತಗಳು) ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಿಂದ ರಾಯಭಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಾಧನಗಳ ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಒಂದು ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವಿಧಾನದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರನು ಯಾವುದನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಹಕ್ಕನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಿಟ್‌ಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊರತೆಗಳ ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ''ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="iPad is iBad for freedom">ಬ್ರೌನ್‌, ಪೀಟರ್‌ [http://www.fsf.org/news/ibad_launch ಐಪಾಡ್‌ ಇಸ್ ಐಬ್ಯಾಡ್ ಪಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್], ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ೨೦೧೦</ref><ref name="The iPad Is Not a Computer">ಚೆರ್ರಿ, ಸ್ಟಿವನ್‌ [https://spectrum.ieee.org/consumer-electronics/portable-devices/the-ipad-is-not-a-computer ದಿ ಐಪಾಡ್ ಇಸ್ ನಾಟ್‌ ಎ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್], IEEE ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್, ೨೦೧೦</ref><ref name="popsci.com">ಕಾನ್‌ಲಾನ್, ಟಾಮ್‌ [http://www.popsci.com/gadgets/article/2010-01/ipad%E2%80%99s-closed-system-sometimes-i-hate-being-right ದಿ ಐಪಾಡ್ಸ್ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಸಮ್‌ಟೈಮ್ಸ್ ಐ ಹೇಟ್ ಬಿಯಿಂಗ್‌ ರೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420043520/http://www.popsci.com/gadgets/article/2010-01/ipad%E2%80%99s-closed-system-sometimes-i-hate-being-right |date=2010-04-20 }}, ಪಾಪ್ಯೂಲರ್ ಸೈನ್ಸ್‌, ೨೦೧೦</ref> ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{Main|History of tablet computers}} [[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಶೇಷ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪೆನ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ -ಆಧಾರಿತ ಪಿಸಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ಈಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳ ಗಹನತೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಚ್ಚರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೈಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Gray">{{Citation | last =Gray | first =Elisha | coauthors = | title =Telautograph | work = | pages = | language = | publisher =United States Patent 386,815 (full image) | date =1888-07-31 | url = http://www.freepatentsonline.com/386815.pdf | accessdate = }}</ref> ಕೈಬರಹದ ಚಲನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Goldberg">{{Citation | last=Goldberg | first=H.E. | title = Controller | publisher=United States Patent 1,117,184 (full image) | url=http://www.freepatentsonline.com/1117184.pdf | accessdate = | date=1915-12-28 }}</ref> ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ-ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ.<ref name="Dimond 232–237">{{Citation | last=Dimond | first=Tom | title=Devices for reading handwritten characters | publisher=Proceedings of Eastern Joint Computer Conference | pages=232–237 | date=1957-12-01 | url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | accessdate=2008-08-23 | archive-date=2012-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57 | url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ೧೯೮೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಇದ್ದವು: ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್, ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಮತ್ತು ಲೈನಸ್ ಇವುಗಳು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಗೊ ಕಾರ್ಪ್. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಾಗಿ ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಒಎಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು: ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಗೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಒಂದು ಪೇಟೆಂಟ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Mintz">{{Citation | last =Mintz | first =Jessica | coauthors = | title =Microsoft to Appeal $367M Patent Ruling | work = | pages = | language = | publisher =The Associated Press | date =2008-04-04 | url = http://www.usatoday.com/tech/products/2008-04-04-2507619152_x.htm | accessdate = 2008-09-04 }}</ref> ಫ್ರಂಟ್‍ಪಾತ್‍ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯೇ ಪ್ರೋ ಗೇರ್. ಪ್ರೋಗೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಮೆಟಾ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೆಸಿಸ್ಟಿವ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಗೇರ್‌ ಸ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೇರ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ೯೮ ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗೆ "ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ." ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆ ಪದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಅದು ಆಗ ತನ್ನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್ ಒಎಸ್‌‌ನ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರನ್ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="TabletPC,2000" /><ref name="MStabletPC">[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms840465.aspx MSDN, ''ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.'' ]</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೋಟ್-ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸದೃಢ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://itmanagement.earthweb.com/netsys/article.php/1495701/Tablet-PC-Coming-to-an-Office-Near-You.htm|title=Tablet PC: Coming to an Office Near You?|access-date=2011-02-17|archive-date=2011-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110828042232/http://itmanagement.earthweb.com/netsys/article.php/1495701/Tablet-PC-Coming-to-an-Office-Near-You.htm|url-status=dead}}</ref> ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಲು ಸೋತವು. ಈ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆಗದಷ್ಟು ಭಾರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.demystifyingusability.com/2009/11/making-things-easier-with-tablet-computing.html|title=Making Things Easier with Tablet computing?}}</ref> ಆದರೆ ತನ್ನ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಸಾಧನವನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ.<ref>ಇಟನ್, ನಿಕ್ [http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/199045.asp ದಿ ಐಪಾಡ್‌/ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡಿಫೈನ್ಡ್‌‍?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201221303/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/199045.asp |date=2011-02-01 }}, ಸಿಯಾಟಲ್ ಪೊಸ್ಟ್‌-ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸರ್‌, ೨೦೧೦</ref> ಪಿ.ಸಿ. ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ<ref name="iPad is iBad for freedom" /><ref name="The iPad Is Not a Computer" /><ref name="popsci.com" />, ಅದರ ಟಚ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು<ref>ಜಾಬ್ಸ್‌, ಸ್ಟೀವ್ [http://www.apple.com/hotnews/thoughts-on-flash/ ಥಾಟ್ಸ್‌ ಆನ್ ಫ್ಲಾಶ್‌], ಆ‍ಯ್ಪಲ್, ೨೦೧೦</ref> ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ‌.<ref name="BallStillDoesnt2010">ಬ್ರೈಟ್‌, ಪೀಟರ್ [https://arstechnica.com/microsoft/news/2010/07/ballmer-and-microsoft-still-doesnt-get-the-ipad.ars ಬಾಲ್ಮರ್‌ ( ಆಂಡ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌) ಸ್ಟಿಲ್ ಡಸ್‌ನಾಟ್ ಗೆಟ್‌ ದಿ ಐಪಾಡ್‌, ಆರ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ], ೨೦೧೦</ref> ಮೇ ೨೦, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಐಡಿಸಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ''ಮೀಡಿಯಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌'' ಅನ್ನು ೭ ರಿಂದ ೧೨ ಇಂಚು ಪರದೆ ಇರುವ, ಹಗುರವಾದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿರುವ "ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಎಆರ್‌ಎಂ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ" ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು "ವಿಸ್ತಾರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ಏಕ-ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನಗಳಾದ ಇ-ರೀಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="idc">{{cite web|url=http://www.idc.com/about/viewpressrelease.jsp?containerId=prUS22345010&sectionId=null&elementId=null&pageType=SYNOPSIS|title=IDC Forecasts 7.6 Million Media Tablets to be Shipped Worldwide in 2010|author=[[IDC]] Press Release:|access-date=2011-02-17|archive-date=2010-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227114428/http://www.idc.com/about/viewpressrelease.jsp?containerId=prUS22345010&sectionId=null&elementId=null&pageType=SYNOPSIS|url-status=dead}}</ref> ಐಡಿಸಿ‌ಯು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ೭.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ೪೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡುವಂತಹ ೮೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: ಮೊಟೊರೋಲಾ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌, ವಿಜಿಯೊ, ತೋಷಿಬಾ, ಅಸುಸ್‌, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಶನ್ ಇಂಕ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]]ನ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆದ [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌]] ೩.೦ ಹನಿಕಾಂಬ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://articles.latimes.com/2011/jan/06/business/la-fi-ces-tablets-20110106 ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಜನವರಿ 6, 2011] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್ ಆಟ್‌ ಸಿಇ‍ಎಸ್</ref> ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರೋಗಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. ==ಟಚ್ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಟಚ್ ಇನ್‌ಪುಟ್. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಮುಖಾಂತರ ಟೈಪ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಲೈನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಸ್ ಬಳಕೆಯ ಡಬ್ಲೂಐಎಂಪಿ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ಗಿಂತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇವೆಂಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು. ಹಾಗಾದಾಗ ಸೊಮ್ಯಾಟೋಸೆನ್ಸರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಗವಾದ ಅನುಕಲಿತ ಕೈ-ಕಣ್ಣಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧನ ಅನ್ವಯೀಕರಣವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಸದ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಪಿ.ಸಿ. ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-20016818-37.html |title=ಬೆಸ್ಟ್‌ ಬೈ: ಐಪಾಡ್ ಕಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಇಂಟು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಸೇಲ್ಸ್‌ |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617064236/http://news.cnet.com/8301-13579_3-20016818-37.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಳ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918070945/http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ |date=2010-09-18 }}[http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ ನಾವು ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಿಸಬಹುದೇ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918070945/http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ |date=2010-09-18 }}</ref><ref>[http://www.marketwatch.com/story/tablets-hurt-pc-sales-but-not-apples-mac-2010-10-13 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌‌ಗಳು ಪಿ.ಸಿ.ಯ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ ಆದರೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ]</ref> ಇದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ "ಬೆರಳ ಬಳಕೆಯ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್" ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಕುರಿತು ನೋಡುವುದಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಜವಾಗಿದ್ದು, ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ====ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ==== [[File:人-red.png|thumb|200px|right|ಚೀನಾದ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ನ ಅರ್ಥ "ಪರ್ಸನ್" (, Mandarin: rén, Korean: in, Japanese: jin, nin; hito, ಕ್ಯಾಂಟೊನಿಸ್:ಜನವರಿ 4). ಈ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಮೊದಲನೆಯದು, ಎರಡನೆಯದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು.ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕರಣದ ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಏಕೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಪರದೆಗಳು ತಮ್ಮ "ಒತ್ತಡವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ" ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ "ಬದಲಾಗಬಲ್ಲ ಅಗಲದ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ" ಚೈನೀಸ್/ಜಪಾನೀಸ್/ಕೋರಿಯನ್ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಗ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಚೀನಿಯರು (ವರ್ಚುವಲ್) ಕೀಬೋರ್ಡನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20120612015138/http://ca.news.yahoo.com/s/afp/100826/technology/lifestyle_hongkong_china_japan_culture_technology ಚೀನಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.]</ref> ===ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌=== ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯವಾಗಿವೆ; *'''ನಿರೋಧಶೀಲ''' : ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದನಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಅವು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಇದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಮ್ಮೆ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೌಸ್‌ನ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ) ಆದರೆ ನಿಖರವಾಗಿರಲು ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಶನ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರುತಿಸುವ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿರೋಧಶೀಲ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಲ್ಟೀಟಚ್ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಬಳಕೆಯ ಕಡೆ ವಾಲಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಬಂತು. *‌'''ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್''' : ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ನಿರೋಧಶೀಲ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಮಾಡಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೆರಳ ತುದಿಯಂತಹ ವಾಹಕ ವಸ್ತುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಶ್ರೇಣಿಯ "ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌"ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಸುಲಭದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಇವೆ. ಇವು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇತರೆ ಸ್ಪರ್ಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: *ಹಸ್ತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಸ್ತ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ನಮೂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. *ಮಲ್ಟಿಟಚ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಏಕಕಾಲಿಕ ಫಿಂಗರ್‌ಟಚ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅಂಶಗಳ<ref>[http://jkontherun.blogs.com/jkontherun/2007/12/so-what-is-mult.html ಜೆಕೆ ಆನ್‌ ದಿ ರನ್: ಸೊ ವಾಟ್‌ ಈಸ್ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ?]</ref> ವಿಸ್ತರಿತ ಕೈಚಳಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ-೨೦೧೦ರಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರುವ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡೈಮ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಧನವನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ.<ref name="iPadTIMEreview" /> ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಒಎಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವವಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತೂ, ಸ್ಟೈಲಸ್ ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧಾರಣ ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಉಳಿದವು ನಂತರ ಬಂದವು. ಆವರೆಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ, ಎಂಪಿ೩ ಪ್ಲೇಯರ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು) ಬಳಸಲಾದಂತಹ [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅವು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಚಿಕ್ಕಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತ ಸಾಧನಗಳಾದವು (ಅದರಲ್ಲೂ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ). ಇದು x೮೬ ಪ್ರಿಕಂಡಿಶನ್ (ವಿಂಡೋಸ್ ಸಮನ್ವಯತೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ) ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="The Coming War: ARM versus x86" /> ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಪರ-ದರ್ಜೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಒತ್ತಡ ಸಂವೇದನೆಯಿರುವ ಫಿಲ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತ ಒತ್ತಡ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬೆರಳತುದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಬಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="buxtonoverview">ಬಕ್ಸ್‌ಟನ್, ಬಿಲ್‌. [http://www.billbuxton.com/multitouchOverview.html "ಮಲ್ಟಿಟಚ್‌ ಒವರ್‌ವೀವ್"]</ref> ==ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಯ ವಿವಿಧತೆ== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ಗಳು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿಯಿಂದ ಪಿಡಿಎ‌ವರೆಗಿನ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ಗಳು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದೇ ಈಗ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಂಚಾರಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಜನರೇಷನ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವುಗಳಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ, [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‍ಆರ್‌ಎಮ್]] ಅಥವಾ ಎಮ್‌ಐಪಿಎಸ್ ಸಿಪಿಯು ಮತ್ತು ಪಿಡಿಎ‌ಗಳ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಇರುವಂತವಾಗಿವೆ. ===ಬುಕ್‌ಲೆಟ್‌=== ಬುಕ್‌ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಡ್ಯೂಯಲ್ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬುಕ್‌ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ಮಲ್ಟಿಟಚ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆನ್‌ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು, ನೇರ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ-ರೀಡಿಂಗ್‍ಗಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಲೇಟ್‌=== ಸ್ಲೇಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಬರೆಯುವ ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಂತೆ ಹೋಲುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಲೇಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಕ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟೈಸರ್‌ ಮೂಲಕ ಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ ಪೂರಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು [[ತಂತಿರಹಿತ|ವೈರ್‌ಲೆಸ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಯುಎಸ್‍ಬಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.‍ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ {{convert|8.4|-|14.1|in|cm|abbr=off|disp=s}} ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‌ಗಳಂತಹ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳು ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕತೆ, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಪ್/ವೈಬ್ರೇಷನ್ ‍ಹಾನಿಯಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಚಾರಿ ಗುಣ ಮತ್ತು ಒರಟು ಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಲನಶೀಲ ಭಾಗಗಳು ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ===ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ನೋಟ್‍ಬುಕ್=== [[File:Lenovo-X61-Tablet-Mode.jpg|thumb|280px|right|ಲೆನೆವೊ X61, ಸ್ಲೇಟ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತದ್ದು]] ಪರಿವರ್ತಕ ನೋಟ್‍ಬುಕ್‌ಗಳು ಜೋಡಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ನೊಂದಿಗಿರುವ ಮೂಲ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್(ಪರಿವರ್ತಕಗಳ) ಬೇಸ್‍ಗಳು ಸ್ವಿವೆಲ್ ಹಿಂಜ್ ಅಥವಾ ರೊಟೇಟಿಂಗ್ ಹಿಂಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಂಗಲ್ ಜಾಯಿಂಟ್‍‍ನಲ್ಲಿ ಡಿಸ್‍ಪ್ಲೇಗೆ ಜೋಡಿಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಯಿಂಟ್, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ೧೮೦°ಯ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಲು ಸಹಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ಅ‌‍ನ್ನು ಒದಗಿಸಲು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮಡಚಿ ಹಿಡಿಯತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ನೋಟ್‍ಬುಕ್‌ನಷ್ಟೇ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಭೌತಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತೋರದು. ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ಪಾದಕರು ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ ಟಫ್‍ಬುಕ್ ೧೯ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ನೋಟ್‌‌ಬುಕ್ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಸರ್‌‍ನ ಒಂದು ಮಾದರಿ (ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮೇಟ್ C೨೧೦)ಯು ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಲೈಕ್ ಪೊಸಿಷನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್ ಅಪ್ ಆಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಲ್ಯಾಪ್‌‍ಟಾಪ್ ಮೋಡ್‍ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಲೈಡ್ ಆಗಬಹುದಾದ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಸಿ‍ಇ‌ಎಸ್ ೨೦೧೧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್‌ ಪಿ.ಸಿ.೭ ಸಿರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ<ref name="Samsung Sliding PC7 Series">ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಡೆಮೊ [http://www.alltouchtablet.com/touchscreen-tablet-news/samsung-sliding-pc-7-is-the-slider-laptoptablet-you-ever-wanted-6343/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್‌ ಪಿ.ಸಿ.7 ಸಿರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110112095642/http://www.alltouchtablet.com/touchscreen-tablet-news/samsung-sliding-pc-7-is-the-slider-laptoptablet-you-ever-wanted-6343/ |date=2011-01-12 }}, ಆಲ್‌ಟಚ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌, ೨೦೧೧</ref>. ಇದು ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಆಟಮ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹೊಸತಾದ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಇದು ಆ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಲಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಲು ಅಥವಾ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಕಾಣದಂತೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಲಾಕ್‌ ಆದಾಗ ಸ್ಲೇಟ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯು ಇನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಬೇಕಾಗಿದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಎರಡರ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಡೆಲ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮುಂಬರುವ ಇನ್‌ಸ್ಪಿರಾನ್ ಡ್ಯೂ, ತೆರೆದಾಗ ಪಾರ್ಶ್ಚ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಸ್ಪೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆಟ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹೈಬ್ರಿಡ್‌‍ === ಎಚ್‌ಪಿ/ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಟಿಸಿ ೧೦೦೦ ಮತ್ತು ಟಿಸಿ೧೧೦೦ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಿಶುದ್ಧ ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಿಗಾಗಿನ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, ಪರಿವರ್ತಕಗಳಂತೆ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಉಳಿಯಲು ಆವರ್ತಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. === ಡೆಸ್ಕ್‌ ಟಾಪ್‌ === {{Main|Tablet personal computer|Microsoft Tablet PC}} ''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ (ಟ್ಯಾಲ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿ)'' ಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಡಿವೈಸ್ ಆಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಒಎಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ (ಪರಿಸ್ಕೃತ) ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Beck H 2009, p 402" /> ಇದನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Haven, Kendall F. 2006, p 191" /><ref name="TabletPC,2000" /> ೨೦೦೦ ಮತ್ತು<ref name="Microsoft Tablet PC Overview" /> ೨೦೦೧ (೬೨)ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ಟೊಸಾಪ್ಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ<ref name="Free software and cellphones" /> ಯಾವುದೇ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಆಕಾರವನ್ನು ನಿಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref name="marketwatch.com" /> ಹಳೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು x೮೬ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು,<ref name="marketwatch.com" /> ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಎಸ್‌‍ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಅಬಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್). ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌, ಮೌಸ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸ್ಟೆಲಸ್‌ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟವಾದ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕ್ಲೋಸ್ ವಿಂಡೋ ಬಟನ್ ಹಾಗೂ ಜಿಯುಐ (ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯುಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೆಸ್ ವಿಡ್ಜೆಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2010}} ==ಉಪಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸ== {{See also|Comparison of tablet PCs|Comparison of ARM tablets}} <ref>[http://news.cnet.com/Intel-has-ARM-in-its-crosshairs---page-2/2100-1006_3-6210033-2.html?tag=mncol ಇಂಟೆಲ್‌ ಹ್ಯಾಸ್ ಎಆರ್‌ಎಮ್ ಇನ್ ಇಟ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಹೇರ್ಸ್]</ref>, x೮೬ ಮತ್ತು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ]]ಎನ್ನುವ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದೆ. x೮೬ ಸೇರಿದಂತೆ x೮೬-೬೪ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಬಳಕೆ ಲ್ಯಾಟ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂಜೂ(JooJoo) ವಿನಂತಹ ನಾನ್-ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ x೮೬ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆ‌‍ಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಐಪಾಡ್ (ಐಪ್ಯಾಡ್‌)ನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಎಆರ್‌ಎಂ ಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Apple iPad Price, Features Say “ARM” All Over|url=http://www.bnet.com/blog/mobile-internet/apple-ipad-price-features-say-8220arm-8221-all-over/133|publisher=bnet}}</ref> ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಎಆರ್‌ಎಂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೌಲ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ಗೆಲಾಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನಂತಹ ಉತ್ಪಾದಕರು ಸಣ್ಣ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು== *'''ಎಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ''' : ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ನ ಭೌತಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಯುನಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೇ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಅಡೆತಡೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಎಕ್ಸೆಲೆರೋಮೀಟರ್‌ ಅನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಚಲನೆ|ಚಲನವಲನ]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಆಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *'''ಸುತ್ತಲಿರುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಿಪ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆ''' ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ’ಗ್ರಹಿಕೆ’ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ನಿಗ್ರಹಿತ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. *'''ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಸಾಧನ:''' ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಣ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಪಿ೩ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ ಮೆಮೊರಿ ಬೋರ್ಡ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸೆಕ್ಯೂರ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನಂತಹ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಂಗ್ರಹಣ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಘನ ರೂಪದ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದಲ್ಲದೆ, ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾರದು. *'''ವೈರ್‌ಲೆಸ್''' ‌: ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌, ವೈರ್ ಇರುವ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ವೈ-ಫೈ]] (Wi-fi) ಸಂಪರ್ಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಬದಲಾಗಿ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು (ಬಾಹ್ಯ-perpheral ) ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು [[Bluetooth|ಬ್ಲೂಟೂಥ್‌]]ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *'''೩ಡಿ:''' [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ನಂತೆ, ದ್ವಿ-ಮಸೂರವನ್ನು ೩ಡಿಸ್ಲೇಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು ಗಾಜನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಟಿ-ಮೊಬೈಲ್ ಟು ಸೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ವಿತ್ ೩-D ಕ್ಯಾಮೆರಾಸ್, ಗ್ಲಾಸಸ್ https://web.archive.org/web/20110204084424/http://news.yahoo.com/s/ap/20110202/ap_on_hi_te/us_tec_techbit3_d_tablet</ref> ==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರ == ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಆಧಾರಿತ (‘‘""phonelike'') ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನೆಕ್ಸ್]] ಹಂಚಿಕೆದಾರರ ಒಂದು ಸಮುಹವು ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ಒ.ಎಸ್. ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಎಚ್‌ಪಿಯು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಮಟ್ಟದ ಟ್ಯಾಬೆಟ್‌ ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ((ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.) ಗ್ರಾಹಕ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು. ಮುಂದೆ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ ಐಒಸ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌]] ಸೇರಿಂದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ, ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್,<ref>{{Cite web |url=http://www.eweekeurope.co.uk/news/hp-hints-at-business-focused-windows-7-tablet-8704 |title=ಎಚ್‌ಪಿ ಉಪಾದ್ಯಕ್ಷ ಟಾಡ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಎಚ್‌ ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಂಟರ‍್ಪ್ರೈಸ್-ಲೆವೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ವೆಬ್‌ಒಎಸ್‌ ಆಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. =2010-10-5 |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217051020/http://www.eweekeurope.co.uk/news/hp-hints-at-business-focused-windows-7-tablet-8704 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.csmonitor.com/Innovation/Horizons/2010/1023/HP-Slate-500-brings-professional-spin-to-the-tablet-wars ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್‌ 500 ರನ್ಸ್ ವಿನ್‌ 7 ಪ್ರೊ], ಆನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಲೆವೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಫ್ರಾಮ್‌ ಎಚ್‌ಪಿ ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦-೧೦-೨೩</ref> ಜೊತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಲಿಸಿದರೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಬೂಟ್‌ ಟೈಮ್‌ ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ‘ಲಾಗ್ ಇನ್’ ಆಗಲು ೫೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ತಗಲುತ್ತದೆ.<ref>[http://reviews.cnet.com/8301-31747_7-20001653-243.html?tag=mncol;txt ಐ ಪಾಡ್‌ vs ನೋಟ್‌ಬುಕ್, ಬೂಟ್‌ ಟೈಮ್ ಕಂಪ್ಯಾರಿಸನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಬಿಐಒಎಸ್‌ನಿಂದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭವಾದಾಗನಿಂದಲೂ ಈವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದರೆ ‘ಲಾಗ್ ಇನ್’ ಸಮಯ ೨೫ ಸೆಕೆಂಡ್‌ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13924_3-20018475-64.html#ixzz12IPFj4kf |title=ವಿಂಡೋಸ್ ಪಿಸಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೂಟ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209134655/http://news.cnet.com/8301-13924_3-20018475-64.html#ixzz12IPFj4kf |url-status=dead }}</ref> === ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ====ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್==== {{Main|Microsoft Tablet PC}} ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲವೊದಗಿಸುವ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೊಸೊಪ್ಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms840465.aspx</ref> ೨೦೦೧ರ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಪ್ರಕಾರ<ref>http://www.microsoft.com/presspass/features/೨೦೦೦/nov೦೦/೧೧-೧೩tabletpc.mspx</ref>, ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳೆಂದರೆ ಪೆನ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ x೮೬ ಪಿಸಿಗಳು ಕೈಬರಹ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ಬಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ (pen input)ಆಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪೆನ್ ಒಳ ಸುರಿಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಂಡೋಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಗಹ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ೭ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೌಸ್‌ ಬದಲು ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೈ ಬರಹದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸೂಚ್ಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಯುಎಂಪಿಸಿ (ಖಿಇ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು (touch-centric form factor) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್‌ಪಿಸಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಐಪಾಡ್(ಐಪ್ಯಾಡ್‌) ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title= Live from Steve Ballmer's CES 2010 keynote|url=http://www.engadget.com/2010/01/06/live-from-steve-ballmers-ces-2010-keynote/|publisher=Engadget|accessdate=4 August 2010}}</ref><ref>[http://news.cnet.com/8301-13860_3-20019267-56.html?tag=mncol;mlt_related ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು, 2010ರ ಬೇಸಿಗೆ ರಜಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಆಕ್ಸೆಸ್‌ ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೦-೧೯</ref> ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿ ನಂತರ ಮೊಬಲ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನ ಸುಧಾರಣೆ ಸುಧಾರಣೆ ಇಲ್ಲ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪಾದಕರು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ ವಿನ್ಯಾಸ]]ಮತ್ತು ಹಗುರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಳಿದರೂ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ತಳವೂರಿತು.<ref>{{cite web|title=Ballmer Admits Apple is Beating Microsoft in the Tablet Sector|url=http://www.dailytech.com/Ballmer+Admits+Apple+is+Beating+Microsoft+in+the+Tablet+Sector/article19215.htm|publisher=DailyTech|accessdate=6 August 2010|archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802030809/http://www.dailytech.com/Ballmer+Admits+Apple+is+Beating+Microsoft+in+the+Tablet+Sector/article19215.htm|url-status=dead}}</ref><ref>[https://arstechnica.com/gadgets/news/2010/09/hp-slate-video-shows-all-thats-wrong-with-windows-7-on-tablets.ars ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಇದು ಈವರೆಗೆ ಬೆರಳತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.- 2010-09-24]</ref><ref>[http://www.foxnews.com/scitech/2010/10/05/microsofts-ipad-answer-coming-christmas-holiday/ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ವಿಂಡೊ 8ಗಾಗಿ ಇದು ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.]</ref><ref>[http://mashable.com/2010/10/24/microsoft-windows-8-2012/ ವಿಂಡೊಸ್ 8, 2012ರವರೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=೨೦೧೦-೧೦-೨೪</ref> ಎರ್‌ಆರ್‌ಎಂ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಮೈಕ್ಟೊಸಾಪ್ಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌‍ಫೋನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೊತೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ ೬ ಆಧಾರಿತ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ ೭ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ ಆಧಾರಿತ ಕಸ್ಟಮ್ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಕಲು ಮಾಡಲಾರಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Asus launches Eee Pad tablets and Eee Tablet note-taking thingie|url=http://www.liliputing.com/2010/05/asus-launches-two-tablets-the-eee-pad-and-eee-tablet.html|publisher=liliputing|accessdate=6 August 2010}}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣ [http://www.zdnet.com/blog/microsoft/microsoft-no-windows-7-for-arm-based-netbooks-for-now/2953?tag=mantle_skin;content ವಿಂಡೋಸ್7 ಈವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಎರ್‌ಆರ್‌ಎಂ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ]. ಪ್ರವೇಶ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦೧೦೧೭ **೨೦೧೦ರ ಡಿ. ೨೨ರಂದು [http://www.marketwatch.com/story/microsoft-plans-windows-tied-to-arm-chips-reports-2010-12-22?dist=beforebell ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಜೊತೆ ಎಆರ್‌ಎಂ ಚಿಪ್]‌ನೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿತ್ತು..a.m. EST</ref> ====ಲಿನಕ್ಸ್==== ಫ್ರಂಟ್‍ಪಾತ್‍ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯೇ ಪ್ರೋ ಗೇರ್. ಪ್ರೋಗೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಮೆಟಾ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೆಸಿಸ್ಟಿವ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಗೇರ್‌ ಸ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೇರ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ವರ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ೯೮ ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಿತ ಐಬಿಎಂ ಪಿ.ಸಿ. ಕಾಂಪ್ಯಾಟಿಬಲ್ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಫ್ರಂಟ್‌ಪಾತ್ ಈ ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಬ್‍-ನೋಟ್‍ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಷ‍ನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಎಕ್ಸ್.ಆರ್ಗ್ ಈಗ ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೊಟೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, Qt-ಆಧಾರಿತ ಕ್ಯುಟೋಪಿಯಾ ಮತ್ತು GTK+ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಒ.ಎಸ್ ಅವೆರಡರಿಂದಲೂ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ ಕ್ಸರ್ನಲ್ (ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್ ಆನಟೇಷನ್‌ಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ), ಗೌರ್ನಲ್ (ಗ್ನೋಮ್ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಆಧಾರಿತ ಜರ್ನಾಲ್ (ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ) ಗಳಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಅನೇಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಷರ್ ನಂತಹ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸೆಲ್ ರೈಟರ್, ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ, ಏಕೈಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಗ್ರಿಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಒಎಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಕ್ತ ಮೂಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ರನ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಿವೆ. Maemo (MeeGo ಎಂದು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಮರುಹೆಸರಾಯಿತು), ಇದು ಒಂದು ಡೆಬಿಯನ್ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಪರಿಸರವಾಗಿದೆ, ಅನ್ನು ನೋಕಿಯಾಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ (೭೭೦, N೮೦೦, N೮೧೦ & N೯೦೦) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಈಗ ೫ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ವಿಸ್ತೃತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಯೂಸರ್ ಸಪೋರ್ಟೆಡ್ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉಬುಂಟು ನೆಟ್‍ಬುಕ್ ರಿಮಿಕ್ಸ್ ಎಡಿಷನ್‌ನಂತೆ, ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ಡ್ ಮೋಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಇವೆರಡೂ ಕೂಡ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆನೊನಿಕಲ್ [[ಉಬುಂಟು|ಉಬುಂಟು 10.10]]ಗೆ ಯುನಿಟಿ ಯುಐ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Ubuntu gets multitouch support, Unity netbook UI|url=http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Canonical-uTouch-and-Ubuntu-Maverick-Meerkat/|publisher=eWeek|archiveurl=https://archive.today/20120905021858/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Canonical-uTouch-and-Ubuntu-Maverick-Meerkat/|archivedate=2012-09-05|access-date=2011-02-17|url-status=live}}</ref> ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್/ಟಚ್ ಡಿವೈಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಓಪನ್ಎಸ್‌ಯುಎಸ್‌ಇ ಲಿನಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಇದು ಮೊದಲ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ====ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ನೋಕಿಯಾ==== [[File:N800 frontside2.jpg|thumb|ದಿ ನೋಕಿಯಾಾ N800]] ಮಿಯೆಮೊದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ನೋಕಿಯಾ ೭೭೦ ಒಂದಿಗೆ ನೋಕಿಯಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಮಿಯೆಮೊ ಡಿಬಿಯನ್-ಆಧಾರಿತ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹಾಗೂ ಗಿರಾಕಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅವರ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಂಕ್ತಿ. ಈ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಪಂಕ್ತಿ N೯೦೦ ರ ಜೊತೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಇದು ಫೋನಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ವೃದ್ಧಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲಿಗ. ಇಂಟೆಲ್, ಯು.ಎಂ.ಪಿ.ಸಿ. ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ನಂತರ, ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಾಧನದ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಅದೇ ಹಾರ್ಡವೇರ್ ಜೊತೆ ಗಿರಾಕಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಯ್ಯಲಾಗುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಬೇಕಾದವು. ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್‌‌ನ ಆಟಂ CPU ಸರಣಿಯ ಸಫಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಇಂಟೆಲ್ ಹಗೂರವಾದ ಮೊಬಿಲಿನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು. ೨೦೧೦ರಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು, ಇಂಟೆಲ್ ಆಟಂಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಗದಿಪಡಿಸುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.theregister.co.uk/2010/10/17/intel_tablets/ ಇಂಟೆಲ್‌, ಆಟಮ್‌ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಕಾರಣ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್‌ನಿಂದ ಇರುವ ಒತ್ತಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.] ಆಕ್ಸೆಸ್‍ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೦-೧೭</ref><ref>[http://www.thinq.co.uk/2010/11/22/intel-launches-fpga-equipped-atom/ ಇಂಟೆಲ್‌, FPGA-ಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127201023/http://www.thinq.co.uk/2010/11/22/intel-launches-fpga-equipped-atom/ |date=2010-11-27 }} ಆಕ್ಸೆಸ್‍ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೧-೨೩, ಎಫ್‌ಪಿಜಿಎ ಅಥವಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಗೇಟ್ ಅರ್ರೇಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಅದರ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಸರ್ಕೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.</ref> =====ಮೀಗೋ===== {{Main|Maemo|MeeGo}} ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಲಿನೆಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿ ಮೀಗೋವನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಹಾಗೂ [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದೆ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ನೋಕಿಯಾ ಹಾಗೂ ಇಂಟೆಲ್ ಮಿಯೆಮೊ ಹಾಗೂ ಮೊಬ್ಲಿನ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮೀಗೋ ರೂಪಗೊಳಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮೀಗೋ ಬಳಸಿ ಮೊದಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನಿಯೊಫೊನಿ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಮೀಗೋ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಸ್ತ್ರತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಒ.ಎಸ್. ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಹಾಗೂ ಅಡೋಬ್ ಎಐಆರ್ ಗೆ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಒ.ಎಸ್. ರನ್‌ಟೈಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ===ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಗಳು=== {{See also|Mobile operating system}} ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಪಿಡಿಎಗಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ====ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌==== {{Main|iOS (Apple)|iPad|ModBook}} ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಐಪ್ಯಾಡ್, ಇದು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಇಮೇಲ್, ಫೋಟೊಗಳು, ವೀಡಿಯೋಗಳು ಹಾಗೂ ಇ-ರೀಡಿಂಗ್ ಅಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದವುಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. AT&T ಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕರಾರು ಇಲ್ಲದ ಡೇಟಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಒಂದು WiFi - ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡಿಸಿದ ಏಕಮಾತ್ರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಂದು WiFi+೩G ಮಾದರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]] ಹಾಗೂ ಐಪೊಡ್ ಟಚ್‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಂಡೊಸ್ ತರಹ ಅಲ್ಲದೆ, [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ARM ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮುಂಚೆ, ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಉದ್ದ ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವು ಹಲವು ಬಾರಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|Mac ಒ.ಎಸ್. X]] ಯಿನ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Apple tablet rumors redux: 10.7-inch display, iPhone OS underneath|url=http://www.engadget.com/2009/09/29/apple-tablet-rumors-redux-10-7-inch-display-iphone-os-undernea/|publisher=Engadget|accessdate=6 August 2010}}</ref> ಒಂದು ಮೂರನೇಯ ಪಕ್ಷ ಮೊಡ್ಬುಕ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಗ್ರಾಹಕರ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿವರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಒಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಇದು ಭಾಗಶಃ ನಿಜವಾಯಿತು. ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌, ಐಪಾಡ್‌ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಆಕ್ಸಿಯೋಟ್ರಾನ್‌, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ<ref name="modbookRelease">[http://www.tabletpcreview.com/default.asp?newsID=695 ಟಿಫ್ಫಾನಿ ಬಾಗ್ಸ್ (2007) " ಆಕ್ಸಿಯಾಟ್ರಾನ್ ಆಂಡ್‌ ಒಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಅನ್‌ವೇಲ್ ದಿ ಮಾಡ್ ಬುಕ್"]</ref> ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಅಥವಾ ಮಾಡ್‌ಬುಕ್, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌ x]], ಎಂಬ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮಾಡ್‍ಬುಕ್ ಕೈಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಆåಪಲ್‍ನ ಇಂಕ್‌ವೆಲ್‍ನ್ನು ಬಳಸುವುದಲ್ಲದೇ, ವ್ಯಾಕೋಮ್‍ನಿಂದ ಡಿಜಿಟೈಸೇಷನ್ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಟಾಕ್ ಟು ಡಿಜಿಟೈಜರ್ ನಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ‍ಎಕ್ಸ್‍ ಪಡೆಯಲು, ಮಾಡ್‍ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ಡ್ರೈವರ್‌ನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಡ್ರೈವರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ====ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ==== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇಬುಕ್, ಇದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಒ.ಎಸ್. ಅನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=eAaez_4m9mQ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇ ಬುಕ್ ಪ್ರಿವೀವ್] [https://www.youtube.com/watch?v=eAaez_4m9mQ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇಬುಕ್ ಅನೌನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ 2010-09-27]</ref> ೨೦೧೦ರ ಆರಂಭದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಗಳಿಸಿದ ಈ ಒ.ಎಸ್. QNX ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಿದೆ. ಅಕ್ಟೊಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇದರ ವಿತರಣೆ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ. ====ಗೂಗಲ್==== {{Main|Android (operating system)|Google Chrome OS}} ತನ್ನ ತೆರೆದ ಸ್ವಭಾವ{{Citation needed|date=January 2011}} ಹಾಗೂ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ತರಹದ ಕಡಿಮೆ-ಖರ್ಚಿನ ARM ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸ್ಮಾರ್ಟಫೋನ್ಸ್ ಸಫಲವಾಗಿವೆ, ಈ ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಉತ್ಪಾದಕರು ಗೂಗಲ್‌ನ ಲಿನೆಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ ಗುರಿ ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಈ ತರಹದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಹಲವು ಘೋಷಣೆಗಳು ಆಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=9 Upcoming Tablet Alternatives to the Apple iPad|url=http://mashable.com/2010/01/27/9-upcoming-tablet-alternatives-to-the-apple-ipad/|publisher=Mashable|accessdate=7 August 2010}}</ref> ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉಪಕ್ರಮ ಉತ್ಪಾದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಮಾರ್ಟಫೋನ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಆಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಫೋನ್ ಅಲ್ಲದ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Don’t bank on KMart’s $150 Augen tablet getting Android Market access|url=http://www.liliputing.com/2010/08/dont-bank-on-kmarts-150-augen-tablet-getting-android-market-access.html|publisher=liliputing|accessdate=7 August 2010}}</ref> ಅದರ ಜಾಲ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ರೋಮ್ ಒ.ಎಸ್. ಗೆ ಬಂದರೆ, ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂದು ಮಾತಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Forget all these Android tablets, let me at that Chrome OS|url=http://www.crunchgear.com/2010/07/20/forget-all-these-android-tablets-let-me-at-that-chrome-os/|publisher=CrunchGear|accessdate=7 August 2010|archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813230731/http://www.crunchgear.com/2010/07/20/forget-all-these-android-tablets-let-me-at-that-chrome-os/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/services/data/showArticle.jhtml?articleID=226700487 |title="ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್ ಒಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಬ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಟೈಸ್ ವಿತ್ ವೆರಿಜಾನ್" |access-date=2011-02-17 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125071543/http://www.informationweek.com/news/services/data/showArticle.jhtml?articleID=226700487 |url-status=dead }}</ref> ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ರೂಪವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಪುನಃಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ೨೦೧೧ರ ವರೆಗೆ ಮೊಟೊರೊಲ<ref>[http://www.marketwatch.com/video/asset/digits-motorola-plans-tablet-device-2010-09-16/7CC13B36-0A8B-42E0-AD1A-72FF9BF04348 ಮೊಟೊರೋಲಾ ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇನ್‌ 2011]</ref> ಹಾಗೂ ಲೆನೊವೊ<ref>[http://www.slashgear.com/tablets-a-prescription-for-confusion-24109978/ ಲೆನೆವೊ ಈಸ್ ವೇಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್ ಹನಿಕೊಂಬ್‌‌] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦-೧೦-೨೪</ref> ಅಂತಹ ಮಾರಾಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ನಿಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ಜಿಂಜರ್‌ಬ್ರೆಡ್‌'' ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಯೋಜನೆ ''ಹನಿಕೊಂಬ್'' ಅನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. - ಡೆನಿಯಲ್ ಲೈಯೊನ್ಸ್ (ಅಕ್ಟೊಬರ್ ೧೧, ೨೦೧೦), ''ನ್ಯೂಸ್ವಿಕ್'' ಪುಟ. ೪೯ *[http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2373943,00.asp ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಹನಿಕೊಂಬ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ 12/7/2010] *[http://www.marketwatch.com/video/asset/digits-best-buys-tv-bust-2010-12-14/FD6C213F-D320-4212-BE7C-FECD5B8FEA33?dist=afterbell#!88F98ADB-3F87-49DF-AD08-385D66B0DDE8 ಆಂಡಿ ರುಬಿನ್‌ರ ಮೊಟೊರೊಲ ಹನಿಕೊಂಬ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ನಿದರ್ಶನ]</ref> ====ಎಚ್‌ಪಿ==== ಎಚ್‌ಪಿ'''[[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ಯ]] ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.''' : ಎಚ್‌ಪಿ ಅವರಿಂದ ಆದ ಪಾಮ್, ಇಂಕ್‌ಯ ಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.ನ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿ ವಿಂಡೋಸ್‌ ೭ ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್‌ಯಿನ ರದ್ದತಿಯ ಬೆಗ್ಗೆ ಉದ್ದದ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡಿವೆ.<ref>{{cite web|title=HP Slate is dead, webOS-based HP “Hurricane” arriving in Q3|url=http://www.geek.com/articles/mobile/hp-slate-is-dead-webos-based-hp-hurricane-arriving-in-q3-sources-say-20100510/|publisher=Geek.com|access-date=2011-02-17|archive-date=2010-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100513191133/http://www.geek.com/articles/mobile/hp-slate-is-dead-webos-based-hp-hurricane-arriving-in-q3-sources-say-20100510/|url-status=dead}}</ref><ref>[http://blogs.forbes.com/elizabethwoyke/2010/12/13/analyst-hp-webos-tablet-coming-in-march/ ವೆಬ್‌ಒಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಮಿಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್‌ 2011] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=೨೦೧೦-೧೨-೧೪</ref> ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[File:Xo3-fuse-4.jpg|thumb|right|XO-3 ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌]] ====ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.==== '''ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.''' ಸಂಸ್ಥೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಯ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-೩ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದು ಧೃಡವಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಆಧಾರದ ಅದರ "ಶುಗರ್" ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ XO-೩ ಮಾರ್ವೆಲ್ ಅವರ ಎಆರ್‌ಎಂ ತಂತ್ರಜ್ಞದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.xconomy.com/boston/೨೦೧೦/೧೦/೦೪/one-laptop-gets-೫-೬m-grant-from-marvell-to-develop-next-generation-tablet-computer/</ref> == ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ == {{Ref improve section|date=November 2010}} ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‍ಗಳ ಅನಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಅರಿಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್‌]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಕೆಳಗಿವೆ: ===ಅನುಕೂಲಗಳು=== * ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡು, ನಿಂತುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ಕಡಿಮೆ ತೂಕ, ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾದರಿಗಳು ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್‌ನಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೀಡಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‍ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. * ಇಮೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್, ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಆಧಾರಿತ ಆಟಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಗಿಂತ, ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹಾಗೂ ಇಮೆಜ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮೌಸ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಬೋಧೇಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. * ಡಯಾಗ್ರಾಮ್‍ಗಳನ್ನು, ಗಣಿತ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭ ಅಥವಾ ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. * ವಿಭಿನ್ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಸ್ಥಳೀಕರಣಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಸೂಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್‌, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. * ಬೆರಳಿಟ್ಟು ತೋರಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ತಟ್ಟಲು ಸ್ಟೈಲಸ್, ಪೆನ್ ಅಥವಾ ಬೆರಳು ಬಳಸುವುದು, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಸೂಚಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವಿರದ ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೇರ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಪರ ಎಂದು ಕೆಲುವು ಬಳಕೆದಾರರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಅನಾನುಕೂಲಗಳು=== * ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ - ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ದರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅಲ್ಲದ ಒಯ್ಯಲಾಗುವ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಇಗ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |title=ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ಸ್: ದಿ ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‌ ಬ್ಲಿಂಗ್ ?- CNET News.com |access-date=2012-07-15 |archive-date=2012-07-15 |archive-url=https://archive.is/20120715080342/http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |url-status=live }}</ref> * ಇನ್‌ಪುಟ್ ವೇಗ - [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವಾಸ್ತವ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಮೇಲೆ ಕೈಬರಹ ಅಥವಾ ಟೈಪಿಂಗ್ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಟೈಪಿಂಗ್ ವೇಗಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗುವುದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೦-೧೫೦ WPM ರಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಲೈಡಿಟ್, ಸ್ವೈಪ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಗಳು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. * ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರ - ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಡಚುವ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಳಕೆದಾರ ಬರೆಯುವಾಗ ಸತತವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ದುರ್ಬಲ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು - ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡಗಳ ಬದಲು ಎಂಬೆಡಡ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಹಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ. ಜುಲೈ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಜೊತೆ ಇದ್ದ ಏಕಮಾತ್ರ{{Citation needed|date=November 2010}} ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಚ್‌ಪಿ ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್ tm೨t ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಯಕಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ATI ಮೊಬೊಲಿಟಿ ರೆಡಿಯೊನ್ HD೫೪೫೦ ಇದೆ. * ೨೦೦೧ರಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ನಿಧಾನವಗಿ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/211066/why_tablet_computing_hasnt_been_big_business.html |title=''ಪಿ.ಸಿ. ವರ್ಲ್ಡ್'' (ನವೆಂಬರ್ 18, 2010 12:25 ಪಿಎಂ)" ವೈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಹಾಸ್‌ನಾಟ್‌ ಬೀನ್ ಬಿಂಗ್‌ ಬ್ಯೂಸಿನೆಸ್‌" |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111155746/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/211066/why_tablet_computing_hasnt_been_big_business.html |url-status=dead }}</ref> * ಪರದೆಯ ಅಪಾಯ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್‌ಗಿಂತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೂಡ ಹಲವುಗಳನ್ನು ಅದೇ ಬಗೆಯ ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಪರದೆಗಳು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಸಲ್ಲುವುದರಿಂದ, ಹೊಡೆತ ಹಾಗೂ ದುರುಪಯೋಗಗಳಿಂದ ಪರದೆಯ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. * ತಿರುಗಣೆಯ ಅಪಾಯ - ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬಲ್ಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಲು ಸಾಧಾರಣ ಲ್ಯಾಪ್‌‍ಟಾಪ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಇದು ಎರಡು ಅಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಅನೇಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ (ಡಿಜಿಟೈಝರ್ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಕೇಬಲ್ಸ್, ಎಂಬೆಡೆಡ್ WiFi ಆಂಟೆನ್ನಾಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ವೈಫಲ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}} == ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗಳು == ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೆವು, ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷ ಗುಣ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಯಿಂದ ರುಜುವಾತಾದ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಧನಗಳು ವಾಲ್ಡ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಏನೇಲ್ಲ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಹಕ್ಕು ಕಾದಿಟ್ಟಿರುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಿಟ್ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟಗಾರರು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಈ ಸೀಮಿತತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಗಾರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ವರ್ಗವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ''ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'' ಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಆಗದು ಎಂದು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಮೂಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="iPad is iBad for freedom" /><ref name="The iPad Is Not a Computer" /><ref name="popsci.com" /> ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಾಲ್ಡ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಹಾಗೆ ಆಗಬಹುದು. ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್== [[File:Xo3-fuse-2.jpg|thumb|right|ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-3, a ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ concept<ref>http://blog.laptop.org/2009/12/24/xo-3-concept/</ref>]] ಕಡಿಮೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸುಲಭ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸಕ್ಶಟ್ ಅಂತಹ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು $೩೫ ರಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ, ಸಂಶೋಧಕರ ಅನುಸಾರ ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಗ್ಗದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಬೇಗನೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ;<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-10740817 ಇಂಡಿಯಾ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾರ್ $35 ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌] -ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್-ಸೌಥ್‌ ಏಷಿಯಾ ರಿಟ್ರಿವ್ಡ್ ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೦</ref><ref>[http://www.pcworld.com/businesscenter/article/201769/indias_35_pc_is_the_future_of_computing.html?tk=hp_pop ಇಂಡಿಯಾಸ್ ($)35 ಪಿ.ಸಿ. ಈಸ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113211028/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/201769/indias_35_pc_is_the_future_of_computing.html?tk=hp_pop |date=2010-11-13 }} p.c.World.com</ref> ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಿಲ್ಲು $47 ತನಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.wired.com/gadgetlab/2010/07/india-35-tablet/ Bill of materials, ''Wired''</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಒಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್ (ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.) ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ $100 ಆಗಿ ಪರಿಚಯಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>http://www.csmonitor.com/From-the-news-wires/2010/0723/35-computer-introduced-in-India $100 OLPC ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌</ref> ನಿಕೊಲಸ್ ನೆಗ್ರೊಪೊಂಟೆ, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.ಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ, ತಮ್ಮ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಲು ಭಾರತದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ MITಗೆ ನಿಮಂತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.goodgearguide.com.au/article/355270/negroponte_offers_olpc_technology_35_tablet/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716074727/http://www.goodgearguide.com.au/article/355270/negroponte_offers_olpc_technology_35_tablet/ |date=2011-07-16 }} ಆಡಂ ಶಾ(31 ಜುಲೈ 2010), ಐಡಿಸಿ, "ನೆಗ್ರೊಪೊಂಟೆ ಆಫರ್ಸ್ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ $35 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌"</ref> ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-3 ಯಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಅನ್ನು ಒಂದು ಸಹಾಯಧನ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.xconomy.com/boston/2010/10/04/one-laptop-gets-5-6m-grant-from-marvell-to-develop-next-generation-tablet-computer/ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. X03 grant accessdate=2010-10-04]</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *ಪಿಡಿಎ *ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ * ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌‌ನಿಂದ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ‌ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="TabletPC,2000" /><ref name="MStabletPC" /> * ಅಲ್ಟ್ರಾ- ಮೊಬೈಲ್ ಪಿ.ಸಿ.,<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/umpc/default.mspx UMಪಿ.ಸಿ. and Origami 2.0]</ref> * ಸ್ಲೇಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.:{{Citation needed|date=October 2010}} ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ : ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಸರಣಿ ಇದಾಗಿದ್ದು. ನೋಕಿಯಾ ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು.{{Citation needed|date=October 2010}} * ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಉಪಕರಣ: ಇಂಟೆಲ್‌‌ನಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅದರ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆದ ಯು.ಎಮ್‌.ಪಿ.ಸಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಗುರವಾದ [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನಕ್ಸ್‌‍]]ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರದೇ ಆದ ಮೊಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} * ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಡ್, ಇದು ಒಂದು [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌]] ಆಗಿದ್ದು ಉನ್ನತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆರ್‌ಎ‌ಎಮ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=December 2010}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Tablet PC}} *[http://news.cnet.com/8301-31021_3-20006077-260.html?tag=newsLeadStoriesArea.1 ವಾಟ್‌ ಮೇಕ್ಸ್‌ ಎ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಎ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಎ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌? ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://news.cnet.com/8301-31021_3-20006077-260.html?tag=newsLeadStoriesArea.1 (FAQ)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} CNET.com ಮೇ ೨೮, ೨೦೧೦ {{Computer sizes}} {{DEFAULTSORT:Tablet Computer}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] qbwmc8velzfhquol352q2xpqnauivb4 0 28019 1376336 1349228 2026-07-04T23:14:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376336 wikitext text/x-wiki {{Prose|date=November 2010}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = Dunedin<!-- at least one of the first two fields must be filled in --> | official_name = | other_name = | native_name = <small>''[[Māori language|Māori]]'': Ōtepoti</small> | native_name_lang = mi | nickname = Edinburgh of the South<ref>{{Cite web |url=http://www.dunedinnz.com/Portals/dunedinnz/Files/Story%20Angles/Historical%20Info/Scotish%20Story%20Angles%20Copy.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-28 |archive-date=2008-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081016043729/http://www.dunedinnz.com/Portals/dunedinnz/Files/Story%20Angles/Historical%20Info/Scotish%20Story%20Angles%20Copy.pdf |url-status=dead }}</ref><br>Dunners (colloquial)<ref name="NZHerald10569715">{{cite web|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10569715|title=Supersport's Good Week / Bad Week: An unhappy spectator|date=1 May 2009|publisher=The New Zealand Herald|accessdate=2009-09-18|archive-date=2012-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20120406102339/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=10569715|url-status=dead}}</ref> | settlement_type = [[New Zealand urban area|Metropolitan Area]] <!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> | total_type = Territorial <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = Dunedin Panorama2.jpg | imagesize = 300px | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = Dunedin coat of arms.jpg | shield_size = | image_blank_emblem = Dunedin CC logo.jpg | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = 150px | image_map = | mapsize = | map_caption = Location of Dunedin | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = New Zealand<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | coordinates_region = NZ | subdivision_type = [[List of countries|Country]] | subdivision_name = {{NZ}} | subdivision_type1 = [[List of regions in New Zealand|Region]] | subdivision_name1 = [[Otago]] | subdivision_type2 = [[Territorial authority]] | subdivision_name2 = Dunedin City <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> | seat_type = Electorates | seat = Dunedin North <br /> Dunedin South | parts_type = | parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = | p2 = | p3 = | p4 = | p5 = | p6 = | p7 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = <ref name=mayor>{{cite web|url=http://www.dunedin.govt.nz/your-council/councillors/mayor-peter-chin|title=Mayor Peter Chin|publisher=Dunedin City Council|accessdate=2008-09-06|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://archive.is/20081014134203/http://www.dunedin.govt.nz/your-council/councillors/mayor-peter-chin|url-status=dead}}</ref> | government_type = | leader_title = [[Mayor of Dunedin|Mayor]] | leader_name = [[Dave Cull]] | leader_title1 = Deputy Mayor | leader_name1 = Chris Staynes | established_title = Settled by Māori | established_date = [[circa|c.]] 1300<ref name= "settled">{{cite web| url=http://www.teara.govt.nz/en/when-was-new-zealand-first-settled/1 |title=When was New Zealand first settled? – The date debate |publisher=Te Ara Encyclopedia of New Zealand |last=Irwin |first=Geoff |coauthors=Walrond, Carl |date=2009-03-04 |accessdate=2010-02-14}}</ref> | established_title1 = Settled by Europeans | established_date1 = 1848 | established_title2 = Incorporated<ref>{{Cite web |url=http://www.cityofdunedin.com/city/?page=archives_townbrd1 |title=Dunedin Town Board<!-- Bot generated title --> |access-date=2011-02-28 |archive-date=2005-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051205234340/http://www.cityofdunedin.com/city/?page=archives_townbrd1 |url-status=dead }}</ref> | established_date2 = 1855 | named_for = ''Dùn Èideann'' – [[Scottish Gaelic]] name for [[Edinburgh]] <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3314<!--Region--> <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> | area_water_km2 = | area_urban_km2 = 255 | area_water_percent = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_min_m = | elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = {{NZ population data|||y}} | population_footnotes = {{NZ population data||||y}} | population_note = | population_total = {{formatnum:{{NZ population data|Dunedin City|y}}|R}} | population_urban = {{formatnum:{{NZ population data||y}}|R}} | population_density_km2 = auto | population_density_urban_km2 = auto | population_demonym = Dunedinite <!-- General information ---------------> | timezone = [[Time in New Zealand|NZST]] | utc_offset = +12 | timezone_DST = NZDT | utc_offset_DST = +13 | coor_type = | latd = 45 | latm = 52 | lats = | latNS = S | longd = 170 | longm = 30 | longs = | longEW = E <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = Postcode <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = 9010, 9011, 9012, 9013, 9014, 9016, 9018, 9022, 9023 | area_code = 03 | website = [http://www.dunedin.govt.nz/ www.Dunedin.govt.nz] | footnotes = | blank_name = | blank_info = }} '''ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ''' ವು{{IPA-en|dəˈniːdɨn||En-nz-Dunedin.ogg}} ({{lang-mi|'''Ōtepoti'''}}) [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್]]‌‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌/ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ಬೃಹತ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಒಟಾಗೋ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌, ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌, ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ನಗರಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದು ವಿಷದೀಕರಿಸುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ದ್ವೀಪಗಳ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ [http://www.teara.govt.nz/en/city-history-and-people/3?setlang=mi ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ವಿಶ್ವಕೋಶ] ದಿಂದ [http://www.niwa.co.nz/our-science/climate/publications/all/cs/monthly/mclimsum_03_09 ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು], [http://www.dunedin.nz.com/ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ] ದಿಂದ ಹಿಡಿದು [http://www.plunket.org.nz/about-us/our-history/ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014121113/http://www.plunket.org.nz/about-us/our-history |date=2008-10-14 }} ಮತ್ತು [http://www.police.govt.nz/service/yes/history.html ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು] ಹಾಗೂ [http://www.undertheradar.co.nz/utr/article/UAID/3/Flying-Nun-History-1980-1995.utr ಮನೋರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮ] ದಿಂದ [http://www.odt.co.nz/entertainment/music/33827/dunedin-jazz-stalwart-full-swing ವೃತ್ತ/ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ವರದಿ] ಗಳವರೆಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನವೆಂಬರ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೃಹತ್‌ ಮಹಾನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1900ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಒಟಾಗೋದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿನ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದ ಗುಡ್ಡಗಳು ನಂದಿಹೋದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯೊಂದರ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ. ಮಹಾನಗರದ ಉಪನಗರ/ಬಡಾವಣೆಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದ ಕಣಿವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಭೂಕಂಠ/ಭೂಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ, ಒಟಾಗೋ ಬಂದರುಪ್ರದೇಶದ ತೀರ ಹಾಗೂ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌/ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಮಹಾನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ – ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ (1869) ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಒಟಾಗೋ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳದ್ದಾಗಿದೆ : 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿಶತ 14.2ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಹಾನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿಶತ 21.6ರಷ್ಟು ಜನರು 15ರಿಂದ 24 ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="population" /> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Dunedin}} === ಮಾವೊರಿ ವಸಾಹತುಗಳು/ನೆಲೆಸುವಿಕೆ === ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುರಾವೆಗಳು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ಮಾನವ (ಮಾವೊರಿ) ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡುವಿಕೆಯು AD 1250–1300ರ,<ref name= "settled" /> ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು ಜನಸಮೂಹವು ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{harv|Hamel|2001}}; {{harv|Anderson|Allingham|Smith|1996}}; {{harv|Anderson|1998}}</ref> ಒಟಾಗೋ ಹೆಡ್ಸ್‌‌ ಭೂಚಾಚುವಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಕೈ'ನ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಕ್ತನ ನಿವೇಶನವು, ಸರಿಸುಮಾರು ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯದ್ದೇ ಎಂದು ಕಾಲನಿರ್ದೇಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{harv|Anderson|1983}}</ref> ಅನೇಕ ಪ್ರಾಚೀನ (ಮೋವಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬೇಟೆಗಾರರು) ನಿವೇಶನಗಳು ಈಗಿನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ವಿಶಾಲವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಗಳಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{harv|Anderson|Allingham|Smith|1996}} &amp; {{harv|Hamel|2001}}</ref> ತದನಂತರ ಜನಸಮೂಹವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ನಡೆದರೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1650ರ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯ ಪುಕೆ/ಫ್ಯೂಕೆಕುರಾ (ತಯಾರೊವಾ ಭೂಶಿರ)ದಂತಹಾ ಹಲವು ಮಯೋರಿ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕೋಟೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆವ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತಹಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ವಿಕಸನವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ವಿಸ್ತರಿಸತೊಡಗಿತು.<ref>{{harv|Anderson|1998}}</ref> ಈಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವಿರುವ (ಒ/ವೊಟೆಪೊಟಿ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೆಲೆಯೊಂದು ಸುಮಾರು 1785ರಷ್ಟು ತಡವಾಗಿಯೇ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದರೂ 1826ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಟರ್ಟನ್‌, ಹ್ಯಾನ್ಸನ್‌ "ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಟರಿ " {{harv|Bathgate|1890}}ದಲ್ಲಿ; {{harv|Entwisle|2005}}</ref> ಮಾವೊರಿ ಪರಂಪರೆಯ ಐತಿಹ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಕಹುಯಿ ಟಿಪುವಾ ಎಂಬ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ನಂತರದ ಟೆ ರಪುವಾಯ್‌‌ ಜನಾಂಗವು ಭಾಗಶಃ ದಂತಕಥೆಯೆಂಬಂತಹಾ ಆದರೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವೆನ್ನುವಂತೆ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವ ಜನಾಂಗ. ಮುಂದೆ ಹಾಗೆ ಬಂದವರೆಂದರೆ ವೈತಹಾಗಳು, ಅವರ ನಂತರ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಟಿ ಮಾಮೋಗಳು ಹಾಗೂ ನಂತರ (ಆಧುನಿಕ ಮಾನಕ ಮಾವೊರಿಯಲ್ಲಿ ''ಎನ್‌ಗೈ ತಹು'' ) 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ತಹು ಜನಾಂಗದವರು ಬಂದರು.<ref name="autogenerated2">{{harv|McLintock|1949}}</ref> ಈ ತರಹದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ 'ಆಕ್ರಮಣಗಳೆಂದು' ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಪಂಡಿತಗಣವು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನೆತ್ತಿದೆ. ಈ ವಲಸೆಗಳು ಬಹುಶಃ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಲಸೆಗಳಂತಹವೇ ಆದರೆ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ರಕ್ತಪಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದಷ್ಟೇ.<ref>{{harv|Anderson|1983}} &amp; {{harv|Anderson|1998}}</ref> ಜಾನ್‌‌ ಬೌಲ್ಟ್‌ಬೀ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರ 1820ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 'ಕೈಕಾ ಒಟಾರ್ಗೋ' ನೆಲೆಗಳು (ಒಟಾಗೋ ಬಂದರು ಸಮೀಪದ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೆಲೆಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದವು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ.<ref>ಬೌಲ್ಟ್‌ಬೀ, J {{harv|Begg|Begg|1979}}ದಲ್ಲಿ</ref> === ಐರೋಪ್ಯ ವಸಾಹತುಗಳು/ನೆಲೆಗಳು === ಈಗ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ತೀರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 1770ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 1770ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಂತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌‌/ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಕುಕ್‌‌ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಡಲ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಾಂಡರ್ಸ್‌ ಭೂಶಿರವೆಂದು ಕರೆದನು. ಆತನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರರು ಭೇಟಿ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಕುಕ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ {{harv|Beaglehole (ed)|1955–67}}ದಲ್ಲಿ</ref> 1810–1823ವರೆಗಿನ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾವೊರಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಗೆತನವು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು, "ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಾರರ' ಸಮರ"ವು ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಿಂದ ಸ್ಫೋಟವಾದ/ಪ್ರೇರಿತವಾದದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ವಿಲಿಯಂ ಟಕರ್‌‌ ಎಂಬಾತ 1815ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ ಪ್ರಥಮ ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>{{harv|Entwisle|2005}}</ref> ಐರೋಪ್ಯರ ಕಾಯಂ ವಾಸಿಸುವಿಕೆಯು ವೆಲ್ಲರ್‌ ಸಹೋದರರು ಒಟಾಗೋದ, ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿನ ಮೇಲಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಒಟಾಕೌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಬೇಟೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ತಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ 1831ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮಾವೊರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು. 1830ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಬಂದರು ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಬೇಟೆಯ ರೇವುಪಟ್ಟಣವೆಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1840ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ನಿ ಜೋನ್ಸ್‌‌‌ ಎಂಬಾತನು, ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗದ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಕೃಷಿನೆಲೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿ‌ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref>{{harv|Entwisle|1998}}</ref> ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ ನೆಲೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಥಾಮಸ್‌‌ ವಿಂಗ್‌‌ ಎಂಬುವವನು ಕಪ್ತಾನನಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಲೂಸಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌‌ ಟಕೆಟ್ಟ್‌‌ ಎಂಬಾತರು ಸೇರಿದ್ದ ಇತರರನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ''ಡೆಬೋರಾಹ್‌'' ಎಂಬ ಹಡಗು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ 1844ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dnzb.govt.nz/DNZB/alt_essayBody.asp?essayID=1W33|title=Wing, Thomas 1810–1888|publisher=[[Dictionary of New Zealand Biography]]|accessdate=2009-03-17|first=T. B.|last=Byrne|archive-date=2021-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018041505/https://teara.govt.nz/en/biographies/1w33/wing-thomas|url-status=dead}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಎಂದು ನಂತರ ಕರೆಯಲಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಟಕೆಟ್ಟ್‌‌ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.dnzb.govt.nz/DNZB/alt_essayBody.asp?essayID=1T108|title=Tuckett, Frederick 1807? – 1876|publisher=[[Dictionary of New Zealand Biography]]|accessdate=2009-03-17|first=Ross|last=Somerville|archive-date=2021-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018041448/https://teara.govt.nz/en/biographies/1t108/tuckett-frederick|url-status=dead}}</ref> 1848ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚ್‌/ಕ್ರೈಸ್ತಸಂಘದ ಲೇ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌/ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯದವರ ಸಂಘವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಒಟಾಗೋ ಬಂದರುವಿನ ಭೂಚಾಚುವಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ವಸಾಹತು ನೆಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್]]‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ''ಡುನ್‌ ಐಡೆಯಾನ್ನ್'' ಎಂಬ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗೇಲಿಕ್‌ ರೂಪದಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="autogenerated2" /> ಈ ನಗರದ ಸಮೀಕ್ಷಕ/ಮೋಜಣಿದಾರನಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕೆಟಲ್‌ ಎಂಬಾತ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಆದೇಶವಿತ್ತಾಗ, ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ 'ರಮ್ಯ/ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌' ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದನು.<ref>{{harv|Hocken|1898}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರು ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆತನ ಸ್ಥೂಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಟ್ಟೋಣಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಹೆಣಗಿದರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಭವ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ವೈಚಿತ್ರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಎಂಬ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲಿನ ಲೌಕಿಕ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ರ ಸೋದರಳಿಯ/ಸಹೋದರ/ರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದ ರೆವರೆಂಡ್‌ ಥಾಮಸ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ರು, ಅಲ್ಲಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. === ಸುವರ್ಣ ಬೇಟೆಯ ಯುಗ === ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು 1852ರಲ್ಲಿ ವೈಟಾಕಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಇಡಿಯ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಟಾಗೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. 1861ರಲ್ಲಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನವು ಪತ್ತೆಯಾದುದು, ಜನಸಮೂಹದ ತ್ವರಿತ ಒಳಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು 1865ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ನಗರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಐರಿಷ್‌‌ ಜನರು ಹಾಗೂ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ಫ್ರೆಂಚರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಯಹೂದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚೀನೀಯರು ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>{{harv|McLintock|1949}}; {{harv|McDonald|1965}}</ref> ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸದರನ್‌/ದಕ್ಷಿಣದ ಸಿಮೆಟ್ರಿ/ರುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು 1858ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಉತ್ತರದ/ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಸಿಮೆಟ್ರಿ/ರುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು 1872ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Betteridge|first=Chris|title=Landscapes of Memory – breathing new life into old cemeteries|url=http://www.historic.org.nz/aboutus/OtagoBranch/gfx/Lawson%20Lecture%202004.pdf|date=28 July 2004|page=2|work=NZ Historic Places Trust|format=PDF|accessdate=2008-05-14| archiveurl = https://web.archive.org/web/20071215152838/http://www.historic.org.nz/aboutus/OtagoBranch/gfx/Lawson+Lecture+2004.pdf| archivedate = December 15, 2007}}</ref> [[File:Dunedin Railway Station Full Exterior.jpg|right|thumb|250px|1906ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ.]] [[File:New Zealand-Dunedin-Railway Station-Panorama.png|right|thumb|250px|360° ಪನೋರಮಾ ಚಿತ್ರಾವಳಿ: ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣದ ಒಳಗಿನ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು ಪ್ರಧಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಹೆದ್ದಾರಿಯು/ಮೇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಲೈನ್‌ ಮಹಾನಗರವನ್ನು 1878ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ 1879ರಲ್ಲಿ ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾದ ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ 1869ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{harv|Morrell|1969}}</ref> ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು 1871ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1881ರಿಂದ 1957ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ಕಂಬಿ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌/ಕೇಬಲ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಂತಹ ಮೊದಲನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. 1880ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಶೈತ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಮಾಂಸದ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ 1882ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಅದರ ಸರಕು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಾಗ, ನಂತರದ ಬೃಹತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮವು ಆರಂಭವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{harv|McLintock|1951}}</ref> ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸುವರ್ಣ ಬೇಟೆಯು ನಡೆದ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ನಿಧಾನಗೊಂಡರೂ ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್‌ ವೊಗೆಲ್‌'ನ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವು ತಟ್ಟುವ ಮುನ್ನ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಮತ್ತು ಒಟಾಗೋಗಳೆಡೆಗೆ ಕರೆತಂದಿತ್ತು. ಈ ತರಹದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌'ನ ಪ್ರಥಮ ದೈನಂದಿನ ವಾರ್ತಾ/ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ, ಕಲಾ ಶಾಲೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರವು ಅಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{harv|McLintock|1949}}; {{harv|McDonald|1965}}; {{harv|Entwisle|1984}}</ref> ಹಲವು ಮಜಬೂತಾದ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುವಂತಹಾ ಅಸಾಧಾರಣ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಕಟ್ಟೋಣಗಳ ಸುರಿಮಳೆ ಕೂಡಾ ಆಯಿತು. R.A. ಲಾಸನ್‌'ರ ಒಟಾಗೋದ ಪ್ರಥಮ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ ಮತ್ತು ನಾಕ್ಸ್‌ ಇಗರ್ಜಿ/ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅದೇ ರೀತಿ ಕಟ್ಟೋಣಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ ಬರಿ/ಬ್ಯುರಿ ಹಾಗೂ F.W. ಪೆಟ್ರೆ/ಪೀಟರ್‌ರವರು ಕೂಡಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. W. M. ಹಾಡ್ಜ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತರೆ ದೃಶ್ಯಕಲೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.<ref>{{harv|Entwisle|1984}}</ref> ಮಹಾನಗರದ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಜ್ವಲವಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ 1821–1888ರ ಅವಧಿಯ ಜಾರ್ಜ್‌ O'ಬ್ರಿಯೆನ್‌ರು ವರ್ಣಮಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{harv|Collins|Entwisle|1986}}</ref> 1890ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು. ಒಟಾಗೋ ಸೆಟ್ಲರ್ಸ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌/ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಹಾಗೂ ಹಾಕೆನ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಂತಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಆ ತರಹದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಓಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ನಂತಹಾ ಗಮನಾರ್ಹವಾದಂತಹಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಆಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. G.P. ನೇರ್ಲಿಯವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಕಲೆಯಲ್ಲಿನ ನವ ಶಕ್ತಿಯು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌/ಫ್ರಾನ್ಸಸ್‌ ಹಾಡ್ಜ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿತು.<ref>{{harv|McCormick|1954}}; {{harv|Entwisle|1984}}; {{harv|Entwisle|Dunn|Collins|1988}}; {{harv|Dunn|2005}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಆದಿಭಾಗ === [[File:Historic Dunedin Botanic Gardens.jpg|thumb|300px|ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪನೋರಮಾ ಚಿತ್ರಾವಳಿ]] 1900ನೇ ಇಸವಿಯ ವೇಳೆಗೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಉತ್ತರದ ಇತರೆ ಕೇಂದ್ರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು ("ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಪಥಚ್ಯುತಿ/ಸರಿತ"), ಇದೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ತರುವಾಯದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತಲ್ಲದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಸತಿಗೃಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಅದರ ತೀರ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಯಸ್ಸಾಗುವಿಕೆ/ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು E.H. ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಮಿಕ್‌ರಂತಹಾ ಲೇಖಕರು ಅದರ ವಾಯುಮಂಡಲದ/ವಾತಾವರಣದ ಸೊಬಗಿನ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳ್ಳು/ಮಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಜನರು ಗಮನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{harv|McCormick|1959}}</ref> 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1940ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ M.T. (ಟಾಸ್‌‌) ವೂಲ್ಲಾಸ್‌‌ಟನ್‌, ಡೋರಿಸ್‌ ಲಸ್ಕ್‌‌, ಆನ್ನೆ ಹ್ಯಾಂಬ್ಲೆಟ್‌, ಕಾಲಿನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಹನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಹೇಮನ್‌ರವರುಗಳಂತಹಾ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಲಾಕಾರರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರಕಾರರೆಲ್ಲರೂ ಚೆದುರಿಹೋದರು ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಮೆಕ್‌ಕಾಹನ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌‌ K. ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ಟರ್‌‌‌‌‌ ಎಂಬ ಯುವ ಹುರುಪಿನ ಕವಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ನಗರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲಾಗಾರ/ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಹತ್ತು ಹಲವು ಬೃಹತ್‌ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದಾಳು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದು ಸರ್‌‌ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಫ್ಲೆಚರ್‌ರು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಫ್ಲೆಚರ್‌ ಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ಸ್‌‌ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. 1879ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಟ್ಯಾಫರ್ಡ್‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪ್‌ಥಾರ್ನ್‌/ರ್ನೆ ಪ್ರಾಸ್ಸರ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. G. ಮೆಥ್ವೆನ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮೂಲದ ಲೋಹಗೆಲಸದ ಹಾಗೂ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು, ಮುಂಚೂಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ H. E. ಷಾಕ್‌ಲಾಕ್‌ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಎರಕಕೆಲಸದ ಹಾಗೂ ಸಲಕರಣೆ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಫಿಷರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೇಕೆಲ್‌‌ ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊಸ್ಜಿಯೆಲ್‌ ವೂಲ್ಲೆನ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. ಹಾಲ್ಲೆನ್‌‌ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪುರುಷರವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮನೆಮಾತಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, DIC ಮತ್ತು ಆರ್ಥರ್‌ ಬಾರ್ನೆಟ್ಟ್‌‌ ಎಂಬುವವು ವಿವಿಧ ಸರಕಿನ ಮಾರಾಟಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೌಲ್ಸ್ಲ್‌‌, ಸೋಮರ್‌ವಿಲ್ಲೆ ವಿಲ್ಕೀ ಎಂಬ – ನಂತರ ವ್ಹಿಟ್‌‌ಕೌಲ್ಸ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಮಾರ್ಟ್‌ಗೇಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಕಂಪೆನಿ, ರೈಟ್‌‌ ಸ್ಟೀಫನ್‌‌ಸನ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ಯೂನಿಯನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌‌ಷಿಪ್‌ ಕಂಪೆನಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಇನ್‌ಷ್ಯೂರೆನ್ಸ್‌ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌‌ ಇನ್‌ಷ್ಯೂರೆನ್ಸ್‌ ಕಂಪೆನಿಗಳಿದ್ದು, ಇವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವು. === ಸಮರಾನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === [[File:Dunedinbotgardens.jpg|right|thumb|225px|ದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಬಾಟನಿಕ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌/ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ]] [[File:Baldwin Street.jpg|right|thumb|150px|ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ರಸ್ತೆ]] [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ನಂತರ, 'ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ' ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಳಿದರೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಉಚ್ಛ್ರಾಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೆರಡೂ ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ತಲೆಮಾರೊಂದು ಆ ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ 1969ರಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಲಿಯಂ ಮೇಸನ್‌ರ [[ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್|ಸ್ಟಾಕ್‌/ಷೇರುವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಕಟ್ಟಡ. (ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌/ಷೇರುವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದ ಕಟ್ಟಡ) ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರೂ, ಮಹಾನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಯು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದು ನಂತರ 1976ರಿಂದ 1981ರವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಈ ಅವಧಿಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಅನುರಣಿಸುವ ಅವಧಿಯಾಗಿದ್ದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯವರು ದತ್ತಿಕೊಟ್ಟ ಕಲಾ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು ಜೇಮ್ಸ್‌‌ K ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟರ್‌‌, ರಾಲ್ಫ್‌‌ ಹೊಟೆರೆ, ಜ್ಯಾನೆಟ್‌‌ ಫ್ರೇಮ್‌, ಮತ್ತು ಹೋನ್‌ ಟುವ್ಹಾರೆಯಂತಹಾ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳನ್ನು ಮಹಾನಗರದೆಡೆಗೆ ಕರೆತಂದಿತ್ತು. 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದ ಚಿಲ್ಸ್‌‌, ದ ಕ್ಲೀನ್‌, ದ ವರ್ಲೇಯ್ನ್‌ಸ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೇಯ್ಟ್‌ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗಳಂತಹಾ ಅನೇಕ ನಾಟಕಾಂಕಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಗಳು ದೊರಕುವಂತೆ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ರಂಗವು ವಿಕಸಿಸಿತು. "ದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸೌಂಡ್‌" ಎಂಬ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವನ್ನು 1960ರ ದಶಕದಿಂದ - ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗಿಟಾರ್‌‌-ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಟಂಕಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ರಾಯ್‌ ಷೂಕರ್‌ [https://books.google.com/books?id=PRavFA8l2FQC&amp;pg=PA210&amp;dq=The+Dunedin+Sound%22+1960s+music&amp;hl=en&amp;ei=EuxSTK6IL46WsQaQ0Yi4AQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=The%20Dunedin%20Sound%22%201960s%20music&amp;f=false ಅಂಡರ್‌‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲರ್‌‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌‌] ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌, 2001</ref> ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಈಗಲೂ ಹಲವು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಿಕೆ, ನುಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. 1990ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತವು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ<ref name="heritage buildings">{{Cite web |url=http://www.cityofdunedin.com/city/?page=feat_heritagehousing |title=ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಜಾಲಪುಟ |access-date=2011-02-28 |archive-date=2002-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020131173317/http://www.cityofdunedin.com/city/?page=feat_heritagehousing |url-status=dead }}</ref> ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿನ R.A. ಲಾಸನ್‌'ರ ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌/ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸಭಾಭವನವನ್ನು (ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಪುರಭವನ) ಉತ್ತಮರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು 'ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹಾನಗರ'ವೆಂದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ತನ್ನನ್ನು ಮರು-ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಹಾನಗರವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ತ್ವರಿತಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಶಾಲೆ, ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ ಒಟಾಗೋ ಸೆಟ್ಲರ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ/ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಮರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ತನ್ನನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಮಹಾನಗರವು {{NZ population data|Dunedin City|y|y||(|)}}ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಏಳನೇ ಬೃಹತ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ಶಿಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಿಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನ, [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿ/ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟಾಗೋ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಆಳವಿರುವ-ಸಮುದ್ರನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದಕ್ಷಿಣ ಹೆದ್ದಾರಿ/ಮೇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಅಪಸರಣಗೊಳ್ಳುವ ಶಾಖಾ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ಶಾಖೆ/ಬ್ರಾಂಚ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಇದು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ಗೆ ಪಯಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರದ ಸುವರ್ಣ-ಬೇಟೆಯ ವೈಭವದ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹಾನಗರದೃಶ್ಯವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್‌ ವಾಸ್ತುಕಲೆಗಳ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಝಗಮಗಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಫಸ್ಟ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಇಗರ್ಜಿ, ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಲಾರ್ನಾಚ್‌ ದುರ್ಗ/ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ R A ಲಾಸನ್‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಓಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇತರೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಸ್ಮರಣೀಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟೋಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ಬೀದಿ/ರಸ್ತೆ ; ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಕುಕ್‌ ಪ್ರವಾಸಿಗೃಹ ; ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ಚಾಕೋಲೇಟ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆ (ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌); ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಪೇಟ್‌‌‌ರ ಬಟ್ಟಿಕೇಂದ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಧಾನಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್‌ ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್‌ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಮೇಲಿರುವ ಮಹಾನಗರದ ಸರಹದ್ದಿನ ಒಳಗೆ ಇವೆ. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ವೈಹೊಲಾ ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್‌ ಜೌಗುಭೂಮಿಗಳಿವೆ. ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಜನಸಮೂಹವು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಂದೆಯೇ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಂಗೀತ ರಂಗವನ್ನು ಮತ್ತು ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಗಮಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಜೂಕು ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿ/ಬೊಟಿಕ್ ಫ್ಯಾಷನ್‌/ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿ‌ ಉದ್ಯಮಗಳ ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲದವರು 'ಸ್ಕಾರ್ಫಿಗಳು' ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮೂಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="thread">[http://www.thread.co.nz/article/723?PHPSESSID=ee693624acdeb386541e37a5104a8c62 ಥ್ರೆಡ್‌ ಫ್ಯಾಷನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಲೇಖನ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Fashionherald">{{ cite news | first = Cathrin | last = Schaer | title = Rain fails to dampen Dunedin's fashion parade | date = 2008-03-03 | url= http://www.nzherald.co.nz/category/story.cfm?c_id=151&objectid=10495751 | newspaper = New Zealand Herald | publisher = APN Holdings}}</ref> ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ ಸಮುದಾಯವು ಕೂಡಾ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಅಂಚನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಇತರೆ ನೆಲೆಗಳು, ಹಾಗೂ ವೈಟಾಟಿಯಂತಹಾ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. [[File:St Clair Beach, Dunedin Otago New Zealand.JPG|225px|thumb|right|St ಕ್ಲೇರ್‌‌ ಬೀಚ್‌/ಸಮುದ್ರ ತೀರ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಸ್‌ಬ್ರೂಕ್‌‌ನ ಹೊನಲುಬೆಳಕಿನ ರಗ್ಬಿ ಹಾಗೂ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌‌]] ಆಟಗಳಾಡುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ನವೀನ ಕ್ಯಾಲೆಡೊನಿಯನ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಸಾಕ್ಕರ್‌/ನೆಲ ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ ಹಾಗೂ ಲೋಗನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌/ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಬೃಹತ್ತಾದ ಎಡ್ಗರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಂಡಾಕೃತಿಯ/ಓವಲ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಐಸ್‌/ಹಿಮ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಫೋರ್‌ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ಕುದುರೆರೇಸಿನ ಮೈದಾನಗಳು ಮಹಾನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವು ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಇವೆ. St ಕ್ಲೇರ್‌‌‌ ಸಮುದ್ರತೀರವು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಡಲಲೆ ಸವಾರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಬಂದರು ನೆಲಸುತ್ತು ರೇವು ಹಾಯಿಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ತುದಿಹಾಯಿಪಟಗಳ ಮೇಲೆ ಜಲಸವಾರಿ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನಾಲ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಈಜುಕೊಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಮೊವಾನಾ ಈಜುಕೊಳ, ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ಈಜುಕೊಳ, ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌ ಮತ್ತು St ಕ್ಲೇರ್‌ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಈಜುಕೊಳ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == [[File:Dunedin Otago Peninsula Harbour.jpg|thumb|right|225px|ಒಟಾಗೋ ಬಂದರುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಭೂಕಂಠದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ (ಎಡಗಡೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) ನಗರವು ಇದೆ.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು {{convert|3314.8|km2|sqmi|1}}ರಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು ರ್ಹೋಡ್‌‌ ದ್ವೀಪ/ಐಲೆಂಡ್‌ವೆಂಬ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕದ]] ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಷೈರ್‌ ಆಂಗ್ಲ ಕೌಂಟಿಗಳಿಗಿಂತ ತೀರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಣ್ಣಗಿದೆ. 1 ನವೆಂಬರ್‌ 2010ರಂದು {{convert|5600|km2|abbr=on}} ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಈ ನಗರವು ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅನುಸಾರ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸರಹದ್ದನ್ನು 1989ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌ನವರೆಗೆ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿವರೆಗೆ‌, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌/ಶಾಂತ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ವೈಪೊರಿ/ತೈಯೆರಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆನ್ಲೆ ಪಟ್ಟಣದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]]ನಿಂದ {{convert|19100|km|mi|-1|abbr=on}}ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ (ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ಗಿಂತ {{convert|90|km|mi|0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ, ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ಗಿಂತ {{convert|100|km|mi|-0|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ದೂರ), ಹಾಗೂ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಿಂದ {{convert|18200|km|mi|-1|abbr=on}}ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದೆ. ಇದರ ನೇರಾಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳು ಬಿಸ್ಕೆ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌]] ಮಹಾನಗರವಾದ A ಕೊರುನಾದ ಸ್ವಲ್ಪ {{convert|300|km|mi|-1|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗಿವೆ. ===ಮಹಾನಗರದ ಒಳಭಾಗದ ವಿವರ=== ಮಹಾನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗವು ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿನ ಶಿರೋಭಾಗ/ಭೂಚಾಚುವಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಭೂಭಾಗದ ಮೇಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ದ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ ಇದೆ – ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ನದೀಕಣಿವೆಯಾಗಿತ್ತು, ಈಗಿರುವ ಪೇಟೆವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ವಾಸಿಸುವಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಗುಡ್ಡ/ಬೆಲ್‌ ಹಿಲ್‌ದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಬಹಿರ್ಗತ ಶಿಲಾಸ್ತರವನ್ನು ವಸಾಹತುವಿನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸರಾಗವಾದ ಓಡಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈಶಾನ್ಯ-ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಳುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಜಾರ್ಜ್‌‌‌ ರಸ್ತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌‌‌ ರಸ್ತೆಗಳಂತಹಾ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ದ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲಂಬಕೋನೀಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ರಸ್ತೆಯು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿನ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿನ ರಾಸ್ಲಿನ್‌ ಉಪನಗರದ ಕಡಿದಾದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರದ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಕೆಳಗಿನ ಗುಡ್ಡಸಾಲುಗಳ ಒಳ ವರ್ತುಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ (ಮಾವೊರಿ ಗುಡ್ಡ, ಪೈನ್‌ ಗುಡ್ಡ, ಮತ್ತು ಮೇರಿಹಿಲ್‌ಗಳಂತಹಾ ಬಹುತೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ {{convert|200|m|ft|-1}}ರಷ್ಟು ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರಿರುತ್ತವೆ). ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ''[[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ದಾಖಲೆಗಳ ಗ್ರಂಥ/ಪುಸ್ತಕ]]'' ದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿದಾದ ರಸ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌ ರಸ್ತೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರವಣತೆಯು 2.9ಕ್ಕೆ 1ರಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Steepest Streets in Dunedin|url=http://www.cityofdunedin.com/city/?page=roading_steep_street|publisher=Dunedin City Council|accessdate=2008-05-16|archive-date=2003-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20030526004153/http://www.cityofdunedin.com/city/?page=roading_steep_street|url-status=dead}}</ref> ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಮೇರಿಹಿಲ್‌ ಕೇಬಲ್‌ಕಾರ್‌‌ ಮಾರ್ಗವು ಅದರ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಡಿಪೋದ ಬಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತಹಾ ಪ್ರವಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಹೊರಭಾಗದ ಉಪನಗರಗಳು ಗುಡ್ಡಗಳ ಒಳಪಂಕ್ತಿಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ರೋಸ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಇದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ತೈಯೆರಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಥ್ರೀ ಮೈಲ್‌ ಗುಡ್ಡಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವು ತೈಯೆರಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೂಲ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆಧುನಿಕ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರೀ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾವರ್‌ಶ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಡಲ್‌ ಬೆಟ್ಟದ ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಬೇರೆಯೇ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಅಬಾಟ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ಹೊರವಲಯದ ಉಪನಗರಗಳು ಸ್ಯಾಡಲ್‌ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾವರ್‌ಶ್ಯಾಮ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಇವೆ. ಗ್ರೀನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ರೋಸ್ಲಿನ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಹೊಳೆಯ ಕಡಿದಾದ ಬದಿಗಳಿರುವ ಕಣಿವೆಯಿದ್ದು, ಅದೀಗ ಒಂದು ವಸತಿಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಲಘು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉಪನಗರದ ವಸಾಹತುಗಳು – ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳಂತೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಇವು – ಕೂಡಾ ಒಟಾಗೋ ಬಂದರುವಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವೆಂದರೆ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೋರ್ಟೋಬೆಲ್ಲೋ ಮತ್ತು ಮೆಕಾಂಡ್ರ್ಯೂ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಂದರುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ. ಮಹಾನಗರದ ಧಾರಕ ಹಡಗುಗಳ ರೇವುಪಟ್ಟಣವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಆಳ-ನೀರಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಬಾನಗೆರೆಯು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕುಳಿಯ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿರುವ ಗುಡ್ಡಗಳ ವರ್ತುಲವು (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಏಳು) ಎದ್ದುಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವೆಂದರೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಬೆಟ್ಟ ({{convert|700|m|ft|-1|abbr=on|disp=/}}), ಫ್ಲಾಗ್‌ಸ್ಟಾಫ್‌ ({{convert|680|m|ft|-1|abbr=on|disp=/}}), ಸ್ಯಾಡಲ್‌ ಬೆಟ್ಟ ({{convert|480|m|ft|-1|abbr=on|disp=/}}), ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಬೆಟ್ಟ/ಹಿಲ್‌ ({{convert|390|m|ft|-1|abbr=on|disp=/}}), ಮತ್ತು ಬಂದರು ಕೋನ್‌‌ ({{convert|320|m|ft|-1|abbr=on|disp=/}}).<ref name="autogenerated1">{{harv|Dann|Peat|1989}}</ref> ===ಹಿನ್ನಾಡು/ಒಳನಾಡು=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಒಳನಾಡು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭೂಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ತೈಯೆರಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಾಗೂ ಫಲವತ್ತಾದ ತೈಯೆರಿ ನದಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಉಪನದಿ ವಾಯ್‌ಪೊರಿಗಳ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವ ಬಯಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿ ಜನವಸತಿಯಿದ್ದು ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌, ಪೂರ್ವ ತೈಯೆರಿ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಂಟಾನ್‌ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="autogenerated1" /> ಈ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸುಮಾರು {{convert|300|m|ft|-1}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ಗುಡ್ಡಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದಾಗಿ ತೀರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತೈಯೆರಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಯ ಒಳಪ್ರದೇಶವು ಉರುಟುರುಟಾದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶವು ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬರ್ವಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಮಹಿನೆರಂಗಿ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ಸಿಲ್ವರ್‌ಪೀಕ್ಸ್‌ ಬೆಟ್ಟಸಾಲಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕೂಡಾ ಅದೇ ರೀತಿ ಇದೆ.<ref>{{harv|Bishop|Hamel|1993}}</ref> ಇದಾದ ನಂತರದ ಭೂಮಿಯು ಶುಷ್ಕವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಮೆದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿಯು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಣಿವೆಯಾದ ಸ್ಟ್ರಾತ್‌‌-ತೈಯೆರಿ ಕಣಿವೆಯು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಬಹುದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌, ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾನಗರದ ನಗರವಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವೈಟಾಟಿ/ತಾತಿ, ವಾರ್ರಿಂಗ್‌ಟನ್‌, ಸೀಕ್ಲಿಫ್‌ ಮತ್ತು ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕರಾವಳೀಯ ವಸಾಹತುಗಳು/ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ತರಂಗದಾಕಾರದ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಸಾಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸರಣಿಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದ ಕಿಲ್‌ಮಾಗ್‌, ಮೂಲಕ ಕಡಿದಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಸಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1" /> ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಿಲ್ವರ್‌‌ಪೀಕ್ಸ್‌ ಬೆಟ್ಟ ಸರಣಿಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೊರಸುತ್ತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೀರ್ಘವಾದ ಭೂಮಿಯಾದ ಅಖಂಡ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="autogenerated1" /> ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ ಪ್ರದೇಶವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇಡೀ ಬಂದರು ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಆವರಿಸಿದೆ, ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವನ್ನು [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾಸಸ್ಥಾನ]]ವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಒಟಾಗೋ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ನ್ಯಾಸದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪವು ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ತೀರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು, ಸೀಲ್‌ ಮೀನುಗಳು, ಮತ್ತು ನೀರುಕಾಗೆಗಳಂತಹಾ ಅಪರೂಪದ ತಳಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ರಾಯಲ್‌ ಆಲ್ಬಟ್ರಾಸ್‌ಗಳ ಪ್ರಧಾನನಾಡಿನ ತಳಿ ಉತ್ಪಾದಕ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ/ದ್ವೀಪಕಲ್ಪದ ಈಶಾನ್ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ತಯಾರೊವಾ ಭೂಚಾಚು/ಭೂಶಿರವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. === ಉಪನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ === {{Main|Suburbs of Dunedin}} '''ಒಳಭಾಗದ/ನಾಡಿನ ಉಪನಗರಗಳು''' ''(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ನೇರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭ)'' <br> ವುಡ್‌ಹಾಘ್‌‌ ; ಗ್ಲೆನ್‌ಲೇಯ್ತ್‌‌‌ ; ಲೇಯ್ತ್‌‌‌ ಕಣಿವೆ ; ಡಾಲ್ಮೋರ್‌ ; ಲಿಬರ್ಟನ್‌ ; ಪೈನ್‌‌ ಹಿಲ್‌ ; ನಾರ್ಮನ್‌ಬೈ ; Mt ಮೆರಾ ; ಈಶಾನ್ಯ/ನಾರ್ಥ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಕಣಿವೆ ; ಒಪೋಹೋ ; ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌; ರಾವೆನ್ಸ್‌ಬೌರ್ನ್/ರ್ನೆ ; ಹೈಕ್ಲಿಫ್‌ ; ಷೀಲ್‌ ಹಿಲ್‌ ; ಛಾಲ್ಲಿಸ್‌ ; ವೇವರ್ಲೆ ; ವಾಕ್ಸ್‌‌ಹಾಲ್‌‌ ; ಓಷನ್‌ ಗ್ರೋವ್‌‌ (ಟೋಮಾಹಾಕ್‌); ಟೈನುಯಿ; ಆಂಡರ್ಸನ್ಸ್‌‌ ಬೇ ; ಮಸ್ಸೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ; ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ; St ಕಿಲ್ಡಾ ; St ಕ್ಲೇರ್‌‌ ; ಕಾಸ್ಟೋರ್‌ಫೈನ್‌‌ ; ಕ್ಯೂ ; ಫಾರ್ಬರಿ ; ಕ್ಯಾವರ್‌ಶ್ಯಾಮ್‌ ; ಕನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌‌ ; ಮೇರಿಹಿಲ್‌ ; ಕೆನ್‌ಮ್ಯೂರ್‌‌ ; ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ; ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಕಣಿವೆ ; ಸಿಟಿ ರೈಸ್‌ ; ಬೆಲ್ಲೆನೋವೆಸ್‌ ; ರೋಸ್ಲಿನ್‌, ಒಟಾಗೋ ; ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ; ವಕಾರಿ; ಮಾವೊರಿ ಹಿಲ್‌‌. '''ಹೊರಭಾಗದ/ನಾಡಿನ ಉಪನಗರಗಳು''' ''(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ನೇರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭ)'' <br> ಬರ್ಕ್‌ಸ್‌ ; ಸೇಂಟ್‌ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ ; ಬ್ರಾಡ್‌ ಬೇ ; ಕಂಪೆನಿ ಬೇ ; ಮೆಕಾಂಡ್ರ್ಯೂ ಬೇ ; ಬರ್ನ್‌ಸೈಡ್‌‌ ; ಗ್ರೀನ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ ; ವಾಲ್ಡ್ರನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ; ಸ್ಯಾಡಲ್‌ ಹಿಲ್‌ ; ಸನ್ನಿವೇಲ್‌; ಫೇರ್‌‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ; ಅಬಾಟ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ; ಬ್ರಾಡ್‌ಫರ್ಡ್‌‌; ಬ್ರಾಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ ; ಹಾಫ್‌ವೇ ಬುಷ್‌; ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌. ==== ಮಹಾನಗರಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ==== ''(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ನೇರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭ)'' <br> ವೈಟಾಟಿ/ತಾತಿ; ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿ‌ ; ಕರಿಟೇನ್‌‌ ; ಸೀಕ್ಲಿಫ್‌‌ ; ವಾರ್ರಿಂಗ್‌‌ಟನ್‌‌ ; ಪುರಾಕನುಯ್‌‌ ; ಲಾಂಗ್‌ ಬೀಚ್‌‌‌ ; ಅರಮೊವಾನಾ ; ಡೆಬೊರಾಹ್‌ ಬೇ ; ಕ್ಯಾರೆಸ್‌‌‌ ಬೇ ; ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ; ಸಾಯರ್ಸ್‌‌‌‌ ಬೇ ; ರೋಸ್‌ನೀತ್‌‌‌ ; ಒಟಾಕೌ ; ಪೋರ್ಟೋಬೆಲ್ಲೋ ; ಬ್ರೈಟನ್‌‌ ; ತೈಯೆರಿ ಮೌತ್‌‌ ; ಹೆನ್ಲೆ ; ಅಲ್ಲನ್‌ಟನ್‌ ; ಪೂರ್ವ ತೈಯೆರಿ ; ಮೊಮೊನಾ ; ಔಟ್ರಮ್‌ ; ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌; ಪಶ್ಚಿಮ ತೈಯೆರಿ; ವಾಯ್‌ಪೊರಿ; ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌ ; ಹೈಡ್‌. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿದ ನಂತರ, ಇವುಗಳು ಉಪನಗರಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಹವಾಮಾನ === ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಮಹಾನಗರದ ಸ್ಥಳಸ್ವರೂಪ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಪನಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಹಾನಗರವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಲ್ಪಾವರಣದ ವಾಯುಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=October 2008}} ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನವು ಮಹಾಸಾಗರದ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೂಡಾ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಹಿಮದಿಂದ ಕೊರೆಯುವಂತೆ ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದರೂ (ಪ್ರಾಯಶಃ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ), ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವ ಹಾಫ್‌ವೇ ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ವಕಾರಿಯಂತಹಾ ಒಳನಾಡಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ ಹಿಮಪಾತವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ. ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಋತುಗಳು" ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು {{convert|30|C|F|0|lk=on}}ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೇವಲ {{convert|750|mm|in|0}}ರಷ್ಟು ದಾಖಲಿತ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಅನೇಕ ಮಹಾನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಷಯ ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತುಂತುರು ಮಳೆಯು ಬೀಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹುಜನರು ಇದನ್ನು ತೇವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, (ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌ನಂತಹಾ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೇಂದ್ರಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ). ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 1650 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಖರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೋಡದಿಂದ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌, M. (ed.) (1988) ''ಏರ್‌ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಅಲ್ಮನಾಕ್‌''. ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌, NZ: ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, p. 394-5. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ/ಲಾಂಗ್‌ ಟರ್ಮ್‌ ಆವರೇಜ್‌, 1951–1980.</ref> ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಬೀಸುವ ಮಾರುತಗಳು ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ, ತಂಪಾದ ತೇವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನೈಋತ್ಯ ಮಾರುತಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.<ref>A ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟೀವ್‌ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌, A.H. ಮೆಕ್‌ಲಿನ್‌ಟಾಕ್‌ (ed), ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರಿಂಟರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ, 1959 (ನೋಡಿ ನಕ್ಷೆ 8)</ref> ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ಶುಷ್ಕವಾದ ವಾಯುವ್ಯ ಮಾರುತಗಳು ಕೂಡಾ ವಾಯುವ್ಯದಿಂದ ಬೀಸುವ ತೆಂಕಣ ಬಿಸಿಗಾಳಿಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮಹಾನಗರದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಗುಡ್ಡಗಳ ವರ್ತುಲವು ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಒಟಾಗೋದ ಬಹುತೇಕ ಸಾಧಾರಣ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಬಹುತೇಕ ವೇಳೆ ಒಟಾಗೋದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರಧಾನ ನಗರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದ ಹೊರಗಿರುವ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣವು, ಉಪ-ಭೂಖಂಡೀಯ ವಾಯುಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ: ಚಳಿಗಾಲವು ಸಾಕಷ್ಟು ತಂಪಾಗಿದ್ದು ಶುಷ್ಕತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲ ಝಳವಿದ್ದು ಶುಷ್ಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ಹರಿಯುವ ತೈಯೆರಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ದಪ್ಪ ಹಿಮವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹರಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ 30ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ನ ಆಸುಪಾಸಿಗೆ ತಲುಪುವುದು ವಾಡಿಕೆ. {{-}} {{Weather box |location = Dunedin |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 18.9 |Feb high C = 18.7 |Mar high C = 17.2 |Apr high C = 15.5 |May high C = 12.6 |Jun high C = 10.2 |Jul high C = 9.8 |Aug high C = 11.0 |Sep high C = 12.8 |Oct high C = 14.6 |Nov high C = 16.1 |Dec high C = 17.4 |year high C = 14.6 |Jan mean C = 15.2 |Feb mean C = 15.1 |Mar mean C = 13.7 |Apr mean C = 11.9 |May mean C = 9.2 |Jun mean C = 7.0 |Jul mean C = 6.5 |Aug mean C = 7.5 |Sep mean C = 9.3 |Oct mean C = 10.9 |Nov mean C = 12.4 |Dec mean C = 13.9 |year mean C = 11.0 |Jan low C = 11.5 |Feb low C = 11.4 |Mar low C = 10.2 |Apr low C = 8.3 |May low C = 5.7 |Jun low C = 3.8 |Jul low C = 3.2 |Aug low C = 4.1 |Sep low C = 5.7 |Oct low C = 7.2 |Nov low C = 8.6 |Dec low C = 10.4 |year low C = 7.5 |Jan rain mm = 72 |Feb rain mm = 63 |Mar rain mm = 70 |Apr rain mm = 60 |May rain mm = 72 |Jun rain mm = 74 |Jul rain mm = 69 |Aug rain mm = 65 |Sep rain mm = 53 |Oct rain mm = 71 |Nov rain mm = 63 |Dec rain mm = 82 |year rain mm = 812 |Jan rain days = 10 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 10 |Apr rain days = 9 |May rain days = 11 |Jun rain days = 10 |Jul rain days = 11 |Aug rain days = 11 |Sep rain days = 10 |Oct rain days = 11 |Nov rain days = 11 |Dec rain days = 12 |unit rain days = 1mm |year rain days = 124 |Jan humidity = 73.1 |Feb humidity = 77.0 |Mar humidity = 76.3 |Apr humidity = 77.2 |May humidity = 78.0 |Jun humidity = 79.0 |Jul humidity = 80.2 |Aug humidity = 78.1 |Sep humidity = 74.2 |Oct humidity = 71.8 |Nov humidity = 71.4 |Dec humidity = 73.1 |year humidity = 75.8 |Jan sun = 178 |Feb sun = 153 |Mar sun = 140 |Apr sun = 121 |May sun = 100 |Jun sun = 86 |Jul sun = 101 |Aug sun = 114 |Sep sun = 129 |Oct sun = 147 |Nov sun = 161 |Dec sun = 169 |year sun = 1585 |source 1 = NIWA CliFlo data Musselburgh<ref name="cliflo">{{cite web |url = http://cliflo.niwa.co.nz/ | title = CliFlo data Musselburgh (5402, 15752)|work =[[National Institute of Water and Atmospheric Research|NIWA]]|accessdate=2007-10-15}}</ref> |date=August 2010 }} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ== ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಜನಸಮೂಹವು ಮಹಾನಗರದ ಭಾರೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜನಸಮೂಹದ ಕಾರಣವಾಗಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಿಳಾ ಜನಸಮೂಹ, ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸಿನವರಿರುವುದು, 25 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು, ಐರೋಪ್ಯ ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗೀಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾವೊರಿ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ದ್ವೀಪನಿವಾಸಿ/ಐಲೆಂಡ್‌ ಜನಾಂಗೀಯರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯ, ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಶಾಲಾನಂತರದ ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="population">{{NZ Quickstats|2000071|Dunedin City}}</ref> 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರವು 118,683ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಥಾನಿಕವಾಗಿದ್ದು ಇದು 2001ರ ಸಾಲಿನ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ 4,341ರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಶತ 3.8ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ 45,072 ವಸತಿಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ವಾಸವಿದ್ದರೆ, 3,615 ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಖಾಲಿಯಿದ್ದು, 240 ವಸತಿಗೃಹಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="population" /> ವಸತಿಗೃಹಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಮೂಹದಲ್ಲಿ 56,931 (48.0%) ಜನರು ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 48.8%ರಷ್ಟು ಜನ ಪುರುಷರಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ 61,752 (52.0%) ಜನರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 51.2% ಜನರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾನಗರದ ಜನರ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 35.0 ವರ್ಷಗಳಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸಾದ 35.9 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ 0.9 ವರ್ಷಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. 65 ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ ಜನರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13.4%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಮಾಣ 12.3%ರಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ 15 ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿನವರ ಪ್ರಮಾಣವು 16.8%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಮಾಣ 21.5%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವಿರುವ ಕಾರಣ, 15ರಿಂದ 24 ವರ್ಷಗಳ ವಯೋಮಾನದವರು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ಜನಸಮೂಹದ ಅಂದಾಜು 21.6%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="population" /> ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಈ ತರಹವಿದೆ (ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣ): 78.7% ಐರೋಪ್ಯ (67.6%), 6.4% ಮಾವೊರಿ (14.7%), 5.3% ಏಷ್ಯನ್ನರು (9.2%), 2.2% ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಐಲೆಂಡಿಗರು (6.9%), 0.7% ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದವರು/ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು/ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು (0.9%), 13.6% ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡಿಗರು (11.1%), ಹಾಗೂ 0.04%ರಷ್ಟು ಇತರರು (0.04%).<ref name="population" /> ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ 15 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವರ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವು 6.1%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 5.1%ರಷ್ಟಿದೆ. 15 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು $19,400ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ $24,400ರಷ್ಟಿದೆ. ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ $20,000 ಒಳಗಿನ ವರಮಾನದವರು 51.2%ರಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಮಾಣ 43.2%ರಷ್ಟಿದೆ, $50,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ವರಮಾನದವರು 13.4%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇವರ ಪ್ರಮಾಣ 18.0%ರಷ್ಟಿದೆ.<ref name="population" /> ==ಕಲೆ== ===ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ/ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಎಂಬ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ಡಜನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿತರಕ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಇತರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಪ್ರಿನ್ಸಸ್‌‌‌‌ ರಸ್ತೆ, ಮೋರೆ ಪ್ಲೇಸ್‌‌ ಮತ್ತು ರಾಟ್ಟ್‌‌ರೇ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌/ರಸ್ತೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ಇದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ಮೋರೆ ಪ್ಲೇಸ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಲೂ ಆಯ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ. ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಲಾಕಾರರು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ರಾಲ್ಫ್‌‌‌ ಹೊಟೆರೆ, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌/ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್‌ ಹಾಡ್ಜ್‌ಕಿನ್ಸ್‌, ಗ್ರಹೇಮ್‌ ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಜೆಫ್ರೆ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ===ನಾಟಕ/ರಂಗಕ್ಷೇತ್ರ=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಪರ ರಂಗಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಅವು ದ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೀಜೆಂಟ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ ಆಗಿವೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣದಾದ ರಂಗಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌, ಮೇಫೇರ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌, ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಹೌಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ===ನೃತ್ಯರಂಗ=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಪ್ರವಾಸಿ ಬ್ಯಾಲೆ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಭೇಟಿಯ ವಾಡಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೃತ್ಯ ರಂಗಶಾಲೆಯಾದ : ಕಿಂಗ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌‌ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ RASA ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಸಂಗೀತ=== ====ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದ==== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಅನೇಕ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ: *ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಎಂಬ ಗಾಯನವೃಂದವು 140-ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಮುಂಚೂಣಿ ಗಾಯಕ ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸದರನ್‌ ಕನ್ಸಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಾಯ್ಸಸ್‌ ಎಂಬುದು ನಿಯತವಾಗಿ ಗಾಯನ ವೃಂದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದವಾಗಿದೆ. *ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಡನ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಡಲ್ಪಡುವ ರಾಯಲ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮೇಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ವೃಂದಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ RSA ಕಾಯಿರ್‌ ಕೂಡಾ ನಿಯತವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ತ್ರೀಯರೇ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಹಾರ್ಮನಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌ ವೃಂದವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಹು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. *ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮರಾಮ ಹಾಲ್‌ಅನ್ನು ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸದರನ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ವೃಂದವು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಗೀತ ವೃಂದವಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಕೆಲವು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಲಾ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಹಾರ್ಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌, ಬಾಲ್ಮಾಸೆವೆನ್‌ ಇಂಟರ್‌ಮೀಡಿಯೆಟ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌, ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳ ಬ್ಯಾರಕ್‌ ಕಾಯಿರ್‌‌ St. ಹಿಲ್ಡಾಸ್‌ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್‌ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. *ಸದರನ್‌ ಯುತ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಎಂಬುದು ಗಾಯನಕಛೇರಿ-ಆಧಾರಿತ ಯುವ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತವೃಂದವಾಗಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ದತ್ತಿನಿಧಿಯ/ಧರ್ಮಾರ್ಥದ ಕೋಥ್ರಮ್‌ ಫಾಯ್ರ್‌ಫೆ ಆಗಿದೆ. *ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ: ಎರಡು ಚಾಪೆಲ್‌ ಗಾಯಕರ ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳು (ನಾಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ವಿನ್), ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರಿ ವೃಂದ ಕ್ಯಾಂಟೋರೆಸ್‌ ಕಾಯಿರ್. *ಅನೇಕ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಚರ್ಚು/ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚು/ಇಗರ್ಜಿಗಳು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. St. ಜೋಸೆಫ್‌ಸ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಇಗರ್ಜಿಯು ಎರಡು ಗಾಯನ/ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ: ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ಮತ್ತು ಗೇಬ್ರಿಯೆಲಿ ಸಿಂಗರ್ಸ್‌ ; ನಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿಯ ಬೃಹತ್‌ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡವರಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ನಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಕಾಯಿರ್‌; St. ಜಾನ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿ, ರೋಸ್ಲಿನ್‌'ನ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ಯಾರಿಷ್‌ ಕಾಯಿರ್‌ ; ಮತ್ತು St. ಪಾಲ್ಸ್‌ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ ಚರ್ಚ್‌/ಇಗರ್ಜಿಯ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಸಂಗೀತ ವೃಂದ ಹಾಗೂ ಪುರುಷರು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಗೀತ ವೃಂದಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ====ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ/ಅಭಿಜಾತ ಮತ್ತು ಜಾಜ್‌ ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳು==== ಸದರನ್‌ ಸಿನ್‌ಫೋನಿಯಾ/ಸಿಂಫೋನಿಯಾ ಎಂಬುದು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರ ಮೂಲದ ಒಂದು ಅರೆ-ವೃತ್ತಿಪರ ವಾದ್ಯವೃಂದವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ ವೃಂದತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರೇರ್‌ ಬೈರ್ಡ್ಸ್‌ ಆದಿ ಸಂಗೀತ ಮೇಳ, ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದ, ಮತ್ತು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಯುತ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವು ಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡಾ ಶಾಲಾ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಇವೆ: ಅವುಗಳೇ St. ಕಿಲ್ಡಾ ಬ್ರಾಸ್‌‌, ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಬ್ರಾಸ್‌‌, ಮತ್ತು ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ ಬ್ರಾಸ್‌‌ ತಂಡಗಳು. ಒಟಾಗೋ ಸಿಂಫೋನಿಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಪೈಪ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರಮುಖ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಂಗೀತ ಮೇಳತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಜಾಜ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಜಾಜ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ/ವಾದ್ಯವೃಂದ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಶತಮಾನೀಯ '''''ಝಿಂಬೆ!‌ '' ''' '''''ಕ್ವಿಂಟೆಟ್‌‌/ಪಂಚಮೇಳ'' ''' ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ====ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ==== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿಯೇ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಇಂಡೀ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸೌಂಡ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅನ್ವರ್ಥವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ಸಂಗೀತ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಫಲವತ್ತಾದ/ಫಲದಾಯಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ ಮೂಲದ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ನನ್‌‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದ ಚಿಲ್ಸ್‌, ದ ಕ್ಲೀನ್‌, ದ ವರ್ಲೈನ್ಸ್‌, ದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌, ಸ್ನೀಕಿ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ, ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌‌ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ರೇಡಿಯೋ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ಇವೆಲ್ಲಾ ಹೊಂದಿವೆ. ==ಸರ್ಕಾರ== ===ಸ್ಥಳೀಯ=== [[File:Dave Cull-Blueskin News.jpg|thumb|150px|right|ಡೇವ್‌ ಕಲ್‌, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇಯರ್‌.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪೌರಸಮಿತಿಯು (DCC) ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪೌರಸಮಿತಿಯು ಓರ್ವ ಚುನಾಯಿತ ಮೇಯರ್‌, ನಿಯೋಗಿ ಮೇಯರ್‌/ಪೌರಸಭಾಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು 13 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೌರಸಭಾಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅವರುಗಳನ್ನು ಏಕಮಾತ್ರ/ಏಕೈಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಚುನಾವಣಾ/ವೋಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ತ್ರೈವಾರ್ಷಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಯು 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2010ರಂದು ನಡೆದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆ 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2013ರಂದು ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2010ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದ್ದಾರೆ:- {| class="wikitable" |- | '''ಮೇಯರ್''' | '''ಡೇವ್‌ ಕಲ್‌''' |- | ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು - ಕೇಂದ್ರೀಯ/ಪ್ರಧಾನ ನಗರವಿಭಾಗ | ಬಿಲ್‌ ಆಕ್ಲಿನ್‌ <br> ಜಾನ್‌ ಬೆಝೆಟ್‌ <br> ಫ್ಲಿಸ್‌ ಬುಚರ್‌ <br> ನೀಲ್‌ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ <br> ಪಾಲ್‌ ಹಡ್ಸನ್‌ <br> ಜಿಂಟಿ ಮೆಕ್‌ಟಾವಿಷ್‌‌ <br> ಕ್ರಿಸ್‌ ಸ್ಟೇಯ್ನ್‌ಸ್‌ <br> ತೆರೆಸಾ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್‌ <br> ರಿಚರ್ಡ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ <br> ಲೀ ವಾಂಡರ್‌ವಿಸ್‌ <br> ಕಾಲಿನ್‌ ವೆದರಾಲ್‌ |- | ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು – ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌-ತೈಯೆರಿ ನಗರವಿಭಾಗ | ಸಿದ್‌/ಡ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ <br> ಕೇಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ |- | ಪೌರಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ – ವೈಕೌಐಟಿ/ತಿ‌ ಕರಾವಳಿ - ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ನಗರವಿಭಾಗ | ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ನೂನ್‌ |- |} ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ/ಪ್ರಧಾನ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ: ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಮಾವೊರಿ ಮತಕ್ಷೇತ್ರ : ಟೆ ತೈ ತೊ/ಟೊಂಗಾ. 2008ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಲೇಬರ್‌ ಪಕ್ಷದ MPಗಳು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಉತ್ತರ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪೀಟ್‌ ಹಾಡ್ಜ್‌ಸನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕ್ಲೇರ್‌ ಕರ್ರನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ನಾರ್ಥ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌ನ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮಾವೊರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಟೆ ತೈ ತೊ/ಟೊಂಗಾದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾವೊರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಪಕ್ಷದ ಪಾಲಾಗಿದ್ದು ರಾಹುಯಿ ಕಟೆನೆಯವರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ MPಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ನಾಲ್ವರು ಲಿಸ್ಟ್‌/ಪಟ್ಟೀಕೃತ ದಾಖಲಾದ MPಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ : ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಪಕ್ಷದ ಮೈಕೆಲ್‌ ವುಡ್‌ಹೌಸ್‌, ಲೇಬರ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಪಕ್ಷದ ಡೇವಿಡ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌, ACT ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಹಿಲರಿ ಕ್ಯಾಲ್ವರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಪಕ್ಷದ ಸಹ-ನಾಯಕಿ ಮೆಟಿರಿಯಾ ಟುರೈ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. == ಮಾಧ್ಯಮ == ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ದೈನಂದಿನ ವೃತ್ತ/ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ''ಒಟಾಗೋ ಡೈಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ದೈನಂದಿನ ವೃತ್ತ/ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಲೈಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಉದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಭಾಗ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ. ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಹಾಗೂ ಪಾಕ್ಷಿಕ ಸಮುದಾಯ ಸುದ್ದಿ/ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''ದ ಸ್ಟಾರ್‌‌‌'', ''ತೈಯೆರಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌'', ''D-ಸೀನ್‌'', ''f*INK'' (ಮನರಂಜನೆ), ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ''ಕ್ರಿಟಿಕ್‌'' (ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ಮತ್ತು ''ಗೈರೋ'' (ಒಟಾಗೋ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌‌) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಕಿರುತೆರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಭೌಮಿಕ ಕಿರುತೆರೆ/ದೂರದರ್ಶನ (ಸಾದೃಶ್ಯ/ಅನಲಾಗ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೀವ್ಯೂ/ಮುಕ್ತನೋಟ<nowiki>|</nowiki>HDಗಳೆರಡೂ) ಹಾಗೂ FM ರೇಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಮಹಾನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮೌಂಟ್‌ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌, ಸಮುದಾಯ ವಾಹಿನಿ/ಕೇಂದ್ರ ಟೊರೊವಾ ರೇಡಿಯೋ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌‌ AM), ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ ರೇಡಿಯೋ ಒನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಹಾನಗರವು ಅಲೈಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾದ ಚಾನೆಲ್‌ 9 ಎಂಬ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ/ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ-ಸಂಬಂಧಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್‌ಮೇಡ್‌ ಮೀಡಿಯಾಗಳ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾನಗರವು ರೇಡಿಯೋ ಒಟಾಗೋದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು – ಈಗ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌ ಮೂಲದ ಇದನ್ನು ಈಗ ರೇಡಿಯೋವರ್ಕ್ಸ್‌ (ಮೀಡಿಯವರ್ಕ್ಸ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಈ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ಒಟಾಗೋ ವಿಟ್ನೆಸ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಈವ್‌ನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌‌'' ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದವು. == ಸಾರಿಗೆ == {{See also|Public transport in Dunedin}} ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾನಗರದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ, ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಟಿಮರು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಸೇರಿದೆ. ದ ಓವಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ಗಳ ನಡುವೆ, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 1 ಹನ್ನೊಂದು-ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸದರನ್‌ ಮೋಟರ್‌ವೇ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ : ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ SH 1ಅನ್ನು ಅಲ್ಲನ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 86, SH 1 ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಿನ್‌ಮಾಂಟ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ SH 85 ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಿಡಲ್‌ಮಾರ್ಚ್‌ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಕ್ಯೇಬರ್ನ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಹಿನ್ನಾಡು/ಒಳನಾಡಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುವ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 87 ರಸ್ತೆ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಹಾನಗರದ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ರೇವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಹೈವೇ/ಸರ್ಕಾರಿ/ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 88 ಸೇರಿವೆ. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವು ದ ಕ್ಯಾಟ್ಲಿನ್ಸ್‌, ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಯಾರ್ಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌/ಲೆಂಡ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಟೆ ಅನೌಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಮಾರ್ಗ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾದ ಸದರನ್‌ ಸೀನಿಕ್‌ ರೂಟ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯ ಕೊನೆಯಾಗಿದೆ. [[File:Low floor.jpg|thumb|left|250px|ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರಪ್ರದೇಶದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಸಿಟಿಬಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸಶೈಲಿ-ನಿರ್ಮಿತ/ಡಿಸೈನ್‌ಲೈನ್‌-ಬಿಲ್ಟ್‌ ಬಸ್‌ಗಳು.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದ ಬಸ್ಸುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಟಾಗೋ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪೌರಸಮಿತಿಯು ''ಗೋಬಸ್‌'' ಬ್ರಾಂಡ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ 59 ಬಸ್‌ಗಳು ಮಹಾನಗರದಾದ್ಯಂತದ 17 ವಾರದದಿನಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 13 ವಾರದದಿನಗಳ ರಾತ್ರಿಪ್ರಯಾಣ/ವಾರಾಂತ್ಯ/ರಜಾದಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಸಾರಿಗೆಸೇವಾದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಓಡಿಸುತ್ತವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರ ಪೌರಸಮಿತಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸೇವಾದಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಿಟಿಬಸ್‌ (10/11 ಮಾರ್ಗಗಳು) ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌-ಮೂಲದ ಸೇವಾದಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ (7/2 ಮಾರ್ಗಗಳು) ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ ಕೋಚ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಾರದದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವು, ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಧಾನ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದ್ದ ಇದು, ವರ್ಷಗಳ ಕಳೆದು ಹೋದಂತೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು 1982ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ನಿಯತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ ದ ಸದರ್ನರ್‌ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2002ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ತೈಯೆರಿ ಗಾರ್ಜ್/ಕಮರಿ‌ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದುದು ಹಿಂದಿನ ಒಟಾಗೋ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ರೈಲುಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕೃತಿಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೈಯೆರಿ ಕಮರಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ರೈಲು ತೈಯೆರಿ ಗಾರ್ಜ್‌/ಕಮರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌. ತೈಯೆರಿ ಗಾರ್ಜ್‌/ಕಮರಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪಾಲ್ಮರ್‌ಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಕೂಡಾ ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಬಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಇತರೆ ಪಾರಂಪರಿಕ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ವಿಹಾರ ಸಂಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಲಂಗರು ಹಾಕುವ ವಿಹಾರ ಹಡಗುಗಳು ಆಯೋಜಿಸುವ ರೈಲುಪ್ರಯಾಣಗಳ ರೈಲುಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. [[File:Dunedin International Airport3.jpg|thumb|right|250px|ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ – ಒಂದು ಏರ್‌ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ 737 ವಿಮಾನವು ರನ್‌ವೇನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಏರ್‌ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ A320 ವಿಮಾನವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿವೇನಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.]] ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಮೊಮೊನಾದಲ್ಲಿರುವ ತೈಯೆರಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ {{convert|30|km|2|abbr=on|lk=out}} ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಒಂದು ಆಗಮನ ನಿರ್ಗಮನ ನಿಲ್ದಾಣ ಹಾಗೂ {{convert|1900|m|ft|adj=on}} ರನ್‌ವೇಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಟೌನ್‌ಗಳ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪಭಾಗ/ಸೌತ್‌ ಐಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಅವಿಶ್ರಾಂತವಾದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗೆ ಆಕ್‌ಲೆಂಡ್‌‌, ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌, ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌‌, ರೊಟೊರುವಾ, ಉತ್ತರ ಪಾಲ್ಮರ್‌ಸ್ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ನಿಯತ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಟೌನ್‌, ವಾನಾಕಾ, ಮತ್ತು ಫಿಯಾರ್ಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌/ಲೆಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರಿಸ್‌ಬೇನ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಿಡ್ನಿ]] ಹಾಗೂ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ಸದರಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪೋರ್ಟೋಬೆಲ್ಲೋಗೆ ವಿಹಾರನೌಕೆಗಳ ಯಾನಗಳ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://thecommunityarchive.org.nz/node/72326/description ಸಮುದಾಯ ದಫ್ತರಖಾನೆ]. 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿ, ಒಂದು ಲಾಭೋದ್ದೇಶ ರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ, ಒಟಾಗೋ ಫೆರ್ರೀಸ್‌ Inc.ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿ, ಮೂಲ ವಿಹಾರನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮರುಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://ferry.portobello.net.nz/ ಒಟಾಗೋ ಫೆರ್ರೀಸ್ Inc.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525091157/http://ferry.portobello.net.nz/ |date=2010-05-25 }} 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> 1866ರಲ್ಲಿ ಒಟಾಗೋ ಬಂದರಿಗೆ ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್‌ ರೇವುಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೋಬೆಲ್ಲೋಗಳ ನಡುವೆ,<ref>ಹೇವರ್ಡ್‌ 1998, p.65</ref> ಸೇತುವೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1140-ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಕಟ್ಟೋಣದ ಈ ಬೃಹತ್‌ ಅನುಸಂಧಾನವು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. 1870ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಟೋಮಾಹಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಹಾಸಾಗರದ ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಬಂದರುವಿನ ಭೂಚಾಚುವಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಆಂಡರ್ಸನ್ಸ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದನ್ನು ಸಹಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹೇವರ್ಡ್‌ 1998, p.66</ref> ಈ ಅನುಸಂಧಾನವು ಕೂಡಾ ಎಂದಿಗೂ ಫಲಪ್ರದಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. == ಸರ್ವತೋಮುಖ ದೃಷ್ಟಿ/ಸಮಗ್ರ ನೋಟ == {{wide image|Dunedin Panorama.jpg|800px|180° view of Dunedin shot from the hills on the west. Mount Cargill is at the extreme left of picture, and the Otago Peninsula is beyond the harbour to the centre}} {{wide image|Mount Cargill 2.jpg|800px|A panorama from just east of the summit of Mount Cargill. The harbour runs from its entrance near the centre to the city centre on the right, the peninsula beyond. The base of a television mast is at the extreme left and right edges}} {{wide image|Mount Cargill.jpg|800px|The view from the summit of Mount Cargill. The base of a television mast can be seen on the left, with the harbour and the peninsula beyond. The city centre is in the middle}} {{wide image|Flagstaff Hill.jpg|800px|The view from the summit of Flagstaff. The city centre is on the right, and Mosgiel on the left. Mount Cargill is slightly right of centre}} {{wide image|Dunedin_pano_from_signal_hill.jpg|800px|The view from the summit of Signal Hill. Dunedin CBD is in the center of the image. The Otago Peninsula stretches out to the left}} == ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{Main|Notable people from Dunedin}} == ಘಟನೆಗಳು == === ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === * ಜನವರಿ – [http://www.whareflat.co.nz/ ವ್ಹೇರ್‌ ಫ್ಲಾಟ್‌ ಫೋಕ್‌ ಉತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724194800/http://www.whareflat.co.nz/ |date=2011-07-24 }} ವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು * ಜನವರಿ – [https://web.archive.org/web/20070422031915/http://www.dunedin-tourism.co.nz/sfos/ ಸದರನ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೀಡ್‌] ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾರುಗಳ ರಸ್ತೆ-ರೇಸ್‌ ಪಂದ್ಯ * ಫೆಬ್ರವರಿ – [http://www.nzmastersgames.com/ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಗೇಮ್ಸ್‌] ಪಂದ್ಯಾವಳಿ (ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನ) * ಫೆಬ್ರವರಿ – [http://www.ousa.org.nz/ ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ] & ಒಟಾಗೋ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌‌ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ವಾರಾವಧಿಯ ತರಬೇತಿಗಳು * ಫೆಬ್ರವರಿ – ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಬೇಸಿಗೆ ಉತ್ಸವ * ಮಾರ್ಚ್‌ – ಫ್ರಿಂಜ್‌ ಉತ್ಸವ * ಮಾರ್ಚ್‌ – [http://www.id-dunedinfashion.com/ ಈದ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110324031021/http://www.id-dunedinfashion.com/ |date=2011-03-24 }} ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಷೋ (2010ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಿರುವುದು) * ಮೇ – ಪದವಿ ಪ್ರದಾನ ವಾರ (ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) [http://www.ousa.org.nz/ ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ] ವು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಪದವಿಪ್ರದಾನ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ * ಮೇ – [http://www.otagorally.co.nz/ ಒಟಾಗೋ ರ್ರ್ಯಾಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205060538/http://otagorally.co.nz/ |date=2006-12-05 }} * ಮೇ – ರೀಜೆಂಟ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ 24-ಗಂಟೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟ (ನಿಯತವಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬೃಹತ್‌ ಬಳಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮಾರಾಟ)<ref>{{cite web|url=http://www.scoop.co.nz/stories/CU0505/S00062.htm |title=NZ’s biggest book sale reaches 25 year milestone |publisher=Scoop |date=2005-05-09 |accessdate=2009-07-25}}</ref> * ಜುಲೈ – [http://www.scifest.org.nz/ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಉತ್ಸವ] (ಪ್ರತಿ ಎರಡನೇ ವರ್ಷ) * ಜುಲೈ – ಟೇಸ್ಟ್‌ ಒಟಾಗೋ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ/ವೈನ್‌ ಉತ್ಸವ * ಜುಲೈ – [http://www.chocolatecarnival.co.nz/ ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ಚಾಕೋಲೇಟ್‌ ವಿಹಾರೋತ್ಸವ/ಉತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724192047/http://www.chocolatecarnival.co.nz/ |date=2011-07-24 }} * ಜುಲೈ - [http://www.enzedff.co.nz/ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602074715/http://www.enzedff.co.nz/ |date=2010-06-02 }} * ಆಗಸ್ಟ್‌/ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ [http://www.otago.ac.nz/German/play/ ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದ ಜರ್ಮನ್‌ ನಾಟಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610171826/http://www.otago.ac.nz/German/play/ |date=2011-06-10 }} * ಆಗಸ್ಟ್‌/ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ – [ಅನ್‌ಡೀ/ಡೈ 500] * ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ – [http://www.otagofestival.co.nz/ ಒಟಾಗೋ ಕಲಾ ಉತ್ಸವ/ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515032422/http://www.otagofestival.co.nz/ |date=2011-05-15 }} – ಪ್ರತಿ ಎರಡನೇ ವರ್ಷ (ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷಗಳು) * ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ – ರ್ರ್ಹೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್‌ ಸಪ್ತಾಹ * ಡಿಸೆಂಬರ್‌ – [http://www.samstock.org.nz/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525112018/http://www.samstock.org.nz/ |date=2010-05-25 }} * ಡಿಸೆಂಬರ್‌ – ಸಂಟಾ ಪೆರೇಡ್‌/ಮೆರವಣಿಗೆ * ಡಿಸೆಂಬರ್‌ – [http://www.whareflat.co.nz/ ವ್ಹೇರ್‌ ಫ್ಲಾಟ್‌ ಫೋಕ್‌ ಉತ್ಸವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724194800/http://www.whareflat.co.nz/ |date=2011-07-24 }} ವು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು * ಡಿಸೆಂಬರ್‌ – ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಸಂಜೆಯ ಪಾರ್ಟಿ/ಮೋಜಿನ ಕೂಟ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ === ಹಿಂದಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು === * 1865 – ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ/ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ (1865) * 1889 – ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಅಂಡ್‌‌/ಮತ್ತು ಸೌತ್‌ ಸೀಸ್‌ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ/ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ (1889) * 1898 – ಒಟಾಗೋ ಜ್ಯುಬಿಲೀ/ಐವತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಔದ್ಯಮಿಕ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ/ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ (1898) * 1925 – ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಅಂಡ್‌‌/ಮತ್ತು ಸೌತ್‌ ಸೀಸ್‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ/ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ (1925) == ಗಮನಾರ್ಹ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು == * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಟೌನ್‌ ಹಾಲ್‌/ಪುರ ಭವನ * ಲಾನಾರ್ಚ್‌/ರ್ಕ್‌ ಕ್ಯಾಸಲ್‌/ಕೋಟೆಮನೆ/ಕಿಲ್ಲೆ * ಕಾರ್ಗಿಲ್‌‌ನ ಕ್ಯಾಸಲ್‌/ಕೋಟೆಮನೆ/ಕಿಲ್ಲೆ * ಕ್ಯಾಡ್‌ಬರಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ * ಓಲ್ವೆಸ್ಟನ್‌ * ಸ್ಪೇಯ್ಟ್‌ಸ್‌ ಬ್ರ್ಯೂವರಿ/ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ * ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ರೆಜಿಸ್ಟ್ರಿ/ನೋಂದಣಿ ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡ * ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗಡಿಯಾರಗೋಪುರ ಸಂಕೀರ್ಣ * ರೀಜೆಂಟ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ನಾಟಕಶಾಲೆ * ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ನಾಟಕಶಾಲೆ * ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಛೇಂಬರ್ಸ್‌/ಪೌರಸಭೆಯ ಕಛೇರಿ/ಕಚೇರಿ/ಸಭಾಮಂದಿರ * ಅಲ್ಲೈಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌‌ ಕಟ್ಟಡ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ/ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ * ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ ಮಾಲ್‌/ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ * ದ ಆಕ್ಟಾಗನ್‌ === ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು === * ಒಟಾಗೋ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಒಟಾಗೋ ಸೆಟ್ಲರ್ಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ * ಹಾಕೆನ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯ === ಚರ್ಚು/ಇಗರ್ಜಿಗಳು === * ಆಲ್‌ ಸೇಂಟ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಇಗರ್ಜಿ * ಫಸ್ಟ್‌‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೀರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * ನಾಕ್ಸ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * St. ಜೋಸೆಫ್ಸ್‌ ಕೆಥಡ್ರಲ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * St. ಪಾಲ್ಸ್‌‌‌ ಕೆಥಡ್ರಲ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ * ಟ್ರಿನಿಟಿ ವೆಸ್ಲೆಯನ್‌ ಚರ್ಚ್/ಇಗರ್ಜಿ — ಪ್ರಸಕ್ತ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್‌ ರಂಗಮಂದಿರ/ಥಿಯೇಟರ್‌ ===ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳು=== * ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಗಳು * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಚೀನೀಯದ ಉದ್ಯಾನ === ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೆಲೆಗಳು === ==== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * ಒಟಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ * ಒಟಾಗೋ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌‌ * ಆವೋರಾಕಿ/ವೊರಾಕಿ/ಆರಾಕಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ (ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವಾರ) * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ==== ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ==== {{See also|List of schools in the Otago Region#Dunedin_City}} * ಬೆಫೀಲ್ಡ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಒಟಾಗೋ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಕೊಲಂಬಾ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ * St. ಹಿಲ್ಡಾಸ್‌ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್‌ ಶಾಲೆ * ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಗ್ಲಾಷಾನ್‌ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ * ಕಾವಾನಾಗ್‌ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ * ಲೋಗನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಕೈಕೊರಾಯ್‌ ಕಣಿವೆ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ * ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ತೈಯೆರಿ ಕಾಲೇಜು/ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ == ಕ್ರೀಡೆ == ===ಪ್ರಮುಖ ತಂಡಗಳು=== * ದ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ – ಸೂಪರ್‌/ಅತ್ಯುತ್ತಮ/ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ 14 ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ/ಯೂನಿಯನ್‌ ತಂಡ (ಒಟಾಗೋ & ಸೌತ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌/ಲೆಂಡ್‌ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) * ಒಟಾಗೋ ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌/ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಒಕ್ಕೂಟ/ಯೂನಿಯನ್‌ – ಏರ್‌ ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಕಪ್‌ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ/ಯೂನಿಯನ್‌ ತಂಡ * ಒಟಾಗೋ ವೋಲ್ಟ್‌ಸ್‌ ಮತ್ತು ಒಟಾಗೋ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌ – ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]‌ ತಂಡಗಳು * ಸದರನ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ – ANZ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ನೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ (ಒಟಾಗೋ & ಸೌತ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌/ಲೆಂಡ್‌ ನೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾತಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ - ಇನ್ವರ್‌ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) * ಒಟಾಗೋ ಯುನೈಟೆಡ್‌ – ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ತಂಡ * ಒಟಾಗೋ ನಗ್ಗೆಟ್ಸ್‌ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಥಂಡರ್‌ - ನ್ಯೂಝಿಲೆಂಡ್‌‌ ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ * ಕ್ಯಾವರ್‌ಶ್ಯಾಮ್‌ AFC- ಸಾಕ್ಕರ್‌ಸೌತ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ * ಮೊಸ್‌ಜಿಯೆಲ್‌‌ AFC – ಸಾಕ್ಕರ್‌ಸೌತ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ ===ಪ್ರಧಾನ ಮೈದಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು=== * ಕ್ಯಾಲೆಡೊನಿಯನ್‌ ಗ್ರೌಂಡ್‌/ಮೈದಾನ * ಕ್ಯಾರಿಸ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣತಮ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸ್ಥಳ * ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಐಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ * ದ ಎಡ್ಗರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ * ಫಾರ್ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್‌ ರೇಸ್‌ವೇ * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿರುವ ಫಾರ್‌ಸಿತ್‌/ಥ್‌‌ ಬಾರ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ) * ಲೋಗನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ * ಮೊವಾನಾ ಪೂಲ್‌ * ಟೊಂಗಾ ಪಾರ್ಕ್‌ * ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಓವಲ್‌ ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು== ===ಅವಳಿ ನಗರಗಳು — ಸೋದರಿ ನಗರಗಳು=== ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವು ಮಹಾನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿನಗರಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: {| |- | valign="top" | * {{flagicon|GBR}} '''ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌''', [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌]], ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]] <small>''(1974ರಿಂದ)'' <ref name="Edinburgh">{{cite web |url=http://www.edinburgh.gov.uk/internet/city_living/CEC_twin_and_partner_cities |title=''Edinburgh – Twin and Partner Cities'' |accessdate=2008-12-21 |publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2008 The City of Edinburgh Council, City Chambers, High Street, Edinburgh, EH1 1YJ Scotland |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328001653/http://www.edinburgh.gov.uk/internet/city_living/CEC_twin_and_partner_cities |url-status=dead }}</ref></small> * {{flagicon|JPN}} '''ಒಟಾರು''', [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] * {{flagicon|USA}} '''ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್‌''', [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವಿರ್ಜಿನಿಯಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] * {{flagicon|CHN}} '''[[ಶಾಂಘೈ|ಷಾಂಘಾಯ್‌]]''', [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] |} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ಹರ್ಡ್‌, J. & ಗ್ರಿಫಿತ್ಸ್‌, G. J. (1980). ''ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌''. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ : ಜಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಇನಡೋ. ISBN 0-86868-030-3. * ಸ್ಮಾಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌, J. & ಹೀನಾನ್‌, B. (2006) ''ಎಬೌವ್‌ ದ ಬೆಲ್ಟ್‌ : A ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಸಬರ್ಬ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾವೊರಿ ಹಿಲ್‌''. ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ : ಮಾವೊರಿ ಹಿಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ. ISBN 1-877139-98-X. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ವಿವರಗಳು=== <div class="references-small"> *{{Citation | last =Anderson | first =Atholl | year =1983 | title =When All the Moa-Ovens Grew Cold : nine centuries of changing fortune for the southern Maori | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Otago Heritage Books }} *{{Citation | last =Anderson | first =Atholl | year =1998 | title =The Welcome of Strangers : an ethnohistory of southern Maori A.D. 1650–1850 | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =University of Otago Press with Dunedin City Council | isbn = 1-877133-41-8 pb}} *{{Citation | last1 =Anderson | first1 =Atholl | last2 =Allingham | first2 =Brian | last3 =Smith | first3 =Ian W G | year =1996| title =Shag River Mouth : the archaeology of an early southern Maori village | publication-place =Canberra, Australia | publisher =Australian National University | isbn = 0-7315-0342-1 | oclc =34751263}} *{{Citation | last =Bathgate | first =Alexander (ed) | year =1890 | title =Picturesque Dunedin | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Mills, Dick & Co. | oclc =154535977}} *{{Citation | last =Beaglehole | first =J C (ed) | year =1955–67 | title =The Journals of Captain James Cook | publication-place =London, UK | publisher =The Hakluyt Society }} *{{Citation | last1 =Begg | first1 =A Charles | last2=Begg | first2 =Neil Colquhoun | year =1979 | title =The world of John Boultbee : including an account of sealing in Australia and New Zealand | publication-place =Christchurch, NZ | publisher =Whitcoulls | isbn =0723306044 }} *{{Citation | last1 =Bishop | first1 =Graham | last2 =Hamel | first2 =Antony | year =1993| title =From sea to silver peaks | publication-place =Dunedin | publisher =John McIndoe | isbn = 0-86868-149-0}} *{{Citation | last1 =Collins | first1 =Roger | last2 =Entwisle | first2 =Peter | year =1986 | title =Pavilioned in Splendour, George O'Brien's Vision of Colonial New Zealand | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Dunedin Public Art Gallery | isbn =0-9597758-1-1 }} *{{Citation | last1 =Dann | first1 =Christine | last2 =Peat | first2 =Neville | year =1989| title =Dunedin, North and South Otago | publication-place =Wellington | publisher =GP Books | isbn = 0-477-01438-0}} *{{Citation | last =Dunn | first =Michael | year =2005 | title =Nerli an Italian Painter in the South Pacific | publisher =Auckland University Press. | isbn =1-86940-335-5 }} *{{Citation | last =Entwisle | first =Peter | year =1984 | title =William Mathew Hodgkins & his Circle | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Dunedin Public Art Gallery | isbn =0-473-00263-0 }} *{{Citation | last =Entwisle | first =Peter | year =1998 | title =Behold the Moon, the European Occupation of the Dunedin District 1770–1848 | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Port Daniel Press. | isbn =0-473-05591-0 }} *{{Citation | last =Entwisle | first =Peter | year =2005 | title =Taka, a Vignette Life of William Tucker 1784–1817 | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Port Daniel Press. | isbn =0-473-10098-3 }} *{{Citation | last1 =Entwisle | first1 =Peter | last2 =Dunn | first2 =Michael | last3 =Collins | first3 =Roger | year =1988 | title =Nerli An Exhibition of Paintings & Drawings | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Dunedin Public Art Gallery | isbn =0-9597758-4-6 }} *{{Citation | last =Hamel | first =J | year =2001 | title =The Archaeology of Otago | publication-place =Wellington, NZ | publisher =Department of Conservation | isbn = 0-478-22016-2}} *{{Citation | last =Hayward | first =Paul | year =1998 | title =Intriguing Dunedin Street Walks | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Express Office Services | isbn = }} *{{Citation | last =Hocken | first =Thomas Moreland | year =1898 | title =Contributions to the Early History of New Zealand (Settlement of Otago) | publication-place =London, UK | publisher =Sampson Low, Marston and Company | oclc =3804372 }} *{{Citation | last =McCormick | first =E H | year =1954 | title =The Expatriate, a Study of Frances Hodgkins | publication-place =Wellington, NZ | publisher =New Zealand University Press. | oclc =6276263 }} *{{Citation | last =McCormick | first =E H | year =1959 | title =The Inland Eye, a Sketch in Visual Autobiography | publication-place =Auckland, NZ | publisher =Auckland Gallery Associates | oclc =11777388 }} *{{Citation | last =McDonald | first =K C | year =1965 | title =City of Dunedin, a Century of Civic Enterprise | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Dunedin City Corporation | oclc =10563910 }} *{{Citation | last =McLintock | first =A H | year =1949 | title =The History of Otago; the origins and growth of a Wakefield class settlement| publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Otago Centennial Historical Publications | oclc =154645934 }} *{{Citation | last =McLintock | first =A H | year =1951 | title =The Port of Otago | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =Otago Harbour Board }} *{{Citation | last =Morrell | first =W P | year =1969 | title =The University of Otago, a Centennial History | publication-place =Dunedin, NZ | publisher =University of Otago Press. | oclc =71676 }} </div> ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು=== {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Dunedin, New Zealand}} * [http://www.dunedin.govt.nz/ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಮಹಾನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * {{wikivoyage|Dunedin}} * [https://web.archive.org/web/20070928015436/http://www.livedunedin.co.nz/ ಲೈವ್‌‌ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ – ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು (ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ತಪಶೀಲು/ಪಟ್ಟಿ)] * [http://zeal.com/category/preview.jhtml?cid=10116740 ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಕಿರುಪರಿಚಯಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151013085305/https://www.zeal.com/category/preview.jhtml?cid=10116740 |date=2015-10-13 }} * [http://www.dunedinnz.com ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ] * [http://www.justdunedin.co.nz/ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928142606/http://www.justdunedin.co.nz/ |date=2007-09-28 }} * [http://www.zoomin.co.nz/nz/dunedin/ ಡ್ಯುನೆಡಿನ್‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌ ರಸ್ತೆಗಳ ನಕ್ಷೆ/ಭೂಪಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805161939/http://zoomin.co.nz/nz/dunedin/ |date=2013-08-05 }} {{Coord|45|52|0|S|170|30|0|E|type:city_region:NZ-OTA|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಡುನೆಡಿನ್‌‌/ಡ್ಯೂನ್‌ಡಿನ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಂದರು ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] ojw3l6l09lb8m83waz5ia6q960v6gtr 0 29601 1376341 1351703 2026-07-05T07:17:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376341 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ನಾಥೂರಾಮ್‌ ವಿನಾಯಕ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ Nathuram Vinayak Godse नथूराम गोडसे |image = Nathuram godse.jpg|200px |caption = Nathuram Godse at his trial for the murder of Mahatma Gandhi |birth_date = {{birth date|1910|5|19|df=yes}} |birth_place = [[Baramati]], [[Pune District]], [[Bombay Presidency]], [[British Raj|British India]]<br><small>(now in [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], India)</small> |death_date = {{death date and age|1949|11|15|1910|5|19|df=yes}} |death_place = [[Ambala]] Prison, [[East Punjab]], [[Dominion of India|India]]<br><small>(now in [[ಹರಿಯಾಣ]], India)</small> |death_cause = [[Execution]] by [[hanging]] |nationality = ಭಾರತೀಯ |criminal_charge = [[Assassination of Mohandas Karamchand Gandhi]] }} '''ನಾಥೂರಾಮ್‌ ವಿನಾಯಕ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ''' (೧೯ ಮೇ ೧೯೧೦ – ೧೫ ನವೆಂಬರ್‌‌ ೧೯೪೯), ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ; [[ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಹಂತಕ; ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಗೋಪಾಲ ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರು ಮಂದಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. <poem> The story ended usual way The way its always been A bullet came out from Godse's gun And shot the beggar clean - J S Khurmi ''Collected Poems'' </poem> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== *ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ಬಾರಾಮತಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ, [[ಚಿತ್ಪಾವನ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ. ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ತಂದೆ ವಿನಾಯಕ ವಾಮನರಾವ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ. ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಜನ್ಮನಾಮ ಗೋದಾವರಿ) ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ನಾಥೂ ರಾಮನ ಹುಟ್ಟಿನ ಹೆಸರು ರಾಮಚಂದ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಥೂರಾಮ್‌ಗೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲು ಒಂದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಘಟನೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. * ನಾಥೂರಾಮನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೂ ಕಿರಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ತೀರಿಹೋದರು. ಬದುಕಿದ್ದು ಒಬ್ಬ ಸೋದರಿ ಮಾತ್ರಾ. ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ಶಾಪವಿದೆ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಬಾಲಕ ರಾಮಚಂದ್ರನನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂಗು ಚುಚ್ಚಿಸುವುದು, ಮೂಗುತಿ ಹಾಕುವುದು (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ "ನತ್‌" ಎಂದರೆ ಮೂಗುತಿ) ಸೇರಿದಂತೆ, ಹುಡುಗಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ನಾಥೂರಾಮ್ (ಮೂಗು ಚುಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಮ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. *ಆತನಿಗೊಬ್ಬ ತಮ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿ,ದ ತರುವಾಯ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಆತನನ್ನು ಹುಡುಗನಂತೆ ಬೆಳೆಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Nosering">{{Cite book|title= India, Rebellion to Republic: Selected Writings, 1857-1990|last= Jeffrey|first= Robin|year= 1990|publisher= Sterling Publishers|page= 105}}</ref><ref>ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ : ಕೋಯೆನ್ರಾಡ್‌ ಎಲ್ಸ್‌ಟ್‌ರಿಂದ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಮಿಷಿಗನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೂಲ ಲೇಖನ ISBN ೮೧೮೫೯೯೦೭೧೯, ೯೭೮೮೧೮೫೯೯೦೭೧೨</ref> *ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆಯು ಐದನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬಾರಾಮತಿಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ, ಆಂಗ್ಲ-ಭಾಷಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಲೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತನನ್ನು [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ]] ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಓದುವಂತೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಶಾಲಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಹಳವೇ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದ.<ref>''ಟೈಮ್‌'' (೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೦). [http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html "ಹಿಸ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌ ಆಫ್‌ ಪೀಸ್‌ ವಾಸ್‌ ಬೋಗಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220024339/http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html |date=2011-02-20 }}. ೩ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ನಾಥೂರಾಮ್‌ನ ತಂದೆಯವರಿಗೆ [[ರತ್ನಾಗಿರಿ]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಾಲಕ ನಾಥೂರಾಮನಿಗೆ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಹಿಂದುತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ [[ವಿನಾಯಕ ದಾಮೋದರ ಸಾವರ್ಕರ್|ವೀರ್‌ ಸಾವರ್ಕರ್‌‌]]ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಯಿತು, ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹವು ಬೆಳೆಯಿತು. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== [[File:Nathuram.jpg|frame|right|ಮೋಹನದಾಸ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದಿತರ ಸಮೂಹ ಭಾವಚಿತ್ರ. ನಿಂತಿರುವವರು, L ನಿಂದ R: ಶಂಕರ್‌ ಕಿಸ್ತೈಯಾ, ಗೋಪಾಲ ಗೋಡ್ಸೆ, ಮದನ್‌ಲಾಲ್‌ ಪಹ್‌ವಾ, ದಿಗಂಬರ್‌ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬಡ್ಗೆ. ಕುಳಿತಿರುವವರು, L ನಿಂದ R: ನಾರಾಯಣ್‌ ಆಪ್ಟೆ, ವಿನಾಯಕ್‌ D. ಸಾವರ್ಕರ್‌‌, ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ, ವಿಷ್ಣು ಕರ್ಕರೆ]] *ಗೋಡ್ಸೆಯು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಓದು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾದನು. ಆತನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS)]] ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಭಾರೀ ಪ್ರಚಾರವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳೂ ಇಲ್ಲ.<ref>''ದ ಹಿಂದೂ'' (೧೮ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೨೦೦೪). [http://www.hindu.com/2004/08/18/stories/2004081805151100.htm "RSS ತನ್ನ ನಿರಪರಾಧಿತ್ವಕ್ಕೆ 'ಸಾಕ್ಷ್ಯ'ವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040905230837/http://www.hindu.com/2004/08/18/stories/2004081805151100.htm |date=2004-09-05 }}. ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೨೬ ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅವರುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ರಾಜಕೀಯನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *ಗೋಡ್ಸೆಯು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾದ ಪರವಾಗಿ ''ಅಗ್ರಣಿ'' ಎಂಬ ಒಂದು [[ಮರಾಠಿ]] ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ/ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಮುಂದೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ''ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರ '' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾವು ಮೊದಲಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. *ಆದರೆ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಮುಸಲ್ಮಾನರನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂದೂಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಳೆದು,ಗೋಡ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳ ವಿರೋಧಕರಾದರು. [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಮತೀಯ ದಂಗೆಗೆ, ಅದರಿಂದಾದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಸಾವಿಗೆ,ಗಾಂಧಿಯವರೇ ಕಾರಣಕರ್ತರು ಎಂದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. *ಗೋಡ್ಸೆಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಟ್ಟಾ ಅಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ಭಾವನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹಾ ಬೋಧನೆಗಳು ಹಿಂದೂಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆತನಿಗಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಗೋಡ್ಸೆಯು ಒಬ್ಫ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. ==ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ== *ಗೋಡ್ಸೆಯು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಜನವರಿ ೩೦, ೧೯೪೮ರಂದು ಹತ್ಯೆಗೈದನು. ಆತನು ಸಂಜೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಸರಿದು ಬಾಗಿದನು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಓರ್ವ ಹುಡುಗಿಯು "ಸಹೋದರ, ಬಾಪುರವರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ತಡವಾಗಿದೆ " ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆತನನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು ಹೋದಾಗ ಆತನು ಆಕೆಯನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ. ೩೮ ಬೆರೆಟ್ಟಾ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕೈಕೋವಿಯಿಂದ/ಪಿಸ್ತೂಲಿನಿಂದ ತೀರ ಸನಿಹದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದನು. ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ ನಂತರ ಆತನು ಓಡಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪಿಸ್ತೂಲು/ ಬಂದೂಕು/ ಕೈ ಕೋವಿಯು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಉಳಿದ ಯಾರನ್ನೂ ಬೆದರಿಸಲೂ ಹೋಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತನನ್ನು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿ ಒತ್ತಿಹಿಡಿದು ತದನಂತರ ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ===ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಗಲ್ಲುಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿ=== *ಮೋಹನದಾಸ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ಆತನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮೇ ೨೭, ೧೯೪೮ರಂದು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನು ಯಾವುದೇ ಆರೋಪದ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮುಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಗಾಂಧಿ ಯವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ತನಗಿರುವ ಕಾರಣಗಳ ಕುರಿತು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಯೋಚಿಸಿ ಸನ್ನಾಹ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ತಾನು ಕೊಂದೆನೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.<ref>[http://www.vijayvaani.com/FrmPublicDisplayArticle.aspx?id=365 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424125507/http://www.vijayvaani.com/FrmPublicDisplayArticle.aspx?id=365 |date=2011-04-24 }}</ref><ref>http://www.vijayvaani.com/FrmPublicDisplayArticle.aspx?id=365 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424125507/http://www.vijayvaani.com/FrmPublicDisplayArticle.aspx?id=365 |date=2011-04-24 }} | title =Godse's Final Words to the Court | work =May it please Your Honour | date = 8 November 1948]</ref> ನವೆಂಬರ್‌‌ ೮, ೧೯೪೯ರಂದು, ಗೋಡ್ಸೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. *ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]], ಹಾಗೂ ಗಾಂಧಿಯವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಸೇರಿದ್ದರು, ಅವರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು RSS ಮುಖಂಡರುಗಳ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದರೆ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಟ್ಟಾ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸ್ಮರಣೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಅವಮರ್ಯಾದೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. * ಅಂಬಾಲಾದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್‌‌ ೧೫, ೧೯೪೯,<ref>{{Cite news| url = | title = | work =The Times (London), pg. 3 | date = 16 November 1949}}</ref> ರಂದು ಮತ್ತೋರ್ವ ಸಂಚುಗಾರ ನಾರಾಯಣ್‌ ಆಪ್ಟೆಯೊಡನೆ ಗೋಡ್ಸೆಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್‍ಎಸ್‍ಎಸ್‍ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದ ಸಾವರ್ಕರ್‌‌ರ ಮೇಲೂ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಸಂಚಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ಆರೋಪವಿದ್ದಿತಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿ, ತದನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.htmlಗಾಂಧಿ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;d: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,</ref> ===ಪರಿಣಾಮಗಳು=== *ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಾದುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರು ಶೋಕಿಸಿದರು.ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಹೀಗಳೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]] RSS ಸಂಘವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ, ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು RSS ಪ್ರಭುತ್ವವು ಗೋಡ್ಸೆಯ ಸಂಚಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಆತನ ಸಂಚು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೇ ಆಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. *RSS ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೆಹರೂ ಹಾಗೂ [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್|ಸರ್ದಾರ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ]]ರು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಇಂದಿನ ದಿನದವರೆಗೂ RSS ಸಂಘವು ಗೋಡ್ಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಆತನು ಅದರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತದೆ. *ಹತ್ಯೆಯಾದ ನಂತರ ಹಲವರು ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ವಾರದಲ್ಲಿಯೇ ನಂತರ ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಂದ ಇದೇ ಸಂಚುಗಾರರಿಂದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಲಿದ್ದು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ವೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು. *ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆತಂಕದ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಂಬೆಯ ಓರ್ವ ಗುಪ್ತಚರನು ಈ ಹಂತಕರ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳನ್ನು ಅವರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪದೇ ಪದೇ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ದಳದವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವೇ ತನಗೆ ವಿಧಿನಿಯಾಮಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವರಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. *''ನೈನ್‌ ಅವರ್ಸ್ ಟು ರಾಮ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಹತ್ಯೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೋಡ್ಸೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿದ್ದ ''ಹೇ ರಾಮ್‌'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರವು ಕೂಡಾ ಹತ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜನಪ್ರಿಯ [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿ ಭಾಷಿಕ]] ನಾಟಕ ''ಮೀ ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ ಬೋಲ್ತೋಯ್‌'' ({{lang-mr|मी नथुराम गोडसे बोलतोय}})("''ನಾನು ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ, ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು'' ")ವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗೋಡ್ಸೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>''NeTನ ಬಗ್ಗೆ ರೀಡಿಫ್‌ ಜಾಲತಾಣ''. ಗೋಡ್ಸೆಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಗಾಂಧಿ vs ಗೋಡ್ಸೆ ಎಂಬ ನಾಟಕವಿದೆ.[http://www.rediff.com/news/1998/jul/22godse.htm "][http://www.rediff.com/news/1998/jul/22godse.htm ಮೀ ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ ಬೋಲ್ತೋಯ್‌ - ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್"]. [https://www.youtube.com/watch?v=XJsyiXfHQRQ "ಮರಾಠಿ ನಾಟಕವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ]</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== # ಎಲ್ಸ್‌ಟ್‌, ಕೋಯೆನ್‌ರಾಡ್‌ ''ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ - ಎ ರಿವ್ಯೂ ಅಂಡ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್‌'', ವಾಯ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, ೨೦೦೧. ISBN ೮೧೮೫೯೯೦೭೧೯ # ಗೋಡ್ಸೆ, ನಾಥೂರಾಮ್‌, ''ವೈ ಐ ಅಸಾಸಿನೇಟೆಡ್‌ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ'', ಸೂರ್ಯ ಭಾರತಿ, ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ, ೨೦೦೩. {{OCLC|33991989}} # ಗೋಡ್ಸೆ, ನಾಥೂರಾಮ್‌ ''ಮೇ ಇಟ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಯುವರ್‌ ಆನರ್‌'' !'', ಸೂರ್ಯ ಭಾರತಿ, ಭಾರತ, ೨೦೦೩.'' # ಖೋಸ್ಲಾ, G.D. ''ಮರ್ಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮಹಾತ್ಮಾ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್‌ ಕೇಸಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಎ ಜಡ್ಜ್‌'ಸ್‌ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌'', ಜೈಕೋ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌, ೧೯೬೮. ISBN ೦-೮೮೨೫೩-೦೫೧-೮. # ಮಲ್ಗಾಂಕರ್‌, ಮನೋಹರ್‌ (೨೦೦೮). ''ದ ಮೆನ್‌ ಹೂ ಕಿಲ್‌ಡ್‌ ಗಾಂಧಿ'', ನವದೆಹಲಿ : ರಾಲಿ ಬುಕ್ಸ್‌, ISBN ೯೭೮-೮೧-೭೪೩೬-೬೧೭-೭. # ಫಡ್ಕೆ, Y.D. ''ನಾಥೂರಾಮಾಯಣ್‌'' # ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗೋಡ್ಸೆ- ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{Portal box|India|Biography}} * [http://smileosmile.com/celebrities/why-i-killed-gandhi-nathuram-godses-final-address-to-the-court ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಗೋಡ್ಸೆಯ ಅಂತಿಮ ಮಾತುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111019140309/http://smileosmile.com/celebrities/why-i-killed-gandhi-nathuram-godses-final-address-to-the-court/ |date=2011-10-19 }} * [http://ngodse.tripod.com/ ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿತ್ವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513175651/http://ngodse.tripod.com/ |date=2008-05-13 }} ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ಕೊಂಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ * [http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html ''ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ '''ಪತ್ರಿಕೆಯ ಫೆಬ್ರವರಿ 2000ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಗೋಪಾಲ ಗೋಡ್ಸೆಯ ಸಂದರ್ಶನ''' '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110220024339/http://www.time.com/time/asia/magazine/2000/0214/india.godse.html |date=2011-02-20 }} * [http://www.rediff.com/news/1998/jan/29godse.htm ರೀಡಿಫ್‌ ಜಾಲತಾಣದ ಜನವರಿ 1998ರ ಗೋಪಾಲ ಗೋಡ್ಸೆಯ ಸಂದರ್ಶನ] * [http://www.mkgandhi-sarvodaya.org/godse.htm ಗೋಡ್ಸೆಪರ ನಾಟಕದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿರುವ ಲೇಖನ] * [http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/30/world/main2415455.shtml ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203102950/http://www.cbsnews.com/stories/2007/01/30/world/main2415455.shtml |date=2008-02-03 }} * {{YouTube|34jm36ZloOA|Eyewitness: Mahatma Gandhi Assassination}} * [http://www.kiranbedi.com/gandhifireng.htm ಆರಕ್ಷಕರಿಂದ ಘಟನೆಯ ಮೊದಲ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ (FIR) ಸಲ್ಲಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111165817/http://www.kiranbedi.com/gandhifireng.htm |date=2013-01-11 }} * [http://www.imrajeev.com/?p=131/ ವೈ ಗೋಡ್ಸೆ ಕಿಲ್‌ಡ್‌ ಗಾಂಧಿ]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ರಾಜೀವ್‌ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌ರಿಂದ *[https://www.youtube.com/watch?v=XJsyiXfHQRQ&amp;feature=PlayList&amp;p=AEF1DD34CF0598F5&amp;index=0&amp;playnext=1/ ಮೀ ನಾಥೂರಾಮ್‌ ಗೋಡ್ಸೆ ಬೋಲ್ತೋಯ್‌] *[https://www.prajavani.net/columns/sambhashane/nathuram-godse-mahatma-gandhi-583321.html ನಾಥೂರಾಮ ಗೋಡ್ಸೆಯ ವಿಚಿತ್ರ ದ್ವಂದ್ವ] {{Persondata |NAME=Godse, Nathuram |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=Murderer of Mahatma Gandhi |DATE OF BIRTH=1910-05-19 |PLACE OF BIRTH=Baramati, Poona District, India |DATE OF DEATH=1949-11-15 |PLACE OF DEATH=Ambala Prison, Haryana, India }} {{DEFAULTSORT:Godse, Nathuram}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಪಡೆದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:1910ರ ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1949ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುತ್ವ]] [[ವರ್ಗ:ಪುಣೆ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಂತಕರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಹಂತಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಣದಂಡನೆ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು]] [[ವರ್ಗ:20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಿಂದ ಕೊಲೆಗಡುಕರೆಂದು ತೀರ್ಪು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲೆಗಡುಕರೆಂದು ತೀರ್ಪು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌‌‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಪರಾಧಿಗಳು]] e795uxt8ybirk5fj3uljw9oxz1hyq9d 0 31447 1376315 1353191 2026-07-04T15:38:47Z ~2026-36694-37 100187 ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ 1376315 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | other names = | image = Parvarthamma_rajkumar.jpg | image_size = | birth_name = ಪಾರ್ವತಮ್ಮ | birth_date = ೦೬-೧೨- ೧೯೩೯ | birth_place = ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಕೆ.ಆರ್. ನಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | occupation = ನಿರ್ಮಾಪಕಿ | death_date = {{Death date and age|2017|5|31|1939|12|6|77|df=y}} | death_place = ಬೆಂಗಳೂರು | resting_place = ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟುಡಿಯೋ, ಬೆಂಗಳೂರು | years_active = | awards = ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | academyawards = | title = | movement = | spouse = [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | children = [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br /> ಪೂರ್ಣಿಮ<br /> ಲಕ್ಷ್ಮಿ | mother = ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ | father = ಅಪ್ಪಾಜಿ ಗೌಡ | relatives = [[ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್]] }} '''ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್'''(6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1939 - 31 ಮೇ 2017)<ref>http://www.oneindia.com/india/parvathamma-rajkumar-passes-away-2450011.html</ref> ಹೆಸರಾಂತ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ. ಇವರು [[ಕನ್ನಡ]]ದ ನಾಯಕನಟರಾದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] ಅವರ ಪತ್ನಿ. ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ನಟಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು '''ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಮೂವೀಸ್''' ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಟರುಗಳಾದ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ಶಿವರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]], [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ (ನಟ)|ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]], ಮತ್ತು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರ ಮಕ್ಕಳು. ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಯಕ ನಟ [[ರಾಮ್ ಕುಮಾರ್]] ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರ ಅಳಿಯ. ==ಜೀವನ== === ಬಾಲ್ಯ === 1939 ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಮೈಸೂರಿನ ಕೆಆರ್ ನಗರದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ತಂದೆ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಗೌಡ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ. ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅತ್ತೆಯ ಹೆಸರೂ ಕೂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ಎಂದೇ. ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರ ತಂದೆ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಗೌಡ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರೂ ಕೂಡ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. === ವಿವಾಹ === ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರು ತಮ್ಮ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. 25-06-1953 ರಂದು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ವಿವಾಹ ನೆರವೇರಿತ್ತು. ನಂಜನಗೂಡಿನ ರಾಣಪ್ಪ ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೆರವೇರಿತ್ತು. ===ನಿಧನ=== ವರನಟ ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ (78) 2017 ಮೇ.31 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಕಳೆದ 16 ದಿನಗಳಿಂದ ಐಸಿಯುನಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಂ ಎಸ್ ರಾಮಯ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹು ಅಂಗಾಂಗ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಮೇ.31 ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4:40 ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/parvatamma-rajkumar-passes-away/296152.html |title=ಹಿರಿಯ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಿಧನ;31 May 2017 |access-date=31 ಮೇ 2017 |archive-date=4 ಜುಲೈ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704105553/http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/parvatamma-rajkumar-passes-away/296152.html |url-status=dead }}</ref> ==ನಿರ್ಮಾಪಕಿ== ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರು ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬಹು ಬೇಡಿಕೆಯ ನಟರಾದರು. 70ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತುಂಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತಾದರೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಸಂಭಾವನೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ===ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ=== ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲು ಮುಂದಾದರು. ಆಗ ತಲೆ ಎತ್ತಿದ್ದೇ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ಅಥವಾ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್. 1975ರಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆಕೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್‍ರಿದ್ದ 'ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ' ಆಗಿತ್ತು; 1975ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಚಿತ್ರ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಹಿಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ತಾನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್‍‍ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ, ಹಾಲು ಜೇನು, ಕವಿರತ್ನ ಕಾಳಿದಾಸ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚೈತ್ರ ಮುಂತಾದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರ ವ್ರತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್‍ರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೊತೆ ಆನಂದ್, ಓಂ, ಜನುಮದ ಜೋಡಿ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವರೆಗೂ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 80 ಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಕೇವಲ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಖ್ಯಾತ ನಟಿಯರನ್ನು ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ತಾರೆಯರಾದ ಸುಧಾರಾಣಿ, ಮಾಲಾಶ್ರೀ, ಪ್ರೇಮಾ, ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್, ರಕ್ಷಿತಾ, ರಮ್ಯ ಅವರು ಕೂಡ ಇದೇ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಕೇವಲ ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಹಂಚಿಕೆದಾರರಾಗಿಯೂ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಅವರು ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಇವರು ನೀಡಿರುವ ಸೇವೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಇವರು ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/timeline-of-parvathamma-rajkumar-wife-of-late-kannada-actor-dr-rajkumar/296173.html |title=ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್: ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನಡೆದು ಬಂದ ಹಾದಿ;31 May 2017 |access-date=31 ಮೇ 2017 |archive-date=31 ಮೇ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531102941/http://www.kannadaprabha.com/cinema/news/timeline-of-parvathamma-rajkumar-wife-of-late-kannada-actor-dr-rajkumar/296173.html |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == # ಕನ್ನಡ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] # ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗೆ - [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಸುವರ್ಣ ವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಿನಿಮಾಗೆ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] j2udtwa7wfp8zdnzmeqfflus8p4epxi 0 38556 1376319 1374819 2026-07-04T16:11:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376319 wikitext text/x-wiki <!-- {{Under construction|notready=true}} {{WQA in progress}} --> {{Infobox Indian politician | name = ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ |image= George Fernandes (cropped).jpg | caption = | birth_date = ಜೂನ್ ೩, ೧೯೩೦ | date_date = ಜನವರಿ ೨೯, ೨೦೧೯ | nationality = ಭಾರತೀಯರು | birth_place = ಮಂಗಳೂರು | residence = ಬೆಂಗಳೂರು | office = ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ | term_start = ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೧ | term_end = ೨೨ ಮೇ ೨೦೦೪ | primeminister = [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] | predecessor = ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ | successor = [[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]] | term_start1 = ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೮ | term_end1 = ೧೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೧ | primeminister1 = [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] | predecessor1 = [[ಮುಲಾಯಂ ಸಿಂಗ್ ಯಾದವ್]] | successor1 = ಜಸವಂತ್ ಸಿಂಗ್ | office2 = ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೇ ಸಚಿವರು | term_start2 = ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೯ | term_end2 = ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ | primeminister2 = ವಿ. ಪಿ. ಸಿಂಗ್ | predecessor2 = ಮಾಧವ ರಾವ್ ಸಿಂಧಿಯಾ | successor2 = ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ ಮಿಶ್ರಾ | spouse = ಲೀಲಾ ಕಬೀರ್ | children = ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ | website = | signature = George Fernandes Autograph.svg }} '''ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್''' ([[ಜೂನ್ ೩]], [[೧೯೩೦]] - ಜನವರಿ ೨೯, ೨೦೧೯) ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ,<ref>https://www.vishwavani.news/george-fernandez-no-more/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮಾಜ ಸೇವಕ, ರಾಜಕಾರಣಿ,<ref>https://www.prajavani.net/stories/national/gaint-killer-george-farnandis-610754.html</ref> ಭಾರತ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯೋಗಿ<ref>https://web.archive.org/web/20100812115404/http://www.parliamentofindia.nic.in/ls/lok13/biodata/13BI34.htm</ref> ಆಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಜಾರ್ಜ್, ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡ ನೇತಾರ. ==ಬಾಲ್ಯ== ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಜೂನ್ ೩, ೧೯೩೦ರಂದು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಅಲೀಸ್ ಮಾರ್ಥಾ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮೊದಲ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20090628215852/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=24</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೊರೆ ೫ ಜಾರ್ಜ್ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ತಾಯಿ ಅಲೀಸ್, ದೊರೆ ಜಾರ್ಜ್ ಜನಿಸಿದ ಜೂನ್ ೩ನೆಯ ತಾರೀಖಿನಂದೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನಿಗೆ, ದೊರೆಯ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.<ref>https://www.ndtv.com/india-news/george-fernandes-death-10-reasons-why-george-fernandes-was-a-legendary-politician-1984772</ref> ಲಾರೆನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್, ಪಾಲ್, ಅಲಾಯ್ಷಿಯಸ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್, ಹೀಗೆ ೫ ಮಂದಿ ತಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ ಅಣ್ಣನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಜಾರ್ಜ್, ಮಂಗಳೂರಿನ ಸೇಂಟ್ ಅಲಾಯ್ಷಿಯಸ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಎಸ್ ಎಲ್ ಸಿ ಓದಿದರು. ಮನೆಯವರ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಪಾದ್ರಿ-ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು, ಜಾರ್ಜ್, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಸೆಮಿನರಿಗೆ ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದರು. ೧೯೪೮ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೆಮಿನರಿನಲ್ಲಿನ ಕಟು ವಾಸ್ತವ, ಯೋಚನಾವಿಧಾನದ ವ್ಯತ್ಯಯದಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧರಾದ ಜಾರ್ಜ್, ಸೆಮಿನರಿಗೆ ಶರಣು ಹೇಳಿ ಹೊರನಡೆದರು. ಪುನಃ ತವರು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನಸಿನ ನಗರಿ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿದರು.<ref>https://books.google.com.bh/books?id=TiG-pS2v3N0C&pg=PA85#v=onepage&q&f=true</ref> ==ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ== ೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕಿನ ಅಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡ ಜಾರ್ಜ್‍ರಲ್ಲಿ, ದಮನಿತರ ಪರ ದನಿ ಎತ್ತುವ ಪಸೆ ಮನೆಮಾಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಂಘಟಿತ ಶೋಷಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅವರ ಪರವಾದ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾದರು. ಮುಂದೆ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ಕೆಲಸ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದರು. <br> ನಂತರ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡರ್ ಆದರು. ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರೆದು,ರೈತರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಧ್ವನಿಯಾದರು. ಮುಂದೆ ಪ್ಲಾಸಿಡ್ ಡಿ’ಮೆಲ್ಲೋ, ರಾಮ್ ಮನೋಹರ್ ಲೋಹಿಯಾ ಅವರ ಸಹಚರ್ಯೆಗೆ ಬಂದ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್, ಅವರುಗಳ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ಐವತ್ತು-ಅರವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿನ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ==ರಾಜಕೀಯ ಬದುಕು== ೧೯೬೧ರಿಂದ ೧೯೬೮ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಬಯಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ನಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸದಾಶಿವ ಕಣೋಜಿ ಪಾಟೀಲ್ (ಎಸ್.ಕೆ. ಪಾಟೀಲ್) ಅಂತಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರನ್ನು ಭಾರೀ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿದರೂ ಅವರು ರೈಲ್ವೇ ಫೆಡರೆಶನ್ನಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ರೈಲ್ವೇ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಇಡೀ ಭಾರತವೇ ಸ್ಥಬ್ಧವೆನಿಸಿತ್ತು. ==ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಾಗಿ== ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ತಮ್ಮ ಓದಿನ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಕೊಂಕಣಿ ಯುವಕ್’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ರೈತವಾಣಿ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. 2022 ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ ಸಂಶೋಧಕ ಕ್ರಿಸ್ ಇಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿಸೋಜಾ ಅವರು 'ಬಂಧ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್ - ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಟರ್ನಲ್ ರೆಬೆಲ್' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಜಾರ್ಜ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರ ತವರು ಪಟ್ಟಣವಾದ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರೇಡ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು<ref>https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2022/Aug/11/book-chronicling-george-fernandes-public-life-out-2486338.html</ref>. ೧೯೫೨-೫೩ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ‘Dockman’ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನಃಚೇತನಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ವೈಚಾರಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳೆಂದರೆ What Ails the Socialists (೧೯೭೨), The Kashmir Problem, Railway Strike of ೧೯೭೪, Dignity for All: Essays in Socialism and Democracy (೧೯೯೧), ಮತ್ತು ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ George Fernandes Speaks (೧೯೯೧). ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಸಿಕ The Other Side ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದ ‘ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಲಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ Amnesty International, People's Union for Civil Liberties ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ==ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿರುದ್ಧ== ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅವರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಭೂಗತರಾಗಿ ಬಂಡೆದ್ದವರು ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್. ಅವರನ್ನು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲು ವಾರಂಟ್ ಹೊರಡಿಸಿದಾಗ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಗತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು. ಜಾರ್ಜ್ ಕೈಗೆ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಪೋಲೀಸರು ಅವರ ಸಹೋದರ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು. ಅವರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ 'ಸಂಸ್ಕಾರ' ಚಿತ್ರದ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ನೇಹಲತಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರಿಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯವಿದ್ಧಾಗಿಯೂ ಬಂಧಿಸಿ ತೊಂದರೆಗೊಳಪಡಿಸಿದರು. ಇತ್ತ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಕೆಲವೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾವು ನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಡೈನಮೈಟ್ ಸಿಡಿಸಿ ಗಾಬರಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅವರ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನೇಯ್ದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.expressindia.com/ie/daily/20000626/ina26016.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-03-03 |archive-date=2012-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010223506/http://www.expressindia.com/ie/daily/20000626/ina26016.html |url-status=dead }}</ref> ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಮುಂಚೆ ಸ್ಫೋಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. ಇದು ಬರೋಡ ಡೈನಮೈಟ್ ಪ್ರಕರಣ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಖೈದಿಯಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://mintonsunday.livemint.com/news/george-fernandes-rebel-without-a-pause/2.3.3199867612.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-01-29 |archive-date=2015-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150926163812/http://mintonsunday.livemint.com/news/george-fernandes-rebel-without-a-pause/2.3.3199867612.html |url-status=dead }}</ref> ==ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂತ್ರಿ== ಮುಂದೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಘೋಷಿತವಾದಾಗ ಜೈಲಿನಿಂದಲೇ ಚುನಾವಣಾ ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೂಡಾ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಮುರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಭಾರತದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು <ref>https://www.bbc.com/news/world-asia-india-47039190</ref><br> ===ಐ.ಬಿ.ಎಂ=== ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿದ ವರದಿಯ ಅನ್ವಯ, ಐ.ಬಿ.ಎಂ ಸಂಸ್ಥೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಹಳೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍ಗಳನ್ನು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡೂ ಹಿಡಿದ ಜಾರ್ಜ್, ಕಾನೂನು ಸಮರ ಶುರುವಿಟ್ಟರು. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ಕಾರಣ ೧೯೭೮ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಐ.ಬಿ.ಎಂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಹಿವಾಟು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>https://www.businesstoday.in/current/corporate/ibm-india-george-fernandes-history-in-india/story/16367.html</ref> ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ ಪತನವಾದ ನಂತರ ಐ.ಬಿ.ಎಂ ಮತ್ತೆ ಉಪಕರಣ ರಫ್ತು ಶುರುಮಾಡಿತು. ===ಕೋಕಾಕೋಲಾ=== ಕೋಕಾಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕೂಡ ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಸಮರ ಸಾರಿದ ಜಾರ್ಜ್, ಕೋಕಾಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ ಶೇ೪೦ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಡತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬ ಕಾನೂನಿನಂತೆ ನಡೆಯಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪದ ಕೋಕಾಕೋಲಾ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>https://www.indiatoday.in/india/story/george-fernandes-coca-cola-india-1441600-2019-01-29</ref> ಸ್ವದೇಶಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ೭೭ ಎಂಬ ಪೇಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಾಡರ್ನ್ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ ಜಾರ್ಜ್ ನಡೆ ಫಲ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಥಮ್ಸ್ ಅಪ್ ಮುಂತಾದ ಪೇಯಗಳ ಎದುರು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ ೭೭, ೩ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.<ref>https://www.moneycontrol.com/news/business/did-george-fernandes-drive-coca-cola-out-from-india-in-the-70s-3447791.html</ref> ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಕೋಕಾಕೋಲಾ ಮತ್ತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಶುರು ಮಾಡಿತು. ===ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ ಪತನ=== ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಮಧು ಲಿಮಯೆ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ ಜನತಾ ಪರಿವಾರದ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ಮಧು ಲಿಮಯೆ ಮಂಡಿಸಿದ ಅವಿಶ್ವಾಸ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ ನಿಲುವು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಜಾರ್ಜ್, ಮೊರಾರ್ಜಿ ಸರ್ಕಾರ ಪತನವಾದಾಗ, ಜಾರ್ಜ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇತ್ತರು. ಮೊರಾರ್ಜಿ ವಿರುದ್ಧ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಜಾರ್ಜ್, ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್‍ರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು, ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.<ref>https://scroll.in/article/911260/why-george-fernandess-resignation-from-the-janata-government-made-him-better-at-building-coalitions</ref> ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಮುಜಫ್ಫರಪುರದಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜಾರ್ಜ್, ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತು, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಬೃಹತ್ ಅನುಕಂಪದ ಅಲೆಯ ಕಾರಣ ೪೦,೦೦೦ ಮತಗಳಿಂದ ಸೋತರು.<ref>https://www.thehindu.com/news/national/george-fernandes-obituary-1930-2019/article26120571.ece</ref> ==ಸಂಯುಕ್ತ ರಂಗ ಸರ್ಕಾರದ ರೈಲ್ವೇ ಮಂತ್ರಿ== ೧೯೮೯ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಮುಜಫ್ಫರಪುರದಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಜಾರ್ಜ್ ರೈಲ್ವೇ ಮಂತ್ರಿಯಾದಾಗ ದಶಕಗಳಿಂದ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾ ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇಗೆ ಅಸ್ತಿಭಾರ ಹಾಕಿದರು. ==ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇ== ೩೦೦ ಕೋಟಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದ ರೈಲ್ವೇ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೬೦೦ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇ ಯೋಜನೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾದುದಾಗಿತ್ತು.ರೈಲ್ವೇ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಈ. ಶ್ರೀಧರನ್ ರನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಜಾರ್ಜ್, ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡರಿಯದಂತಹ ನೀಲನಕ್ಷೆ ರಚಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ, ಕಾಮಗಾರಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್, ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೇಗಾಗಿಯೇ ಬೇರೆ ನಿಗಮವನ್ನು ತೆರೆದು, ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಧರನ್ ರನ್ನೇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿ, ಅರ್ಥ ಸಚಿವ ಮಧು ದಂಡವತೆ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದವರು), ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಂಕಣಿಗರಾದ ಖುದ್ದು ತಾವು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ]] ಹೀಗೆ ಸಮಮನೋಬಲದ ಮಂದಿಯನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿ, ಕೊಂಕಣ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಗಮವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. <br> <ref>https://scroll.in/article/801645/how-e-sreedharan-built-the-konkan-railway-in-a-flat-eight-years</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. <br> ೭೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ, ೨೦೦೦ ಸೇತುವೆಗಳು ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಥಮಗಳಿಗೆ ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.ಪನವೇಲ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಕುತುಬ್ ಮಿನಾರಿನಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಕಾರಣೀಭೂತರಾದರು. ೮ ವರ್ಷಗಳ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ೭ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಿದ ಹೆಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಧರನ್ ರದ್ದು.<ref>https://kaipullai.com/2012/02/24/dr-elattuvalapil-sreedharan-the-bharat-ratna-no-one-talks-about/</ref> ಕೊಂಕಣ್ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮುಂಬೈ, ಮಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕಾರವಾರ ಬಂದರುಗಳು ನೇರಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟು ಸುಗಮವಾಗಿ, ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಇಂಬಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.goodnewsindia.com/Pages/content/milestones/konkanRail.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-01-29 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126023201/http://www.goodnewsindia.com/Pages/content/milestones/konkanRail.html |url-status=dead }}</ref> ==೯೦ರ ದಶಕ== ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಮಮಂದಿರ ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ.ಬಿ.ಪಿ.ಮಂಡಲ್ ಸಮಿತಿಯ ಮೀಸಲಾತಿ ಮಸೂದೆಯ ಕಾರಣ ಉರುಳಿದಾಗ ಜಾರ್ಜ್, ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ರೊಂದಿಗೆ ಜನತಾದಳದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.೧೯೯೪ರವರೆಗೆ ಜನತಾದಳದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದ ಜಾರ್ಜ್, ತದ್ನಂತರ ಲಾಲೂ ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ವಿರುದ್ಧ ತೊಡೆತಟ್ಟಿ, ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಮತಾ ಪಕ್ಷ ರಚಿಸಿದರು. ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಮೂಲದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಜೊತೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜಾರ್ಜ್, ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ತಿಲಾಂಜಲಿ ಇತ್ತರು ಎಂಬ ಟೀಕೆ ಎದುರಿಸಿದರು. ===ಸಮತಾ ಪಕ್ಷ=== ಲಾಲೂ ಪ್ರಸಾದ್ ಯಾದವ್ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯ ಆರೋಪದಡಿ ಎಂದು ಮೇವು ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡದ್ದು ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಜನತಾದಳದ ಹಲವು ಬಣಗಳು ಭಿನ್ನಮತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಾಗ, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರುದ್ಧರಾಗಿ, ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಸಮತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಿದರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/had-george-fernandes-not-formed-samata-party-in-1994-i-would-not-have-got-opportunity-to-serve-people-in-bihar-nitish-kumar/articleshow/67904869.cms</ref> ಜಾರ್ಜ್ ರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಎನ್.ಡಿ.ಎ ಸಂಪುಟ ಸೇರಿದ ನಿತೀಶ್, ತದ್ನಂತರ ಜಾರ್ಜ್‍ರಿಗೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯದ ವಿರಸದ ಪರಮಾವಧಿ. ==ಮೊದಲ ಎನ್.ಡಿ.ಎ ಸರ್ಕಾರ== ಜಾರ್ಜ್ ೧೯೯೮ರ ವಾಜಪೇಯಿ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾದಾಗ, ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಸಿಡಿಸಿದ ಭಾರತದ ಅಣು ನೀತಿಗೆ ಬಲ ನೀಡಿದರು. ===ಪೋಖ್ರಾನ್ ಅಣು ಸ್ಪೋಟ=== ೧೯೯೮ ಮೇ ೧೩ರಂದು ಭಾರತ ಪೋಖ್ರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಅಣು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು.ಜೀವಮಾನ್ ಪೂರಾ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಬಲ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್, ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿ, ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.೪೫ ಕಿಲೋ ಟೋನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪನ್ನ ಇದ್ದ ಈ<ref>https://www.outlookindia.com/newswire/story/nuclear-physicist-p-k-iyengar-dead/745130</ref> ಪರಮಾಣು ಸಿಡಿತಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಮಾಪಕಗಳು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>https://www.thehindu.com/sci-tech/science/AEC-ex-chief-backs-Santhanam-on-Pokhran-II/article16883345.ece</ref><ref>http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=52813</ref> ಅದ್ಯಾಗೂ ಜಾರ್ಜ್, ಭಾರತದ ಬದಲಾದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ === {{WQA in progress}} ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಹೋರಾಟ ೧೯೯೯ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/all-you-need-to-know-about-kargil-war/kargil-vijay-diwas/slideshow/59772216.cms</ref> ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ಸೇನಾನೆಲೆಗಳನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಅತಿಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಡ್ರಾಸ್, ಬಟಾಲಿಕ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು, ತನ್ನ ಸೇನೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ತನಗೂ, ಈ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಇಲ್ಲವೆಂದೇ ವಾದಿಸಿತು. ಪಾಕ್ ಸೇನಾಪಡೆಯ ಯೋಧರ ಶವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲೂ ಕೂಡಾ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ, ಸಮರ ತೀವ್ರವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ ಕಂಡಾಗ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್, ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಣಯ ಕೈಗೊಂಡರು. # ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ, ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಭಾರತದ ಪಡೆಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೋಗವು # ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸೇನಾನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆವವರೆಗೆ, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟೆವು ಗಡಿ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾಡದ ಕಾರಣ ಜಾರ್ಜ್, ದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರೂ, ದೇಶದ ಒಳಗೆ ತೀವ್ರತಮ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು<ref>https://www.globalsecurity.org/military/world/war/kargil-99.htm</ref> ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಭಾರೀ ಸಾವು-ನೋವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸತೊಡಗಿದಾಗ, ಜಾರ್ಜ್ ಖುದ್ದು ಸೇನೆಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಂತರು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಧಾನಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಹಿಂಜರಿದರೂ, ಜಾರ್ಜ್‍ರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಕಾರಣ ನಂತರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತರು,<ref>http://m.rediff.com/news/1999/may/28kash.htm</ref> ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧವೆಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾದ, ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಮಣಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೩ ೧೯೯೯ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]]ರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ದ ಪ್ರಧಾನಿ ನವಾಜ಼್ ಶರೀಫ್, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ದಾಳಿಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ತಪ್ಪು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ, ತಮ್ಮ ಸೇನೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟೆದುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಸಂಧಾನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ವಾಜಪೇಯಿರೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ===ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ=== ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್, ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶತ್ರು ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.<ref>https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19980518-china-is-the-potential-threat-no.-1-says-george-fernandes-826430-1998-05-18</ref> ಜಾರ್ಜ್, ಯುದ್ಧದಾಹಿ ಎಂದೂ, ಚೀನಾದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದರು ಎಂದು ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ತಮ್ಮ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದ ಜಾರ್ಜ್, ಚೀನಾ ದೇಶ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಹಿತ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ವಿತರಣೆ, ಮಲಕ್ಕಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಹಂಬಂಟೋಟಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗ್ವದಾರ್ ಹೀಗೆ ಭಾರತದ ಸುತ್ತ ನೌಕಾನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಭಾರತವನ್ನು ಹಣಿಯುವ ತಂತ್ರ, ಹೀಗೆ ಜಾರ್ಜ್, ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಸಂಬಂಧದ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುಣಪಡಿಸಿದ ಆಯೋಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದವು.<ref>{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/fernandes-gets-clean-chit-in-kargil-coffin-scam/99725-3.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-03-03 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311233249/http://ibnlive.in.com/news/fernandes-gets-clean-chit-in-kargil-coffin-scam/99725-3.html |url-status=dead }}</ref> ===ಹಗರಣಗಳ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ದೋಷಮುಕ್ತಿ=== ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಂಗಾರು ಲಕ್ಷಣ್, ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡಿಸುವುದಾಗಿ ಲಂಚ ಪಡೆದ ಟಿವಿ ವರದಿಯ ಫಲಶ್ರುತಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಜಾರ್ಜ್‍ರಿಗೆ ತಗುಲಿತು. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜಾರ್ಜ್‍ರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಘಟನೆ ನಡೆದುದು ಜಾರ್ಜರ ಸಹವರ್ತಿ ಜಯಾ ಜೇಟ್ಲಿರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆದ್ದರಿಂದ, ಜಾರ್ಜ್ ಕೂಡಾ ಹೊಣೆ ಹೊರುವಂತೆ ಆಯಿತು.<br> <ref>https://www.rediff.com/news/defsca02.htm</ref> ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯೋಧರಿಗೆ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬಹು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ ನೀಡಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪ ಜಾರ್ಜ್ ಮೇಲೆ ಬಂದಿತು. ಆರೋಪ ಬಂದ ಕೂಡಲೆಯೇ, ನೈತಿಕ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇತ್ತರು. ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಗೂ ಮುನ್ನ ಖರೀದಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಜಾರ್ಜ್‍ರ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡದ ಸಿಎಜಿ ವರದಿಯನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ಹೇಳಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಭ್ರಷ್ಟರು ಎಂದು ಸಮರ ಸಾರಿದವು.ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆಯು ಜಾರ್ಜ್ ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾದರು. ಆದರೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು, ಜಾರ್ಜ್ ಸದನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುವಾಗ, ಹೊರನಡೆವ, ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇ ಕೇಳದೆ ಜಾರ್ಜ್‍ರನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿ ಮುಜುಗರ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ತಂತ್ರ ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಜಾರ್ಜ್, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಯೂ, ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಜಾರ್ಜ್ ಹೋರಾಟದ ನಿಲುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್.ಟಿ.ಟಿ.ಇ, ನಾಗಾ ಬಂಡುಕೋರರು ಹೀಗೆ ಹಲವು ಬಣಗಳ ಪರ ನಿಂತುದು ವೈರುದ್ಧದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.rediff.com/news/2000/dec/07spec.htm</ref> ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟು ಸಡಲಿಸದ ಜಾರ್ಜ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ===೨೦೦೪ ನಂತರ=== ಎನ್.ಡಿ.ಎ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನದ ನಂತರ ಜಾರ್ಜ್, ಸಂಸದರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ನಿತೀಶ್ ==ನಿಲುವುಗಳು== ಜೀವನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಸಮಾಜವಾದಿಯಾದ ಜಾರ್ಜ್, ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಪರ ದನಿಯಾದರು. ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಜನಸಂಘವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ನಂತರ ೧೯೭೭ರ ಮೊರಾರ್ಜಿ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಘದ ಜೊತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತತ್ವ-ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿ, ಮೊರಾರ್ಜಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನದ ಪರ ನಿಣ್ತು ಜನಸಂಘದ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಜಾರ್ಜ್, ೧೯೯೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ, ಜನಸಂಘದ ಹೊಸ ಅವತಾರ ಬಿಜೆಪಿಯ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-nitish-and-bjp-owe-a-lot-to-george-for-making-nda-such-a-formidable-force-in-bihar/324475</ref> ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಲಾಭಕೋರರು ಎಂದು ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಾರ್ಜ್, ೧೯೯೧ರ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ‘ಬಂಧ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್- ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಟರ್ನಲ್ ರೆಬೆಲ್’<ref>https://www.amazon.in/-/hi/Chris-Emmanuel-Dsouza/dp/9356480818</ref> ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ವಿಚಾರವಾದಿ ಪ್ರೊ.[[ನರೇಂದ್ರ ನಾಯಕ್]] ಅವರು (ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಕುರಿತು)- “ನೀವು ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ನೀವು ಜಾರ್ಜ್ರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."ಎಂದು ಹೇಳಿದರು<ref>https://www.mangaloretoday.com/main/A-book-on-iconic-leader-George-Fernandes-titled-Bandh-Samrat-released/{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ೧೯೯೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿವ ಸಲುವಾಗಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಬಿಜೆಪಿಯ ನವ-ಉದಾರೀಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋದರು. ಜಾರ್ಜ್, ವಾಜಪೇಯಿ ಸಂಪುಟದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ೧೯೯೯-೨೦೦೪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಉಂಟಾದಾಗ ಬಾಳ್ ಠಾಕ್ರೆ, ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಧುರೀಣರ ಕೂಡ ಮೈತ್ರಿಯ ಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಅಂಟು ಹಾಕಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಂತರು. ==ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಧನ== ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ೨೯, ೨೦೧೯ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/george-fernandes-death-610752.html ಮಾಜಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ನಿಧನ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವರದಿ]</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== {{Commons category|George Fernandes}} *[https://www.prajavani.net/stories/national/disguised-sikh-evade-arrest-610792.html ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್‌; 29 ಜನವರಿ 2019] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <br> <br> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೧೯ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] 6kaw15a7pd5mu1828mheun7ctyi0ywn 0 91258 1376328 1375816 2026-07-04T17:26:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Juan Manuel Santos |honorific-suffix = [[Order of Prince Henry|GColIH]] |image = Santos_Calderon_Juam_M.jpg |office = [[List of Presidents of Colombia|32nd]] [[President of Colombia]] |vicepresident = ಏಂಜಲೀನ ಗಾರ್ಜೋನ್<br />ಜರ್ಮನ್ ವರ್ಗಾಸ್ ಲಿಲೆಲಾಸ್<br />ಆಸ್ಕರ್ ನರಾಂಜೊ |term_start = 7 August 2010 |term_end = |predecessor = ಅಲ್ವಾರೊ ಉರಿಬೆ |successor = |office1 = [[Ministry of National Defense (Colombia)|Minister of National Defense]] |president1 = [[Álvaro Uribe]] |term_start1 = 19 July 2006 |term_end1 = 18 May 2009 |predecessor1 = Camilo Ospina ಬರ್ನಾಲ್ |successor1 = ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಪಡಿಲ್ಲಾ ಡಿ ಲಿಯಾನ್{{small|(Acting)}} |office2 = [[Ministry of Finance and Public Credit (Colombia)|Minister of Finance and Public Credit]] |president2 = ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಪಾಸ್ರಾನಾ ಅರ್ರಾಂಗೋ |term_start2 = 7 August 2000 |term_end2 = 7 August 2002 |predecessor2 = [ಜುವಾನ್ ಕ್ಯಾಮಿಲೊ ರೆಸ್ಟ್ರೆಪೊ ಸಾಲಾಜರ್ |successor2 = ರಾಬರ್ಟೊ ಜುಂಗ್ಯೂಟೊ ಬೋನೆಟ್ |office3 = [[Ministry of Foreign Trade (Colombia)|Minister of Foreign Trade]] |president3 = ಸೀಜರ್ ಗೇವಿರಿಯಾ |term_start3 = 18 November 1991 |term_end3 = 7 August 1994 |predecessor3 = Position established |successor3 = ಡೇನಿಯಲ್ ಮಾಝೇರಾ ಗೊಮೆಜ್ |birth_name = Juan Manuel Santos Calderón |birth_date = {{birth date and age|1951|8|10|df=yes}} |birth_place = [[Bogotá]], Colombia |death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> |death_place = |party = [[Colombian Liberal Party|Liberal Party]] {{small|(Before 2005)}}<br />[[Social Party of National Unity]] {{small|(2005–present)}} |spouse = Silvia Amaya Londoño {{small|(Divorced)}}<br />[[María Clemencia Rodríguez Múnera]] {{small|(1987–present)}} |children = Martín<br />María Antonia<br />Esteban |residence = ಕ್ಯಾಸಾ ಡೆ ನರಿನೋ |alma_mater = [ಕಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br />ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ <br />ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ |religion = ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ |awards = ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ{{small|([[2016 Nobel Peace Prize|2016]])}} |signature = Juan Manuel Santos Signature.svg }} '''ಜುವಾನ್ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್''' (ಮನ್ವೆಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕಲ್ಡೀಯಾನ್]; ಜನನ 10 ಆಗಸ್ಟ್ 1951), ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು 2010ರಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು, ಇವರಿಗೆ 2016ನೇ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೇನೆ ಹಾಗೂ ಎಫ್ ಎಆರ್ ಸಿ ಬಂಡುಕೋರರ ನಡುವೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಐದು ದಶಕಗಳ ಸಮರವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|title=ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜುವಾನ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ|url=https://kannada.oneindia.com/news/international/juan-manuel-santos-wins-nobel-prize-108009.html|publisher=kannada.oneindia.com,13 October 2017}}</ref> ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತ ಇವರು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಕುಟುಂಬ 1913 ರಿಂದ 2007 ರವರೆಗೆ ಎಲ್ ಟಿಮ್ಪೋ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಷೇರುದಾರರಾಗಿದ್ದರು, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಡಾ ಡಿಅಗೊಸ್ಟಿನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾದಲ್ಲಿರುವ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕ್ಯಾಡೆಟ್ ಆಗಿದ್ದರು.ಕನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್ನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಫಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಾಫಿ ಗ್ರೋಯರ್ಸ್ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ಗೆ ಹಾಜರಿದ್ದರು.1981 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಲ್ ಟಿಮ್ಪೋ ಪತ್ರಿಕೆ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು.1981 ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಸ್ಕೂಲ್ (ಎಚ್.ಕೆ.ಎಸ್) ನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ-ವೃತ್ತಿ / ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಗಳಾದ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಅವರು ಅಂಕಣ-ವಿಜೇತ ಕೃತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವರದಿಗಾರನಾಗಿ 1988 ರ ನೀಮನ್ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons}} * [http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx Presidencia de Colombia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210412173550/http://wsp.presidencia.gov.co/Paginas/Presidencia.aspx |date=2021-04-12 }} ** [http://wsp.presidencia.gov.co/Gobierno/Paginas/JuanManuelSantosCalderon.aspx Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510120644/http://wsp.presidencia.gov.co/Gobierno/Paginas/JuanManuelSantosCalderon.aspx |date=2012-05-10 }} * [http://colombiareports.co/profile-juan-manuel-santos/ Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008110633/http://colombiareports.co/profile-juan-manuel-santos/ |date=2014-10-08 }} at Colombia Reports * [http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018062120/http://www.cidob.org/es/documentacion/biografias_lideres_politicos/america_del_sur/colombia/juan_manuel_santos_calderon |date=2014-10-18 }} at [[CIDOB Foundation]] * {{C-SPAN|juansantos}} * {{NYTtopic|people/s/juan_manuel_santos}} * [https://web.archive.org/web/20100821153447/http://www.latinbusinesschronicle.com/app/article.aspx?id=4429 Taking Colombia to the Next Level], ''[[Latin Business Chronicle]]'', 9 August 2010 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] jvknz2wts5dngx27cxvgrtty43xdpvr 0 107523 1376343 1375846 2026-07-05T08:43:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376343 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} '''ನುಡಿ''' ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಫಾಂಟ್-ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನುಡಿ ತಂತ್ರಾಂಶ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದನ್ನುಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್ತು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kagapa.in/kannada/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-11-01 |archive-date=2018-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105022826/http://www.kagapa.in/kannada/ |url-status=dead }}</ref> ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಾಂಟ್ಗಳು ಡೈನಾಮಿಕ್ ಫಾಂಟ್ ಎಂಬೆಡಿಂಗ್ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/nudi-scripting-a-comeback-to-stay-relevant-in-digital-age/article21252578.ece Nudi scripting a comeback to stay relevant in digital age ]</ref> ಆದರೂ, ಫಾಂಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶವು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ [[ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ಫಾಂಟ್-ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿದೆ (ಅಂದರೆ, ಇದು ಗ್ಲಿಫ್ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಲು ASCII ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ).<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/kda-to-launch-new-version-of-nudi-soon/article18210266.ece KDA to launch new version of ‘Nudi’ soon]</ref> ನುಡಿ ಎಡಿಟರ್ [[ಯುನಿಕೋಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನುಡಿ ಎಂಜಿನ್ [[ಯುನಿಕೋಡ್]]ನಲ್ಲಿ ದತ್ತವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಯೂನಿಕೋಡ್]]ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೆ ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ(system )ಯಲ್ಲಿ [[ಯುನಿಕೋಡ್]]ಗೆ ಬೆಂಬಲ ವಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ(system )ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಫಾಂಟ್ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾದ್ಯವಾಗುವುದು.. ನುಡಿ ಅಕ್ಸೆಸ್(Access), ಒರ್ಯಾಕಲ್(Oracle), ಎಸ್‍ಕ್ಯು‍ಎಲ‍್(SQL), ಡಿಬಿ೨(DB2) ಮುಂತಾದ ಬಹಳಷ್ಟು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]] ಆಧಾರಿತ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. == ನುಡಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ತಂತ್ರಾಂಶ 6.0, 6.1, 6.5<ref>[https://kagapa.in/kannada/content/%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81]</ref> == ನುಡಿ [https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/Nudi-6.0/Nudi_6.0_setup.exe 6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200717021626/http://www.kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/Nudi-6.0/Nudi_6.0_setup.exe |date=2020-07-17 }} ಮತ್ತು [https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/Nudi-6.1/Nudi_6.1_setup.exe 6.1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806142206/https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/Nudi-6.1/Nudi_6.1_setup.exe |date=2023-08-06 }} ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು '''09/06/2022 ರಂದು''' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>https://nudi.updatestar.com/en</ref>. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಮುದ್ರಣಾಲಯದವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆನ್ಸಿ/ ಆಸ್ಕಿ ( [[:en:ASCII|ANSI/ASCII]]) ಶಿಷ್ಟತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಸರಕಾರದ ನಿಯಮದನ್ವಯ ಕೇವಲ [[ಯುನಿಕೋಡ್]] ಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮತ್ತೆ ನುಡಿ 5.0ರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[:en:ASCII|ANSI/ASCI]]I ರೀತಿಯ ಶಿಷ್ಟತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು [http://www.kagapa.in/conversion/ ಪರಿವರ್ತಕ] ವನ್ನು ಸಹ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ<ref>https://kagapa.in/kannada/content/%E0%B2%B6%E0%B2%BF%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%A4%E0%B3%86-%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%8F%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B3%86</ref>. ಇದರ ನಂತರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/MNudi-6.5/Multi_Nudi_Setup.exe ನುಡಿ 6.5 ಬಹುಭಾಷಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806142205/https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/MNudi-6.5/Multi_Nudi_Setup.exe |date=2023-08-06 }} ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರೆಡೂ (6.1 ಮತ್ತು 6.5 )- ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡುಗಳಾಗಿ ಕಗಪ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ [https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/MNudi-6.5/Multi_Nudi_Setup.exe ಲಭ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806142205/https://kagapa.in/kannada/sites/default/files/downloads/MNudi-6.5/Multi_Nudi_Setup.exe |date=2023-08-06 }}ವಿದೆ. ==ನುಡಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ತಂತ್ರಾಂಶ 4 == *[[ಯೂನಿಕೋಡ್]] ಮತ್ತು ಯುಟಿಎಫ್-8 ಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ; *ಹೊಸ ಅಕ್ಷರ ಶೈಲಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ; *ಎಂಎಸ್ವರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಪದಪರೀಕ್ಷೆ, ನಮೂದಿಸುವಾಗಲೇ ಬದಲಾವಣೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ನೋಡಿ== *[[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ]] -ಅಲ್ಲಿ ವಿವರಕ್ಕೆ-> ಕಗಪ/ನುಡಿ-KGP/Nudi/KPRao- ಕೀಲಿಮಣೆ ಸಹಾಯ -ನುಡಿ ಲಿಪಿ ಉಪಯೋಗ ಕ್ರಮ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://202.138.101.165/bims/nudi4r3setup.zip - Nudi software 4.0]<!--Kannada--> * [http://www.kagapa.in/kannada/ KaGaPa - Kannada Ganaka Parishad - Nudi 5.0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181105022826/http://www.kagapa.in/kannada/ |date=2018-11-05 }} *[https://kagapa.in/kannada/#%E0%B2%89%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 Nudi 5, 6, 6.1 and 6.5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806150038/https://kagapa.in/kannada/#%E0%B2%89%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |date=2023-08-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230806150038/https://kagapa.in/kannada/#%E0%B2%89%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%A4_%E0%B2%A4%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%B6%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |date=2023-08-06 }} *[https://nuditounicode.joy.ind.in/ ನುಡಿಯನ್ನು ಯೂನಿಕೋಡ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260429061452/https://nuditounicode.joy.ind.in/ |date=2026-04-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260429061452/https://nuditounicode.joy.ind.in/ |date=2026-04-29 }}<!--Kannada--> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] mkl3y0lpy9bar2b7au0fqk96apcrqlx 0 134095 1376340 1351601 2026-07-05T07:01:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376340 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Calamus rotang Ypey33.jpg |genus = Calamus (palm) |species = rotang |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |synonyms = *''Calamus monoecus'' <small>Roxb.</small> *''Calamus roxburghii'' <small>Griff.</small> *''Calamus scipionum'' <small>Lam.</small> *''Draco rotang'' <small>Crantz</small> *''Palmijuncus monoecus'' <small>(Roxb.) Kuntze</small> *''Rotang linnaei'' <small>Baill.</small> *''Rotanga calamus'' <small>Crantz</small> |synonyms_ref = <ref>{{Cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-29891 |title=The Plant List, ''Calamus rotang'' |access-date=2020-12-25 |archive-date=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114100402/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-29891 |url-status=dead }}</ref> }} '''ನಾಗಬೆತ್ತ ''' (ಕ್ಯಾಲಮಸ್ ರೋಟಾಂಗ್) ಭಾರತ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] (ಬರ್ಮಾ) ಮೂಲದ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಲಕ್ಕಾ ಬೆತ್ತದ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಊರುಗೋಲುಗಳು,ಛತ್ರಿಗಳು, ಟೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆತ್ತದ ಪಿಠೋಪಕರಣ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಹಬ್ಬುವ ಬಳ್ಳಿ ಜಾತಿಯ ಬೆತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸಸ್ಯದ ತಳದ ವಿಭಾಗವು 10 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಂಬವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ನಂತರ ಕೆಲವು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ತೆಳ್ಳಗಿನ, ಕಠಿಣವಾದ ಕಾಂಡವು 200 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟುಗಳು ಬೆನ್ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಬ್ಬಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು 60-80 ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಗರಿ ತರಹದ, ಪರ್ಯಾಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://indiabiodiversity.org/species/show/258788 India Biodiversity Portal, ''Calamus rotang'' L., common rattan]</ref> ಸಸ್ಯಗಳು ಭಿನ್ನಲಿಂಗಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಕ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೊಳೆಯುವ, ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಹೊದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ== ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಇದರ ಹಣ್ಣಿಗಳು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ರಕ್ತ" ಎಂದು ಔಷಧೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ಚೊಗರು ಕೆಂಪು ರಾಳವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.illustratedgarden.org/mobot/rarebooks/page.asp?relation=QK91C7431790V3&identifier=0190 |title=Missouri Botanical Garden |access-date=2008-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171103/http://www.illustratedgarden.org/mobot/rarebooks/page.asp?relation=QK91C7431790V3&identifier=0190 |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead }}</ref> ಬೆತ್ತವು ಬೇಡಿಕೆಯಿರುವ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾಗಿದೆ,ಆದುದರಿಂದ ಬಿದಿರು,ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.dipbot.unict.it/Palms/Descr03.html |title=Rattan Palm |access-date=2008-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227092305/http://www.dipbot.unict.it/palms/Descr03.html |archive-date=2008-12-27 |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> Calamus rotang 03.JPG|Stem Calamus rotang 04.JPG|Fruit Rattan Palm (Calamus rotang) with fruits (7844049166).jpg|Rotang with fruits File:Calamus rotang chooral furniture 03.jpg|Malacca cane chair File:Calamus rotang chooral furniture 01.jpg|Malacca cane furniture </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20081227092305/http://www.dipbot.unict.it/palms/Descr03.html The rattan palm] by Anna Guglielmo, Pietro Pavone and Cristina Salmeri *[http://www.botanicus.org/item/31753002794367# Carl Ludwig Blume's ''Rumphia'' vol.3 with numerous plates of rattan palms] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216204723/http://www.botanicus.org/item/31753002794367 |date=2016-02-16 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಳ್ಳಿಗಳು]] ib1q0buomrv5ok89pvtsn67bdq7w864 0 136117 1376299 1347250 2026-07-04T14:53:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376299 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ | image = Dr. Jayalakshmi Seethapura.jpg | caption = [[ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸೀತಾಪುರ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೩, ೧೯೫೪ | birth_name = ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ | birth_place = ಸೀತಾಪುರ, [[ಪಾಂಡವಪುರ]] ತಾಲೂಕು, [[ಮಂಡ್ಯ]] ಜಿಲ್ಲೆ | occupation = {{hlist|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ|ಲೇಖಕಿ|ಸಂಶೋಧಕಿ|ಜಾನಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿ}} | genre = {{hlist|ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಜಾಗತೀಕರಣ-ಜಾನಪದ|ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನೆ}} | language = [[ಕನ್ನಡ]] | influence = [[ಕುವೆಂಪು]], ಜೀ. ಶಂ. ಪರಮಶಿವಯ್ಯ | notable_works = ಹಕ್ಕಿ ಹಾರ್ಯಾವೆ ಗಿಡದಾಗ | awards = ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | alma_mater = [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] }} '''ಡಾ. ಟಿ. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ''' (ಹುಟ್ಟು: ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೫೪), '''ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ''' ({{lang-en|Jayalakshmi Seethapura}}) ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ, [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು.<ref>{{cite news|url=https://kannada.citytoday.news/93018/|title=ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಹಿರಿಯರ ಸರಳತೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು:ಡಾ. ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ|work=City Today|date=7 October 2017|access-date=7 April 2021}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜನಪದ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ, ಜನಪದ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ''ಜೀಶಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/Janapada-Academy-Awards-to-be-given-away-tomorrow/article13989425.ece|title=Janapada Academy Awards to be given away tomorrow|author=|date=9 January 2016|work=The Hindu|access-date=7 April 2021}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ - ವೃತ್ತಿ == ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸೀತಾಪುರ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ. ಹುಟ್ಟುಹೆಸರು ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ. ಗರಡಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಳಗುತ್ತಲೇ ಬಾಲ್ಯ ಕಳೆದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆಂದು ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಬಂದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜೀಶಂಪ, ಪಿ. ಆರ್. ತಿಪ್ಪೇಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದವರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಜಾನಪದದ ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತ ಅವರು [[ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. == ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ == ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧೀ ಕೃತಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗುರುತಾಗುವಂಥವು.<ref name="SEETHA">{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/jayalashmi-sitapura|title=ಲೇಖಕಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ|work=ಬುಕ್ ಬ್ರಹ್ಮ|access-date=7 April 2021|archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250225172933/https://www.bookbrahma.com/author/jayalashmi-sitapura|url-status=dead}}</ref> ''ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನ ಜನಪದ ಕಥನಗೀತೆಗಳು'' ಕೃತಿಯನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sapnaonline.com/namma-suttina-janapada-kathana-geethegalu-306456|title=Namma Suttina Janapada Kathanageethegalu|author=|access-date=7 April 2021|website=www.sapnaonline.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳು ಮರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾನಪದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ. ;ವಿಮರ್ಶೆ * ''ನೋ'' ;ಕಾವ್ಯ * ''ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಿನ ಜನಪದ ಕಥನಗೀತೆಗಳು'' * ''ಎದೆ ಕದವ ತಟ್ಟಲೇ'' * ''ಹಕ್ಕಿ ಹಾರ್ಯಾವೆ ಗಿಡದಾಗ''<ref>{{Cite web|url=http://koha.riemysore.ac.in/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=ccl=Provider%3A%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%A4%20%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%95%20%2C%20%20and%20itype%3ABK%20and%20au%3A%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B3%81%2C%20%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B8%20&sort_by=author_az&limit=itype:BK|title=RIEMysore catalogue|publisher=RIEMysore|access-date=7 April 2021}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ;ನಾಟಕ * ''ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ'' * ''ತಬ್ಬಿಬ್ಬು'' * ''ಬೆಳಗು ಬೆರಗು'' ;ಸಂಶೋಧನೆ * ''ಶೋಧ'' * ''ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ'' * ''ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಪದ ಲಾವಣಿಗಳು'' * ''ಕನ್ನಡ ಸಮಗ್ರ ಗಾದೆಗಳು (ಸಂ. 3 & 4) * ''ಐದು ಜಾನಪದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು'' * ''ಜನಪದ ಒಕ್ಕಲು'' * ''ಕಲ್ಯಾಣವೆನ್ನಿ ಜನರೆಲ್ಲ''<ref>{{cite web|url=http://www.marymartin.com/web/SearchAuthor;jsessionid=6F9853008E1421E0E363C2AAB5480AFB?authorParam=Jayalakshmi+Seethapura|title=Jayalakshmi Seethapura|author=|access-date=7 April 2021|website=www.marymartin.com|archive-date=15 ನವೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115083542/http://www.marymartin.com/web/SearchAuthor;jsessionid=6F9853008E1421E0E363C2AAB5480AFB?authorParam=Jayalakshmi+Seethapura|url-status=dead}}</ref> * ''ಜಾನಪದ ಹಟ್ಟಿ'' ;ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ * ''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ'' * ''ಜಾನಪದ ಹಬ್ಬ'' * ''ಜಾನಪದ ತರಂಗ'' ;ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ * ''ದಿಟ್ಟ ಸಾಧಕ'' ಮುಂತಾದವು == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ೨೦೧೭ - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನ ೬ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ <ref name="JAYA">{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467748.html|trans-title=Pandavapura Kannada Sahitya Sammelana|title=ಪಾಂಡವಪುರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|language=Kannada|publisher=www.prajavani|date=Jun 23, 2017|access-date=7 April 2021}}</ref> * ೨೦೧೬ - ''ಜೀಶಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' - ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ <ref>{{Cite web|url=https://www.kannadaprabha.com/district-news/2015/dec/22/janapada-award-for-32-artist-265140.html|title=ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ|trans-title=Janapada Awards announced|work=Kannada Prabha|access-date=7 April 2021}}</ref> * ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಮುದ್ದುಮಾದಪ್ಪ ಪುರಸ್ಕಾರ<ref name="SEETHA"/> * ಜಾನಪದ ಲೋಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ==ಸಾವು== ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೀತಾಪುರ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ರಂದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೭೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಜಾನಪದ]] * [[ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ]] * [[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ]] * [[ಚಂದಗಾಲು ಬೋರಪ್ಪ]] * [[ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ]] * [[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮನಾಪುರ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ಣಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] eeppb8tmgurjjgw8uys477jencc9hza 0 136282 1376331 1348653 2026-07-04T20:18:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376331 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ | image = Satish Javaregowda.jpg | birth_date = | birth_place = ಮಂಗಲ, [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | occupation = {{hlist|ಕವಿ|ಶಿಕ್ಷಕ|}} | language = [[ಕನ್ನಡ]] | genre = ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ }} '''ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ''', [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಪರಿಚಿತ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕ.<ref name="T">{{Cite news|url=https://www.vijayavani.net/awarding-of-sahitya-t-satish-javaregowda-on-30th/|title=30ರಂದು ಸಾಹಿತಿ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ|work=Vijayavani|access-date=17 April 2021}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="SATISH">{{cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/saahiti+ti+satish+javaregoudage+es+ke+karinkhaan+prashasti-newsid-121897772?listname=topicsList&index=0&topicIndex=0&mode=pwa|title=ಸಾಹಿತಿ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡಗೆ ಎಸ್. ಕೆ. ಕರೀಂಖಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|work=Varthabharati|date=25 June 2019|access-date=17 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=http://pandavanews.com/social-adept-yangsters/|title=ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಯುವಪೀಳಿಗೆ ಸಮಾಜದಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: ಸಾಹಿತಿ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ|work=Pandava News|date=12 April 2019|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180328/http://pandavanews.com/social-adept-yangsters/|url-status=dead}}</ref> ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲೇ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಸತೀಶರು, ಹಲವಾರು ಕವನಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ಗಳ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನಗಳನ್ನು ವಾಚಿಸಿರುವ ಸತೀಶ್ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]]ದ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KANNADA">{{cite web|url= http://kannadapustakapradhikara.com/page.php?q=protsaha-dhana-2007|title=Kannada Pustaka Pradhikara official website|access-date=17 April 2021}}</ref> == ಜೀವನ - ಶಿಕ್ಷಣ == ಮಂಡ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಮಂಗಲ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮಂಚಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸತೀಶ್ ಅವರು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರ.<ref name="BOOK">{{cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/sathish-javaregowda|title=ಸಾಹಿತಿ ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ|website=Book Brahma|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180327/https://www.bookbrahma.com/author/sathish-javaregowda|url-status=dead}}</ref> ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಯುವಬರಹಗಾರರ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಸಮಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಂದಿಸುವಿಕೆಗೆ ಗುರುತಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://publicstory.in/%e0%b2%af%e0%b2%be%e0%b2%b0%e0%b2%a8%e0%b3%8d%e0%b2%a8%e0%b3%81-%e0%b2%a6%e0%b3%82%e0%b2%b0%e0%b3%81%e0%b2%b5%e0%b3%81%e0%b2%a6%e0%b3%81/|title=ಯಾರನ್ನು ದೂರುವುದು?|work= Publicstory Digital News TV|date=28 April 2020|access-date=17 April 2021}}</ref> [[File:Satish Javaregowda at 87th Kannada Sahitya Sammelana.jpg|thumb|ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡ (ಬಲಗಡೆ), ೮೭ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ.]] == ಕೃತಿಗಳು == === ಕವನಸಂಕಲನಗಳು === * ''ಜೀವನ್ಮುಖಿ'' <ref name="BOOK"/> * ''ಹೊಳೆ ಜಂಗಮನ ಜೋಳಿಗೆ'' * ''ಸಂಜೆಮಳೆ'' * ''ಗಾಳಿಪಟ'' * ''ಕುಹೂ ಕುಹೂ ಕೋಗಿಲೆ'' <ref name="KANNADA"/> * ''ದಿವ್ಯ ದೀವಿಗೆ'' * ''ಬಯಲ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಾಗಿ'' === ಸಂಪಾದನೆ === * ''ಕಾವ್ಯಸಿರಿ'' <ref name="BOOK"/> * ''ಸೇವಾಚೇತನ'' * ''ವಿಜ್ಞಾನ ಪಥಿಕ'' == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ಶಿಕ್ಷಣ ಚೇತನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite news|url=https://starofmysore.com/tag/t-satish-javaregowda/|title= T. Satish Javaregowda selected for 'Shikshana Chetana Award'|work=Star of Mysore|date=22 September 2020|access-date=18 April 2021}}</ref> * ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಜಿ. ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು - ಅರಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B5-%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B2%B8%E0%B3%8D|title=ಯುವ ಲೇಖಕರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾಪಸ್|work=Prajavani|access-date=17 April 2021|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417180329/https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B5-%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B2%B8%E0%B3%8D|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://kannada.oneindia.com/news/dharwad/mm-kalburgi-murder-writers-to-return-aralu-saahitya-award-097323.html|title=ಕಲಬುರ್ಗಿ ಹತ್ಯೆಗೆ ಖಂಡನೆ, ಸಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಾಪಸ್|work=Kannada One India|date=2 October 2015|access-date=17 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2015/oct/04/Six-Kannada-Writers-Return-Awards-Over-Kalaburgi-Probe-Delay-824286.html|title=Six Kannada Writers Return Awards Over Kalaburgi Probe Delay |work=The New Indian Express|date=4 October 2015|access-date=18 April 2021}}</ref> * ಎಸ್. ಕೆ. ಕರೀಂಖಾನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name="SATISH"/><ref name="T"/> * ರೋಟರಿ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಗಾಂಧಿ-ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://m.varthabharati.in/article/2019_03_08/181337|title=ಗಾಂಧೀ ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಟಿ. ಸತೀಶ್ ಆಯ್ಕೆ|work=Vaarthabharathi|date=8 March 2019|access-date=17 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mysurumithra.com/t-satish-javaregowder-selected-for-vivekananda-sadbhavana-award/|title=ವಿವೇಕಾನಂದ ಸದ್ಭಾವನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಟಿ.ಸತೀಶ್ ಜವರೇಗೌಡರ ಆಯ್ಕೆ|work=Mysuru Mithra|date=10 January 2020|access-date=17 April 2021}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] 7vx61q8sxofi8sgdgokdy1atrmi4efs 0 140145 1376334 1349102 2026-07-04T22:32:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376334 wikitext text/x-wiki '''ಡಿಗ್ಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್''' [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದಲ್ಲಿರುವ]] ಒಂದು ಅರಮನೆ. <ref>{{Cite news|url=http://week.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/theWeekContent.do?tabId=13&programId=1073755417&categoryId=-1073908161&contentId=10917095|title=Not being at Diggi Palace|work=The Week|access-date=28 January 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://travel.nytimes.com/travel/guides/asia/india/rajasthan/jaipur/49007/diggi-palace/hotel-detail.html|title=Review:Diggi Palace|work=[[The New York Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100429173804/http://travel.nytimes.com/travel/guides/asia/india/rajasthan/jaipur/49007/diggi-palace/hotel-detail.html|archive-date=2010-04-29}}</ref> ಇದನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದ್ದು ರಾಜಮನೆತನದವರು ಈಗಲೂ ಅರಮನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ ರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ''ಜೈಪುರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು'' ನಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.smh.com.au/world/rushdie-gag-order-highlights-indias-battle-for-free-speech-20120128-1qn4y.html|title=Rushdie gag order highlights India's battle for free speech|work=Sydney Morning Herald|access-date=28 January 2012}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.cnngo.com/mumbai/sleep/literati-glitterati-weekend-jaipur-literature-festival-633106|title=Jaipur Literature Festival: Literati glitterati weekend in India|date=18 January 2010|publisher=[[CNNGo]]}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಡಿಗ್ಗಿ ''ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಠಾಕುರ್'' (ಖಂಗರಾತ್ ರಜಪೂತ) ಅವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ''[[ಹವೇಲಿ]]'' ಆಗಿತ್ತು. ಜೈಪುರದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ''ಠಿಕಾನಾ'' ಅಥವಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Palaces of Rajasthan|last=George Michell|last2=Aman Nath|publisher=Frances Lincoln|year=2005|page=55|author-link2=Aman Nath}}</ref> ಈಗಿನ ಮಾಲೀಕರಾದ ಠಾಕೂರ್ ರಾಮ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಡಿಗ್ಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜ್ಯೋತಿಕಾ ಕುಮಾರಿ ಡಿಗ್ಗಿ ಅವರು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.hoteldiggipalace.com/history.htm|title=History|archive-url=https://web.archive.org/web/20120105041212/http://www.hoteldiggipalace.com/history.htm|archive-date=2012-01-05}}</ref> ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಆಯಾಯಾ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಠಾಕೂರ್‌ರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಗ್ಗಿ ಅರಮನೆಯ ಇತಿಹಾಸವು ನಮ್ಮನ್ನು ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಠಾಕೂರ್ ಸಾಹೇಬ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಡಿಗ್ಗಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಜೈಪುರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು 9 ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲು ಈ ಡಿಗ್ಗಿ ಅರಮನೆಯು ಇಂದಿನ 'ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ' ನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಅರಮನೆಯನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೋಟೆಲ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.hoteldiggipalace.com/ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161031080852/http://www.hoteldiggipalace.com/ |date=2016-10-31 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References />  {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] g57g938ip813gehjzfkhan3bpuahrvx 0 143019 1376310 1335036 2026-07-04T15:31:22Z ~2026-36694-37 100187 ಅಭಿ 1376310 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಆಭಿ | image = Abhi DVD.jpg | caption = ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯ ರಕ್ಷಾಪುಟ | director = [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್‌ ಬಾಬು]] | writer = [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್‌ ಬಾಬು]] | producer = [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | starring = [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]]<br />[[ರಮ್ಯಾ]] | music = [[ಗುರುಕಿರಣ್]] | cinematography = ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು | editing = ಎಸ್‌ ಮನೋಹರ್ | studio = ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ | distributor = | released = ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ | runtime = ‌೧೪೦ ನಿಮಿಷಗಳು | language = [[ಕನ್ನಡ]] | country = [[ಭಾರತ]] | gross = ೧೬ ಕೋಟಿ <ref name=":0" /> }} '''"ಅಭಿ"''' [[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ)|ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ]]. ಈ ಚಿತ್ರವು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ನಟಿಸಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರ ನಟಿ [[ರಮ್ಯಾ]] ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.deccanherald.com/content/335945/volatile-diva.html| title = The volatile diva {{!}} Deccan Herald| date = June 2013}}</ref> [[ಗುರುಕಿರಣ್]] ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಹಿರಿಯ ನಟ [[ರಾಜಕುಮಾರ್]] ಅವರೂ ಕೂಡ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.rediff.com/movies/2003/apr/25puneet.htm| title = Jains find Puneet Rajakumar's song offensive - Rediff.com}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿಮನ್ಯು ಎಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಯಾಣ್ ರಾಮ್ ಜೊತೆ ರಮ್ಯಾ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನೇ ಮರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://viggy.com/english/review_abhi.asp | title=Abhi film review - Puneet Rajkumar film }}</ref><ref>{{cite web |url=https://chitraloka.com/news/139-films-latest-news/2691-upendra-direction-movie.html |title=Abhi Movie Review |publisher=chitraloka.com |date=2003-04-26 |accessdate=2022-05-30 |archive-date=2023-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429210352/https://chitraloka.com/news/139-films-latest-news/2691-upendra-direction-movie.html |url-status=dead }}</ref> == ಕಥಾ ಸಾರಾಂಶ == ಅಭಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚುವಂಥಹ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಭಾನು ಕುಟುಂಬವು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಅಭಿಯ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾನು ಹಾಗೂ ಅಭಿ ನಡುವೆ ವೈಮನಸ್ಸು ಇದ್ದರೂ, ಕ್ರಮೇಣ ಒಬ್ಬರೊನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಅಭಿ ಹಿಂದೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭಾನುವಿನ ತಂದೆಗೆ ಈ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಭಿಯನ್ನು ಥಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಭಿ ಹಾಗೂ ಭಾನುವಿನ ತಂದೆಯ ಹೋಡೆದಾಟಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಾನು ಅಸನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಭಾನುವಿನ ತಂದೆ ಈ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ತೊರೆದು [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿ ಭಾನುವನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಭಾನು ಇರುವ ಊರನ್ನು ಸೇರುವ ಅಭಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾನುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಥಾ ಹಂದರವಾಗಿದೆ. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == {{Colbegin}} * ಅಭಿಷೇಕ್ "ಅಭಿ" ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] * ಭಾನು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ರಮ್ಯಾ]] * ಭಾನು ಅಜ್ಜಿಯಾಗಿ [[ಸಾಹುಕಾರ್ ಜಾನಕಿ]] * ಅಭಿಯ ತಾಯಿಯಾಗಿ [[ಸುಮಿತ್ರಾ]] * ಹಸೀನಾ ಬೇಗಂ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಉಮಾಶ್ರೀ]] * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಜಿತ್ * [[ಏಣಗಿ ನಟರಾಜ|ಏಣಗಿ ನಟರಾಜ್]] * [[ರಾಜು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಹೊನ್ನವಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] * [[ವೈಜನಾಥ್ ಬಿರಾದಾರ್|ವೈಜನಾಥ ಬಿರಾದಾರ್]] * ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫಾರ್ ಖಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಲಿವಾನ ಗಂಗಾಧರಯ್ಯ * ರಾಧಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಜಯಮ್ಮ|ಬಿ.ಜಯಾ]] * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಶೈಲಜಾ ಜೋಶಿ * ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ * ಜೋಸೆಫ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುನೀಲ್ ಪುರಾಣಿಕ್ * ರುಕ್ಸಾನಾ ಬಾನೋ ಆಗಿ ರೇಖಾ ವಿ.ಕುಮಾರ್ * ಗುಂಡೂರಾವ್ * ಶ್ರೀಧರ್ * ಸೈಫ್ ಅಲಿಯಾಗಿ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಭರತ್ ಭಾಗವತರ್ * ನಾಗರಾಜ್ * ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ * ಮಹೇಶ್ * ಸುಂದರೇಶ್ * ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ {{Colend}} == ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ == ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರು ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ "ಆಭಿ" ಚಿತ್ರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ೧೫೦ ದಿನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |date=2019-03-12 |title='Abhi' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/best-movies-of-puneeth-rajkumar/photostory/68373663.cms |access-date=2022-03-21 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ಹಾಡುಗಳು == "ಆಭಿ" ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಗುರುಕಿರಣ್|ಗುರುಕಿರಣ್‌]] ಹಿನ್ನಲೆ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಹಾಡಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಶ್ವಿನಿ ಆಡಿಯೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. {{Tracklist | extra_column = ಹಾಡಿದವರು | title1 =ಮಾ ಮಾ ಮಾ ಮಜಾ ಮಾಡು | extra1 = ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ | lyrics1 = [[ಹಂಸಲೇಖ]] | length1 = ೦೪:೧೨ | title2 = ಸುಮ್‌ ಸುಮ್ನೆ | extra2 = [[ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್|ಉದಿತ್‌ ನಾರಾಯಣ]], ಸೌಮ್ಯಾ ರಾವ್ | lyrics2 = ಭಂಗೀ ರಂಗ | length2 =೦೩:೫೩ | title3 = ಈ ನನ್ನ ಕಣ್ಣನೇ | extra3 = [[ಉದಿತ್ ನಾರಾಯಣ್]], ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಯ್ಯರ್ | lyrics3 = [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್|ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್]] | length3 = ‌೦೫:೦೭ | title4 = ವಿಧಿ ಬರಹ | extra4 = [[ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | lyrics4 = [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್|ಕೆ.ಕಲ್ಯಾಣ್]] | length4 = ‌೦೪:೩೦ | title5 = ಬಿಟ್ಹಾಕ್‌ ಗುರು | extra5 = [[ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್|ಶಂಕರ್‌ ಮಹಾದೇವನ್]], ಚೇತನ್‌ ಸೋಸ್ಕಾ | lyrics5 = [[ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] | length5 = ‌೦೪:೪೫ }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] rmpqnmv274ltrmkhe7p4n8cen1yqjxb 0 144266 1376346 1353021 2026-07-05T10:59:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376346 wikitext text/x-wiki '''ಪಲ್ಪು ಪುಷ್ಪಾಂಗದನ್''' ಅವರು(ಜನನ : ೨೩ ಜನವರಿ ೧೯೪೪) [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ಟಿ ಬಿ ಜಿ ಆರ್ ಐ) ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಅವರು [[ಲಕ್ನೋ|ಲಕ್ನೋದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ ಬಿ ಆರ್ ಐ) ಮತ್ತು [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂನ]] ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೦ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು <ref>{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=40|title=Padma Shri Awardees|publisher=[[Government of India]]|access-date=5 March 2010}}</ref> ಕೇರಳದ ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಕ್ಕುಳಂನಲ್ಲಿ ೨೩ ಜನವರಿ ೧೯೪೪ ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಪುಷ್ಪಾಂಗದನ್ ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸೈಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್, ಸಸ್ಯ ತಳಿ, ಬಯೋಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟಿಂಗ್, [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], [[ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]], ಎಥ್ನೋಬಯಾಲಜಿ, ಎಥ್ನೋಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾಗ್ನೋಸಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೧೭ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳು/ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ೧೫ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ/ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ]], ಸಸ್ಯ ತಳಿ, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಥ್ನೋಬಯಾಲಜಿ, ಎಥ್ನೋಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ ಮತ್ತು ಐಪಿಆರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ೪೧ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಗಳು/ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ೮೫ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ/ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ೧೫ ಪೇಟೆಂಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|http://drpalpupushpangadan.com/profile.php}} * [https://web.archive.org/web/20081120224007/http://www.nbri-lko.org/director%20data/index5.htm P. Pushpangadan Model of benefit sharing] * [http://www.goodnewsindia.com/index.php/Supplement/article/285/ A model to fight bio-piracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240623141213/http://www.goodnewsindia.com/index.php/Supplement/article/285/ |date=2024-06-23 }} * [http://infochangeindia.org/2002100354/Agriculture/Changemaker/Kani-tribals-reap-financial-benefits-from-wonderdrug-Jeevani.html Kani tribals reap financial benefits from wonderdrug Jeevani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091103105738/http://infochangeindia.org/2002100354/Agriculture/Changemaker/Kani-tribals-reap-financial-benefits-from-wonderdrug-Jeevani.html |date=2009-11-03 }} * [http://www.nbri-lko.org/director%20data/index5.htm P. Pushpangadan Model of benefit sharing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120224007/http://www.nbri-lko.org/director%20data/index5.htm |date=2008-11-20 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] 3w8gdsgaqbvfvy9gxewv39zhutezn86 0 145352 1376306 1371334 2026-07-04T15:23:49Z ~2026-36694-37 100187 ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ 1376306 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | image = Shanvi Srivastava.png | native_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|12|8}}<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms|access-date=2021-02-16|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Of stars, scents and fashion sense|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html|access-date=2021-02-16|website=The New Indian Express}}</ref> | birth_place = [[Varanasi]], [[Uttar Pradesh]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | occupation = Actress, model | relatives = [[Vidisha (actress) | Vidisha]](ಅಕ್ಕ) | website = | othername = | yearsactive = 2012–present }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ''' (ಜನನ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ, ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm|title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies|date=2014-03-10|publisher=Rediff.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref name="newindianexpress1">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|title=Shanvi beats long working hours with yoga|last=Ians - Chennai|date=2013-08-14|publisher=The New Indian Express|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407151109/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoo1">{{Cite web|url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India|date=2014-01-07|publisher=In.movies.yahoo.com|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html|title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..!– News18 Kannada|last=|first=|date=2020-12-08|website=News18 Kannada|language=kn|access-date=2021-02-16}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಜಂಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಠಾಕೂರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ಬಿ.ಕಾಂ]] ಪದವಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ <ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|archive-date=21 February 2014|access-date=2014-02-16}}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ, ನಟಿ ವಿದಿಶಾ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಇದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|title=Shanvi keen to play rural characters (With Image)|date=2013-04-11|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|archive-date=2014-04-22|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms|title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films}}https://www.filmibeat.com/kannada/movies/geetha.html#cast}} </ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಾ ಅವರ ''ಲವ್ಲಿಯಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಇನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx|title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews|date=2012-04-02|publisher=Raagalahari.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಬರೆದಿದೆ, "ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾನ್ವಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ". <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms|title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|language=de|access-date=2014-04-04}}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ವಿಷ್ಣು ಮಂಚು ಅವರ ತೆಲುಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ''ರೌಡಿಯಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಣಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi|date=2014-02-15|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best|title=Learning from the best|date=2014-02-25|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2014-04-04}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾರರ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms|title=Playing ghost spooked Shanvi - The Times of India|date=2014-03-04|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms|title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|title=Movie Review : Chandralekha|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|archive-date=2014-03-08|access-date=2014-04-04}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮಾಂಡವ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್|ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ (2015 ಚಲನಚಿತ್ರ)]] <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html|title=Masterpiece made Shanvi more lovlier}}</ref> ಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html|title=Shanvi's spectacular performance in Tarak}}</ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ[https://m.imdb.com/title/tt9478508/ 夜天子]( ''ಯೇ ಟಿಯಾನ್ ಝಿ'', ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್) ನಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.amp|title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-09-23}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗೀತಾ]]'' ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.{{Clarify|reason=Do we mean that her voice will be dubbed over by someone else, or that she is doing the dub voice for another actor? Or is she performing the role in one language and also dubbing her role in Kannada?|date=October 2019}} ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ವುಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಂ. 20 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" |</img> | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 2012 | ''ಲವ್ಲೀ'' | ಲಾವಣ್ಯ (ಲವ್ಲೀ) | rowspan="2" | [[ತೆಲುಗು]] | |- | 2013 | ''ಅಡ್ಡಾ'' | ಪ್ರಿಯಾ | |- | rowspan="3" | 2014 | ''[[ಚಂದ್ರಲೇಖ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಂದ್ರಲೇಖಾ]]'' | ಐಶು | [[ಕನ್ನಡ]] | |- | ''ರೌಡಿ'' | ಸಿರಿಶಾ | rowspan="2" | ತೆಲುಗು | |- | ''ಪ್ಯಾರ್ ಮೇ ಪಡಿಪೋಯನೆ'' | ಯುಕ್ತ | |- | 2015 | ''[[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್]]'' | ನಿಶಾ | rowspan="10" | ಕನ್ನಡ | |- | rowspan="2" | 2016 | ''[[ಭಲೇ ಜೋಡಿ]]'' | ನಿತ್ಯ | |- | ''ಸುಂದರಾಂಗ ಜಾಣ'' | ನಂದನ | |- | rowspan="3" | 2017 | ''[[ಸಾಹೇಬ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಾಹೇಬ]]'' | ನಂದಿನಿ | |- | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | ಮೀರಾ | |- | ''[[ಮಫ್ತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಫ್ತಿ]]'' | ರಕ್ಷಾ | |- | 2018 | ''[[ದಿ ವಿಲನ್ (೨೦೧೮ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಿ ವಿಲನ್]]'' | ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | "ಬೋಲೋ ಬೋಲೋ ರಾಮಪ್ಪ" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="2" | 2019 | ''[[ಗೀತಾ]]'' | ಆರತಿ/ ಪ್ರಿಯಾ | |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | ಲಕ್ಷ್ಮಿ | |- | rowspan="4" | 2022 | ''ಕಸ್ತೂರಿ ಮಹಲ್'' | ಕಸ್ತೂರಿ | <ref>{{Cite web|url=https://m.kannadaprabha.com/cinema/news/2020/sep/25/actress-shanvi-srivastava-replaces-rachita-ram-for-kasthuri-mahal-428944.amp|title=ರಚಿತಾ ರಾಮ್ ಔಟ್, 'ಕಸ್ತೂರಿ ಮಹಲ್'ಗೆ ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ್ ಪ್ರವೇಶ! {{!}} Kannadaprabha|website=m.kannadaprabha.com|access-date=2020-09-25|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927042911/https://m.kannadaprabha.com/cinema/news/2020/sep/25/actress-shanvi-srivastava-replaces-rachita-ram-for-kasthuri-mahal-428944.amp|url-status=dead}}</ref> |- | ''ಮಹಾ ವೀರ್ಯಾರ್'' | ದೇವಯಾನಿ | [[ಮಲಯಾಳಂ]] | <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/feb/11/abrid-shines-mahaveeryar-with-nivin-pauly-and-asif-ali-gets-first-look-poster-29691.html|title=Abrid Shine's Mahaveeryar, with Nivin Pauly and Asif Ali, gets first look poster|website=The New Indian Express|language=en|access-date=2022-02-16}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ತ್ರಿಶೂಲಂ''</img>|{{TBA}} | rowspan="2" | ಕನ್ನಡ | ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/upendra-ravichandran-starrer-new-movie-title-changed-to-trishulam/articleshow/78165362.cms|title=Upendra: ರವಿಚಂದ್ರನ್-ಉಪೇಂದ್ರ ಕಾಂಬಿನೇಷನ್‌ನ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಚೇಂಜ್!|website=Vijaya Karnataka|language=kn|access-date=2020-09-18}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ಬ್ಯಾಂಗ್''</img>|{{TBA}} | ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/exclusive-shanvi-srivastava-to-play-a-gangster/articleshow/80434513.cms|title=Exclusive: Shanvi Srivastava to play a gangster - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-01-25}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! Ref. |- | rowspan="2" | ''[[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್]]'' | 5 ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಕನ್ನಡ|{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2016/winners.html|title=5th SIIMA WINNERS LIST|access-date=24 June 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714054004/http://siima.in/2016/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | 63ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/concerts/britannia-filmfare-awards/|title=63nd Britannia Filmfare Awards South 2016|date=7 June 2015|website=Book My Show}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | 7ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|publisher=Sify.com|access-date=2022-09-23|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|url-status=dead}}</ref> |- | 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887-2.html|title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|date=16 June 2018|website=Filmfare|access-date=9 December 2018}}</ref> |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | 9ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ|{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://siima.in/2019-nominations.php|title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations for 2019|website=[[South Indian International Movie Awards]]|access-date=24 August 2021|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223640/https://siima.in/2019-nominations.php|url-status=dead}}</ref> |} {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC__ __NOEDITSECTION__ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ onryx4ozc7swauz25vsub55v65q4mbu 1376309 1376306 2026-07-04T15:29:59Z ~2026-36694-37 100187 ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ 1376309 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | image = Shanvi Srivastava.png | native_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|12|8}}<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms|access-date=2021-02-16|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Of stars, scents and fashion sense|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html|access-date=2021-02-16|website=The New Indian Express}}</ref> | birth_place = [[Varanasi]], [[Uttar Pradesh]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | occupation = Actress, model | mother = Meena Srivatsa | relatives = [[Vidisha (actress) | Vidisha Srivatasa]](ಅಕ್ಕ) | website = | othername = ಬೇಬಿ ಶ್ರೀವತಾಸ, ಶ್ರೀವತಾಸ | yearsactive = 1995–present }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ''' (ಜನನ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ, ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm|title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies|date=2014-03-10|publisher=Rediff.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref name="newindianexpress1">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|title=Shanvi beats long working hours with yoga|last=Ians - Chennai|date=2013-08-14|publisher=The New Indian Express|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407151109/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoo1">{{Cite web|url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India|date=2014-01-07|publisher=In.movies.yahoo.com|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html|title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..!– News18 Kannada|last=|first=|date=2020-12-08|website=News18 Kannada|language=kn|access-date=2021-02-16}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಜಂಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಠಾಕೂರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ಬಿ.ಕಾಂ]] ಪದವಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ <ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|archive-date=21 February 2014|access-date=2014-02-16}}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ, ನಟಿ ವಿದಿಶಾ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಇದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|title=Shanvi keen to play rural characters (With Image)|date=2013-04-11|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|archive-date=2014-04-22|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms|title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films}}https://www.filmibeat.com/kannada/movies/geetha.html#cast}} </ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಾ ಅವರ ''ಲವ್ಲಿಯಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಇನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx|title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews|date=2012-04-02|publisher=Raagalahari.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಬರೆದಿದೆ, "ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾನ್ವಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ". <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms|title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|language=de|access-date=2014-04-04}}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ವಿಷ್ಣು ಮಂಚು ಅವರ ತೆಲುಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ''ರೌಡಿಯಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಣಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi|date=2014-02-15|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best|title=Learning from the best|date=2014-02-25|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2014-04-04}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾರರ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms|title=Playing ghost spooked Shanvi - The Times of India|date=2014-03-04|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms|title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|title=Movie Review : Chandralekha|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|archive-date=2014-03-08|access-date=2014-04-04}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮಾಂಡವ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್|ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ (2015 ಚಲನಚಿತ್ರ)]] <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html|title=Masterpiece made Shanvi more lovlier}}</ref> ಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html|title=Shanvi's spectacular performance in Tarak}}</ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ[https://m.imdb.com/title/tt9478508/ 夜天子]( ''ಯೇ ಟಿಯಾನ್ ಝಿ'', ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್) ನಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.amp|title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-09-23}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗೀತಾ]]'' ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.{{Clarify|reason=Do we mean that her voice will be dubbed over by someone else, or that she is doing the dub voice for another actor? Or is she performing the role in one language and also dubbing her role in Kannada?|date=October 2019}} ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ವುಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಂ. 20 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" |</img> | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! Ref. |- | rowspan="2" | 2003-2005 | [[ಅಭಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಕನ್ನಡ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2016/winners.html|title=5th SIIMA WINNERS LIST|access-date=24 June 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714054004/http://siima.in/2016/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[ಆಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/concerts/britannia-filmfare-awards/|title=63nd Britannia Filmfare Awards South 2016|date=7 June 2015|website=Book My Show}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | 7ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|publisher=Sify.com|access-date=2022-09-23|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|url-status=dead}}</ref> |- | 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887-2.html|title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|date=16 June 2018|website=Filmfare|access-date=9 December 2018}}</ref> |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | 9ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://siima.in/2019-nominations.php|title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations for 2019|website=[[South Indian International Movie Awards]]|access-date=24 August 2021|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223640/https://siima.in/2019-nominations.php|url-status=dead}}</ref> |} {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC____NOEDITSECTION__ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ jvsq19bb2iwkq7sbto1s2nkaerb5e0i 1376313 1376309 2026-07-04T15:35:39Z ~2026-36694-37 100187 ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವತಾಸ 1376313 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ | image = Shanvi Srivastava.png | native_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|12|8}}<ref>{{Cite web|date=2020-12-08|title=Shanvi Srivastava Birthday Special: Five photos that highlight all her different shades|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shanvi-srivastava-birthday-special-five-photos-that-highlight-all-her-different-shades/photostory/79625569.cms|access-date=2021-02-16|website=The Times of India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Of stars, scents and fashion sense|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2020/jan/18/of-stars-scents-and-fashion-sense-2090947.html|access-date=2021-02-16|website=The New Indian Express}}</ref> | birth_place = [[Varanasi]], [[Uttar Pradesh]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | occupation = Actress, model | mother = ಮೀನ ಶ್ರೀವತಾಸ | father = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] | relatives = [[Vidisha (actress) | Vidisha Srivatasa]](ಅಕ್ಕ) | website = | othername = ಬೇಬಿ ಶ್ರೀವತಾಸ, ಶ್ರೀವತಾಸ | yearsactive = 2003–present }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] '''ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ''' (ಜನನ 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ರೂಪದರ್ಶಿ, ಇವರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-shanvi-rgv-told-me-not-to-smile-in-rowdy-south/20140310.htm|title=Shanvi: RGV told me not to smile in Rowdy - Rediff.com Movies|date=2014-03-10|publisher=Rediff.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref name="newindianexpress1">{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|title=Shanvi beats long working hours with yoga|last=Ians - Chennai|date=2013-08-14|publisher=The New Indian Express|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407151109/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Shanvi-beats-long-working-hours-with-yoga/2013/08/14/article1734235.ece#.Uz6I2Pl_v_E|url-status=dead}}</ref> <ref name="yahoo1">{{Cite web|url=https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|title=Aadi and I have matured as actors since 'Lovely': Shanvi - Yahoo Movies India|date=2014-01-07|publisher=In.movies.yahoo.com|access-date=2014-04-04|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407105311/https://in.movies.yahoo.com/news/aadi-matured-actors-since-39-lovely-39-shanvi-145403297.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1992 ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://kannada.news18.com/photogallery/entertainment/happy-birthday-shanvi-srivastava-rakshit-shetty-wished-on-her-birthday-ae-499851.html|title=HBD Shanvi Srivastava: ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ವಿಶ್ ಮಾಡಿದ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ: ಮುದ್ದಾಗಿದೆ ಜೋಡಿ ಎಂದ ನೆಟ್ಟಿಗರು..!– News18 Kannada|last=|first=|date=2020-12-08|website=News18 Kannada|language=kn|access-date=2021-02-16}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ವಾರಾಣಸಿ|ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಜಂಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನ]] ಠಾಕೂರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಕಾಮ್|ಬಿ.ಕಾಂ]] ಪದವಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ <ref name="deccanchronicle">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|archive-date=21 February 2014|access-date=2014-02-16}}</ref> ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ, ನಟಿ ವಿದಿಶಾ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಇದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|title=Shanvi keen to play rural characters (With Image)|date=2013-04-11|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140422174857/http://www.sify.com/movies/shanvi-keen-to-play-rural-characters-with-image-news-national-nelmuhhgjai.html|archive-date=2014-04-22|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Shanvi-Srivastav-is-juggling-studies-and-films/articleshow/47242925.cms|title=Shanvi Srivastav is juggling studies, films}}https://www.filmibeat.com/kannada/movies/geetha.html#cast}} </ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2012 ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಜಯಾ ಅವರ ''ಲವ್ಲಿಯಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಇನ್ನೂ ಓದುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.raagalahari.com/stars/interviews/1098/shanvis-interview-about-her-debut-film-lovely.aspx|title=Lovely heroine Shanvi about her debut film Lovely >> Tollywood Star Interviews|date=2012-04-02|publisher=Raagalahari.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ಅವರ ಎರಡನೇ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ಅಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಫ್ಯಾಷನ್ ಡಿಸೈನಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಬರೆದಿದೆ, "ಅವಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಾನ್ವಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ". <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Adda/movie-review/21860770.cms|title=Adda movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|language=de|access-date=2014-04-04}}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು ವಿಷ್ಣು ಮಂಚು ಅವರ ತೆಲುಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕ ''ರೌಡಿಯಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಣಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|title=Working with Ram Gopal Varma a dream come true for Shanvi|date=2014-02-15|publisher=Ibnlive.in.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407113125/http://ibnlive.in.com/news/working-with-ram-gopal-varma-a-dream-come-true-for-shanvi/452220-71.html|archive-date=2014-04-07|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140224/entertainment-tollywood/article/learning-best|title=Learning from the best|date=2014-02-25|publisher=Deccan Chronicle|access-date=2014-04-04}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾರರ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚಂದ್ರಲೇಖಾ'' <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Playing-ghost-spooked-Shanvi/articleshow/31339287.cms|title=Playing ghost spooked Shanvi - The Times of India|date=2014-03-04|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Chandralekha/movie-review/31684650.cms|title=Chandalekha movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-04-04}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|title=Movie Review : Chandralekha|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308163817/http://www.sify.com/movies/chandralekha-review-kannada-15050758.html|archive-date=2014-03-08|access-date=2014-04-04}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಂಜು ಮಾಂಡವ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್|ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್ (2015 ಚಲನಚಿತ್ರ)]] <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/060716/such-a-lovely-masterpiece-shanvi-srivastava.html|title=Masterpiece made Shanvi more lovlier}}</ref> ಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಮಹಿಳೆ) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/190918/a-spectacular-performance.html|title=Shanvi's spectacular performance in Tarak}}</ref> ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ[https://m.imdb.com/title/tt9478508/ 夜天子]( ''ಯೇ ಟಿಯಾನ್ ಝಿ'', ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಲಾರ್ಡ್) ನಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿ ಲಿಯೋನ್ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/oct/04/shanvi-srivastava-beats-sunny-leone-to-be-indian-princess-1666323.amp|title=Shanvi Srivastava beats sunny leone to be Indian princess - The New Indian Express|website=www.newindianexpress.com|access-date=2022-09-23}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗೀತಾ]]'' ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಧ್ವನಿ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.{{Clarify|reason=Do we mean that her voice will be dubbed over by someone else, or that she is doing the dub voice for another actor? Or is she performing the role in one language and also dubbing her role in Kannada?|date=October 2019}} ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರು [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ವುಮೆನ್]] ನಲ್ಲಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ನಂ. 20 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> == ಚಿತ್ರಕಥೆ == {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;" |</img> | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable" !ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗ ! ಫಲಿತಾಂಶ ! Ref. |- | rowspan="2" | 2003-2005 | [[ಅಭಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ- ಕನ್ನಡ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://siima.in/2016/winners.html|title=5th SIIMA WINNERS LIST|access-date=24 June 2020|archive-date=14 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714054004/http://siima.in/2016/winners.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[ಆಕಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/concerts/britannia-filmfare-awards/|title=63nd Britannia Filmfare Awards South 2016|date=7 June 2015|website=Book My Show}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="2" | ''[[ತಾರಕ್(ಚಿತ್ರ)|ತಾರಕ್]]'' | 7ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{won}} | <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|title=SIIMA awards 2017 nominations announced|publisher=Sify.com|access-date=2022-09-23|archive-date=2017-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703235835/http://www.sify.com/movies/siima-awards-2017-nominations-announced-news-malayalam-rgbjE9ecgbbif.html|url-status=dead}}</ref> |- | 65 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/features/winners-of-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28887-2.html|title=Winners of the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|date=16 June 2018|website=Filmfare|access-date=9 December 2018}}</ref> |- | ''[[ಅವನೇ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣ]]'' | 9ನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} | <ref>{{Cite web|url=https://siima.in/2019-nominations.php|title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations for 2019|website=[[South Indian International Movie Awards]]|access-date=24 August 2021|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828223640/https://siima.in/2019-nominations.php|url-status=dead}}</ref> |} {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC____NOEDITSECTION____INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ g8etvf1pcgbh9i2wbq82a9omlf4fmay 0 146789 1376327 1347851 2026-07-04T16:57:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376327 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name= ರಾಜಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯಿ |image=Shivaji jijamata.JPG|image_size=250px|caption= ಶಿವನೇರಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಯುವ ಶಿವಾಜಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ.|succession1= ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಮಾತೆ|reign1= ೧೬೪೫-೧೬೭೪|birth_name= ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಜಾಧವ್|birth_date={{Birth date|೧೫೯೮|೦೧|೧೨|df=yes}}|birth_place= ಜಿಜೌ ಮಹಲ್, ಸಿಂಧಖೇಡ್ ರಾಜಾ, ಅಹ್ಮದ್‌ನಗರ ಸುಲ್ತಾನರು<br/>(ಇಂದಿನ ಬುಲ್ಧಾನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ)|death_date={{death date|1674|06|12|df=yes}}| (ವಯಸ್ಸು ೭೬)|death_place=ಪಚಾಡ್, ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ<br/>(ಇಂದಿನ ರಾಯಗಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತ)|occupation=|predecessor=|successor=|house=ಜಾಧವ್ ''(ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ)''<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=yWfeU9eQd5YC&q=Lakhuji+jadhav&pg=PT252 | title=General Studies History 4 Upsc | page=B.50| isbn=9780070604476 | author1=Reddy | date=November 2005 }}</ref> <br> ಭೋಂಸ್ಲೆ ''(ಮದುವೆಯಿಂದ)''|spouse= ಶಹಾಜಿ |issue={{ubl |ಸಂಭಾಜಿ ಶಹಾಜಿ ಭೋಸಲೆ |ಶಿವಾಜಿ| ಶಿವಾಜಿ ಭೋಸಲೆ }}|father=ಲಖುಜಿ ಜಾಧವ್|mother= ಮಹಾಲಾಸಬಾಯಿ ಜಾಧವ|religion= ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ}} '''ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಭೋಂಸ್ಲೆ''' (ಅಥವಾ ಭೋನ್ಸಾಲೆ, ಭೋಸ್ಲೆ, ಭೋಂಸ್ಲೆ) ಅಥವಾ '''ಜಾಧವ್''' (೧೨ ಜನವರಿ ೧೫೯೮ - ೧೭ ಜೂನ್ ೧೬೭೪ <ref name=":0">{{Cite book|title=IMPORTANCE OF MANAGEMENT TECHNIQUES OF CHHATRAPATI SHIVAJI ON THE BATTLE GROUND A STUDY|last=GHUGARE|first=GANESH JANARDAN|publisher=Shri Jagdishprasad Jhabarmal Tibarewala University|others=Chapter 3|year=2017|pages=47|hdl=10603/193985}}</ref> ), ರಾಜಮಾತಾ, ರಾಷ್ಟ್ರಮಾತಾ, ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಜಿಜೌ ಎಂದು ಇವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಸ್ಥಾಪಕ [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿಯ]] ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧಖೇಡ್ ರಾಜಾ ಲಖುಜಿರಾವ್ ಜಾಧವ್ ಅವರ ಮಗಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lsHLDAAAQBAJ&q=She+was+a+daughter+of+Lakhujirao+Jadhav+of+Sindkhed+Raja.&pg=PT550|title=50 Great Military Leaders of All Time|last=Tibbetts|first=Jann|date=2016-07-30|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|isbn=978-93-85505-66-9|language=en}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಜೀಜಾಬಾಯಿ ೧೫೯೮ ರ ಜನವರಿ ೧೨ ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಇಂದಿನ ಬುಲ್ಧಾನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಂಧಖೇಡ್ ಬಳಿಯ ದೇಲ್ಗಾಂವ್‌ನ ಮಹಾಲಾಸಬಾಯಿ ಜಾಧವ್ ಮತ್ತು ಲಖುಜಿ ಜಾಧವ್‌ಗೆ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಲಖೋಜಿರಾಜೆ ಜಾಧವ್ ಒಬ್ಬ ಮರಾಠ ಕುಲೀನ. ಜೀಜಾಬಾಯಿ ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಿಜಾಮ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ವೆರುಲ್ ಗ್ರಾಮದ ಮಾಲೋಜಿ ಭೋಸ್ಲೆಯವರ ಮಗ ಶಾಹಾಜಿ ಭೋಸ್ಲೆ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಶಿವಾಜಿಗೆ [[ಸ್ವರಾಜ್ಯ|ಸ್ವರಾಜ್ಯದ]] ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸಿದಳು ಹಾಗೆಯೇ ಅವನನ್ನು ಯೋಧನನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Shivaji_the_Great_Maratha/0QjwENC2V_IC?hl=en&gbpv=1&dq=jijabai+shivaji&pg=PA79&printsec=frontcover|title=Shivaji, the Great Maratha Volume 1|last=Sardesai|first=Mr.|publisher=Cosmo Publications|year=2002|isbn=9788177552850|pages=80}}</ref> ಕೊನೆಗೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ೧೭ ಜೂನ್ ೧೬೭೪ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.in/-/hi/00111/dp/B08WL6DYH9|title=Swastik Handicrafts Rajmata Jijabai, Resin, Balck 3.5 Inch: Amazon.in: होम और किचन|website=www.amazon.in|access-date=2021-05-17}}</ref> ಜೀಜಾಬಾಯಿ (ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶಿವಾಜಿಯ ತಾಯಿ) ಸಿಂಧಖೇಡ್ ರಾಜನ ಜಾಧವರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಅವರು ಯಾದವರ ಮೂಲದವರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.harekrsna.com/sun/features/09-15/features3510.htm|title=The Sampradaya Sun - Independent Vaisnava News - Feature Stories - September 2015|website=www.harekrsna.com|access-date=2021-05-17|archive-date=2021-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124507/https://www.harekrsna.com/sun/features/09-15/features3510.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SQIzAAAAIAAJ&q=ahirs+yadavs+jadhavs|title=Population Geography: A Journal of the Association of Population Geographers of India|date=1988|publisher=The Association|language=en}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Jijabai_1999_stamp_of_India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Jijabai_1999_stamp_of_India.jpg/220px-Jijabai_1999_stamp_of_India.jpg|thumb| ೧೯೯೯ ರ ಭಾರತದ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ.]] == ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ == [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿಗೆ]] ೧೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ, ಶಹಾಜಿ ರಾಜೆ ಅವರಿಗೆ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯ]] [[ಜಹಗೀರು|ಜಾಗೀರ್]] ಅನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಜಾಗೀರ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಶಿವಾಜಿ ನುರಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಗೆ]] ಬಂದರು. ನಿಜಾಮಶಾ, [[ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ವಂಶ|ಆದಿಲ್‌ಶಾ]] ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲರ]] ನಿರಂತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಪುಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪುಣೆ ನಗರವನ್ನು ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದರು. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನದ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದಳು. ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡಿದಳು. ರಾಜರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವಳು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಶಿವಾಜಿಗೆ [[ರಾಮಾಯಣ]], [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು, ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರಾವಣನನ್ನು ಕೊಂದ ರಾಮ ಎಷ್ಟು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಬಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಭೀಮ ಎಷ್ಟು ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಮಗನನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಜೀಜಾಬಾಯಿ ನೀಡಿದ ಈ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಶಿವಾಜಿ ರಾಜೇ ಸಂಭವಿಸಿದರು. ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಕಥೆ ಹೇಳುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕುರ್ಚಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂತು ರಾಜಕೀಯದ ಮೊದಲ ಪಾಠವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://zeemarathijagruti.com/stories-from-past/rajmata-jijau-information-in-marathi|title=Rajmata Jijau|date=2017-01-11|work=Zee Marathi Jagruti|access-date=2019-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219081221/http://zeemarathijagruti.com/stories-from-past/rajmata-jijau-information-in-marathi|archive-date=19 February 2020|language=en-US}}</ref> ಅವಳು ನುರಿತ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಹಳ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಳು. [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಗಂಡನ [[ಜಹಗೀರು|ಜಾಗೀರ್]] ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಕಸ್ಬಾ ಗಣಪತಿ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು. ಅವರು ಕೇವರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತಂಬಾಡಿ ಜೋಗೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದರು.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/india/jijabai-shahaji-bhosale-birth-anniversary-interesting-facts-about-chhatrapati-shivaji-maharajs-mother-3274880.html|title=Jijabai Shahaji Bhosale Birth Anniversary: Interesting Facts about Chhatrapati Shivaji's Mother|date=2021-01-12|website=News18|language=en|access-date=2022-03-01}}</ref> == ಸಾವು == ಅವಳು ೧೬೭೪ ರ ಜೂನ್ ೧೭ ರಂದು ರಾಯಗಡ ಕೋಟೆಯ ಬಳಿಯ ಪಚಾಡ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಗ [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿಯ]] ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವಾಗಿ ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":1"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == * ಲೆಜೆಂಡರಿ ನಟಿ, ಸುಲೋಚನಾ ಲಾಟ್ಕರ್ ಮರಾಠಿ ಚಿತ್ರ ಮರಾಠಾ ಟಿಟುಕಾ ಮೆಲ್ವವಾದಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ೧೯೭೪ ರ ರಾಜ ಶಿವ ಛತ್ರಪತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮತಿ ಗುಪ್ತೆ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. * ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಟಿವಿ ಸರಣಿ ''ರಾಜಾ ಶಿವಛತ್ರಪತಿಯಲ್ಲಿ'' ಮೃಣಾಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿಯವರು ಜೀಜಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಮೃಣಾಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಭಾರತೀಯ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಫರ್ಜಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. * ಮೃಣಾಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ೨೦೧೯ ರ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಫತ್ತೇಶಿಕಾಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. * ಶಿಲ್ಪಾ ತುಲಾಸ್ಕರ್ ಅವರು ೨೦೧೧ ರ ವೀರ ಶಿವಾಜಿ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ * ಮದನ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ '''ಜೀಜಾಸಾಹೇಬ್''' ಆಧಾರಿತ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ೨೦೧೧ ರ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ರಾಜಮಾತಾ ಜಿಜೌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತಾ ದೇಶಮುಖ್ ಅವರು ಜೀಜಾಬಾಯಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಸಂಭಾಜಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಾಟಕವಾದ ಸ್ವರಾಜ್ಯರಕ್ಷಕ ಸಂಭಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕ್ಷಾ ಲೋಂಕರ್ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. * ಪದ್ಮಾವತಿ ರಾವ್ ೨೦೨೦ ರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯ ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ [[ತಾನ್ಹಾಜಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ತನ್ಹಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ]]. * ನಿಷ್ಠಾ ವೈದ್ಯ, ಅಮೃತಾ ಪವಾರ್, ಭಾರ್ಗವಿ ಚಿರ್ಮುಲೆ, ನೀನಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರು ರಾಜಮಾತಾ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಜನನಿ ಜೀಜಾಮಾತಾದಲ್ಲಿ ಜೀಜಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಅವರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Fact|date=July 2020}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2020)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> * ೨೦೧೧ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರಾಜಮಾತಾ ಜಿಜಾವು ಜೀಜಾಬಾಯಿ'' ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. * ಸಿ.ವಿ.ವೈದ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಭಾರತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಯಾದವರು "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಶುದ್ಧ ಮರಾಠ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.... [ ಜೀಜಾಬಾಯಿ (ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶಿವಾಜಿಯ ತಾಯಿ) ಸಿಂಧಖೇಡ್ ರಾಜನ ಜಾಧವರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವಳು, ಅವರು ಯಾದವರ ಮೂಲದವರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಮರಾಠ ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮರಾಠ ವಂಶದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಭೋಸಲೆ * ಮರಾಠ ಕ್ರಾಂತಿ ಮೋರ್ಚಾ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <div class="reflist"> * <span class="reference-text"><span class="ve-ce-branchNode ve-ce-internalItemNode"><span class="ve-ce-branchNode-slug ve-ce-branchNode-inlineSlug"></span></span></span> </div> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮರಾಠಿ ಸಿನೆಮಾ]] ehlx43at4rtd8g2nud1mnbnlihtifbe 0 155652 1376295 1346889 2026-07-04T13:47:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376295 wikitext text/x-wiki '''ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢವು''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂಬತ್ತನೇ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ] ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹದಿನೇಳನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Chhattisgarh Population 2020/2021|url=https://www.populationu.com/in/chhattisgarh-population|access-date=22 August 2021|website=www.populationu.com|archive-date=11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230411061048/https://www.populationu.com/in/chhattisgarh-population|url-status=dead}}</ref>ರಾಜ್ಯವು ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ==ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು== *1.ಡೊಮ್ಕಾಚ್ *2.ಜುಮೈರ್/ಜುಮೈರ್ *3.ಪೈಕಿ ನೃತ್ಯ *4. ರೌತ್ ನಾಚಾ ==ಡೊಮ್ಕಾಚ್== '''ಡೊಮ್ಕಾಚ್''' ಅಥವಾ '''ದಮ್ಕಾಚ್''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ]] [[ಬಿಹಾರ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ಮತ್ತು ಮಾಧೇಶ್ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ]], ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ|ಭೋಜ್‌ಪುರಿ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|title=Domkach|website=Folklibrary.com|access-date=18 December 2018|archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221224111/http://folklibrary.com/index.php/folkform/?catid=210&child=Domkach&color=&id=211-domkach&parent=|url-status=dead}}</ref>[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಹಬ್ಬ.<ref name="KumarPrakash2018">{{cite book|author1=Rajesh Kumar|author2=Om Prakash|title=Language, Identity and Contemporary Society|url=https://books.google.com/books?id=Ddl9DwAAQBAJ&pg=PA97|access-date=18 December 2018|date=30 November 2018|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-5275-2267-1|page=97}}</ref>ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ನಾಗಪುರಿ ಜನರ ಜಾನಪದ [[ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು|ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ]].<ref>{{Cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=democratic world.in}}</ref>ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಧು ಮತ್ತು ವರನ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸೊಂಟವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅರ್ಧವೃತ್ತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ನಾಗ್ಪುರಿ ಡೊಮ್ಕಾಚ್ ಅನ್ನು ಎಖಾರಿಯಾ ಡೊಮ್ಕಾಚ್, ದೋಹ್ರಿ ಡೊಮ್ಕಾಚ್ ಮತ್ತು ಜುಮ್ಟಾ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ezccindia.org/jharkhand.html|title=Easrern Zonal Cultural Centre|website=Ezccindia.org|access-date=18 December 2018|archive-date=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180405094015/http://www.ezccindia.org/jharkhand.html|url-status=dead}}</ref>ಈ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಡಂಬೃ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್) ದೇವತಾನದ ನಂತರ ಮದುವೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭವಾದ ಆಷಾಢ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್-ಜುಲೈ) ರಥಯಾತ್ರೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA4-PA9|title=Jharkhand General Knowledge 2022|publisher=Prabhat Prakashan|author=Manish Ranjan|page=4.9|year=2022|isbn=978-9354883002}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wdFHDwAAQBAJ&pg=PT55|title=JHARKHAND KE PARVA-TYOHAR, MELE AUR PARYATAN STHAL|publisher=Prabhat Prakashan|author=Sanjay Krishna|page=55|year=2013|isbn=978-9350485286}}</ref> ==ಜುಮರ್ ನೃತ್ಯ== [[Image:Tea Tribe Dance of Assam.jpg|thumb|right|200px|ಜುಮರ್ ನೃತ್ಯ]] ಜುಮೈರ್ ಅಥವಾ ಜುಮಾರ್ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |title=Jhumar of the West Bengal highlands |url=http://www.indianculture.gov.in/jhumar-west-bengal-highlands |access-date=2022-03-25 |website=INDIAN CULTURE |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jhumur Song: a Geo – Environmental Analysis - Ignited Minds Journals |url=http://ignited.in/a/57671 |access-date=2022-03-25 |website=ignited.in |language=en-us |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007055802/http://ignited.in/a/57671 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Jhumur and Nachni in the Folk Songs of Purulia |hdl=10603/300904 |url=http://hdl.handle.net/10603/300904 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Sinha |first=Manik Lal |url=http://archive.org/details/dli.ministry.15085 |title=Jhumar of the West Bengal highlands |date=1974 |publisher=Sangeet Natak Akademi, New Delhi}}</ref>ಇದು ಮೂಲತಃ ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ (ಸದನ್) ಜನರ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. <ref name="democratic world">{{Cite web|url=http://democraticworld.in/component/k2/item/603-out-of-the-dark|title=Out of the Dark|website=democratic world}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|title=talk on nagpuri folk music at ignca|website=daily Pioneer|access-date=2024-03-01|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328042823/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/talk-on-nagpuri-folk-music-at-ignca.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Prabhat Prakashan 2022">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA2-PA1|title=JHARKHAND GENERAL KNOWLEDGE 2021|author= Manish Ranjan|publisher=Prabhat Prakashan|date=2022|isbn=9789354883002}}</ref> ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/gumla/happy-holi-2021-fag-and-jhumar-dance-are-no-longer-visible-they-are-losing-their-momentum-smj|title=अब नहीं दिखती फाग और झूमर नृत्य, खो रही है अपनी धाक|website=prabhatkhabar|date=29 March 2021|access-date=6 April 2022}}</ref>ಮದಲ್ (ಮಂದಾರ) ಧೋಲ್, ನಾಗರ ಡ್ರಮ್ (ನಾಗರಾ), ಬಾನ್ಸುರಿ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="democratic world"/>ಈ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಯು ಸಾಧಕರು ಸಾಲಾಗಿ ಕೈ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ದ್ವಿಪದಿಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು, ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ತೂಗಾಡುವುದು, ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಜಿಗಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. చేతులు చప్పట్లు కొట్టడం మరియు అప్పుడప్పుడు కుప్పిచ్చి గెంతడంలాంటివి వంటివి ఉంటాయి.<ref>{{Cite book |last=Gupta |first=Shobhna |url=https://books.google.com/books?id=7KeAES9dsUcC |title=Dances of India |date=2002 |publisher=Har-Anand Publications |isbn=978-81-241-0866-6 |language=en}}</ref> ಈ ಜುಮೈರಿ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೃತ್ಯ ಶೈಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite book |last=Gupta |first=Shobhna |url=https://books.google.com/books?id=7KeAES9dsUcC |title=Dances of India |date=2002 |publisher=Har-Anand Publications |isbn=978-81-241-0866-6 |language=en}}</ref> ===ಛೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜುಮಾರ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ=== *ಖೋರ್ತಾ ಜುಮರ್<ref>{{cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/bokaro/karma-puja-2021-mla-lambodar-mahto-said-in-karam-festival-language-and-culture-is-the-basic-identity-of-jharkhand-grj|title= करम महोत्सव में बोले विधायक लंबोदर महतो, भाषा व संस्कृति है झारखंड की मूल पहचान|website=prabhatkhabar|date=17 September 2021|access-date=6 April 2022}}</ref> *ಕುರ್ಮಾಲಿ ಜುಮಾರ್<ref>{{cite news|url=https://lagatar.in/jhummar-sandhya-held-at-devgaon-on-mansa-puja-santosh-and-urmila-tie-the-knot-jhumme-audience/|title=मनसा पूजा पर देवगांव में झूमर संध्या का आयोजन, संतोष व उर्मिला ने समां बांधा, झूमे दर्शक|website=lagatar|date=20 September 2021|access-date=6 April 2022|archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007062819/https://lagatar.in/jhummar-sandhya-held-at-devgaon-on-mansa-puja-santosh-and-urmila-tie-the-knot-jhumme-audience/|url-status=dead}}</ref> *ಪಾಂಚ್ ಪರ್ಗರ್ನಿಯಾ ಜುಮಾರ್ *ನಾಗಪುರಿ ಜುಮರ್ *ಜನನಿ ಜುಮಾರ್ *ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್ ==ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್== ಮರ್ದಾನಿ ಜುಮರ್ ( 'ಮರ್ದನಾ ಜುಮರ್ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ನಾಗಪುರಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9S1pEAAAQBAJ&pg=SA4-PA10|title=Jharkhand General Knowledge 2022|publisher=Prabhat Prakashan|author=Manish Ranjan|page=4.10|year=2022|isbn=978-9354883002}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indiantribalheritage.org/?p=3935|title=Nagpuri harvest songs and instrumental music – Maharashtra|date=10 September 2022|access-date=24 September 2022|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924083403/https://indiantribalheritage.org/?p=3935|url-status=dead}}</ref> ಪುರುಷರು ಗೊಂಗ್ರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ ಹಿಡಿದು ಪರಸ್ಪರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಮದಲ್, ನಖರೆ (ನಗರ), ಢಕ್ (ವಾದ್ಯ) ಮತ್ತು ಶೆಹನಾಯಿ ಅಥವಾ ಬಾನ್ಸುರಿ (ಬನ್ಸಿ). ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಯು ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{cite web|url=https://www.india9.com/i9show/Mardana-Jhumar-Dance-57694.htm|title=Mardana Jhumar Dance in India|website=india9.com|accessdate=20 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520021020/http://www.india9.com/i9show/Mardana-Jhumar-Dance-57694.htm|archive-date=2012-05-20|url-status=live}}</ref>ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಕ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ತ್ರೀ ನರ್ತಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ====ಈ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ==== *ಗೋವಿಂದ್ ಸರನ್ ಲೋಹ್ರಾ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದ *ಮುಕುಂದ್ ನಾಯ್ಕ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದ ==ಪೈಕಾ/ಪೈಕಿ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ== ಪೈಕಾ ( ಪೈಂಕಿ ಮತ್ತು ಪೈಕಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ನಾಗಪುರಿಯ ನಾಗಪುರಿ (ಸದನಿ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಮರ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="bhaskar">{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/jharkhand/gumla/news/go-on-the-trail-as-told-by-saqar-mundal-singh-062023-4307550.html|title=बख्तर साय मुंडल सिंह के बताए राह पर चलें|website=bhaskar|access-date=30 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lP1ZEAAAQBAJ&pg=PA184|title=Jharkhand Digdarshan|author=Vinay Sinha|publisher=Arihant Publications India limited|isbn=978-9352032211|access-date=3 November 2022}}</ref>ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಜನರು ನವಿಲು ಗರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಧೋತಿ ಮತ್ತು ಪೇಟವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಗುರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಖರೆ (ನಗರ), ಢಕ್ (ವಾದ್ಯ), ಶೆಹನಾಯಿ ಮತ್ತು ನಖರೆ (ನಗರ) ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="academia.edu"/>ಇದು ಪುರುಷರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="caleidoscope">{{Cite web|url=https://www.caleidoscope.in/art-culture/dances-of-jharkhand|title=Folk Dances of Jharkhand – True Essence of Folk Culture|website=caleidoscope|access-date=30 September 2022|archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930024032/https://www.caleidoscope.in/art-culture/dances-of-jharkhand|url-status=dead}}</ref><ref name="etvbharat">{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/hindi/jharkhand/videos/city/folk-artists-of-jharkhand-performed-paika-dance-in-national-tribal-dance-festival/jh20191228130738881|title=आदिवासी नृत्य महोत्सव में झारखंड की गूंज, पाइका लोक नृत्य की शानदार प्रस्तुति|publisher=etvbharat|date=28 December 2019|access-date=30 September 2022}}</ref> ಪೈಕ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದರು.ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚೋಟಾನಾಗ್‌ಪುರದ ನಾಗವಂಶಿ (ನಾಗವಂಶಿ ರಾಜವಂಶ) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಾಗಿದ್ದ ರೌಟಿಯ (ರೌಟಿಯ) ಜಾತಿಯವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="academia.edu">{{Cite web|url=https://www.academia.edu/44314956|title=Military Technology of Medieval India -Special Emphasis on Prior of the Mughal Empire|author=Ranjit Biswas|publisher=academia.edu|date=2020|access-date=30 September 2022}}</ref><ref name="caleidoscope"/> ಇದನ್ನು ಖುಂಟಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref name="bhaskar"/><ref>{{Cite news|url=https://www.livehindustan.com/jharkhand/ranchi/story-peg-russia-accepted-the-iron-of-peg-39-s-paika-dance-6115470.html|title=खूंटी : खूंटी की पाइका नृत्य का रूस ने माना था लोहा|website=livehindustan|date=27 March 2022|access-date=30 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last1=N |first1=Eshani |last2=y |title=Paika Dance of the Munda Tribe |url=https://www.auchitya.com/paika-dance-of-the-munda-tribe/ |access-date=2022-09-30 |language=en-US}}</ref> ==ರಾವುತ್ ನಾಚಾ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ== [[File:Raut Nacha.jpg|thumb| 200pxǀ]] ರಾವುತ್ ನಾಚಾ ಎಂಬುದು ರಾವುತ್ (ಜಾತಿ) ಜನರು ನಡೆಸುವ ನೃತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧನೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅವರು 'ದೇವ್ ಉದ್ನಿ ಏಕಾದಶಿ' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೂ ಪಂಚಾಂಗ (ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್) ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಏಳುವ ಸಮಯ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|title=Culture & Heritage {{!}} District DURG, Government of Chhattisgarh {{!}} India|url=https://durg.gov.in/culture-heritage/|access-date=2021-11-21|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book|last=Agrawal|first=Prof Vidya Singh, Ar Neeta Mishra, Ar Arpita Maji Das & Ar Smita|url=https://books.google.com/books?id=e9k2EAAAQBAJ|title=An approach to better quality of life in villages of Chhattisgarh - "A case study of math village"|date=2021-04-28|publisher=Walnut Publication|isbn=978-93-91145-47-7|language=en}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ== * [[ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] *[[ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] *[[ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] == ಇವುಗಳನ್ನೂ ಓದಿ== * [[ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] *[[ಕಾಶ್ಮೀರದ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು]] dts8wrywajdrdg9bsb055n2qr6n85mm 0 158135 1376337 1358470 2026-07-05T01:26:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376337 wikitext text/x-wiki ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಅಥವಾ ಒಂದೆಲಗ[[ಒಂದೆಲಗ]] ಅಥವಾ ತಿಮರೆ<ref>{{Cite web |url=https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-12 |archive-date=2024-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712093243/https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವಿಧ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಚಟ್ನಿ ಪಾಕವಿಧಾನವಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಮತ್ತು ಇದು ತುಂಬಾ ರುಚಿಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಬ್ಲಿ ಅಥವಾ ರೈತ ಪಾಕವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ., ಇದು ತುಂಬಾ ಸರಳ ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆ. ==ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಗಳು ಗುಣಗಳು == [[Image:Ondelaga1.jpg|frame|ಒಂದೆಲಗ]] ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆತಂಕದ ನರರೋಗ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಯಾಸದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯೂ ಮಟ್ಟಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯನ್ನು ಅಪಸ್ಮಾರ, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಅಸ್ತಮಾ ಮತ್ತು ಸಂಧಿವಾತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್, ಅಸ್ತಮಾ, ಒರಟುತನ, ಸಂಧಿವಾತ, ಸಂಧಿವಾತ, ಬೆನ್ನುನೋವು, ಮಲಬದ್ಧತೆ, ಕೂದಲು ಉದುರುವಿಕೆ, ಜ್ವರ, ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ, ಕಾರ್ಡಿಯೋಟೋನಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ==ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾನು == 2 ಕೈಗಳು ತಿಮರೆಯ ಎಲೆಗಳು,1/2 ಕಪ್ ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ,1/3 ಬೆರಳು ಉದ್ದದ ಶುಂಠಿ,2 ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು,1/2 ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಗಾತ್ರದ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು,1/2 ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಗಾತ್ರದ ಬೆಲ್ಲ,ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಪ್ಪು ===ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು=== 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಎಣ್ಣೆ,1/4 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು,1/2 ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ==ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿ ತಯಾರಿಸಲು, ಮೊದಲು ತಿಮರೆಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ. ಮತ್ತು ರುಬ್ಬಲು ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಡಿ.ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಚಟ್ನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಕಿ ರುಬ್ಬಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮಿಕ್ಸಿ ಜಾರ್‌ಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ.ರುಬ್ಬಿದ ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊಟ್ಟು. ಇದನ್ನು ಬಿಸಿ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಟೇಸ್ಟಿ ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ. == ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ == * [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರೊ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲೀವ್ಸ್ ಚಟ್ನಿ * [[ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರೊ|ಕನ್ನಡ]] - ಒಂದೆಲಗ/ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಯ ಚಟ್ನಿ * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಚಟ್ನಿ ==ಉಲ್ಲೇಖ == == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಡುಗೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಿನಿಸು]] pab09rrsu12dn3496vhiignuu8uwsgz 0 173314 1376305 1357619 2026-07-04T15:22:29Z ~2026-36694-37 100187 ಮಂಜಿಮ ಮೋಹನ್ 1376305 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್ | image = Manjima Mohan interview.jpg | caption = ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್‌ರವರು. | birth_date = {{Birth date and age|1992|03|11|df=yes}} | birth_place = [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | spouse = {{marriage|[[:en:Gautham Karthik| ಗೌತಮ್ ಕಾರ್ತಿಕ್]]|28 November 2022}} | mother = ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಗಿರಿಜಾ | father = [[:en:Vipin Mohan|ವಿಪಿನ್ ಮೋಹನ್]] | occupation = {{hlist|[[ನಟಿ]]|[[:en:Television presenter|ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕಿ]]}} | years_active = ೧೯೯೭–೨೦೦೧(ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆ);<br/>೨೦೧೫–ಪ್ರಸ್ತುತ | alma_mater = [[:en:Stella Maris College, Chennai|ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮೇರಿಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈ]] }} '''ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್''' ಇವರು [[ತಮಿಳು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾಗುದ್ದು, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ [[:en:Oru Vadakkan Selfie|''ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿ'']] (೨೦೧೫) ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ [[:en:Achcham Enbadhu Madamaiyada|''ಅಚ್ಚಮ್ ಎನ್ಬಾದು ಮದಮೈಯಾದಾ'']] (೨೦೧೬) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[:en: Filmfare Award for Best Female Debut – South|ದಕ್ಷಿಣದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಚೊಚ್ಚಲ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://indiatoday.intoday.in/story/64th-filmfare-awards-south-2017-madhavan-suriya-best-actor/1/981419.html |title=64th Filmfare Awards South 2017: R Madhavan wins Best Actor, Suriya bags Critics Award |website=India Today |date=18 June 2017 |access-date=14 July 2017 |archive-date=11 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170711164455/http://indiatoday.intoday.in/story/64th-filmfare-awards-south-2017-madhavan-suriya-best-actor/1/981419.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/150513/entertainment-kollywood/article/manjima-new-heroine-simbu |title=Manjima is the new heroine for Simbu |date=14 May 2015 |access-date=21 May 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124822/http://www.deccanchronicle.com/150513/entertainment-kollywood/article/manjima-new-heroine-simbu |url-status=live}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಮಂಜಿಮಾರವರು ಹಿರಿಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದ [[:en: Vipin Mohan|ವಿಪಿನ್ ಮೋಹನ್]] ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಕಲಾಮಂಡಲಂ ಗಿರಿಜಾ ಅವರ ಪುತ್ರಿ. [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ|ತಿರುವನಂತಪುರಂನ]] [[:en:Nirmala Bhavan Higher Secondary School|ನಿರ್ಮಲಾ ಭವನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[:en:Stella Maris College, Chennai|ಚೆನ್ನೈನ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮೇರಿಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ]] [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿ.ಎಸ್‌ಸಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೨೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ನಟ [[:en: Gautham Karthik|ಗೌತಮ್ ಕಾರ್ತಿಕ್]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/gautham-karthik-manjima-mohan-wedding-first-photos-mani-ratnam-sivakumar-attend-8293883/ |title=Gautham Karthik and Manjima Mohan are now married, see first photos |date=28 November 2022 |publisher=New Indian Express |access-date=29 November 2022 |archive-date=29 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129040754/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/gautham-karthik-manjima-mohan-wedding-first-photos-mani-ratnam-sivakumar-attend-8293883/ |url-status=live }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ೨೦೦೦ ದ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಂಜಿಮಾರವರು, ನಂತರ [[:en: Surya TV|ಸೂರ್ಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ]] "ಹೈ ಕಿಡ್ಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾಲ್-ಇನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಇದು ಮಲಯಾಳಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=2024-08-15 |title=Manjima Mohan talks about women's safety on Independence Day; Says, 'It feels like a distant dream’ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/manjima-mohan-talks-about-womens-safety-on-independence-day-says-it-feels-like-a-distant-dream/articleshow/112545570.cms |access-date=2024-12-19 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |title=People claimed that my father-in-law wasn't happy with our marriage: Manjima Mohan |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/05/28/manjima-mohan-gautham-karthik-marriage-rumours-kollywood.html |access-date=2024-12-19 |website=People claimed that my father-in-law wasn't happy with our marriage: Manjima Mohan |language=en}}</ref> ನಟನೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ತಮಗೆ "ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಶ್ವಾಸವಿರಲಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳು "ಭಯಾನಕ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/She-is-Back/2015/02/03/article2649341.ece |title=She is Back! |access-date=21 May 2015 |archive-date=24 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124132416/http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/She-is-Back/2015/02/03/article2649341.ece |url-status=dead}}</ref> [[:en:G. Prajith|ಜಿ.ಪ್ರಜಿತ್‌ರವರು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು [[:en:Vineeth Sreenivasan|ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್‌ರವರು]] ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದ [[:en: Oru Vadakkan Selfie|''ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿಯಲ್ಲಿ'']] ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್‌ರವರು ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/selfie-clicks-becomes-years-first-superhit/article7070011.ece |title=Selfie clicks, becomes year's first super-hit |first=G. |last=Krishnakumar |date=5 April 2015 |work=The Hindu |access-date=18 July 2018 |archive-date=5 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205205829/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/selfie-clicks-becomes-years-first-superhit/article7070011.ece |url-status=live}}</ref> ''ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿ'' ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಮಂಜಿಮಾರವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ [[:en:Achcham Enbadhu Madamaiyada|''ಅಚ್ಚಮ್ ಎನ್ಬಾದು ಮದಮೈಯಡವನ್ನು'']] ಪಡೆದರು. ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[:en: Gautham Vasudev Menon|ಗೌತಮ್ ವಾಸುದೇವ್ ಮೆನನ್]],<ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/manjima-mohan-is-str-s-heroine-in-gautham-menon-film-news-malayalam-pfnjexedghgbc.html |title=Manjima Mohan is STR's heroine in Gautham Menon film! |website=[[Sify]] |access-date=21 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516040033/http://www.sify.com/movies/manjima-mohan-is-str-s-heroine-in-gautham-menon-film-news-malayalam-pfnjexedghgbc.html |archive-date=16 May 2015 |url-status=dead}}</ref> ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಅವರು ಆಡಿಷನ್‌ಗೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ, ಮಂಜಿಮಾ ಅವರನ್ನು ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.deccanchronicle.com/150513/entertainment-mollywood/article/lady-luck-smiles-manjima-mohan |title=Lady luck smiles on Manjima Mohan |date=14 May 2015 |access-date=21 May 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132740/http://www.deccanchronicle.com/150513/entertainment-mollywood/article/lady-luck-smiles-manjima-mohan |url-status=live}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಒಂದು [[:en:Udhayanidhi Stalin|ಉದಯನಿಧಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಎದುರು - [[:en: Ippadai Vellum|''ಇಪ್ಪಡೈ ವೆಲ್ಲುಮ್'']]<ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/lyca-signs-udhayanidhi-to-be-directed-by-gaurav-narayanan-news-tamil-qgvj6Eebgehhi.html |title=Lyca signs Udhayanidhi to be directed by Gaurav Narayanan |website=[[Sify]] |access-date=11 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110020653/http://www.sify.com/movies/lyca-signs-udhayanidhi-to-be-directed-by-gaurav-narayanan-news-tamil-qgvj6Eebgehhi.html |archive-date=10 January 2017 |url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು, [[:en:Vikram Prabhu|ವಿಕ್ರಮ್ ಪ್ರಭು]] ಎದುರು [[:en:Sathriyan|''ಸತ್ಯನ್'']]. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[:en: Nivin Pauly|ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] ಎದುರು [[:en: Mikhael|''ಮಿಖೇಲ್'']] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂಗೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Manjima-Mohan-cast-opposite-Vikram-Prabhu/articleshow/50167381.cms |title=Manjima Mohan cast opposite Vikram Prabhu |website=[[The Times of India]] |access-date=11 May 2017 |archive-date=4 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204000329/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Manjima-Mohan-cast-opposite-Vikram-Prabhu/articleshow/50167381.cms |url-status=live}}</ref> [[:en:Vijay Sethupathi|ವಿಜಯ್ ಸೇತುಪತಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ [[:en: Tughlaq Durbar|ತುಘಲಕ್ ದರ್ಬಾರ್]] ಮತ್ತು [[:en: Raashii Khanna|ರಾಶಿ ಖನ್ನಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Vijay Sethupathi's Tughlaq Durbar to get a direct OTT release? |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/article/vijay-sethupathis-tughlaq-durbar-to-get-a-direct-ott-release/748327 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504073812/https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/article/vijay-sethupathis-tughlaq-durbar-to-get-a-direct-ott-release/748327 |archive-date=4 May 2021 |access-date=4 May 2021 |website=[[Times Now]]|date=22 April 2021 }}</ref><ref>{{Cite web |date=22 April 2021 |title=Vijay Sethupathi announces release date for Laabam as Tughlaq Durbar goes the OTT way |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/vijay-sethupathi-announces-release-date-for-laabam-as-tughlaq-durbar-goes-the-ott-way-7284864/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504155122/https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/vijay-sethupathi-announces-release-date-for-laabam-as-tughlaq-durbar-goes-the-ott-way-7284864/ |archive-date=4 May 2021 |access-date=4 May 2021 |website=[[The Indian Express]]}}</ref><ref>{{Cite news |title=Vijay Sethupathi's 'Tughlaq Durbar' skips theatrical release |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-sethupathis-tughlaq-durbar-skips-theatrical-release/articleshow/82194465.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210504105208/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vijay-sethupathis-tughlaq-durbar-skips-theatrical-release/articleshow/82194465.cms |archive-date=4 May 2021 |access-date=4 May 2021 |website=[[The Times of India]]|date=22 April 2021 }}</ref> ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅವರ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ [[:en:A. L. Vijay|ಎ.ಎಲ್.ವಿಜಯ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[:en:Horror Thriller|ಭಯಾನಕ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್]] ಚಿತ್ರ [[:en: Boo|ಬೂ]], ಇದು ನೇರವಾಗಿ [[:en: JioCinema|ಜಿಯೋ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[:en:Suzhal: The Vortex|''ಸುಝಲ್: ದಿ ವೊರ್ಟೆಕ್ಸ್'']] ಸೀಸನ್ ೨ ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news |date=2023-05-26 |title=Director Vijay's horror thriller 'Boo' to premiere directly on OTT |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/director-vijays-horror-thriller-boo-to-premiere-directly-on-ott/articleshow/100529789.cms |access-date=2023-06-01 |issn=0971-8257 |archive-date=1 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601060619/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/director-vijays-horror-thriller-boo-to-premiere-directly-on-ott/articleshow/100529789.cms |url-status=live }}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== {| class="wikitable" | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. |} {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"| ವರ್ಷ !scope="col"| ಶೀರ್ಷಿಕೆ !scope="col"| ಪಾತ್ರ !scope="col"| ಭಾಷೆಗಳು !class=unsortable scope="col"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು !ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೧೯೯೭|| ''[[:en:Kaliyoonjal|ಕಲಿಯೂಂಜಲ್]]'' || ಕಿರಿಯ ಅಮ್ಮು ||[[ಮಲಯಾಳಂ]] ||Rowspan="8"| ಬಾಲ ಕಲಾವಿದೆ || |- | ೧೯೯೮|| ''[[:en:Mayilpeelikkavu|ಮೈಲ್‌ಪೀಲಿಕ್ಕಾವು]]'' ||ಗಾಯತ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧಿ ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | ೧೯೯೯|| ''[[:en:Suresh Gopi filmography|ಸಾಫಲ್ಯಂ]]'' || ಶ್ರೀತುಮೋಳ್ ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | rowspan=4|೨೦೦೦|| ''[[:en:Priyam (2000 film)|ಪ್ರಿಯಮ್]]'' || ಅನು ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | ''[[:en:Thenkasipattanam|ತೆಂಕಾಸಿಪಟ್ಟಣಂ]]'' || ಕಿರಿಯ ದೇವೂಟಿ ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | ''[[:en:Madhuranombarakattu|ಮಧುರನೊಂಬರಕಟ್ಟು]]'' || ಮಾಯಾ ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | ''[[:en:Kabooliwala|ಕಾಬೂಲಿವಾಲಾ]]'' || ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- |೨೦೦೧||''[[:en:Sundara Purushan (2001 film)|ಸುಂದರ ಪುರುಷ]]'' || ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣನ ಮಗಳು ||ಮಲಯಾಳಂ|| |- | ೨೦೧೫|| ''[[:en:Oru Vadakkan Selfie|ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿ]]'' || ಡೈಸಿ ಜಾರ್ಜ್ || ಮಲಯಾಳಂ||ನಾಯಕನಾಗಿ ಚೊಚ್ಚಲ|| |- | rowspan="2" |೨೦೧೬|| |''[[:en:Achcham Yenbadhu Madamaiyada|ಅಚ್ಚಂ ಯೆನ್ಬದು ಮದಮೈಯಾದ]]'' || ಲೀಲಾ ರಾಮನ್ || [[:en:Tamil language|ತಮಿಳು]] || || |- |''[[:en:Sahasam Swasaga Sagipo|ಸಾಹಸಂ ಸ್ವಸಗ ಸಾಗಿಪೋ]]'' | ಲೀಲಾ |[[:en:Telugu language|ತೆಲುಗು]] | | |- | rowspan=2|೨೦೧೭|| ''[[:en:Sathriyan (2017 film)|ಸತ್ರಿಯನ್]]'' || ನಿರಂಜನ ||ತಮಿಳು || || |- | ''[[:en:Ippadai Vellum|ಇಪ್ಪಡೈ ವೆಲ್ಲುಮ್]]'' || ಭಾರ್ಗವಿ || ತಮಿಳು || || |- |rowspan=4|೨೦೧೯|| ''[[:en:NTR: Kathanayakudu|ಎನ್‌ಟಿಆರ್: ಕಥಾನಾಯಕುಡು]]'' ||rowspan=2 | ನರ ಭುವನೇಶ್ವರಿ || ತೆಲುಗು || || |- | ''[[:en:NTR: Mahanayakudu|ಎನ್‌ಟಿಆರ್: ಮಹಾನಾಯಕುಡು]]'' || ತೆಲುಗು || || |- |''[[:en:Mikhael (film)|ಮಿಖೇಲ್]]'' || ಮೇರಿ || ಮಲಯಾಳಂ || || |- | ''[[:en:Devarattam|ದೇವರಾಟ್ಟಂ]]''|| ಮಧು || ತಮಿಳು || || |- | rowspan="2" |೨೦೨೧|| ''[[:en:Kalathil Sandhippom|ಕಲತ್ತಿಲ್ ಸಂಧಿಪ್ಪೊಂ]]''|| ಕಾವ್ಯ ||ತಮಿಳು || || |- | ''[[:en:Tughlaq Durbar|ತುಘಲಕ್ ದರ್ಬಾರ್]]'' || ಮಣಿಮೇಗಲೈ ||ತಮಿಳು || ||<ref>{{Cite web |title=Manjima Mohan onboard for Vijay Sethupathi's Tughlaq Darbar |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/aug/05/manjima-mohan-onboard-for-vijay-sethupthis-tughlaq-darbar-13443.html |access-date=10 May 2021 |website=[[Cinema Express]] |date=5 August 2019 |language=en |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510104936/https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2019/aug/05/manjima-mohan-onboard-for-vijay-sethupthis-tughlaq-darbar-13443.html |url-status=live }}</ref> |- |೨೦೨೨ | ''[[:en:FIR (2022 film)|ಎಫ್‌ಟಿಆರ್]]'' ||ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ರಾಮನ್||ತಮಿಳು |||| |- |೨೦೨೩ |''[[:en:Boo (2023 film)|ಬೂ]]'' |ನೀಲು |ತಮಿಳು/ತೆಲುಗು |[[:en:Jio Cinema|ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ]] ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ | |- |} ==ದೂರದರ್ಶನ== {| class="wikitable sortable" |+ ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್ ದೂರದರ್ಶನದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ. |- ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! class="unsortable" scope="col" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |- | ೨೦೨೫|| ''[[:en:Suzhal: The Vortex|ಸುಝಲ್: ದಿ ವೋರ್ಟೆಕ್ಸ್]]'' || ನಾಗಮ್ಮ ||ಸೀಸನ್ ೨ |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು== {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಪ್ರಶಸ್ತಿ !ವರ್ಗ !ಚಲನಚಿತ್ರ !ಫಲಿತಾಂಶ |- |೨೦೦೧|| [[:en:Asianet Film Awards|ಏಷಿಯಾನೆಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]]|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದ||''[[:en:Priyam (2000 film)|ಪ್ರಿಯಮ್]]''||{{Won}} |- |೨೦೦೧||[[:en:Kerala State Film Award|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]||[[:en:Kerala State Film Award for Best Child Artist|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲನಟಿ]]||''[[:en:Madhuranombarakattu|ಮಧುರನೊಂಬರಕಟ್ಟು]]''||{{Won}} |- |೨೦೦೧||ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ||ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಾಲನಟನಿಗೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ||''ಕಾಬುಲಿವಾಲಾ''||{{Won}} |- |೨೦೧೬||[[:en:SIIMA|ಎಸ್‌ಐ‌ಐ‌ಎಮ್‌ಎ]]||ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ-ಮಹಿಳೆ (ಮಲಯಾಳಂ)||''[[:en:Oru Vadakkan Selfie|ಒರು ವಡಕ್ಕನ್ ಸೆಲ್ಫಿ]]''||{{Nom}} |- |೨೦೧೭||[[:en:Filmfare Award|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]||[[:en:Filmfare Award for Best Female Debut – South|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ದಕ್ಷಿಣ]]||rowspan=3|''[[:en:Achcham Yenbadhu Madamaiyada|ಅಚ್ಚಂ ಯೆನ್‌ಬದು ಮಡಮೈಯಾದ]]''||{{Won}} |- |೨೦೧೭||[[:en:6th South Indian International Movie Awards|೬ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]|| ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರಂಭಿಕ ನಟಿ (ತಮಿಳು)||{{Nom}} |- |೨೦೧೭||[[:en:Edison Awards (India)|ಎಡಿಸನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (ಭಾರತ)]]||ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ||{{Won}} |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{IMDb name|7222220}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC__ __NOEDITSECTION__ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ 6ucd0d0n7tcl171j686um025j7saxmr 0 178177 1376329 1372917 2026-07-04T19:02:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376329 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] '''ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್''' (ಜನವರಿ 7, 1891<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-385-49375-4</ref> – ಜನವರಿ 28, 1960) ಒಬ್ಬ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ, ಜನಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. <ref>https://www.jstor.org/stable/2901255?origin=crossref</ref>ಅವರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾತಿ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೂಡು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ವೊಡು ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು '''ದೇರ್ ಐಸ್ ವೇರ್ ವಾಚಿಂಗ್ ಗಾಡ್''', ಇದು 1937ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅವರು 50ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು, ನಾಟಕಗಳು, ಒಂದು ಆತ್ಮಕಥೆ, ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೆಲ ಕೃತಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್''' (1937), ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಗಡಿಗಳು ಇರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗಡಿಗಳು ಇರದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಅಧ್ಯಯನದ ಎಥ್ನೋಮ್ಯೂಸಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದತ್ತ ಅವರ ಅಪರೂಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಎಥ್ನೋಗ್ರಫಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಿಪಾಯಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. '''ಹರ್ಸ್ಟನ್''' ಅವರು ನೋಟಸುಲ್ಗಾ, ಅಲಬಾಮಾ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1894ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಈಟನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20170925043547/http://social.rollins.edu/wpsites/mosaic-hurston/2011/07/12/the-upbringing-and-education-of-zora-neale-hurston/</ref> ಅವರಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದು, ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಗುರುತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಸಮುದಾಯದ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಲಂ ರೆನೆಸಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಕಥೆಗಳು '''ದಿ ನ್ಯೂ ನೀಗ್ರೋ ಮತ್ತು''' '''ಫೈರ್!!''' ಎಂಬ ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.<ref>https://www.chronicle.com/article/the-newly-complicated-zora-neale-hurston/</ref> ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಕಲನ '''ಮ್ಯೂಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್''' (1935) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಮೂರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: '''ಜೋನಾ’ಸ್ ಗೌರ್ಡ್ ವೈನ್''' (1934); '''ದೇರ್ ಐಸ್ ವೇರ್ ವಾಚಿಂಗ್ ಗಾಡ್''' (1937); ಮತ್ತು '''ಮೋಸಸ್, ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಮೌಂಟನ್''' (1939).<ref>{{Cite web |url=https://themadisontimes.themadent.com/article/from-the-harlem-renaissance-to-the-black-arts-movement-writers-who-changed-the-world/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-14 |archive-date=2022-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308172016/https://themadisontimes.themadent.com/article/from-the-harlem-renaissance-to-the-black-arts-movement-writers-who-changed-the-world/ |url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್: ವೂಡು ಮತ್ತು ಲೈಫ್ ಇನ್ ಹೈಟಿ ಅಂಡ್ ಜಮೈಕಾ''' (1938) ಕೂಡ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಇದು ಜಮೈಕಾ ಮತ್ತು ಹೈಟಿ ಯಲ್ಲಿನ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅನುಭವ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ ಅವರ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. 1975ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಮರಣದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಲೇಖಕಿ '''ಅಲಿಸ್ ವಾಕರ್''' ಅವರು '''ಎಂಎಸ್. ಮ್ಯಾಗಜಿನ್''' ನಲ್ಲಿ '''“ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್”''' (ನಂತರ '''“ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಜೋರಾ”''' ಎಂದು ಮರುಶೀರ್ಷಿಕೆಗೊಂಡ) ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಸಕ್ತಿ ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20140715001314/http://barnard.edu/news/archaeology-classic-celebrating-zora-neale-hurston-28</ref><ref>https://www.mentalfloss.com/literature/authors/zora-neale-hurston-author-facts</ref> 2001ರಲ್ಲಿ, 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಜನಪದ ಕಥೆಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿರುವ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೈಪಿಡಿ '''ಎವ್ರಿ ಟಂಗ್ ಗಾಟ್ ಟು ಕನ್‌ಫೆಸ್''' ಅನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಅಕಥನಾತ್ಮಕ ಪುಸ್ತಕ '''ಬ್ಯಾರಕೂನ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ “ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಗೋ"''' (2018), 1860ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತರಲಾದ ದಾಸರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ ಕೊಜೋ ಲೂಯಿಸ್ (ಕೊಸೋಲಾ) ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕೃತಿ, ಅವರ ಮರಣಾನಂತರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== '''ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್''' ಅವರು 1891ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಜಾನ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿ ಆನ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ (ನೀ ಪಾಟ್ಸ್) ಅವರ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವರು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರೂ ದಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕ ಮತ್ತು ಶೇರ್‌ಕ್ರಾಪರ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಬಡಗಿಯಾಗಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1891ರ ಜನವರಿ 7ರಂದು ನೋಟಸುಲ್ಗಾ, ಅಲಬಾಮಾ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ತಂದೆಯ ಹುಟ್ಟೂರು ಆಗಿದ್ದು, ಅವರ ಪಿತಾಮಹ ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-385-49375-4</ref> ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಈಟನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 1887ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.nytimes.com/2008/09/29/us/29florida.html</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ “ಮನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1897ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 1902ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್ ಆದ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ ಮಿಷನರಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ನ ಧರ್ಮಗುರು ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. 1901ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಡೆ ತೆರೆದವು. ನಂತರ ಅವರು ಈ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ “ಜನನ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-8160-6885-2</ref> ವಯಸ್ಕರಾಗಿದ್ದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರು — ಅದು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ಗಳು ಬಿಳಿ ಸಮಾಜದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದುಕಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ತಮ್ಮ 1928ರ ಪ್ರಬಂಧ '''ಹೌ ಇಟ್ ಫೀಲ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಕಲರ್ಡ್ ಮೀ''' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ಈಟನ್‌ವಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ '''ಜೋರಾ! ಫೆಸ್ಟಿವಲ್''' ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://zorafestival.org/</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ತಾಯಿ 1904ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ತಂದೆ 1905ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟಿ ಮೊಗೆ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>https://chdr.cah.ucf.edu/hurstonarchive/?p=chronology</ref> ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಮೊಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ವದಂತಿ ಇತ್ತು.ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸೌತೆತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಯಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗಾಕಲಾಯಿತು. ==ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪದವಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು== ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈಟನ್‌ವಿಲ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು. ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.semanticscholar.org/paper/5f71d3680d1a5c157811acf59b30a0984b997237</ref> 1918ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಯಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಪ್ಪು ಕಾಲೇಜಾದ '''ಹಾವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಝೀಟಾ ಫೈ ಬೇಟಾ''' ಸಹೋದರಿಯ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅಂದರೆ ಅವರು ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://barnard.edu/news/changing-faces-first-generation-barnard-women-0 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-15 |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922190935/https://barnard.edu/news/changing-faces-first-generation-barnard-women-0 |url-status=dead }}</ref>ಹಾವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿರುವ '''ದಿ ಹಿಲ್‌ಟಾಪ್''' ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, 1920ರಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-8160-6885-2</ref> 1921ರಲ್ಲಿ, ಅವರು '''ಜಾನ್ ರೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಗೋಸ್ ಟು ಸೀ''' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರು '''ಅಲೈನ್ ಲಾಕ್''' ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ಲಬ್ '''ದಿ ಸ್ಟೈಲಸ್''' ನ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಲು ಅರ್ಹರಾದರು. 1924ರಲ್ಲಿ ಹಾವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತೊರೆಯುವ ಮೊದಲು, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಶಾಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/</ref> ಅವರು ಹಾವರ್ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಕೂಡ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಕ್ಯೂರಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚನ್ನು ಭರಿಸಿದರು.<ref>https://wams.nyhistory.org/confidence-and-crises/jazz-age/zora-neale-hurston/</ref> 1925ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ '''ಆನಿ ನೇಥನ್ ಮೈಯರ್''' ಎಂಬ ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಟ್ರಸ್ಟಿಯಿಂದ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು'''ಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕೈಕ ಕಪ್ಪು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=-9XtCY7cijMC&redir_esc=y</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮೈಯರ್ ಅವರಿಗೆ '''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸೌಲ್ಸ್''' ಎಂಬ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು; ಇದು ಶ್ವೇತ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಬರೆದ ಮೊದಲ “ಲಿಂಚಿಂಗ್ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ” ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=G1il9uQG3A8C&dq=%22Black+Souls%22+%22March+30,+1932%22&pg=PA133&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Black%20Souls%22%20%22March%2030%2C%201932%22&f=false</ref> ಅವರು '''ಫ್ರಾಂಜ್ ಬೋಯಾಸ್''' ಎಂಬ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರ ಬಳಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು '''ರೂತ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್''' ಮತ್ತು ಸಹ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ '''ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮೀಡ್''' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20090114101102/http://beatl.barnard.columbia.edu/rothschild/cent_anth/early.html</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1928ರಲ್ಲಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://www.britannica.com/biography/Zora-Neale-Hurston</ref> '''ಅಲೈನ್ ಲಾಕ್''' ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ದಾನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪೋಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಆಸ್ಗುಡ್ ಮೇಸನ್''' ಅವರಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು; ಮೇಸನ್ ಅವರು ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕರಾದ '''ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಜ್ಸ್''' ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಅವರು ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೇಸನ್ ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿ, 1927ರಿಂದ 1932ರವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು $200 ಭತ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.<ref>https://archive.org/details/wrappedinrainbow00boyd</ref> ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀಗ್ರೋ ಸಂಗೀತ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಹೂಡು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಪಗಳ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ 1927–1932ರ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ '''ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೈಫ್''' (ಈಗ '''ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು '''ಅಮೆರಿಕನ್ ಫೋಕ್ಳೋರ್ ಸೊಸೈಟಿ''' ಸಹ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು $1,400 ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಸಲಹೆಗಾರನಾದ ಬೋಯಾಸ್ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಬೋಯಾಸ್ ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಹೇರಾರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=CbNc4RgZ3NEC&pg=PR26&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> ಬಾರ್ನಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ '''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ ಬೋಯಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.britannica.com/biography/Zora-Neale-Hurston</ref> 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಲಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು '''ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಹ್ಯೂಜ್ಸ್''' ಮತ್ತು '''ಕೌಂಟಿ ಕಲನ್''' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಲೇಖಕರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕೆಲವು ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಭೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸುಗಳು ದೊರೆಯಿದ್ದು, '''ಆಪರ್ಚುನಿಟಿ: ಎ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನೀಗ್ರೋ ಲೈಫ್''' ಎಂಬ, '''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅರ್ಬನ್ ಲೀಗ್''' ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ==ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯ== ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 1928ರಿಂದ 1932ರವರೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ದಾನಶೀಲೆಯಾದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಆಸ್ಗುಡ್ ಮೇಸನ್''' ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1935ರಲ್ಲಿ '''ಮ್ಯೂಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆನ್''' ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಮರಕಟ್ಟು ಶಿಬಿರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ವೇತ ಪುರುಷರು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಉಪಪತ್ನಿಗಳಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಂತರ “ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಜಾತಿ ವಿಭಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ದಾಸ್ಯ ಕಾಲದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನೇ '''ಜೋನಾ’ಸ್ ಗೌರ್ಡ್ ವೈನ್''' (1934) ಮುಂತಾದ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಕಲ್ಪಿತ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 1935ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು '''ಆಲನ್ ಲೋಮ್ಯಾಕ್ಸ್''' ಮತ್ತು '''ಮೇರಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬಾರ್ನಿಕಲ್''' ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಡು ಪರಂಪರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ದಾಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪೂರ್ವಜ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-252-01149-X</ref> 1936 ಮತ್ತು 1937ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಗುಗ್ಗನ್‌ಹೈಮ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜಮೈಕಾ ಮತ್ತು ಹೈಟಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರು '''ಟೆಲ್ ಮೈ ಹಾರ್ಸ್''' (1938) ಎಂಬ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಥನಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರಭೇದ ಮೀರುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Four_Hundred_Souls</ref>ಈ ಪುಸ್ತಕದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ “ನೈಟ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ಟರ್ ಡೆತ್” ಎಂಬಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಜಮೈಕಾದ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು “ನೈನ್ ನೈಟ್” ಎಂಬ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ವಿಧಾನವು ಅತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಮೈಕನ್ ಜನರ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಜೊತೆಗೆ ಆ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. “ನೈನ್ ನೈಟ್” ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾದ ಸಂಗೀತದ ರೂಪ ಅಥವಾ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾರದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ), ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ “ಡಪ್ಪಿ” ಅಥವಾ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂದರ್ಶಿತರು ಹೇಳಿದ ಸದಾ ಬದಲಾಗುವ ಕಥೆಗಳು), ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಗೀತ ಬಳಕೆ ಹೇಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿಧನರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-06-169513-1</ref> 1938 ಮತ್ತು 1939ರಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಫೆಡರಲ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ (ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ) ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ವರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ ಆಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಲೇಖಕಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಎಫ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ ಗಾಗಿ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು,<ref>https://web.archive.org/web/20250417040127/https://blogs.loc.gov/families/2025/01/her-eyes-were-watching-everything-zora-neale-hurston-at-the-library-of-congress/</ref> ಇದರಲ್ಲಿ: “ಕ್ರೋ ಡ್ಯಾನ್ಸ್” ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹಾಮಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ನೃತ್ಯ ಗೀತೆ;<ref>https://web.archive.org/web/20250203064221/https://www.loc.gov/item/flwpa000017/</ref> ಗುಲ್ಲಾ ಗೀಚಿ ಗೀತೆ “ಓ, ದ ಬ್ಯೂಫರ್ಡ್ ಬೋಟ್ ಡನ್ ಕಮ್”;<ref>https://web.archive.org/web/20250207115054/https://www.loc.gov/item/flwpa000013/?loclr=blogfam</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಬ್ರಿಯಲ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು ಹಾಡಿದ ಜನಪದ ಗೀತೆ “ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿ” ಸೇರಿವೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20250114105225/https://www.loc.gov/item/ihas.200196392/?loclr=blogfam</ref> 1947ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ 1948ರ ಫೆಬ್ರವರಿವರೆಗೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹೊಂಡುರಾಸ್ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ಕೋರ್ಟೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಯನ್ ಅವಶೇಷಗಳು ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಪತ್ತೆಯಾಗದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ಯೂರ್ಟೊ ಕೋರ್ಟೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ '''ಸೆರಾಫ್ ಆನ್ ದ ಸುವಾನಿ''' ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಬರೆದರು. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಜಾತಿ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು (ಮಿಸ್ಕಿಟೋ ಝಾಂಬು ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರಿಫುನಾ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕರು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ವಂಶಾವಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು). ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1952ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂರಿಯರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ '''ಸಾಮ್ ನನ್''' ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್''' ಅವರ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರಿಗೆ ಶ್ವೇತ ವರ್ಣದ ವೈದ್ಯರಾದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ '''ಡಾ. ಸಿ. ಲೆರಾಯ್ ಆಡಮ್ಸ್''' ಅವರನ್ನು ಕೊಂದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿ, ತಮ್ಮಿಂದ ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಉತ್ತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಮರಕಟ್ಟು ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಾವು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಂತಹ “ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳು” ಕುರಿತದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾವಿಸಿ, ಅದನ್ನು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು” ಬಯಸಿದರು. ಲೈವ್ ಓಕ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ರಕ್ಷಣಾ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದ ಮಾತುಕತೆ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪಟ್ಟಣದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರದಿದ್ದರಿಂದಲೂ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು; ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ ಇಬ್ಬರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಡಾ. ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರು ರೂಬಿಯ ಗಂಡ ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಜೂಜಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಆರೋಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರು. ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ವೇತರು ಸೇರಿದ ಜ್ಯೂರಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಜೀವನ ಕಥೆ''' ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಜನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಳದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ನನ್ ನಡುವೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಉಂಟಾದ ಕಾರಣ, ಅವರ ಭಾಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊರಟುಹೋದರು. ಅಪೀಲಿನ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮರಳಲು ಹಣ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹಿಂದೆ '''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ''' ಯಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತ '''ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಯಿ''' ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಪ್ರಕರಣದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಪೀಲಿನ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ತನಿಖೆಯಿಂದ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಮೊದಲ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ '''ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್: ವುಮನ್ ಇನ್ ದ ಸುವಾನಿ ಜೈಲ್''' (1956) ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವರಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಬೆಸ್ಟ್‌ಸೆಲ್ಲರ್ ಆಗಿತು.<ref>https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=14694</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಹೀಗಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: “ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ವಂಶದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಶ್ವೇತ ಪುರುಷನಿಂದ ಹೊಂದಿದ ಮಗುವಿನ ಪಿತೃತ್ವದ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. ರೂಬಿ ಮೆಕಾಲಮ್ ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ವಿಭಜನಾ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ಯಾರಮೌರ್ ಹಕ್ಕುಗಳ’ ಅಂತ್ಯಘಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು.” ಇತರ ಹುದ್ದೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1956ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 1957ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ “ಅತಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯಾವಂತ”ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.floridatoday.com/article/20140204/NEWS01/302040022/Florida-Frontiers-Zora-Neale-Hurston-fond-writing-Eau-Gallie-cottage</ref> ನಂತರ ಅವರು ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ದೊರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾವಣೆ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. 60ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ “ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು” ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೈಯಾಮಿ ಬೀಚ್‌ನ ರಿವೋ ಆಲ್ಟೋ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==ಸಾವು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿ ಕೌಂಟಿ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಹೋಮ್‌ಗೆ ಸೇರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ ಆಯಿತು. ಅವರು 1960ರ ಜನವರಿ 28ರಂದು ಉಚ್ಚ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೃದಯ ರೋಗದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಯರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಫ್ ಹೆವೆನ್ಲಿ ರೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1973ರವರೆಗೆ ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಗುರುತು ಇಲ್ಲದ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತವು.<ref>https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/</ref> ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ '''ಅಲಿಸ್ ವಾಕರ್''' ಮತ್ತು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಪಂಡಿತೆಯಾಗಿದ್ದ '''ಶಾರ್ಲಟ್ ಡಿ. ಹಂಟ್''' ಅವರು 1973ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಅದನ್ನು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ವಾಕರ್ ಅವರು ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಸಮಾಧಿ ಗುರುತನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ “ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ / ಎ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ದ ಸೌತ್ / ನಾವೆಲಿಸ್ಟ್ ಫೋಕ್ಳೋರಿಸ್ಟ್ / ಆಂತ್ರೋಪಾಲಜಿಸ್ಟ್ / 1901–1960” ಎಂದು ಕೆತ್ತಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=aZfcDixewEYC&pg=PA57&redir_esc=y</ref> “ಎ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ದ ಸೌತ್” ಎಂಬ ಸಾಲು '''ಜೀನ್ ಟೂಮರ್''' ಅವರ “ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಡಸ್ಕ್” ಎಂಬ ಕವಿತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಅವರ '''ಕೇನ್''' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=aZfcDixewEYC&pg=PA57&redir_esc=y</ref> ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು 1891ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು, 1901ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಕಾಗದಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನಾದ '''ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡು ವ್ಯಾಲ್''' ಅವರು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಿ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು.<ref>https://www.palmbeachpost.com/story/news/2020/02/25/black-history-month-zora-neale-hurston-died-alone-belongings-almost-burned-there-festival-her-name/1643050007/</ref>ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಚ್ಚಿದ ವರಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟರು, ನಂತರ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆರ್ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.<ref>https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2003-mar-31-et-tawa31-story.html</ref> ಈ ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು 1961ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಮಿಸೆಸ್ ಮಾರ್ಜರಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ '''ಸೆರಾಫ್ ಆನ್ ದ ಸುವಾನಿ''' ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಕೈಪಿಡಿ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ಹಾಗು '''ಹೆರೋಡ್ ದ ಗ್ರೇಟ್''' ಅವರ ಪ್ರಕಟವಾಗದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೂ ಸೇರಿವೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು '''ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೇಮ್ಸ್ ವೆಲ್ಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸಂಗ್ರಹ'''ಕ್ಕೂ ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>https://www.uflib.ufl.edu/spec/aaexhibit/manuscripts.htm</ref> ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 1971ರಲ್ಲಿ '''ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಗ್ರೋವರ್''', ಅಂದರೆ ರೋಲಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಇ. ಓ. ಗ್ರೋವರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ, ದಾನ ಮಾಡಿದರು. 1979ರಲ್ಲಿ, ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್‌ನ '''ಸ್ಟೆಟ್ಸನ್ ಕೆನ್ನಡಿ''', ಫೆಡರಲ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದವರು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. (ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಪೇಪರ್ಸ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸ್ಮಾಥರ್ಸ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ 2008). 2017ರಲ್ಲಿ, ಕಾಮಿಕ್ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರರಾದ '''ಪೀಟರ್ ಬ್ಯಾಗ್''' ಅವರು ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ '''ಫೈರ್!!: ದ ಜೋರಾ ನೀಲ್ ಹರ್ಸ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರಿ''' ಎಂಬ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-5297-4947-2</ref>ಇದಕ್ಕೆ '''ಎನ್‌ಪಿಆರ್''' ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ದೊರೆಯಿತು.<ref>https://www.npr.org/2017/03/22/515438118/elastic-lines-for-an-elastic-life-in-fire</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== fpbvx06hxh9i190k160fveb4mzgyprx 0 179500 1376335 1376024 2026-07-04T22:35:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376335 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Dinah Craik | image = Dinah Maria Craik (née Mulock) by Sir Hubert von Herkomer.jpg | image_size = | alt = | caption = 1887 portrait by [[Hubert von Herkomer]] | other_names = Mrs. Craik, Miss Mulock | birth_name = Dinah Maria Mulock | birth_date = {{Birth date|df=y|1826|04|20}} | birth_place = [[Stoke-on-Trent]], [[Staffordshire]], England | death_date = {{Death date and age|1887|10|12|1826|04|26|df=yes}} | death_place = [[Shortlands|Shortlands, London]], England | resting_place = | occupation = {{Hlist | Novelist | poet}} | nationality = | citizenship = | education = | alma_mater = | movement = | spouse = {{marriage|George Lillie Craik|1865}} | children = 1 | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | module = | website = <!-- www.example.com --> }} ಡಿನಾ ಮರಿಯಾ ಮುಲಾಕ್ ಕ್ರೇಕ್.೧೮೨೬-೧೮೮೭. ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಕಥೆ]], [[ಕವನ|ಕವನಗಳನ್ನೂ]] ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸ್ಟೋಕಾನ್‍ಟ್ರೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ. ಈಕೆಯ ತಂದೆ ಥಾಮಸ್ ಮುಲಾಕ್ ಇಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ. 1865ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಲ್ಲಿಕ್ರೇಕ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ== 1849ರಲ್ಲಿ'' ದಿ ಆಗಿಲ್ವೀಸ್'' ಎಂಬ ಈಕೆಯ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ''ಆಲಿವ್'' (1850), ''ದಿ ಹೆಡ್ ಆಪ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' (1851), ''ಅಗಾಥಾಸ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್ (''1853) ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುವು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಲೇಖಕಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಹ್ಯಾಂಸ್ಟೆಡ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದಳು. 1857ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''ಜಾನ್ ಹ್ಯಾಲಿಫಾಕ್ಸ್, ''''ಜಂಟಲ್‍ಮನ್'' ಈಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ. ಅನಂತರ ಎ ಲೈಫ್ ಫಾರ್ ಎ ಲೈಫ್ (1859), ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟೇಕ್ (1865) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಬ್ರೌನಿ (1872), ''ದಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಲೇಮ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್'' - ಇವು ಈಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆಗಳು. 1881ರಲ್ಲಿ ''ಪೊಯಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಥರ್ಟಿ ಇಯರ್ಸ್, ''ನ್ಯೂ ಅಂಡ್ ಓಲ್ಡ್ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುವುದರಲ್ಲೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== http://tapasproject.org/node/443 Digital edition of the Letters of Dinah Craik] *{{Gutenberg author |id=264|name=Dinah Maria Mulock Craik}} *{{FadedPage|id=Craik, Dinah Maria Mulock|name=Dinah Maria Mulock Craik|author=yes}} *{{Internet Archive author |sname=Dinah Maria Mulock Craik}} *{{Librivox author |id=1559}} *[https://web.archive.org/web/20070701151408/http://www3.shropshire-cc.gov.uk/craik.htm Dinah Craik] at "Literary Heritage" *[http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=1057 Dinah Craik] at the Literary Encyclopedia *[http://www.victorianweb.org/authors/craik/index.html Dinah Mulock Craik] by Sally Mitchell, a detailed account of her life and works at The Victorian Web. *[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/vwwplib.pl?#craik Works of Craik] at the Victorian Women Writers Project, Indiana University *[https://web.archive.org/web/20091015191220/http://rpo.library.utoronto.ca/poet/82.html Selected poetry] at the University of Toronto *[http://www.geonius.com/eliot/quotes.html Did George Eliot say this?] – On quotations of Craik commonly misattributed to [[George Eliot]] *[http://www.tonightsbedtimestory.com/category/miss-mulock/ Various stories by Miss Mulock (full text)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220626222942/https://www.tonightsbedtimestory.com/category/miss-mulock/ |date=2022-06-26 }} *{{IMSLP|id=Mulock Craik, Dinah Maria}} *{{LCAuth|n79056221|Dinah Maria Mulock Craik|186|ue}} *[http://www.eng-poetry.ru/english/Poet.php?PoetId=164 Poems by Dinah Maria ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ್ತಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 9jku9ihwp39n26edpznmdgzcl7we3de 2 179527 1376297 1376076 2026-07-04T14:37:24Z 2530987VarunC 100265 1376297 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು ವರುಣ್ ಸಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿಳೇಕಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನರಾಯ ಸಿ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೂಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳವು ನನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ವನ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವು ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಗ ನನ್ನ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ನಾನು ನೈಟಿಂಗೇಲ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಿ-ಕೆಜಿಯಿಂದ 10 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಉತ್ತಮ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ನನ್ನ 8 ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 1 ಕೆಎಆರ್ ಆರ್ಎಮ್ಡಿ ಎಸ್ಕ್ಯೂಎನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ (1 ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ) ಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ನನಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ. ನಂತರ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ HESP ಕೋರ್ಸ್ (ಇತಿಹಾಸ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ) ದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ) ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು AICON MUN ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಾಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಶಾರ್ಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ UPSC ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕ ಅಥವಾ ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ M.A. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬದಲಾದಂತೆ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಉಳಿದವುಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬೇಸರವಾದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದು ಇಷ್ಟ. ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಗ್ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಹೃದಯವನ್ನು ಪದಗಳಾಗಿ ಎಸೆದಿದೆ. ನಾನು ಸರಳ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಾಸ್ತಿಕ ನಾಸ್ತಿಕ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನನ್ನೇ ನಂಬುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಶ್ವವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಚಾಕುವಿನಂತೆ - ಅದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಇರಿಯಬಹುದು. m8qo80dehl35q8gv184w71s0mnwnz4k 1376298 1376297 2026-07-04T14:43:22Z 2530987VarunC 100265 1376298 wikitext text/x-wiki <big>'''ನನ್ನ ಪರಿಚಯ'''</big> ನನ್ನ ಹೆಸರು ವರುಣ್ ಸಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿಳೇಕಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನರಾಯ ಸಿ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೂಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳವು ನನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ವನ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವು ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಗ ನನ್ನ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ನಾನು ನೈಟಿಂಗೇಲ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಿ-ಕೆಜಿಯಿಂದ 10 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಉತ್ತಮ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ನನ್ನ 8 ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 1 ಕೆಎಆರ್ ಆರ್ಎಮ್ಡಿ ಎಸ್ಕ್ಯೂಎನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ (1 ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ) ಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ನನಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ. ನಂತರ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ HESP ಕೋರ್ಸ್ (ಇತಿಹಾಸ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ) ದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ) ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು AICON MUN ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಾಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಶಾರ್ಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ UPSC ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕ ಅಥವಾ ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ M.A. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬದಲಾದಂತೆ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಉಳಿದವುಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬೇಸರವಾದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದು ಇಷ್ಟ. ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಗ್ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಹೃದಯವನ್ನು ಪದಗಳಾಗಿ ಎಸೆದಿದೆ. ನಾನು ಸರಳ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಾಸ್ತಿಕ ನಾಸ್ತಿಕ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನನ್ನೇ ನಂಬುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಶ್ವವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಚಾಕುವಿನಂತೆ - ಅದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಇರಿಯಬಹುದು. ais01wdi1rbvl0gfzswi4k3qm3v4k34 2 179587 1376294 2026-07-04T13:18:12Z 2530748Pavana S Jadhav 100268 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಪರಿಚಯ''' ನಾನು, ಪಾವನ. ಎಸ್. ಜಾಧವ್ (ಜನನ: 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007), ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಎನ್‌ಸಿಸಿ ಕೆಡೆಟ್, ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರ... 1376294 wikitext text/x-wiki '''ಪರಿಚಯ''' ನಾನು, ಪಾವನ. ಎಸ್. ಜಾಧವ್ (ಜನನ: 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007), ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಎನ್‌ಸಿಸಿ ಕೆಡೆಟ್, ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳು, ನಗರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು "ಅನಾಮಧೇಯತೆ" ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇರುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಶಾಂತಿಯುತ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. '''ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣ''' 1)     ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಾರಣ, ನಗರೀಕರಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುವಂತಾಯಿತು. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬ್ಲೂಬೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಶಾಲಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸದಾ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆ. ನಾನು ಶಾಲೆಯ "ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಲೀಡರ್" ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನನಗೆ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನಾನು ನನ್ನ ಶಾಲೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಂತರ-ಶಾಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಪ್ರತಿಭಾ ಕಾರಂಜಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಜ್ (ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ) ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. 2)     ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ನನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾದೆ. ಈ ಹಂತವು ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯು ತೀವ್ರಗೊಂಡು, ಸಮಾಜದ ಬೃಹತ್ ಸವಾಲುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ನಾನು ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು, ಪಿಯುಸಿ ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಚನೆಗಳೆರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ಈ ಅರಿವು ನನ್ನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. 3)     ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ದಾಖಲಾದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೋಡಿ-ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ಮಾನವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಎರಡು ಪೂರಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ: * ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಕರಗಳು, ವರ್ತನೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಹಂಚಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಚಲನಶೀಲತೆ, ಜಾತಿ, ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ನಿರಂತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನನ್ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತೇನೆ. '''ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅನುಭವ''' ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಡೆಟ್ ಕೋರ್ಪ್ಸ್ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಗೋವಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 2/9 ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಡೆಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, 'B' ಮತ್ತು 'C' ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೋರ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಥಲ್ ಸೈನಿಕ ಕ್ಯಾಂಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ 'ಇಂಟರ್-ಗ್ರೂಪ್ ಮ್ಯಾಪ್ ರೀಡಿಂಗ್' ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಕ್ಯಾಂಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ 'ಇಂಟರ್-ಗ್ರೂಪ್ ಡ್ರಿಲ್' ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನನ್ನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಕಂಪನಿಯ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವಾದ—''"ಗಟ್ಸ್, ಗಂಪ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಲೋರಿ"'' (ಧೈರ್ಯ, ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ)ಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವೇ ಯಾವುದೇ ಯಶೋಗಾಥೆಯ ತಳಹದಿ ಎಂದು ನಂಬಿದ ನನಗೆ, ನನ್ನ ತರಬೇತಿ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಸಿಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮರ್ಪಿತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ "ವೈಸ್ ಚಾನ್ಸಲರ್ಸ್ ಅಪ್ರಿಶಿಯೇಷನ್" (ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ನಾನು ಒಂದು ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿ ತಂಡದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಬೀದಿ ನಾಟಕ, ಪ್ರೊಸೀನಿಯಂ (ವೇದಿಕೆ ನಾಟಕ), ಮೂಕಾಭಿನಯ ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರತಿಭಾ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ ದರ್ಪಣ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಸಮ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಂಗಹಬ್ಬವಾದ ರಂಗಸೌರಭದಲ್ಲಿ ‘ಅಭಿಯಾನ’ ಎಂಬ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡೆ; ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನಾಂಗೀಯ ದಿನದಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯವಾದ ‘ಪಟ್ಟದ ಕುಣಿತ’ ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. '''ವೈಯಕ್ತಿಕ  ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು''' ನನ್ನ ವಿಶ್ವದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: ''ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಅನಾಮಧೇಯತೆ''. 1)        ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಬದ್ಧತೆ ನಾವು ಹೊಂದಿರುವ ಸೌಲತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಸಮಾಜದ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಸಮೃದ್ಧ ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ನಾನು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಜೀವನವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ಸೇವೆ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಾಗರಿಕರ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. 2)        ಬ್ಯೂರೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ತತ್ವ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಗಿಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ನಾನು ಸಿವಿಲ್ ಸೇವೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ "''ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಮಾದರಿ"''ಯನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಇದು ಆಡಳಿತಗಾರನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ದಕ್ಷ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕನು ರಾಜ್ಯದ ಅಗೋಚರ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೀರ್ತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಒಲವು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಬಯಸದೆ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. '''ಉಪಸಂಹಾರ''' ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬ್ಲೂಬೆಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರೆಗಿನ ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಕಡೆಗೆ ಇಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಡೆಟ್ ಕೋರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು, ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಠಿಣ ಚಾರಣ ಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ ನಡೆಸುವ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೇರ್ಗಡೆಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವುದೇ ನನ್ನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ''"ಏಳಿ, ಎದ್ದೇಳಿ, ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವ ತನಕ ನಿಲ್ಲದಿರಿ"'' ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾಗಿ, ಮೂಕ Sಸಮರ್ಪಣೆ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸೇವೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೇವೆಯು ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಚಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಬದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ji497akq1eu46p6xds4z8y0erar7y3t 2 179589 1376301 2026-07-04T14:58:21Z 2530732 Jeevitha 100269 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಜೀವಿತಾ ಜೆ''' ಜೀವಿತಾ ಜೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥ... 1376301 wikitext text/x-wiki '''ಜೀವಿತಾ ಜೆ''' ಜೀವಿತಾ ಜೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕತ್ವ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. '''ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜ್ಯೋತೇಶ್ ಎಚ್. ಎನ್. ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಆರ್. ಅವರಿಗೆ ವೇದಾಂತ್ ಸಿಂಹ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕರಾಟೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಬ್ರೌನ್ ಫಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತರಬೇತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. '''ಶಿಕ್ಷಣ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ 4ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಎಡಿಫೈ ಶಾಲೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗದ ವೇಳೆ ಅವರು ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಗ್ನೆಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋರಿ ಸೀಕರ್ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಥನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಧಾರಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬಿಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯೂತ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಯುವಜನರ ಸಬಲೀಕರಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಕಾನ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಂವಹನ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. '''ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಗರ್ಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಎಸ್‌ಡಿಜಿ ಸೆಲ್‌ನ ವಿಭಾಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಆಕ್ಷನ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಘಟಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಆಫೀಸ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮರ್ತ್ಯ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಲಬ್), ಸೋಷಿಯಸ್ (ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘ) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು: - ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ - ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ - ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ - ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ - ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ '''ಸಾಧನೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಡೀನ್ ಅವರಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಎಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮನ್ವಯ ಹಾಗೂ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ''' ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವಿತಾ ಅವರಿಗೆ ಓದು, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. pbkv7lqbgn46ya4u06z1v3ry1eitbtd 1376303 1376301 2026-07-04T15:04:49Z 2530732 Jeevitha 100269 1376303 wikitext text/x-wiki '''ಜೀವಿತಾ ಜೆ''' ಜೀವಿತಾ ಜೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕತ್ವ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. '''ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜ್ಯೋತೇಶ್ ಎಚ್. ಎನ್. ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಆರ್. ಅವರಿಗೆ ವೇದಾಂತ್ ಸಿಂಹ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕರಾಟೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಬ್ರೌನ್ ಫಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತರಬೇತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. '''ಶಿಕ್ಷಣ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ 4ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಎಡಿಫೈ ಶಾಲೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗದ ವೇಳೆ ಅವರು ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. '''ವೃತ್ತಿಜೀವನ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಗ್ನೆಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋರಿ ಸೀಕರ್ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಥನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಧಾರಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬಿಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯೂತ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಯುವಜನರ ಸಬಲೀಕರಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಕಾನ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಂವಹನ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. '''ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಗರ್ಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಎಸ್‌ಡಿಜಿ ಸೆಲ್‌ನ ವಿಭಾಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಆಕ್ಷನ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಘಟಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಆಫೀಸ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮರ್ತ್ಯ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಲಬ್), ಸೋಷಿಯಸ್ (ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘ) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು: - ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ - ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ - ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ - ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ - ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ '''ಸಾಧನೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಡೀನ್ ಅವರಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಎಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮನ್ವಯ ಹಾಗೂ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ''' ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವಿತಾ ಅವರಿಗೆ ಓದು, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ni8stkxa0coqouv1vogtcixdv08bev9 2 179590 1376304 2026-07-04T15:13:03Z 2530905 Aishwarya S 100282 “ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಣಿ.” 1376304 wikitext text/x-wiki ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ, ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ. ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಈ ಮಹಾನಗರವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ, ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಉಸಿರನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚೈತನ್ಯಮಯ ವಾತಾವರಣ, ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮನೋಭಾವವು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಐಶ್ವರ್ಯಾ. ನಾನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಶ್ರೀ ವಿನಿವಾಸ್ ವೈ.ಎಚ್. ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಮಾ ವೈ.ಎನ್. ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಣಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಫಲವಾಗಿಯೇ ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳತ್ತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಕ್ಷರಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣವು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿಸಿತು. ನಂತರ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಪೆನುಮ್ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ದೊರೆಯಿತು. ನಾನು ಶಾಂತಿಧಾಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಇದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಗತಿಯೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿತು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನಂತಾದರು. ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಂತ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋರಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆದಿಂದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಸಂಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನನಗೆ ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಣ, ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಚರ್ಚಾಪಟು (Debater) ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ (Essay Writer) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡುವುದು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಚರ್ಚೆ, ಭಾಷಣ, ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪದಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ವಾದಗಳು ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತೆ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. gomruxzn62see7e9krfroogd2r14rdy 1376308 1376304 2026-07-04T15:25:45Z 2530905 Aishwarya S 100282 “ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಣಿ.” 1376308 wikitext text/x-wiki ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ, ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ. ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಈ ಮಹಾನಗರವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ, ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಉಸಿರನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚೈತನ್ಯಮಯ ವಾತಾವರಣ, ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮನೋಭಾವವು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಐಶ್ವರ್ಯಾ. ನಾನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಶ್ರೀ ವಿನಿವಾಸ್ ವೈ.ಎಚ್. ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಮಾ ವೈ.ಎನ್. ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಣಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಫಲವಾಗಿಯೇ ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳತ್ತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ನಾನು ಶಾಂತಿಧಾಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಇದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಗತಿಯೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿತು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನಂತಾದರು. ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಂತ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋರಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆದಿಂದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಸಂಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನನಗೆ ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಣ, ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಚರ್ಚಾಪಟು (Debater) ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ (Essay Writer) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡುವುದು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಚರ್ಚೆ, ಭಾಷಣ, ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪದಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ವಾದಗಳು ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತೆ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. jl96y3eilj3t9nhny7rxyzvibgpxhwg 1376320 1376308 2026-07-04T16:26:42Z 2530905 Aishwarya S 100282 /* */ ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ.” 1376320 wikitext text/x-wiki ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಈ ಮಹಾನಗರವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಸ್ ನಾನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ವೈ ಹೆಚ್ ಮತ್ತು ಸುಮರವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದ. ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಶೀರ್ವಾದ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶುರುಮಾಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಕ್ಷರಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣವು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿಸಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಪೀಣ್ಯಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ನಾನು ಶಾಂತಿಧಾಮ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಂತ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋರಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ನಡುವೆ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳತ್ತ ಸಾಗುವ ಪಯಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅನುಭವ ನನಗೆ ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಿತು. ನಾನು ಕನ್ನಡ ಚರ್ಚೆ, ಭಾಷಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಚರ್ಚಾಪಟು ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ, ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು. aux5u1iu1uvrcmuf5669u78rsu8axiq 1376322 1376320 2026-07-04T16:28:59Z 2530905 Aishwarya S 100282 /* */ ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ.” 1376322 wikitext text/x-wiki ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯ e47skvf2g3z81dutr1q7dmy3hjfat9t 1376323 1376322 2026-07-04T16:32:55Z 2530905 Aishwarya S 100282 /* */ ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ.” 1376323 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2 179591 1376307 2026-07-04T15:24:25Z SHAMAA VENKAT BHARADWAJ 100339 ಹೊಸ ಪುಟ: == ನನ್ನ ಪರಿಚಯ == ನನ್ನ ಹೆಸರು '''ಶಮಾ ವೆಂಕಟ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್'''. ನಾನು '''2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 7ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ'''. ನನ್ನ ತಂದೆ '''ಸಿ. ಎಸ್. ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬು''' ಹಾಗೂ ತಾಯಿ '''ಉಮಾ ವೆಂಕಟ್'''. ನನಗೆ '''ಶಮೀಕ್ ವೆಂಕಟ್ ಭಾರದ್ವಾ... 1376307 wikitext text/x-wiki == ನನ್ನ ಪರಿಚಯ == ನನ್ನ ಹೆಸರು '''ಶಮಾ ವೆಂಕಟ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್'''. ನಾನು '''2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 7ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ'''. ನನ್ನ ತಂದೆ '''ಸಿ. ಎಸ್. ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬು''' ಹಾಗೂ ತಾಯಿ '''ಉಮಾ ವೆಂಕಟ್'''. ನನಗೆ '''ಶಮೀಕ್ ವೆಂಕಟ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್''' ಎಂಬ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು '''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್''' ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅಭಿನಯ, ನೃತ್ಯ, ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ವಿಷಯ ಸೃಷ್ಟಿ (Content Creation) ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ನಾನು ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ '''ಗುರು ಮೈಸೂರು ಬಿ. ನಾಗರಾಜ್''' ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಾದನವನ್ನೂ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಕನ್ನಡಿಗರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ತಾತ '''ಸಿ. ವಿ. ಶಂಕರ್''' ಅವರ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಿ. ವಿ. ಶಂಕರ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಗೀತರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಟ, ಕಥೆಗಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಸಹ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಳಿಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. == ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಗಳು == ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಮೊದಲ ವರ್ಷವನ್ನು ಕೀನ್ಯಾದ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ (Pre-school) ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ತುಂಬಾ ಮಾತುಗಾರಳಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಲಾ ಜೀವನವನ್ನು ಆನಂದಿಸುವುದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳು ನನ್ನ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಜನೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಸಮಯ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅವರು ನೀಡಿದ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನನಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವರು ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತರಬೇತಿಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ ನೀಡುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಕಲೆಗೂ ಸಮಾನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದ ಅವರ ಬೆಂಬಲ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೀನ್ಯಾದ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ '''ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಜುಕೇಶನ್''' ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಸರಿಯಿಂದ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯೆಯಾಗುವ ಆಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಂಬತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಕಲಾ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು '''ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ''' ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವು. 2024–25ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಅನುಭವವು ನನ್ನ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. == ನಾನು ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ == ನನಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಭಿನಯ, ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆ, ಜಾಹೀರಾತು (Advertising), ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ (Content Creation) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಈ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿದ್ದರೂ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅವಕಾಶಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಈ ಆಯ್ಕೆಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು, ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯ ನನ್ನದು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವಿಕ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ವಿಭಾಗವೇ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ದಾರಿಯಾಗಿ ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. == ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಗಳು == ನನಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹವ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿ ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದನ್ನು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ. ನೃತ್ಯ, ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಅಭಿನಯ ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಹವ್ಯಾಸಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗಿಟಾರ್ ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ನನಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ. == ನನ್ನ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು == ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮಾನವೀಯತೆ, ವಿನಯ, ದಯೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ. ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಮಾನವೀಯತೆ, ಸರಳತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದು, '''"ಈ ಸುಂದರವಾದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ."''' ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಯಾವುದೇ ಭೇದಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ದಯೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದು ಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. '''"The sky is the limit"''' ಎಂಬ ಅವರ ಚಿಂತನೆ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ನನಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎಷ್ಟೇ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೂ ವಿನಯದಿಂದ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವ. ದಯೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದೇಶವಾದ '''"ನಾವು ಜಗತ್ತನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಮೊದಲು ನಮ್ಮನ್ನೇ ನಾವು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು"''' ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ಆರಂಭ ನಮ್ಮಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಬದುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. == ನನ್ನ ಕನಸು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿ == ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕನ್ನಡಿಗಳಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಹೆಮ್ಮೆ ಇದೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಈ ಕನಸಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಜನರಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಆಸೆ ನನ್ನದು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನಿ, ಅಲ್ಲು ಅರ್ಜುನ್, ಧನುಷ್ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ಮತ್ತು ಶಿವರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಕನಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗಾಯನ, ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಇತರ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯಿದೆ. ಅವಕಾಶ ದೊರೆತರೆ ವಿಮಾನಯಾನ (Cabin Crew) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕನಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಪರಿಶ್ರಮ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. == ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು == ಮಾನವೀಯತೆ, ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವೇ ಜೀವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ದೇವರ ಮೇಲೆ ಅಚಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಜೀವನವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ ಯಶಸ್ಸು ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನನ್ನದು. ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ನೈಜ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಾವೇ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬೇಕು. ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. '''"ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಕಲಿಯಿರಿ, ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಬದುಕಿರಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿರಿ"''' ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿದೆ. 3zpb6go4om8tu667ylvecf8qsjajdgp 14 179592 1376314 2026-07-04T15:36:17Z ~2026-36694-37 100187 ೧೯೯೨ ಬರ್ಥ್ಸ್ 1376314 wikitext text/x-wiki [[ಮಂಜಿಮಾ ಮೋಹನ್]] [[ಶಾನ್ವಿ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ]] lnkh8p9px2j75krw71kv4tjstt4iqpv 3 179593 1376318 2026-07-04T15:50:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376318 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2530944KASHMEEERA.AS}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 3g8sr8nepeipm5k1o3yy6zpq9tsyy15 3 179594 1376321 2026-07-04T16:27:32Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376321 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=2530944KASHMEERA.AS}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೭, ೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 0bbo9904i15jfmvv6j7t3gaywgenzjx 2 179595 1376324 2026-07-04T16:37:57Z ಮಹಾಂತೇಶ ರಾಜಗುರು 100281 ಹೊಸ ಪುಟ: “ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ /ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ-ಬಾಮಾ” ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಯ ವೈಭವ! - ಮಹಾಂತೇಶ ರಾಜಗುರು, ಲೇಖಕರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳಲೇಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಬಾಮಾರವರು ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರ... 1376324 wikitext text/x-wiki “ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ /ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ-ಬಾಮಾ” ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಧನೆಯ ವೈಭವ! - ಮಹಾಂತೇಶ ರಾಜಗುರು, ಲೇಖಕರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಹೇಳಲೇಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಬಾಮಾರವರು ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಹೆಮ್ಮೆರ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವ ಹೃದಯವಂತ. ನನ್ನ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ 'ರಾಜಗುರು ಕನ್ನಡ ಕಲಿಕಾ ದರ್ಪಣ' ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಈಗ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯ! ನಂತರ ನನಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದು ಬಾಮಾ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಸಾನಿಧ್ಯ! ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕ 'ರಾಜಗುರು ವ್ಯಾಕರಣ ಕಮಲ' ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಬರೆದುದಲ್ಲದೆ, ಆ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ ನನಗನಿಸಿದ್ದು, ನೀಲಾಂಬರದ ಮೋಡ, ಧರೆಗೆ ಮಳೆಗರೆದ ಹಾಗೆ! ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರೂ ನನ್ನಂಥ ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೆ ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು “ನಿತ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ”! ಪಡೆದ ಹಾಗೆಯೇ. ನಾನೀಗ ಗುರುವಿನ ಗುಲಾಮನಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೇ ಸರಿ. ಮುಕ್ತಿ ನನಗೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧೃಡನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ೬೦ರ ಚಿರಯುವಕನಿಗೆ ನವ ಜನ್ಮ ದೊರೆತಿದೆ. ಇಲಾಖೆಯ ಗೂಡಿನಿಂದ ಸಮಾಜದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಾಮಾ ಎಂಬ ಕೋಗಿಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಇಂಪು ಮತ್ತು ಕಂಪು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಲಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂಬುದೇ ನನ್ನ ಆಸೆ. ಕೋಗಿಲೆ ಹಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದು ಕುಳಿತ ಇಂತಿ ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿಯೇ ಬರೆಯುವ ಲೇಖಕರು ವಿರಳ, ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಿ, ಸತತ ಅದ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ (ಮಕ್ಕಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದವರಿವರು) ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವ ತುಂಬಿದವರು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಅಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ. ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವಿಕಾಸದ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ, ಕವಿಯಾಗಿ, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಿಂತಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ರೂಪಕರಾಗಿ ಅವರು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸೃಜನಶೀಲರು.  ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಯಾನ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಆಳವಾದ ನಂಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡವರು. (ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೆ ಎಸ್.ಎಲ್ ಬೈರಪ್ಪ, ತ.ರಾ.ಸು, ಕೆ.ಟಿ ಗಟ್ಟಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮನನ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರು) ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ಮಕ್ಕಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕಡೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ (೦೨-೦೬-೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡಲೇಬಾಳು) ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವರು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪಾಠವಲ್ಲ, ಅದು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ, ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಸುವಾಸನೆ, ಮಕ್ಕಳ ನಗು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ.  ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ - ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಇವರು ಒಟ್ಟು ೨೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು (ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಸಹಿತ, ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಸಹಿತವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ) ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕೃತಿಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓದಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸಲು, ಭಾಷೆಯ ಸೊಗಡನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿವೆ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: * ಸರಳ ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ * ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ವಿಷಯಗಳು * ಆಟದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ * ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ ಬೋಧನೆ * ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಕಥೆಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು * ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಓದು, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ.  “ಕನ್ನಡ ಸೌರಭ” ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸುಲಭ ಸುಲಲಿತ ಹೊಸ ದಾರಿ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ “ಕನ್ನಡ ಸೌರಭ” ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಕಲಿಕೆಯ ಸುಲಭ, ಸರಳವಾದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿ. ಚಿತ್ರಗಳು, ಅಕ್ಷರಗಳು, ಪದಗಳು, ಬಣ್ಣಗಳು, ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠವನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿಸುವ ಬದಲು ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣ ತತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು: * ಚಿತ್ರಾಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ, ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಹಾಡು * ಅಕ್ಷರ, ಪದಗಳ ದೃಶ್ಯಮಯ ಪರಿಚಯ * ಮಕ್ಕಳ ಕುತೂಹಲ ಕೆರಳಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸ * ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ವಿಧಾನ * ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೂ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ರೂಪುರೇಷೆ * ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ಕೇವಲ ಲೇಖಕರಲ್ಲ; ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪಾಂಡಿತ್ಯದ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರೂ ಹೌದು. ಅವರ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ದೃಶ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸರಳಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಢಾಳಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ರೂಢಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕರಗತಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗೀತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಹು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. (ಲಲಿತ ಕಲೆಗಳು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅನುಭವಿಸುವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬಾಮಾರವರು) ಅನೇಕ ಸಂಗೀತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಲಯ, ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿ ಸೈ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ಕೋಳಲುವಾದಕ ಪ್ರವೀಣ್ ಗೋಡ್ಖಿಂಡಿ ಅವರ ಜೊತೆ ಅನೇಕ ಜುಗಲ್ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಕಲಾರಸಿಕರ ಹೃನ್ಮನಗಳನ್ನು ತಣಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ೭ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ‘ನೀವು ಕಲಾವಿದರಾಗಬೇಕೆ?' ಈ ಪುಸ್ತಕ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಗೊಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: * ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿತ್ರಣ, ಸ್ಮರಣಚಿತ್ರ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, * ಮಕ್ಕಳ ಭಾವಜಗತ್ತು * ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಬದುಕು * ಕಲಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ * ಬಣ್ಣಗಳ ಮನೋಜ್ಞ ಬಳಕೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಾಧನೆ ಇವರ ಅನೇಕ ಕವಿತೆಗಳು ಭಾವಗೀತೆಗಳಾಗಿ, ನಾಡಿನ ಸುವಿಖ್ಯಾತ ಗಾಯಕ, ಗಾಯಕಿಯರು ಸುಮದುರವಾಗಿ ಹಾಡಿರುವುದರಿಂದ ಸುಗಮಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ದಾರಾವಾಹಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವ ಹಾಡಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಕನ್ನಡದ ಕಂಪು, ಮಾದುರ್ಯದಲಿ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಿವೆ. ಬಾಗೂರರ ಕವನಗಳು ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿಗಳಾಗಿ ಸಿ.ಡಿ. ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ, ಆಲ್ಬಂಮ್‌ಗಳು ಆಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆಗಳು, ಪರಿಸರಗೀತೆಗಳು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು, ಶಿಶುಗೀತೆಗಳು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿವೆ. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಇವರ ಕವನಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾದುಕುಳಿತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲೂ ಇವರ ರಚನೆಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿದೆ.  ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವೈವಿಧ್ಯ - ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ. ಅವರು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. * ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು * ಮಕ್ಕಳ ಪದ್ಯಗಳು -ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಹಾಡುಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ, ಆಟ, ಸ್ನೇಹ, ತಾಯಿ, ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಕವನಗಳು ಇವರ ವಿಶೇಷತೆ. ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುವಂಥ ಪುಟ್ಟ ಕವಿತೆಗಳು. * ಕಥಾಸಂಕಲನಗಳು - ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳವರೆಗೆ ಓದಲು ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು - ಅಕ್ಷರ ಪರಿಚಯ, ಭಾಷಾ ಅಭ್ಯಾಸ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂರ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ - ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಹಾಡುಗಳು, ನಾಡು ನುಡಿ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಗಳು ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ. ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿವೆ. ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಹುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಲಭಿಸದೇ ಇರುವುದು ಸೋಜಿಗ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗೌರವಗಳು: * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಕುವೆಂಪುಶ್ರೀ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೊರೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲಾಶ್ರೀ * ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಾ. ಸ. ಜ. ನಾಗಲೋಟಿಮಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಸಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕುವೆಂಪು ಶ್ರೀ * ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷ ಸನ್ಮಾನಗಳು * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು * ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸನ್ಮಾನಗಳು ಈ ಗೌರವಗಳು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿವೆ.  ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರು ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳ ಮನವನ್ನು ಅರಿತದ್ದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೋಹನ ಗೊಳಿಸುವ ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ತೂಗು ಚಿತ್ರಪಟಗಳು, ಸರಳವಾಗಿ ವಿಷಯ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಗಳು: * ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಬಾಂಧವ್ಯ * ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಟವನ್ನಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನ * ಮಕ್ಕಳ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ * ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಬೆಳೆಸುವುದು * ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಸದಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಬಾಗೂರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಕನ್ನಡದ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಬೇಕು, ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. (ಕನ್ನಡ ಸೌರಭ ಅದಕ್ಕೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕನ್ನಡದ ಸಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.) ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ: * ಕನ್ನಡದ ಸೊಗಡು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. * ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಸಂವೇದನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. * ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. * ಕನ್ನಡದ ಮೇಲಿನ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. * ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಲೇಖಕ ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರೆಯುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರು ಮಕ್ಕಳ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಮಗುವಾಗಿ ಸ್ವ ಅನುಭವವೆಂಬಂತೆ ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳ ನಿರ್ದೋಷತೆ, ಕುತೂಹಲ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಪನೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬರಹ ಚೈತನ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ: * ಮಗುವಿನ ಕನಸು ಇದೆ * ತಾಯಿಯ ಮಮತೆ ಇದೆ, ಸರಿದಾರಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಭರವಸೆ ಇದೆ * ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇದೆ * ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಇದೆ * ಸಮಾಜದ ಮೌಲ್ಯಗಳಿವೆ * ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯ ಮಹತ್ವ ಬಾಗೂರರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಜೀವನವನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನೇ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಓದುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ದೀಪದಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಅವರು ಲೇಖಕರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹಿತ, ಶಿಕ್ಷಕ, ಕಲಾವಿದ, ಸಮಾಜದ ಚಿಂತಕ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ನಿಜವಾದ ಸೇವಕ. ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬೆಳಕು ಹಚ್ಚಿದ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ. (ಎದೆ ಎದೆಯಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿ ಕನ್ನಡದ ಹಾಡು ಕಣ್ಣವೆ ಹರಿವನಕವೂ ಬೆಳೆಯಲಿ ಕರುನಾಡು- ಎನ್ನುವ ಅವರ ಗೀತೆ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.) ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಗುರುತು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವವರೆಗೂ ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯರ ಹೆಸರು ಗೌರವದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವರಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. sk8cd8rlyr15rdxvro4jzfk6pcor5cl 2 179596 1376325 2026-07-04T16:45:41Z 2530944KASHMEERA.AS 100349 /* */ 1376325 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿರುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಕಾಶ್ಮೀರಾ ಎ.ಎಸ್. ನಾನು ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೇರಳವನ್ನು "ದೇವರ ಸ್ವಂತ ನಾಡು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವು ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು, ಸುಂದರ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ನಾನು 2007ರ ಜನವರಿ 7ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಅಜಿತ್ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಸುವರ್ಣಾ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿವೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಗುರಿಯತ್ತ ದೃಢವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಎಂತಹ ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದರೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಾರದು ಎಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ದಯೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಂತಹ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೋಷಕರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆದರ್ಶಗಳು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಕನಸಿತ್ತು. ಪೊಲೀಸ್ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಬೆಳೆದಂತೆ ಈ ಕನಸು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. ನನ್ನ ತಂದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಕನಸಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರೂ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಅವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವು ನನಗೆ ಸದಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಆಟಗಳ ಮೂಲಕ ನಾನು ತಂಡದ ಮನೋಭಾವ, ಶಿಸ್ತು, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿತೆ. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು, ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ನಾವು ಹೊಸದಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನ್ನದು. ಈ ಗುಣಗಳು ನನ್ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ನಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆ, ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಇಂದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಯಶಸ್ಸು ನನಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ವೈಫಲ್ಯವು ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ಯಶಸ್ಸು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ, ವೈಫಲ್ಯವು ತಾಳ್ಮೆ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸಿತು. ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಧೈರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಕಷ್ಟಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಅನುಭವಗಳೇ ಇಂದು ನನಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣವೂ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಶಾಲಾ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಶಾಲೆಯು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಗೌರವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವದಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಲಿಸಿತು. ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ನನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸದಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೂರ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಹಂತವು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನಾನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಾನು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೆ. ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಚಿಂತನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ, ನಾಯಕತ್ವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಂತಹ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲೇಜಿನ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. ನನ್ನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಾಗಿ ನಾನು ಎಂ.ಎಸ್.ಡಬ್ಲ್ಯು. (ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ವರ್ಕ್) ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಬೇಕೆಂಬ ಉತ್ಸಾಹವಿದೆ. ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣವು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ, ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ನನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಿದೆ. kce18cdhy8id4pml15pw3pz678fgv43 2 179597 1376326 2026-07-04T16:50:52Z 2530332 Gowthami Gowramma M.M 100267 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಗೌತಮಿ ಗೌರಮ್ಮ ಎಂ.ಎಂ.''' ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯು ಕೇರಳ ಮಾತು ಕರುನಾಡಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಟ್ಟ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ... 1376326 wikitext text/x-wiki '''ಗೌತಮಿ ಗೌರಮ್ಮ ಎಂ.ಎಂ.''' ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯು ಕೇರಳ ಮಾತು ಕರುನಾಡಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಟ್ಟ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ ಸಾಲಿನ ವಿರುದ್ಧ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ, ಒಬ್ಬಳು ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬಳು ತಂಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ನನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಹೆಸರ ಶಿವು ಮಾದಪ್ಪ. ನನ್ನ ಅಮ್ಮನ ಹೆಸರು ಅರ್ಚನಾ ಕಾವೇರಿ. ನನ್ನ ಅಕ್ಕನ ಹೆಸರು ಚಿನ್ಮಯೀ ಗಂಗಮ್ಮ. ನನ್ನ ತಂಗಿಯು ಏಳನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಹೆಸರು ಆದಿತ್ರಿ ಚೋಂದಮ್ಮ. ನಮ್ಮದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕುಟುಂಬವಾದರೂ, ನಾವು ಸದಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಕಷ್ಟ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಬರಲಿ, ನೋವು, ನಲಿವಿನ ಸಂದರ್ಭವಿರಲಿ, ನಾವು ಅವನ್ನು ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ, ಒಂದಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವರೇ ನನ್ನ ಧೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ, ಎಲ್ಲವೂ. ನಾನು ನನ್ನ ಶಿಶುವಿಹಾರವನ್ನು ಲಿಟಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದು ಕುಟ್ಟಾದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆತ್ತವರು, ಅಜ್ಜಿಯರು ಮತ್ತು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನನ್ನನ್ನು ಮುದ್ದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ನನಗಿಂತ ಮೂರು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವ ಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟಿದ್ದಳು. ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಹೊಸ ಆಟಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದಿವು. ನನ್ನ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿಯರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ, ನಾನು ಕೂರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ಆ ಶಾಲೆಯು ನನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ವಿಶ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಋಣಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅವರ ನಿರಂತರ ನಂಬಿಕೆಯು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸಿತು. ನನ್ನ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರು, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಏಳನೇ  ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮನೆ ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆ ದೂರದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ನನಗೆ ಆಟವಾಡಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಸೇರಿದ ನಂತರ, ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಾನು ಶಾಲೆಯ ಗಾಯಕವೃಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಎಂಬತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ, ನಾನು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ನಾನು ಮಡಿಕೇರಿಯ ಜನರಲ್ ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಪೋಷಕರು ಮಡಿಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದೆ. ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಅವರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯ ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಜ್ಜನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುವವರೆಗೆ, ನಾನು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಆಳವಾದ ಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಜಿಯರ ಮನೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಯಸ್ಕನಾಗಿ ನನಗೆ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೋಜಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ನಾನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದಾಗ, ನನ್ನ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹುಡುಗಿ ಆಲ್ರೌಂಡರ್" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ನಾನು ಮಂಗಳೂರಿನ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ೧೧ ಮತ್ತು ೧೨ ನೇ ತರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ನಾನು ಒಂದು ವರ್ಷ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ನನ್ನ ಅಕ್ಕನೊಂದಿಗೆ ಪಿಜಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಎನ್ ಡಿಎ ಬರೆಯಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ. ಆ ವರ್ಷದ ಮೊದಲು, ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ನಾನು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಆ ವರ್ಷ, ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಪರಸ್ಪರರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬದುಕಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು, ಪರಸ್ಪರ ವಾಸಿಸಲು ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ೧೧ ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತರಗತಿಯ ಸಹಾಯಕ ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಯಲು, ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆ ಸ್ಥಾನವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ನನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದೆ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತರಗತಿಯಿಂದ ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಶಾಲೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಮ್ಮ ವಿಭಾಗದ ಆರ್ಟ್ ಕ್ಲಬ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಪೀರ್ ಎಜುಕೇಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಾನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಇದು ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಮನೆಯಿಂದ ದೂರದ ನನ್ನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಭಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರ ನೆನಪುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ, ಸಮರ್ಪಿತ ಮತ್ತು ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. te16umynj0l84hdl5r0maeniib53ezi 2 179598 1376338 2026-07-05T02:46:58Z 2530905 Aishwarya S 100282 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಸ್ == ಉದ್ಯಾನನಗರಿ, ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ. ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಶಿಕ್... 1376338 wikitext text/x-wiki == ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಸ್ == ಉದ್ಯಾನನಗರಿ, ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ. ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಮೂಡಿಸಿರುವ ಈ ಮಹಾನಗರವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಗರವಲ್ಲ, ನನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಉಸಿರನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಚೈತನ್ಯಮಯ ವಾತಾವರಣ, ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮನೋಭಾವವು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ಐಶ್ವರ್ಯಾ. ನಾನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಶ್ರೀ ವಿನಿವಾಸ್ ವೈ.ಎಚ್. ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಮಾ ವೈ.ಎನ್. ಅವರ ಮಗಳಾಗಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಣಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಫಲವಾಗಿಯೇ ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳತ್ತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೊದಲ ಹಂತವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಕ್ಷರಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಡನಾಟ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ವಾತಾವರಣವು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿಸಿತು. ನಂತರ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಪೆನುಮ್ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ದೊರೆಯಿತು. ನಾನು ಜೈನ್ ಶಾಂತಿರಾಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಇದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತರಗತಿಯೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿತು; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಲ್ಲಿನಂತಾದರು. ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಹಂತ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋರಮಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಮನೆದಿಂದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಪ್ರಯಾಣ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಮೇಲಿನ ಸಂಚಾರವಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಕನಸುಗಳ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನನಗೆ ಸಮಯದ ಮೌಲ್ಯ, ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿವೆ. ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಣ, ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಚರ್ಚಾಪಟು (Debater) ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಕಾರ್ತಿ (Essay Writer) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದೆ. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮಾತನಾಡುವುದು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲ; ಅದು ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಚರ್ಚೆಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು, ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪದಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ವಾದಗಳು ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲವು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತೆ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಗುಣವೆಂದರೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ. ಹಲವಾರು ತಂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೇನೆ. ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದು ನನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಅವಕಾಶವೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಕ್ಲಬ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ (Kannada Club Head) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನನ್ನ ನಾಯಕತ್ವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಗೂ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ನಾನು ಖೋ-ಖೋ ಆಟಗಾರ್ತಿ. ಕ್ರೀಡೆಯು ನನಗೆ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ನಾನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಖೋ-ಖೋ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಮನೋಭಾವವು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನೆರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಖೋ-ಖೋ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಂತರ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ನಮ್ಮ ತಂಡವು ಪ್ರಥಮ, ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಇದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಾಧನೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದವು. ನಾನು ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ (South Zone) ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಅನುಭವವು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ನೆನಪಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ನನ್ನ ಆತ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳು, ಕನಸುಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಕವನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಪದಗಳು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು; ಕವಿತೆಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಧ್ವನಿ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ನಾನು ನನ್ನ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (IAS) ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವುದು. ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಮಹತ್ತರ ಆಶಯ. ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬೇಕು, ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ನನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಹ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ – ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅದು ಒಂದು ಹರಿಯುವ ನದಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೇಗವಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾ, ಆದರೆ ಯಾವತ್ತೂ ತನ್ನ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ. ಸವಾಲುಗಳು ಬಂದರೂ ಹಿಂಜರಿಯದೆ, ಸಾಧನೆಗಳು ದೊರೆತರೂ ಅಹಂಕಾರ ಪಡದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಇನ್ನೂ ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಕಾವ್ಯ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅದರ ಹೊಸ ಪದ್ಯ. ನನ್ನ ಕನಸುಗಳು ನನ್ನ ದಾರಿದೀಪಗಳು. ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮ ನನ್ನ ಸಂಗಾತಿ. ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ. ನಾನು ಕನಸು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತೇನೆ. == “ನಾನು ಐಶ್ವರ್ಯಾ; ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು, ದೇಶಸೇವೆಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಕ್ರೀಡಾಪಟು, ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಐಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಣಿ.” == ta48ns9pu102vhqzi7e65kbcysxs6oi