ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 975 1376382 1340723 2026-07-06T05:13:04Z Prajwal Mudiyappa 33383 /* ಈವರೆಗಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬರೆಯಿರಿ */ 1376382 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ | native_name = | logo = File:The logo of 85th kannada sahitya sammelan.jpg | logo_caption = | image = | imagesize = | caption = | date = | begins = | ends = | frequency = 1 ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ | location = ವಿವಿಧ | years_active = {{age|1915|05|03}} <!--Date of the first occurrence--> | first = 1915 (ಬೆಂಗಳೂರು) | last = 2023 (ಹಾವೇರಿ) | next = 2024 (ಮಂಡ್ಯ) | participants = <!--"attendence=" also works, as merged from Template:Infobox festival. Do not use both--> | genre = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ | budget = | patron = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ]] | website = [http://kasapa.in/sahithyasammelana.htm Kannada Sahitya Sammelana] | footnotes = }} '''ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ''' [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ]] ೧೯೧೫ರಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕನ್ನಡ]] ಸಮ್ಮೇಳನ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಗತ್ಯವಾದ ಜನಜಾಗೃತಿಯನ್ನೂ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಉದ್ದೇಶ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ]] ಅವಿರತ ದುಡಿದ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಕೋರಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯರು, ಮಹಾಪುರುಷರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.dnaindia.com/bangalore/interview-sahitya-parishat-can-do-with-more-funds-1223477 ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ೧೯೧೫ ರಿಂದ ಆಚರಣೆ]</ref> ==ಹಿನ್ನಲೆ== ೧೯೧೪ರ ದಿ ಮೈಸೂರು ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್ (ಮೈಸೂರು ಸಂಪದಭ್ಯುದಯ ಸಮಾಜ) ಸಮ್ಮೆಳನದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಎಂ. ಶಾಮರಾವ್, ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್ ಮತ್ತು ಪಿ. ಎಸ್. ಅಚ್ಯುತರಾವ್ ಅವರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉಪಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉಪಸಮಿತಿಯು ಅಂದಿನ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ನಾಡುಗಳ ಪ್ರಾಜ್ಞರೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ಆ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. # ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ, ಚರಿತ್ರೆ, ನಿಘಂಟು ಬರೆಯಿಸುವುದು, # ನವೀನಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಶಬ್ದಗಳ ಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. # ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಡುವ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕೊಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವುದು. # ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೂ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚಾಂಶಗಳನ್ನೂ ವಿಚಾರಮಾಡಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು. # ಬೆರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. # ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ, ಕನ್ನಡ ದೇಶಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಶದಗೊಳಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸುವುದು. # ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಸಂಸ್ಕರಣ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಗ್ರಂಥಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪಂಡಿತಯೋಗ್ಯವಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನೊಳಕೊಂಡ ಕನ್ನಡದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು. # ಗ್ರಂಥಕರ್ತರಿಗೆ ಬಿರುದು ಸಂಭಾವನೆ ಕೊಡುವುದು. # ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷೆಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ಪರಿಶೋಧನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಪಂಡಿತವೇತನಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು. # ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷೋನ್ನತಿಗೂ, ಗ್ರಂಥಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಡುವ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಆಯಾ ಸರ್ಕಾರದವರ ಪರಾಮರ್ಶಕ್ಕೆ ತಂದು ಅವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು. # ಕನ್ನಡ ಮಾತನ್ನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ವಾಚನಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಪುಸ್ತಕಭಂಡಾರಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. # ಕನ್ನಡ ನಾಡುಗಳ ಪ್ರಮುಖರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಭೆಗಳನ್ನೇರ್ಪಡಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥರಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದು.<ref>http://kannadasahithyaparishattu.in/?page_id=702 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117124130/http://kannadasahithyaparishattu.in/?page_id=702 |date=2017-11-17 }} ಸಾಹಿತ್ಯ  ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಉದ್ದೇಶ</ref> ==ಈವರೆಗಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {|class="wikitable sortable sortable" border="1" !ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಂಖ್ಯೆ !ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆದ ದಿನಾಂಕ, ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷ !ಸ್ಥಳ !ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ |------ |೧ |೩, ೪, ೫, ೬ ಮೇ ೧೯೧೫ |[[ಬೆಂಗಳೂರು]] |[[ಎಚ್.ವಿ.ನಂಜುಂಡಯ್ಯ|ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ]] |---- |೨ |೬, ೭, ೮ ಮೇ ೧೯೧೬ |[[ಬೆಂಗಳೂರು]] |[[ಎಚ್.ವಿ.ನಂಜುಂಡಯ್ಯ|ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ]] |---- |೩ |೮, ೯, ೧೦ ಜೂನ್ ೧೯೧೭ |[[ಮೈಸೂರು]] |[[ಎಚ್.ವಿ.ನಂಜುಂಡಯ್ಯ|ಎಚ್. ವಿ. ನಂಜುಂಡಯ್ಯ]] |---- |೪ |೧೧, ೧೨, ೧೩ ಮೇ ೧೯೧೮ |[[ಧಾರವಾಡ]] |[[ಆರ್.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಆರ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]] |---- |೫ |೬, ೭, ೮ ಮೇ ೧೯೧೯ |[[ಹಾಸನ]] |[[ಕರ್ಪೂರ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] |---- |೬ |೨೦, ೨೧ ಜೂನ್ ೧೯೨೦ |[[ಹೊಸಪೇಟೆ]] |[[ರೊದ್ದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] |---- |೭ |೧೯, ೨೦, ೨೧ ಮೇ ೧೯೨೧ |[[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] |[[ಕೆ.ಪಿ.ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ|ಕೆ. ಪಿ. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಚೆಟ್ಟಿ]] |---- |೮ |೧೨, ೧೩ ಮೇ ೧೯೨೨ |[[ದಾವಣಗೆರೆ]] |[[ಎಂ.ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯ|ಎಂ. ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯ]] |---- |೯ |೨೧, ೨೨, ೨೩ ಮೇ ೧೯೨೩ |[[ಬಿಜಾಪುರ]] |[[ಸಿದ್ಧಾಂತಿ ಶಿವಶಂಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |೧೦ |೧೬, ೧೭, ೧೮ ಮೇ ೧೯೨೪ |[[ಕೋಲಾರ]] |[[ಹೊಸಕೋಟೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |೧೧ |೯, ೧೦, ೧೧ ಮೇ ೧೯೨೫ |[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |[[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್]] |---- |೧೨ |೨೨, ೨೩, ೨೪ ಮೇ ೧೯೨೬ |[[ಬಳ್ಳಾರಿ]] |[[ಫ. ಗು. ಹಳಕಟ್ಟಿ]] |---- |೧೩ |೧೯, ೨೦, ೨೧ ಮೇ ೧೯೨೭ |[[ಮಂಗಳೂರು]] |[[ಆರ್.ತಾತಾಚಾರ್ಯ|ಆರ್. ತಾತಾಚಾರ್ಯ]] |---- |೧೪ |೧, ೨, ೩ ಜೂನ್ ೧೯೨೮ |[[ಕಲಬುರಗಿ]] |[[ಬಿ.ಎಂ.ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ|ಬಿ. ಎಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ]] |---- |೧೫ |೧೨, ೧೩, ೧೪ ಮೇ ೧೯೨೯ |[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |[[ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] |---- |೧೬ |೫, ೬, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೩೦ |[[ಮೈಸೂರು]] |[[ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು|ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾವ್]] |---- |೧೭ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೧ |[[ಕಾರವಾರ]] |[[ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ]] |---- |೧೮ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೨ |[[ಮಡಿಕೇರಿ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ|ಡಿ. ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ]] |---- |೧೯ |೨೯, ೩೦, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೩ |[[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] |[[ವೈ.ನಾಗೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ವೈ. ನಾಗೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |೨೦ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೪ |[[ರಾಯಚೂರು]] |[[ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯ್|ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾವ್]] |---- |೨೧ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೫ |[[ಮುಂಬೈ]] |[[ಎನ್.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬರಾವ್|ಎನ್. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬರಾವ್]] |---- |೨೨ |೨೯, ೩೦, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೭ |[[ಜಮಖಂಡಿ]] |[[ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ]] |---- |೨೩ |೨೯, ೩೦, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ |[[ಬಳ್ಳಾರಿ]] |[[ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ]] |---- |೨೪ |೨೫, ೨೬, ೨೭, ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೩೯ |[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |[[ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು|ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾವ್]] |---- |೨೫ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೦ |[[ಧಾರವಾಡ]] |[[ವೈ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ವೈ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |೨೬ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೧ |[[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] |[[ಎ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಎ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ]] |---- |೨೭ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಜನವರಿ ೧೯೪೩ |[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] |[[ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ]] |---- |೨೮ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೪ |[[ರಬಕವಿ ಬನಹಟ್ಟಿ|ರಬಕವಿ]] |[[ಎಸ್.ಎಸ್.ಬಸವನಾಳ|ಶಿ. ಶಿ. ಬಸವನಾಳ]] |---- |೨೯ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ |[[ಚೆನ್ನೈ|ಮದರಾಸು]] |[[ಟಿ.ಪಿ.ಕೈಲಾಸಂ|ಟಿ. ಪಿ. ಕೈಲಾಸಂ]] |---- |೩೦ |೭, ೮, ೯ ಮೇ ೧೯೪೭ |[[ಹರಪನಹಳ್ಳಿ]] |[[ಸಿ.ಕೆ.ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ|ಸಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಯ್ಯ]] |---- |೩೧ |೨೯, ೩೦, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೮ |[[ಕಾಸರಗೋಡು]] |[[ತಿರುಮಲೆ ತಾತಾಚಾರ್ಯ ಶರ್ಮ|ತಿ. ತಾ. ಶರ್ಮ]] |---- |೩೨ |೫, ೬, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೯ |[[ಕಲಬುರಗಿ]] |[[ಉತ್ತಂಗಿ ಚನ್ನಪ್ಪ]] |---- |೩೩ |೨೪, ೨೫, ೨೬ ಮೇ ೧೯೫೦ |[[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ]] |[[ಎಮ್.ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ|ಎಂ. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ]] |---- |೩೪ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೧ |[[ಮುಂಬೈ]] |[[ಗೋವಿಂದ ಪೈ]] |---- |೩೫ |೧೬, ೧೭, ೧೮ ಮೇ ೧೯೫೨ |[[ಬೇಲೂರು]] |[[ಎಸ್.ಸಿ.ನಂದೀಮಠ|ಶಿ. ಚ. ನಂದೀಮಠ]] |---- |೩೬ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೪ |[[ಕುಮಟಾ]] |[[ವಿ.ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ|ವಿ. ಸೀತಾರಾಮಯ್ಯ]] |---- |೩೭ |೧೦, ೧೧, ೧೨ ಜೂನ್ ೧೯೫೫ |[[ಮೈಸೂರು]] |[[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] |---- |೩೮ |೨೫, ೨೬, ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೬ |[[ರಾಯಚೂರು]] |[[ಆದ್ಯ ರಂಗಾಚಾರ್ಯ]] |---- |೩೯ |೭, ೮, ೯ ಮೇ ೧೯೫೭ |[[ಧಾರವಾಡ]] |[[ಕುವೆಂಪು]] |---- |೪೦ |೧೮, ೧೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೧೯೫೮ |[[ಬಳ್ಳಾರಿ]] |[[ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ]] |---- |೪೧ |೧೧, ೧೨, ೧೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೦ |[[ಬೀದರ್]] |[[ಡಿ.ಎಲ್.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಡಿ. ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]] |---- |೪೨ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೦ |[[ಮಣಿಪಾಲ]] |[[ಅ.ನ.ಕೃಷ್ಣರಾಯ|ಅ. ನ. ಕೃಷ್ಣರಾಯ]] |---- |೪೩ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೧ |[[ಗದಗ]] |[[ಕೆ.ಜಿ.ಕುಂದಣಗಾರ|ಕೆ. ಜಿ. ಕುಂದಣಗಾರ]] |---- |೪೪ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೩ |[[ಸಿದ್ದಗಂಗಾ]] |[[ರಂ.ಶ್ರೀ.ಮುಗಳಿ|ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ]] |---- |೪೫ |೧೦, ೧೧, ೧೨ ಮೇ ೧೯೬೫ |[[ಕಾರವಾರ]] |[[ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಶಂಕರಭಟ್ಟ]] |---- |೪೬ |೨೬, ೨೭, ೨೮ ಮೇ ೧೯೬೭ |[[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] |[[ಉಪಾಧ್ಯೆ, ಎ. ಎನ್.|ಆ. ನೇ. ಉಪಾಧ್ಯೆ]] |---- |೪೭ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೦ |[[ಬೆಂಗಳೂರು]] |[[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ]] |---- |೪೮ |೩೧ ಮೇ, ೧, ೨ ಜೂನ್ ೧೯೭೪ |[[ಮಂಡ್ಯ]] |[[ಜಯದೇವಿತಾಯಿ ಲಿಗಾಡೆ]] |---- |೪೯ |೧೧, ೧೨, ೧೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೭೬ |[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] |[[ಎಸ್.ವಿ.ರಂಗಣ್ಣ|ಎಸ್. ವಿ. ರಂಗಣ್ಣ]] |---- |೫೦ |೨೩, ೨೪, ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೮ |[[ದೆಹಲಿ]] |[[ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ|ಜಿ. ಪಿ. ರಾಜರತ್ನಂ]] |---- |೫೧ |೦೯, ೧೦, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೯ |[[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] |[[ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ]] |---- |೫೨ |೭, ೮, ೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೦ |[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |[[ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿ]] |---- |೫೩ |೧೩, ೧೪, ೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೧ |[[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] |[[ಪು.ತಿ.ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್|ಪು. ತಿ. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]] |---- |೫೪ |೨೭, ೨೮, ೨೯, ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೧ |[[ಮಡಿಕೇರಿ]] |[[ಶಂ.ಬಾ. ಜೋಷಿ|ಶಂ. ಬಾ. ಜೋಶಿ]] |---- |೫೫ |೨೩, ೨೪, ೨೫, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೨ |[[ಸಿರ್ಸಿ]] |[[ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]] |---- |೫೬ |೨೩, ೨೪, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೮೪ |[[ಕೈವಾರ]] |[[ಎ.ಎನ್.ಮೂರ್ತಿರಾವ್|ಎ. ಎನ್. ಮೂರ್ತಿರಾವ್]] |---- |೫೭ |೫, ೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೫ |[[ಬೀದರ್]] |[[ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕ|ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕ]] |---- |೫೮ |೨೯, ೩೦, ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೭ |[[ಕಲಬುರಗಿ]] |[[ಸಿದ್ಧಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ]] |---- |೫೯ |೧೬, ೧೭, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೦ |[[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] |[[ಆರ್.ಸಿ.ಹಿರೇಮಠ|ಆರ್. ಸಿ. ಹಿರೇಮಠ]] |---- |೬೦ |೨೮, ೨೯, ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೦ |[[ಮೈಸೂರು]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ|ಕೆ. ಎಸ್. ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]] |---- |೬೧ |೯, ೧೦, ೧೧, ೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೯೨ |[[ದಾವಣಗೆರೆ]] |[[ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ|ಜಿ. ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ]] |---- |೬೨ |೫, ೬, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೩ |[[ಕೊಪ್ಪಳ]] |[[ಸಿಂಪಿ ಲಿಂಗಣ್ಣ]] |---- |೬೩ |೧೧, ೧೨, ೧೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪ |[[ಮಂಡ್ಯ]] |[[ಚದುರಂಗ (ಲೇಖಕ)|ಚದುರಂಗ]] |---- |೬೪ |೩, ೪, ೫ ಜೂನ್ ೧೯೯೫ |[[ಮುಧೋಳ]] |[[ಎಚ್.ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ|ಎಚ್. ಎಲ್. ನಾಗೇಗೌಡ]] |---- |೬೫ |೨೧, ೨೨, ೨೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೬ |[[ಹಾಸನ]] |[[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] |---- |೬೬ |೧೧, ೧೨, ೧೩, ೧೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ |[[ಮಂಗಳೂರು]] |[[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ]] |---- |೬೭ |೧೧, ೧೨, ೧೩, ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೯ |[[ಕನಕಪುರ]] |[[ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ|ಎಸ್. ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪ]] |---- |೬೮ |೨೪, ೨೫, ೨೬ ಜೂನ್ ೨೦೦೦ |[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] |[[ಶಾಂತಾದೇವಿ ಮಾಳವಾಡ]] |---- |೬೯ |೧೫, ೧೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೨ |[[ತುಮಕೂರು]] |[[ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ|ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ]] |---- |೭೦ |೭, ೮, ೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩ |[[ಬೆಳಗಾವಿ]] |[[ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] |---- |೭೧ |೧೮, ೧೯, ೨೦, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೩ |[[ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]] |[[ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ]] |---- |೭೨ |೨೭, ೨೮, ೨೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ |[[ಬೀದರ್]] |[[ಶಾಂತರಸ ಹೆಂಬೆರಳು]] |---- |೭೩ |೨೦, ೨೧, ೨೨, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ |[[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] |[[ಕೆ.ಎಸ್.ನಿಸಾರ್ ಅಹಮದ್|ಕೆ. ಎಸ್. ನಿಸಾರ್ ಅಹಮ್ಮದ್]] |---- |೭೪ |೧೨, ೧೩, ೧೪, ೧೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ |[[ಉಡುಪಿ]] |[[ಎಲ್. ಎಸ್. ಶೇಷಗಿರಿ ರಾವ್]] |---- |೭೫ |೪, ೫, ೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯ |[[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] |[[ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು]] |---- |೭೬ |೧೯, ೨೦, ೨೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ |[[ಗದಗ]] |[[ಗೀತಾ ನಾಗಭೂಷಣ]] |---- |೭೭ |೪, ೫, ೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧ |[[ಬೆಂಗಳೂರು]] |[[ಜಿ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ]] |---- |೭೮ |೯, ೧೦, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ |[[ಗಂಗಾವತಿ]] |[[ಸಿ.ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್|ಸಿ. ಪಿ. ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |೭೯ |೯, ೧೦, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೩ |[[ಬಿಜಾಪುರ]] |[[ಕೊ. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ|ಕೋ. ಚೆನ್ನಬಸಪ್ಪ]] |---- |೮೦ |೭, ೮, ೯ ಜನವರಿ ೨೦೧೪ |[[ಕೊಡಗು]] |[[ನಾ. ಡಿಸೋಜ|ನಾ. ಡಿಸೋಜಾ]] |---- |೮೧ |೩೧ ಜನವರಿ, ೧, ೨, ೩ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ |[[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] |[[ಸಿದ್ಧಲಿಂಗಯ್ಯ]] |---- |೮೨ |೨, ೩, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ |[[ರಾಯಚೂರು]] |[[ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ]] |---- |೮೩ |೨೪, ೨೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ |[[ಮೈಸೂರು]] |[[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ]] |---- |೮೪ |೪, ೫, ೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೯ |[[ಧಾರವಾಡ]] |[[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ]] |---- |೮೫ |೫, ೬, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ |[[ಕಲಬುರಗಿ]] |[[ಎಚ್.ಎಸ್.ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ|ಎಚ್. ಎಸ್. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ]] |---- |೮೬ |೬, ೭, ೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ |[[ಹಾವೇರಿ]] |[[ದೊಡ್ಡರಂಗೇಗೌಡ]] |---- |೮೭ | ೨೦, ೨೧, ೨೨, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ | [[ಮಂಡ್ಯ]] | [[ಗೊ. ರು. ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ]] |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== # [http://www.prajavani.net/Content/Jan302011/weekly20110129225006.asp ಸಚಿತ್ರ ಸಮ್ಮೇಳನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204183814/http://www.prajavani.net/Content/Jan302011/weekly20110129225006.asp |date=2011-02-04 }} # ಬರಗೂರರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಭಾಷಣ:2 Dec, 2016:[[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/02/456233.html]] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] 0svntobk6zbijapfdq98fcmgwtzy6a5 0 1705 1376388 1358504 2026-07-06T05:53:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376388 wikitext text/x-wiki {{ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ}} [[File:Krishna and Arjun on the chariot, Mahabharata, 18th-19th century, India.jpg|thumb|200px|[[ಕೃಷ್ಣ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಜುನ]] [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]] ನಲ್ಲಿ, ೧೮ನೇ-೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಚಿತ್ರಕಲೆ.]] '''ಮಹಾಭಾರತ''' ಮತ್ತು [[ರಾಮಾಯಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು [[ಹಿಂದೂ]] [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=encindlit>{{Cite book | url = https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&pg=PA1755 | title = The Encyclopaedia of Indian Literature (Volume Two) (Devraj to Jyoti) | isbn = 978-81-260-1194-0 | last1 = Datta | first1 = Amaresh | date = 1 January 2006| publisher = Sahitya Akademi }}</ref> ಮಹಾಭಾರತ ಇದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಜಮನೆತನದ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾದ ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. '''ಮಹಾಭಾರತ''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಧಾರ್ಮಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Lochtefeld2002">{{cite book|author=James G. Lochtefeld|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC&pg=PA399|year=2002|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-3179-8|page=399}}</ref><ref name="SharmaGaur2000">{{cite book|author1=T. R. S. Sharma|author2=June Gaur|author3=Sahitya Akademi (New Delhi, Inde).|title=Ancient Indian Literature: An Anthology|url=https://books.google.com/books?id=IRp1PKX0BXoC&pg=PA137|year=2000|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-0794-3|page=137}}</ref> ಇದು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಠ್ಯವೂ ಹೌದು. ವಿಶ್ವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿರುವ ಮಹಾಭಾರತ ಭಾರತೀಯ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆ ಶಂತನು ಮಹಾರಾಜನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಹಾಭಾರತ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು [[ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣ ಕಥೆ|ಗ್ರೀಕ್‍ನ]] ಜನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಾದ [[ಇಲಿಯಡ್]] ಮತ್ತು [[ಒಡಿಸ್ಸಿ]] - ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಏಳನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತ ೧೮ಪರ್ವ ಮತ್ತು ೧ಲಕ್ಷ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅದ್ಭುತ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ, ದಮಯಂತಿಯ ಕಥೆ, ಶಕುಂತಲೆಯ ಕಥೆ, ಪುರೂರವ ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿಯ ಕಥೆ, ಸಾವಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾನ್ ಕಥೆ, ಕಚ ಮತ್ತು ದೇವಯಾನಿಯ ಕಥೆ, ಋಷ್ಯಶೃಂಗನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆವೃತ್ತಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೃತಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತವು ವ್ಯಾಸ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಮೂಲವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಪಂಚಮವೇದವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ|ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ]] ಪಾರ್ಥನಾದ [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನಿಗೆ]] ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತವಾದ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು]] ಮಹಾಭಾರತದ ಆತ್ಮ (ಅಂತರಾತ್ಮ) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ/ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಋಷಿ [[ವ್ಯಾಸ]]ರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಋಷಿ [[ವ್ಯಾಸ]]ರದು ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಇದನ್ನು 'ಇತಿಹಾಸ' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯಾಸರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಮೊದಲ ವಿಭಾಗದ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು [[ಗಣೇಶ]]ನು ಬರೆದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕೇತರ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು, ಪಾಂಡವ ರಾಜಕುಮಾರ ಅರ್ಜುನನ ಮರಿಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿದ್ದ ವೈಶಂಪಾಯನ ಋಷಿ, ವ್ಯಾಸರ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದನು ಇವನು ತಕ್ಷಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಭಾರತ '[[ಜಯ]]' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದೆಂದು ಕೆಲವರ ಪ್ರತೀತಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಘಟನೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಕಾಲ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಘಟನೆಗಳು ನಿಜವಾದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದದ್ದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯ. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೪೦೦. ಇನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪಂಚಾಂಗ ರೀತ್ಯ ಕಾಲನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದ ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಪ್ರಕಾರ ಅದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು (ಗ್ರಹಣ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೩೧೦೦ಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ===ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಹಾಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪಾಣಿನಿಯ (ಎಫ್‌ಎಲ್‌. ೪ ನೇ ಶತಮಾನ BCE) ಮತ್ತು ಅಶ್ವಲಾಯನ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ (೩.೪) ದ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಗೆ (ಸೂತ್ರ ೬.೨.೩೮) ಸೇರಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಭಾರತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ೨೪೦೦೦ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತೃತ ಮಹಾಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ ಪೂ ೪ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಣಿನಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತವನ್ನು ಇತರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ವೆಬರ್ ಭರತರ ಋಗ್ವೇದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಹಾ-ಭಾರತ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಾಣಿನಿಯು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ, ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಅವನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಾಣಿನಿಯು ಮಹಾಭಾರತದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ವೈದಿಕ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[[Johannes Bronkhorst|Bronkhorst, J.]] (2016): ''How the Brahmins Won. From Alexander to the Guptas'', Brill, p. 78-80, 97</ref> ಮಹಾಭಾರತದೊಳಗಿನ ಹಲವಾರು [[ಕಥೆ]]ಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುರುತನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] [[ಕವಿ]] ಕಾಳಿದಾಸನ (c. 400 CE) ಅಭಿಜ್ಞಾನಶಾಕುಂತಲ, ಗುಪ್ತ ರಾಜವಂಶದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಊರುಭಂಗ, ಕಾಳಿದಾಸನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬದುಕಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಭಾಸ ಬರೆದ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ, [[ಭೀಮ]]ನಿಂದ ತೊಡೆಗಳನ್ನು ಸೀಳುವ ಮೂಲಕ ದುರ್ಯೋಧನನ ವಧೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite web|last=Ghadyalpatil|first=Abhiram|date=2016-10-10|title=Maharashtra builds up a case for providing quotas to Marathas|url=https://www.livemint.com/Politics/q71WZs7MNRESfXzM7UEnKI/Maharashtra-builds-up-case-for-providing-quotas-to-Marathas.html|access-date=2020-06-07|website=Livemint|language=en}}</ref> ===೧೮ ಪರ್ವಗಳು ಅಥವಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು=== ಮಹಾಭಾರತವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತೋತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪರ್ವದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ನಾರಾಯಣಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ನರಂ ಚೈವ ನರೋತ್ತಮಮ್ ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಂ ಚೈವ ತತೋ ಜಯಮುದೀರಯೇತ್<ref>{{Cite web|url=https://www.sacred-texts.com/hin/mbs/mbs01001.htm|title = The Mahabharata in Sanskrit: Book 1: Chapter 1}}</ref> - ವ್ಯಾಸ, ಮಹಾಭಾರತ "ಓಂ! ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನಾದ [[ನಾರಾಯಣ]] ಮತ್ತು [[ನರ]] (ಅರ್ಜುನ) ಮತ್ತು [[ಸರಸ್ವತಿ]] ದೇವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅನಂತರ [[ಜಯ]]ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು."<ref>[https://www.sacred-texts.com/hin/m01/m01002.htm THE MAHABHARATA ADI PARVA SECTION I] ''sacred-texts.com''.</ref> ನರ-ನಾರಾಯಣರು ಶ್ರೀ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು. ನರನು [[ಅರ್ಜುನ]]ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣನ ಸ್ನೇಹಿತ. ಆದರೆ ನಾರಾಯಣನು ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಶ್ರೀ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮ. ೧೮ ಪರ್ವಗಳ ವಿಭಾಗವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: {| class="wikitable" |- !ಪರ್ವ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ಉಪಪರ್ವಗಳು !ಪರಿವಿಡಿ |- |೧ |[[ಆದಿ ಪರ್ವ]] ''(ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್)'' |೧-೧೯ |ಸೌತಿ ಅವರು [[ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ [[ಋಷಿ]]ಗಳಿಗೆ, ಪಠಿಸಿದ ನಂತರ ಹೇಗೆ ''ಮಹಾಭಾರತ''ವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು {{IAST|[[ತಕ್ಷಶಿಲಾ]]}} ನಲ್ಲಿ [[ವೈಸಂಪಾಯನ]] ಜನಮೇಜಯ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಜನಾಂಗಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, [[ಕುರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕುರು]] ರಾಜಕುಮಾರರ ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ. (''ಆದಿ'' ಎಂದರೆ ಮೊದಲು). ಆದಿ ಪರ್ವವು ಪಾಂಡವರ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮದುವೆ, ಪಿತೂರಿಯ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. |- |೨ |[[ಸಭಾ ಪರ್ವ]] (ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಾಲ್) |೨೦-೨೮ |ಮಾಯಾ ದಾನವ [[ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ]] ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು (''ಸಭಾ'') ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಭಾ ಪರ್ವವು ತನ್ನ ಸಹೋದರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅದ್ಭುತವಾದ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಶಕ್ರಪ್ರಸ್ಥ/[[ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ]] ನಲ್ಲಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಪಿತೂರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ಮೋಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. |- |೩ |[[ವನ ಪರ್ವ]] ''ಹಾಗೂ'' ಅರಣ್ಯಕ-ಪರ್ವ, ಅರಣ್ಯ-ಪರ್ವ (ಅರಣ್ಯದ ಪುಸ್ತಕ) |೨೯-೪೪ |ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಗಡಿಪಾರು (''ಅರಣ್ಯ''). ಇಡೀ ಪರ್ವವು ಅವರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಬಲದ ಬಲವರ್ಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. |- |೪ |[[ವಿರಾಟ ಪರ್ವ]] (ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವಿರಾಟ) |೪೫-೪೮ |[[ವಿರಾಟ]] ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷ. ಒಬ್ಬನೇ ಯೋಧ ([[ಅರ್ಜುನ]]) [[ಕರ್ಣ]], [[ಭೀಷ್ಮ]], [[ದ್ರೋಣ]], [[ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ]], ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಡೀ ಕುರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ದನಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು. ವಿರಾಟ ರಾಜ.<ref>[http://www.sacred-texts.com/hin/m04/m04026.htm SECTION XXVI (Go-harana Parva)] ''sacred-texts.com''.</ref> |- |೫ | [[ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವ]] (ಪ್ರಯತ್ನದ ಪುಸ್ತಕ) |೪೯-೫೯ |ಯುದ್ಧದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ (''ಉದ್ಯೋಗ'' ಎಂದರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ). |- |೬ | [[ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವ]] (ಭೀಷ್ಮನ ಪುಸ್ತಕ) | ೬೦–೬೪ |ಮಹಾ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಭಾಗ, [[ಭೀಷ್ಮ]] ಕೌರವರಿಗೆ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವನು ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]] [[ಕೃಷ್ಣ]] ನಿಂದ [[ಅರ್ಜುನ]] ಗೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.(೨೫-೪೨ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.)<ref>{{cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m06/m06025.htm |title=The Mahabharata, Book 6: Bhishma Parva: Bhagavat-Gita Parva: Section XXV (''Bhagavad Gita'' Chapter I) |publisher=Sacred-texts.com |access-date=3 August 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/m06/m06042.htm |title=The Mahabharata, Book 6: Bhishma Parva: Bhagavat-Gita Parva: Section XLII (Bhagavad Gita, Chapter XVIII) |publisher=Sacred-texts.com |access-date=3 August 2012}}</ref> |- |೭ | [[ದ್ರೋಣ ಪರ್ವ]] (ದ್ರೋಣರ ಪುಸ್ತಕ) |೬೫–೭೨ |[[ದ್ರೋಣ]] ಸೇನಾಪತಿ ಆಗಿ ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹಾನ್ ಯೋಧರು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ. |- |೮ | [[ಕರ್ಣ ಪರ್ವ]] (ಕರ್ಣನ ಪುಸ್ತಕ) |೭೩ |[[ಕೌರವ]] ಪಡೆಗಳ ಸೇನಾಪತಿ ಆಗಿ [[ಕರ್ಣ]] ಜೊತೆಗಿನ ಯುದ್ಧದ ಮುಂದುವರಿಕೆ. |- |೯ |[[ಶಲ್ಯ ಪರ್ವ]] (ಶಲ್ಯ ಪುಸ್ತಕ) |೭೪–೭೭ |ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ದಿನ, [[ಶಲ್ಯ]] ಸೇನಾಪತಿ ಆಗಿ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಗೆ ಬಲರಾಮನ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಭೀಮ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನರ ನಡುವಿನ ಗದೆ ಯುದ್ಧವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭೀಮನು ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಗದೆಯಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. |- |೧೦ |[[ಸೌಪ್ತಿಕಾ ಪರ್ವ]] (ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಲೀಪಿಂಗ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್) |೭೮-೮೦ |ಅಶ್ವಥಾಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಕೃತವರ್ಮರು ಉಳಿದ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಡವರ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಕೌರವರ ಕಡೆ ಮೂವರು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. |- |೧೧ | [[ಸ್ತ್ರೀ ಪರ್ವ]] (ಮಹಿಳೆಯರ ಪುಸ್ತಕ) |೮೧-೮೫ |[[ಗಾಂಧಾರಿ]] ಮತ್ತು ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಮಹಿಳೆಯರು (''ಸ್ತ್ರೀ'') ಸತ್ತವರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರಿಯು ಕೌರವರ ಬೃಹತ್ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಕೃಷ್ಣ]] ಶಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. |- |೧೨ | [[ಶಾಂತಿ ಪರ್ವ]] (ಶಾಂತಿಯ ಪುಸ್ತಕ) |೮೬-೮೮ |ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜನಾಗಿ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಕುರಿತು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದ ರಾಜನಿಗೆ [[ಭೀಷ್ಮ]] ರಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳು. ಇದು ''ಮಹಾಭಾರತ''ದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಪುಸ್ತಕ. |- |೧೩ | [[ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವ]] (ಸೂಚನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ) |೮೯-೯೦ |[[ಭೀಷ್ಮ]] ಅವರಿಂದ ಅಂತಿಮ ಸೂಚನೆಗಳು (''ಅನುಶಾಸನ''). ಈ ಪರ್ವ‍ವು ಭೀಷ್ಮನ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ [[ಯುಧಿಷ್ಠಿರ]] ಅವರ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. |- |೧೪ | [[ಅಶ್ವಮೇಧಿಕ ಪರ್ವ]] (ಕುದುರೆ ತ್ಯಾಗದ ಪುಸ್ತಕ)<ref>The ''Ashvamedhika-parva'' is also preserved in a separate version, the ''Jaimini-Bharata'' (''Jaiminiya-Ashvamedha'') where the frame dialogue is replaced, the narration being attributed to [[Jaimini]], another disciple of Vyasa. . It describes how Arjuna alone conquered the whole earth once again. This version contains far more devotional material (related to Krishna) than the standard epic and probably dates to the 12th century. It has some regional versions, the most popular being the [[Kannada language|Kannada]] one by Devapurada Annama Lakshmisha (16th century).[http://www.harekrsna.com/sun/features/07-06/features360.htm The Mahabharata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061106205614/http://www.harekrsna.com/sun/features/07-06/features360.htm |date=2006-11-06 }} {{Citation needed|date=February 2007}}</ref> |೯೧-೯೨ |ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಡೆಸಿದ [[ಅಶ್ವಮೇಧ]] (ಕುದುರೆ ಬಲಿ) ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾರಂಭ. ಅರ್ಜುನನಿಂದ ವಿಶ್ವ ವಿಜಯ. ಅನುಗೀತವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. |- |೧೫ | [[ಆಶ್ರಮವಾಸಿಕ ಪರ್ವ]] (ಹರ್ಮಿಟೇಜ್ ಪುಸ್ತಕ) |೯೩-೯೫ |ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಕುಂತಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವು. ವಿದುರನು ಅವರನ್ನು ಮುಂಚಿನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಹರಾಜಿನ ಮೇರೆಗೆ ಸಂಜಯನು ಎತ್ತರದ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. |- |೧೬ | [[ಮೌಸಲಾ ಪರ್ವ]] (ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಪುಸ್ತಕ) |೯೬ |ಗಾಂಧಾರಿಯ ಶಾಪದ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಅಂದರೆ, [[ಯಾದವರ]] ಮಚ್ಚೆಗಳೊಂದಿಗೆ (''ಮೌಸಲಾ'') ನಡುವಿನ ಅಂತಃಕಲಹ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಾದವರ ನಾಶ. |- |೧೭ | [[ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕ ಪರ್ವ]] (ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಜರ್ನಿ) |೯೭ |ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಅವನ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ [[ದ್ರೌಪದಿ]] ಇಡೀ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಪಾಂಡವನೂ ಬೀಳುವ ಮಹಾನ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಆರೋಹಣ. |- |೧೮ | [[ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ ಪರ್ವ]] (ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರುವ ಪುಸ್ತಕ) |೯೮ | ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮರಳುವುದು (''[[ಸ್ವರ್ಗ]]''). |- |''ಖಿಲಾ'' |''[[ಹರಿವಂಶ]] ಪರ್ವ'' (ಹರಿಯ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪುಸ್ತಕ) |೯೯-೧೦೦ |ಇದು ೧೮ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನುಬಂಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ಆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. |} ==ಕಥಾವಸ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Gita.jpg|thumb|ಗೀತೋಪದೇಶ]] ಮಹಾಭಾರತದ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜರುಗಳ ಕಥೆ. [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ|ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ]] ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ [[ಕುರುವಂಶ]] ([[ಚಂದ್ರ ವಂಶ]])ದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು ಎಂದು ಹಲವರ ಅಭಿಮತವಾದರೂ ಈ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ [[ಪಾಂಡವರು]] ಮತ್ತು [[ಕೌರವರು|ಕೌರವರ]] ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಹೋರಾಟ [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯುವ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆ ಶಂತ ಮಹಾರಾಜನ ಕಥೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಅವಸಾನ, ಪಾಂಡವರ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳು. ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಯಲ್ಲದೆ, ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪಕಥೆ ಗಳುಂಟು. ಹಾಗೆಯೇ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಂಥ]] ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲಂಥ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭೀಷ್ಮ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳಿವೆ. ==ಸಾರಾಂಶ== ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಯು ಕುರು ವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜವಂಶದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕುಟುಂಬದ ಎರಡು ಮೇಲಾಧಾರ ಶಾಖೆಗಳೆಂದರೆ ಕೌರವ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ. ಕೌರವರು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಹಿರಿಯ ಕೌರವ ದುರ್ಯೋಧನ, ಹಿರಿಯ ಪಾಂಡವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗಿಂತ ಕಿರಿಯ. ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಇಬ್ಬರೂ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೋರಾಟವು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕದನವು ರಕ್ತಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕುಟುಂಬದ ನಿಷ್ಠೆಯ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯವು ಸರಿಯಾದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತವು ಕೃಷ್ಣನ ಮರಣದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಜವಂಶದ ನಂತರದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದರು. ಇದು ಮಾನವಕುಲದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಯುಗವಾದ ಕಲಿಯುಗದ ಹಿಂದೂ ಯುಗದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ==ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು== *'''[[ಭೀಷ್ಮ ]]''': '''ಭೀಷ್ಮ''' ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ. ಈತ [[ಶಂತನು|ಶಾಂತನು]] ಮತ್ತು [[ಗಂಗೆ|ಗಂಗೆಯರ]] ಪುತ್ರ. ಶಾಂತನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಂಟು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವ. ದೇವವ್ರತ/ಸತ್ಯವ್ರತ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಅಷ್ಟವಸುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಇವನು [[ವಸಿಷ್ಠ]] ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ದೇವರ್ಷಿ]] [[ಬೃಹಸ್ಪತಿ]]ಯಿಂದಲೂ, ಶಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು [[ಋಷಿ]] [[ಭಾರದ್ವಾಜ]], [[ಪರಶುರಾಮ]]ರಿಂದಲೂ ಕಲಿತನು. ತನ್ನ ತಂದೆ [[ಶಂತನು]]ವಿನ ಸುಖಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಆಜೀವನ [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ]] ಪಾಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. # *'''[[ಪಾಂಡವರು]]''': [[ಪಾಂಡವ]]ರು ಪಾಂಡು ಹಾಗೂ ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳು. ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಾಂಡು ಪಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಕುಂತಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಯ ವರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಐವರು ಪಾಂಡವರು: ಕುಂತಿ ಯಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ(ಯಮನಿಂದ), ಭೀಮ (ವಾಯುವಿನಿಂದ), ಅರ್ಜುನ (ಇಂದ್ರನಿಂದ), ಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಕುಲ ಮತ್ತು ಸಹದೇವ (ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ) ಜನಿಸಿದವರು. ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಅವರ ದಾಯಾದಿಗಳಾದ ಕೌರವರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. *'''[[ದ್ರೌಪದಿ]]''':ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ತ್ರೀಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಪಾತ್ರವೂ ಒಂದು. ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜ ದ್ರುಪದನ ಅಗ್ನಿಪುತ್ರಿ. ದ್ರುಷ್ಟ್ಯದ್ಯುಮ್ನನ ತಂಗಿ. ದ್ರೌಪದಿಯು ಐವರೂ ಪಾಂಡವರ ಪತ್ನಿ. ಮಹಾಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಪಾತ್ರ ಒಂದು. *'''[[ಕೌರವರು]]''': ಕೌರವರು ಪಾಂಡುವಿನ ಅಣ್ಣ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು (ಗಾಂಧಾರಿಯಿಂದ); ಒಟ್ಟು ನೂರು ಕೌರವರು - ಇವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ದುಶ್ಯಾಸನ. ಕೊನೆಯವಳು ದುಶ್ಯೀಲೆ. *'''[[ಕರ್ಣ]]''': ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರ ಮಹಾಭಾರತದ ದುರಂತ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮದುವೆಗೆ ಮೊದಲು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಕುಂತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕರ್ಣನನ್ನು ಕುಂತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಸೂತನೊಬ್ಬನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕರ್ಣ ಪರಶುರಾಮನಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನು ದುರ್ಯೋಧನ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯ. ಅಂಗದ ರಾಜ್ಯದ ದೊರೆ. ಕೊನೆಗೆ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮನ ಶಾಪದ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ವಿದ್ಯೆ ಮರೆತುಹೋಗಿ ರಥ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೂತಿದ್ದಾಗ ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ. ==ಉಪಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳು== *ಮಹಾಭಾರತದ ಭಾಗವಾದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಗಳು/ಗ್ರಂಥಗಳು:- * [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]] (ಭೀಷ್ಮಪರ್ವ): ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಹಿಂದೂ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮಾಗಮವೆನ್ನಬಹುದು. *ನಾಲ್ಕು ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳಾದ [[ಭಕ್ತಿ]], [[ಜ್ಞಾನ]], [[ಧ್ಯಾನ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ಮ]](ನೋಡಿ:[[ಭಗವದ್ಗೀತಾ ತಾತ್ಪರ್ಯ]])ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. * ದಮಯಂತಿ (ಅರಣ್ಯಕಪರ್ವ): ನಳ ಮತ್ತು ದಮಯಂತಿಯರ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ವರುಣ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ದಮಯಂತಿ ನಳನನ್ನೇ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಜೂಜಾಡಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಳ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದಮಯಂತಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲೆಂದು ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗುವ ನಳ ಅಡಿಗೆ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ತರಬೇತುಗಾರನಾಗಿ ರಾಜನೊಬ್ಬನ ಹತ್ತಿರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಅನುಮಾನ ಬಂದ ದಮಯಂತಿ ಈ ರಾಜನನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿ ಅಡಿಗೆಯ ರುಚಿಯಿಂದ ನಳನನ್ನು ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾಳೆ. ನಳ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. * ಕೃಷ್ಣಾವತಾರ: ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆ "ಕೃಷ್ಣಾವತಾರ" ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೇಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * ಋಷ್ಯಶೃಂಗ (ಅರಣ್ಯಕಪರ್ವ): ಋಷ್ಯಶೃಂಗ ಋಷಿ, ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ವಿಭಾಂಡಕ ಋಷಿಯ ಮಗ. ರೋಮಪಾದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮ ಬಂದಾಗ ಋಷ್ಯಶೃಂಗನೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದನಂತೆ. ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಶೃಂಗೇರಿ]]ಯ ಮೊದಲ ಹೆಸರು "ಋಷ್ಯಶೃಂಗ ಗಿರಿ" ಆಗಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. * (ಅನುಶಾಸನಪರ್ವ): ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮ ವಿಷ್ಣುವಿನ ೧,೦೦೦ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವದ ೧೪೯ ನೆ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿ ಹೋಗುವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಅನೇಕ ಧರ್ಮಪ್ರಶ್ನೆ ಗಳ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪುಣ್ಯಸಂಪಾದನೆಯ ದಾರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭೀಷ್ಮ ಉತ್ತರವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. * ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯೂ ಮಹಾಭಾರತದ ಅರಣ್ಯಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. * ಇದು ವ್ಯಾಸರಾಯರು ಬರೆದ ಕೃತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ== *ಮಹಾಭಾರತ ವಿಶಾಲವಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರಂಥ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು "ಐದನೆಯ ವೇದ" ಎಂದೇ ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ತಾತ್ವಿಕ ಬೇರುಗಳು ಇರುವುದು ವೈದಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವಂತೆ, ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವುದು: ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ. *ಮಹಾಭಾರತದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು, ಉಪಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಂಥಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ವೇದಾಂತ, ಸಾಂಖ್ಯ, ಯೋಗ, ಪಂಚರಾತ್ರ, ಯೋಗ ಮೊದಲಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹಾಭಾರತ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಹೌದು. ವಿವಿಧ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಟ್ಟುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯೂ ಮಹಾಭಾರತದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ವೈಶಂಪಾಯನ]] ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: *"ಓ ವಿವೇಕಿ! ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿ: ಸಾಂಖ್ಯ, ಯೋಗ, ಪಂಚರಾತ್ರ, ಆರಣ್ಯಕ. ಅವುಗಳ ದಾರಿಗಳು ಬೇರೆ, ಆದರೆ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ!" *ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜನೀತಿ, ಯುದ್ಧನೀತಿ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯುಂಟು. ==ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ== *ಮಹಾಭಾರತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕರ್ತೃ ಆದಿಕವಿ [[ಪಂಪ]] - ಪಂಪನ [[ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ]] ಕನ್ನಡದ ಮೇರುಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಮಿಶ್ರಿತವಾದ "ಚಂಪೂ" ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪಂಪ ಭಾರತ ತನ್ನ ಆಳವಾದ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. *ಸುಮಾರು ಇದೇ ಕಾಲದ [[ರನ್ನ]]ನ "[[ಗದಾಯುದ್ಧಂ]]" ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದ ಭೀಮ-ದುರ್ಯೋಧನರ ಗದಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾದರೂ ಇಡಿಯ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. *ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಭಾರತ, [[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ]] ವಿರಚಿತ "ಕರ್ಣಾಟ ಭಾರತ ಕಥಾಮಂಜರಿ"ಯು ''[[ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ]]'' ಅಥವಾ "ಗದುಗಿನ ಭಾರತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ [[ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ|ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ತನ್ನ ಪಾತ್ರವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತ .ಕುಮರವ್ಯಾಸನು, ದುರ್ಯೋಧನನ ಅವಸಾನದ ನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. *ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಸರ ಭಾರತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೂ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾವ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಮೂಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸರಿಮಿಗಿಲಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಭೀಮನ ಕೋಣೆ ಕೇಡಲೇಸರದ ಪರಮದೇವ ಕವಿಯು ವ್ಯಾಸರ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳನ್ನೂ ವಾರ್ಧಿಕ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಪರ್ವ ಮಾತ್ರ [[ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ|ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ]], [[ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ]] ಕವಿ ವಿರಚಿತ "[[ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ]]"ದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬ೦ದಿದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾಭಾರತದ ಆವೃತ್ತಿ [[ಎ ಅರ್ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಗಳು ಬರೆದ "ವಚನ ಭಾರತ." ಈ ಕೃತಿ ಸರಳವಾದ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. *ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೃತಿ "ಪರ್ವ" ([[ಎಸ್ ಎಲ್ ಭೈರಪ್ಪ]]). *ಮೇಲಿನವು ಮುಖ್ಯ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳಾದರೆ, ಮಹಾಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳು ಅನೇಕ. *ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಕುವೆಂಪು]] ರವರ "ಬೆರಳ್ ಗೆ ಕೊರಳ್" ಮಹಾಭಾರತದ ಏಕಲವ್ಯನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ನಾಟಕ. *ಹಾಗೆಯೇ [[ಬಿ ಎಂ ಶ್ರೀ]] ಅವರ "ಗದಾಯುದ್ಧಂ" ರನ್ನನ ಕಾವ್ಯದ ನಾಟಕ ರೂಪಾಂತರ. [[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್]] ರ "ಯಯಾತಿ" ಮಹಾಭಾರತದ ಉಪಕಥೆಯೊಂದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬರೆದ ನಾಟಕ. *ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಾವೆ]]ಯವರು ಅಂಧಪರ್ವ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸುಧಾ ಮತ್ತು ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಅಂಧಪರ್ವ ಕಾದಂಬರಿಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾಭಾರತ ಪಾತ್ರಪ್ರಪಂಚ ಎಂಬ ಸಂಕಲನವೂ ಇದೆ. *ಮಂಗಳ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರಕಟಿತ [https://www.bookbrahma.com/book/mahapathana ಮಹಾಪತನ] ಕಾದಂಬರಿ [[ಸಂತೋಷಕುಮಾರ ಮೆಹೆಂದಳೆ]] ಯವರ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ದುರ್ಯೋಧನನ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆತ್ಮಕಥಾನಕ. ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಾರ್ಕಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕೃತಿ. ಶಿವರಾಜ್ ನಾಯ್ಕ್,(ಕೆ ಕೆ ತಾಂಡ,ಹಡಗಲಿ) *ಮಹಾಭಾರತ* *ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಮಹಾಭಾರತ ನಮಗೆ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಖಂಡಿತ, ಹೀಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವೂ ಕೂಡ ನಾಯಕನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಅದರ ನಿಜ ರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಇಂದಿನ ನಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸತ್ಯಾ ಸತ್ಯತೆಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ, ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತು ತನ್ನ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಸದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೋ ಅದಾಗಲೇ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಉದಾ:- ಮೊಬೈಲ್,ವಿಮಾನ, ದೂರದರ್ಶನ ವಿಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್,ಸಿಜರಿಂಗ್,ತದೃಪ ಸೃಷ್ಟಿ ಮುಂತಾದವು ,,, ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕು ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ಅದರ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಲ್ಲಿ ಸೊಲುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಮಹಾಭಾರತ ದಂತಹ ಕಥಾನಕ ಹುಟ್ಟಿರಲು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವೂ ಕೂಡ ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಹೆಜ್ಜೆ -ಹೆಜ್ಜೆ ಗಿನ ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು,,, ==ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ== *ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷ ವರ್ಷವೂ ಮಹಾಭಾರತ ನವೀಕರಣಗೊಂಡು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ==ಕೆಲವು ಉಕ್ತಿಗಳು== *ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ '''ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಕ್ಯಗಳು''' * "ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಇನ್ನೆಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ." -- ಆದಿಪರ್ವ. * "ಅತೃಪ್ತಿಯೇ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೂಲ." -- ದುರ್ಯೋಧನ. * "ಅಧಿಕಾರದ ನಶೆ ಮದ್ಯದ ನಶೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ನಶೆ ಇರುವವನಿಗೆ ಆತ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವವರೆಗೂ ನಶೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ." -- ವಿದುರ. * "ಸಾಧುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು, ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ, ಯುಗ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತೇನೆ." -- ಕೃಷ್ಣ. ==ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಮರ್ಶೆ== *[https://kn.wikisource.org/s/1ub ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮಹಾಭಾರತ - ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಮರ್ಶೆ] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾಭಾರತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ: ** http://www.hindunet.org/mahabharata/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040628234527/http://www.hindunet.org/mahabharata/ |date=2004-06-28 }} ** http://bombay.oriental.cam.ac.uk/john/mahabharata/statement.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060301110412/http://bombay.oriental.cam.ac.uk/john/mahabharata/statement.html |date=2006-03-01 }} * [http://www.ece.lsu.edu/kak/MahabharataII.pdf ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ-ಸರಸ್ವತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ - ಸುಭಾಷ ಕಾಕರ ಲೇಖನ] * [http://web.utk.edu/~jftzgrld/MBh1Home.html ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040618151245/http://web.utk.edu/~jftzgrld/MBh1Home.html |date=2004-06-18 }} * [http://www.ramakrishnavivekananda.info/vivekananda/volume_4/lectures_and_discourses/the_mahabharata.htm ಮಹಾಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಕಾನಾಂದರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು] * [http://www.vyasamadhwa.org/upanyasa/Mahabharata/ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರವಚನ MP3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208094113/http://www.vyasamadhwa.org/upanyasa/Mahabharata/ |date=2019-12-08 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ===ಕುರುವಂಶವೃಕ್ಷ=== {{ಕುರು ವಂಶವೃಕ್ಷ}} ===ಪರಿವಿಡಿ=== {{ಮಹಾಭಾರತ}} {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 50wrkjgsafi8ohxeaiwxv3g6skf91qj 0 4676 1376348 1361154 2026-07-05T12:20:34Z ~2026-38173-96 100356 /* ಜನನ–ಶಿಕ್ಷಣ–ವೃತ್ತಿಜೀವನ */ 1376348 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | image = Ravi belegere.jpg | imagesize = | name = ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ | caption = | birth_date = {{birth date|1958|03|15|df=y}} | death_date = {{death date and age|df=y|2020|11|13|1958|03|15}} | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | birth_place = [[ಬಳ್ಳಾರಿ]] | occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಬರಹಗಾರ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಪಾದಕ, ನಟ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರೂಪಕ. | genre = Fiction, Non Fiction | movement = ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ | notableworks = ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬ್ಲಂಡರ್, ಭೀಮಾ ತೀರದ ಹಂತಕರು, ನೀ ಹಿಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ, ಡಿ ಕಂಪನಿ, ಇಂದಿರೆಯ ಮಗ ಸಂಜಯ, ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ | website = www.ravibelagere.com }} '''ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ''' (೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೮ - ೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಕನ್ನಡದ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[ಹಾಯ್ ಬೆಂಗಳೂರ್]] ಎಂಬ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ 'ಓ ಮನಸೇ' ಪಾಕ್ಷಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]] ಸಾಹಿತಿ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರಹಗಾರ, [[ಈ-ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ]] ವಾಹಿನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಕ್ರೈಂ ಡೈರಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ [[ಜನಶ್ರೀ]] ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿರುವ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ, ಭಾವನಾ ಪ್ರಕಾಶನ, ಭಾವನಾ ಆಡಿಯೋ ರೀಚ್ ಮತ್ತು [http://www.icbse.com/schools/prarthana-central-school/830340 ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶಾಲೆ] ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ರವಿ 'ಹಾಯ್ ಬೆಂಗಳೂರ್' ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ [[ಕರ್ಮವೀರ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಕಸ್ತೂರಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |title=ಪತ್ರಕರ್ತ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ನಿಧನ |url=https://www.prajavani.net/karnataka-news/writer-and-journalist-ravi-belagere-no-more-died-in-bengaluru-778793.html |accessdate=13 November 2020 |publisher=www.prajavani.net}}</ref> ==ಜನನ–ಶಿಕ್ಷಣ–ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 15 ಮಾರ್ಚ್ 1958 ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ. ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು. ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು 1995ರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ '''[[:en:Hai Bangalore|ಹಾಯ್ ಬೆಂಗಳೂರ್!]]''' ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ. ==ಕೃತಿಗಳು== ===ಕಥಾ ಸಂಕಲನ=== * ದಾರಿ, 1980 * ಪಾ.ವೆಂ. ಹೇಳಿದ ಕಥೆ, 1995 * ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಥೆಗಳು, 2001 ===ಕಾದಂಬರಿ=== * ಗೋಲಿಬಾರ್, 1983 * ಅರ್ತಿ, 1990 * ಮಾಂಡೋವಿ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1996 * ಮಾಟಗಾತಿ, 1998 * ಒಮರ್ಟಾ, ಜನವರಿ 1999 * ಸರ್ಪ ಸಂಬಂಧ, ಜೂನ್ 2000 * ಹೇಳಿ ಹೋಗು ಕಾರಣ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2003 * ನೀ ಹಿಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2003 * ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಮಾರ್ಚ್ 2005 * ಕಾಮರಾಜ ಮಾರ್ಗ, ನವೆಂಬರ್ 2010 * ಹಿಮಾಗ್ನಿ, ೨೦೧೨ ===ಅನುವಾದ=== * ವಿವಾಹ, 1983 * ನಕ್ಷತ್ರ ಜಾರಿದಾಗ, 1984 * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬ್ಲಂಡರ್, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್1999 * ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ವಿಮೆನ್, ಜನವರಿ 2000 * ಟೈಂಪಾಸ್, ಜನವರಿ 2001 * ರಾಜ ರಹಸ್ಯ, ನವೆಂಬರ್ 2002 * ಹಂತಕಿ ಐ ಲವ್ ಯೂ, ಜನವರಿ 2007 * ದಂಗೆಯ ದಿನಗಳು, ಮಾರ್ಚ್ 2008 ===ದೇಶ-ಇತಿಹಾಸ-ಯುದ್ಧ=== * ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೇಳು ದಿನ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1999 * ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫ್ರೈಡೆ (ಅನುವಾದ) ಆಗಸ್ಟ್ 2005 * ರೇಷ್ಮೆ ರುಮಾಲು (ಅನುವಾದ) ಆಗಸ್ಟ್ 2007 * ಇಂದಿರೆಯ ಮಗ ಸಂಜಯ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2002 * ಗಾಂಧೀ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗೋಡ್ಸೆ, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2003 * ಡಯಾನಾ, ಜನವರಿ 2007 * ನೀನಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ * ಅವನೊಬ್ಬನಿದ್ದ ಗೋಡ್ಸೆ * ಮೇಜರ್ ಸಂದೀಪ್ ಹತ್ಯೆ * ಅನಿಲ್ ಲಾಡ್ ಮತ್ತು ನಲವತ್ತು ಕಳ್ಳರು * ಮುಸ್ಲಿಂ ===ಜೀವನ ಕಥನ=== * ಪ್ಯಾಸಾ, 1991 * ಪಾಪದ ಹೂವು ಫೂಲನ್, ಆಗಸ್ಟ್2001 * ಸಂಜಯ, 2000 * ಚಲಂ (ಅನುವಾದ) ಮಾರ್ಚ್ 2008 ===ಕ್ರೈಂ=== ====ಹತ್ಯಾಕಥನ==== * ರಾಜೀವ್ ಹತ್ಯೆ ಏಕಾಯಿತು? ಹೇಗಾಯಿತು? 1991 * ಮೈಸೂರಿನ ಸೀರಿಯಲ್ ಕಿಲ್ಲರ್ ರವೀಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, 1998 * ರಂಗವಿಲಾಸ್ ಬಂಗಲೆಯ ಕೊಲೆಗಳು * ಬಾಬಾ ಬೆಡ್‌ರೂಂ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ (ತನಿಖಾ ವರದಿ) ಜನವರಿ 2007 * ಪ್ರಮೋದ್ ಮಹಾಜನ್ ಹತ್ಯೆ (ಅನುವಾದ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 ====ಭೂಗತ ಇತಿಹಾಸ==== * ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗ -1, 1995 * ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗ 2, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1997 * [[ಭೀಮಾ ತೀರದ ಹಂತಕರು]], ಮೇ 2001 * ಪಾಪಿಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, 2005 * ಡಿ ಕಂಪನಿ, 2008 ===ಬದುಕು=== * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 96, 1997 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 97, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1997 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 98, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1998 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 99, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 2000, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 2001, ಜನವರಿ 2007 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 2002, ಜನವರಿ 2008 * ಖಾಸ್‌ಬಾತ್ 2003 ===ಅಂಕಣ ಬರೆಹಗಳ ಸಂಗ್ರಹ=== ====ಜೀವನ ಪಾಠ==== * ಬಾಟಮ್ ಐಟಮ್ ಭಾಗ 1, ಫೆಬ್ರವರಿ2002 * ಬಾಟಮ್ ಐಟಮ್ 2, ಅಕ್ಟೋಬರ್2003 * ಬಾಟಮ್ ಐಟಮ್ ಭಾಗ 3, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 * ಬಾಟಂ ಐಟಮ್ 4 * ಬಾಟಂ ಐಟಮ್ 5 ====ಪ್ರೀತಿ ಪತ್ರಗಳು==== * ಲವಲವಿಕೆ -1, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1998 * ಲವಲವಿಕೆ -2, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2004 * ಲವಲವಿಕೆ -3 * ಲವಲವಿಕೆ -4 ===ಕವನ ಸಂಕಲನ=== * ಅಗ್ನಿಕಾವ್ಯ, 1983 ===ಇತರೆ=== * ಕೇಳಿ, ಜೂನ್ 2001 * ಮನಸೇ ಆಡಿಯೋ ಸಿಡಿ ಜನವರಿ 2007 * ಫಸ್ಟ್ ಹಾಫ್ * ಅಮ್ಮ ಸಿಕ್ಕಿದ್ಲು, ೨೦೧೨ * ಇದು ಜೀವ: ಇದುವೇ ಜೀವನ, ೨೦೧೨ * ಏನಾಯ್ತು ಮಗಳೇ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 * ಕಾಫಿ ಡೇ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ, ನವಂಬರ್ 2019 * ಪುಲ್ವಾಮ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ==ಸಿನೆಮಾ ನಟನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ== * 'ವಾರಸುದಾರ', 'ಗಂಡಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಬಾಯ್ ಫ್ರೆಂಡ್' ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. * 'ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಐ ಲವ್ ಯೂ' ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಶುರುಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ತೊಡಕಿನಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== {| class="wikitable" |- !ವರ್ಷ !! ಪ್ರಶಸ್ತಿ !! ಕೃತಿ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | 1984 || ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ || ವಿವಾಹ ||(ಸೃಜನೇತರ) |- | 1990 || ಮಾಸ್ತಿ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ || ವಂಧ್ಯ || (ಕತೆ) |- | 1997 || ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ || ಪಾ.ವೆಂ. ಹೇಳಿದ ಕತೆ || (ಸಣ್ಣ ಕತೆ) |- | 2004 || ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪುರಸ್ಕಾರ || ನೀ ಹಿಂಗ ನೋಡಬ್ಯಾಡ ನನ್ನ ||(ಕಾದಂಬರಿ) |- | 2005 || ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸಿ ಅವಾರ್ಡ್ || ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಶಾಲೆ || (ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ) |- | 2008 || ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>[http://kannada.webdunia.com/article/karnataka-news/%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%B3%E0%B2%97%E0%B3%86%E0%B2%B0%E0%B3%86-%E0%B2%B8%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%A4-29-%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AE-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF-108020200006_1.htm ವೆಬ್ ದುನಿಯಾ ಸುದ್ದಿ]</ref> || ||ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ|| |- | 2011 || ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>[http://kannada.oneindia.com/news/2008/10/30/53rd-kannada-rajyostava-awards-announced.html ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಘೋಷಣೆ], ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕನ್ನಡ</ref> || ||ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || |} ==ಮರಣ== ಬೆಳಗೆರೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ೨:೩೦ರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರಿಗೆ ೬೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=https://vijaykarnataka.com/news/karnataka/renowned-journalist-and-writer-ravi-belagere-has-died-of-a-heart-attack-late-at-night/articleshow/79202187.cms|title=ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಬರಹಗಳ ಹುಚ್ಚು ಹತ್ತಿಸಿದ ‘ಅಕ್ಷರ ರಾಕ್ಷಸ’ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆ ಇನ್ನಿಲ್ಲ..!|trans-title=Ravi Belagere no more|work=Vijaya Karnataka|language=Kannada|author=Avinash Kadesivalya|date=13 Nov 2020|accessdate=13 Nov 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://menglish.sakshi.com/amp/news/entertainment/ravi-belagere-dies-heart-attack-bengaluru-kannada-writers-and-journalists-shocked|title=Ravi Belagere Dies of Heart Attack In Bengaluru, Kannada Writers And Journalists Shocked|work=Sakshi Post|date=13 Nov 2020|accessdate=13 Nov 2020|archive-date=13 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113173702/https://menglish.sakshi.com/amp/news/entertainment/ravi-belagere-dies-heart-attack-bengaluru-kannada-writers-and-journalists-shocked|url-status=dead}}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://thatskannada.indiainfo.com/column/ravibelagere/index.html ದಟ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ತಾಣದಲ್ಲಿ ರವಿ ಬೆಳಗೆರೆಯ ಸೂರ್ಯ ಶಿಕಾರಿ ಅಂಕಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051225211239/http://thatskannada.indiainfo.com/column/ravibelagere/index.html |date=2005-12-25 }} * [http://www.ravibelagere.com/ official website ] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೨೦ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು]] 5m6l9uz2hby6iy7109svxewisvxc69q 0 4964 1376355 1365014 2026-07-05T14:51:47Z ~2026-36694-37 100187 ಶಿವ ರಾಜಕುಮಾರ್ 1376355 wikitext text/x-wiki {{copyedit|date=ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭,೨೦೧೫}} {{cn|date=ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೭,೨೦೧೫}} {{Infobox person | name = ಡಾ. ಶಿವರಾಜ್‍ ಕುಮಾರ್ | other names = ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ,ಶಿವಣ್ಣ | image = Shiva Rajkumar.jpg | image_size = | birth_name = ಶಿವು ಪುಟ್ಟ ಸ್ವಾಮಿ | birth_date = ೧೯೬೧-೦೭-೧೨ | birth_place = [[ಚೆನ್ನೈ]],[[ತಮಿಳುನಾಡು]] | occupation = [[ನಟ]], ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ, ನೃತ್ಯಗಾರ | years_active = ೧೯೬೮—ಪ್ರಸಕ್ತ | academyawards = | title = ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ವಿಜಯನಗರ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ<ref>http://kannada.oneindia.in/movies/news/shivrajkumar-receive-an-honorary-doctorate-bellary-084386.html</ref>, ಶಿವಣ್ಣ, ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೀರೋ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್,ಎಸ್ ಆರ್‌ ಕೆ, ನಾಟ್ಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ, | movement = | parents = [[ಡಾ.ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]], [[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] | spouse = ಗೀತಾ [[ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] | children = ನಿವೇದಿತಾ,ನಿರುಪಮಾ | siblings = [[ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br> [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] <br> ಪೂರ್ಣಿಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ }} ಡಾ. '''ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್''' [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಚಿತ್ರನಟ. [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]]‍ಅವರ ಹಿರಿಯಪುತ್ರ. ಶಿವಣ್ಣ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ನಟಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮೂರೂ ಚಿತ್ರಗಳು ೧೦೦ ದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡು ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೀರೋ ಬಿರುದು ಪಡೆದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದ್ದು. ==ಜನನ== ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ೧೯೬೨ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ಡಾ. ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್]] ಮಗನಿಗೆ ಶಿವಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಸಿಂಗಾನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರ ಙ್ನಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಮಗನಿಗೆ ಇಟ್ಟರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಯಮಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ಕ್ರೀಡಾಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದರು. ==ಚಿತ್ರರಂಗ== ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ೧೯೮೬ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಆನಂದ್]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಚಿ. ಉದಯಶಂಕರ್ ಪುತ್ರ ಚಿ. ಗುರುದತ್, ನಟಿ ಸುಧಾರಾಣಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವೂ ಆನಂದ್ ಆಗಿತ್ತು. ತನ್ನನ್ನೂ ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಬುದ್ದಿ ಕಲಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ನಟನೆಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದರು.ಮುಂದಿನ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು (ರಥಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ಮನಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗಿ) ಶತದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡವು..<br> ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಮೂರೂ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದದ್ದರಿಂದ 'ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೀರೋ' ಎಂಬ ಬಿರುದಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ರಣರಂಗ ಚಿತ್ರ ಕೂಡಾ ಶತದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು.೧೯೯೨ರಿಂದ ೧೯೯೫ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಚಿತ್ರಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಸೋಲು ಕಂಡವು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಉಪೇಂದ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಓಂ ಚಿತ್ರ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಿಗೆ ಭಿನ್ನ ಇಮೇಜ್ ನೀಡಿತು. ಭೂಗತ ಪಾತಕಿ ಸ್ಟೇಷನ್ ಸತ್ಯ ಬದುಕನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆ ಚಿತ್ರ ಜನಮನ್ನಣೆ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ತಂದಿತು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಜನುಮದ ಜೋಡಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸು ಹಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದತ್ತ ತಂದೊಯ್ದಿತು. ಆ ರೀತಿಯ ಗೆಲುವನ್ನು ಕಾಣಲು, ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ಎಕೆ ೪೭ ಚಿತ್ರದವರೆಗೆ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಸಜ್ಜನಿಕೆ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ತಾದಾತ್ಮ್ಯತೆಯಿಂದ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರುಗಳಿಗೆ ಮಿನಿಮಂ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಹೀರೋ ಆದರು. ರೊಮಾಂಟಿಕ್ ಪಾತ್ರಗಳ ರಮೇಶ್, ಭಿನ್ನತೆಯ ಉಪೇಂದ್ರ, ಆವೇಶಭರಿತ ಪೋಲೀಸ್ ಪಾತ್ರಗಳ ಸಾಯಿಕುಮಾರ್ ಹೀಗೆ ಹಲವು ನಟರುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇಮೇಜ್ ನ ಹಂಗು ಇಲ್ಲದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸದಾ ಮುಂದಾಗುಗಿತ್ತಿದ್ದ ಶಿವರಾಜ್, ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪನವರ ಹಗಲುವೇಷ, ಪ್ರೇಂರ ಜೋಗಿ, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿದರು. ರವಿಚಂದ್ರನ್, ರಮೇಶ್ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರ ಶಿವರಾಜ್ ರ ನೆಚ್ಚಿನ ಗೆಳೆಯರು. ==ಗಾಯನ== ಇವರು [[ಆಸೆಗೊಬ್ಬ ಮೀಸೆಗೊಬ್ಬ]], [[ಮೋಡದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ]], [[ಅಂಡಮಾನ್]], [[ಸಾರ್ವಭೌಮ]] ಅಭಯಹಸ್ತ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಾಯನ ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪುತ್ರಿಯ ಹೆಸರು [[ನಿವೇದಿತಾ ಶಿವರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ನಿವೇದಿತಾ]]. ಈಕೆ, [[ಅಂಡಮಾನ್]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ===ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== * [[ಓಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓಂ]]- ೧೯೯೫ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಹೃದಯ ಹೃದಯ - ೧೯೯೯ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು - ೨೦೦೩ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಜೋಗಿ - ೨೦೦೬ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿ ===ಉಜ್ವಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== * ಆನಂದ್ - ೧೯೮೬ * ಭೂಮಿತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ - ೧೯೯೮ ===ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಸಂಘ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== * ಮಿಡಿದ ಶ್ರುತಿ - ೧೯೯೨ * ಜನುಮದ ಜೋಡಿ - ೧೯೯೬ * ಎ.ಕೆ.೪೭ - ೧೯೯೯ ===ಫಿಲಮ್‍ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== * [[ಓಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓಂ]]- ೧೯೯೫ * [[ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ]] - ೧೯೯೬ *[[ಎ.ಕೆ.೪೭ ]]- ೧೯೯೯ *[[ತಮಸ್ಸು]] - ೨೦೧೧ * [[ಜೋಗಿ]] ===ಹೀರೋಹೋಂಡ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === * ಓಂ - ೧೯೯೫ * ಜನುಮದ ಜೋಡಿ - ೧೯೯೬ * ಎ.ಕೆ.೪೭ - ೧೯೯೯ ===ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== * [[ಜನುಮದ ಜೋಡಿ]] - ೧೯೯೬ ===ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್=== * ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ - ೧೯೯೬ ===ಎಸ್.ಐ.ಸಿ.ಎ. ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ=== * ತವರಿಗೆ ಬಾ ತಂಗಿ - ೨೦೦೨ * ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು - ೨೦೦೪ === ಹಲೋ ಗಾಂಧಿನಗರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ === * ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು - ೨೦೦೪ ===ಈ ಟಿವಿ ವಾಟಿಕಾ ಪ್ರಸಸ್ತಿ=== * [[ಜೋಗಿ]] - ೨೦೦೫ ==ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು== * ೧ನೇ ಚಿತ್ರ: ಆನಂದ್ (೧೯೮೬) * ೨೫ನೇ ಚಿತ್ರ: ಮನಮಿಡಿಯಿತು (೧೯೯೫) * ೫೦ನೇ ಚಿತ್ರ: ಏ.ಕೆ. ೪೭ (೧೯೯೯) * ೭೫ನೇ ಚಿತ್ರ: ಶ್ರೀರಾಮ್ (೨೦೦೩) * ೧೦೦ನೇ ಚಿತ್ರ: ಜೋಗಯ್ಯ (೨೦೧೧) ==ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== [[ಈ ಹೃದಯ ನಿನಗಾಗಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ {|class="wikitable sortable" border="1" ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು ! ಪಾತ್ರ ! ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ! ನಿರ್ದೇಶನ ! ನಿರ್ಮಾಪಕರು ! ಸಂಗೀತ ! ಛಾಯಗ್ರಹಣ |---- |1 |1986 |[[ಆನಂದ್]] |ಆನಂದ್ |[[ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |2 |1986 |[[ರಥ ಸಪ್ತಮಿ]] | |[[ಭಗವತಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |3 |1987 |[[ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗಿ]] | |[[ಕ್ಯಾತ್ಯಾಯಿಣಿ ಆರ್ಟ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಚಿನ್ನೇಗೌಡ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |4 |1988 |[[ಶಿವ ಮೆಚ್ಚಿದ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]] |ಕಣ್ಣಪ್ಪ |[[ಭಗವತಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ವಿಜಯ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಟಿ.ಜಿ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]] | |---- |---- |5 |1988 |[[ಸಂಯುಕ್ತ]] | |[[ನಿರುಪಮ ಆರ್ಟ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಕೆ.ಎನ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಶರ್ಮ]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಸಿಂಗೀತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |6 |[[1988]] |[[ರಣರಂಗ]] | |[[ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ವಿ.ಸೋಮಶೇಖರ್]] |[[ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಹೆಚ್.ಜಿ.ರಾಜು]] |---- |---- |7 |[[1989]] |[[ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಂ]] |ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಂ |[[ನಿಖಿಲೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |[[ರಾಘವೇಂದ್ರ]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ದಿನೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |8 |[[1989]] |[[ಅದೇ ರಾಗ ಅದೇ ಹಾಡು]] | |[[ಭಗವತಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |9 |[[1990]] |[[ಆಸೆಗೊಬ್ಬ ಮೀಸೆಗೊಬ್ಬ]] |ದಶರಥಪ್ರಸಾದ್ ರಾಮಪ್ರಸಾದ್ / ಲಕ್ಷ್ಮಣಪ್ರಸಾದ್ ಶರ್ಮಾ |[[ಪೂರ್ಣಿಮ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |10 |[[1990]] |[[ಮೃತ್ಯಂಜಯ]] | |[[ನಿಖಿಲೇಶ್ವರಿ ಸಿನಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ದತ್ತರಾಜ್]] |[[ರಾಘವೇಂದ್ರ]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |11 |[[1991]] |[[ಅರಳಿದ ಹೂವುಗಳು]] | |[[ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಸಿನಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಚಿ.ದತ್ತರಾಜ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |12 |[[1991]] |[[ಮೋಡದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ]] | |[[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವಿ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |13 |[[1992]] |[[ಮಿಡಿದ ಶೃತಿ]] | |[[ನಿರುಪಮ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |14 |[[1992]] |[[ಪುರುಷೋತ್ತಮ]] | |[[ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾಂಬ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಮಧುಬಂಗಾರಪ್ಪ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ವಿ.ಕೆ.ಕಣ್ಣನ್]] |---- |---- |15 |[[1992]] |[[ಮಾವನಿಗೆ ತಕ್ಕ ಅಳಿಯ]] |ಗಣೇಶ |[[ಶ್ರೀ ಚಕ್ರೇಶ್ವರಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ವಿ.ಗೋವಿಂದರಾಜ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಶಂಕರ್-ಗಣೇಶ್]] |[[ಶ್ರೀಕಾಂತ್]] |---- |---- |16 |[[1993]] |[[ಜಗ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] | |[[ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಎಸ್.ಎ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |17 |[[1993]] |[[ಚಿರಬಾಂಧವ್ಯ]] | |[[ಶಾಶ್ವತಿ ಚಿತ್ರ]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಆರ್.ನಿವೇದಿತ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |18 |[[1993]] |[[ಆನಂದಜ್ಯೋತಿ]] | |[[ಶಿವ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಚಿ.ದತ್ತರಾಜ್]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ವಿಜಯಾನಂದ್]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |19 |[[1994]] |[[ಗಂಧದಗುಡಿ ಭಾಗ-೨]] |ಶಂಕರ್ |[[ಭರಣಿ ಚಿತ್ರ]] |[[ವಿಜಯ್]] |[[ಎಂ.ಪಿ.ಶಂಕರ್]] |[[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |20 |[[1994]] |[[ಮುತ್ತಣ್ಣ]] |{{*}}ಮುತ್ತಣ್ಣ<br>{{*}}ಕಿರಣ್ |[[ಕಾವೇರಿ ಅಮ್ಮ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಎಲ್.ಸೋಮಣ್ಣಗೌಡ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |21 |[[1994]] |[[ಗಂಡುಗಲಿ]] | |[[ಜ್ಯೋತಿ ಚಿತ್ರ]] |[[ಸಿ.ಹೆಚ್.ಬಾಲಾಜಿಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಜೆ.ಜಿ.ಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |22 |[[1995]] |[[ಗಡಿಬಿಡಿ ಅಳಿಯ]] | |[[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಕೆ.ರಾಘವರಾವ್]] |[[ಕೋಟಿ]] |[[ಜಾನಿಲಾಲ್]] |---- |---- |23 |[[1995]] |[[ಸವ್ಯಸಾಚಿ]] | |[[ಸಾವಿತ್ರಿ ಚಿತ್ರ]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಶಾಶ್ವತಿ ಚಿತ್ರ]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |24 |[[1995]] |[[ಓಂ]] |ಸತ್ಯಮೂರ್ತಿ |[[ಪೂರ್ಣಿಮ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರ]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |25 |[[1995]] |[[ಮನ ಮಿಡಿಯಿತು]] | |[[ಶ್ರೀ ವೈಭವಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ರಾಣಿ ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಉಪೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |26 |[[1995]] |[[ಸಮರ]] | |[[ಎ.ಎ.ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಸಿ.ಗುರುದತ್]] |[[ಪ್ರವೀಣ್]] |[[ಕೌಸ್ತುಭ]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |27 |[[1995]] |[[ದೊರೆ]] | |[[ಶ್ರೀ ನಿಮಿಷಾಂಬ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಎಂ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |28 |[[1996]] |[[ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಮುದ್ದಿನ ಆಟ]] | |[[ಎಸ್.ವಿ.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ರೇಲಂಗಿ ನರಸಿಂಹರಾವ್]] |[[ಟಿ.ಎಮ್.ವೆಂಕಟಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ನಾಗೇಂದ್ರಕುಮಾರ್]] |---- |---- |29 |[[1996]] |[[ಗಾಜನೂರ ಗಂಡು]] | |[[ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಿನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಆನಂದ್ ಪಿ.ರಾಜು]] |[[ಜಿ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣರೆಡ್ಡಿ]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್]] |---- |---- |30 |[[1996]] |[[ಶಿವಸೈನ್ಯ]] |ಶಿವ |[[ಯಶಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ವೈ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್]] |[[ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಎ.ವಿ.ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |31 |[[1996]] |[[ಅಣ್ಣಾವ್ರ ಮಕ್ಕಳು]] | |[[ಶಿವ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ವೈ.ಆರ್.ಜೈರಾಜ್]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ಬಿ.ಎಸ್.ಬಸವರಾಜ್]] |---- |---- |32 |[[1996]] |[[ನಮ್ಮೂರ ಮಂದಾರ ಹೂವೆ]] |ಮನೋಜ್ |[[ಚಿನ್ನಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ಜಯಶ್ರೀದೇವಿ]] |[[ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |33 |[[1996]] |[[ಆದಿತ್ಯ]] | |[[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಮೀಡಿಯ]] |[[ಲೋಕಚಂದರ್]] |[[ಎಂ.ಪಿ.ರವಿ ಕೊಟ್ಟಾರಕರ]] |[[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]] |[[ವಿಜಯಗೋಪಾಲ್]] |---- |---- |34 |[[1996]] |[[ಜನುಮದ ಜೋಡಿ]] |ಕೃಷ್ಣ |[[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವಿ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |35 |[[1997]] |[[ಈ ಹೃದಯ ನಿನಗಾಗಿ]] | |[[ರಾಮಾಲಯನ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಮಜ್ಜಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದ್]] |[[ಪಾರಸ್ ಜೈನ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಎಂ.ವಿ.ರಾಮಕೃಷ್ಣ]] |---- |---- |36 |[[1997]] |[[ಗಂಗಾ ಯಮುನ]] | |[[ಮೇಘ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಸ್.ಮಹೇಂದರ್]] |[[ಬಿ.ಪಿ.ತ್ಯಾಗರಾಜ್]] |[[ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |37 |[[1997]] |[[ಸಿಂಹದ ಮರಿ]] |ವಿಶ್ವ |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎನ್.ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಟಿ.ಜನಾರ್ಧನ್]] |---- |---- |38 |[[1997]] |[[ಅಮ್ಮಾವ್ರ ಗಂಡ]] | |[[ಅಕ್ಷಯ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಫಣಿರಾಮಚಂದ್ರ]] |[[ಎಂ.ಕೆ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ]] |[[ರಾಜ್]] |[[ಡಿ.ವಿ.ರಾಜಾರಾಮ್]] |---- |---- |39 |[[1997]] |[[ಮುದ್ದಿನ ಕಣ್ಮಣಿ]] |ಶಿವರಾಮ್ ಹೆಗಡೆ |[[ಗಣೇಶ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ರವಿಕೊಟ್ಟಾರಕರ್]] |[[ಶಾರದ]] |[[ಎಸ್.ಪಿ.ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |40 |[[1997]] |[[ರಾಜ]] | |[[ಕಾವೇರಿ ಅಮ್ಮ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ರೇಲಂಗಿ ನರಸಿಂಹರಾವ್]] |[[ಎಲ್.ಸೋಮಣ್ಣ]] |[[ದೇವ]] |[[ನಾಗೇಂದ್ರ]] |---- |---- |41 |[[1997]] |[[ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ]] |ಮಾಚ / ಮನೋಜ್ |[[ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |42 |[[1997]] |[[ಪ್ರೇಮ ರಾಗ ಹಾಡು ಗೆಳತಿ]] | |[[ಚಿನ್ನಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸುನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] |[[ಜಯಶ್ರೀದೇವಿ]] |[[ಇಳಯರಾಜ]] |[[ಎ.ವಿ.ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |43 |[[1998]] |[[ನಮ್ಮೂರ ಹುಡುಗ]] | |[[ವಿಜಯ ನರಸಿಂಹ ಚಿತ್ರ]] |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ್]] |[[ಅಶೋಕ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಆರ್.ಮಧುಸೂದನ್]] |---- |---- |44 |[[1998]] |[[ಕುರುಬನ ರಾಣಿ]] | |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಅಶೊಕ್ ಕಶ್ಯಪ್]] |---- |---- |45 |[[1998]] |[[ಅಂಡಮಾನ್]] | |[[ಶ್ರೀ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ದೇವಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಪಿ.ಹೆಚ್.ವಿಶ್ವನಾಥ್]] |[[ಜಿ.ಪದ್ಮಲತ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |46 |[[1998]] |[[ಮಿಸ್ಟರ್ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ]] | |[[ಶ್ರೀ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ವಿ.ಉಮಾಕಾಂತ್]] |[[ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |47 |[[1998]] |[[ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗ]] |ಕರ್ಣ |[[ವೈಭವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]] |[[ಜೈಜಗದೀಶ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |48 |[[1998]] |[[ಗಡಿಬಿಡಿ ಕೃಷ್ಣ]] | |[[ಚಿನ್ನಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಎಸ್.ಆರ್.ಭಾರತಿದೇವಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ವಿಜಯಕುಮಾರ್]] |---- |---- |49 |[[1999]] |[[ಜನುಮದಾತ]] | |[[ಬಾಬ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಕೆ.ಮುಸ್ತಫ]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |50 |[[1999]] |[[ಚಂದ್ರೋದಯ]] | |[[ಸಂದೇಶ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಮಹೇಂದರ್]] |[[ಸತೀಶ್ ಸ್ವಾಮಿ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |51 |[[1999]] |[[ಎ.ಕೆ.೪೭]] |ರಾಮ್ |[[ಎನ್.ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |52 |[[1999]] |[[ವಿಶ್ವ]] |ವಿಶ್ವ |[[ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ಪಿ.ಧನರಾಜ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಮೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |53 |[[1999]] |[[ಹೃದಯ ಹೃದಯ]] |ರವಿ |[[ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |54 |[[2000]] |[[ಪ್ರೀತ್ಸೆ]] |ಸೂರ್ಯ |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |55 |[[2000]] |[[ಹಗಲುವೇಷ]] | |[[ಎ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಜಾನ್ ದೇವರಾಜ್]] |[[ಬಿ.ಜಗನ್ನಾಥ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ರಾಜನ್]] |---- |---- |56 |[[2000]] |[[ಯಾರೇ ನೀ ಅಭಿಮಾನಿ]] |ಆದಿತ್ಯ |[[ಶ್ರೀ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಿನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಪಿ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |57 |[[2000]] |[[ಇಂದ್ರಧನುಷ್]] | |[[ಎ.ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಪೂರ್ಣಿಮ]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |58 |[[2000]] |[[ಕೃಷ್ಣಲೀಲೆ]] | |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |59 |[[2000]] |[[ದೇವರ ಮಗ]] |ಭರತ್ |[[ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಮೂವೀಸ್]] |[[ಡಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಬಾಬು]] |[[ಎ.ಗಣೇಶ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಪಿ.ಕೆ.ಹೆಚ್.ದಾಸ್]] |---- |---- |60 |[[2000]] |[[ಗಲಾಟೆ ಅಳಿಯಂದ್ರು]] | |[[ಚೆನ್ನಾಂಭಿಕ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್]] |[[ಅನಿತ]] |[[ದೇವ]] |[[ಆರ್.ಗಿರಿ]] |---- ---- |61 |[[2000]] |[[ಮದುವೆ ಆಗೋಣ ಬಾ]] | | | | | | |---- |---- |62 |[[2001]] |[[ಅಸುರ]] |ವಾಸು |[[ಸಂದೇಶ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಎಸ್.ಮಹೇಂದರ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |63 |[[2001]] |[[ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ]] | |[[ಚಿತ್ರ ಜ್ಯೋತಿ]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಗಣಪತಿ ಪ್ರಸಾದ್, ಎಸ್.ರಾಮನಾಥನ್,]] |[[ಕೋಟಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |64 |[[2001]] |[[ಬಾವ ಭಾಮೈದ]] | |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕಿಶೋರ್ ಸರ್ಜಾ]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಅಶೊಕ್ ಕಶ್ಯಪ್]] |---- |---- |65 |[[2001]] |[[ಸುಂದರಕಾಂಡ]] | |[[ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಜಶೇಖರ್]] |[[ಮಡಿಕೊಂಡ ವೆಂಕಟಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ]] |[[ಎಮ್.ಎಮ್.ಕೀರವಾಣಿ]] |[[ಪ್ರಸಾದ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |66 |[[2001]] |[[ಯುವರಾಜ]] | |[[ಆರ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಪೂರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್]] |[[ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |[[ರಮಣ ಗೋಕುಲ]] | |- |---- |67 |[[2001]] |[[ಜೋಡಿ]] |[[ರಾಕ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಕಿಶೋರ್ ಸರ್ಜಾ]] |[[ರಾಕಲೈನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್]] |[[ಎಸ್.ಎ.ರಾಜಕುಮಾರ್]] | |---- |---- |68 |[[2002]] |[[ಕೋದಂಡರಾಮ]] |[[ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] |[[ವಿ.ವೆಂಕಟರಾವ್]] |[[ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] | |---- |---- |69 |[[2002]] |[[ನಿನ್ನೇ ಪ್ರೀತಿಸುವೆ]] |[[ಅಸ್ಕರ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಎನ್.ಓಂಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್]] |[[ಕೆ.ಮೆಹರುನ್ನೀಸ ರೆಹಮಾನ್, ಕೆ.ಮುಸ್ತಫ]] |[[ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೋ]] |[[ಎಸ್.ಮನೋಹರ್]] |---- |---- |70 |[[2002]] |[[ತವರಿಗೆ ಬಾ ತಂಗಿ]] |[[ಮೇಘ ಹಿಟ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಓಂ ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಆರ್.ಎಸ್.ಗೌಡ]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್]] |---- |---- |71 |[[2003]] |[[ಡಾನ್]] |[[ರಾಯಲ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಪಿ.ಎನ್.ಸತ್ಯ]] |[[ರಮೇಶ್ ಯಾಧವ್]] | | |---- |---- |72 |[[2003]] |[[ಶ್ರೀರಾಮ್]] |[[ಆರ್.ಎಸ್.ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್]] |[[ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಹೆಚ್.ಸಿ.ವೇಣು]] |---- |---- |73 |[[2003]] |[[ಸ್ಮೈಲ್]] |[[ಶ್ರೀ ಮಾತ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಸೀತಾರಾಮ ಕಾರಾಂತ್]] |[[ಎನ್.ಕೆ.ಪ್ರಕಾಶ್ ಬಾಬು]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಪಿ.ರಾಜನ್]] |---- |---- |74 |[[2003]] |[[ನಂಜುಂಡಿ]] |[[ರಾಮು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಆರ್.ಎಸ್.ಬ್ರದರ್ಸ್]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಸುರೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |75 |[[2003]] |[[ಚಿಗುರಿದ ಕನಸು]] |[[ಶ್ರೀ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]] |[[ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |76 |[[2004]] |[[ರೌಡಿ ಅಳಿಯ]] |[[ಕೋಮಲ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಓಂ ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಎಂ.ಸಿ.ನೇಹ]] |[[ಸಪ್ತಸ್ವರ]] |[[ದಾಸರಿ ಸೀನು]] |---- |---- |77 |[[2004]] |[[ಸಾರ್ವಭೌಮ]] |[[ರೋಹಿಣಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] |[[ಕೆ.ಮಹೇಶ್ ಸುಖಧರೆ]] |[[ಆರ್.ಜಗದೀಶ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಬಿ.ಎ.ಮಧು]] |---- |---- |78 |[[2004]] |[[ಕಾಂಚನಗಂಗ]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್]] |[[ಎಸ್.ವಿ.ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]] |[[ಜೈಜಗದೀಶ್, ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಸಿಂಗ್,]] |[[ಎಸ್.ಎ.ರಾಜಕುಮಾರ್]] |[[ಬಿ.ಸಿ.ಗೌರಿಶಂಕರ್]] |---- |---- |79 |[[2005]] |[[ರಿಷಿ]] |[[ಶ್ರೀ ಜೈಮಾತ ಕಂಬೈನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಜೆ.ಜಯಮ್ಮ]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |80 |[[2005]] |[[ರಾಕ್ಷಸ]] |[[ರಾಮು ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಕೋಕಿಲ ಸಾಧು]] |[[ರಾಮು]] |[[ರಂಗನಾಥ್, ಶಶಿಕುಮಾರ್]] |[[ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್]] |---- |---- |81 |[[2005]] |[[ವಾಲ್ಮೀಕಿ]] |[[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಮೇಶ್]] |[[ಹೆಚ್.ಸಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ದಾಸರಿ ಸೀನು]] |---- |---- |82 |[[2005]] |[[ಜೋಗಿ]] |[[ಅಶ್ವಿನಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]] |[[ಪ್ರೇಮ್]] |[[ಪಿ.ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದ್, ರಾಮಪ್ರಸಾದ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಎಮ್.ಆರ್.ಸೀನು]] |---- |---- |83 |[[2005]] |[[ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ]] |[[ವಿಜಯ್ ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ಪ್ರಭಾಕರ್]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಆರ್.ಗಿರಿ]] |---- |---- |84 |[[2006]] |[[ಅಶೋಕ]] |[[ರಾಯಲ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್]] |[[ಶಿವಮಣಿ]] |[[ರಮೇಶ್ ಯಾಧವ್]] |[[ಸಾಧುಕೋಕಿಲ]] |[[ಸುಂದರರಾಜ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |85 |[[2006]] |[[ತವರಿನ ಸಿರಿ]] |[[ರಾಮು ಫಿಲಂಸ್]] |[[ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] |[[ರಾಮು]] |[[ಹಂಸಲೇಖ]] |[[ಆರ್.ಗಿರಿ]] |---- |---- |86 |[[2006]] |[[ಗಂಡುಗಲಿ ಕುಮಾರರಾಮ]] |[[ಎಂ.ಎಸ್.ರಾಮಯ್ಯ ಚಿತ್ರಾಲಯ]] |[[ಭಾರ್ಗವ]] |[[ಅನಿತ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] |[[ಸುಂದರನಾಥ್ ಸುವರ್ಣ]] |---- |---- |87 |[[2007]] |[[ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲು]] | |[[ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ್]] | |[[ಎಸ್.ಎ.ರಾಜಕುಮಾರ್]] | |---- |---- |88 |[[2007]] |[[ಸಂತ]] | |[[ಎಸ್.ಮುರಳಿಮೋಹನ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |89 |[[2007]] |[[ಗಂಡನ ಮನೆ]] | |[[ಎಸ್.ಮಹೇಂದರ್]] | |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] | |---- |---- |90 |[[2007]] |[[ಲವ ಕುಶ]] | |[[ಓಂ ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |91 |[[೨೦೦೮]] |[[ಸತ್ಯ ಇನ್ ಲವ್]] | |[[ರಾಘವ್ ಲೋಕಿ]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |92 |[[೨೦೦೮]] |[[ಬಂಧು ಬಳಗ]] | |[[ನಾಗಣ್ಣ]] | |[[ಹಂಸಲೇಖ]] | |---- |---- |93 |[[೨೦೦೮]] |[[ಮಾದೇಶ]] | | |[[ರವಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ]] | |[[ಮನೋಮೂರ್ತಿ]] | |---- |---- |94 |[[೨೦೦೮]] |[[ಪರಮೇಶ ಪಾನ್‌ವಾಲಾ]] |ಪರಮೇಶ | |[[ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು]] | |[[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | |---- |---- |95 |[[೨೦೦೯]] |[[ನಂದ]] | | |[[ಆರ್.ಅನಂತರಾಜು]] | |[[ವಿ.ಮನೋಹರ್]] | |---- |---- |96 |[[೨೦೦೯]] |[[ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೊಡಿಮಗ]] | | |[[ಸತ್ಯ.ಪಿ]] | |[[ಜಸ್ಸಿ ಗಿಫ್ಟ್]] | |---- |---- |97 |[[೨೦೦೯]] |[[ಭಾಗ್ಯದ ಬಳೆಗಾರ]] | | |[[ಓಂ ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] | |[[ಇಳಯರಾಜ]] | |---- |---- |98 |[[೨೦೦೯]] |[[ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ತಂಗಿ]] | | |[[ಓಂ ಸಾಯಿಪ್ರಕಾಶ್]] | |[[ಹಂಸಲೇಖ]] | |---- |---- |99 |[[2010]] |[[ಸುಗ್ರೀವ]] | | |[[ಪ್ರಶಾಂತ್]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |100 |[[2010]] |[[ತಮಸ್ಸು]] |ಶಂಕರ್ | |[[ಅಗ್ನಿ ಶ್ರೀಧರ್]] | |[[ಸಂದೀಪ್ ಚೌಟ]] | |---- |---- |೧೦೧ |[[೨೦೧೦]] |[[ಮೈಲಾರಿ]] | | |[[ಆರ್ ಚಂದ್ರು]] | |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೦೨ |[[೨೦೧೧]] |[[ಜೋಗಯ್ಯ]] | | |[[ಪ್ರೇಂ]] |[[ಪ್ರೇಂ]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೦೩ |[[೨೦೧೧]] |[[ಚೆಲುವೆಯೇ ನಿನ್ನ ನೋಡಲು]] | | |[[ರಘು ರಾಮ್]] |[[ಎನ್ ಎಂ ಸುರೇಶ್]] |[[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] | |---- |---- |೧೦೪ |[[೨೦೧೨]] |[[ಶಿವ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಶಿವ]] | | |[[ಎನ್.ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್]] |[[ಕೆ ಪಿ ಶ್ರೀನಾಥ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೦೫ |[[೨೦೧೩]] |[[ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] | | |[[ರಾಘವ ಲೋಕಿ]] |[[ಭಾಸ್ಕರ್]] |[[ಗುರುಕಿರಣ್]] | |---- |---- |೧೦೬ |[[೨೦೧೩]] |[[ಅಂದರ್ ಬಹಾರ್]] | | |[[ಫನೇಶ್ ಎಸ್ ರಾಮನಾಥಪುರ]] |[[ಭಾಸ್ಕರ್]],[[ಅವಿನಾಶ್]] |[[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] | |---- |---- |೧೦೭ |[[೨೦೧೩]] |[[ಕಡ್ಡಿ ಪುಡಿ]] |ಆನಂದ / ಕಡ್ಡಿಪುಡಿ | |[[ದುನಿಯಾ ಸೂರಿ]] |[[ಎಂ ಚಂದ್ರು]] |[[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] | |---- |---- |೧೦೮ |[[೨೦೧೩]] |[[ಭಜರಂಗಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಜರಂಗಿ]] | | |[[ಹರ್ಷ]] |[[ನಟರಾಜ್ ಗೌಡ]],[[ಮಂಜುನಾಥ್ ಗೌಡ]] |[[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] | |---- |---- |೧೦೯ |[[೨೦೧೪]] |[[ಆರ್ಯನ್]] |ಆರ್ಯನ್ | |[[ಡಿ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಬಾಬು|ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಾಬು]],[[ಗುರುದತ್]] |[[ಧ್ರುವ ದಾಸ್]],[[ಡಿ ಕುಮಾರ್]] |[[ಜಸ್ಸಿ ಗಿಫ್ಟ್]] | |---- |---- |೧೧೦ |[[೨೦೧೪]] |[[ಬೆಳ್ಳಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಳ್ಳಿ]] |ಬಸವರಾಜ್ / ಬೆಳ್ಳಿ | ಯಶಸ್ವಿನಿ ಸಿನಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ಸ್, |[[ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಮಹೇಶ್]] |[[ಏಚ್. ರ್. ರಾಜೇಶ್]], [[ಕೇ. ಜ್. ರಾಜಶೇಕರ್]] |[[ವೀ. ಶ್ರೀಧರ್]] |[[ಕೇ. ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಕರ್]] |---- |---- |೧೧೧ |[[೨೦೧೫]] |[[ವಜ್ರಕಾಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ವಜ್ರಕಾಯ]] |ವಿರಾಜ್ | |[[ಹರ್ಷ]] |[[ಸೀ. ಆರ್. ಮನೋಹರ್]], [[ಸೀ. ಆರ್. ಗೋಪಿ]] |[[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] |[[ಸ್ವಾಮಿ ಜೇ]] |---- |---- |೧೧೨ |[[೨೦೧೬]] |[[ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ ವೀರಪ್ಪನ್]] | | |[[ರಾಮ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮ]] | |[[ರವಿ ಶಂಕರ್]] |[[ರಾಮಿ]] |---- |---- |೧೧೩ |[[೨೦೧೬]] |[[ಶಿವಲಿಂಗ]] |ಶಿವ | |[[ಪಿ.ವಾಸು]] | |[[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] |[[ಪಿ.ಕೆ. ಎಚ್. ದಾಸ್]] |---- |---- |೧೧೪ |[[೨೦೧೬]] |[[ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ ಕಬೀರ]] |[[ಕಬೀರ]] | |[[ನರೇಂದ್ರ ಬಾಬು]] | |[[ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ದರ್ಬಾರ್]] |[[ನವೀನ್ ಕುಮಾರ್]] |---- |---- |೧೧೫ |[[೨೦೧೭]] |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠ]] | | |[[ಮಂಜು ಸ್ವರಾಜ್]] | |[[ಬಿ. ಅಜನೀಶ್ ಲೋಕನಾಥ್]] |[[ಬಿ. ಸುರೇಶ್ ಬಾಬು]] |---- |---- |೧೧೬ |[[೨೦೧೭]] |[[ಬಂಗಾರ ಸನ್ ಆಫ್ ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ]] | | |[[ಯೋಗಿ.ಜಿ.ರಾಜ್]] | |[[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]] |[[ಜೈ ಆನಂದ್]] |---- |---- |೧೧೭ |[[೨೦೧೭]] |[[ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್]] | | |ನರಸಿಂಹ | |[[ವೀರ್ ಸಮರ್ಥ್]] | |---- |---- | |[[೨೦೧೮]] |[[ಟಗರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟಗರು]] |ಟಗರು ಶಿವ | | | |[[ಚರಣ್ ರಾಜ್ (ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ)|ಚರಣ್ ರಾಜ್]] | |---- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{reflist}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:1961 ಬರ್ಥ್ಸ್]] __FORCETOC__ __NOEDITSECTION__ __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__ i6m9zhqodwcr3tzssfifdy0thut3rkz 0 9080 1376352 1334615 2026-07-05T14:40:02Z ~2026-36694-37 100187 ಅಂತರ್ ಯುದ್ಧಂ 1376352 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = | ನಾಯಕ(ರು) = | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = | ಪೋಷಕ ನಟರು = | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = | ಕಥೆ = | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = | caption = ೧೯೯೪ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | writer = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | producer = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | starring = ಕಾಶಿನಾಥ | cinematography = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | editing = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | music = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | studio = ಶ್ರೀ ಗಾಯತ್ರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | distributor = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | released = ೫ ಜನವರಿ ೧೯೮೯ | country = ಇಂಡಿಯಾ | language = ಕನ್ನಡ }} ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಶೀನಾಥ್ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಾಶೀನಾಥ್, ಅಂಜಲಿ, ದಿನೇಶ್, ಅರವಿಂದ್, ಸಿಹಿಕಹಿ ಗೀತಾ ಅವರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು ಹಂಸಲೇಖ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಕರು ಜೆ.ವಿ.ಉಮಾಪತಿ.ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕರು ''ಲತಾ ಹಂಸಲೇಖ, ವಿ.ಮನೋಹರ್''. ಈ ಚಿತ್ರವು ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೯ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಶತದಿನೋತ್ಸವದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು]] n1wuuugest2xe37stjdyj0vuz3oxbas 0 9352 1376354 1334258 2026-07-05T14:46:22Z ~2026-36694-37 100187 ಅಜಗಜಾಂತರ 1376354 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = [[Image:ಅಜಗಜಾಂತರ.jpg|250px]] | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = | ನಾಯಕ(ರು) = | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = | ಪೋಷಕ ನಟರು = | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = | ಕಥೆ = | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = | caption = ಅಜಗಜಾಂತರ | director = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | writer = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | producer = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | starring = ಕಾಶಿನಾಥ, ಅಂಜನಾ | cinematography = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | editing = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | music = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | studio = ಶ್ರೀ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಸೀನ್ ಕಂಬೈನ್ಸ್ | distributor = ಜುಬೀನ್ ಗರ್ಗ್ | released = 24 January 1991 | country = ಇಂಡಿಯಾ | language = ಕನ್ನಡ }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] tpp3zs30gehcbpqicpnlcgiu9nyvm5y 1376365 1376354 2026-07-05T16:27:51Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-36694-37|~2026-36694-37]] ([[User talk:~2026-36694-37|talk]]) to last revision by Anzx-ooo(TwinkleGlobal) 1376365 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ |ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = [[Image:ಅಜಗಜಾಂತರ.jpg|250px]] |ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೯೧]] |ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಗಾಯತ್ರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ |ನಾಯಕ(ರು) = [[ಕಾಶೀನಾಥ್ ]] |ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಅಂಜನಾ]] |ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಶ್ರೀರಕ್ಷ]], [[ಜನಾರ್ಧನ್]], [[ಸುಧೀಂದ್ರ]] ಸತ್ಯಭಾಮ |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಹಂಸಲೇಖ]] |ಕಥೆ = |ಚಿತ್ರಕಥೆ = |ಸಂಭಾಷಣೆ = |ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = [[ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]] |ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಉಮಾಪತಿ |ನೃತ್ಯ = |ಸಾಹಸ = |ಸಂಕಲನ = ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ |ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಕಾಶೀನಾಥ್]] |ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ]] |ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = 24 ಜನವರಿ 1991 |ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = |ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೯೧ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] n2yxgeemov2ckdilqzqr9620jsykzks 0 12703 1376379 1367987 2026-07-06T04:42:05Z NesaraNesara 98708 /* ಇತಿವೃತ್ತ */ unsourced statement removed. 1376379 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type3 = [[Subdivision (country subdivision)|Subdivision]] | subdivision_name3 = [[Sagara Subdivision|Sagara]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = Town Panchayat | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = ೨೦೦೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = KA-15(Sagara) | website = | footnotes = }} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಾಬಾವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಾಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬೆತೂರು]] ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} jdo5phybibzyl6d2ynddaoxjkbo4hqq 0 14390 1376353 1376096 2026-07-05T14:42:08Z ~2026-36694-37 100187 Kashinath 1376353 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Kashinath | image = kashi.jpg | image_size = 250px | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1951|5|8|df=yes}} | birth_place = [[ಕುಂದಾಪುರ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and given age|2018|1|18|67|df=yes}} | death_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಭಾರತ | othername = | occupation = ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ,ನಿರ್ದೇಶಕ, | nationality = ಭಾರತೀಯ | yearsactive = | spouse = ಚಂದ್ರಪ್ರಭಾ | children = 2 | signature = }} '''ಕಾಶಿನಾಥ್''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 80ರ ದಶಕದ [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಸ್ಯಾಂಡಲ್‍ವುಡ್‍ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಕಾಶಿನಾಥ್ 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಟ [[ಉಪೇಂದ್ರ]], ನಟಿ [[ಉಮಾಶ್ರೀ]] ಸಂಗೀತಗಾರ [[ವಿ. ಮನೋಹರ್]] ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು [[ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ<ref>[http://kannada.savyasaachi.com/%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE/%E0%B2%89%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%AF%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%81-%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%B3%E0%B3%8D%E0%B2%B3%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%A6%E0%B3%86/ ಉಮಾಶ್ರೀಯನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿ ಪರದೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು ಕಾಶಿನಾಥ್]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಸವ್ಯಸಾಚಿ, 18ಜನವರಿ 2018</ref>. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== * ಇವರು [[ಕುಂದಾಪುರ]] ಸಮೀಪದ [[ಕೋಟೇಶ್ವರ]] ದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಥ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. * ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಜಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿದರು. ==ಸಿನೆಮಾರಂಗದ ಪಯಣ== * ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ಅಪರೂಪದ ಅತಿಥಿಗಳು (1976) ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ಕಾಶಿನಾಥ್ ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ 'ಅಪರಿಚಿತ' (1978) ದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು '[[ಅನುಭವ]]' (1984) ಎಂಬ ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಟನಾಗಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಇದೇ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಅನುಭವ್' (1986) ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. * ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. * ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸಂಭಾಶಷಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಸಿನೆಮಾಗಳಿಗೆ ಟೀಕೆಗಳು ಎದುರಾದರೂ, ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಭಾಷೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿವೆ. * ಕಾಶೀನಾಥ್ ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಲೆಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದವರು. ಅವರು ನಟನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಚಳಕ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದರು. * ಕಾಶಿನಾಥ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು [[ಅನಂತನ ಅವಾಂತರ]], ಅನುಭವ, ಅವಳೇ ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ, ಹೆಂಡತಿ ಎಂದರೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಇತ್ಯಾದಿ. ಅವರ ಮಂಗಳೂರು ಮಂಜುನಾಥ ಚಿತ್ರದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. * ಅವರ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಳಗಿದ ಅನೇಕ ಯುವಕರು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.[[ಉಪೇಂದ್ರ]], [[ವಿ. ಮನೋಹರ್]], [[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] ಹೀಗೆ ಹಲವು ಮಂದಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು,ದುರ್ಗಾಪ್ರಸಾದ್ ಗೋಟೂರಿ, ಎ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಕಾಶಿನಾಥ್‌ರ ಶಿಷ್ಯವೃಂದದವರು.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/kashinath-was-a-film-university-in-himself-upendra/articleshow/62555313.cms</ref> * ಇವರ [[ಅಜಗಜಾಂತರ]](೧೯೯೧) ಎಂಬ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ '''ಜುದಾಯಿ''' (೧೯೯೭) ಎಂದು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್]], [[ಶ್ರೀದೇವಿ]] ಹಾಗೂ [[ಊರ್ಮಿಳಾ ಮಾತೋಂಡ್ಕರ್]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಛದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರು. * ಒಟ್ಟಾರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 13, ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ 2 ಹಾಗೂ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ 1 ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡದ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದಿದ್ದ ಕಾಶಿನಾಥ್, ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗಿನ ತಲಾ ಒಂದು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 36, ತೆಲುಗಿನ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. 1991ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಅಜಗಜಾಂತರ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಜುದಾಯಿ’ ಎಂದು ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಚೌಕ ಕೂಡ ಯಶಸ್ವಿ ನೂರು ದಿನ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ==ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== # ಅಪರಿಚಿತ (1978) # ಅನುಭವ (1984) # ಅನಂತನ ಅವಾಂತರ (1989) # ಅವಳೆ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ (1990) # ಚಪಲಚೆನ್ನಿಗರಾಯ (1990) # [[ಅಜಗಜಾಂತರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಜಗಜಾಂತರ]] (1991) # ಅವನೇ ನನ್ನ ಗಂಡ ==ನಟಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== # ಹೆಂಡತಿ ಎಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು (1995) # ಲವ್ ಮಾಡಿ ನೋಡು # ಶ್ (1993) # ಹಲೋ ಯಮ # ಚೌಕ (2017) ==ನಿಧನ== ನಿರ್ದೇಶಕ ಕಾಶೀನಾಥ್ ಅವರು ರಕ್ತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದು, ದಿನಾಂಕ:೧೮-೦೧-೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref>[http://vijayavani.net/sandalwood-senior-actor-and-director-kashinath-passed-away-in-bengaluru-due-to-ill-health/ ಚಂದನವನದ ಹಿರಿಯ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಕಾಶೀನಾಥ್​ ವಿಧಿವಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180122071823/http://vijayavani.net/sandalwood-senior-actor-and-director-kashinath-passed-away-in-bengaluru-due-to-ill-health/ |date=2018-01-22 }}, ವಿಜಯವಾಣಿ, 18 ಜನವರಿ 2018</ref> ಅವರಿಗೆ ೬೭ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] cxvko1rx8oa1f2jjme38kxu28eivzxa 10 19240 1376363 1099823 2026-07-05T15:42:35Z Mahaveer Indra 34672 1376363 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | titleclass = fn org | title = {{{name<includeonly>|{{{company_name|{{PAGENAME}}}}}</includeonly>}}} | imageclass = ib-company-logo logo | image = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}} | yes | {{{logo|}}} |{{#invoke:WikidataIB |getValue |rank=best |P154 |name=logo |qid={{{qid|}}} |fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}} |suppressfields={{{suppressfields|}}} |onlysourced=no |noicon=yes |maxvals=1 |{{{logo|}}} }} }} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=frameless |upright={{if empty|{{{logo_upright|}}}|1}} |alt={{{logo_alt|}}} |class= {{{logo_class|}}} |maxsize=250px}} | caption = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage |InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}} |upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}} |alt={{{image_alt|}}} }} | caption2 = {{{image_caption|}}} | label1 = ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ | class1 = note | data1 = {{{type<includeonly>|{{{company_type|}}}</includeonly>}}} | label2 = ಜಾತಿ | class2 = note | data2 = {{{genre<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = ವಿಧಿ | class3 = note | data3 = {{{fate<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ | class4 = note | data4 = {{{predecessor<includeonly>|{{{Predecessor|}}}</includeonly>}}} | label5 = ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ | class5 = note | data5 = {{{successor<includeonly>|</includeonly>}}} | label6 = ಸ್ಥಾಪನೆ | data6 = {{{foundation<includeonly>|</includeonly>}}} | label7 = ಸಂಸ್ಥಾಪಕ(ರು) | class7 = note | data7 = {{{founder<includeonly>|</includeonly>}}} | label8 = ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ | class8 = note | data8 = {{{defunct<includeonly>|</includeonly>}}} | label10 = ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ | class10 = {{#if:{{{location|}}}|label|adr}} | data10 = {{#if: {{{location_city<includeonly>|</includeonly>}}}|<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}}{{#if: {{{location_country<includeonly>|</includeonly>}}}|, <span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}} {{#if:{{{location|}}}|{{{location}}} }} | label11 = ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ | data11 = {{{locations<includeonly>|</includeonly>}}} | label12 = ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶ | data12 = {{{area_served<includeonly>|</includeonly>}}} | label13 = ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ(ಗಳು) | class13 = agent | data13 = {{{key_people<includeonly>|</includeonly>}}} | label14 = ಉದ್ಯಮ | class14 = note | data14 = {{{industry<includeonly>|</includeonly>}}} | label15 = ಉತ್ಪನ್ನ | class15 = note | data15 = {{{products<includeonly>|</includeonly>}}} | label17 = ಸೇವೆಗಳು | class17 = note | data17 = {{{services<includeonly>|</includeonly>}}} | label18 = ಆದಾಯ | data18 = {{{revenue<includeonly>|</includeonly>}}} | label19 = ಆದಾಯ(ಕರ/ತೆರಿಗೆಗೆ ಮುನ್ನ) | data19 = {{{operating_income<includeonly>|</includeonly>}}} | label20 = ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ | data20 = {{{net_income<includeonly>|</includeonly>}}} | label21 = ಆಡಳಿತದ ಆಡಿಯಿರುವ ಆಸ್ತಿಗಳು | class21 = note | data21 = {{{aum<includeonly>|</includeonly>}}} | label22 = ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿ | data22 = {{{assets<includeonly>|</includeonly>}}} | label23 = ಒಟ್ಟು ಪಾಲು ಬಂಡವಾಳ | data23 = {{{equity<includeonly>|</includeonly>}}} | label24 = ಮಾಲೀಕ(ರು) | data24 = {{{owner<includeonly>|</includeonly>}}} | label25 = ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು | data25 = {{{num_employees<includeonly>|</includeonly>}}} | label26 = ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ | data26 = {{{parent<includeonly>|</includeonly>}}} | label27 = ವಿಭಾಗಗಳು | data27 = {{{divisions<includeonly>|</includeonly>}}} | label28 = ಉಪಸಂಸ್ಥೆಗಳು | data28 = {{{subsid<includeonly>|</includeonly>}}} | label29 = ಜಾಲತಾಣ | data29 = {{{homepage<includeonly>|</includeonly>}}} | label16 = ಉತ್ಪನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶ | data16 = {{{production<includeonly>|</includeonly>}}} | below = {{{footnotes<includeonly>|</includeonly>}}} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> b2e9ys2bfv3xudrnjxcd3edomfu95vn 0 21672 1376364 1373877 2026-07-05T15:45:34Z Mahaveer Indra 34672 ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಸಂಪಾದನೆ 1376364 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಎಸ್‌ಬಿಐ) | logo = State Bank of India.svg | logo_size = 150px | logo_alt = | logo_caption = | image = State Bank of India Corporate Centre Mumbai.jpg | image_alt = SBI Headquarters | image_caption = ಮುಂಬೈನ ನಾರಿಮನ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ | former_name = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ | predecessor = {{Plainlist| ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ<br />(1921 {{endash}} 1955) :ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ<br />(1806 {{endash}} 1921) :ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬಾಂಬೆ<br />(1840 {{endash}} 1921) :ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್<br />(1843 {{endash}} 1921) }} | foundation = {{start date and age|df=y|1955|07|01}}<br /> ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ---- {{ubl| {{start date|1921|01|27|df=yes}}<br /> ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ :{{start date|1806|06|02|df=yes}}<br /> ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ :{{start date|1840|04|15|df=yes}}<br /> ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬಾಂಬೆ :{{start date|1843|07|01|df=yes}}<br /> ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್ }} | traded_as = {{ubl|{{NSE|SBIN}}|{{BSE|500112}}|{{LSE|SBID}}|[[BSE SENSEX]] constituent|[[NIFTY 50|NSE NIFTY 50]] constituent}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE062A01020}} | industry = ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು | num_locations = 23,085 branches <br/>63,580 ATMs<ref>{{Cite web |title=About Us - About Us |url=https://sbi.bank.in/web/about-us/about-us |access-date=2025-12-17 |website=sbi.bank.in}}</ref> | area_served = India | key_people = {{ubl | [[Challa Sreenivasulu Setty |C. Sreenivasulu Setty]] ([[List of chairmen of the State Bank of India|chairman]])<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/govt-appoints-dinesh-kumar-khara-as-sbi-chairman-for-3-years-11602000392605.html|work=livemint|title=govt-appoints-dinesh-kumar-khara-as-sbi-chairman-for-3-years|date=6 October 2020|access-date=7 October 2020}}</ref> | Kameshwar Rao Kodavanti ([[Chief Financial Officer|CFO]])<ref>{{cite news|url= https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/sbi-appoints-kameshwar-rao-kodavanti-as-cfo/articleshow/101419102.cms|title= SBI appoints Kameshwar Rao Kodavanti as CFO|newspaper= The Economic Times|date= July 2023}}</ref> }} | products = {{ubl|ಚಿಲ್ಲರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಅಡಮಾನ ಸಾಲ| ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್|ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು|ವಿಮೆ }} | revenue = {{increase}} ₹ ೫.೨೪ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ<ref name="Annual Report 2025"/> | revenue_year = 2025 | operating_income = {{increase}} ₹ ೧.೧೦ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ<ref name="Annual Report 2025"/> | income_year = 2025 | net_income = {{increase}} ₹ ೭೦,೯೧೦ ಕೋಟಿ<ref name="Annual Report 2025"/> | net_income_year = 2025 | assets = {{increase}} ₹ ೬೬.೭೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ<ref name="Annual Report 2025"/> | assets_year = 2025 | equity = {{increase}} ₹ ೪.೮೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ<ref name="Annual Report 2025"/> | equity_year = 2025 | owner = [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] (೫೫.೫೦% ಪಾಲುದಾರಿಕೆ) | subsid = {{blist|ಎಸ್‌ಬಿಐ ಜೀವವಿಮಾ ನಿಗಮ ನಿಯಮಿತ|ಎಸ್‌ಬಿಐ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ಸ್ (63%)|ಎಸ್‌ಬಿಐ ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೇಮೆಂಟ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (68.63%)|ಎಸ್‌ಬಿಐ ಜನರಲ್ ಇನ್ಷೂರೆನ್ಸ್ (69.11%)}} | num_employees = 2,36,221<ref>{{Cite web |title=Employee strength of Public Sector Banks |url=https://sansad.in/getFile/annex/268/AU259_JW71fE.pdf?source=pqars |access-date=2025-07-24 |publisher=Government of India, Ministry of Finance}}</ref> | website = {{ubl|{{URL|https://sbi.bank.in/}}|{{URL|https://retail.sbi.bank.in/}}}} | ratio = [[Tier 1 capital|Tier 1]] 14.25% (FY 2025)<ref>{{Cite web |title=SBI Financial Highlights Past 5 years - Investor Relations |url=https://sbi.bank.in/web/investor-relations/sbi-financial-highlights-past-5 |access-date=2025-12-17 |website=sbi.bank.in}}</ref> | rating = {{plainlist| * [[S&P Global Ratings|S&P]] BBB− / A-3/ Positive<ref name="ratings"/> * [[Moody's Investors Service|Moody's]] Baa3/ P-3/ Stable<ref name="ratings"/> * [[Fitch Ratings|Fitch]] BBB− / F-3/ Stable<ref name="ratings">{{Cite web |title=Bank Ratings - Investor Relations |url=https://sbi.bank.in/web/investor-relations/bank-ratings |access-date=2025-12-17 |website=sbi.bank.in}}</ref> }} | location = ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಭವನ, ನಾರಿಮನ್ ಪಾಯಿಂಟ್, [[ಮುಂಬೈ]] | footnotes = <ref name="Annual Report 2025">{{cite web|url=https://sbi.co.in/documents/17836/0/SBI+Analyst+Presentation+Q4FY25.pdf/d496fee6-a237-4328-a5ff-7246e4b736b4?t=1746263845521|title=Annual Report of State Bank of India FY 25|access-date=10 May 2025}}</ref><ref name="Consolidated Annual Report via web">{{cite web|url=http://www.moneycontrol.com/financials/sbi/results/consolidated-yearly/SBI|title=State Bank of India Consolidated Yearly Results, State Bank of India Financial Statement & Accounts|website=moneycontrol.com|access-date=26 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702112648/http://www.moneycontrol.com/financials/sbi/results/consolidated-yearly/SBI|archive-date=2 July 2017|url-status=live}}</ref><ref name="Annual Report via Moneycontrol">{{cite web|url=http://www.moneycontrol.com/financials/sbi/results/yearly/SBI|title=State Bank of India Yearly Results, State Bank of India Financial Statement & Accounts|website=moneycontrol.com|access-date=26 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720025818/http://www.moneycontrol.com/financials/sbi/results/yearly/SBI|archive-date=20 July 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/PDFs/90028.pdf|title=From Imperial Bank to State Bank|access-date=28 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030040112/http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/content/PDFs/90028.pdf|archive-date=30 October 2013|url-status=live}}</ref> }} '''ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಸ್‌ಬಿಐ)''' ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಗಮದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೯ ರ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಫಾರ್ಚೂನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ೫೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಬಿಐ ೨೩೬ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಸಾಲ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ, ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೨೩% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. == ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ == *ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ. ೧೮೦೬ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ್ನು '[[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಮುಂದೆ ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ '[[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ದ ಆಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿರುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ೩೨ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೨ ಶಾಖೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆರೆದಿದೆ. ==ಇತರೆ ಸರ್ಕಾರಿಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನ== *2 Apr, 2017; *ಐದು ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಶನಿವಾರ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎಸ್‌ಬಿಐ) ವಿಲೀನವಾಗಿವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಗಿರುವ ಎಸ್‌ಬಿಐ, ಈ ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಂತರ ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ 50 ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. *ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಕಾನೇರ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಜೈಪುರ, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್ ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಸೂರು, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್ ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್ ಟ್ರವಾಂಕೂರ್‌, ಎಸ್‌ಬಿಐನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಲೀನಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿರುವ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಅರುಂಧತಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರು, ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಒಳಗೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಶ್ರಮಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿಲೀನದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಲಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಲಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ===ವಿಲೀನದ ನಂತರ ಎಸ್‌ಬಿಐ=== * ೩೭ ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂಖ್ಯೆ * ೨೪ ಸಾವಿರ ಒಟ್ಟು ಶಾಖೆಗಳು * ರೂ.೧೮.೫೦ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ- ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮುಂಗಡ * ೫೯ ಸಾವಿರ ಎಟಿಎಂಗಳು <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/02/481366.html ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ;ವಿಶ್ವದ 50 ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ;ಎಸ್‌ಬಿಐ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;2 Apr, 2017]</ref> '''ನೇಮಕಾತಿ'''  ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಯುವ ಪದವೀಧರ ಹಾಗು ಅನುಭವಿ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವೃತಿಜೀವನದ  ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ಅವಕಾಶಗಳ್ಳನು ಒದಗಿಸುತದೆ. ದೇಶದ ಅತೀ ದೊಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವೃತಿಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅವಕಾಶಗಳ್ಳನು ನೋಡಿ. '''ಉಲ್ಲೇಖ''' * https://blog.vagupu.com/sbi-po-mock-test/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030201528/https://blog.vagupu.com/sbi-po-mock-test/ |date=2020-10-30 }} == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] b1srvpivei5ntga7xhohl8gybzk73jn 0 22216 1376347 1376215 2026-07-05T12:19:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376347 wikitext text/x-wiki ಪಿಜ್ಜಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಳಿ ಹಿಟ್ಟಿನ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಟೊಮೆಟೊ, ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮರದಿಂದ ಸುಡುವ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲು ಕ್ರಿ.ಶ. 997 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಂಪೇನಿಯಾದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಗೇಟಾದಿಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://web.archive.org/web/20030115224054/http://www.yourdictionary.com/library/pizza.html</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೇಪಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾದ ಆಧುನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ರಫೇಲ್ ಎಸ್ಪೊಸಿಟೊಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780060182618</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130207192931/http://www.italymag.co.uk/italy-featured/recipes/pizza-margherita-history-and-recipe</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ, ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾ<ref>https://www.lacucinaitaliana.com/italian-food/how-to-cook/how-to-make-neapolitan-pizza</ref> ಅನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಶೇಷ ಖಾತರಿ (TSG) ಖಾದ್ಯವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 2017 ರಲ್ಲಿ, ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.theguardian.com/world/2017/dec/07/naples-pizza-twirling-wins-unesco-intangible-status</ref> ಪಿಜ್ಜಾ ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿತರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಆಹಾರವಾಗಿ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/American_Heritage_(magazine)</ref> ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸದೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಾಕು ಮತ್ತು ಫೋರ್ಕ್ ಬಳಸಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://www.theguardian.com/food/2019/sep/06/how-to-eat-neapolitan-style-pizza</ref><ref>https://www.npr.org/sections/thesalt/2014/01/13/262087618/italians-to-new-yorkers-forkgate-scandal-fuggedaboutit</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಹೋಳುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ಜೋಡಣೆಗಾಗಿ ಕಿಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮನೆಯ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ಪಿಜ್ಜಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ US$128 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು; USನಲ್ಲಿ, ಇದು $44 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, 76,000 ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು.<ref>http://www.pmq.com/December-2016/Pizza-Power-2017-A-State-of-the-Industry-Report/</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಎರಡು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ US ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13% ಜನರು ಯಾವುದೇ ದಿನದಂದು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/80400530/pdf/DBrief/11_consumption_of_pizza_0710.pdf</ref> =ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ= ಪಿಜ್ಜಾ ಪದದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯ ಬಳಕೆಯು ಮೇ 997 AD ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಆಗ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಗೇಟಾ ಪಟ್ಟಣದ ನೋಟರಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ದಾಖಲೆಯಾದ ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಕಸ್ ಕೈಯೆಟಾನಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref>https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/foodanddrinknews/11408256/Was-pizza-not-invented-in-Naples-after-all.html</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಸ್ತಿಯ ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಗೇಟಾದ ಬಿಷಪ್‌ಗೆ ಡ್ಯುಯೊಡೆಸಿಮ್ ಪಿಜ್ಜೆ (ಅಕ್ಷರಶಃ 'ಹನ್ನೆರಡು ಪಿಜ್ಜಾಗಳು'), <ref>https://books.google.com/books?id=R7pEAQAAMAAJ&pg=PA181</ref> ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದಿನದಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹಂದಿ ಭುಜ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡವನ್ನು ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ಭಾನುವಾರದಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದೆರಡು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಪಠ್ಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref>https://napoli.repubblica.it/cronaca/2015/02/09/news/sorpresa_la_parola_pizza_nata_a_gaeta-106914635/</ref> =ಇತಿಹಾಸ= ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪಿಜ್ಜಾ ತರಹದ ಆಹಾರಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕ್ರಿ.ಪೂ 6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಡೇರಿಯಸ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಕೆಮೆನಿಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧ ಗುರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಖರ್ಜೂರದೊಂದಿಗೆ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದರು <ref>https://books.google.com/books?id=vPCuBAAAQBAJ</ref><ref>https://books.google.com/books?id=oCVPjK0mSfkC&pg=PA199</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರು ತಮ್ಮ ಬ್ರೆಡ್‌ಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಚೀಸ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1304961358</ref> ಪಿಜ್ಜಾ ತರಹದ ಆಹಾರದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು ಐನೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಹಾರ್ಪೀಸ್‌ನ ರಾಣಿ ಸೆಲೇನೊ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೇಜುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು (ಪುಸ್ತಕ III). ಪುಸ್ತಕ VII ರಲ್ಲಿ, ಐನಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಜನರಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ದುಂಡಗಿನ ಕೇಕ್‌ಗಳು (ಪಿಟಾ ಬ್ರೆಡ್‌ನಂತಹ) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಊಟವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬ್ರೆಡ್ ತಿನ್ನುವಾಗ, ಇವು ಸೆಲೇನೊ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದ "ಟೇಬಲ್‌ಗಳು" ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20170329051513/http://dcc.dickinson.edu/eimmart-aeneas-and-trojans-fulfill-anchises-prophecy</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಪೊಂಪೈನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಸಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಬೆಳ್ಳಿ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಪಲ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪಿಜ್ಜಾ ತರಹದ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇಟಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವರು ಇದು "ಆಧುನಿಕ ಖಾದ್ಯದ ದೂರದ ಪೂರ್ವಜರಾಗಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>https://www.bbc.com/news/world-europe-66031341</ref><ref>https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/pizza-distant-ancestor-painting-roman-house-pompeii/102533868</ref> ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂಬ ಪದದ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 997 ರ ಗೇಟಾ ಅವರ ನೋಟರಿ ದಾಖಲೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ "ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ದಿನದಂದು ಹನ್ನೆರಡು ಪಿಜ್ಜಾಗಳು, ಒಂದು ಹಂದಿ ಭುಜ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಂದಿ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ದಿನದಂದು 12 ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದೆರಡು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು" ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://napoli.repubblica.it/cronaca/2015/02/09/news/sorpresa_la_parola_pizza_nata_a_gaeta-106914635/</ref> 18 ನೇ ಅಥವಾ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ನೇಪಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಪಿಜ್ಜಾ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-86189-391-8</ref> ಆ ಸಮಯಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಉಪ್ಪು, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಚೀಸ್‌ನಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಟೊಮೆಟೊಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾವಾಗ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ, <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-86189-391-8</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು 16 ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 1830 ರವರೆಗೆ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪಿಜ್ಜಾ ಬೇಕರಿಗಳ ಹೊರಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ನೇಪಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಟೇಬಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟೇಂಜ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Francesco_de_Sanctis</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 1889 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪೊಡಿಮೊಂಟೆಯ ರಾಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾಯೊಲೊ ('ಪಿಜ್ಜಾ ತಯಾರಕ') ರಫೆಲ್ ಎಸ್ಪೊಸಿಟೊವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಿದಾಗ, ಪಿಜ್ಜಾ ಮಾರ್ಗರಿಟಾವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಧ್ವಜದ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು - ಕೆಂಪು (ಟೊಮೆಟೊ), ಬಿಳಿ (ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾ), ಮತ್ತು ಹಸಿರು (ತುಳಸಿ). ಈ ರೀತಿಯ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ನಂತರ ರಾಣಿಯ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, <ref>https://web.archive.org/web/20130207192931/http://www.italymag.co.uk/italy-featured/recipes/pizza-margherita-history-and-recipe</ref> ರಾಣಿಯ "ಸೇವಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ" ದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪತ್ರವು ಇಂದಿಗೂ ಎಸ್ಪೊಸಿಟೊ ಅವರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈಗ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾ ಬ್ರಾಂಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://books.google.com/books?id=_f9cU9A5l-0C</ref> ನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಮಾನ್ಯತೆ ಪತ್ರದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು, ಆ ಅವಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮವು ಭಾವಿಸಲಾದ ಭೇಟಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಥೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ಹೆಸರು ಎರಡನ್ನೂ ಮೊದಲು 1930-1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20121231225517/http://www.bbc.co.uk/food/0/20515123</ref><ref>https://www.researchgate.net/publication/263340437</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-86189-630-8</ref> ಮತ್ತು ಅವರು ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾ, ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಸ್, 1905 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1416589976</ref> ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ತಂದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20141218222816/http://www.history.com/news/hungry-history/a-slice-of-history-pizza-through-the-ages</ref> ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://icco.co.uk/the-history-of-pizza-in-london/</ref> 1948 ರಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಗೆ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ರುಚಿ ನೋಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉದ್ಯಮಿ ಪೀಟರ್ ಬೊಯ್ಜೊಟ್ 1965 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾ, ಪಿಜ್ಜಾಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಈ ಖಾದ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>https://www.thetimes.com/travel/destinations/uk-travel/england/london-travel/international-flavour-adds-to-attractions-for-potential-pizza-buyers-kwfvgvvwfbh</ref> ಬೊಯ್ಜೊಟ್‌ನ ಸರಪಳಿಯು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>https://www.thetimes.com/travel/destinations/uk-travel/england/london-travel/international-flavour-adds-to-attractions-for-potential-pizza-buyers-kwfvgvvwfbh</ref><ref>https://inews.co.uk/inews-lifestyle/food-and-drink/pizza-express-uks-favourite-casual-restaurant-brand-yougov-339727?srsltid=AfmBOorL0G4jQzkN85gBz-sEfqypKyJgE37vJ0KFe8YPJ1oI12yiXJ75</ref> ಅಸೋಸಿಯಾಜಿಯೋನ್ ವೆರೇಸ್ ಪಿಜ್ಜಾ ನೆಪೋಲೆಟಾನಾ (ಲಿಟ್. 'ಟ್ರೂ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್') ಎಂಬುದು 1984 ರಲ್ಲಿ ನೇಪಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>http://www.pizzanapoletana.org/eng_chisiamo.php</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ, ಇಟಲಿಯ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಶೇಷ ಖಾತರಿ (TSG) ಖಾದ್ಯವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಯಿತು, <ref>http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:034:0007:0016:EN:PDF</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.inta.org/INTABulletin/Pages/EUROPEANUNIONPIZZANAPOLETANAObtainsTraditionalSpecialityGuaranteedStatus.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-07-03 |archive-date=2014-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084957/http://www.inta.org/INTABulletin/Pages/EUROPEANUNIONPIZZANAPOLETANAObtainsTraditionalSpecialityGuaranteedStatus.aspx |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://www.theguardian.com/world/2017/dec/07/naples-pizza-twirling-wins-unesco-intangible-status</ref> =ತಯಾರಿ= ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ತಾಜಾ ಅಥವಾ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಭಾಗ-ಗಾತ್ರದ ಚೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗದೆ ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಏರುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಿವೆ. US ನಲ್ಲಿ, ಟೇಕ್ ಮತ್ತು ಬೇಕ್ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯ ಪಿಜ್ಜಾ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಓವನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲು ಬೇಯಿಸದೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.[ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಕೆಲವು ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ತಾಜಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ. '''ಬೇಕಿಂಗ್''' ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಶಾಖದ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಡೆಕ್ ಓವನ್, ಕನ್ವೇಯರ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಓವನ್ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಸುಡುವ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಬಹುದು. ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು "ಪೀಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉದ್ದವಾದ ಪ್ಯಾಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಸಿ, ಬಿಸಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಪರದೆ (ಒಂದು ಸುತ್ತಿನ ಲೋಹದ ತುರಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ), ಅಥವಾ ಒವನ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಏನೇ ಇರಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆಗೆ ಮೊದಲು, ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ನ್‌ಮೀಲ್‌ನಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಜಾರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref>https://books.google.com/books?id=bmI2YJ1vMxMC&pg=PA3</ref> ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದಾಗ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಒವನ್‌ನ ಕೆಲವು ತಾಪನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬೇಯಿಸಬಹುದು. ಲೋಹದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೊರಪದರಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಶಾಖ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. <ref>https://www.npr.org/sections/thesalt/2018/07/23/630544154/pizza-physics-why-brick-ovens-bake-the-perfect-italian-style-pie</ref> ಕೆಲವು ಮನೆ ಅಡುಗೆಯವರು ಮರದಿಂದ ಸುಡುವ ಪಿಜ್ಜಾ ಒವನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಂತೆ, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಮ್ಮಟ-ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪಿಜ್ಜಾ ಓವನ್‌ಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಇವೆ, <ref>https://www.californo.co/collections/pizza-oven-kits/</ref> ಸಮನಾದ ಶಾಖ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು. ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಗ್ರಿಲ್ಡ್ ಪಿಜ್ಜಾ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಾರ್ಬೆಕ್ಯೂ ಗ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಪಿಜ್ಜಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪಿಜ್ಜಾ ಓವನ್‌ನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುವ ಬದಲು ಪ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>https://books.google.com/books?id=i8t-BAAAQBAJ</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ-ನಿರ್ಮಿತ ಪಿಜ್ಜಾ ತಯಾರಿ ಟೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸರಪಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಿಜ್ಜಾದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. '''ಕ್ರಸ್ಟ್''' "ಕ್ರಸ್ಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಿಜ್ಜಾದ ಕೆಳಭಾಗವು ಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು - ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೈಯಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾದಂತೆ ತೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಚಿಕಾಗೋ ಶೈಲಿಯ ಆಳವಾದ ಖಾದ್ಯದಂತೆ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಸಾಲೆ ಹಾಕಬಹುದು ಅಥವಾ ಚೀಸ್‌ನಿಂದ ತುಂಬಿಸಬಹುದು. ಪಿಜ್ಜಾದ ಹೊರ ಅಂಚನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾರ್ನಿಸಿಯೋನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-74045-464-3</ref> ಕೆಲವು ಪಿಜ್ಜಾ ಹಿಟ್ಟು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ಯೀಸ್ಟ್ ಏರಲು ಮತ್ತು ಕ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-9632034-0-3</ref> '''ಚೀಸ್''' ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿಜ್ಜಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನೇಪಲ್ಸ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಫಲೋ ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://www.nytimes.com/2012/10/14/magazine/buffalo-mozzarella-craig-ramini.html?pagewanted=all</ref> ಇತರ ಚೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುರ್ರಾಟಾ, ಗೊರ್ಗೊನ್ಜೋಲಾ, ಪ್ರೊವೊಲೊನ್, ಪೆಕೊರಿನೊ ರೊಮಾನೋ, ರಿಕೊಟ್ಟಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಮೊರ್ಜಾ. ಬ್ರೌನಿಂಗ್, ಕರಗುವಿಕೆ, ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶೆಲ್ಫ್ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಂತಹ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಮೂಹಿಕ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದುಬಾರಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಚೀಸ್ ಅಥವಾ ಚೀಸ್ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪಿಜ್ಜಾ ಚೀಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಎಣ್ಣೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಡಿನೇಚರ್ಡ್ ವೇ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1997 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಜ್ಜಾ ಚೀಸ್‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯು US ನಲ್ಲಿ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (1,100,000 ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್) ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ 100,000 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (110,000 ಶಾರ್ಟ್ ಟನ್) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://books.google.com/books?id=-oRp5VCVTQQC&q=pizza+cheese&pg=PA482</ref> =ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳು= ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಿಜ್ಜಾ ವಿಧಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೋಗರಗಳು, ಅವುಗಳ ಹೊರಪದರ, ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಮೂರರಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅವು ಮೊದಲು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶದ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಶೈಲಿಯ ಪಿಜ್ಜಾ). ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. '''ಮೂಲದ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ''' '''ಇಟಲಿ''' ಅಧಿಕೃತ ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾ (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಪಿಜ್ಜಾ ನೆಪೋಲೆಟಾನಾ) ಅನ್ನು ಮೌಂಟ್ ವೆಸುವಿಯಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಜಾನೊ ಟೊಮೆಟೊಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪನಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಯೊದ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ನೀರಿನ ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾ ಡಿ ಬುಫಾಲಾ ಕ್ಯಾಂಪಾನಾ, <ref>https://web.archive.org/web/20050218123118/http://europa.eu.int/comm/agriculture/qual/it/147_it.htm</ref> ಅಥವಾ ಫಿಯರ್ ಡಿ ಲ್ಯಾಟೆ.<ref>https://www.lacucinaitaliana.com/italian-food/how-to-cook/how-to-make-neapolitan-pizza</ref> ಬಫಲೋ ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮೂಲದ ಪದನಾಮ (PDO) ನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20050218123118/http://europa.eu.int/comm/agriculture/qual/it/147_it.htm</ref> ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಟೊಮೆಟೊ-ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಪಿಜ್ಜಾ ಮರಿನಾರಾ, <ref>http://cultura.biografieonline.it/storia-della-pizza-napoletana/</ref> ಮತ್ತು ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾ ಚೀಸ್, ಬೇಯಿಸಿದ ಹ್ಯಾಮ್, ಮಶ್ರೂಮ್, ಆರ್ಟಿಚೋಕ್ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊಗಳೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಿಜ್ಜಾ ಕ್ಯಾಪ್ರಿಸಿಯೋಸಾ ಸೇರಿವೆ.<ref>https://books.google.com/books?id=mm_xkiHltdAC&pg=PA244</ref> ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಿಜ್ಜಾ ರೂಪಾಂತರವೆಂದರೆ ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಪಿಜ್ಜಾ,<ref>http://www.wisegeek.org/what-is-sicilian-pizza.htm</ref><ref>https://books.google.com/books?id=PyNb-aKOlqAC&q=Sfincione&pg=PT55</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ದಪ್ಪ-ಕ್ರಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಡೀಪ್-ಡಿಶ್ ಪಿಜ್ಜಾ: ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಫೋಕೇಶಿಯಾ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೊಮೆಟೊ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1860 ರ ದಶಕದವರೆಗೆ, ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಪಿಜ್ಜಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಪಿಜ್ಜಾ ವಿಧವಾಗಿತ್ತು. <ref>https://web.archive.org/web/20140402082228/http://bestofsicily.com/mag/art250.htm</ref> ಪಿಜ್ಜಾಗಳ ಇತರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಇಟಲಿಯ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಜ್ಜಾ ಅಲ್ ಪ್ಯಾಡೆಲ್ಲಿನೊ ಅಥವಾ ಪಿಜ್ಜಾ ಅಲ್ ಟೆಗಾಮಿನೊ, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ, ದಪ್ಪ-ಕ್ರಸ್ಟ್, ಡೀಪ್-ಡಿಶ್ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟುರಿನ್, ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://www.agrodolce.it/2014/04/03/torino-la-riscoperta-della-pizza-al-padellino/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20151210202900/http://www.gelapajo.it/pizza-al-padellino-che-cose/</ref><ref>http://torino.repubblica.it/cronaca/2013/01/19/news/beniamino_il_profeta_della_pizza_gourmet-50867170/?refresh_ce</ref> '''ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''' US ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ 1905 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>https://books.google.com/books?id=btN9Lh8v3OQC&q=New+York-style+pizza&pg=PA256</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇಲೋಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಚೊವಿಗಳು, ನೆಲದ ಗೋಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ, ಬಿಳಿಬದನೆ, ಹ್ಯಾಮ್, ಅಣಬೆಗಳು, ಆಲಿವ್ಗಳು, ಈರುಳ್ಳಿಗಳು, ಮೆಣಸುಗಳು, ಪೆಪ್ಪೆರೋನಿ, ಅನಾನಸ್, ಸಲಾಮಿ, ಸಾಸೇಜ್, ಪಾಲಕ, ಸ್ಟೀಕ್ ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಮೇಲೋಗರಗಳಿಲ್ಲದ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು "ಚೀಸ್ ಪಿಜ್ಜಾ" ಅಥವಾ "ಪ್ಲೈನ್ ​​ಪಿಜ್ಜಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://www.esquire.com/food-drink/food/a37505543/pizza-with-no-toppings-cheese-plain-regular/</ref> ಬಫಲೋ,<ref>https://www.thedailybeast.com/is-americas-pizza-capital-buffalo-new-york</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಚಿಕಾಗೊ, ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್, ಗ್ರೀಕ್, ನ್ಯೂ ಹೆವನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಈ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಪ್-ಡಿಶ್, ಸ್ಟಫ್ಡ್, ಪಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಟರ್ನ್‌ಓವರ್‌ಗಳು, ರೋಲ್ಡ್, ಮತ್ತು ಪಿಜ್ಜಾ-ಆನ್-ಎ-ಸ್ಟಿಕ್ ಸೇರಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೇಲೋಗರಗಳ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹದಿಮೂರು ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಯಾವುದೇ ದಿನದಂದು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/80400530/pdf/DBrief/11_consumption_of_pizza_0710.pdf</ref> ಪಿಜ್ಜಾ ಸರಪಳಿಗಳು, ಟೇಕ್ ಮತ್ತು ಬೇಕ್ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳಿಂದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ಮಾರ್ಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಶೀತಲವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ಬೈ ದಿ ಸ್ಲೈಸ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ''' ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಿಜ್ಜಾ ದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಐಕಾನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>https://www.saveur.com/buenos-aires-pizza-guide/</ref><ref>https://www.clarin.com/gourmet/reivindicacion-pizza-molde-argentina_0_xiem20omX.html</ref> ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನಗರವಾಗಿದೆ (2015 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 14 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ).<ref>https://www.tapasmagazine.es/buenos-aires-la-ciudad-de-la-pizza/</ref> ಹೀಗಾಗಿ, ನಗರವನ್ನು ಪಿಜ್ಜಾದ ವಿಶ್ವ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.tapasmagazine.es/buenos-aires-la-ciudad-de-la-pizza/</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆ ಅಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಲಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.saveur.com/buenos-aires-pizza-guide/</ref> ಹೀಗಾಗಿ, ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಐಕಾನಿಕ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ<ref>https://www.lacucinaitaliana.com/recipe/pizza/margherita-pizza</ref> ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>https://www.clarin.com/entremujeres/bienestar/napoles-argentina-historia-pizza-llego-emblema-nacional_0_y6rkpAMtG.html</ref> ನಗರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಬಡ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿನ ಹೇರಳವಾದ ಆಹಾರದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಮೂಲತಃ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ ಊಟವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. <ref>https://www.tapasmagazine.es/buenos-aires-la-ciudad-de-la-pizza/</ref><ref>https://www.lanacion.com.ar/sociedad/la-historia-de-la-pizza-argentina-de-donde-salio-la-media-masa-nid2036460/</ref> 1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಹೊಸ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. <ref>https://www.lanacion.com.ar/sociedad/la-historia-de-la-pizza-argentina-de-donde-salio-la-media-masa-nid2036460/</ref><ref>https://www.clarin.com/entremujeres/bienestar/napoles-argentina-historia-pizza-llego-emblema-nacional_0_y6rkpAMtG.html</ref> ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳು ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಿಜ್ಜಾದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯೆಂದರೆ ಪಿಜ್ಜಾ ಡಿ ಮೋಲ್ಡೆ (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಪಿಜ್ಜಾ ಇನ್ ದಿ ಪ್ಯಾನ್'), ಇದು "ದಪ್ಪ, ಸ್ಪಂಜಿನ ಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಬ್ರೆಡ್ ಕ್ರಸ್ಟ್" ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>https://www.saveur.com/buenos-aires-pizza-guide/</ref> ಇಂದು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಿಜ್ಜಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶೈಲಿಯು ದಪ್ಪ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಚೀಸ್‌ನಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ - ಬಡ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಲಸಿಗರು ಆಗಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಮೂಲತಃ ಸಾಧಾರಣ ಖಾದ್ಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಕೋರ್ಸ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ ಊಟವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>https://www.lanacion.com.ar/sociedad/la-historia-de-la-pizza-argentina-de-donde-salio-la-media-masa-nid2036460/</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಓವನ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಪಿಜ್ಜಾ ಡಿ ಮೋಲ್ಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಕರ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.<ref>https://www.clarin.com/gourmet/pizza-piedra-vs-pizza-molde-estilos-dividen-argentinos_0_fRKZJsDcfK.html</ref> ಅವರು ಬೇಕರಿ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಚದರ ಅಥವಾ ಆಯತಾಕಾರದವು, 1920 ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತರಕಾರಿ ಪಿಜ್ಜಾಗಳು, ಫ್ಯೂಗಾಜೆಟಾಗಳು ಅಥವಾ ಫ್ಯೂಗಾಝಾಗಳಿಗೆ.<ref></ref> ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಪಿಜ್ಜಾದ ಇತರ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಕಾನಿಕ್ ಫುಗಾಝಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಫುಗಾಝೆಟಾ ಅಥವಾ ಫುಗಾಝಾ ಕಾನ್ ಕ್ವೆಸೊ (ಪಿಜ್ಜೇರಿಯಾವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿಭಾಷೆ), ಅಥವಾ ಪಿಜ್ಜಾ ಡಿ ಕ್ಯಾಂಚಾ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಂಚೆರಾ (ಚೀಸ್-ರಹಿತ ರೂಪಾಂತರ) ಸೇರಿವೆ. <ref>https://www.clarin.com/espectaculos/angelin-cumple-80-anos-mitos-verdades-pizzeria-indispensable_0_TNCM6gY3F.html</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಜ್ಜಾ ಮೆನುಗಳಲ್ಲಿ "ಮುಜಾ" ಅಥವಾ "ಮುಸಾ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾದಾ ಮೊಝ್ಝಾರೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸುವಾಸನೆ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ; "ಚೀಸ್, ಹೋಳು ಮಾಡಿದ ಟೊಮೆಟೊಗಳು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಒಣಗಿದ ಓರೆಗಾನೊ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹಸಿರು ಆಲಿವ್‌ಗಳು" ಹೊಂದಿರುವ ನೆಪೋಲಿಟಾನಾ ಅಥವಾ "ನ್ಯಾಪೋ", ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಪಿಜ್ಜಾದೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು; ಲಾಂಗನಿಜಾದ ಚೂರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಬ್ರೆಸಾ;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Diario_Democracia</ref> ಹೋಳು ಮಾಡಿದ ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಹುರಿದ ಬೆಲ್ ಪೆಪ್ಪರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಮೊನ್ ವೈ ಮೊರೊನ್‌ಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಂಚೊವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೊವೊಲೋನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಆವೃತ್ತಿಗಳು,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Diario_Democracia</ref> ತಾಳೆ ಹೃದಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬೇಯಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ. ಬ್ಯೂನಸ್ ಐರಿಸ್‌ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ ಪಿಜ್ಜಾದೊಂದಿಗೆ ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್ ಫೈನಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು.<ref>https://www.bbc.com/travel/article/20220509-fain-buenos-aires-unusual-pizza-topping</ref> '''ಡೆಸರ್ಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ''' ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಮತ್ತು ಫ್ರೂಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುವ ವಿವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗೆ ಡೆಸರ್ಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>https://pizzastories.le5stagioni.it/en/lifestyle/sweet-pizza-the-new-dessert-in-pizzeria</ref><ref>https://www.delish.com/cooking/recipe-ideas/g2793/dessert-pizza/</ref> ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೀಸ್ಟ್ ಡಫ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ, <ref>https://www.bbcgoodfood.com/recipes/chocolate-pizza</ref> ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕುಕೀ ತರಹದ ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ <ref>https://www.bettycrocker.com/recipes/chocolate-cookie-pizza/e759938d-a712-4da5-8aea-986062f9c2e2</ref> ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಟಾಪಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪಿಜ್ಜಾ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಡೆಸರ್ಟ್ ಪಿಜ್ಜಾಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>https://mobile-pay.pizzaexpress.com/restaurant-menu/main-menu</ref><ref>https://www.pepeingrani.it/menu-en</ref> =ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು= ಕ್ಯಾಲ್ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೋಂಬೋಲಿಗಳು ಪಿಜ್ಜಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಮಡಚಿ (ಕ್ಯಾಲ್ಜೋನ್) ಅಥವಾ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು (ಸ್ಟ್ರೋಂಬೋಲಿ) ಫಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಕೋಕಾ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಟಲೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಜೀರಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಖಾರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ. ಫರಿನಾಟಾ ಅಥವಾ ಸೆಸಿನಾ ಒಂದು ಲಿಗುರಿಯನ್ (ಫರಿನಾಟಾ) ಮತ್ತು ಟಸ್ಕನ್ (ಸೆಸಿನಾ) ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ.[93] ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಲೈಸ್‌ನಿಂದ ತೂಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಾಮೆಕುಚೆ ಅಲ್ಸೇಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಆಹಾರ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಫೋಕಾಸಿಯಾ ಎಂಬುದು ಫ್ಲಾಟ್ ಹುಳಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಪಿಜ್ಜಾ ಬಿಯಾಂಕಾ (ಲಿಟ್. 'ವೈಟ್ ಪಿಜ್ಜಾ') ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>https://books.google.com/books?id=RZbDBwAAQBAJ&pg=PA260</ref> ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಬೆರಳುಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕರಗಿದ ಬೆಣ್ಣೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇಕನ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಸಿಲಿ ಪೈಡ್, ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಪೈಡ್, ಒಂದು ಟರ್ಕಿಶ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಗೋಧಿ ಆಧಾರಿತ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಟೊಮೆಟೊ, ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೋಣಿಯಂತಹ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಟರ್ಕಿಶ್ ಪಿಜ್ಜಾ" ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಚಪುರಿ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಚೀಸ್ ತುಂಬಿದ ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದೆ. ಲಹ್ಮಕುನ್ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕೊಚ್ಚಿದ ಮಾಂಸದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಬೇಸ್ ತುಂಬಾ ತೆಳುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಪದರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/pizza-war-breaks-out-between-turkey-and-armenia-a7383471.html</ref> ಮನಕಿಶ್ ಎಂಬುದು ಲೆವಾಂಟೈನ್ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಟ್ಜಾ ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂಬುದು ಯಹೂದಿ ಪಿಜ್ಜಾ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಕೊನೊಮಿಯಾಕಿ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಜಪಾನೀಸ್ ಪಿಜ್ಜಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಾಟ್‌ಪ್ಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಜಪಾನೀಸ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20070318144611/http://www.hanamiweb.com/okonomiyaki.html</ref> ಪನ್ಜೆರೊಟ್ಟಿ ಕ್ಯಾಲ್ಜೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬೇಯಿಸುವ ಬದಲು ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾಸ್ಟ್ರಮಜ್ಲಿಜಾ (ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರು)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9781610694698</ref> ಎಂಬುದು ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬ್ರೆಡ್ ಪೈ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಯಾಡಿನಾ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾಗ್ನಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿನ್ಸಾ (ಬ್ರೆಡ್) ಎಂಬುದು ಬೇಯಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾಸ್ ಹಚ್ಚುವ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದೆ. ಪಿಸ್ಸಲಾಡಿಯೆರ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪಿಜ್ಜಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾದ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಆಂಚೊವಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಲಿವ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ಬಾಗಲ್ ಎಂಬುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿಜ್ಜಾಗಳಂತೆಯೇ ಮೇಲೋಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಾಗಲ್ ಆಗಿದೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ಕೇಕ್ ಬಹು-ಪದರದ ಪಿಜ್ಜಾ. ಪಿಜ್ಜಾ ರೋಲ್‌ಗಳು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿದ ತಿಂಡಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪಿಜ್ಜಾ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಸ್ ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲದ ಟೊಮೆಟೊ ಪೈ ಆಗಿದೆ. ಸ್ಫಿಹಾ ಎಂಬುದು ಲೆವಾಂಟೈನ್ ಫ್ಲಾಟ್‌ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮೇಲೋಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಹೆ ಎಂಬುದು ಸ್ವಿಸ್ ಪ್ರಕಾರದ ಟಾರ್ಟ್ ಆಗಿದೆ. ಜಂಜಿಬಾರ್ ಪಿಜ್ಜಾ ಎಂಬುದು ಟಾಂಜಾನಿಯಾದ ಜಂಜಿಬಾರ್‌ನ ಸ್ಟೋನ್ ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಬೀದಿ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಿಜ್ಜಾ ಹಿಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೆಳುವಾದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಬಹುತೇಕ ಫಿಲೋ ಹಿಟ್ಟಿನಂತೆ, ಕೊಚ್ಚಿದ ಗೋಮಾಂಸ, ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ, ಮೊರೊಕನ್ ಬಾಸ್ಟಿಲಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-7645-6911-1</ref> ಜ್ವೀಬೆಲ್ಕುಚೆನ್ ಒಂದು ಜರ್ಮನ್ ಈರುಳ್ಳಿ ಟಾರ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೌಕವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬೇಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೆವೇ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 0v8ne8krvekvnvdyuazj4om539kyl0e 0 22866 1376389 1359353 2026-07-06T08:22:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376389 wikitext text/x-wiki {{Two other uses|the U.S. State of Missouri|the river|Missouri River|all other uses|}} {{Infobox U.S. state | Name = Missouri | Fullname = ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯ | Former = Missouri Territory | Flag = Flag of Missouri.svg | Seal = Seal of Missouri.svg | Map = Map of USA MO.svg | Nickname = The Show-Me State (unofficial) | Motto = [[ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವೇ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಕಾನೂನಾಗಿರಲಿ]] ([[ಕನ್ನಡ]]) | MottoEnglish = Let the welfare of the people be the supreme law | Capital = [[Jefferson City, Missouri|Jefferson City]] | LargestCity = [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] | LargestMetro =[[Greater St. Louis|Greater St Louis Area]]<ref>[http://www.census.gov/population/cen2000/phc-t29/tab03b.xls U.S. Census 2000 Metropolitan Area Rankings; ranked by population]</ref> | Demonym = Missourian | Governor = [[Jay Nixon]] (D) | Lieutenant Governor = [[Peter Kinder]] (R) | Senators = [[Kit Bond]] (R)<br />[[Claire McCaskill]] (D) |Representative=5 Republicans, 4 Democrats | PostalAbbreviation = MO | OfficialLang = [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] | AreaRank = 21st | TotalAreaUS = ೬೯,೭೦೪ | TotalArea = ೧,೮೦,೪೩೩ | LandAreaUS =೬೮,೮೮೬ | LandArea = ೧,೭೮,೧೪೫ | WaterAreaUS =೮೧೮ | WaterArea = ೨,೧೧೯ | PCWater = ೧.೧೭ | PopRank = ೧೮ನೇ | 2000Pop = ೫,೯೮೭,೫೮೦ (೨೦೦೯ est.)<ref name=09CenEst /> <br /> ೫,೫೯೫,೨೧೧ (೨೦೧೦) | DensityRank = ೨೮ನೇ | 2000DensityUS = ೮೬.೯ (೨೦೦೯) | 2000Density = ೩೩.೫೬ | MedianHouseholdIncome = $೪೫,೧೧೪ | IncomeRank = ೩೭ನೇ | AdmittanceOrder =೨೪ನೇ | AdmittanceDate = August 10, 1821 | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]] : [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | Latitude = [[36th parallel north|36° N]] to 40° 37′ N | Longitude = ೯೫° ೪೬′ W ರಿಂದ ೮೯° ೬′ W ವರೆಗೆ | WidthUS =೨೪೦ | Width = ೩೮೫ | LengthUS = ೩೦೦ | Length = ೪೮೦ | HighestPoint = [[Taum Sauk Mountain]]<ref name="usgs">{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| dateformat =mdy| accessdate =November 6, 2006| archive-date =ಜೂನ್ 1, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = ೧,೭೭೨ | HighestElev = ೫೪೦ | MeanElevUS = ೮೦೦ | MeanElev = ೨೪೦ | LowestPoint = [[St. Francis River]]<ref name="usgs"/> | LowestElevUS = ೨೩೦ | LowestElev = ೭೦ | ISOCode = US-MO | Website = www.mo.gov }} '''ಮಿಸೌರಿ''' ({{pron-en|mɨˈzʊəri|en-us-Missouri.ogg}}ಅಥವಾ{{IPA-en|mɨˈzʊərə|}})<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/missouri ಮಿಸೌರಿ]. | 2009 [[ಮಿರಿಯಮ್-ವೆಬ್ಸ್ ಟರ್]] ಆನ್ ಲೈನ್ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ. ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮೇ ೧೩ , ೨೦೦೯ .</ref>[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]<ref>http://www.census.gov/const/regionmap.pdf</ref> ನ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ|ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗದಲ್ಲಿರುವ]], [[ಇಯೋವಾ]], [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]], [[ಕೆಂಟಕಿ]], [[ಟೆನೆಸ್ಸಿ]], [[ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್]], [[ಓಕಲ್ಹೋಮಾ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ|ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾಗಳಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು [[ರಾಜ್ಯ]]. ಮಿಸೌರಿಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ 18ನೆಯದಾಗಿದ್ದು,2009ರ ಜನ ಎಣಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 5,987,580.<ref name="09CenEst">{{cite web |title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 |publisher = United States Census Bureau |accessdate = 2010-01-04 |url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-01.csv}}</ref> ಮಿಸೌರಿ [[114 ಗ್ರಾಮಗಳ|114 ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರ|ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜಧಾನಿ [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ನಗರ]]. [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಮಿಸೌರಿಯ ಮೂರು ವಿಶಾಲವಾದ [[ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳು]]. ಮಿಸೌರಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಿಂದ [[ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಪಡೆದುದಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರದೇಶ|ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು]] ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕೊಂಚ ಭಾಗವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ 24ನೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 10,1821ರಂದು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ನಾಗರಿಕ|ನಾಗರಿಕಮತ್ತು]] [[ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ]] ಮಿಶ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಿಸೌರಿಯು ಇಡೀ ದೇಶದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ (0}ಮುನ್ಸೂಚನಾಘಂಟೆರಾಜ್ಯವೆಂದೇ ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0411030358nov03,1,6377649.story?coll=chi-newsnationworld-utl&ctrack=1&cset=true |title=ಟಾಪಿಕ್ ಗ್ಯಾಲರೀಸ್ - chicagotribune.com |access-date=2021-08-29 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014111553/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0411030358nov03,1,6377649.story?coll=chi-newsnationworld-utl&ctrack=1&cset=true |url-status=dead }}</ref> [[1956]] ಮತ್ತು [[2008|2008ರ]] ಹೊರತಾಗಿ, [[1904|1904ರಿಂದ]] ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಯು.ಎಸ್.ರಾಸ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮುಂದಿನ [[ಅಮೆರಿಕದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಯಾರಾಗುವರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿವೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ಮೇಲೆ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ|ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮದ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣದ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಗಾಢ ಛಾಯೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅದು [[ಗಡಿರಾಜ್ಯ|ಗಡಿರಾಜ್ಯವೆಂಬ]] ಅಂಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನಂತೂ "ಪಶ್ಚಿಮಾಂತ್ಯ ಪೂರ್ವ ನಗರ" ಎಂದೂ, [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರವನ್ನು]] "ಪೂರ್ವಾಂತ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು [[ವಿಭಜಿತ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ(ಬಯಲು)|ವಿಭಜಿತ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ(ಬಯಲು)ಯಾಗಿದ್ದು]], ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು [[ವಿಭಜಿತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ವಿಭಜಿತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಿಂದಾವೃತವಾದ]] [[ಒಝಾರ್ಕ್ ಬೆಟ್ಟ|ಒಝಾರ್ಕ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ]] ಕೂಡಿದ್ದು, ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು [[ಮಿಸೌರಿ ನದಿ|ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯು]] ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ|ಮಿಸಿಸಿಪಿಮತ್ತು]] ಮಿಸೌರಿನದಿಗಳ [[ಸಂಗಮ|ಸಂಗಮವು]] ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ಮಿಸೌರಿ - ದ ಷೋ ಮಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಜೆಫರಸನ್ ಸಿಟಿ]</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರ == ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ [[ಮಿಸೌರಿ ನದಿ|ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ]] ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಆ ನದಿಗೆ [[ಸಿಯೋಯುಯನ್]] ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡುವ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಗಿದ್ದು, ಆ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರ ಹೆಸರು [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಓಯೆಮೆಸೌರಿಟಲ್'' (''ವಿಮಿಹ್ ಸೂರಿಟಾ'' <ref>ಮೆಕ್ಕಾಫೆರ್ಟಿ ಮೈಕಲ್. 2004 ''[http://muse.jhu.edu/journals/american_speech/v079/79.1mccafferty.html ಕರೆಕ್ಷನ್: ಎಟಿಮಾಲಜಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ] (ರೆಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟೆಡ್ ಆಕ್ಸೆಸ್)'' . ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪೀಚ್, 79.1:32</ref>) ಎಂದಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅರ್ಥ "ಯಾರು ಡಗೌಟ್ [[ದೋಣಿಗ|ದೋಣಿಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವರೋ" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bartleby.com/61/41/M0344100.html ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಡಿಕ್ಷ್ನರಿ'' :ಮಿಸೌರಿ]</ref> "ಮಿಸೌರಿ"ಯ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು [[ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ|ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಾಕ್ಷರವೆಂದೂ]] (ಮೀಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಈಕಾರದಂತೆ) ಮತ್ತು ಇತರರ ಪ್ರಕಾರ ಹ್ರಸ್ವ ಸ್ವರವೆಂದೂ(ಮಿಟ್ ಅಥವಾ ಮಟ್ ನ ಇಕಾರ ಅಥವಾ ಉಕಾರದಂತೆ) ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ [http://missourifolkloresociety.truman.edu/Missouri%20Folklore%20Studies/THE%20PRONONCIATION%20OF%20MISSOURI.htm ಬಹಳ ಕೂಲಂಕಷವಾದ ಅಧ್ಯಯನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409214810/http://missourifolkloresociety.truman.edu/Missouri%20Folklore%20Studies/THE%20PRONONCIATION%20OF%20MISSOURI.htm |date=2008-04-09 }} ನಡೆಸಿದವರು ಭಾಷೋಚ್ಚಾರಣ ತಜ್ಷ [http://missourifolkloresociety.truman.edu/dml.html ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100701072256/http://missourifolkloresociety.truman.edu/dml.html |date=2010-07-01 }}. ಭಾಷಾದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಯಾವುದೇ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳೂ ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ; ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ವಿಧಾನಗಳಷ್ಟೇ, ಹೊಂದಲಾರದ (diachronic)ಮತ್ತು ಹೊಂದುವಂತಹವು([[synchronic]]); ಇವುಗಳೂ ಸಹ ಆಡುವವನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ವಯಸ್ಸು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮೀಣ/ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''[[ಶ್ವಾ]]'' ಸ್ವರವು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯ]] ಜನರ ುಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದು, ಹಳಬರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ (1945ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಜನಿಸಿದವರು)ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ವಾ ಉಚ್ಚಾರವು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಕಡಿಮೆ ವಿವಾದಾಸ್ಪದ, ಆದರೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿವಿಧತೆಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಎರಡನೆಯ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವುವು]]("ಮಿಸರಿ"ಯ ಸ)ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ [[ತೇಲಿಸಿಬಿಡುವರು]] ("missive"ನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೆಯ s ನಂತೆ) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳು [[ಎತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು]] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ (ಲರ್ಕ್ ನ ರ್ಕ್ ನಂತೆ) ಅಥವಾ [[ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ]] (ಲ್ಯೂರ್ ನ ಯೂ ನಂತೆ)ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವುವು. == ಭೂಗೋಳ == {{Main|Geography of Missouri}} {{See also|List of Missouri state parks}} [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-missouri.png|thumb|250px|left|ಮಿಸೌರಿ, ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳ ನೋಟ]] ಮಿಸೌರಿ, ಪಕ್ಕದ ಟೆನೆಸ್ಸಿಯಂತೆಯೇ, ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಗಡಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯು.ಎಸ್.ನ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವೂ ಎಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಇಯೋವಾ]]; ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ ಅತ್ತಣಕ್ಕೆ, [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]], [[ಕೆಂಟಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೆನೆಸ್ಸಿ]]; ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್]]; ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಓಕಲ್ಹೋಮಾ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]], ಮತ್ತು [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]](ಕಡೆಯದು ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ ಅತ್ತಣ ದಂಡೆಯೆಡೆ)ರಾಜ್ಯಗಳಿವೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ಎರಡು ಮಹಾನದಿಗಳೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುವಂತಹ [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ]] ನದಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಾ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳಾದ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗಳ ಸೇತುವಾದಂತಹ ಮಿಸೌರಿ ನದಿ. ಇಂದು ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.eduplace.com/ss/maps/pdf/midwestus_nl.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-22 |archive-date=2017-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708220831/http://www.eduplace.com/ss/maps/pdf/midwestus_nl.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.bls.gov/eag/eag.midwest.htm ಮಿಡ್ ವೆಸ್ಟ್ ರೀಜನ್ ಎಕಾನಮಿ ಎಟ್ ಎ ಗ್ಲಾನ್ಸ್]</ref> ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಾದರೂ ಇತಿಹಾಸದ ರೀತ್ಯಾ ಮಿಸೌರಿಯನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ರಾಜ್ಯ<ref>{{Cite web |url=http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm |title=UNC-CH ಅಧ್ಯಯನಗಳು 'ನಿಜ' ದಕ್ಷಿಣ ಎಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಬಯಲುಮಾಡುತ್ತವೆ |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530083044/http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm |url-status=dead }}</ref> ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದವರು [[ದಕ್ಷಿಣ|ದಕ್ಷಿಣದವರಾಗಿದ್ದರೆಂಬುದು]] ಹಾಗೂ ಅದು ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ(ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್)ಗೆ ಮುನ್ನ ಗುಲಾಮರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದುದು. ಗುಲಾಮರ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಂತಹ, ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಬಂದ, ವಲಸೆಗಾರರು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯಬಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ ಗುಂಟ ನೆಲೆಸುತ್ತಾ, ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತನ್ಮೂಲಕ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವು "[[ಲಿಟಲ್ ಡಿಕ್ಸೀ]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಾಸುಸುವಂತಹ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ|ಕೊಲಂಬಿಯಾದಂತಹ]] ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟಿನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ತಾವೇ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಕೇಪ್ ಗಿರಾರ್ಡಿಯೂ]], [[ಪೋಪ್ಲಾರ್ ಬ್ಲಫ್]], [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸೀಕೆಸ್ಟನ್]] ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯು ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮನೋರಂಜಕ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ{{convert|202000|acre|km2}} 16,695,000 ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಆ ವರ್ಷ, ರಾಜ್ಯಭಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಯದ 26.6%ನಷ್ಟು, ಎಂದರೆ $7.41 ಮಿಲಿಯನ್ನ್ ಗಳನ್ನು ಆದಾಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿತು.<ref name="ReferenceA">{{cite book |title=''Almanac of the 50 States'' (Missouri) |publisher=Information Publications (Woodside, CA) |year=2008 |page=203}}</ref> === ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ === [[ಚಿತ್ರ:US mo physiographic map.jpg|thumb|left|250px|ಮಿಸೌರಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭೂಪಟ]] [[ಮಿಸೌರಿ ನದಿ|ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ]] ಉತ್ತರಭಾಗಕ್ಕೆ [[ಇಯೋವಾ]], [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಉತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ [[ಹಿಮಾವೃತ|ಹಿಮಾವೃತವಾಗಿದ್ದು]], ಉತ್ತರದಿಂದ ಮಿಸೌರಿಯವರೆಗೂ ಹರಡಿದ್ದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಈಗ ಮಂದವಾದ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ]], ಮಿಸೌರಿ ಮತ್ತು [[ಮೆರಾಮೆಸಿ]] ನದಿಗಳ ಗುಂಟ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯವು ಹಲವಾರು ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಓಝಾರ್ಕ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು]] ತಲೆಯೆತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳು [[ಪ್ರೀಕೇಂಬ್ರಿಯನ್]] [[ಇಗ್ನಿಯಸ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾಂಕಾಯ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ|ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾಂಕಾಯ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ]] [[ವಿಭಜಿತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ವಿಭಜಿತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳಾಗಿವೆ]]. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ಭೂಲಕ್ಷಣ|ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳೂ]] ಕಂಡುಬಂದು, ಎತ್ತರದ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆತಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mostateparks.com/karst.htm |title=Missouri's Karst Wonderland - Missouri State Parks and Historic Sites, DNR |publisher=Mostateparks.com |date=2008-06-06 |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228195535/http://www.mostateparks.com/karst.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ozarks.jpg|thumb|right|200px|ದಕ್ಷಿಣ ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿನ ಒಝಾರ್ಕ್ಸ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗ]] ಈ ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗವೇ [[ಬೂಟ್ ಹೀಲ್]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಎರೆಮಣ್ಣಿನ ಸಮತಟ್ಟುಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಎಂಬೇಮೆಂಟ್]] ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಹಳ ಸಮವಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ಶೈತ್ಯಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿಯಾಧಾರಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯದ ಕಡು ಬಡ <ref>{{Cite web |url=http://ded.mo.gov/researchandplanning/community/misc/sa-1102-1.stm |title=ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಅಸಮತೆ |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107144051/http://ded.mo.gov/researchandplanning/community/misc/sa-1102-1.stm |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಭತ್ತ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. 1811 -12ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಾಲ್ಕು [[ನ್ಯೂ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಭೂಕಂಪ|ನ್ಯೂ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಭೂಕಂಪಗಳ]] ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವು ಬೂಟ್ ಹೀಲ್ ಪ್ರದೇಶವೇ ಆಗಿತ್ತು. === ಹವಾಗುಣ === {{Main|Climate of Missouri}} ಮಿಸೌರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಖಂಡಗಳೋಪಾದಿಯ ಹವಾಗುಣ([[ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್]] Dfa), ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೇಗೆಯ, ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೂಟ್ ಹೀಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಹವಾಗುಣವು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ(ಕೊಪ್ಪೆನ್ Cfa). ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಸೌರಿಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಾಪಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡುವಂತಹ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳಾಗಲೀ, ಸಮುದ್ರವಾಗಲೀ ಇರದ ಕಾರಣ ಅದರ ಹವಾಗುಣವು ಆರ್ಕ್ ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೀಸುವ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿಯ ದೆಸೆಗೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಿರುಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. {| ಶ್ರೇಣಿ="ವಿಕಿಟೇಬಲ್" "ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಅಕ್ಷರದಳತೆ:90%;"| | ಕಾಲಂವಿಸ್ತಾರ = "೧೩" ಶೈಲಿ="ಬರಹ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಅಕ್ಷರದಳತೆ:120%; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#E8EAFA;"| ಮಿಸೌರಿಯ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳ ಮಾಸಿಕ ಕನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನಗಳು |- ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000; ಎತ್ತರ:17px;"| ನಗರ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಜನವರಿ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಫೆಬ್ರವರಿ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಮಾರ್ಚ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಏಪ್ರಿಲ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಮೇ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಜೂನ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಜುಲೈ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಆಗಸ್ಟ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ನವೆಂಬರ್ ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#e5afaa; ವರ್ಣ:#000;"|ಡಿಸೆಂಬರ್ |- ! ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000; ಎತ್ತರ:16px;"|ಕೊಲಂಬಿಯಾ | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|37/18 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|44 /23 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|55 /33 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|66 /43 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|75 /53 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|84 /62 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|89 /66 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|87 /64 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|79 /55 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|೬೮/44 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|೫೩/33 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca; ವರ್ಣ:#000;"|42/22 |- ! | ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|ಎತ್ತರ:16px;"|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|36 /18 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|43 /23 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|54 /33 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|65 /44 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|75 /54 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|84 /63 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|89 /68 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|87 /66 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|79 /57 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|68 /46 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|52/33 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|40/22 |- ! | ಶೈಲಿ="ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000; ಎತ್ತರ:16px;"|ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"| 42/22 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|48/26 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|58/35 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|68 /44 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|76/53 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|85/62 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|90 /67 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|90 /66 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|81/57 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|71/46 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|56/35 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#f8f3ca;ವರ್ಣ:#000;"|46/26 |- ! | ಶೈಲಿ=ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfel;ವರ್ಣ:#000;ಎತ್ತರ:16px ;"|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್<ref name="weather.com">{{cite web |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USMO0787?from=36hr_bottomnav_undeclared |title=Average Weather for St. Louis, MO - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |dateformat=mdy |accessdate=October 15, 2009}}</ref> | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|38/21 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|45/26 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|55/36 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|66/47 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|77/57 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|86/66 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|91/71 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|88/69 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|81/61 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|69/49 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|54/38 | ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#c5dfe1; ವರ್ಣ:#000;"|42/27 |- | ಕಾಲ್ ಸ್ಪ್ಯಾನ್ = "13" ಶೈಲಿ="ಬರವಣಿಗೆ-ಧೃವೀಕರಣ:ಮಧ್ಯ;ಅಕ್ಷರದಳತೆ:90%;ಹಿನ್ನೆಲೆ:#E8EAFA;"| |} == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Missouri}} {{See also|Missouri in the American Civil War}} {{US state insignia | Name = Missouri | Motto = ''Salus populi suprema lex esto''<br />([[Latin]], "Let the welfare of the people be the supreme law") | Slogan = ''Show Me (unofficial)'' | Bird = [[Eastern Bluebird|Bluebird]] (1927) | Animal = Missouri [[Mule]] (1995) | Fish = [[Channel Catfish]] (1997) | Insect = [[Western honey bee|Honey bee]] (1985) | Flower = [[Crataegus|Hawthorn]] (1923) | Tree = [[Flowering Dogwood]] (1955) | Song = "[[Missouri Waltz]]" (1949) | Quarter = Missouri quarter, reverse side, 2003.jpg | QuarterReleaseDate = Released in 2003 | Butterfly = | Furbearer = | Grass =[[Big bluestem]] (2007) | Reptile =[[Three-toed box turtle]] (2007) | Wildflower= | Beverage = | Colors = | Dance = [[Square dance]] (1995) | Fossil = [[Crinoid]] (1989) | Dinosaur = ''[[Hypsibema]] missouriensis'' (2004) <ref>{{Cite web |url=http://www.moga.state.mo.us/statutes/C000-099/0100000095.HTM |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-22 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930153715/http://www.moga.state.mo.us/statutes/C000-099/0100000095.HTM |url-status=dead }}</ref> | Gemstone = [[Aquamarine]] | Mineral = [[Galena]] (1967) | MusicalInstrument= [[Fiddle]] (1987) | Neckwear = | StateRock = [[Mozarkite]] (1967) | Games = | Ship = | Soil = | Tartan = | Waltz = | Plant = | Berry = | Fruit = | Vegetable = | Dessert = Ice Cream Cone | Shell = | Trout = | Christmas_tree= | Dog = }} [[ಚಿತ್ರ:StLouis Arch.jpg|thumb|right|200px|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಗೇಟ್ ವೇ ಕಮಾನು]] ಯೂರೋಪಿನವರ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಾಸಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಮುನ್ನ ಮಿಸೌರಿಯು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗ|ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗಭರಿತ]] ನಾಡಾಗಿತ್ತು. [[ಪುರಾತನ ವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆ|ಪುರಾತನ ವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಇಲಾಖೆಯವರು]] ನದಿಯಗುಂಟ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರದೇಶವು 7000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯಿಂದಲೂ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. 1000 [[CE]] ಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯೇ [[ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಉಗಮವಾಗಿ, ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ|ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ]] ಅತ್ತಣ ತೀರವಾದ [[ಕಹೋಕಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಈಗಿನ [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನ ಕಾಲಿನ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ವಿಶಾಲವಾದ ನಗರಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಸತಿಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವು ಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ [[ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್]] (ಸಮವಾದ), [[ರಿಡ್ಜ್ ಟಾಪ್]] (ಎರಡೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಏರಿ ನಿಂತ ಇಳಿಜಾರಿನ ಎತ್ತರದ ಕಡೆಗಿನ ಅಂಚು) ಮತ್ತು [[ಕೋನ್ ಆಕಾರ|ಕೋನ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ]] ಕಟ್ಟಿದ ಬೃಹದಾಕಾರದ, ವಿನಾಶವನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತ [[ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡ|ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ]]. [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್]] ನಿಂದ [[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋವರೆಗೆ]] ಹರಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಕಹೋಕಿಯಾವೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1400 CE ಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯು ವಿನಾಶವಾಗಿ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ಆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಹಳ ಜನ ವಂಶಸ್ಥರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಟುಹೋದರು. ಅಗಣಿತ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಅನ್ನು ಮೌಂಡ್ ಸಿಟಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕ್ರಮೇಣ ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಆ ಗುಡ್ಡಗಳು ನಾಶವಾದವು. ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಯ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ದಿಕ್ಕಿನ ಗುಂಟ ಈ ಗುಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಯೂರೋಪ್ ನಿಂದ ಬಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮೊದಮೊದಲ ಬಣದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದು]], ಇವರು ಸುಮಾರು 1750ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದು ಈಗ [[ಸೇಂಟ್ ಜೆನೀವಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅದೇ ಮಿಸೌರಿಯ ಮೊದಲ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ನೆಲೆವೀಡಾಯಿತು. ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ಗ್ರಾಮದ ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ವಸಾಹತು ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ , ಅಲ್ಲಿನ ಫಲವತ್ತಾದ ಜಮೀನು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದುದರಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ನದಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಜಮೀನು ಇರದುದರಿಂದಲೂ, ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್-ಕೆನಡಿಯನ್ ವಸಾಹತುಜನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವಸಾಹತೇ. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿ, ಅ ವಹಿವಾಟು ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಅದರ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಸೇಂಟ್ ಜಿನೇವಾ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳವೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನದಿಯ ಕೆಳಹರಿವಿನ ಭಾಗದ ಲೋಯರ್ ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದ [[ಭತ್ತ]], [[ಜೋಳ]] ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು|ತಂಬಾಕುಗಳನ್ನು]] ಹಾಗೂ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಟನ್ ಗಟ್ಟಲೆಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಬೆಳೆಯುವುದು ಲೋಯರ್ ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾದ ಉಳಿವಿಗೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 1803ರ ಅಮೆರಿಕಾದವರ [[ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ]] ಭಾಗವಾದ ಮಿಸೌರಿಯು, ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ತೊಡಗುವವರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ಜನಾಂಗದವರು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಮಿಸೌರಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಗಮನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಿಸೌರಿಯನ್ನು "ಗೇಟ್ ವೇ ಟು ದ ವೆಸ್ಟ್"(ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಪಯಣಿಸಲು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. [[ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸಮುದ್ರಯಾನ]] ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ, ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೈಗೊಂಡ, [[ಶಾಂತಿಸಾಗರ|ಶಾಂತಿಸಾಗರದ]] ಪಶ್ಚಿಮಪ್ರದೇಶಗಳ ಶೋಧವನ್ನೊಳಗೊಂಡ,ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಆರಂಭದ ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ತಾಣವು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುಲಾಮರ ರಾಜ್ಯವೆಂದು 1821ರ [[ಮಿಸೌರಿ ರಾಜಿ|ಮಿಸೌರಿ ರಾಜಿಯ]] ಅಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯನೀತಿಗೆ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ ಗುಂಟ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಜಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, 1860ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು {{convert|140|mi|km}}ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಮೇಲೆ ಬರುವವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://query.nytimes.com/mem/archives-free/pdf, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್'' ಟೈಮ್ಸ್'' ,"ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ: ದ ಲೆವೀ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್", 10/8/1874; ದರ್ಶಿಸಿದ್ದು 11/15/2007]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1812ರ [[ನ್ಯೂ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಭೂಕಂಪ|ನ್ಯೂ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಭೂಕಂಪದ]] ಮೂಲಸ್ಥಾನವು ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಆಗಿದ್ದು,ಆ ಭೂಕಂಪವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ ಉಂಟಾದ ಬಹಳ ಪ್ರಬಲವಾದ ಭೂಕಂಪವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ,ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾವುನೋವುಗಳೂ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದವು. ಮೂಲತಃ ಮಿಸೌರಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯು ನೇರವಾಗಿತ್ತು; [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನದಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನದಿಯು]] ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುವಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ ವರ್ತ್<ref>ಹಾಫ್ ಹಾಸ್. (1984). ''ಷೆಝ್ ಲೆಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸೆಸ್: ತ್ರೀ ಸೆಂಚುರೀಸ್ ಎಟ್ ಕಾಸ್ ಮೌತ್'' , ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ: ಲೊವೆಲ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ISBN 0-03-063748-1</ref> ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ರೇಖೆಯೇ ಇದರ ಗಡಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನದಿಯು ಪಲ್ಲಟಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ರೇಖೆಯನ್ನು ಓಸೇಜ್ ಬೌಂಡರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://supreme.justia.com/us/48/660/case.html ''ಮಿಸೌರಿ V. ಇಯೋವಾ'' , 48 U. S. 660 (1849) - US ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸಸ್ ಫ್ರಂ ಜಸ್ಟಿಯಾ &amp; ಒಯೆಝ್]</ref> 1835ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರಿಂದ ಜಾಗವನ್ನು [[ಪ್ಲಾಟ್ಟೆ ಪರ್ಚೇಸ್]] ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಿ, ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯನ್ನೇ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಮೊದಲೇ ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾದ ಮಿಸೌರಿಯ ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು(ಸುಮಾರು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ 65,000 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳ {{convert|66500|sqmi|km2}} ಅಷ್ಟು(ಆಗ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾವೂ ಸೇರಿತ್ತು.) <ref>[[ಮೀಯಿಂಗ್, D.W]].(1993). ''ದ ಷೇಪಿಂಗ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ: ಎ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಆನ್ 500 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' , ''ಸಂಪುಟ 2, ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಅಮೆರಿಕ: 1800–1867'' ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾವೆನ್: ಯೇಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ISBN 0-300-05658-3, ಪುಟ. 437</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಸೌರಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತುಗಾರರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಂದಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇಲುಭಾಗದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೊಡನೆ ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಚಾಕರಿಗಾಗಿ ಕರೆತಂದು, ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ ಗುಂಟ ಇರುವ 17 ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸತೊಡಗಿದರು; ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಿದ್ದು, ಆ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವು "[[ಲಿಟಲ್ ಡಿಕ್ಸೀ]]" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು 1830ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಬಂದ [[ಮಾರ್ಮನ್]] ವಲಸೆಗಾರರು ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿಯೂ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 'ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಜನಾಂಗ'(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದವರು) ಮತ್ತು ಮಾರ್ಮನ್(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಉತ್ತರ|ಉತ್ತರದಿಂದ]] ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಿಂದ)ಜನಾಂಗದವರ ಮಧ್ಯೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮೂಡಿದವು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ '[[ಮಾರ್ಮನ್ ಯುದ್ಧ]]'ವು ಸಂಭವಿಸಿತು. 1839ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಸಾಹತುಜನರು ಮಾರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಮಿಸೌರಿಯಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕದನಗಳು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. 1838 -1839ರಲ್ಲಿ ಲೋವಾದೊಂದಿಗೆ [[ಹನೀ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಗಡಿವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಗಡಿಯಗುಂಟ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಜ್ಜಾಗಿಸಿದವು. ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ದಾಟುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನಡೆದ ನಂತರ(ಒಮ್ಮೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]]{{Citation needed|date=July 2009}}ಯ ಪಶ್ಚಿಮಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಸೇರಿದಂತೆ)ಮಿಸೌರಿ ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಯುದ್ಧವು ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. 1830ರಿಂದ 1860ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಯಿತು. ವಲಸೆಬಂದ ಹೊಸಬರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಐರಿಷ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಲಸೆಗಾರರು ೧೮೪೦ ಹಾಗೂ 1850ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಕ್ಷಾಮ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದಾದ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ, ಅವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ವಲಸೆ ಬಂದ ಅವರಿಗೆ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯ ಬಹಳಷ್ಟು ರೈತರು ಬದುಕಿಗಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಂತಹ ರೈತರ ಬಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 5ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಗುಲಾಮರಿರುತ್ತಿದ್ದರು. 20ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ತೋಟಗಾರರೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಸೌರಿ ನದಿತೀರದ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾದ "ಲಿಟಲ್ ಡಿಕ್ಸೀ" ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಆತಂಕವು ರಾಜ್ಯದ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯತ್ತನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡಂತಹವಾಗಿದ್ದವು. 1860ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ದೇಶದ 1,182,012 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹತ್ತನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.<ref>[http://fisher.lib.virginia.edu/collections/stats/histcensus/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ರೌಸರ್, ೧೮೬೦ ಫೆಡೆರಲ್ ಸೆನ್ಸಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091206001455/http://fisher.lib.virginia.edu/collections/stats/histcensus/ |date=2009-12-06 }} ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡದ್ದು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2008 .</ref> 1861ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಮಿಸೌರಿಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ವಿಂಗಡಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಯು ಒಕ್ಕೂಟದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ದಕ್ಷಿಣ-ಪರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಕ್ಲೈಬೋರ್ನ್ ಎಫ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಶಿಬಿರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ನೂರಾರು ಸೈನಿಕರಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜಾಗಲಿ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಆತಂಕಿತರಾದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೇನಾಪತಿ [[ನಥಾನಿಯಲ್ ಲಿಯಾನ್]] ರು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟು, ಆ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು, ರಾಜ್ಯದ ಸೇನೆಯು ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಣಿಸಿದರು. ನಂತರ ಲಿಯಾನ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡಲರಿಯದ ಜರ್ಮನ್ ವಲಸೆಗಾರರೇ ತುಂಬಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಪಡೆಯನ್ನು ಆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು; ಲಿಯಾನ್ ರ ಸೈನಿಕರು ಇದರಿಂದ ವ್ಯಗ್ರವಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕವರನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಸೈನಿಕರು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರರಾದ ಖೈದಿಗಳನ್ನೂ, ಪುರುಷರನ್ನೂ, ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ನಿರ್ದಯೆಯಿಂದ ಕೊಂದ ಈ ಪ್ರಸಂಗವು "[[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೆಸಾಕರ್]]" ಎಂದೇ ಕುಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ರಾಜ್ಯವು [[ಒಕ್ಕೂಟ|ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಬಗ್ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದವು. ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಜಾಕ್ಸನ್ ವಿಂಗಡಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರೈಸ್]] ರನ್ನು ನೂತನ [[ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಗಾರ್ಡ್]] ನ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ಲಿಯಾನ್ ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಪ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾರದೆ ಜಾಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಸ್ ರಾಜಧಾನಿ [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ|ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿಯಿಂದ]] ಜೂನ್ 14 , 1861ರಂದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. [[ಮಿಸೌರಿಯ ನಿಯೋಶೋ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂದು ವಿಂಗಡಣಾ ತೀರ್ಪನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಆದರೆ,ಈ ಒಕ್ಕೂಟ-ಪರ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದ್ದೇ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾದ್ದರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟ-ಪರತೆಗಿಂತಲೂ ಸಂಯುಕ್ತ-ಪರತೆಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿದುದರಿಂದಲೂ ಈ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವೇನೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30 , 1861ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಚುನಾಯಿತ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಇರದಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಚಿವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಚದುರಿಹೋಗಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಯು ಚುನಾಯಿತವಲ್ಲದ, ಸಂಯುಕ್ತ-ಪರ ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿ, [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಗ್ಯಾಂಬಲ್]] ರನ್ನು ಅದರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಕನ್ ರ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯು ತಕ್ಷಣ ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸರ್ಕಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಈ ತೀರ್ಮಾನದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ-ಪರ ಸೇನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸೇನೆಗೆ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ತುಕಡಿಯೂ ಸಿಗುವಂತಾಯಿತು. [[ಆರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಗಳ ಒಗ್ಗೂಡಿದ ಸೇನೆಯು [[ಬೆನ್ ಮೆಕ್ ಕುಲ್ಲಾಚ್]] ರ ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ರ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮರ ಸಾರಿದವು. [[ವಿಲ್ಸನ್ ಕ್ರೀಕ್]] ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು, [[ಮಿಸೌರಿಯ ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ ಟನ್]] ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದ ಆ ಒಗ್ಗೂಡಿದ ಪಡೆಗೆ, ಪ್ರಬಲಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಆರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮತ್ತು ತದನಂತೆ ಅಲ್ಲಿಂದಲೂ ಓಡಿಸಲ್ಪಟವಟು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲದೆ ಗತ್ಯಂತರವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ತುಕಡಿಗಳು ಬಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ,ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಹುವಂಶ ಕಾಳಗವು [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ|ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು]]. ಕರ್ನಲ್ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ವಾಂಟ್ರಿಲ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆಸ್ಸೆ ಜೇಮ್ಸ್]], [[ಯಂಗರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ ಟಿ. ಆಂಡರ್ಸನ್]] ರಂತಹ "ನಾಗರಿಕ ಸೈನಿಕರು" ಕ್ಷಿಪ್ರ, ಕಿರುತಂಡಗಳ ವ್ಯೂಹರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಿಸೌರಿ ಪಾರ್ಟಿಸನ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಆರಂಭಿಸಿದ ಈ ವಿಧದ ದಂಗೆಗಳು ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದವು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಜೇಮ್ಸ್ ಸಹೋದರರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರದ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1880ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ-ಕೇಂದ್ರ ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ 'ಬಾಲ್ಡ್ ನಾಬರ್ಸ್' ನಡೆಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದ ನಂತರವೂ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಉಗ್ರತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1930ರಲ್ಲಿ [[ಡಿಫ್ತೀರಿಯಾ]] ರೋಗವು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರು ಮಂದಿ ನಿಧನರಾದರು. ಕೂಡಲೇ ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ,ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಆದಂತೆಯೇ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲೂ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮ ಕುಂಠಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ರೈಲುದಾರಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ಉಂಟಾಗಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ತಲೆದೋರಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ನಗರಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದು ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೂತನ ವಸತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ವಿವಿಧ ವಾಣಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿದೆ. ಉಪನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉದ್ಯೋಗ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾದ ರೀಟೈಲ್ ಮಳಿಗೆಗಳಂತಹವುಗಳ ಮೂಲಕ,ವೈಚಾರಿಕ-ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿವೆ. 1956ರಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]] [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ]] ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲನೆಯ ತಾಣವಾಯಿತು.<ref>[http://www.fhwa.dot.gov/infrastructure/rw96h.cfm ಫಸ್ಟ್ ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್](ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಯೋಜನೆ)</ref> == ಜನಸಾಂದ್ರತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri population map.png|thumb|left|250px|ಮಿಸೌರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಕ್ಷೆ.]] {{USCensusPop | 1810 = 19783 | 1820 = 66586 | 1830 = 140455 | 1840 = 383702 | 1850 = 682044 | 1860 = 1182012 | 1870 = 1721295 | 1880 = 2168380 | 1890 = 2679185 | 1900 = 3106665 | 1910 = 3293335 | 1920 = 3404055 | 1930 = 3629367 | 1940 = 3784664 | 1950 = 3954653 | 1960 = 4319813 | 1970 = 4676501 | 1980 = 4916686 | 1990 = 5117073 | 2000 = 5595211 | estyear = 2009 | estimate = 5987580 | estref = <ref name="09CenEst" /> }} 2009ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5,987,580;ಇಸವಿ 2000ಕ್ಕಿಂತಲೂ 392,369, ಎಂದರೆ(7.0 ಪ್ರತಿಶತ)ಹೆಚ್ಚಳ. 2000ದಿಂದ 2007ರವರೆಗಿನ ಈ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಸೆನ್ಸಸ್ (480,763 ಹುಟ್ಟುಗಳು, ಜಾತಾ 343,199 ಸಾವುಗಳು)ಗಿಂತಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ 137,564 ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, 88,088 ಜನರು ಒಟ್ಟಾರೆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ [[ವಲಸೆ|ವಲಸೆಬಂದುದರಿಂದ]] ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗಿನಿಂದ [[ವಲಸೆ]] ಬಂದವರು 50,450 ಜನರಾದರೆ ದೇಶದವರೇ ವಲಸೆ ಬಂದುದರಿಂದ 37,638ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಧಿಸಿತು. ಮಿಸೌರಿಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು (3,294,936 ಜನರು, ಅಥವಾ 55.0%) ರಾಜ್ಯದ ಎರಡು ಮಹಾ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ [[ಜನಸಾಂದ್ರತೆ|ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು]] 2009ರಲ್ಲಿ ೮೬.೯ ಇದ್ದು, ಇದು [[ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ(2009ರಲ್ಲಿ ೮೬.೮)ಯ ಮೇರೆಗೆ,ಬೇರೆಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ, ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ]]. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಜನಗಣತಿ ಸಮಿತಿಯು [[ಮಿಸೌರಿಯ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ಗ್ರಾಮ|ಮಿಸೌರಿಯ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ಗ್ರಾಮವೇ]] ಅಮೆರಿಕದ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರವು]] [[ವೆಸ್ಟ್ ಫಾಲಿಯಾ]] ನಗರದ [[ಓಸೇಜ್ ಗ್ರಾಮ|ಓಸೇಜ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ]].<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State - 2000 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> 2004ರ ಗಣತಿಯಂತೆ,ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 194,000 ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮತಾಳಿದವರನ್ನೂ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.(ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 3.4ಪ್ರತಿಶತ). {{US Demographics}} ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದಲೂ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ:[[ಜರ್ಮನ್]](23.5 ಪ್ರತಿಶತ),[[ಐರಿಷ್]](12.7 ಪ್ರತಿಶತ),ಅಮೆರಿಕನ್ (10.5 ಪ್ರತಿಶತ),[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]](9.5 ಪ್ರತಿಶತ)ಮತ್ತು[[ಫ್ರೆಂಚ್]](3.5 ಪ್ರತಿಶತ). "ಅಮೆರಿಕನ್" ಎಂದರೆ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ರು]] ಅಥವಾ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ರಲ್ಲದೆ]] ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲೇ ಇದ್ದಂತಹ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಜರ್ಮನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪಂಗಡದವರು ಹಲವಾರು ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದಲೂ ಮಿಸೌರಿಯ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವರು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಬೂಟ್ ಹೀಲ್ ನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲೂ, ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿಯು ಅಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಮಿಸೌರಿ ರಿವರ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಜನಾಗದವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಿಸೌರಿ [[ಕ್ರಿಯೋಲ್ಸ್]] ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ರಿವರ್ ವ್ಯಾಲಿ|ಮಿಸಿಸಿಪಿ ರಿವರ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸುಮಾರು 40,000-50,000 [[ಬೋಸ್ನಿಯಾಕ್]] ಜನರು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=July 2008}} 2004ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.6%, 5 ವರ್ಷದವರಿಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ, 25 .5%, 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕವರಿಂದಲೂ, 13.5% 65ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವುದೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 51 .4% ಹೆಣ್ಣುಗಳಿದ್ದರು. ಮಿಸೌರಿಯ 81 ,3% ನಿವಾಸಿಗಳು ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಗ್ರ್ಯಾಜುಯೇಟ್ ಗಳಾಗಿದ್ದು(ಇದು ದೇಶದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ)21.6% ಜನರು ಬ್ಯಾಚಲರ್ಸ್ ಡಿಗ್ರಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು. 3.4% ಮಿಸೌರಿಯನ್ನರು ಅನ್ಯದೇಶಜಾತರಾಗಿದ್ದು, 5.1% ಜನರು ಇಂಗ್ಲೀಷೇತರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ 2,194,594 ನಿವಾಸಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 2.48 ಜನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಂತಮನೆ ಹೊಂದಿರುವವರು 70.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಂತ-ನಿವಾಸ ದ ಸರಾಸರಿ ಮೌಲ್ಯವು ಸುಮಾರು $89,900 ಆಗಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು 1999ರಲ್ಲಿ $37,934, ಅಥವಾ $19,936 ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯದಾಗಿತ್ತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 11.7 ಪ್ರತಿಶತ (637,891 ಜನರು). ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯ 23.8 ನಿಮಿಷಗಳು. === ಧಾರ್ಮಿಕತೆ === ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಿಸೌರಿಯನ್ನರ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್-ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪ್ರತಿ ಐವರು ಮಿಸೌರಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ರೋಮನ್-ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನಾಲಿಂಗಿಸಿದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೆಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಮಿಸೌರಿ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]](ಅದರಲ್ಲೂ ಮಿಸೌರಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವಂತಹುದು)<ref>{{Cite web |url=http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/religion/catholic.gif |title=ವಾಲ್ಪರಾಯ್ಸೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ |access-date=2010-03-22 |archive-date=2014-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529043304/http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/religion/catholic.gif |url-status=dead }}</ref> ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟಿನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಯಹೂದಿ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರೂ ಇದ್ದಾರೆ; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪಂಗಡಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಸೌರಿಯ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬದ್ಧತಾ ರೀತಿಯು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ.<ref>[http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm 2001 ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಸರ್ವೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070320221156/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm |date=2007-03-20 }}, ಸಿಟಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್</ref> * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] – 77% ** [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] *** [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] – 22% *** [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್]] – 7% *** [[ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್]] – 4% *** [[ಲೂಥೆರಾನ್]] – 4% *** ಇತರೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು – 12% ** [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] – 19% ** [[ನಂತರದ ದಿನಗಳ ಸಂತರು]] – 1%* ** ಇತರೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು – 8% * ಅನ್ಯ ಧರ್ಮಗಳು – 2% * ಧಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲದವರು – 15% * ಉತ್ತರಿಸದವರು – 5% 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ ಧಾರ್ಮಿಕಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ 856,964 ದೈವಭಕ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]],797,732 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಸದರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು 226,578 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/29_2000.asp |title=The Association of Religion Data Archives &#124; Maps & Reports |publisher=Thearda.com |date= |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2017-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327180710/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/29_2000.asp |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಗಳು ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ [[ಲುಥೆರಾನ್ ಚರ್ಚ್-ಮಿಸೌರಿ ಸೈನಾಡ್]] [[ಕಿರ್ಕ್ ವುಡ್]] ನಲ್ಲೂ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪೆಂಟೆಕಾಸ್ಟಲ್ ಚರ್ಚ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಹ್ಯಾಝೆಲ್ ವುಡ್ ನಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನಝರೀನ್]] ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್]](ಮೊದಲಿಗೆ [[ರೆಕಗ್ನೈಝ್ಡ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು)ಮತ್ತು ದ ಗ್ರೂಪ್ [[ರೆಮ್ನೆಂಟ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯ ಬಳಿಯ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಿಸೌರಿಯ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳೂ ಸಹ [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] (ಮಾರ್ಮನ್ಸ್)ಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಚರ್ಚ್ ಹಲವಾರು ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು/ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಿಸೌರಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 1% ಅಥವಾ 62,217 ಆಗಿದೆ. [[ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಬೈಬಲ್ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಗಳ ಮುಖ್ಯಕಚೇರಿಗಳು [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಪೀಲ್ಡ್]] ನಲ್ಲಿವೆ. ದ[[ಜನರಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್|ಜನರಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ನ]] ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ [[ಪೋಪ್ಲಾರ್ ಬ್ಲಫ್|ಪೋಪ್ಲಾರ್ ಬ್ಲಫ್ನಲ್ಲಿದೆ]]. [[ಪೆಂಟೆಕಾಸ್ಟಲ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್]] ನ ಮೂಲಕಚೇರಿಯು [[ಜೋಪ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲೂ, [[ಯೂನಿಟಿ ಚರ್ಚ್]] ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯು [[ಯೂನಿಟಿ ವಿಲೇಜ್|ಯೂನಿಟಿ ವಿಲೇಜ್ನಲ್ಲೂ]] ಇವೆ. == ವಿತ್ತ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri quarter, reverse side, 2003.jpg|50px|left]] ದ [[ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್]] ಇಲಾಖೆಯು 2006ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು $225.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ. 1006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸರಾಸರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು $32,705,<ref name="ReferenceA"/> ಆಗಿದ್ದು, ಈ ಬಾಬ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ 26^ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ವೈಮಾನಿಕ(ಏರೋಸ್ಪೇಸ್)]], [[ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣ]], [[ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು]], ಮುದ್ರಣ, [[ಪ್ರಕಾಶನ]],[[ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು]], [[ಹಗುರವಾದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಬೀರ್]]. ರಾಜ್ಯದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು [[ಗೋಮಾಂಸ]], [[ಸೋಯಾಬೀನ್ಸ್]], [[ಹಂದಿಮಾಂಸ]], [[ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು]], [[ಹುಲ್ಲು]], [[ಜೋಳ]], [[ಕೋಳಿಸಾಕಣೆ]], [[ಸೋರ್ಘಮ್]], ಹತ್ತಿ, ಭತ್ತ ಮತ್ತು [[ಮೊಟ್ಟೆಗಳು]]. ಮಿಸೌರಿಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹಂದಿಮರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ, ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಯಲ್ಲಿ 7ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದೆ. ಸೋಯಾಬೀನ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಐದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. 2001ರ ಪ್ರಕಾರ 108,000 ತೋಟಗಳಿದ್ದು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ನ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಿಸೌರಿಯು ತನ್ನ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ [[ವೈನ್ ಉದ್ಯಮ|ವೈನ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು]] ಬಿರುಸಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾದ [[ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು]] ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆವ ಇತರ ದ್ರವ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[ಸೀಸ]], [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಪುಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕಲ್ಲು]]. ಮಿಸೌರಿ ಬೇರೆಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಸೀಸದ ಗಣಿಗಳು ಬಹುವಂಶ ರಾಜ್ಯದ [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿವೆ]]. [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಮೆಂಟ್]] ನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ [[ಸುಣ್ಣ|ಸುಣ್ಣವನ್ನು]] ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಮಿಸೌರಿಯು ಪ್ರಥಮಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಅದರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಪ್ರವಾಸ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಗಟು/ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ದಿಮೆಯ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಲಂಕರಿಸಿವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ [[ಆದಾಯ|ಆದಾಯವು]] ಹತ್ತು ವಿವಿಧ ಆದಾಯಾಧಾರಿತ ಕಂಸಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಾಗಿದ್ದು ತೆರಿಗೆಯು 1.5 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 6.0 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ [[ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ|ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯು]] ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ 4.225 ಪ್ರತಿಶತ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುಂಕಗಳೂ ಸೇರಬಹುದು. ಮಿಸೌರಿಯ 2500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು [[ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ|ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೇ]] ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು, ನಿಜ ಅಸ್ತಿಯಾದ [[ಭೂವ್ಯವಹಾರ]], ಭೂಮಿ ಕಾಣಿ, ಮತ್ತು [[ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿ|ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ]] ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇತರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಜಮೀನು, ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಸ್ಮಶಾನಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೂಜಾವಿಧಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಹವು, ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳ ಜಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಮೀನುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ [[ಪಾರಂಪಾರಿಕ ತೆರಿಗೆ]] ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಫೆಡೆರಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಮಿಸೌರಿ [[ಎಸ್ಟೇಟ್ ತೆರಿಗೆ]] ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡೆರಡು [[ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಗಳಿರುವುದು ಮಿಸೌರಿಯೊಂದೆಡೆಯಲ್ಲೇ: ಒಂದು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ (ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಸೌರಿ, ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ, ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಓಕಲ್ಹೋಮಾ, ಕೊಲರಾಡೋ, ಉತ್ತರ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಮತ್ತು ವ್ಯೋಮಿಂಗ್ ಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು) ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲಿ(ಪೂರ್ವ ಮಿಸೌರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್, ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಡಿಯಾನಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆಂಟಕಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಟೆನೆಸ್ಸಿ, ಉತ್ತರ ಮಿಸಿಸಿಪಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್ ಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/OTHERFRB.HTM |title=FRB: Federal Reserve Districts and Banks |publisher=Federalreserve.gov |date=2005-12-13 |accessdate=2010-02-20}}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == === ವಾಯುಮಾರ್ಗ === ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ [[ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:[[ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್-ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]. [[ಚಿತ್ರ:Kirkwood Train Station.jpg|right|thumb|200px|ಮಿಸೌರಿಯ ಕಿರ್ಕ್ ವುಡ್ ನ ಆಮ್ ಟ್ರಾಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] === ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ === ದೇಶದ ಮೂರು ಬಹಳ ಕಾರ್ಯನಿರತ ರೈಲ್ವೇ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿವೆ. [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯು]] [[BNSF ರೈಲ್ವೇ]], [[ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ]], [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ ರೋಡ್]] ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲ್ವೇಮಾರ್ಗ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ಸರಕು ಹೊರುವ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ರೈಲ್ವೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯಂತೆಯೇ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಸಹ ರೈಲ್ ಮೂಲಕ ಸರಕು ಸಾಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]], [[ಲಾ ಪ್ಲಾಟಾ]], [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಲೀ'ಸ್ ಸಮಿತ್]], [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್]], [[ವಾರೆನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]], [[ಹರ್ಮನ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]], [[ಕಿರ್ಕ್ ವುಡ್]], [[ಸೆಡಾಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಪ್ಲಾರ್ ಬ್ಲಫ್]] ಗಳಿಗೆ [[ಆಮ್ ಟ್ರಾಕ್]] ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಟ್ರೈನ್ ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ಏಕೈಕ ಹಗುರ ರೈಲ್/ಸಬ್ ವೇ ಕ್ರಮವು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೆಟ್ರೋಲಿಂಕ್]] ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಗರವನ್ನು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನ ಹೊರಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಸೇಂಠ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕವೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. (ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮೈಲಿಯ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ) ಇದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ರೈಲ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಹಗುರ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ, 2008ರಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದ [[ಗೇಟ್ ವೇ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಸೆಂಟರ್]] ರಾಜ್ಯದ ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಚಟುವಟಿಕೆಯುಳ್ಳ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನ ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ ಅದು ನಗರದ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೆಟ್ರೋಲಿಂಕ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ಮೆಟ್ರೋಬಸ್]], [[ಗ್ರೇಹೌಂಡ್]], [[ಆಮ್ ಟ್ರಾಕ್]] ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕೇಂದ್ರ/ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. BNSF ರೈಲ್ವೇಗೆ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:ForestParkPaddleBoats.JPG|right|thumb|200px|ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜಲಮಾರ್ಗ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] === ನದೀಮಾರ್ಗ === ಮಿಸೌರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸೌರಿ ನದಿ|ಮಿಸೌರಿ ನದಿಗಳೆರಡೂ]] ವಾಣಿಜ್ಯರೀತ್ಯಾ ಜಲಯಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮಿಸೌರಿ ನದಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಕೊರೆದು ಮತ್ತು ನದಿ ಅಗಲವಾಗದ ರೀತಿ ದಂಡೆಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲು ಹೊದೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಗೆ ಹಲವಾರು [[ತಡೆ|ತಡೆಗಳನ್ನೂ]], [[ಅಣೆಕಟ್ಟು|ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನೂ]] ಕಟ್ಟಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ತಟಾಯಿಸಿ, ತನ್ಮೂಲಕ ನದಿಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಣಿಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿದೆ. === ರಸ್ತೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Personalizedplate.gif|thumb|right|200px|2009ನೆಯ ಇಸವಿಯ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾನಗಿ ಪ್ಲೇಟ್]] ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿದಂತಹ ಹಲವಾರು [[ಹೆದ್ದಾರಿ|ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಮೈಚಾಚಿವೆ. 2004ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂರರಂತೆ ಮಿಸೌರಿ ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು (ದ ಮಿಸೌರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥವಾ MoDOT) ತನ್ನ ಹಿತವಾದ, ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು, 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ{{convert|2200|mi|km}} ಹವಣಿಕೆ ಹೊಂದಿತು. 2006 -2008 ರಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಆಕಸ್ಮಿಕದಲ್ಲಾಗುವ ಸಾವುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕಡಿಮೇಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, 2005ರಲ್ಲಿನ 1,257 ಮರಣಗಳಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ 1,096 ತಲುಪಿ, 2007ರಲ್ಲಿ 974ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿ, 2008ರಲ್ಲಿ 941 ಸಾವುಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>[http://www.missourinet.com/gestalt/go.cfm?objectid=6E21CB5D-BFAD-2701-8B2D3DFAD9B9ED54 ]{{dead link|date=February 2010}}</ref> ==== ರಾಜ್ಯಾಂತರ ಮುಕ್ತ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ==== * [[ಚಿತ್ರ:I-29.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 29]],[[ಚಿತ್ರ:I-229.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 229]] * [[ಚಿತ್ರ:I-35.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 35]],[[ಚಿತ್ರ:I-435.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 435]]([[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರದ]] ಸುತ್ತಣ ಪರಿಧಿ),[[ಚಿತ್ರ:I-635.svg|25px]] [[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 635]] * [[ಚಿತ್ರ:I-44.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 44]] * [[ಚಿತ್ರ:I-55.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 55]], [[ಚಿತ್ರ:I-155.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 155]], [[ಚಿತ್ರ:I-255.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 255]]([[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ನ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕಡೆಯ ಸುತ್ತಣ ಪರಿಧಿ) * [[ಚಿತ್ರ:I-57.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 57]] * [[ಚಿತ್ರ:I-64.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 64]] * [[ಚಿತ್ರ:I-70.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 70]],[[ಚಿತ್ರ:I-170.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 170]],[[ಚಿತ್ರ:I-270.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 270]],([[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ನ ಮಿಸೌರಿಯ ಕಡೆಯ ಸುತ್ತಣ ಪರಿಧಿ),[[ಚಿತ್ರ:I-470.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 470]],[[ಚಿತ್ರ:I-670.svg|25px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 670]] * [[ಚಿತ್ರ:I-72.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 72]] * [[ಚಿತ್ರ:I-49.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 49]] (ಸೂಚಿತ) * [[ಚಿತ್ರ:I-66.svg|20px]][[ಇಂಟರ್ ಸ್ಟೇಟ್ 55]] (ಸೂಚಿತ) ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮಾರ್ಗಗಳು ==== <table><td> <tr><td align="center">''ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗಗಳು'' </td><td align="center">''ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾರ್ಗಗಳು'' </td><td> <tr><td valign="top"> * [[ಚಿತ್ರ:US 59.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 59]] * [[ಚಿತ್ರ:US 159.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 159]] * [[ಚಿತ್ರ:US 61.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 61]] * [[ಚಿತ್ರ:US 63.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 63]] * [[ಚಿತ್ರ:US 65.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 65]] * [[ಚಿತ್ರ:US 67.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 67]] * [[ಚಿತ್ರ:US 69.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 69]] * [[ಚಿತ್ರ:US 169.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 169]] * [[ಚಿತ್ರ:US 71.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 71]] * [[ಚಿತ್ರ:US 275.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 275]] </td><td valign="top"> * [[ಚಿತ್ರ:US 412.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 412]] * [[ಚಿತ್ರ:US 24.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 24]] * [[ಚಿತ್ರ:US 36.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 36]] * [[ಚಿತ್ರ:US 136.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 136]] * [[ಚಿತ್ರ:US 40.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 40]] * [[ಚಿತ್ರ:US 50.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 50]] * [[ಚಿತ್ರ:US 54.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 54]] * [[ಚಿತ್ರ:US 56.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 56]] * [[ಚಿತ್ರ:US 60.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 60]] * [[ಚಿತ್ರ:US 160.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 160]] * [[ಚಿತ್ರ:US 460.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 460]](ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ) * [[ಚಿತ್ರ:US 62.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 62]] * [[ಚಿತ್ರ:US 66.svg|20px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 66]](ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ) * [[ಚಿತ್ರ:US 166.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 166]] * [[ಚಿತ್ರ:US 400.svg|25px]][[ಯು.ಎಸ್.ಮಾರ್ಗ 400]] </td></tr></td></tr></td></table> {{See also|List of Missouri state highways|Missouri Supplemental Route}} == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {{Missouri Government}} === ಚೌಕಟ್ಟು === {{Main|Law and government of Missouri|List of Missouri Governors}} ಈಗಿನ ಮಿಸೌರಿಯ ಸಂವಿಧಾನವು, ರಾಜ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, 1945ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಸಂವಿಧಾನವು ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ: ಶಾಸಕಾಂಗ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವಿಭಾಗಗಳು. ಶಾಸಕಾಂಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಂಗಡಣೆಗಳಿವೆ: ದ [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟಿಟೀವ್ಸ್]] (ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸದನ) ಮತ್ತು ದ [[ಸೆನೇಟ್]](ಶಾಸನ ಸಭೆ) ಈ ವಿಂಗಡಿತ ವಿಭಾಗಗಳೆಲ್ಲಾ ಸೇರಿ [[ಮಿಸೌರಿ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟಿಟಿವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 163 ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಆ 163ರಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ [[ದಶಕದ ಸೆನ್ಸಸ್]] ನ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಯಾವ ಪಂಗಡದವರು ಎಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆನೇಟ್ ಸುಮಾರು ಸರಿಸಮನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 34 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂದ ಇಲಾಖೆಯು [[ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು]], ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರುತ್ತಾರೆ, [[ಮಿಸೌರಿ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್]] (ಒಂದ ಅಂತಸ್ಥಿತ (ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೆಟ್) ಅಪೀಲು ಹಾಕಬಲ್ಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ([[ಅಪೆಲೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್]])ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದು, [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದು, 45 ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ರಯಲ್ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಜರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ [[ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೇ]] ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಇತರೆ ಐದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ಹೊರತಾಗಿ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾಯಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್]] ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. === ರಾಜಕೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನಾಘಂಟೆಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಸ್ಥಾನ === {{Main|Missouri bellwether}} {{Further|[[Political party strength in Missouri]]}} ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯದ ಮುನ್ಸೂಚನಾಘಂಟೆಯೆಂದೇ ಬಹಳ ಜನರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಯಗಳಿಸುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನೇ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಇದೆ;1904ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ, ಎರಡು ಬಾರಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವರೇ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು - [[1956|1956ರಲ್ಲಿ]] [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ನ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] [[ಅಡ್ಲಾಯ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್]] ಗೆ ಮತ ನೀಡಿದಾಗ ಜಯಗಳಿಸಿದವರು [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಪೀಠದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ನ [[ಡ್ವೈಟ್ ಈಸೆನ್ ಹೋವರ್]] ಮತ್ತು [[2008|2008ರಲ್ಲಿ]] [[ಅರಿಝೋನಾ|ಅರಿಝೋನಾದ]] [[ಸೆನೇಟರ್]] [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್ಕೇಯ್ನ್]] ಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದವರು ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನ [[ಸೆನೇಟರ್]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]; ಈ ಎರಡೂ ಬಾರಿಯೂ ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತು. {| class="wikitable" style="float:right;font-size:95%" |+ <td>'''ಹಿಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- style="background:lightgrey" ! ವರ್ಷ ! [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ! [[ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್]] ! [[ಇತರೆ ಪಕ್ಷಗಳು]] |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2008]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.39%''' ''1,445,814'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|49.25% ''1,441,911'' | style="text-align:center"|1.36% ''39,889'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2004]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''53.30%''' ''1,455,713'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|46.10% ''1,259,171'' | style="text-align:center"|0.60% ''16,480'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2000]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''50.42%''' ''1,189,924'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|47.08% ''1,111,138'' | style="text-align:center"|2.50% ''58,830'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1996]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|41.24% ''890,016'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''47.54%''' ''1,025,935'' | style="text-align:center"|11.22% ''242,114'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1992]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|33.92% ''811,159'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''44.07%''' ''1,053,873'' | style="text-align:center"|22.00% ''526,238'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1988]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''51.83%''' ''1,084,953'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|47.85% ''1,001,619'' | style="text-align:center"|0.32% ''6,656'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1984]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''60.02%''' ''1,274,188'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|39.98% ''848,583 '' | style="text-align:center"|0.00% ''ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1980]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''51.16%''' ''1,074,181'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|44.35% ''931,182'' | style="text-align:center"|4.49% ''94,461'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1976]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|47.47% ''927,443'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.10%''' ''998,387'' | style="text-align:center"|1.42% ''27,770'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1972]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''62.29%''' ''1,154,058'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|37.71% ''698,531'' | style="text-align:center"|0.00% ''ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1968]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''44.87%''' ''811,932'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.74% ''791,444'' | style="text-align:center"|11.39% ''206,126'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1964]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|35.95% ''653,535'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.92%''' ''1,164,344'' | style="text-align:center"|0.00% ''ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1960]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|49.74% ''962,221'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.26%''' ''972,201'' | style="text-align:center"|0.00% ''ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1956]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|49.89% ''914,289'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.11%''' ''918,273'' | style="text-align:center"|0.00% ''ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1952]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''50.71%''' ''959,429'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|49.14% ''929,830'' | style="text-align:center"|0.15% ''2,803'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1948]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|41.49% ''655,039'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''58.11%''' ''917,315'' | style="text-align:center"|0.39% ''6,274'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1944]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|48.43% ''761,524'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.37%''' ''807,804'' | style="text-align:center"|0.20% ''3,146'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1940]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|47.50% ''871,009'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''52.27%''' ''958,476'' | style="text-align:center"|0.23% ''4,244'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1936]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|38.16% ''697,891'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''60.76%''' ''1,111,043'' | style="text-align:center"|1.08% ''19,701'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1932]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|35.08% ''564,713'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''63.69%''' ''1,025,406'' | style="text-align:center"|1.22% ''19,775'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1928]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''55.58%''' ''834,080'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|44.15% ''662,562'' | style="text-align:center"|0.27% ''4,079'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1924]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.58%''' ''648,486'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.79% ''572,753'' | style="text-align:center"|6.63% ''86,719'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1920]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''54.56%''' ''727,162'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.13% ''574,799'' | style="text-align:center"|2.32% ''30,839'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1916]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|46.94% ''369,339'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.59%''' ''398,032 '' | style="text-align:center"|2.46% ''19,398'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1912]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|29.75% ''207,821'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''47.35%''' ''330,746 '' | style="text-align:center"|22.89% ''159,999'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1908]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''48.50%''' ''347,203'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|48.41% ''346,574'' | style="text-align:center"|3.08% ''22,150'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1904]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.93%''' ''321,449'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|46.02% ''296,312'' | style="text-align:center"|4.05% ''26,100'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1900]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|45.94% ''314,092'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.48%''' ''351,922'' | style="text-align:center"|2.58% ''17,642'' |} === ಲೇಯ್ಸೆಝ್-ಫೇಯ್ರ್ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಕಾನೂನುಗಳು === ನಿಯಮಬದ್ಧ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಮಿಸೌರಿಯು ಜನತೆಯ ಧೋರಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ದೃಢ, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ, ಪರಿಶೀಲನಾತ್ಮಕ" ವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಈ ರಾಜ್ಯವು "ಷೋ ಮಿ ಸ್ಟೇಟ್" ಎಂಬ ಅನಧಿಕೃತ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>[http://www.sos.mo.gov/archives/history/slogan.asp ಮಿಸೌರಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ - ಸ್ಟೇಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ - ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ "ಷೋ ಮಿ" ಸ್ಲೋಗನ್]</ref> ಹೀಗಾಗಿ, ಮತ್ತು ಮಿಸೌರಿಯು ಅಮೆರಿಕದ [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ತಂಬಾಕು|ತಂಬಾಕುಗಳನ್ನು]] ಅಧಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು(ಹತೋಟಿಯನ್ನು) [[ಲೇಯ್ಸೆಝ್ ಫೇಯ್ರ್]] (ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ-ಇರಲಿ ಬಿಡಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಹ್ ಇಲ್ಲ)ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರದಷ್ಟು ಸಡಿಲವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Main|Alcohol laws of Missouri}} ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದರಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಮದ್ಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ, ಮಿಸೌರಿಉ ಇಡೀ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕಾನೂನು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅನುಮತಿದಾಯಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು ಎಂದೂ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ [[ನಿಷೇಧ|ನಿಷೇಧವನ್ನು]] ಹೇರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯ ಮತದಾರರು ಮೂರು ಬಾರಿ - 1910, 1912, ಮತ್ತು 1918 ರಲ್ಲಿ - ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ನಿಷೇಧ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. 1934ರವರೆಗೂ ಮದ್ಯನಿಉಂತ್ರಣವು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಮದ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜ್ಯ ನಿಯಮಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ [[ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆ ಕಾಯಿದೆ]] ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬಾರದೆಂದೇನಿಲ್ಲ, ಆಲ್ಕೋಬಾಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ [[ನೀಲಿ ಕಾನೂನು|ನೀಲಿ ಕಾನೂನುಗಳಿಲ್ಲ]], [[ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯ್ಕೆ|ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲ]], ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದಂತಹ ಮದ್ಯವನ್ನು ಮಾರಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ(ಆದ್ದರಿಂದ [[ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ|ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಂಕ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಮದ್ಯ ಮಾರಬಹುದಾಗಿದೆ)ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರಲು ಇರಬೇಕಾದ ವಿವಿಧ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಭೇಧಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು ಮದ್ಯಸೇವನೆ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.(ಮದ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಾರದೆಂಬುದಿದೆ)ಅಲ್ಲದೆ, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಸೇವನೆ]] ಮಾಡುವವರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಪರಾಧಗೈದರೆಂದು ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಮಿಸೌರಿಯ ಕಾನೂನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C000-099/0670000305.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 67.305 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701093303/http://www.moga.mo.gov/statutes/C000-099/0670000305.HTM |url-status=dead }}</ref> ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು [[ಮದ್ಯನಿಷೇಧ]] ಹೊರಿಸುವುದನ್ನು ಮಿಸೌರಿ ಕಾಯಿದೆಯು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000170.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 311.170 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830160839/http://www.moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000170.HTM |url-status=dead }}</ref> ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದ್ಯ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮಿಸೌರಿ ಕಾಯಿದೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000310.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 311.310 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527124105/http://www.moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000310.HTM |url-status=dead }}</ref> 21 ವಯಸ್ಸಿನ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಮದ್ಯವನ್ನು ತೆರೆದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲೇ ಕುಡಿಯಲು ಯಾವುದೇ ತಡೆ ಒಡ್ಡದಂತಹ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವೇ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿರುವಂತಹ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯ [[ಪವರ್ ಎಂಡ್ ಲೈಟ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಸಹ ಒಂದು.(ಮದ್ಯವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲೋಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂಬುದೊಂದೇ ನಿಯಮ).<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000086.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 311.086 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100829203656/http://www.moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000086.HTM |url-status=dead }}</ref> :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಮಿಸೌರಿಯ ಧೂಮಪಾನ ಕಾಯಿದೆಗಳು]]'' ತಂಬಾಕಿನ ವಿಚಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಜೂನ್ 2009ರಂತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಗರೇಟ್ ನ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸುವ ಸುಂಕದ ಭಾರವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು (ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೆರೋಲಿನಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ) ಪ್ಯಾಕ್<ref>{{Cite web |url=http://www.tobaccofreekids.org/research/factsheets/pdf/0097.pdf |title=ಕ್ಯಾಂಪೇಯ್ನ್ ಫಾರ್ ಟೊಬ್ಯಾಕೋ-ಫ್ರೀ ಕಿಡ್ಸ್, ''ಸ್ಟೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಸೈಜ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ರೇಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್'' , ಮೇ 29, 2009. |access-date=2010-03-22 |archive-date=2016-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004215627/http://www.tobaccofreekids.org/research/factsheets/pdf/0097.pdf |url-status=dead }}</ref> ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ 17 ಸೆಂಟ್ ಗಳ ಸುಂಕ ತೆರಬೇಕಾಗಿದ್ದು, 2002 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಮತದಾರರೂ ಸಹ ಸುಂಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ ಎಂದು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>"ಎ ಬರ್ನಿಂಗ ಇಶ್ಯೂ," ''ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಡಿಸ್ಪ್ಯಾಚ್'' , ನವೆಂಬರ್ 12, 2006.</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮಿಸೌರಿಯ ಬೃಹತ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾದ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಇಡೀ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವೇ "ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ನಗರ"ವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20100531204142/http://www.forbes.com/2007/11/01/tobacco-smoking-north-carolina-biz-cx_tvr_1101smoking.html "ಬೆಸ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಫಾರ್ ಸ್ಮೋಕರ್ಸ್," ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್'' , ನವೆಂಬರ್ 1, 2007]</ref>[[ಸೇಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್|ಸೇಂಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ನ]] ಪ್ರಕಾರ 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರ ನಗರವೆಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದರ 24.5% ವಯಸ್ಕರು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://apps.nccd.cdc.gov/brfss/list.asp?cat=TU&amp;yr=2008&amp;qkey=4396&amp;state=All ಸೆಂಟರ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರಿವೆಂಷನ್, "ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ರಿಸ್ಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಸರ್ವೀಲೆನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ - ಅಡಲ್ಟ್ಸ್ ಹೂ ಆರ್ ಕರೆಂಟ್ ಸ್ಮೋಕರ್ಸ್", ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19 ,2008 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310192932/http://apps.nccd.cdc.gov/brfss/list.asp?cat=TU&yr=2008&qkey=4396&state=All |date=2010-03-10 }}.</ref> ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿದ್ದರೂ, ಖಾಸಗಿ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು 18ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕವರಿಗೂ ತಂಬಾಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C400-499/4070000931.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 407.931.3 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815012627/http://www.moga.mo.gov/statutes/C400-499/4070000931.HTM |url-status=dead }}</ref> [[ಮಿಸೌರಿ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ|ಮಿಸೌರಿ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ]] ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ [[ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧ|ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧದ]] ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಎಂದೂ ನಡೆದಿರದಿದ್ದರೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಸೇವಾ ಇಲಾಖೆಯು ಮಿಸೌರಿಯ ಕೇವಲ 27.5%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧವಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.dhss.mo.gov/County_level_study/header.php?cnty=929&amp;profile_type=2&amp;chkBox=C ಮಿಸೌರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಂಡ್ ಸೀನಿಯರ್ ಸರ್ವೀಸಸ್, ''ಕೌಂಟಿ ಲೆವೆಲ್ ಸರ್ವೇ 2007 : ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಮೋಕ್ ಫಾರ್ ಮಿಸೌರಿ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216141745/http://www.dhss.mo.gov/County_level_study/header.php?cnty=929&profile_type=2&chkBox=C |date=2008-12-16 }} .</ref> ಬಾರ್ ಗಳು, 50 ಜನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಆಸನ ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳು, ಬೋಲಿಂಗ್ ಆಲೀಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ಪಾರ್ಲರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯವು ಆಯಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಧೂಮಪಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಲೂ ಬೇಷರತ್ತಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C100-199/1910000769.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 191.769 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2011-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210110244/http://www.moga.mo.gov/statutes/C100-199/1910000769.HTM |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ, ತಾನು ಕೆಲಸದ ಮೇಲಿಲ್ಲದಿರುವ ವೇಳಯಲ್ಲಿ, ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಕುಡಿದನೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಥವಾ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದವನು ಇನ್ನಾವುದಾದರೂ ತೊಂದರೆ ನೀಡಿದರೆ ಅಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು "ತಪ್ಪಾದ ಉದ್ಯೋಗ ನೀತಿ"ಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C200-299/2900000145.HTM |title=Mo. Rev. Stat. § 290.145 |access-date=2010-03-22 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808034636/http://www.moga.mo.gov/statutes/C200-299/2900000145.HTM |url-status=dead }}</ref> == ಗ್ರಾಮಗಳು == {{See also| List of counties in Missouri}} ಮಿಸೌರಿ 114 ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರ]] ([[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]])ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಳತೆಯ ರೀತ್ಯಾ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕೌಂಟಿ]](1,179 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು)ಯಾಗಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಷಾನನ್ ಕೌಂಟಿ]](1,004 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು) ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಿರಿದಾದುದು [[ವರ್ತ್ ಕೌಂಟಿ]] (266 ಚದರ ಮೈಲಿಗಳು). ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವಾದ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಕೇವಲ{{convert|62|sqmi|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮಿಸೌರಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ(ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 5,724.7 ಜನ)ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ (2008ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು) ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ರಾಮ|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು]](668,417 ನಿವಾಸಿಗಳು),ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಗ್ರಾಮ]](668,417 ನಿವಾಸಿಗಳು), ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] (354,361),ಇದ್ದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]](349,407)ಪಡೆದಿದೆ. ವರ್ತ್ ಗ್ರಾಮವು ಕೇವಲ ೨೦೩೯ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == {{See also|List of cities in Missouri|List of towns and villages in Missouri}} [[ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ|ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿಯು]] ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಮಿಸೌರಿಯ ಐದು ಬೃಹತ್ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]].<ref>{{cite web |title=Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Missouri|work=United States Census Bureau |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2007-04-29.xls |accessdate=2008-07-12}}</ref> [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮಿಸೌರಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಹದಿನೇಳು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವಾದ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಆ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು [[ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರದ [[18ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ|18ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು]] 2.81 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ, [[ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಪ್ರದೇಶ|ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು]] ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ, ಅದು [[16ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವೆಂದಾಗಿ 2.88 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿತ್ತು]]. ಮಿಸೌರಿಯ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶವು ಒಳಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್]], [[ಫ್ಲಾರಿಸ್ಸಾಂಟ್]], [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಕ್ರೀವ್ ಕೋಯರ್]], [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೈಟ್ಸ್]], [[ಓಫಾಲನ್]], [[ಕ್ಲೇಟನ್]], [[ಬಾಲ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಿಟಿ]]. [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯು]] [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯಾ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಏರಿಯಾದ]] ಹದಿನೈದು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮಿಸೌರಿಯ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಅದು ದೇಶದಲ್ಲೇ 29ನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2.002 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಿಸೌರಿಯ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್]], [[ಲೀ'ಸ್ ಸಮಿತ್]], [[ಬ್ಲೂ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್]], [[ರೇಟೌನ್]], [[ಲಿಬರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲಾಡ್ ಸ್ಟೋನ್]]. [[ಬ್ರಾನ್ಸನ್]] ವಾಯುವ್ಯ ಮಿಸೌರಿಯ [[ಒಝಾರ್ಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. <div class="center"> <gallery> File:09-01-06-bransonmaindrag.jpg|ಬ್ರಾನ್ಸನ್ File:Cape Girardeau dec29-07 (23).jpg|ಕೇಪ್ ಗಿರಾರ್ಡಿಯೋ File:CoMoSkyline3.jpg|ಕೊಲಂಬಿಯಾ File:Jefferson City.jpg|ಜೆಫರ್ಸನ್ ನಗರ File:KCSkylineLibertyMemorial.png|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ File:St Joseph Missouri skyline.jpg|ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ File:St Louis night expblend.jpg|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ </gallery></div> == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Missouri}} === ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ === [[ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]](ದ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಷನ್)ಗೆ ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಸಕಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸೆನೇಟ್ ನಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಂಟು ನಾಗರಿಕರಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Mizzou Jesse.jpg|thumb|right|200px|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜೆಸ್ಸೆ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ವಾಡ್]] === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು === {{See also|List of school districts in Missouri|List of high schools in Missouri}} ನಿಯಮ 167.031 ರ ಪ್ರಕಾರ ಏಳರಿಂದ ಹದಿನೇಳು ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು ಆ ನಿಯಮ 167.031, RSMo ಯಾವುದೇ ಮಾತಾಪಿತೃ ಅಥವಾ ಪಾಲಕ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು, 7ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಹಾಜರಾತಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗಿನ ಮಗುವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸುಪರ್ದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಗುವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ, ಖಾಸಗಿ, ಕ್ರೈಸ್ತಮತಬೋಧಕ ಶಾಲೆ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಸುವ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಈ ಶಾಲೆಗಳೆಲ್ಲದುದರ ವಿವಿಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಲೋಸುಗ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಮಗುವು ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತದೆ. "ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಹಾಜರಾತಿ ವಯಸ್ಸು" ಎಂದರೆ 17ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ, ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಪದವಿ ಗಳಿಸುವತ್ತ 16 ಯಶಸ್ವೀ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ. 5ರಿಂದ 7ರವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತಾಪಿತೃಗಳು, ಪಾಲಕರು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಮಿಸೌರಿಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅದರೆ ವಿಶೇಷತಃ ಅಲ್ಲದೆ,[[ಪ್ರಾಥಮಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ|ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಮೂರು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:[[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ]], [[ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ]] ಅಥವಾ [[ಕಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯು ಕಿಂಡರ್ ಗಾರ್ಟನ್ ನಿಂದ 12^ನೆಯ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು [[ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಅಥವಾ MSHSAA ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣ]] ನೀಡುವುದು ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯವರು ಗಮನಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web |author=Missouri Department Of Elementary And Secondary Education |url=http://www.dese.mo.gov/schoollaw/HomeSch/ |title=Home Schooling |publisher=Dese.mo.gov |date=2009-09-02 |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514195922/http://dese.mo.gov/schoollaw/HomeSch/ |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಬದಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯನ್ನು [[ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯು]] ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯೇತರ ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಧಿಕೃತ MSA ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ "ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ೆಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲೂ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಮಿಸೌರಿಯ ಹಂಬಲವನ್ನು ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಸೌರಿಯ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಯುವಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪೂರಕವಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲಿಯುವಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಚಿಂತನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ"ಎನ್ನುತ್ತದೆ. === ಕಾಲೇಜ್ ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === {{See also|List of colleges and universities in Missouri}} [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್]] ಮಿಸೌರಿಯ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾದರಿಯದಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ|ಕೊಲಂಬಿಯಾದ]] [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ]] ಆಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ-ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ]], [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ-ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸೌರಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]. ಮಿಸೌರಿಯ "ಪ್ರಮುಖ ಮುಕ್ತ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ"<ref>{{cite web |url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/kirksville-mo/truman-state-2495 |title=Truman State University - Best Colleges - Education - US News and World Report |publisher=Colleges.usnews.rankingsandreviews.com |date=2009-08-19 |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2011-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105200716/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/kirksville-mo/truman-state-2495 |url-status=dead }}</ref><ref>http://governors.truman.edu/images/Chapter%20174%20Missouri%20Revised%20Statutes.pdf</ref> ವಾದ [[ಟ್ರೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಟ್ರೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯು]] ಮಿಸೌರಿಯ ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಲು ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಹತಾಮಟ್ಟದವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.dhe.mo.gov/mdhe/boardbook2content.jsp?id=296 |title=Welcome to the Missouri Department of Higher Education Website (MDHE) |publisher=Dhe.mo.gov |date= |accessdate=2010-02-20 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164222/http://www.dhe.mo.gov/mdhe/boardbook2content.jsp?id=296 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.princetonreview.com/TrumanStateUniversity.aspx |title=Truman State University |publisher=Princetonreview.com |date= |accessdate=2010-02-20}}</ref> [[A.T. ಸ್ಟಿಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯು]] ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ [[ಮೂಳೆಸಂಬಂಧಿತ]] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂದು ಹೆಸರಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ ಜೈವಿಕವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ. [[ಚಿತ್ರ:Brookings.jpg|200px|right|thumb|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್ ಹಾಲ್]] ಹೆಸರಿಸಬಹದಾದ ಬಹಳ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ<ref>[http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php "ಅಮೆರಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲೇಜುಗಳು ೨೦೦೮: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು: ಉನ್ನತ ಶಾಲೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php |date=2008-07-30 }}" USNews.com: . ಜನವರಿ 18, 2008.</ref> ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪೈಕಿ [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳೂ]] ಸೇರುತ್ತವೆ. ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು [[ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ವರ್ಣೀಯರ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳ]] ಪೈಕಿ [[ಲಿಂಕನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಲಿಂಕನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯೂ]] ಒಂದು. 1866ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 62ನೆಯ ಮತ್ತು 65ನೆಯ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಲರ್ಡ್ ಟ್ರೂಪ್ಸ್]](ಅಮೆರಿಕದ ವರ್ಣೀಯರ ಸೇನೆ)ರಿಂದ "ಲಿಂಕನ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೂಟ್" ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲೋಸುಗ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಪಠಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. 1921ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಲಿಂಕನ್ ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿತು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ಲಿಂಕನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1954ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಎಲ್ಲಾ ಪಂಗಡ/ವರ್ಣದವರಿಂದಲೂ ಅರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನೂತನ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ, 1905ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಹಲವಾರು [[ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಬಹಳವೇ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಡೆದಿರುವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾಡರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ರೂಪರೇಷೆಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ/ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಿಗಾಗಿ ತೆರೆದಂತಹವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಜಾಲದಲ್ಲಿ [[ಕೇಪ್ ಗಿರಾರ್ಡಿಯೂ|ಕೇಪ್ ಗಿರಾರ್ಡಿಯೂದಲ್ಲಿರುವ]] [[ಸೌತ್-ಈಸ್ಟ್ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್]] ನ [[ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]],(ಹಿಂದೆ ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ. [[ಕಿರ್ಕ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆ|ಕಿರ್ಕ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ಟ್ರೂಮನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]](ಹಿಂದೆ ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟ್ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ), [[ಮೇರಿವಿಲ್ಲೆ|ಮೇರಿವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾರೆನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಿಸೌರಿ]](ಮುಂಚಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮಿಸೌರಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಗಳು ಇದ್ದವು. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ ಪಠ್ಯವಿಷಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ ಮೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ವಿದ್ಯಾಪೂರಕ ವಿಷಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡವು. ಮಿಸೌರಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಿರಿಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗಳು, ಚರ್ಚ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ರಾಜ್ಯವು $2000ಗಳನ್ನು, ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಧಾರಿತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಷಿಪ್ ಆಗಿ ಬ್ರೈಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರುವ ಮಿಸೌರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ 3% ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಿಸೌರಿ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಡುವಣ ಗಡಿಯುದ್ಧವು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ]] ಮತ್ತು [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಈ ಸ್ಪರ್ಧಾಮನೋಭಾವವು(ಪೈಪೋಟಿಯು) ಈ ಎರಡೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ತಂಡಗಳ ನಡುವಣ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತವೆ. [[ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿ|ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯ]] ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಪೈಪೋಟಿ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ದೇಶದ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ, ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಆಡಲು ಸೇರಿದಾಗ, ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು "ಗಡಿ ಯುದ್ಧ" ಎಂದೇ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ನಡೆದು, ಗೆದ್ದವರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾರ್ಚಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ರಂ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಡ್ರಂ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲಿಗೆ, ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿಗೆ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಕೈಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == * [[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]]: [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ರಾಯಲ್ಸ್]] * [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್]]: [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ರಾಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಚೀಫ್ಸ್]] * [[ಹಾಕಿ]]: [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ಲೂಸ್]] * [[CHL]]: [[ಮಿಸೌರಿ ಮ್ಯಾವೆರಿಕ್ಸ್]] * [[WPS]]: [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕಾ]] * [[ಒಳಾಂಗಣ ಸಾಕರ್]]: [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀಮರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಕಾಮೆಟ್ಸ್]] * [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ(ಅರೀನಾ) ಫುಟ್ ಬಾಲ್]]: [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್]] ಮತ್ತು [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ರೇಜ್]] (UIFL) * [[ಟೆನಿಸ್]]: [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ಸ್]], [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಲೇಸರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಏಸಸ್]] * [[ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್]]: [[ಟೂರ್ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ]] === ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಗಳು === * ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ** [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]] (ಶ್ರೇಣಿ AA,[[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಲೀಗ್]]) ** [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ರಾಸ್ಕಲ್ಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ, [[ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಲೀಗ್]]) ** [[ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ಟನ್ ಫೈರ್ ಬರ್ಡ್ಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ, [[KIT ಲೀಗ್]]) ** [[ಮೇರೀಸ್ ವಿಲ್ಲೆ ಮ್ಯಾಗ್ಪೀಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ, [[ಜೇಹಾಕ್ ಲೀಗ್]]) ** [[ನೆವಾಡಾ ಗ್ರಿಫಿನ್ಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ. [[ಜೇಹಾಕ್ ಲೀಗ್]]) ** [[ಸೀಕೆಸ್ಟನ್ ಬುಲ್ಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ, [[KIT ಲೀಗ್]]) ** [[ಹ್ಯಾನಿಬಾಲ್ ಕೇವ್ ಮೆನ್]] (ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಲೀಗ್) * ಐಸ್ ಹಾಕಿ ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಚಿಲ್]] [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]] ** [[ಮಿಸೌರಿ ಮ್ಯಾವೆರಿಕ್ಸ್]] [[ಕೇಂದ್ರ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]] === ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು === * '''[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]''' : ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]] (1960ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋದಿಂದ ಹೊರಹೋಯಿತು; 1988ರಲ್ಲಿ [[ಅರಿಝೋನಾದ ಟೆಂಪೆ|ಅರಿಝೋನಾದ ಟೆಂಪೆಗೆ]] ವಲಸೆ ಬಂದು ಈಗ [[ಅರಿಝೋನಾ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್]] ತಂಡವಾಗಿದೆ.) ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] (1923ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೊಂದಿತ್ತು) ** [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ(NFL)]] (ಬ್ಲೂಸ್/ಕೌಬಾಯ್ಸ್) (1924ರಿಂದ 1926ರವರೆಗೂ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು ನಂತರ ಸ್ಥಬ್ಧವಾಯಿತು) ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗನ್ನರ್ಸ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂಡ, 1934ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕಡೆಯ ಮೂರು ವಾರಗಳು NFL ಸೇರಿ, ನಂತರ ನಿಂತುಹೋಯಿತು) * '''[[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]][[(ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗ್)]]''' : ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ರೌನ್ಸ್]](1902ರಲ್ಲಿ [[ಮಿಲ್ವಾಕೀ|ಮಿಲ್ವಾಕೀಯಿಂದ]] ವಲಸೆ ಹೋಯಿತು; 1953ರ ಕ್ರೀಡಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]] ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಯಿತು. ಈಗ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಓರಿಯೋಲ್ಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.) ** [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್]] ([[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ|ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ]] 1955ರಲ್ಲಿ ಹೊರಹೋಯಿತು; 1967ರ ಕ್ರೀಡಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ [[ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.) * '''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]''' : ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಬಾಂಬರ್ಸ್]](1946ರಲ್ಲಿ [[BAA|BAAಸಂಸ್ಥೆಯ]] ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕರಾರು ಪಡೆದಿದ್ದು, 1949ರಲ್ಲಿ NBA ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಸೇರಿತು; 1950ರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಯಿತು) ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಹಾಕ್ಸ್]] ([[ಮಿಲ್ವಾಕೀ|ಮಿಲ್ವಾಕೀಯಿಂದ]] 1955ರಲ್ಲಿ ಹೊರಟು, 1968ರಲ್ಲಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಕಂಡಿತು;ಈಗಿನ ಹೆಸರು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಹಾಕ್ಸ್]]) ** [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಕಿಂಗ್ಸ್]](1985ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೋ|ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೋಗೆ]] ಬಂದು ನೆಲೆಸತೊಡಗಿ ಈಗ [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೋ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) * '''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]]''' : ** (1974ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿತವಾದ ತಂಡ, [[ಕೊಲೊರಾಡೋದ ಡೆನ್ವರ್]] ಅನ್ನು 1976ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು [[ಕೊಲೊರಾಡೋ ರೂಕೀಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು, ಮತ್ತೆ [[ನೆವಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸೀಸ್]] ಗೆ ತೆರಳಿತು; ಈಗಿನ ಹೆಸರು [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್]]) ** [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಈಗಲ್ಸ್]](1934ರಲ್ಲಿ [[ಒರಿಜಿನಲ್ ಒಟಾವಾ ಸೆನೇಟರ್ಸ್]] ನ ಪುನಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, 1934 -35ರ ಕ್ರೀಡಾವಧಿಯ ನಂತರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಯಿತು) * '''[[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಕರ್]]''' : ** [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ವಿಝರ್ಡ್ಸ್]](ಮಿಸೌರಿಯ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ 1995ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; 2007ರಲ್ಲಿ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ|ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿಗೆ]] ಬಂದು ನೆಲೆಸಿತು) * '''[[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]''' : ಕಾನ್ಸಾಸ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಂಡಗಳು. == ಇತರೆ ವಿಚಾರಗಳು == * [[ಇಯೋವಾ-ಶ್ರೇಣಿ|''ಇಯೋವಾ'' -ಶ್ರೇಣಿ]]ಯ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದ [[ಯುದ್ಧನೌಕೆ|ಯುದ್ಧನೌಕೆಯೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ನೌಕಾಪಡೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ನೌಕಾಪಡೆಯ]] ಹಲವಾರು ನೌಕೆಗಳಿಗೆ [[USS ಮಿಸೌರಿ|USS ''ಮಿಸೌರಿ'']] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿತ್ತು ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ-ಶ್ರೇಣಿ|''ವರ್ಜೀನಿಯಾ'' -ಶ್ರೇಣಿ]]ಯ [[ಸಬ್ ಮೆರೀನ್]] ಒಂದಕ್ಕೂ ಸಹ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನೇ ನೀಡಿದರು. == ರಾಜ್ಯದ ಅಡ್ಡಹೆಸರು == ಮಿಸೌರಿಯ ಅನಧಿಕೃತ ಅಡ್ಡಹೆಸರಾದ ಷೋ-ಮಿ ರಾಜ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. "ಐ ಆಮ್ ಫ್ರಮ್ ಮಿಸೌರಿ" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ನಾನು ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅನಧಿಕೃತ ಗುರಿಯಾದ "ಷೋ ಮಿ(ನನಗೆ ತೋರಿಸಿ)" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲವು 1899ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನವರಾದ [[ವಿಲಾರ್ಡ್ ವಾನ್ ಡೈವರ್]] ನೀಡಿದ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿತವಾದುದೆಂದೂ, ಆತನು ಆ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ "ನಾನು ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳ ಬೆಳೆಯುವ, ಕಾಕಲ್ಬರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನೊರೆಬರಿತ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಒಡಂಬಡಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ ಮತ್ತು ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ತರುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಮಿಸೌರಿಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನೀವು ನನಗೆ ತೋರಿಸಲೇಬೇಕು(ಷೋ ಮಿ)" ಎಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಸಂಶೋಧನಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು 1890ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>"ಐ ಆಮ್ ಫ್ರಂ ಮಿಸೌರಿ -- ಷೋ ಮಿ." http://www.barrypopik.com/index.php/new_york_city/entry/summary3</ref> ಇನ್ನೊಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹರತಾಳ ಹೂಡಿದ್ದ ಗಣಿಗಾರರ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬಲೋಸುಗ ಮಿಸೌರಿಯ ಕೊಲರಾಡೋದಲ್ಲಿನ ಲೆಡ್ ವಿಲ್ಲೆಗೆ ಕರೆತಂದ ಗಣಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಗಂಧವಿರದಿದ್ದುದರಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಮೂಡಿಬಂದಿತೆಂಬುದು ತಾಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ "ಷೋ ಮಿ" ಸ್ಲೋಗನ್. Secretary of State, Missouri. http://www.sos.mo.gov/archives/history/slogan.asp</ref> ಮಿಸೌರಿಯನ್ನು ಪ್ಯೂಕ್ ರಾಜ್ಯವೆಂದೂ ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾಯಶಃ 1827ರಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲೆನಾ ಸೀಸದ ಗಣಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಗುಂಪೂ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಲೀ ಶಾಂಕ್ಲ್ <ref>ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರು, ಬಾವುಟಗಳು, ಮುದ್ರೆಗಳು, ಹಾಡುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, 1938 ,</ref>"... ಎಷ್ಟೊಂದು ಮಿಸೌರಿಯನ್ನರು ಸೇರಿದ್ದರೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯವು ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದರು."<ref name="Netstate.Com">{{cite web|url=http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm |title=The State of Missouri - An Introduction to the Show Me State from |publisher=Netstate.Com |date= |accessdate=2010-02-20}}</ref><ref name="Netstate.Com"/> ರಾಜ್ಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, "ಬಡ ಬಿಳಿಯ ಕಸ"ಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಡುಬಡವರಾದರೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಜನರನ್ನು "ಪ್ಯೂಕ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ ಜಿ.ಕಟ್ಲರ್, ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಅಧ್ಯಾಯ 6. (1883).)</ref> [[ವಾಲ್ಟ್ ವ್ಹಿಟ್ ಮನ್]] "ಪ್ಯೂಕ್ಸ್" ಎಂಬುದು ಮಿಸೌರಿಯನ್ನರ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎ ನೋಟ್ ಫಸ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬೈ ವಿಲಿಯಮ್ ವೈಟ್, W. L. ಮೆಕ್ಆಟೀ ಮತ್ತು A. L. H. ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪೀಚ್, ಸಂಪುಟ. 36, ನಂ. 4 (ಡಿಸೆಂಬರ್, 1961), ಪುಟ. 296–301.</ref> ಮಿಸೌರಿಯನ್ನು "ಗುಹೆಗಳ ರಾಜ್ಯ (ದ ಕೇವ್ ಸ್ಟೇಟ್)" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇದರಲ್ಲಿ 6000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹೆಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ([[ಟೆನೆಸ್ಸಿ|ಟೆನೆಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗುಹೆಗಳಿವೆ). [[ಪೆರಿ ಗ್ರಾಮ|ಪೆರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಗುಹೆಯೂ ಇವೆ.<ref name="MSS">{{cite web | url = http://www.mospeleo.org/docs/pr6000.htm | title = Fact Sheet on 6000 Caves | author = Scott House | publisher = The Missouri Speleological Survey, Inc. | date = 2005-05-14 | accessdate = 2008-03-16 | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509132048/http://www.mospeleo.org/docs/pr6000.htm | url-status = dead }}</ref> ಇತರೆ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ "ಸೀಸದ ರಾಜ್ಯ"(ದ ಲೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್), "ದ ಬುಲಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟ್", "ದ ಒಝಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್", "ಮದರ್ ಆಫ್ ದ ವೆಸ್ಟ್" ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ಆಫ್ ದ ವೆಸ್ಟ್" .<ref>"ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ಮಿಸೌರಿ", Netstate http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm></ref> ಮಿಸೌರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಿಕೃತ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.sos.mo.gov/archives/history/slogan.asp |title=SOS, Missouri - State Archives Missouri History FAQ - Origin of"Show-Me"Slogan |publisher=Sos.mo.gov |date= |accessdate=2010-02-20}}</ref> ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಧ್ಯೇಯವೆಂದರೆ "ಸಾಲಸ್ ಪಾಪ್ಯುಲಿ ಸುಪ್ರೀಮಾ ಲೆಕ್ಸ್ ಎಸ್ಟೋ", ಎಂದರೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವೇ ಪರಮೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯವಾಗಲಿ (ಮಂತ್ರವಾಗಲಿ)" ಎಂಬುದು.<ref>ದ ಗ್ರೇಟ್ ಸೀಲ್ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ, ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಮಿಸೌರಿ. http://www.sos.mo.gov/symbols/symbols.asp?symbol=seal</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Missouri portal}} {{main|Outline of Missouri|Index of Missouri-related articles}} {{clear}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Missouri}} * [http://www.mo.gov/ ಮಿಸೌರಿ ಸರ್ಕಾರ] * [http://www.sos.mo.gov/mdh/ ಮಿಸೌರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್] * [http://www.system.missouri.edu/shs/ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸೌರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040209021516/http://www.system.missouri.edu/shs/ |date=2004-02-09 }} * [http://www.sos.mo.gov/archives/resources/africanamerican/intro.asp ಮಿಸೌರಿಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸ] * [http://www.missouritourism.org ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರ್ವಾಸೋದ್ಯಮ ಕಚೇರಿ] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MO ಮಿಸೌರಿಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಗಳ ಮಾಹಿತಿ] * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MO ಮಿಸೌರಿಯ USGS ನಿಜ-ಸಮಯ(ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್), ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219020111/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MO |date=2007-02-19 }} * [[ಯು.ಎಸ್.ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]] ** [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29000.html ಮಿಸೌರಿ ಕ್ವಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050814010923/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29000.html |date=2005-08-14 }} ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ. ** {{PDFlink|[http://www.census.gov/population/documentation/twps0056/tab40.pdf Missouri - Race and Hispanic Origin: 1810 to 1990]|71.1&nbsp;KB}} * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MO.htm ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622032053/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MO.HTM |date=2012-06-22 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Main_Page ಅಮೆರಿಕನ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸರ್ಕಾರಿ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳ ದುಂಡುಮೇಜು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091013010530/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Main_Page |date=2009-10-13 }} ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Missouri ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಶೋಧನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017205935/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Missouri |date=2012-10-17 }}. * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Missouri}} {{-}} {{Geographic Location |Centre = Missouri |North = [[Iowa]] |Northeast = [[Illinois]] |East = [[Kentucky]] |Southeast = [[Tennessee]] |South = [[Arkansas]] |Southwest = [[Oklahoma]] |West = [[Kansas]] |Northwest = [[Nebraska]] }} {{Missouri|expand}} {{United States}} {{MO cities and mayors of 100,000 population}} {{succession | preceded = [[Maine]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on August 10, 1821 (24th) | succeeded = [[Arkansas]] }} {{Coord|display=title|38.5|N|92.5|W|region:US-MO_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಿಸೌರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] k3d0hfxi7e5fzdyhb55nufnhc49krt4 0 23456 1376359 1372981 2026-07-05T14:59:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376359 wikitext text/x-wiki {{about|the English football league|}} {{Infobox football league | logo = Premier League.svg | pixels = 150 | country = {{flagicon|ENG}} [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | confed = [[UEFA]] | founded = 20 February 1992 | teams = [[#Members for 2009–10|20]] | relegation = [[Football League Championship]] | levels = 1 | domest_cup = [[FA Cup]], [[Football League Cup|League Cup]] | confed_cup = [[UEFA Champions League|Champions League]], [[UEFA Europa League|Europa League]] | champions = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | season = [[2008–09 Premier League|2008–09]] | most successful club = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] (11) | sponsorship_name = Barclays Premier League | tv = [[Sky Sports]], [[ESPN (UK)|ESPN]] | website = [http://www.premierleague.com/ PremierLeague.com] | current = [[2009–10 Premier League]] }} '''ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌''' ಎಂಬುದು [[ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]]‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಒಂದು [[ಆಂಗ್ಲ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಲೀಗ್‌‌. [[ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇದು, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. 20 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು, [[ಬಡತಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಒಂದು [[ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಅದರ 20 ಸದಸ್ಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು [[ಷೇರುದಾರ]]ರಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ತಂಡವು 38 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ 380 ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಶನಿವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ, ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾರದ ದಿನಗಳ ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] ಇದನ್ನು [[ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತದಾ]]ದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌''' ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1888ರಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ, ಲಾಭಕರವಾದ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌]]ನಿಂದ ಹೊರಬರಲು [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌/ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗ]]ದ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1992ರಂದು FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಆಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಿನಿಂದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೋಡಲ್ಪಡುವ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌‌ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite news | author = Campbell, Dennis | url = http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,6903,626773,00.html | title = United (versus Liverpool) Nations | publisher = The Observer | date = 6 January 2002 | accessdate = 8 August 2006 | location=London}}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭಕರವಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಆಗಿದೆ, 2007–08ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಆದಾಯವು £1.93 ಶತಕೋಟಿ ($3.15bn)ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Revenues">{{cite news| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8078533.stm | title = Premier League revenues near £2bn | publisher = BBC | date = 4 June 2009 | accessdate = 4 June 2009}}</ref> ಲೀಗ್‌‌ಗಳು ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಸಾಧನೆ ಮೇರೆಗೆ ನೀಡಿದ [[UEFA ಗುಣಾಂಕ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌‌'ನ [[ಲಾ ಲಿಗಾ]] ಹಾಗೂ ಇಟಲಿ'ಯ [[ಸೆರೀ A]]ಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.xs4all.nl/~kassiesa/bert/uefa/data/method3/trank2006.html|title=UEFA ranking of European leagues|publisher=UEFA|year=2006}}</ref> 21 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2010ರಂದು, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗೆ [[ಕ್ವೀನ್‌‌'ಸ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌‌/ರಾಣಿಯವರ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಘನತೆವೆತ್ತ [[ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‌ II]]ರಿಂದ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news |url= http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2030479,00.html |title= Prestigious Award for Premier League |publisher= The Premier League |date= 21 April 2010 |accessdate= 21 April 2010 |archive-date= 22 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100422200715/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0%2C%2C12306~2030479%2C00.html |url-status= dead }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅದು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌'ನ]] ಪ್ರಸಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಇದು ತಂದುಕೊಡುವ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು 2007ರಿಂದ 2009ರ ನಡುವಣ ಮೂರು ಸತತ 12-ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವರಮಾನ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುದುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[43 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದವಾ]]ದರೂ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ : [[ಆರ್ಸೆನಲ್‌]], [[ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್]]‌‌, [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]], ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]]. [[2008–09]]ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡವು ಗೆದ್ದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿಯಾದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಬಾರಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರು. == ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:English-fa-premier-league.png|thumb|ದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ (1992–2007) ಮೂಲ ಲೋಗೋ]] 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 1980ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಐರೋಪ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 80ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗವು ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣಿಸಿತು. [[ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು]] ನಾಶವಾಗುತ್ತಾ ಇದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕಳಪೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದರು, [[ಪುಂಡಾಟಿಕೆ]]ಯು ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತಲ್ಲದೇ 1985ರಲ್ಲಿ [[ಹೇಸೆಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/31/newsid_2481000/2481723.stm | title = 1985: English teams banned after Heysel | publisher = BBC Archive | accessdate = 8 August 2006 | date=31 May 1985}}</ref> 1888ರಿಂದಲೇ ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌/ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗ, ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಗೂ ಆದಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇಟಲಿ'ಯ [[ಸೆರೀ A]] ಹಾಗೂ ಸ್ಪೇನ್‌‌'ನ [[ಲಾ ಲಿಗಾ]]ನಂತಹಾ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಂಗ್ಲ ಆಟಗಾರರು ವಿದೇಶಕ್ಕೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="premsitehistory">{{cite web | url = http://www.premierleague.com/page/History/0,,12306,00.html | title = A History of The Premier League | publisher = Premier League | accessdate = 22 November 2007 | archive-date = 18 ನವೆಂಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111118121453/http://www.premierleague.com/page/History/0%2C%2C12306%2C00.html | url-status = dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1990ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಲು ಆರಂಭವಾದುದಲ್ಲದೇ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ [[1990ರ FIFA ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ಸ್‌‌ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌'ನ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆ, [[UEFA]]ಯು ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಆಂಗ್ಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ (ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]]‌ [[UEFA ಕಪ್‌‌ ವಿನ್ನರ್ಸ್‌' ಕಪ್‌]]‌ ಅನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು) ಹಿಂತೆಗೆದುದಲ್ಲದೇ [[ಹಿಲ್ಸ್‌ಬರೋ ದುರಂತ]]ದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನಕಗಳನ್ನು, ಸಂಪೂರ್ಣ-ಆಸನಾವೃತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ [[ಟೇಲರ್‌ ವರದಿ]]ಯನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.footballnetwork.org/dev/communityfootball/violence_taylor_report.asp | title = The Taylor Report | publisher = Footballnetwork | accessdate = 22 November 2007 | archive-date = 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061016222436/http://www.footballnetwork.org/dev/communityfootball/violence_taylor_report.asp | url-status = dead }}</ref> ಕಿರುತೆರೆ ಹಣವೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯತೊಡಗಿತ್ತು; ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ 1986ರಲ್ಲಿ ಎರಡು-ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ £6.3 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ 1988ರಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯವಹಾರವು ನವೀಕೃತಗೊಂಡಾಗ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ £44mಗೆ ಏರಿತು.<ref name="leicester_tv">{{cite web | url=http://www.le.ac.uk/sociology/css/resources/factsheets/fs8.html | title=Fact Sheet 8: British Football on Television | publisher=University of Leicester Centre for the Sociology of Sport |last=Crawford |first=Gerry | accessdate=10 August 2006}}</ref> 1988ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಲೀಗ್‌‌ನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು; ಹತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ತೊರೆದು "ಸೂಪರ್‌ ಲೀಗ್‌‌"ಅನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡಿದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0,,10794,00.html | title=The History Of The Football League | work=Football League official website | accessdate=10 August 2006 | archive-date=11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080411034859/http://www.football-league.premiumtv.co.uk/page/History/0%2C%2C10794%2C00.html | url-status=dead }}</ref> ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಪಂದ್ಯಗಳ ಹಾಜರಾತಿ ಹಾಗೂ ಆದಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂಡಗಳು ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಬಂಡವಾಳವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಮರುಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದವು. {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;font-size:90%;float:right" |+ '''ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರು''' !width="50"|ಋತು/ಸಮಯ/ಕಾಲwidth="125" | ವಿಜೇತ ತಂಡ |- | align="center" | [[1992–93 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|1992–93]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]] |- | align="center" | [[1993–94 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|1993–94]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[1994–95 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌|1994–95]] | [[ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌‌ F.C.|ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌]] |- | align="center" | [[1995–96 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|1995–96]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[1996–97 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್|1996–97]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[1997–98 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|1997–98]] | [[ಆರ್ಸೆನಲ್‌ F.C.|ಆರ್ಸೆನಲ್‌]] |- | align="center" | [[1998–99 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|1998–99]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[1999–2000 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್|1999–2000]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[2000–01 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್|2000–01]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[2001–02 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2001–02]] | [[ಆರ್ಸೆನಲ್‌ F.C.|ಆರ್ಸೆನಲ್‌]] |- | align="center" | [[2002–03 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2002–03]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[2003–04 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2003–04]] | [[ಆರ್ಸೆನಲ್‌ F.C.|ಆರ್ಸೆನಲ್‌]] |- | align="center" | [[2004–05 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2004–05]] | [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ F.C.|ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]] |- | align="center" | [[2005–06 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2005–06]] | [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ F.C.|ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]] |- | align="center" | [[2006–07 FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2006–07]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[2007–08 ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2007–08]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- | align="center" | [[2008–09 ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|2008–09]] | [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] |- |- | align="center" colspan="2" | {{further|<br />[[List of English football champions|English football champions]]}} |} === ತಳಹದಿ === {{See also|Foundation of the Premier League}} 1991ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕೊನೆಗೆ, ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ತರಬಲ್ಲ ಹೊಸ ಲೀಗ್‌‌ನ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. 17 ಜುಲೈ 1991ರಂದು ಕ್ರೀಡೆಯ ಪ್ರಥಮ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮೂಲತತ್ವಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{cite news | url = http://www.hmcourts-service.gov.uk/judgmentsfiles/j9/pljmtint.htm | title = In the matter of an agreement between the Football Association Premier League Limited and the Football Association Limited and the Football League Limited and their respective member clubs | publisher = HM Courts Service | year = 2006 | accessdate = 8 August 2006 | archive-date = 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927222536/http://www.hmcourts-service.gov.uk/judgmentsfiles/j9/pljmtint.htm | url-status = dead }}</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಪ್ರಸಾರ]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ]] ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂಡಲಾಗಿದ್ದ ವಾದವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವು ಆಂಗ್ಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಯೂರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.<ref>{{cite news | url = http://www.premierleague.com/page/History/0,,12306,00.html | title = A history of the Premier League | publisher = Premier League official website | accessdate = 4 January 2008 | archive-date = 18 ನವೆಂಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111118121453/http://www.premierleague.com/page/History/0%2C%2C12306%2C00.html | url-status = dead }}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌/ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಿಂದ ''[[ಸಮುದಾಯವಾಗಿ]]'' ತ್ಯಜಿಸಿದವಲ್ಲದೇ/ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದವಲ್ಲದೇ 27 ಮೇ 1992ರಂದು FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌'ನ [[ಲಂಕಾಸ್ಟರ್‌ ಗೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ [[ನಿಯಮಿತ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="premsitehistory"/> ಇದರ ಅರ್ಥ ಅದುವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ 104-ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು; ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಒಂದೇ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಂಡಗಳು ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಹಾಗೂ ನವೀನ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌/ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಬಡತಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಾತ್ರ ಹಳೆಯ ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವೇ ಇತ್ತು. ನವೀನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ 22 ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ [[ಆರ್ಸೆನಲ್‌]], [[ಆಸ್ಟನ್‌ ವಿಲ್ಲಾ]], [[ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌‌]], [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]], [[ಕೊವೆಂಟ್ರಿ ಸಿಟಿ/ನಗರ]], [[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್]]‌, [[ಎವರ್ಟನ್‌]], [[ಐಪಿಸ್ವಿಚ್‌ ಟೌನ್‌]], [[ಲೀಡ್ಸ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್]]‌‌, [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]], [[ಮಿಡಲ್ಸ್‌‌ಬರೋ]], [[ನಾರ್ವಿಚ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]], [[ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]]‌, [[ಓಲ್ಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌]], [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ ರೇಂಜರ್ಸ್‌‌]], [[ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]], [[ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ ವೆಡ್ನಸ್‌ಡೇ/ವೆನಸ್‌ಡೇ]], [[ಸೌತಾಂಪ್ಟನ್‌]], [[ಟೋಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಾಟ್ಸ್‌‌ಪರ್‌‌]], ಹಾಗೂ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌]]. === ಸ್ಥಾಪನೆ === {{See also|List of Premier League seasons}} 2008–09 ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ 17 ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳು ಪೂರೈಸಿವೆ. ಲೀಗ್‌‌ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು [[1992–93]]ರಲ್ಲಿ ಜರುಗಿಸಿದ್ದು ಮೂಲತಃ 22 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಗೋಲ್‌‌ಅನ್ನು ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ನ [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌‌ ಡೀನೆ/ನ್‌‌]]ರು 2–1ರಿಂದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದರು. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[FIFAನ]], ದೇಶೀಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಆಡುವ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಆಗ್ರಹದ ಮೇರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಲೀಗ್‌‌ನಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಬಡತಿ ಪಡೆದಾಗ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 20ಕ್ಕೆ 1995ರಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. 8 ಜೂನ್‌ 2006ರಂದು, FIFA ಇಟಲಿ'ಯ ಸೆರೀ A ಹಾಗೂ ಸ್ಪೇನ್‌‌'ನ ಲಾ ಲಿಗಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಐರೋಪ್ಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳನ್ನು, 2007–08ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ 18 ತಂಡಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಅಂತಹ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಜಾಹೀರುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/5061302.stm | title = Fifa wants 18-team Premier League | publisher = BBC |accessdate = 8 August 2006 | date=8 June 2006}}</ref> ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 2007–08ರ ಕ್ರೀಡಾಋತು ಮತ್ತೆ 20 ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆಯೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಲೀಗ್‌‌ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ''FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'' ನಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ''ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'' ಗೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.premierleague.com/staticFiles/22/65/0,,12306~91426,00.pdf | title = Premier League and Barclays Announce Competition Name Change | publisher = Premier League | accessdate = 22 November 2006 | format = PDF | archive-date = 4 ಮಾರ್ಚ್ 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090304205428/http://www.premierleague.com/staticFiles/22/65/0%2C%2C12306~91426%2C00.pdf | url-status = dead }}</ref> == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂರಚನೆ == ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಒಂದು ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌/ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ 20 ಸದಸ್ಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಅದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಓರ್ವ [[ಷೇರುದಾರ]]ನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳಂತಹಾ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಲೀಗ್‌‌ನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿಡಲು [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]], [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿವಾಹಕ]], ಹಾಗೂ [[ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ]]ಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enSimpleStories&id=2861&type=com.fapl.website.stories.SimpleStories&categoryCode=Who%20We%20Are&breadcrumb=about_breadcrumb | title = Our relationship with the clubs | publisher = Premier League | accessdate = 8 August 2006 | archive-date = 14 ನವೆಂಬರ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061114102011/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enSimpleStories&id=2861&type=com.fapl.website.stories.SimpleStories&categoryCode=Who%20We%20Are&breadcrumb=about_breadcrumb | url-status = dead }}</ref> ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಷೇರುದಾರನಾಗಿ ವಿಟೋ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enSimpleStories&id=2851&type=com.fapl.website.stories.SimpleStories&categoryCode=Who%20We%20Are&breadcrumb=about_breadcrumb | title = The Premier League and Other Football Bodies | publisher = Premier League | accessdate = 8 August 2006 | archive-date = 18 ಮಾರ್ಚ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060318214006/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enSimpleStories&id=2851&type=com.fapl.website.stories.SimpleStories&categoryCode=Who%20We%20Are&breadcrumb=about_breadcrumb | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ UEFA'ನ ಐರೋಪ್ಯ ಕ್ಲಬ್‌ ಫೋರಮ್‌‌ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೇ [[UEFA ಗುಣಾಂಕಗಳ]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಕ್ಲಬ್‌ ಫೋರಮ್‌‌ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌]]ಗಳಂತಹಾ UEFA ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ UEFA'ನ ಕ್ಲಬ್‌ ಕಾಂಪೆಟಿಷನ್ಸ್‌‌ ಕಮಿಟಿಗೆ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/CommittesPanels/panel=32.html | title = European Club Forum | publisher = UEFA | accessdate = 8 August 2006}}</ref> == ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ == === ಸ್ಪರ್ಧೆ === ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 20 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ. ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಆಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ) ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಡುತ್ತದೆ (ಇಮ್ಮಡಿ ಸುತ್ತುಸರದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ), ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 38 ಪಂದ್ಯಗಳು. ತಂಡಗಳು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗೆಲುವಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸರಿಸಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸೋಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತಂಡಗಳು ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು, ನಂತರ [[ಗೋಲುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ]], ನಂತರ ಗೋಲುಗಳ ಗಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕೊನೆಗೆ, ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಕಗಳು ಸರಿಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ಗೋಲುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ನಂತರ ಗೋಲುಗಳ ಗಳಿಕೆಗಳು ವಿಜೇತ ತಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗಲೂ ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಂಡಗಳು ಅದೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌, ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ, ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಅರ್ಹತೆಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಟಸ್ಥ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಂದ್ಯವು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.sporting-life.com/football/live/tables/premiership.html | title = Barclays Premier League | publisher = Sporting Life | accessdate = 26 November 2007}}</ref> ಮೂರು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಥಾನಗಳ ತಂಡಗಳನ್ನು [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌]]‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವಲ್ಲದೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌‌ನಿಂದ [[ನಿರ್ಧಾರಕ ಪಂದ್ಯಗಳ]] ವಿಜೇತ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಅಗ್ರ ಎರಡು ತಂಡಗಳು, ಮೂರರಿಂದ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದವರೆಗಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಯಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಬಡತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.goal.com/en/Articolo.aspx?ContenutoId=294727 | title = Huge Stakes For Championship Play-Off Contenders | publisher = Goal.com | accessdate = 26 November 2007}}</ref> ==== ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಗಳು ==== 2009–10ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಹಾಗೆ UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆಗಳು ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಅಗ್ರ ಮೂರು ತಂಡಗಳು ಗುಂಪು ಹಂತಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದವು. ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಅಗ್ರ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದ ತಂಡವು ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಲ್ಲದೇ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಎರಡು -ಸುತ್ತಿನ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ ಸರಿಸಮ ಪಂದ್ಯವೊಂದನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕು.<ref>{{cite news |title=UEFA Executive Committee approves changes to UEFA club competitions |url=http://www.uefa.com/newsfiles/630630.pdf |format=PDF |publisher=UEFA |date=30 November 2007 |accessdate=15 August 2008 }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ‌, ಎರಡು ದೇಶೀಯ ಕಪ್‌‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಜೇತರು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಆರನೇ ಹಾಗೂ ಏಳನೇ ತಂಡಗಳು ಕೂಡಾ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಕಪ್‌‌ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ, ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರನೇ -ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಕಪ್‌‌ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಹಾಗೂ ಏಳನೇ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡಗಳು ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಅಗ್ರ 4 ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರತಾದ ಯಾವುದೇ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ದೇಶೀಯ ಕಪ್‌‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆದರೂ, ವಿಜೇತ ತಂಡವು ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನವೇನೇ ಇದ್ದರೂ Uefa ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳು [[ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟ ಉಪಕ್ರಮ]]ದ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅತ್ಯಧಿಕ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ತಂಡವು ಈಗಾಗಲೇ ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರದಿದ್ದರೆ ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.uefa.com/uefa/keytopics/kind=8/newsid=795065.html |title=Norway lead Respect Fair Play league |date=26 January 2009 |accessdate=11 March 2009 |publisher=Uefa}}</ref> ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ‌ಪಡೆದಿದ್ದ [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌]] ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಆ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅರ್ಹತಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದಿದ್ದಾಗ [[ರೂಢಿಗತ ಐರೋಪ್ಯ ಅರ್ಹತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಪವಾದ]]ವು 2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. UEFA ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌ಗೆ ವಿಶೇಷ ವಿನಾಯತಿಯಾಗಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ಗೆ ಐದು ಅರ್ಹತಂಡಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/4613695.stm |title=Liverpool get in Champions League |publisher=BBC Sport |date=10 June 2005 |accessdate=11 December 2007 }}</ref> ತರುವಾಯ UEFA ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೆದ್ದ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅವರ ದೇಶೀಯ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ವಿಜೇತ ತಂಡವು ದೇಶೀಯ ಲೀಗ್‌‌'ನ ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕರ ಹೊರಕ್ಕೆ ಉಳಿದರೆ, ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಸಾಧನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ UEFA ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಡತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಲೀಗ್‌, [[ಲಾ ಲಿಗಾ]]ನ ಎಂಟು-ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಮುರಿದಂತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.5-jahres-wertung.de/APD/Online/5-Jahres-Wertung.htm |title=5 Jahreswertung der UEFA Saison 07/08 (German) |accessdate=17 May 2008 |archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928105403/http://www.5-jahres-wertung.de/APD/Online/5-Jahres-Wertung.htm |url-status=dead }}</ref> ಯೂರೋಪ್‌ನ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಲೀಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ‌ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. UEFAನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಪ್ಲಾಟಿನಿ]]ಯವರು, ಅಗ್ರ ಮೂರು ಲೀಗ್‌ಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದು ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಪ್‌‌ ವಿಜೇತರು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು UEFA ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/11/13/sfnuef113.xml |title=Clubs force UEFA's Michel Platini into climbdown |publisher=Daily Telegraph |date=13 November 2007 |accessdate=2 December 2007 |location=London |first=David |last=Bond |archive-date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/65TlVHPtp?url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2325648/Clubs-force-Uefas-Michel-Platini-into-climbdown.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ಮೂರನೇ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಮೂರನೇ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನ ಬದಲಿಗೆ ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಗುಂಪು/ಗ್ರೂಪ್‌ ಹಂತಕ್ಕೆ ನೇರ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೇ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಂಡವು ಚಾಂಪಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಎಂದಿರುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಯೂರೋಪ್‌ನ ಅಗ್ರ 15 ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಸೂಚನೆಯು ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಗುಂಪು/ಗ್ರೂಪ್‌ ಹಂತ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಅರ್ಹ ತಂಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ, ಹಾಗೆಯೇ ಗುಂಪು/ಗ್ರೂಪ್‌ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ-ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ಲಾಟಿನಿ'ಯವರ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7090646.stm |title=Platini's Euro Cup plan rejected |publisher=BBC Sport |date=12 December 2007 |accessdate=11 December 2007 }}</ref> === ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ === 1993ರಿಂದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲೀಗ್‌‌'ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ನಾಮಧೇಯವನ್ನು/ಹೆಸರನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ: * 1993–2001: [[ಕಾರ್ಲಿಂಗ್‌]] (FA ಕಾರ್ಲಿಂಗ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಷಿಪ್‌‌) * 2001–2004: [[ಬಾರ್ಕ್ಲೆಕಾರ್ಡ್‌]] (ಬಾರ್ಕ್ಲೆಕಾರ್ಡ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಷಿಪ್‌‌) * 2004–2007: [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌]] (ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಷಿಪ್‌‌) * 2007–present: [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌]] (ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌) <ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1835324,00.html |title=Barclays renews Premier sponsorship |publisher=Barclays |date=23 October 2009 |accessdate=23 October 2009 |archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091025105502/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0%2C%2C12306~1835324%2C00.html |url-status=dead }}</ref> == ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{See also|List of English football club owners#Premier League|l1=List of Premier League football club owners}} 2007–08ರ ಹಾಗೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಲಬ್‌ ಆದಾಯ/ವರಮಾನಗಳು 26% ಏರಿಕೆ ಕಂಡು £1.93 ಶತಕೋಟಿ ($3.15bn)ಯಷ್ಟಾಗಿದ್ದು ಅದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭಕರವಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌ ಆಗಿದೆ‌.<ref name="Revenues"/> ಇಪ್ಪತ್ತು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು. 2007/08ರಲ್ಲಿ ವೇತನ ವೆಚ್ಚವೇ €1.51 ಶತಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ-ವೆಚ್ಚದ ಲೀಗ್‌‌ ಆದ ಇಟಲಿಯ [[ಸೆರೀ A]] (€972m)ಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಎಂದಾದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೇತನಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅದೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು [[ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಆಟಗಾರರ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂಲವೇತನವು ಲಾಭಾಂಶರಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ £676,000 ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ವಾರಕ್ಕೆ £13,000ರಷ್ಟೆಂದು ತೋರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/163676000-the-average-salary-of-a-premiership-footballer-in-2006-473659.html | work=The Independent | location=London | title=£676,000: The average salary of a Premiership footballer in 2006 | first=Nick | last=Harris | date=11 April 2006 | accessdate=29 March 2010 | archive-date=26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100226053621/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/163676000-the-average-salary-of-a-premiership-footballer-in-2006-473659.html | url-status=dead }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ/ವರಮಾನವು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದ್ದು ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ [[ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ]] ([[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌]], [[ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್‌‌ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]‌) ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ/ವರಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿದ್ದರೂ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌]]‌ಗಿಂತ ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 20 ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡಗಳ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯ/ವರಮಾನಗಳು 30-ತಂಡಗಳ NBAನ ಸಮೀಪ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ನಡುವೆ "ಬೃಹತ್‌ ನಾಲ್ಕು" ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವೇ ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ತನ್ನ "[[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಮನಿ ಲೀಗ್‌]]‌" ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್‌ ಆದಾಯ/ವರಮಾನಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಡೆಲಾಯಿಟ್‌, 2005–06ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಅಗ್ರ 20ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Deloitte0506">{{cite web |url=http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,sid%253D2834%2526cid%253D145152,00.html |title=Real Madrid stay at the top |publisher=Deloitte |date=2 August 2007 |accessdate=2 December 2007 |archive-date=14 ಜೂನ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಲೀಗ್‌‌ ನಾಲ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, [[ಲಾ ಲಿಗಾ]]ದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದ [[ರಿಯಲ್‌ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[FC ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ಅಗ್ರ 3 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅಗ್ರ 20ರಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡಗಳು 2004–05ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನವರೆಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದಿವೆ. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ಹೊಸ TV ವ್ಯವಹಾರವು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಆದಾಯ/ವರಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಗ್‌‌ -ಆದ್ಯಂತ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಏರಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಕ್ಲಬ್‌ವೊಂದು ಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="Deloitte0506"/><ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/a/arsenal/7009944.stm| title =Arsenal bullish over £200m income | publisher = BBC News | date = 24 September 2007 | accessdate = 24 September 2007 }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ನಿಯತ ಆದಾಯದ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಸಿಗುವ ಅವುಗಳ ಆದಾಯ/ವರಮಾನ ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 35,632ರಷ್ಟು 2008–09ರ ಸರಾಸರಿ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೆರೀ A]] ಹಾಗೂ [[ಲಾ ಲಿಗಾ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಆದರೆ, ಜರ್ಮನ್‌ [[ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾ]]ದ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವಾದ [[ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ]] ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲೀಗ್‌‌'ನ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ (1992–93) ಸರಾಸರಿ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಾದ 21,126ರಿಂದ 14,506ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://stats.football.co.uk/1992/ | title = Football Stats Results for 1992–1993 Premiership | publisher = football.co.uk | accessdate = 10 August 2006 | archive-date = 2 ಜನವರಿ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070102135949/http://stats.football.co.uk/1992/ | url-status = dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು [[ಸಂಪೂರ್ಣ-ಆಸನಾವೃತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ]] ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ [[ಟೇಲರ್‌ ವರದಿ]]'ಯ 1994–95ರ ಗಡುವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಸಿದುದರಿಂದ 1992–93ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.le.ac.uk/fo/resources/factsheets/fs2.html | title = Fact Sheet 2: Football Stadia After Taylor | publisher = University of Leicester | accessdate = 10 August 2006 | archive-date = 26 ಜೂನ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060626011640/http://www.le.ac.uk/fo/resources/factsheets/fs2.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=337736&root=extratime&cc=5901 | title = Shifting stands | publisher = ESPN | date = 27 July 2005 | accessdate = 10 August 2006 | archive-date = 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121021012118/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=337736&root=extratime&cc=5901 | url-status = dead }}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ದಾಖಲೆಯ 35,989ರಷ್ಟಿನ ಸರಾಸರಿ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು 2007-08ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಳು ಏರಿಳಿತ ಕಾಣುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url = http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance?league=eng.1&year=2002&cc=5901 | title = Premiership Attendance - 2002/03 | publisher = ESPN | accessdate = 10 August 2006 | archive-date = 12 ಮೇ 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090512005926/http://soccernet.espn.go.com/stats/attendance?league=eng.1&year=2002&cc=5901 | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ == {{See also|List of Premier League broadcasters}} === ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ ಹಾಗೂ ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ === {{See also|English football on television}} [[ಚಿತ್ರ:Ruud.JPG|thumb|right|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ಟೋಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಾಟ್ಸ್‌‌ಪರ್‌‌ ನಡುವಿನ ಒಂದು 2004ರ ಪಂದ್ಯ]] ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಿರುತೆರೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಹಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ/ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಒಳಗೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[BSkyB]]ಗೆ ನೀಡುವ ಲೀಗ್‌‌'ನ ನಿರ್ಧಾರ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವೆನಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಲಾಭದಾಯಕವೆನಿಸಿದ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಕಿರುತೆರೆ ಎಂಬುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ UK ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿತ್ತು, ಅದೇರೀತಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ ಲೈವ್‌ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೋಡಲು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ದರ ವಿಧಿಸುವುದು ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಕೈ'ನ ಮಾರಾಟಕೌಶಲ್ಯ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಹಸಿವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ TV ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಗಗನಕ್ಕೆ ಏರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="leicester_tv"/> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತನ್ನ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಮಷ್ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಬ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರುವ ಸೆರೀ A ಹಾಗೂ ಲಾ ಲಿಗಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲ ಐರೋಪ್ಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರೇಕವಾದ ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆದಾಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಕೆಲವೇ ಅಗ್ರ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪಡೆಯುವಂತಾಗಿದೆ. ಈ ಹಣವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ :<ref>{{cite news | url = http://www.premierleague.com/page/Faqs/0,,12306,00.html | title = Frequently asked questions about the F.A. Premier League, (How are television revenues distributed to Premier League clubs?) | publisher = premierleague.com | accessdate = 11 December 2007 | archive-date = 26 ನವೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071126062218/http://www.premierleague.com/page/Faqs/0,,12306,00.html | url-status = dead }}</ref> ಅರ್ಧವನ್ನು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ ; ಕಾಲುಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಅಂತಿಮ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತಳಮಟ್ಟದ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಇಪ್ಪತ್ತು ಪಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಗ್ರ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ; ಅಂತಿಮ ಕಾಲುಭಾಗವನ್ನು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸೌಲಭ್ಯದ ಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ ಇದರ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಗ್ರ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಸ್ಕೈ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೌಲ್ಯವು ಐದು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಿಗೆ £304 ದಶಲಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿತ್ತು.<ref name="fgrc">{{cite news | author = | url = http://corporate.sky.com/about_sky/timeline.htm | title = BSkyB Timeline | publisher = | accessdate = 20 October 2009 | archive-date = 11 ಜನವರಿ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120111025606/http://corporate.sky.com/about_sky/timeline.htm | url-status = dead }}</ref> 1997–98ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಮುಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದವು, ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಿಗೆ £670 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು.<ref name="fgrc"/> BSkyBಯೊಂದಿಗಿನ ಮೂರನೇ ಒಪ್ಪಂದವು 2001–02ರಿಂದ 2003–04ವರೆಗಿನ ಮೂರು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಿಗೆ £1.024 ಶತಕೋಟಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿತ್ತು. 2004–05ರಿಂದ 2006–07ರವರೆಗಿನ ಮೂರು-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯತನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ £320 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಲೀಗ್‌‌ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದು ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೇ ಪ್ರದೇಶಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾರಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.sportbusiness.com/news/160604/premier-league-launches-international-rights-tender | title = Premier League announce name change | publisher = SportBusiness | accessdate = 3 June 2007}}</ref> ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆರು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಸೆಟಾಂಟಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌]]ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006ರಿಂದ ಸ್ಕೈ'ನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿತು. ಏಕಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿರುತೆರೆ ಕಂಪೆನಿಗೆ ನೀಡಬಾರದೆಂಬ [[ಐರೋಪ್ಯ ಕಮಿಷನ್‌]]ನ ಆಗ್ರಹದ ನಂತರ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಕೈ ಹಾಗೂ ಸೆಟಾಂಟಾಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ £1.7 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದವು, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದೇ ವ್ಯಾಪಕ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅನೇಕ ನಿರೂಪಕರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಎರಡನೇ-ಮೂರರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ ಐರಿಷ್‌ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಿದ್ದ 3 pmಗೆ ನಡೆಯುವ ಲೈವ್‌‌ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಸೆಟಾಂಟಾ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[BBC]] ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅದೇ ಮೂರು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ(''[[ಮ್ಯಾಚ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಡೇ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ) ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅದು ಪಾವತಿಸಿದ್ದ £105 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ 63% ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ £171.6 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/match_of_the_day/5060828.stm| title = BBC keeps Premiership highlights | publisher = BBC News | date = 8 June 2006 | accessdate = 8 August 2006 }}</ref> [[ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌]]ಅನ್ನು ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ರೇಯ್ಡೋ ಟೇಯ್ಲಿಫಿಸ್‌ ಐರಿಯಾನ್‌]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಕೈ ಹಾಗೂ [[BT]] 242 ಪಂದ್ಯಗಳ ತಡವಾದ/ರಾತ್ರಿಯ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ (ಅಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಿರುತೆರೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಿಕೆಗೆ) ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯದಿನದ 10 pm ನಂತರ 50 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗೆ £84.3 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=/sport/2006/05/26/sfntv26.xml | title = TV deal pays another £84m | publisher = Daily Telegraph | date = 26 May 2006 | accessdate = 8 August 2006 | location = London | first = David | last = Bond | archive-date = 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011205747/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?view=DETAILS&grid=&xml=%2Fsport%2F2006%2F05%2F26%2Fsfntv26.xml | url-status = dead }}</ref> ಸಾಗರೋತ್ತರ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಹುಪಾಲು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮೊತ್ತವಾದ £625 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡಿದವು.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6273617.stm | title = Premiership in new £625m TV deal | accessdate = 3 June 2007 | date=18 January 2007 | work=BBC News}}</ref> ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೊತ್ತವು £2.7 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದು, 2007ರಿಂದ 2010ರವರೆಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ £45 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಆದಾಯ ಹರಿದುಬಂದಂತಾಗಿತ್ತು. ದೇಶೀಯ ಕಪ್‌‌ಗಳ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಕೈನ ನಡುವಿನ TV ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದವು ನಿಯಂತ್ರಣಕೂಟವೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅನೇಕ ಕಾನೂನು/ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. [[ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಛೇರಿ]]ಯು 2002ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ BSkyB ಪಾವತಿ TV ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದರೂ, BSkyB ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.oft.gov.uk/NR/rdonlyres/D36BD282-3F52-410E-86EA-F494E41BC199/0/bskybfinal1.pdf | title = BSkyB investigation: alleged infringement of the Chapter II prohibition | publisher = Office of Fair Trading | date = 17 December 2002 | accessdate = 8 August 2006 | format = PDF | archive-date = 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060823170841/http://www.oft.gov.uk/NR/rdonlyres/D36BD282-3F52-410E-86EA-F494E41BC199/0/bskybfinal1.pdf | url-status = bot: unknown }}</ref> ಜುಲೈ 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಪರವಾಗಿ ಸಮಷ್ಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುವ ವಿಧಾನವು UK ನಿರ್ಬಂಧಕ ಪದ್ಧತಿಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಅದು ಒಪ್ಪಂದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news | url = http://ec.europa.eu/comm/competition/speeches/text/sp1999_019_en.pdf | format = PDF | title = Sport and European Competition Policy | publisher = European Commission | year = 1999 | accessdate = 8 August 2006 | archive-date = 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060823170837/http://ec.europa.eu/comm/competition/speeches/text/sp1999_019_en.pdf | url-status = dead }}</ref> BBC'ಯ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ, ಶನಿವಾರ ಹಾಗೂ ಭಾನುವಾರಗಳ ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯಗಳು ಸಮಯವು ಹೊಂದಿಕೆಯಾದಾಗ ಇತರೆ ಸಂಜೆಗಳ ಪ್ರಸಾರವು 2013ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಿವೆ.<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7856459.stm |title = BBC retains Premier League rights |publisher = BBC Sport |date = 28 January 2009 | accessdate = 29 January 2009}}</ref> ಕೇವಲ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ 2010ರಿಂದ 2013ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಗೆ £1.782bnಗಳ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7875478.stm|title=New Television Rights|publisher=BBC|year=2009 | date=6 February 2009 | accessdate=6 January 2010}}</ref> 22 ಜೂನ್‌ 2009ರಂದು, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ £30m ಪಾವತಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗಡುವಿನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗದ ಕಾರಣ [[ಸೆಟಾಂಟಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌]] ಕೆಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿದುದರಿಂದ UK ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ 2009/10ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಒಟ್ಟಾರೆ 46 ಪಂದ್ಯಗಳ ಎರಡು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 2010/11ರಿಂದ 2012/13ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯ ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿಗೆ 23 ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಅನ್ನು [[ESPN]]ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url= http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1698362,00.html| title= ESPN win Premier League rights| publisher= Barclays Premier League| date= 22 June 2009| accessdate= 22 June 2009| archive-date= 24 ಜೂನ್ 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090624031348/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0%2C%2C12306~1698362%2C00.html| url-status= dead}}</ref> === ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ === "ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಎಂದು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಕೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ [[ನ್ಯೂಸ್‌ಕಾರ್ಪ್‌‌]]ನ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಅದರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಾ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 202 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ,<ref name="Telegraph6Nov2007">{{cite news | title=Premier League is world's favourite league | url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml;jsessionid=IGZ4VPSTTGE5BQFIQMFSFGGAVCBQ0IV0?xml=/sport/2007/11/06/sfnfro106.xml | publisher=[[The Daily Telegraph]] | date=6 November 2007 | first=Jeremy | last=Wilson | accessdate=7 November 2007 | location=London | archive-date=6 ಜನವರಿ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080106194759/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml;jsessionid=IGZ4VPSTTGE5BQFIQMFSFGGAVCBQ0IV0?xml=%2Fsport%2F2007%2F11%2F06%2Fsfnfro106.xml | url-status=dead }}</ref> ಅರ್ಧ ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ ಆಗಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು [[ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಸಾಕ/ಕ್ಕರ್‌‌ ವಾಹಿನಿ]], [[ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಸಾಕ/ಕ್ಕರ್‌‌ ಪ್ಲಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ESPN]]ಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದು; ನ್ಯೂಸ್‌ಕಾರ್ಪ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೈದಾನದ ಬದಿಯ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಕೈನ ಲೋಗೋದ ಬದಲಾಗಿ ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಸಾಕ/ಕ್ಕರ್‌‌ ವಾಹಿನಿಯ ಲೋಗೋವನ್ನು ಹಾಕುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.sportsbusinessjournal.com/article/61334| title=Bidders line up for U.S. rights to Premiership| publisher=Sports Business Journal| date=26 January 2009| accessdate=8 April 2009| archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090412080047/http://sportsbusinessjournal.com/article/61334| url-status=dead}}</ref> ESPN'ನ UK ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯು U.S.ನಲ್ಲಿ “ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದ”ವಾಗಿದ್ದು ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಸೆಟಾಂಟಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/06/21/sports/soccer/21kick.html?ref=sports | title= SETANTA IN FLUX | publisher=New York Times| date= 19 June 2009| accessdate=19 June 2009}}</ref> ESPN'ನ U.S. ವಾಹಿನಿಗಳು ನಂತರ ಎರಡು ಪಂದ್ಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುದಲ್ಲದೇ ಸೆಟಾಂಟಾ'ನ ಆರ್ಥಿಕ-ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಶಾಖೆಯು ಅದರ ಉಳಿಕೆಗೋಸ್ಕರ ನ್ಯೂಸ್‌ಕಾರ್ಪ್‌‌ಗೆ ಮರಳಿಸಿತು (ಸೆಟಾಂಟಾ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ). [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ ಎರಡು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ [[ಸೆಟಾಂಟಾ ಕೆನಡಾ]] ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ; [[ರೋಜ/ಗರ್ಸ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ದ ಸ್ಕೋರ್‌]]ಗಳೆರಡೂ ಪ್ರಸಾರ ಒಂದೊಂದು ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 4 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೆಟ್‌ 2010-11 ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೆಟ್‌: [http://www.sportsnet.ca/soccer/2009/12/04/sportsnet_epl/ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೆಟ್‌ಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120517234312/http://www.sportsnet.ca/soccer/2009/12/04/sportsnet_epl/ |date=2012-05-17 }} 4 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ)]], ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಐದು ಲೈವ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತು ಲೈವ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳವರೆಗೆ ವೀಕ್ಷಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://au.fourfourtwo.com/news/58663,never-miss-an-epl-moment.aspx| title=Never Miss An EPL Moment...| publisher=Australian Four Four Two| date=10 August 2007| accessdate=8 April 2009| archive-date=23 ಆಗಸ್ಟ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20080823174852/http://au.fourfourtwo.com/news/58663,never-miss-an-epl-moment.aspx| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.blonnet.com/2004/03/21/stories/2004032101440300.htm | title = ESPN-Star extends pact with FA Premier League | publisher = The Hindu Business Line | date = 21 March 2004 | accessdate = 9 August 2006 | archive-date = 29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092831/http://www.blonnet.com/2004/03/21/stories/2004032101440300.htm | url-status = dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶೀ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 100 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 360 ದಶಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಕಿರುತೆರೆ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಈ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3207829.stm | title = Chinese phone maker's fancy footwork | publisher = BBC News | date = 27 October 2003| accessdate = 9 August 2006 }}</ref> ಈ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಲೀಗ್‌‌ ಮೂರು ಪೂರ್ವ-ಕ್ರೀಡಾಋತು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಹೊರಗೆ ನಡೆದ ಸರ್ವದಾ ಪ್ರಥಮ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಇದಾಗಿತ್ತು. ಜುಲೈ 2003ರಲ್ಲಿ, FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು [[ಮಲೇಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ, ಚೆಲ್ಸಿಯಾ, ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಸಿಟಿ, ಮತ್ತು [[ಮಲೇಷಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ]]ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | url = http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=259488&cc=5901 | title = Premiership trio launch Asia Cup | date = 1 March 2003 | publisher = ESPN | accessdate = 9 August 2006 | archive-date = 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071204083606/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=259488&cc=5901 | url-status = dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಟ್ರೋಫಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಥೈಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, [[ಥೈಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ]]ವು ಮೂರು ಆಂಗ್ಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ —ಎವರ್ಟನ್‌, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ ಹಾಗೂ ಬೋ/ಬಾಲ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ತಂಡವು ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enNewsLatest&id=883403&breadcrumb=latestfa_breadcrumb | publisher = premierleague.com | title = English Premier League Launch Asia Trophy | accessdate = 9 August 2006 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಏಷ್ಯಾ ಟ್ರೋಫಿ]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌, ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್‌‌, ಫಲ್ಹಾಮ್‌ ಹಾಗೂ [[ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ FA ಕಪ್‌]]‌ನ ವಿಜೇತ ತಂಡ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ]]ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್‌‌ ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2154102.ece |title=Portsmouth win Asia Trophy after shoot-out |publisher=The Times |accessdate=25 May 2008 |date=27 July 2007 |location=London |archive-date=10 ಮೇ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090510012501/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2154102.ece |url-status=dead }}</ref> FA ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ/ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ/ಕಾಪಿರೈಟ್‌ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲೈವ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ ವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ [[ನೆಟ್‌ರಿಸಲ್ಟ್‌‌]] ಎಂಬ ಆನ್‌‌ಲೈನ್‌ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಸರಕುಮುದ್ರೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6072266.stm | title = Goal footage warning for website |publisher=BBC | date = 9 August 2006 |accessdate=2 December 2007}}</ref> === ಜಾಲತಾಣ === ಆಗಲೇ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಬಾರ್ಕ್ಲೆಕಾರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, www.premierleague.comಅನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2002ದವರೆಗೆ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Webuser22Oct02">{{cite web |url=http://www.webuser.co.uk/websites/website-reviews/sport/football/24134/1/the-premier-league |title=The Premier League |work=Webuser |date=2002-10-22 |accessdate=2009-11-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5lNnZi8LM?url=http://www.webuser.co.uk/websites/website-reviews/sport/football/24134/1/the-premier-league |archivedate=2009-11-18 |url-status=live }}</ref><ref name="MarketingWeek04Apr02">{{cite web |url=http://www.marketingweek.co.uk/home/premiership-to-launch-website/2049516.article |title=Premiership to launch website |work=Marketing Week |date=2002-04-04 |accessdate=2009-11-18 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5lNnSaPyI?url=http://www.marketingweek.co.uk/home/premiership-to-launch-website/2049516.article |archivedate=2009-11-18 |url-status=live }}</ref> == ಟೀಕೆಗಳು == === ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ === {{See also|Premier League–Football League gulf}} ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಬಗ್ಗೆ ಎದ್ದಿರುವ ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಹಾಗೂ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು. [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ನಂತರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ ತಾವು ದೂರವಿರುವಂತೆ ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಲೀಗ್‌‌ಗಳ<ref name="guardian">{{cite news | url = http://football.guardian.co.uk/comment/story/0,,1771399,00.html | title = Rich clubs forced to give up a sliver of the TV pie | publisher = Guardian | accessdate = 8 August 2006 | location=London | first=David | last=Conn | date=10 May 2006}}</ref> ನಡುವಿನ ಕಿರುತೆರೆ ಪ್ರಸಾರಹಕ್ಕುಗಳ ಆದಾಯ/ವರಮಾನದ ಭಿನ್ನತೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅನೇಕ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಡತಿಗೊಂಡ ತಂಡಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲೇ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಬವಣೆಪಡುತ್ತಿವೆ. [[2001–02]]ಅನ್ನು ([[ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್]]‌‌, [[ಬೋ/ಬಾಲ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಫಲ್ಹಾಮ್‌]]) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಆರಂಭಿಕ ತಂಡವನ್ನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಮರಳಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[1997–98]]ರಲ್ಲಿ ಬಡತಿಗೊಂಡ ಮೂರೂ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕೊನೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title=1997/98 - Season Review | url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=333233&root=extratime&cc=5739 | author=Brewin, John | date=4 July 2005 | accessdate=29 November 2007 | work=ESPN | archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071223022347/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=333233&root=extratime&cc=5739 | url-status=dead }}</ref> ಲೀಗ್‌‌ನಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕಿರುತೆರೆ ಆದಾಯ/ವರಮಾನದ ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು "ಪ್ಯಾರಾಷೂಟ್‌ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್‌/ಪ್ಯಾರಾಷೂಟ್‌ ಪಾವತಿಗಳು/ಧುಮುಕುಕೊಡೆ ಪಾವತಿಗಳ" ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. [[2006–07]] ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಈ ಪಾವತಿಗಳು ಕೆಳ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಬ್‌'ನ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ £6.5 ದಶಲಕ್ಷನಷ್ಟಿದ್ದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಮೊತ್ತವು 2007–2008ರಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ £11.2 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.<ref name="guardian"/> ಕಿರುತೆರೆ ಆದಾಯ/ವರಮಾನದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ (ಸರಾಸರಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡವು £45 ದಶಲಕ್ಷ ಪಡೆದರೆ ಸರಾಸರಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ £1 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ),<ref name="guardian"/> ಟೀಕಾಕಾರರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮೊತ್ತಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವ ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸದ,<ref>{{cite news | url = http://football.guardian.co.uk/comment/story/0,,1837801,00.html | title = Why clubs may risk millions for riches at the end of the rainbow |date=5 August 2006 | publisher = Guardian | accessdate = 13 August 2006 | location=London | first=Stuart | last=James}}</ref> ತಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ತಂಡಗಳು "[[ಮರಳಿ ಜಿಗಿತ]]"ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಾರಣ ಸಂಗತಿಯಾಗಿಸಿದೆ. [[ಲೀಡ್ಸ್‌‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]], [[ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್‌‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್]]‌‌, [[ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]]‌, [[ಓಲ್ಡ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್]]‌, [[ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌‌ ವೆಡ್ನಸ್‌ಡೇ/ವೆನಸ್‌ಡೇ]], [[ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಸಿಟಿ]], [[ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌‌ ಸಿಟಿ]], [[ಸೌತಾಂಪ್ಟನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಮರುಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕೆಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಿವಾಳಿತನವೂ ತಲೆದೋರಿದೆ. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗದ ಕೆಲ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ತಂಡಗಳ ಸೋಪಾನದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard-sport/article-23664566-details/Premier+League+casualties+-+clubs+that+have+struggled+since+relegation/article.do |title=Premier League casualties - clubs that have struggled since relegation |publisher=''Evening Standard'' |author=Ben Bailey and Patrick Whyte |date=19 March 2009 |accessdate=7 April 2009 |archive-date=22 ಮಾರ್ಚ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322034918/http://www.thisislondon.co.uk/standard-sport/article-23664566-details/Premier%2BLeague%2Bcasualties%2B-%2Bclubs%2Bthat%2Bhave%2Bstruggled%2Bsince%2Brelegation/article.do |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/2299511/Down-again-Leicesters-relegation-horror.html |title=Down again: Leicester's relegation horror |publisher=''Daily Telegraph'' |date=5 May 2008 |accessdate=7 April 2009 | location=London}}</ref> === "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು" ಪ್ರಾಬಲ್ಯ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;float:right;margin-left:1em" |+ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಆರಂಭದಿಂದಿರುವ "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು" ತಂಡಗಳು<td><ref>[http://fchd.info/ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಇತಿಹಾಸ ದತ್ತಸಂಚಯ ]</ref></td> ! ಋತು ! [[a]] ! [[C]] ! [[L]] ! [[M]] |- | [[1992–93]] | 10 | 11 | 6 | 1 |- | [[1993–94]] | 4 | 14 | 8 | 1 |- | [[1994–95]] | 12 | 11 | 4 | 2 |- | [[1995–96]] | 5 | 11 | 3 | 1 |- | [[1996–97]] | 3 | 6 | 4 | 1 |- | [[1997–98]] | 1 | 4 | 3 | 2 |- | [[1998–99]] | 2 | 3 | 7 | 1 |- | [[1999–00]] | 2 | 5 | 4 | 1 |- | [[2000–01]] | 2 | 6 | 3 | 1 |- | [[2001–02]] | 1 | 6 | 2 | 3 |- | [[2002–03]] | 2 | 4 | 5 | 1 |- | [[2003–04]] | 1 | 2 | 4 | 3 |- | [[2004–05]] | 2 | 1 | 5 | 3 |- | [[2005/06]] | 4 | 1 | 3 | 2 |- | [[2006–07]] | 4 | 2 | 3 | 1 |- | [[2007–08]] | 3 | 2 | 4 | 1 |- | [[2008–09]] | 4 | 3 | 2 | 1 |} ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು" ಎಂದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ.<ref name="Bestofrest">{{cite web |url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=405515&root=england&&cc=5739 |title=The best of the rest |date=29 January 2007 |publisher=ESPNsoccernet |accessdate=27 November 2007 |archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071223070645/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=405515&root=england&&cc=5739 |url-status=dead }}</ref> 1996–97ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ನಂತರ, "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು" ([[ಆರ್ಸೆನಲ್]]‌, [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]], [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌]]) ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದಿವೆ, ಅದರಿಂದಲೇ [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌'ನ 2005ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ‌ವಿಜಯದ ನಂತರದ ನಾಲ್ಕೂ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಲಬ್‌ ಫೈನಲ್‌ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ. CL ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ ಫೈನಲ್‌ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಹಾಗೂ ಆರ್ಸೆನಲ್‌ಗಳೆರಡೂ ಹೊರನಡೆದ ನಂತರವೇ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2010ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಓಟ ನಿಂತಿದ್ದು. [[1994–95]]ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌‌ ಟ್ರೋಫಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಕೇವಲ ಮೂರು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ – ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ (ಕ್ಲಬ್‌'ನ ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂಬತ್ತು), ಆರ್ಸೆನಲ್‌ (ಮೂರು ಬಾರಿ) ಹಾಗೂ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ (ಎರಡು ಬಾರಿ). ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಎಂದಿಗೂ ಅಗ್ರ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗೆ ತನ್ನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ, ಆರ್ಸೆನಲ್‌ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (12 ಸತತ ಅಗ್ರ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ 8 ಸತತ ಅಗ್ರ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ) ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಐದರೊಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೆ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಯುಗದ 1990ರಲ್ಲಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಂದೂ ಆಂಗ್ಲ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌, ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ 4ರ ಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಕಳೆದ ಮೂರು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ, "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕರ"ಪೈಕಿ ಮೂರು ತಂಡಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಸೆಮಿ- ಫೈನಲ್‌ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿವೆ. ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಒಂದೇ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ (95),<ref name="records">{{cite news |date=2005-05-13 |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/football/teams/c/chelsea/4545045.stm |title=Mourinho proud of battling finish |publisher=BBC |accessdate=2006-12-28 |author= |archive-date=2009-01-16 |archive-url=https://archive.today/20090116051824/http://news.bbc.co.uk/sport1/football/teams/c/chelsea/4545045.stm |url-status=dead }}</ref> ಅಧಿಕ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಆರ್ಸೆನಲ್‌ 1888-89ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಎಂಡ್‌ ನಂತರ ಪೂರ್ಣ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ (38 ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಡುವ) ಒಂದೇ ಒಂದೂ ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋಲದ, ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ತಂಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರಿಂದ "ದ ಇನ್‌ವಿಸಿಬಲ್ಸ್‌ " ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="invincibles">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/a/arsenal/3713537.stm| title=Arsenal the Invincibles| work=BBC Sport | author=Hughes, Ian| date=2004-05-15| accessdate=2008-08-11}}</ref> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕಳೆದ ಐದು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸದಸ್ಯ ತಂಡಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ‌(2005ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌, 2008ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌) ಪಡೆದಿರುವವಲ್ಲದೇ ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ತಂಡವೂ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (2006ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಸೆನಲ್‌, 2007ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌, 2008ರಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹಾಗೂ 2009ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌) ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಈ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳನ್ನು "ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲವೂ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಕಳೆದ ಮೂರು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಹಾ ಅರ್ಹತೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ಲಾಭಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆದಾಯ/ವರಮಾನವು, ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಉಳಿದವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Bestofrest"/> ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ನ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಕೆವಿನ್‌ ಕೀಗನ್‌]]ರು "ಈ ಲೀಗ್‌‌ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆದರೆ ಬೇಸರದಾಯಕ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್‌‌ ನಾಲ್ಕ'ರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಒಡಕನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಭೀತಿಯಿದೆ ಎಂದರು."<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/n/newcastle_united/7384247.stm |title=Power of top four concerns Keegan |date=6 May 2008 |accessdate=6 May 2008 |publisher=BBC Sport}}</ref> ಕೀಗನ್‌ರ ಟೀಕೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೂಡಮೋರ್‌]] ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು, "ನೀವು ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದೀರೋ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದೀರೋ ಅಥವಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೀರೋ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧವಾದ ಸೆಣಸಾಟಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಹಜವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳೇ ಅದನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7388360.stm |title=Scudamore defends 'boring' League |date=7 May 2008 |accessdate=9 May 2008 |publisher=BBC Sport}}</ref>. [[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಪಂಟಾನೆಲ್ಲಾಯವರು ಕೂಡಾ ವಿಭಾಗದ ಅಗ್ರ ತಂಡಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ 2ನೇ ದುರದೃಷ್ಟವಾಗಿಸಿದೆ ಎಂದರಲ್ಲದೇ, "1992ರಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಿಂದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ನಂತರ ಏನು ಬದಲಾಗಿದೆ? ಎಲ್ಲವೂ. ನೀವು ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಡಿವಿಷನ್‌/ಪ್ರಥಮ ವಿಭಾಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, ನೀವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂಡವಾಗಿರುತ್ತೀರಿ. ನೀವು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, ಓರ್ವರ ಬಳಿ ನೀವು £500 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಋಣಿಯಾಗಿರುತ್ತೀರಿ" ಎಂದಿದ್ದರು."<ref>http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article5589815.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810134527/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article5589815.ece |date=2011-08-10 }} Times Online – ದ ಟೈಮ್ಸ್‌‌’ಸ್‌ 50 ವರ್ಸ್ಟ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಎಬೌಟ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌</ref> === ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ === [[ನೈಜೀರಿಯಾ]]ದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಹಾಗೂ ತರುವಾಯದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಇತರೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ಪ್ರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನೈಜೀರಿಯಾ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾಜರಾತಿ/ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಲಬ್‌ ನೀಡಲಾಗದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ನೀಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ವೇತನದ ಪ್ರಲೋಭನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಕೊರತೆಯೆಡೆಗೂ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದರು. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭಾವದ ಅತಿರೇಕದ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ [[2008ರ UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಫೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯ]]ದ ನಂತರ ನಡೆದ ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ಗಳ ವಿರೋಧಿ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವೆ ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ (NZFA) ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅದೇ ತರಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತಮ್ಮ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 'A-ಲೀಗ್‌‌ ' ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಪುನಾರಚನೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7526005.stm BBC ನ್ಯೂಸ್‌] ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ನೈಜೀರಿಯಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ಅನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದೆಯೇ?, 28 ಜುಲೈ 2008</ref> == ಪಂದ್ಯದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚೆಂಡುಗಳು == ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ತಾವೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪಂದ್ಯದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ' ಕಿಟ್‌ ತಯಾರಕರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1993ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ [[ಮಿಟ್ರೆ/ಮಿಟರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಲೀಗ್‌‌ 'ನ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅವರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಂದ್ಯದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮಿಟ್ರೆ/ಮಿಟರ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಗೆ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು ಮಿಟ್ರೆ/ಮಿಟರ್‌ ಪ್ರೋ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ (1993–1995) ಹಾಗೂ ನಂತರ ಮಿಟ್ರೆ/ಮಿಟರ್‌ ಅಲ್ಟಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ (1995–2000)ಗಳಿಂದ{{Citation needed|date=August 2009}} ಆರಂಭಗೊಂಡು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿತು. 2000–01ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ [[ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಜಿಯೋ ಮರ್ಲಿನ್‌ ಚೆಂಡನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡು ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪಂದ್ಯದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಚೆಂಡುಗಳ ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಯಿತು. ಜಿಯೋ ಮರ್ಲಿನ್‌ಅನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸಿ ನಂತರ ಮತ್ತೆರಡು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳು ಕಾಲ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟೋಟಲ್‌ 90 ಏರೋವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. 2004–05ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹಳದಿ "ಹೈ-ವಿಸ್‌‌" ಚೆಂಡನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಚೆಂಡಿನ ಹಾರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಿರುಗುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿರುವ ಅಸಮ್ಮಿತ ವಿನ್ಯಾಸದ ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟೋಟಲ್‌ 90 ಏರೋ IIವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 2008–09ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಚೆಂಡನ್ನಾಗಿ ದಟ್ಟ ಕೆಂಪು ಹಾಗೂ ಹಳದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಿಸಲಾದ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟೋಟಲ್‌ 90 ಆಮ್ನಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ನೀಲಿ, ಹಳದಿ ಹಾಗೂ ಕಿತ್ತಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ನೈಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ T90 ಆಸೆಂಟ್‌‌ಅನ್ನು 2009–10ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು{{Citation needed|date=August 2009}}. == ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು == {{Main|List of Premier League clubs}} {{See also|English football champions|All-time FA Premier League table}} 1992ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಕ್ರಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು 2008–09ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನವರೆಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ 43 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿವೆ. ಎರಡು ಇತರೆ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ([[ಲ್ಯೂಟನ್‌ ಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ [[ನಾಟ್ಸ್‌‌ ಕೌಂಟಿ]]) ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ರಚನೆಯ ಮೂಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿದಾರರಾಗಿದ್ದರೂ, ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಮುನ್ನವೇ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸಾಲಿಗೆ ಮರಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಭೂತ ಹಾಗೂ ವರ್ತಮಾನ ವಿವರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರಿತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು [[ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ FA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಉಪಕ್ರಮದಿಂದಿರುವ ವಿಜೇತರು ಹಾಗೂ ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ಗಳ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳಿಸಿದವರ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್ನರು]] ನೋಡಿ. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಉಪಕ್ರಮದಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಅದರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೇ ಇವೆ. ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಸೆನಲ್‌, ಆಸ್ಟನ್‌ ವಿಲ್ಲಾ, ಚೆಲ್ಸಿಯಾ, ಎವರ್ಟನ್‌, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌, ಹಾಗೂ ಟೋಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಾಟ್ಸ್‌‌ಪರ್‌‌ಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/sport/football.html?in_article_id=493532&in_page_id=1779 | title = It's official - Tottenham have the worst defence in Premier League history | publisher = Daily Mail |date=14 November 2007 | accessdate = 1 December 2007}}</ref> === 2009–10ರ ಸಾಲಿನ ಸದಸ್ಯರು === ಕೆಳಕಂಡ 20 ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ [[2009–10]]ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಿವೆ. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !ಕ್ಲಬ್<br /> !ಸ್ಥಾನಮಾನ<br />[[2008–09]]ರಲ್ಲಿ !ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿನ <br />ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಋತು !ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿನ<br /> ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ<br /> ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡದ<br />ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ<br />ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಋತು !ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡದ<br />ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು !ಅಂತಿಮ ಅಗ್ರ ವಿಭಾಗ/ವಿಭಾಗೀಯ ತಂಡದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- | style="text-align:left"|[[ಆರ್ಸೆನಲ್‌]]^a,b | <span>004</span>4ನೇಯದು | 1904–05 | 93 | 18 | 1919–20 | 13 | 2003–04 |- | style="text-align:left"|[[ಆಸ್ಟನ್‌ ವಿಲ್ಲಾ]]^a,b | <span>006</span>6ನೇಯದು | 1888–89 | 99 | 18 | 1988–89 | 7 | 1980–81 |- | style="text-align:left"|[[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಸಿಟಿ]] | <span>YYY</span>2ನೇಯದು: [[ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] | 1894–95 | 56 | 6 | [[2009–10]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌]]^a | <span>015</span>15ನೇಯದು | 1888–89 | 70 | 16 | [[2001–02]] | 3 | 1994–95 |- | style="text-align:left"|[[ಬೋ/ಬಾಲ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌‌]] | <span>013</span>13ನೇಯದು | 1888–89 | 71 | 11 | [[2001–02]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ಬರ್ನ್ಲೇ]]^b | <span>ZZZ</span>5ನೇಯದು: [[ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] | 1888–89 | 52 | 1 | [[2009–10]] | 2 | 1959–60 |- | style="text-align:left"|[[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ]]^a,b | <span>003</span>3ನೇಯದು | 1907–08 | 75 | 18 | 1989–90 | 3 | 2005/06 |- | style="text-align:left"|[[ಎವರ್ಟನ್‌]]^a,b | <span>005</span>5ನೇಯದು | 1888–89 | 107 | 18 | 1954–55 | 9 | 1986–87 |- | style="text-align:left"|[[ಫಲ್ಹಾಮ್‌]]^b | <span>007</span>7ನೇಯದು | 1949–50 | 21 | 9 | [[2001–02]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ಹಲ್‌‌ ಸಿಟಿ]]^b | <span>017</span>17ನೇಯದು | 2008–09 | 2 | 2 | [[2008–09]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌]] ^a,b | <span>002</span>2ನೇಯದು | 1894–95 | 95 | 18 | 1962–63 | 18 | 1989–90 |- | style="text-align:left"|[[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ]]^a | <span>010</span>10ನೇಯದು | 1899–1900 | 81 | 13 | [[2002–03]] | 2 | 1967–68 |- | style="text-align:left"|[[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]]^a,b | <span>001</span>1ನೇಯದು | 1892–93 | 85 | 18 | 1975–76 | 18 | 2008–09 |- | style="text-align:left"|[[ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್‌‌]]^b | <span>014</span>14ನೇಯದು | 1927–28 | 33 | 7 | [[2003–04]] | 2 | 1949–50 |- | style="text-align:left"|[[ಸ್ಟೋಕ್‌ ಸಿಟಿ]]^b | <span>012</span>12th | 1888–89 | 54 | 2 | [[2008–09]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] | <span>016</span>16ನೇಯದು | 1890–91 | 79 | 9 | [[2007–08]] | 6 | 1935–36 |- | style="text-align:left"|[[ಟೋಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಾಟ್ಸ್‌‌ಪರ್]]^a,b | <span>008</span>8ನೇಯದು | 1909–10 | 75 | 18 | 1978–79 | 2 | 1960–61 |- | style="text-align:left"|[[ವೆಸ್ಟ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್]] | <span>17</span>9ನೇಯದು | | 1923–24 | 53 | 15 | [[2005/06]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ವೈಗಾನ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌‌]] ^b | <span>011</span>11ನೇಯದು | | 2005/06 | 5 | 5 | [[2005/06]] | 0 | n/a |- | style="text-align:left"|[[ವಾಲ್ವರ್‌ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌]] | <span>XXX</span>1ನೇಯದು: [[ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] | | 1888–89 | 61 | 2 | [[2009–10]] | 3 | 1958–59 |} ^a: ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ತಂಡ<br /> ^b: ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ಎಂದೂ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳದ ತಂಡ == ಆಟಗಾರರು == {{See also|List of foreign Premier League players}} {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+'''ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು''' <br /> {0}(ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ) !ಶ್ರೇಣಿ!!ಆಟಗಾರ!!ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು |- |1. |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಡೇವಿಡ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌‌]]'' ''' |572 |- 2. |style="text-align:left;"|{{flagicon|WAL}} '''''[[ರ್ರ್ಯಾನ್‌‌ ಗಿಗ್ಸ್‌‌]] '' ''' |547 |- |3 |style="text-align:left;"|{{flagicon|WAL}} [[ಗೇರಿ/ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಪೀಡ್‌]] |535 |- |4 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಸೋಲ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌‌]] '' ''' |494 |- |5 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಲ್ಯಾಂಪಾರ್ಡ್‌]]'' ''' |467 |- |6 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಎಮಿಲಿ ಹೆಸ್ಕೀ]]'' ''' |466 |- [7]. |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಪಾಲ್‌ ಷೋಲ್ಸ್‌‌]] '' ''' |442 |- |8 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌]] |441 |- |9 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಜೇಮೀ ಕ್ಯಾರ್ರಘರ್‌‌]]'' ''' |433 |- |10 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಫಿಲ್‌ ನೆವಿಲ್ಲೆ]]'' ''' |427 |- |colspan="3"|<small>24 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2010ರ (UTC) 19:04ನ ಹೊತ್ತಿನ ಪ್ರಕಾರ.</small><br /><small>('''ದಪ್ಪಕ್ಷರವು''' ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)</small><br /><small>(''ಓರೆ ಅಕ್ಷರ'' ವು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)</small><br /><ref name="blstats">{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Statistics |title=Barclays Premier League Statistics |accessdate=21 February 2010 |work=premierleague.com |publisher=FA Premier League |archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203132930/http://www.premierleague.com/page/Statistics |url-status=dead }}</ref> |} ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮಿಚ್ಛೆ ಬಂದಷ್ಟು ವಿಧದ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಾರರು/ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತಂಡದ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೇತನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ, ತಂಡದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ, ರೂಢಿಗತ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ, ವಿದೇಶೀ ಆಟಗಾರರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿದೇಶೀ ಆಟಗಾರರ ಮೇಲೆ ಕೆಲವೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ – ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಮಾತಾಪಿತಾಮಹರುಗಳ ಮೂಲಕ EU ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಹೊಂದಿರುವವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ EU ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯುಳ್ಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಟಗಾರರು, ಆಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವರಲ್ಲದೇ EU ಹೊರಗಿನ ಅಗ್ರ ಆಟಗಾರರು UK ಉದ್ಯೋಗ ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹರಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ಆಟಗಾರ ನೊಂದಾವಣೆ ನಿಯಮಗಳು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಂತಹಾ ಇತರೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಪೂರ್ವಕವಾಗಿರುವುದೆಂದರೆ, ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಟ್ಟದ EU ಆಟಗಾರರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನ ಉಪನಿಯಮ/ಬೈಲಾಗೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರವೇಶ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.<ref name="HOworkpermits"/> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅಥವಾ UEFA ಯುರೋಪಾ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ UEFA'ನ ಆಟಗಾರರ-ಅರ್ಹತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. [[1992–93]]ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹನ್ನೊಂದು ಆಟಗಾರರು ಮಾತ್ರವೇ 'ವಿದೇಶೀಯರು' (ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ ಅಥವಾ [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಹೊರಗಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಆಟಗಾರರು).<ref>{{cite news | url = http://football.guardian.co.uk/print/0,3858,4487212-3057,00.html | author = Ron Atkinson | title = England need to stem the foreign tide | publisher = [[The Guardian]] | date = 23 August 2002 | accessdate = 10 August 2006 | location = London | archive-date = 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 | archive-url = https://www.webcitation.org/65TlYTLaE?url=http://www.guardian.co.uk/football/2002/aug/23/sport.comment/print | url-status = dead }}</ref> [[2000–01]]ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ಆಟಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ 36%ರಷ್ಟಿತ್ತು%. [[2004–05]]ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 45%ಗೆ ಏರಿತ್ತು. 26 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1999ರಂದು, ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ತಂಡವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದೇಶೀ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲಿನ<ref>{{cite news | url=http://football.guardian.co.uk/news/theknowledge/0,9204,474626,00.html | title=Phil Neal: King of Europe? | work=Guardian Unlimited | accessdate=10 August 2006 | location=London | first=Sean | last=Ingle | date=12 June 2001}}</ref> ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತಂಡವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005ರಂದು ಆರ್ಸೆನಲ್‌ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದೇಶೀ 16-ಮಂದಿಯ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ತಂಡವಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/a/arsenal/4266443.stm | title=Wenger backs non-English line-up | work=BBC |date=14 February 2005 |accessdate=10 August 2006}}</ref> ಯಾವುದೇ ಆಂಗ್ಲ ನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಾಲ್ಕು ನಿರ್ವಾಹಕರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳು]] ([[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್‌]] (ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌, ಹನ್ನೊಂದು ವಿಜಯಗಳು) ಹಾಗೂ [[ಕೆನ್ನಿ ಡಾಲ್ಗ್‌ಲಿಷ್‌]] (ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌‌, ಒಂದು ಜಯ), ಓರ್ವ [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ([[ಆರ್ಸೆನೆ ವೆಂಗರ್‌]], ಆರ್ಸೆನಲ್‌, ಮೂರು ಜಯಗಳು) ಹಾಗೂ ಓರ್ವ [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ]]ರಿದ್ದರು ([[ಜೋಸ್‌ ಮೌರಿನ್‌ಹೋ]], ಚೆಲ್ಸಿಯಾ, ಎರಡು ಜಯಗಳು). ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ವಿದೇಶೀ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ 1999ರಲ್ಲಿ, [[ಗೃಹ ಕಚೇರಿಯು/ಸಚಿವಾಲಯ]]ವು [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಹೊರಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.gnn.gov.uk/Content/Detail.asp?ReleaseID=32096&NewsAreaID=2 | title=New Work Permit Criteria for Football Players Announced | work=Department for Education and Employment | date=2 July 1999 | accessdate=1 July 2007 | archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070930154815/http://www.gnn.gov.uk/Content/Detail.asp?ReleaseID=32096&NewsAreaID=2 | url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಮತಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುವ EU-ಅಲ್ಲದ ಆಟಗಾರನ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ FIFA ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು/ಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 70ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಆತ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ 'A' ಗುಂಪಿನ/ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಕನಿಷ್ಠ 75%ರಲ್ಲಿ ಆಡಿರಬೇಕು. ಓರ್ವ ಆಟಗಾರ ಆ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದಿರುವ ಕ್ಲಬ್‌ ಆತನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಭೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ "UKನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆ ಬೆಳೆಯಲು ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲರು" ಎಂದು ಮನವಿ ನೀಡಬಹುದು."<ref name="HOworkpermits">{{cite web | url=http://www.workingintheuk.gov.uk/working_in_the_uk/en/homepage/work_permits0/applying_for_a_work/sports_and_entertainers/football_players.html | title=Work permit arrangements for football players | work=Home Office | accessdate=1 July 2007 | archive-date=26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060926091514/http://www.workingintheuk.gov.uk/working_in_the_uk/en/homepage/work_permits0/applying_for_a_work/sports_and_entertainers/football_players.html | url-status=dead }}</ref> 260ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶೀ ಆಟಗಾರರು ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ದೇಶೀಯ ಲೀಗ್‌‌ಗಳಿಂದ 101 ಆಟಗಾರರು [[ಕೊರಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[2002ರ FIFA ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[2006ರ FIFA ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌'ನ ತಂಡ]]ದ 23 ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ 21 ಮಂದಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಎಂಬತ್ತಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕೆ ಹೊಂದಿದ ಲೀಗ್‌‌ ಆಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಲಾಭಕರವಾದ ಕಿರುತೆರೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಆಟಗಾರರ ವೇತನಗಳು ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆ ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಆಟಗಾರ ವೇತನವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ £75,000 ಇದ್ದು,<ref>{{cite news | url = http://football.guardian.co.uk/comment/story/0,9753,1009392,00.html | title = Forty factors fuelling football inflation | publisher = The Guardian | date = 31 July 2003 | accessdate = 8 August 2006 | location=London}}</ref> ಕಾಲಾನಂತರ ಒಂದು ದಶಕದ,<ref>{{cite news | url = http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=369799&cc=5739 | title = Wages fall, but Premier League still spend big | publisher = ESPN Soccernet | date = 1 June 2006 | accessdate = 8 August 2006 | archive-date = 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071223022612/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=369799&cc=5739 | url-status = dead }}</ref> ಕಾಲ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 20%ರಂತೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು [[2003–04]]ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಆಟಗಾರನ ವಾರ್ಷಿಕ ವೇತನವು £676,000 ಆದಾಗ ಶಿಖರ ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article531111.ece | title = The billion-pound revolution | publisher = The Times | date = 8 June 2005 | accessdate = 8 August 2006 | location = London | first = Ashling | last = O'Connor | archive-date = 8 ಮಾರ್ಚ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070308113955/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article531111.ece | url-status = dead }}</ref> ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಕಾಲಾ/ಜೀವಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ [[ವರ್ಗಾವಣೆ ಶುಲ್ಕವು ದಾಖಲೆ ಮೊತ್ತ]]ವನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮೀರಿದೆ. ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌]] £3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಶುಲ್ಕದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref name="OSMtransfers">{{cite news | url = http://observer.guardian.co.uk/osm/story/0,,1720979,00.html | title = From £250,000 to £29.1m | publisher = Observer |date=5 March 2006 | accessdate = 2 December 2007 | location=London}}</ref> ಈ ದಾಖಲೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌'ನ ಮೊದಲ ಕೆಲ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು 1996ರಲ್ಲಿ £15 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="OSMtransfers"/> ಇದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ರಿಯೋ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌]]ರಿಗೆಂದು ವೆಸ್ಟ್‌ ಹ್ಯಾಮ್‌ಗೆ £18 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="OSMtransfers"/> ತರುವಾಯ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ತಂಡವು [[ರುಡ್‌ ವಾನ್‌ ನಿಸ್ಟೆಲ್ರೂಯ್‌‌]], [[ಜುವಾನ್‌ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್‌ ವೆರಾನ್‌]] ಹಾಗೂ ರಿಯೋ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮೂರು ಬಾರಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.4thegame.com/features/feature/82010/.html | title = Veron and Other Top Transfers | publisher = 4thegame | accessdate = 2 December 2007 | archive-date = 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071203193102/http://www.4thegame.com/features/feature/82010/.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2002/07/21/uferd.xml | title = Leeds sell Rio for £30 million | publisher = Daily Telegraph | date = 21 July 2002 | accessdate = 2 December 2007 | location = London | archive-date = 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071203173542/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2002%2F07%2F21%2Fuferd.xml | url-status = dead }}</ref> ಚೆಲ್ಸಿಯಾ [[ಆಂಡ್ರೈ ಷೆವ್ಚೆಂಕೋ]]ರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, [[AC ಮಿಲನ್‌]]‌ನಿಂದ ಮೇ 2006ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮುರಿಯಿತು. ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೊತ್ತದ ನಿಖರ ವಿವರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸುಮಾರು £30 ದಶಲಕ್ಷದ ಆಸುಪಾಸು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/c/chelsea/5035604.stm | title = Chelsea complete Shevchenko deal | publisher = BBC | date=31 May 2006 | accessdate = 2 December 2007}}</ref> ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌‌ ಸಿಟಿ/ನಗರ'ದ 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ನಡೆದ £32.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತದ [[ರಿಯಲ್‌ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌]]ನಿಂದ [[ರಾಬಿನ್‌ಹೋ]]ರ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_city/7593026.stm |title=Man City beat Chelsea to Robinho |date=1 September 2008 |accessdate=2 September 2008 |publisher=BBC Sport}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ [[ಗೇರಿ/ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಪೀಡ್‌]]ರ 535 ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌‌]] ಬಹುತೇಕ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7872584.stm |title=Portsmouth 2-0 Man City |date=14 February 2009 |accessdate=14 February 2009 |publisher=BBC Sport |first=Paul |last=Fletcher}}</ref> === ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳಿಕೆವೀರರು === {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+'''ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳಿಕೆವೀರರು''' <br /> {0}(ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಗೋಲುಗಳು ಮಾತ್ರ) !ಶ್ರೇಣಿ!!ಆಟಗಾರ!!ಗೋಲುಗಳು |- |1 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌]] |260 |- |2 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕೋಲ್‌]] |187 |- |3 |style="text-align:left;"|{{flagicon|FRA}} ''[[ಥಿಯೆರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿ]]'' |174 |- |4 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} ''[[ರಾಬ್ಬೀ ಫೌವ್ಲರ್‌]]'' |163 |- |5 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[ಲೆಸ್‌ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌]] |149 |- |rowspan=2|6 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಮೈಕೆಲ್‌ ಓವೆ/ವನ್‌‌]] '' ''' |147 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[ಟೆಡ್ಡಿ ಷೆರಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌‌]] |147 |- |8 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} '''''[[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಲ್ಯಾಂಪಾರ್ಡ್‌]]'' ''' |128 |- |9 |style="text-align:left;"|{{flagicon|NED}} [[ಜಿಮ್ಮಿ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಹ್ಯಾಸಲ್‌ಬೈಂಕ್‌]] |127 |- |10 |style="text-align:left;"|{{flagicon|TRI}} [[ಡ್ವೈಟ್‌ ಯಾರ್ಕೆ]] |123 |- |colspan="3"|<small>24 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2010ರ (UTC) 19:07ರ ಹಾಗೆ.</small><br /><small>('''ದಪ್ಪಕ್ಷರ''' ವು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)</small><br /><small>(''ಓರೆ ಅಕ್ಷರ'' ವು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ).<ref name="blstats"/></small> |} {{further|[[English football champions#Premier League (1992–present)|Top Scorer (Golden Boot) by season]], [[List of Premier League hat-tricks]], [[List of football players with a Premiership medal|List of football players with a Premier League medal]]}} ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನ ಆಟಗಾರರು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಾದ [[ಗೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮಂತ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಗೋಲ್‌‌ ಆಫ್‌ ದ ಸೀಸನ್‌ಗ]]ಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಅಗ್ರ-ಅಂಕಗಳಿಕೆ ವೀರರೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಜಿ ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ ರೋವರ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]]‌ [[ಗೋಲುಪಟು]] [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌]]‌ 260 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಷಿಯರರ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ 14 ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳ ಪೈಕಿ 10ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಗೋಲು ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿ ಪಂದ್ಯ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. [[1995–96ರ ಕ್ರೀಡಾಋತು]]ವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 100 ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಆಟಗಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/lancashire/sport/brfc/shearer.shtml |title=Super Shearer |publisher=BBC |author=Becky Gamester |accessdate=10 December 2007}}</ref> ಆಗಿನಿಂದ, 17 ಇತರೆ ಆಟಗಾರರು 100-ಗೋಲುಗಳ ಗುರಿಯನ್ನು/ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ. 1992–93ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಿಂದ 13 ವಿವಿಧ ಆಟಗಾರರು ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳಿಕೆವೀರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದು ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಥಿಯೆರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿ]] ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಸತತ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 2005–06ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ 27 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದು ಷಿಯರರ್‌'ರ 1994–95ರಿಂದ 1996–97ರವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಮೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತ್ತು. ಇತರೆ ಬಹುಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರೆಂದರೆ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಓವೆ/ವನ್‌‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌‌ ಹ್ಯಾಸಲ್‌ಬೈಂಕ್‌]]ರವರುಗಳಾಗಿದ್ದು ಇಬ್ಬರೂ ಎರಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕೋಲ್‌]] ಹಾಗೂ ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌ರವರುಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಕ್‌‌ಬರ್ನ್‌ಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕ್ರೀಡಾಋತುವೊಂದರಲ್ಲಿ (34) - ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಲ್‌'ರ ದಾಖಲೆಯು 1993–94ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ, ಷಿಯರರ್‌'ರ ದಾಖಲೆಯು 1994–95ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದು, ಇವೆರಡೂ 42-ಪಂದ್ಯಗಳ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.4thegame.com/features/feature/145997/ |title=Barclaycard Premiership top scorers |publisher=4thegame |date=20 January 2004 |accessdate=16 December 2007 |archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090217051728/http://www.4thegame.com/features/feature/145997/ |url-status=dead }}</ref> ಷಿಯರರ್‌'ರ 1995–96ರಲ್ಲಿನ 38-ಪಂದ್ಯಗಳ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ 31 ಗೋಲುಗಳ ಗಳಿಕೆಯ ಷಿಯರರ್‌'ರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು 2007–08ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನೋ ರೊನಾಲ್ಡೋ]] ಮೀರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ರೀಡಾಋತುವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಕನಿಂದ ಅಧಿಕ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.sportinglife.com/fanzine/story_get.dor?STORY_NAME=soccer/08/05/11/SOCCER_Premier_League_Comment.html |title=Fergie deserves his victory dance |date=11 May 2008 |accessdate=11 May 2008 |publisher=Sporting Life |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110604224936/http://www.sportinglife.com/fanzine/story_get.dor?STORY_NAME=soccer%2F08%2F05%2F11%2FSOCCER_Premier_League_Comment.html |archivedate=4 ಜೂನ್ 2011 |url-status=live }}</ref> ಲೀಗ್‌‌'ನ ಉಪಕ್ರಮದ ನಂತರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಗೋಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ತಂಡವೆನಿಸಿಕೊಂಡ [[ಮಿಡಲ್ಸ್‌‌ಬರೋ]] 4–1ರ ಸೋಲು ಕಂಡ 2005–06ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನೋ ರೊನಾಲ್ಡೋ]] ಗೋಲು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಈ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ 1,000 ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ತಂಡವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆರ್ಸೆನಲ್‌, ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹಾಗೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌ಗಳು 1,000-ಗೋಲಿನ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಕೆಲವೇ ಇತರೆ ತಂಡಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7684736.stm |title=Chelsea 5-0 Sunderland |date=1 November 2008 |accessdate=2 November 2008 |publisher=BBC Sport |first=Chris |last=Bevan}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid=973350.html| title=Torres goals aid club and country| publisher=FIFA| date=12 December 2008| accessdate=10 April 2009| archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081215105552/http://www.fifa.com/classicfootball/awards/gala/news/newsid%3D973350.html| url-status=dead}}</ref> ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಧಿಕ-ಅಂಕಗಳಿಕೆಯು 29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರಂದು ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್‌‌ ರೀಡಿಂಗ್‌ರನ್ನು 7-4ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದಾಗ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನೋರ್ವನ ದಾಖಲೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಳಿಕೆಯು ಐದು ಗೋಲುಗಳಾಗಿದ್ದು ನವೆಂಬರ್‌ 2009ರವರೆಗೆ, ಕೇವಲ ಮೂವರು ಆಟಗಾರರು ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರಥಮರು [[ಆಂಡಿ ಕೋಲ್‌]], ನಂತರ [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌]] ಹಾಗೂ ಅವರ ನಂತರ [[ಜರ್ಮೇನ್‌ ಡೆಫೋ]].<ref name="BBC22Nov09TottenhamWigan">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8365091.stm |title=Tottenham 9 - 1 Wigan |publisher=BBC |date=2009-11-22 |accessdate=2009-11-23 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5lVZ4CbjA?url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8365091.stm |archivedate=2009-11-23 |url-status=live }}</ref> ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ನ [[ರ್ರ್ಯಾನ್‌‌ ಗಿಗ್ಸ್‌‌]] ಮಾತ್ರವೇ ಎಲ್ಲಾ 18 ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sportbusiness.com/marketplace/facts/ryan-giggs-goal-makes-him-only-person-to-score-in-all-pl-seasons |title=Ryan Giggs goal makes him only person to score in all PL seasons trivia |publisher=sportsbusiness.com |accessdate=21 November 2009 |archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url=https://archive.today/20120913043831/http://www.sportbusiness.com/marketplace/facts/ryan-giggs-goal-makes-him-only-person-to-score-in-all-pl-seasons |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == === ಪದಕ/ಪಾರಿತೋಷಕ === ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಪದಕವನ್ನು ರಾಜವಂಶೀಯ ಆಭರಣ ತಯಾರಕರಾದ [[ಲಂಡನ್‌‌ನ ಆಸ್ಪ್ರೆ]] ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು. ಅದು {{convert|4|st|kg lb|abbr=on|lk=on}}ರಷ್ಟು ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, {{convert|76|cm|in|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಎತ್ತರ, {{convert|43|cm|in|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಅಗಲ ಹಾಗೂ {{convert|25|cm|in|abbr=on}}ರಷ್ಟು ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವು ಘನ [[ಅಪ್ಪಟ ಬೆಳ್ಳಿ]] ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿ [[ಲೇಪ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪೀಠವನ್ನು [[ಅರೆ-ಪ್ರಶಸ್ತ]] ಹರಳಾದ [[ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್‌]]ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೀಠವು ತನ್ನ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಲಕೈಟ್‌'ನ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣವು ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಸಿರು ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Trophy">{{cite news |url=http://www.expressindia.com/latest-news/Barclays-Premier-League-Trophy-in-city/277204/ |title=Barclays Premier League Trophy in city |date=26 February 2008 |accessdate=21 May 2008 |publisher=Express India |archive-date=3 ಮೇ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503090140/http://www.expressindia.com/latest-news/Barclays-Premier-League-Trophy-in-city/277204/ |url-status=dead }}</ref> ಪಾರಿತೋಷಿಕದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವ [[:File:FA crest 2009.svg|ಮೂರು ಸಿಂಹಗಳ]] [[ಲಾಂಛನ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಪಾರಿತೋಷಕದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಿಡಿಗಳ ಮೇಲೆ [[ಸಿಂಹ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡಿದ್ದರೆ – ಮೂರನೇಯದನ್ನು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಕೊನೆಗೆ ಪಾರಿತೋಷಕ, ಹಾಗೂ ಅದರ ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ತಂಡದ ನಾಯಕನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Trophy"/> ಪಾರಿತೋಷಕವು ಅದು ಮೊದಲು ರಚನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದ್ದ "ದ F.A. ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಮುಖಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2006–07ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪಾರಿತೋಷಕವು "ದ ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಷಿಪ್‌‌" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2007–08ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ನಂತರ, ಪಾರಿತೋಷಕದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ "ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌" ಎಂದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ "ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್‌‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌" ಎಂದಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2009}} 2004ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಸೆನಲ್‌ [[ಒಂದೂ ಸೋಲನ್ನು ಹೊಂದದೇ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಾರಿತೋಷಕದ ವಿಶೇಷ ಚಿನ್ನದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.gettyimages.com/detail/51204716/Getty-Images-Sport |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-26 |archive-date=2010-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417170453/http://www.gettyimages.com/detail/51204716/Getty-Images-Sport |url-status=dead }}</ref> === ಮಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ === [[ವಿಜೇತ ತಂಡ'ದ ಪಾರಿತೋಷಕ]] ಹಾಗೂ ವಿಜೇತ ತಂಡ'ದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪದಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ, [[ಮಾಸದ/ತಿಂಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕ]] ಹಾಗೂ [[ಮಾಸದ/ತಿಂಗಳ ಆಟಗಾರ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ [[ವರ್ಷದ ನಿರ್ವಾಹಕ]] ಹಾಗೂ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋವ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. === 10 ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳು === {{Main|Premier League 10 Seasons Awards}} 2003ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ/ಮೊದಲ ದಶಕವನ್ನು 10 ಸೀಸನ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು: * [[ದಶಕದ ತಂಡಗಳು]]: ** '''ದೇಶೀಯ''' : [[ಡೇವಿಡ್‌ ಸೀಮನ್‌]], [[ಗೇರಿ ನೆವಿಲ್ಲೆ]], [[ಟೋನಿ ಆಡಮ್ಸ್‌‌]], [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಬ್ರೂಸ್‌]], [[ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಪಿಯರ್ಸ್]]‌, [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬೆಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]], [[ಪಾ/ಪೌಲ್‌ ಇನ್ಸ್‌]], [[ಪಾಲ್‌ ಷೋಲ್ಸ್‌‌]], [[ರ್ರ್ಯಾನ್‌‌ ಗಿಗ್ಸ್‌‌]], [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್]]‌‌, [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಓವೆ/ವನ್‌‌]] ** '''ಸಾಗರೋತ್ತರ''' : [[ಪೀಟರ್‌‌ ಷ್ಮೆಚೆಲ್‌]], [[ಡಾನ್‌ ಪೆಟ್ರೆಸ್ಕು]], [[ಜಾಪ್‌ ಸ್ಟಾಮ್‌]]‌, [[ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಡೆಸೈಲ್ಲಿ]], [[ಡೆನಿಸ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌]] , [[ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಜಂಗ್‌ಬರ್ಗ್‌]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ವಿಯೆರಾ]], [[ರಾಯ್‌ ಕೀನೆ]], [[ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಪೈರ್ಸ್‌‌]], [[ಥಿಯೆರ್ರಿ ಹೆನ್ರಿ]], [[ಎರಿಕ್‌ ಕಾಂಟೊನಾ]] ** '''ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ''' : [[ಪೀಟರ್‌‌ ಷ್ಮೆಚೆಲ್‌]], [[ಗೇರಿ ನೆವಿಲ್ಲೆ]], [[ಟೋನಿ ಆಡಮ್ಸ್‌‌]], [[ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಡೆಸೈಲ್ಲಿ]], [[ಡೆನಿಸ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬೆಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ವಿಯೆರಾ]], [[ಪಾಲ್‌ ಷೋಲ್ಸ್‌‌]], [[ರ್ರ್ಯಾನ್‌‌ ಗಿಗ್ಸ್‌‌]], [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌]], [[ಎರಿಕ್‌ ಕಾಂಟೊನಾ]] {{col-begin}} {{col-break}} * [[ದಶಕದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಟಗಾರ]] – [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌]] * [[ದಶಕದ ದೇಶೀಯ ಆಟಗಾರ]] – [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌]] * [[ದಶಕದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಆಟಗಾರ]] – [[ಎರಿಕ್‌ ಕಾಂಟೊನಾ]] * [[ದಶಕದ ಗೋಲು]] – [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬೆಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]], 17 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1996, ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ v. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ Utd * [[ದಶಕದ ಉಳಿಕೆ/ಸೇವ್‌]] – [[ಪೀಟರ್‌‌ ಷ್ಮೆಚೆಲ್‌]] , 21 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1997, ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ v. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ Utd * [[ದಶಕದ ಪಂದ್ಯ]] – ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌ 4–3 ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌, 3 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1996 * [[ದಶಕದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] – ಫಿಲ್‌ ನೋಬಲ್‌‌ ([[PA]]), 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1999, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮೈಕೆಲ್‌ ಓವೆ/ವನ್‌‌ರ ಬಿಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ * [[ದಶಕದ ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಕಾರ]] – [[ಸ್ಕೈ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌]]ನ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಟೈಲರ್‌]] {{col-break}} * [[ದಶಕದ ಉಲ್ಲೇಖ]] – "ನಾನು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ!") ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮಾತಿನ ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸಿದರು. !", [[ಕೆವಿನ್‌ ಕೀಗನ್‌]], 29 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1996 * [[ದಶಕದ ನಿರ್ವಾಹಕ]] – [[ಸರ್‌‌ ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್‌]] * [[ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ]] – [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌]] * [[ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ]] – [[ಲ್ಯುಕಾಸ್‌ ರಡೆಬೆ]] * [[ಬಹಳಷ್ಟು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು]] – [[ಗೇರಿ/ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಪೀಡ್‌]] (352) * [[ಬಹುತೇಕ ಶುದ್ಧ ಸಾಧನೆಯ ಗೋಲುರಕ್ಷಕ]] – [[ಡೇವಿಡ್‌ ಸೀಮನ್‌]] (130) * [[ಬಹುತೇಕ ತರಬೇತಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು]] – [[ಸರ್‌‌ ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್‌]] (392) * [[10,000ನೇ ಗೋಲು]] – [[ಲೆಸ್‌ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌]], 15 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2001, ಟೋಟ್ಟೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ಹಾಟ್ಸ್‌‌ಪರ್‌‌ v. ಫಲ್ಹಾಮ್‌ * [[ಅಗ್ರ ಗೋಲುಗಳ ಗಳಿಕೆದಾರ]] – [[ಅಲನ್‌ ಷಿಯರರ್‌‌]] (204) {{col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಆಂಗ್ಲ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ದಾಖಲೆಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Spoken Wikipedia|Premier League.ogg|4 March 2007}} {{Commons category|FA Premier League}} * [http://www.premierleague.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Premier League}} {{UEFA leagues}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ (ಸಾಕರ್‌) ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1992ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] e81twbtvyrjcqrrbj6ocerbx7trrmx1 0 24199 1376370 1372998 2026-07-05T18:25:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376370 wikitext text/x-wiki {{cleanup|reason=ವಿಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ}} {{Infobox musical artist |Name = Bob Dylan |Img =Paparazzo_Presents_Bob_Dylan.jpg |Img_capt = On keyboards at the [[New Orleans Jazz and Heritage Festival]], April 28, 2006 |Img_size = 210px |Landscape = yes |Background = solo_singer |Birth_name = Robert Allen Zimmerman |Alias = Elston Gunn,<ref name = "Gunnn"/> Tedham Porterhouse, Blind Boy Grunt, [[Traveling Wilburys|Lucky Wilbury/Boo Wilbury]], Elmer Johnson, Sergei Petrov, Jack Frost, Jack Fate, Robert Milkwood Thomas |Origin = |Genre = [[Rock music|Rock]], [[Folk music|folk]], [[folk rock]], [[blues]], [[Country music|country]], [[gospel]] |Born = {{birth date and age|mf=yes|1941|5|24}}<br />[[Duluth, Minnesota|Duluth]], [[Minnesota]], <br />[[United States]] |Instrument = [[Singer|Vocals]], [[guitar]], [[bass guitar|bass]], [[harmonica]], [[keyboard instrument|keyboard]], [[piano]] |Occupation = [[Singer-songwriter]] |Years_active = 1959–present |Label = [[Columbia Records|Columbia]], [[Asylum Records|Asylum]] |Associated_acts = [[The Band]], [[Traveling Wilburys]], [[Grateful Dead]], [[Tom Petty & the Heartbreakers]] |URL = [http://www.bobdylan.com/ bobdylan.com] }} ==ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌/ಬಾಬ್‌ ಡಿಲಾನ್== (ಈ ಪುಟ ಮುಂದುವರಿಸಲು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ,ಅನಗತ್ಯ ಲಿಂಕ್ ಮತ್ತು ತೆರೆಯದ ಉಲ್ಲೇಖಗಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುಟ ಸ್ಟಕ್ ಆಗುವುದು.) *[[ಬಾಬ್‌ ಡಿಲಾನ್]] - ಮೂದುವರಿದ ಭಾಗ. '''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌''' ರವರು (ಜನನ '''ರಾಬರ್ಟ್‌ ಅಲ್ಲೆನ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಮೇ 24, 1941) ಓರ್ವ [[ಅಮೇರಿಕನ್‌]] [[ಹಾಡುಗಾರ-ಗೀತರಚನಕಾರ]], [[ಸಂಗೀತಜ್ಞ]], [[ಚಿತ್ರಕಾರ]] ಹಾಗೂ [[ಕವಿ]]. ಅವರು ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾಮರು.<ref name="Newsweek97"/> ಅವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾಗಿ ನಂತರ ಅಶಾಂತ ಸಮಾಜದ ಅಸಂತುಷ್ಟ ನಾಮಕಾವಸ್ತೆ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ [[1960ರ ದಶಕ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆದಂತವು. "[[ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌‌]]" ಮತ್ತು "[[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ದೇ ಆರ್‌ ಎ-ಚೇಂಜಿಂಗ್]]‌"ನಂತಹಾ ಅವರ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳು [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು]] <ref>ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ D.C.ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 20, 1986ರಂದು, [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ದಿನ]]ದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ''ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌'' ಹಾಡಿದ್ದು. ಗ್ರೇ , 2006, ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 63–64.</ref> ಮತ್ತು [[ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ]]<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3618291.stm| title = Dylan 'reveals origin of anthem' | accessdate = 2009-02-06| publisher = BBC News | date = 2004-04-11 }}</ref> ಚಳುವಳಿಗಳ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳೆನಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡವು. ಅವರ ಮುಂಚಿನ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ರೂಢಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಜನರಿಗೆ ಆಪ್ಯಾಯಮಾನವಾದವು. ವೃದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗೀಕರಿಸಿದ [[ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭೇದ]] ಅನೇಕ ವಿಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಹಾಡುಗಳ{{ndash}} [[ಜಾನಪದ]], [[ಬ್ಲೂಸ್‌ ಮಾದರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಗ್ರಾಮೀಣ ರೀತಿ]]ಗಳಿಂದ, [[ಸುವಾರ್ತೆ]], [[ರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ರಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಕಬಿಲ್ಲಿ]] [[ಆಂಗ್ಲ‌]], [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಐರಿಷ್‌ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]], [[ಜಾಜ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ವಿಂಗ್‌]]ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|last=Browne|first=David|authorlink=David Browne|url=http://www.ew.com/ew/article/0,,173933~4~~lovetheft,00.html|title=''Love and Theft'' review|accessdate=2008-09-07|publisher=''[[Entertainment Weekly]]''|date=2001-09-10|archive-date=2008-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012094004/http://www.ew.com/ew/article/0,,173933~4~~lovetheft,00.html|url-status=dead}}</ref> ಡೈಲನ್‌ [[ಗಿಟಾರ್]]‌‌, [[ಪಿಯಾನೋ]] ಹಾಗೂ [[ರಾಗಮಾಲಿಕೆ/ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ''[[ನೆವರ್‌ ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಟೂರ್‌]]'' ‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಹ ಹಾಡುಗಾರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದು ಅವರ ಗೀತರಚನೆ.<ref name="Newsweek97">{{cite web| url = http://www.newsweek.com/id/97107/output/print | title = Dylan Revisited| author = Gates, David| date = 1997-10-06| accessdate = 2008-10-13| publisher = ''Newsweek''}}</ref> ಅವರು [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ]], [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ]]; ಅವರನ್ನು [[ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]], [[ನಾಷ್‌ವಿಲೆ ಗೀತರಚನಕಾರ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]] ಹಾಗೂ [[ಗೀತರಚನಕಾರ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾದ ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ [[ದುಲುತ್‌/ಡುಲುತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.northlandsnewscenter.com/news/range11/18967444.html| title = Dylan Way Opens in Duluth| date = 2008-05-15| accessdate = 2009-01-29| publisher = Northlands News Centre| archive-date = 2008-12-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20081204184511/http://www.northlandsnewscenter.com/news/range11/18967444.html| url-status = dead}}</ref> [[ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅವರೇ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ "ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಕವಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಗೀತಕೃತಿಗಳಿಂದ" ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವರು ಬೀರಿದ ಅಭಿಜ್ಞ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪಠಣ]]ವನ್ನು ನೀಡಿದರು."<ref>{{cite web | url = http://www.pulitzer.org/citation/2008,Special+Awards+and+Citations | title = The Pulitzer Prize Winners 2008: Special Citation | accessdate = 2008-09-06 | publisher = [[Pulitzer Prize|Pulitzer]] | date = 2008-05-07 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಹಾರ್ಟ್‌]]'' ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 13, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌]] ಗೀತೆಗಳಾದ "[[ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್]]‌‌" ಹಾಗೂ "[[ಹಾರ್ಕ್‌!]] [[ದ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌‌‌ ಸಿಂಗ್‌‌]]" ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ಇತರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಡೈಲನ್‌'ರ ಎಲ್ಲಾ ರಾಯಧನಗಳೂ USAಯ [[ಫೀಡಿಂಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ]], UKಯ [[ಕ್ರೈಸಿಸ್‌]], ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದಂತಹಾ ದತ್ತನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಲಿದೆ.<ref name="UK Fundraising">{{cite web| url = http://www.fundraising.co.uk/news/2009/12/14/cafamerica-distribute-royalities-bob-dylan039s-christmas-album-crisis| title = CAFAmerica to distribute royalities from Bob Dylan's Christmas album to Crisis| date = 2009-12-14| accessdate = 2009-12-19| publisher = UK Fundraising}}</ref> == ಜೀವನ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು === ರಾಬರ್ಟ್‌ ಅಲ್ಲೆನ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ([[ಹೀಬ್ರ್ಯೂ]] ಹೆಸರು ಷಬ್ತಾಯೀ ಝಿಸೆಲ್‌ ಬೆನ್‌ ಅವ್ರಾಹಂ)<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 14, ತನ್ನ ಹೀಬ್ರ್ಯೂ ಹೆಸರನ್ನು ಷಾಬ್ತಾಯ್‌ ಝಿಸೆಲ್‌ ಬೆನ್‌ ಅವ್ರಹಾಂ ಎಂದು ನೀಡುತ್ತಾರೆ</ref><ref>[[ಛಾಬಾದ್‌]] ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಯಿದ್ದಿಶ್‌]] ವಿಧದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಝುಷೆ ಬೆನ್‌ ಅವ್ರಹಾಂನ ವಿವರ ನೀಡಿದೆ {{cite web | url = http://www.chabad.org/news/article_cdo/aid/573406/jewish/SingerSongwriter-Bob-Dylan-Joins-Yom-Kippur-Services-in-Atlanta.htm | title = Singer/Songwriter Bob Dylan Joins Yom Kippur Services in Atlanta | date = 2007-09-24 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Chabad.org News }}</ref> ರು ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ,<ref>{{cite web | url = http://www.bobdylan.com/#/music/bob-dylan | title = ''Bob Dylan'' -His Life and Times- | author = Williams, Stacey | accessdate = 2009-10-23 | language = | publisher = bobdylan.com | date = | quote = Bob Dylan was born in Duluth, Minnesota, on May 24, 1941. | archive-date = 2009-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091201105001/http://www.bobdylan.com/#/music/bob-dylan | url-status = dead }}</ref><ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 14</ref> [[ದುಲುತ್‌/ಡುಲುತ್‌]] ನಗರದ St.ಮೇರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ 24, 1941ರಂದು ಜನಿಸಿ, [[ಸುಪೀರಿಯರ್‌ ಸರೋವರ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಮೆಸಬಿ ಉಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]]ಯ ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ [[ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಆತನ ತಂದೆಯ ಕಡೆಯ ಹಿರಿಯರಾದ ಝಿಗ್‌ಮನ್‌ ಹಾಗೂ ಅನ್ನಾ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌, [[ರಷ್ಯನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ (ಈಗಿನ [[ಉಕ್ರೇನ್‌]]) [[ಒಡೆಸ್ಸಾ]]ದಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಗೆ 1905ರ ಯೆಹೂದ್ಯ ವಿರೋಧಿ [[ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು.<ref name="Sounes-p12">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 12–13.</ref> ಆತನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ಹಿರಿಯರಾದ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಲಿಬ್ಬಾ ಎಡೆಲ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ರು 1902ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ಬಂದಿದ್ದ [[ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಯಹೂದಿ]]ಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Sounes-p12"/> ತನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ''[[Chronicles: Volume One]]'' , ಡೈಲನ್‌ರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಕಡೆಯ ಅಜ್ಜಿಯ ತಾಯಿಮನೆ ಹೆಸರು [[ಕಿರ್ಗಿಜ್‌]] ಎಂದಿತ್ತೆಂದು ಹಾಗೂ ಆಕೆಯು [[ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್‌‌]] ಮೂಲದವರೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಡೈಲನ್‌‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 92–93.</ref> ಡೈಲನ್‌ರ ಪೋಷಕರಾದ, ಅಬ್ರಾಮ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಹಾಗೂ ಬಿಯಾಟ್ರೀಸ್‌ "ಬೀಟ್ಟಿ" ಸ್ಟೋನ್‌ರು, ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ನಿಕಟವರ್ತಿ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ದುಲುತ್‌/ಡುಲುತ್‌ ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಆತನ ತಂದೆಯು ಪೋಲಿಯೋ ಪೀಡಿತರಾದಾಗ ಕುಟುಂಬವು ಆತನ ತಾಯಿಯ ತವರಾದ [[ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌]]ಗೆ ಮರಳಿತಾದ್ದರಿಂದ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲೂಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಷ್ರೆವೆಪೋರ್ಟ್‌, ಲೂಸಿಯಾನಾ]]ಗಳ [[ಸ್ಥಳೀಯ]] ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹಾಗೂ ಮೊದಲಿನ [[ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌]] ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಲಿಸಿಕೊಂಡು ಕಳೆದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 38–39.</ref> ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು : ಷಾಡೋ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಪಕಾಲೀನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ದ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಕಾರ್ಡ್ಸ್‌,<ref name="rsbio">{{cite web | url= http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/biography | title= Bob Dylan: Biography | accessdate = 2008-09-23 | publisher = [[Rolling Stone]] | author = Updated from ''The Rolling Stone Encyclopedia of Rock & Roll'' (Simon & Schuster, 2001)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060521051541/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/biography|archivedate=2006-05-21}}</ref> ತಂಡವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೀತೆಗಳ]] ಸಾಲನ್ನೇ ನೀಡಿತು. ಅವರ [[ಡ್ಯಾನ್ನಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಯೂನಿಯರ್‌ಗಳು]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ "ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ ಈಸ್‌ ಹಿಯರ್‌ ಟು ಸ್ಟೇ" ಎಂಬ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಪ್ರತಿಭಾಪ್ರದರ್ಶನವು ಎಷ್ಟು ಏರುಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆಂದರೆ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು ಧ್ವನಿಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 29–37.</ref> 1959ರಲ್ಲಿ ವಿಂಟರ್‌ ಡಾನ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ [[ಬಡ್ಡಿ ಹಾಲಿ]]ರನ್ನು ನೋಡಿದ ಅವರು ನಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೇಗಾಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ 1959ರ ಶಾಲಾ ವಾರ್ಷಿಕಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ "[[ಲಿಟಲ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು" ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ'' , pp. 39–43.</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಎಲ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಗುನ್ನ್‌‌ (sic) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, [[ಬಾಬ್ಬಿ ವೀ]]ರೊಂದಿಗೆ ಪಿಯಾನೋವನ್ನು ಬಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Gunnn">ಬಾಬ್ಬಿ ವೀಯವರೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಯುವ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಮಿಥ್ಯಾನಾಮವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ವಿಲಕ್ಷಣತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: "[ಡೈಲನ್‌] ಫಾರ್ಗೋ/ಮೂರ್‌ಹುಡ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರು&nbsp;... ಬಿಲ್‌ [ವೆಲ್ಲೀನ್‌‌] ಫಾರ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾಮ್ಸ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತನ್ನನ್ನು ಎಲ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಗುನ್ನ್‌ ಮೂರು-- n'ಗಳೊಂದಿಗೆ, G-U-N-N-N ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡನು." ಬಾಬ್ಬಿ ವೀ ಸಂದರ್ಶನ, ಜುಲೈ 1999, [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮೈನ್‌]] ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web | url = http://expectingrain.com/dok/who/g/gunnnelston.html | title = Early alias for Robert Zimmerman | date = 1999-08-11 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Expecting Rain }}</ref><ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 41–42.</ref><ref>ಹೆಲಿನ್‌, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 26–27.</ref> 1959ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಿನ್ನೆಯಾಪೊಲಿಸ್‌]]ಗೆ ಮರಳಿದ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಿತು. 1985ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತವು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು: "ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದು ನನಗೆ ಸಾಲದೆಂದು ಅನಿಸುತ್ತಿತ್ತು&nbsp;... ಅದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಕ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿಡಿಸುವ ಲಯಗಳಿದ್ದರೂ... ಗೀತೆಗಳು ಗಂಭೀರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಜೀವನವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದು ಗಂಭೀರವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಈ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರಾಶೆ, ವಿಷಾದ, ವಿಜಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆ ಅಲೌಕಿಕ, ಅಂತರಾಳದ ಭಾವನೆಗಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ."<ref name="Crowe-1985">''[[ಬಯೋಗ್ರಾಫ್‌]]'' , 1985, [[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಕ್ರೌಯೆ]]ರಿಂದ ಕಿರು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಳು.</ref> ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 10 O'ಕ್ಲಾಕ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌, ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಫಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವುದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಡಿಂಕಿಟೌನ್‌]] [[ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]] ಪ್ರವಾಸಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 65–82.</ref><ref name="No Direction Home">ಇದು ''[[ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು, ನಿರ್ದೇಶಕ: [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕಾರ್ಸೆಸೆ]]. ಪ್ರಸಾರ: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 26, 2005, [[PBS]] &amp; [[BBC Two]]</ref> ತಮ್ಮ ಡಿಂಕಿಟೌನ್‌ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ, ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು "ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌" ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು."<ref name="rsbio"/> 2004ರ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ : "ನೀವು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರವೇ ತಪ್ಪು ಹೆಸರಿದೆ ಇವರ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿರಬಾರದಾಗಿತ್ತು ಎಂದೆನಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲಾ ಸಹಜ. ನೀವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾವ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಆ ಹೆಸರಿಂದಲೇ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ಇದು ಮುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ."<ref name="60minutes2005"/> === 1960ರ ದಶಕ === ==== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಯ ವ್ಯವಹಾರ ==== ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದರು. ಜನವರಿ 1961ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಾಗೂ [[ಹಂಟಿಂಗ್‌ಟನ್‌' ರೋಗ]]ದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ [[ಗ್ರೇಸ್ಟೋನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ]]<ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , p. 98.</ref> ದಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ [[ವುಡೀ ಗುತ್ರೀ]]ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಗುತ್ರೀ ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ ದಿವ್ಯವಾಣಿಯಂತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಗುತ್ರೀ'ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಡೈಲನ್‌ ನಂತರ ಬರೆದಿದ್ದು ಹೀಗೆ : "ಗೀತೆಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಅಪರಿಮಿತ ಮಾನವತ್ವದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ... [ಅವರು] ಅಮೇರಿಕ ಚೇತನದ ನಿಜವಾದ ದನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಾನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಗುತ್ರೀಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಿಷ್ಯನಾಗುವವನು ನಾನು ಎಂದುಕೊಂಡೆ."<ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 244–246.</ref> ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಕ್ಕೆ ಗುತ್ರೀರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗುತ್ರೀರ ಸಹಾಯಕ [[ರಾಂಬ್ಲಿನ್‌ ಜಾಕ್‌ ಎಲ್ಲಿಯಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಗುತ್ರೀಯವರ ಕೃತಿಸಂಗ್ರಹದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯಟ್‌ರ ಮೂಲಕ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ ''[[ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ (2004)<ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 250–252.</ref> ಈ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಿಯಟ್‌ರನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1961ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ, ಡೈಲನ್‌ [[ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ]]ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು, [[ಗೆರ್ಡೆಸ್‌ ಫೋಕ್‌ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷೆಲ್ಟನ್‌]] ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದರು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ '' , 1961-09-21, "ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಎ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಟಿವ್‌ ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟ್‌‌" ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪುನರ್‌ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ: {{cite web | url = http://www.bobdylanroots.com/shelton.html | title = Bob Dylan: A Distinctive Stylist | author = Robert Shelton | date = 1961-09-21 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Bob Dylan Roots }}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ರು ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಾರ [[ಕೆರೋಲಿನ್‌ ಹೆಸ್ಟರ್‌]]ರ ನಾಮಸೂಚಕ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ರಾಗಮಾಲಿಕೆ/ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂಅನ್ನು ನುಡಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಆಲ್ಬಂನ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾನ್‌ ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌]]ರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.allmusic.com/artist/carolyn-hester-p2005 | title = Carolyn Hester Biography | author = Richie Unterberger | date = 2003-10-08 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = All Music }}</ref> ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಗೆಂದು ಡೈಲನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ‌ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದರು. ಪ್ರಥಮ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ (1962), ಪರಿಚಿತ ಜಾನಪದ, ಬ್ಲೂಸ್‌ ಹಾಗೂ [[ಸುವಾರ್ತೆ]] ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎರಡು ಮೂಲ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'' ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಆಲ್ಬಂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇನೂ ಬೀರದೇ, ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕೇವಲ 5,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref name="Scaduto110">ಸ್ಕಾಡುಟೊ, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'' , p. 110.</ref> ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ, ಈ ಹಾಡುಗಾರರನ್ನು ಕೆಲವರು "ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌'ರ ಪ್ರಮಾದ"ವೆಂದು ಹಳಿದು ಅವರ ಒಫ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿದ ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌, [[ಜಾನ್ನಿ ಕ್ಯಾಷ್‌]]ರೂ ಕೂಡಾ ಡೈಲನ್‌ರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Scaduto110"/> ಕೊಲಂಬಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ, ಡೈಲನ್‌ ಬ್ಲೈಂಡ್‌ ಬಾಯ್‌ ಗ್ರಂಟ್‌ ಎಂಬ ಮಿಥ್ಯಾನಾಮದಲ್ಲಿ, ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ''[[ಬ್ರಾಡ್‌ಸೈಡ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಗೆಂದು ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 157–158.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Joan Baez Bob Dylan.jpg|thumb|280px|ಜೋನ್‌ ಬೇಜ್‌ರೊಂದಿಗೆ 28 ಆಗಸ್ಟ್‌ 1963ರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ "ಮಾರ್ಚ್‌ ಆನ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌"ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] ಆಗಸ್ಟ್‌ 1962ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಇಟ್ಟರು. ಅವರು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎಂದು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌]]ರೊಡನೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌ರು 1970ರವರೆಗೆ ಡೈಲನ್‌ರ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ವೈರುದ್ಧ್ಯದ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯೆನಿಸುವಷ್ಟು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿಯತ್ತಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 283–284.</ref> ಡೈಲನ್‌ ನಂತರ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌ರನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು : "ಅವರೊಂದು ತರಹಾ [[ಕರ್ನಲ್‌ ಟಾಮ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌]] ತರಹದ ವ್ಯಕ್ತಿ... ಅವರು ಬರುತ್ತಿರುವುದರ ಸುಳಿವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಿತ್ತು .."<ref name="No Direction Home"/> ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್‌ ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌]]ರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಯುವ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌]] ಜಾಜ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಟಾಮ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]]ರು ಹ್ಯಾಮಂಡ್‌ರ ಬದಲಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ರ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂನ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 115–116.</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1962ರಿಂದ ಜನವರಿ 1963ರವರೆಗೆ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ UK ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Heylin-p35">ಹೆಲಿನ್‌ , 1996, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ : ಎ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೋಲನ್‌ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್‌ '' , pp. 35–39.</ref> TV ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಫಿಲಿಪ್‌ ಸಾವಿಲ್ಲೆ]]ರು [[BBC ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]] ವಾಹಿನಿಗೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''[[ದ ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್‌ ಆನ್‌ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ಎಂಬ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಾವಿಲ್ಲೆಯವರು ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.bbc.co.uk/bbcfour/music/bobdylan/madhouse.shtml| title = Dylan in the Madhouse| date = 2007-10-14| accessdate = 2009-08-31| publisher = BBC TV}}</ref> ರೂಪಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ''ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌'' , ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು, ಇದು ಹಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ಹೊವರ್ಡ್. ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ . ಡಬಲ್‌ಡೇ 2001. p159. ISBN 0-552-99929-6</ref> ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಡೈಲನ್‌ [[ಲೆಸ್‌ ಕಸಿನ್ಸ್‌‌]], [[ದ ಪಿಂಡರ್‌ ಆಫ್‌ ವೇಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್]]‌‌,<ref>[https://www.theguardian.com/music/2007/sep/17/popandrock.folk ವೆಬ್‌ ''ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'' ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ © ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ 2009]</ref> ಹಾಗೂ [[ಬುಂಜೀಸ್‌]]ನಂತಹಾ ಅನೇಕ ಲಂಡನ್‌ ಜಾನಪದ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref name="Heylin-p35"/> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಕಾರ್ಥಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ UK ಹಾಡುಗಾರರಿಂದ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.<ref name="Heylin-p35"/> ಡೈಲನ್‌ರ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ದ ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌' ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್]]'' ‌, ಮೇ 1963ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಹಾಡುಗಾರ ಹಾಗೂ ಗೀತರಚನಾಕಾರರಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ [[ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಾಡುಗಳೆಂಬ]] ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಭಾಗಶಃ ಗುತ್ರೀಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದ್ದವು, [[ಪೀಟ್‌ ಸೀಗರ್‌]]ರ ವಿಷಯವಾರು ಗೀತೆಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 138–142.</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಟೌನ್‌", [[ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಪ್ಪು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಾಗುವ [[ಜೇಮ್ಸ್‌‌ ಮೆರೆಡಿತ್‌‌]]ರ ವಿಪತ್ಕಾಲದ ಬಗೆಗಿನ ನಿಂದಾತ್ಮಕ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , p. 156.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan in November 1963.jpg|thumb|left|180px|ನವೆಂಬರ್‌ 1963ರಲ್ಲಿ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡಾದ, "[[ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್]]‌‌", [[ಗುಲಾಮ]]ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡಾದ "ನೋ ಮೋರ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌"ನಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಭಾವವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>[[ಜಾನ್‌ ಬಾಲ್ಡೀ]]ಯವರಿಂದ ಡೈಲನ್‌ರ ''[[ದ ಬೂಟ್‌ಲೆಗ್‌ ಸರಣಿ 1–3 ಸಂಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಪರೂಪದ &amp; ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ) 1961–1991]]'' ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ (1991) : "ಪತ್ರಕರ್ತ ಮಾರ್ಕ್‌ ರೋಲೆಂಡ್‌ರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಡೈಲನ್‌ 1978ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು: '''ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌' ಯಾವಾಗಲೂ ದೈವಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. '' '''ನೋ ಮೋರ್‌ ಆಕ್ಷನ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌' ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದೆ — ಅದು ದೈವಿಕವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 'ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌' ಅದೇ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{' "}} pp. 6–8.''</ref> ಈ ಹಾಡನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಇದು [[ಪೀಟರ್‌, ಪಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮೇರಿ]]ಯರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟು, ಇತರೆ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ರ ಹಾಡುಗಳೊಡನೆ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. "[[ಎ ಹಾರ್ಡ್‌ ರೇನ್ಸ್‌‌ ಎ-ಗೊನ್ನಾ ಫಾಲ್‌‌]]" ಎಂಬ ಹಾಡು "[[ಲಾರ್ಡ್ ರಂಡಾಲ್‌]]" ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಲಾವಣಿಯ ಶೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ವಿಧ್ವಂಸಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದ್ದುದರಿಂದ ಡೈಲನ್‌ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ನಂತರ ಆರಂಭವಾದ [[ಕ್ಯೂಬಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿ]]ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '', pp. 101–103.''</ref> "ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌‌" ತರಹವೇ, "ಎ ಹಾರ್ಡ್‌ ರೇನ್ಸ್‌‌ ಎ-ಗೊನ್ನಾ ಫಾಲ್‌‌" ಆಧುನಿಕ ಗೀತರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರತಿಮಾವಾದಿ]] ಭಾವಗಳ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ [[ಜಾಗೃತಿಯ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>ರಿಕ್ಸ್‌, ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಡೈಲನ್‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು'', pp. 329–344.''</ref> {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{Listen |filename=Bob_Dylan_-_Blowin'_in_the_Wind.ogg |title=Bob Dylan - "Blowin' in the Wind" |description=''[[Blowin' in the Wind]]'' was, according to critic Andy Gill, "the song with which Dylan's name is most inextricably linked, and safeguarded his reputation as a civil libertarian through any number of changes in style and attitude."<ref>Gill, ''My Back Pages'', 23</ref> |format=[[Ogg]]}} {{sample box end}} ಡೈಲನ್‌ರ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ಗೀತೆಗಳು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದರೆ, ''ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌''' ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವ, ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.''' '' '''''ಡೈಲನ್‌ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯ,<ref>ಸ್ಕಾಡುಟೊ, '''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'', p. 35.'' '''</ref> ಆಲ್ಬಂನ ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]ರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ''' '' '''''[[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ನಾವು ಕೇವಲ ಹಾಡಿದೆವು, ಕೇವಲ ಬಳಸಿದೆವು. ''' '' '''''ಗೀತೆಯ ಭಾವವು ಹಾಗೂ ಅದರ ನಿಲುವು ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತವಾದವು."<ref>ಮೋಜೊ'' ಪತ್ರಿಕೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1993.''</ref>''' '' ಡೈಲನ್‌ರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಒರಟು ಅಂಶವು ಹೊಸ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಅದೇ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಜೋಯ್ಸ್‌ ಕೆರೋಲ್‌ ಓಟ್ಸ್‌]] ತನ್ನ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ಡೈಲನ್‌ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ : "ನಾವು ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಯುವ ಮತ್ತು ಅಪಕ್ವವಾದ ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲದೆನಿಸುವ ಮೂಗಿನಿಂದ ಹೊರಡಿಸುವ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಉಪ್ಪುಕಾಗದವೂ ಹಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದೆನಿಸಿತಾದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಕೌತುಕಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಆವೇಗ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು."<ref>ಹೆಡಿನ್‌ (ed.), 2004, ''ಸ್ಟುಡಿಯೋ A: ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ರೀಡರ್‌'' , p. 259. ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web | url = http://www.usfca.edu/~southerr/ondylan.html | title = Dylan at 60 | author = Joyce Carol Oates | date = 2001-05-24 | accessdate = 2008-09-29 | publisher = University of San Francisco | archive-date = 2009-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090515112338/http://www.usfca.edu/~southerr/ondylan.html | url-status = dead }}</ref> ಅವರ ಅನೇಕ ಮುಂಚಿನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆಗಳು, ಮೊದಲಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ [[ಜೋನ್‌ ಬೇಜ್‌]]ರಂತಹಾ ಇತರೆ ಗಾಯಕರ ಹೆಚ್ಚು ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳಾಗಿ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿತು.<ref name="rsbio"/> ಬೇಜ್‌ ಆತನ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ ತನ್ನ ಗೀತಕಛೇರಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ವೇದಿಕೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಲಭಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಜೋನ್‌ ಬೇಜ್‌ ಪ್ರವೇಶ, ಗ್ರೇ, ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 28–31.</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ ಇತರರೆಂದರೆ [[ದ ಬಿರ್ಡ್ಸ್]]‌, [[ಸೊನ್ನಿ ಹಾಗೂ ಚೆರ್]]‌, [[ದ ಹೊಲ್ಲೀಸ್‌]], [[ಪೀಟರ್‌, ಪಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಮೇರಿ]], [[ಮ್ಯಾನ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಮಾನ್ನ್]]‌, ಮತ್ತು [[ದ ಟರ್ಟಲ್ಸ್‌]]. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪಾಪ್‌ ರೂಪ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರೂ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಬೇಜ್‌ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿರಳ ಜಾನಪದ ಕೃತಿಗಳ ಹಾಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಕವರ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದವೆಂದರೆ [[CBS]] ಅವರನ್ನು "ಡೈಲನ್‌ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಡೈಲನ್‌ರ ಹಾಗೆ ಯಾರೂ ಹಾಡಲಾಗದು" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು."<ref>{{cite web | url = http://www.smh.com.au/news/music/bob-dylans-songs-offer-rich-pickings-for-other-singers/2007/08/14/1186857512999.html | title = It ain't me babe but I like how it sounds | date = 2007-08-15 | accessdate = 2008-09-24 | last = Meacham | first = Steve | publisher = ''[[The Sydney Morning Herald]]''}}</ref> "ಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್‌ ಅಪ್‌ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನ್‌", ''ಎಂಬುದನ್ನು '''ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಕ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಡನೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೂ ವೇಗವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದರು''' '' . '''''ಆಲ್ಬಂನ ಒಂಟಿ ವಾದ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಏಕಗೀತೆಯು [[ರಾಕೆಬಿಲ್ಲಿ]] ಸಂಗೀತದೊಡನೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವ ಹುಮ್ಮಸ್ಸು ನೀಡಿತು. ''' '' '''''[[ಕ್ಯಾಮೆರನ್‌ ಕ್ರೋಯೆ]] ಇದನ್ನು "[[ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಸನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ರೆಡೆಗೆ ತೊಯ್ದಾಡುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರ ಆಕರ್ಷಕ ನೋಟ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು."<ref>[[ಬಯೋಗ್ರಾಫ್‌|'''ಬಯೋಗ್ರಾಫ್‌'''' ''']] , 1985, [[ಕ್ಯಾಮೆರಾನ್‌ ಕ್ರೌಯೆ]]ರಿಂದ ಕಿರು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಳು. "ಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್‌ ಅಪ್‌ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನ್‌"ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಗೀತಜ್ಞರು: ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಾರ್ನೆಸ್‌ &amp; [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಲಾಂಗ್‌ಹಾರ್ನ್‌]] (ಗಿಟಾರ್‌ಗಳು); [[ಡಿಕ್‌ ವೆಲ್‌ಸ್ಟುಡ್‌]] (ಪಿಯಾನೋ); [[ಜಿನಿ ರಾಮೆ]] (ಮಂದ್ರವಾದ್ಯ); [[ಹರ್ಬ್‌ ಲವೆಲ್ಲೆ]] (ಡ್ರಮ್‌ವಾದ್ಯ)</ref>''' '' ==== ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹಾಗೂ ''ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿ'' ==== ಮೇ 1963ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ''[[ದ ಎಡ್‌ ಸುಲ್ಲಿವನ್‌ ಷೋ]]'' ದಿಂದ ಹೊರನಡೆದಾಗ ಏರಿತು. ತಾಲೀಮಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ [[CBS ವಾಹಿನಿಯ/ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]]ನ "ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ"ರು, ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲುದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಗೀತೆ "ಟಾಕಿಂಗ್‌ ಜಾನ್‌ ಬಿರ್ಚ್‌ ಪ್ಯಾರಾನಾಯ್ಡ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌"ಯು [[ಜಾನ್‌ ಬಿರ್ಚ್‌ ಸಮುದಾಯ]]ಕ್ಕೆ ನಿಂದಾತ್ಮಕವೆನಿಸುವ ಸಂಭವವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ವಿಮರ್ಶಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವುದೇ ಮೇಲು ಎಂದು, ಡೈಲನ್‌ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>ಡೈಲನ್‌ "ಟಾಕಿಂಗ್‌ ಜಾನ್‌ ಬಿರ್ಚ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಬ್ಲೂಸ್‌" ಗೀತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ''[[ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌]]'' ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು, "[[ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್ಸ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು". ನೋಡಿ ಹೆಲಿನ್‌, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌'' , pp. 114–115.</ref> {{Sound sample box align right|Music sample:}} {{Listen |filename = Bob_Dylan_-_The_Times_They_Are_a-Changin'.ogg |title = Bob Dylan - "The Times They Are a-Changin'" |description= Dylan said of "The Times They Are a-Changin'": "This was definitely a song with a purpose. I wanted to write a big song, some kind of theme song, with short concise verses that piled up on each other in a hypnotic way. The civil rights movement and the folk music movement were pretty close and allied together at that time."<ref name = "Crowe-1985"/> |format = [[Ogg]]}} {{sample box end}} ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಬೇಜ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 1963ರಂದು [[ಮಾರ್ಚ್‌‌‌ ಆನ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಡೈಲನ್‌ "[[ಓನ್ಲೀ ಎ ಪಾನ್‌ ಇನ್‌ ದೇರ್‌ ಗೇಮ್‌]] " ಹಾಗೂ "[[ವೆನ್‌ ದ ಷಿಪ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ಇನ್‌]]"ಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು; ನೋಡಿ ಹೆಲಿನ್‌, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ : ಎ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೋಲನ್‌ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್‌ '' , p. 49.</ref> ಡೈಲನ್‌ರ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌ ದೇ ಆರ್‌ ಎ-ಚೇಂಜಿಂಗ್‌]]'' ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>ಗಿಲ್‌, ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌'' , pp. 37–41.</ref> ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ [[ಮೆಡ್ಗರ್‌ ಎವರ್ಸ್‌]]ರ ಕೊಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವಸ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದ "ಓನ್ಲೀ ಎ ಪಾನ್‌ ಇನ್‌ ದೇರ್‌ ಗೇಮ್‌ "; ಹಾಗೂ ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣೀಯ ಬಾರ್‌ ಪರಿಚಾರಿಕೆ ಹ್ಯಾಟ್ಟಿ ಕೆರೋಲ್‌ರು ಶ್ವೇತ ಯುವ ಪ್ರಮುಖ [[ವಿಲಿಯಂ ಜಾಟ್‌ಝಿಂಗರ್‌]]ರಿಂದ ಸಾವು ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿಸಿದ [[ಬ್ರೆಚ್ಟಿಯನ್‌]] "[[ದ ಲೋನ್‌ಸಮ್‌ ಡೆತ್‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯಾಟ್ಟಿ ಕೆರೋಲ್]]‌" ಸೇರಿದಂತೆ ಹಾಡುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಕಾಲೀನ ನಿಜಜೀವನವನ್ನು ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ರಿಕ್ಸ್‌, ''ಡೈಲನ್ಸ್‌ ವಿಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿನ್‌'' , pp. 221–233.</ref> ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿ, ರೈತ ಹಾಗೂ ಗಣಿಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದುಂಟಾದ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ "[[ಬಾಲ್ಲಡ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾಲ್ಲಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್]]‌" ಹಾಗೂ "[[ನಾರ್ತ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಬ್ಲೂಸ್]]‌" ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಈ ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನೊಡನೆ ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಾದ, "ಬೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಲೆದರ್‌" ಹಾಗೂ "ಒನ್‌ ಟೂ ಮೆನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ಸ್‌"ಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="bbctimeline"/> 1963ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೈಲನ್‌ ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಉದ್ರೇಕಿತನಾಗಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಿತಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 200–205.</ref> [[ಜಾನ್‌ F. ಕೆನಡಿ]]ಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಸಿವಿಲ್‌ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯಿಂದ "[[ಟಾಮ್‌ ಪೈನ್‌]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ"ಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಉದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾದ ಡೈಲನ್‌, ಧಾರ್ಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಿಟಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಕಮಿಟಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವೃದ್ಧ ಹಾಗೂ ಬೋಳು ತಲೆಯವರೆಂದು ಹೀಗಳೆಯುತ್ತಾ, ಕೆನಡಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪಿ [[ಲೀ ಹಾರ್ವೆ ಓಸ್ವಾಲ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ (ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೋರ್ವರ) ಅಂಶವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ಈ ಭಾವನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡವು.<ref>ಡೈಲನ್‌ರ ಭಾಷಣ ಹೀಗೆ ಸಾಗಿತ್ತು : "ನನಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಬಿಳಿ, ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ಎಂಬುದೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲ; ಏನಿದ್ದರೂ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಮಾತ್ರ, ಕೆಳಗೆ ಅಂದರೆ ತೀರ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ. ಹಾಗೂ ನಾನು ರಾಜಕೀಯದಂತಹಾ ಚಿಲ್ಲರೆ ವಿಷಯಗಳೆಡೆ ಗಮನ ಕೊಡದೇ ಮೇಲೇರಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ ."; ನೋಡಿ, ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 200–205.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan in November 1963-5.jpg|thumb|left|220px|ಬಾಬ್ಬಿ ಡೈಲನ್‌, ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಅವರನ್ನು ಹಾಗೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ: St. ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಪ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ನವೆಂಬರ್‌ 1963]] 1964ರ,<ref name="rsbio"/> ಜೂನ್‌ ಸಂಜೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಏಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಅನದರ್‌ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]]'' ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹಗುರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. "ಐ ಷಲ್‌ ಬಿ ಫ್ರೀ #10" ಹಾಗೂ "ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕೋ ನೈಟ್‌ಮೇರ್‌"ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಡೈಲನ್‌ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. "[[ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಹಾರ್ಲೆಮ್‌ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್]]" ಹಾಗೂ "[[ಟು ರಮೋನಾ]]"ಗಳು ಪ್ರೇಮಪೂರಿತ ಹಾಗೂ ಭಾವಪೂರಿತ ಪ್ರೇಮಗೀತೆಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, "[[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಕ್ರೋ ಬ್ಲೂಸ್]]‌" ಹಾಗೂ "[[ಐ ಡೋಂಟ್‌ ಬಿಲೀವ್‌ ಯೂ (ಷೀ ಆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಲೀಕ್‌ ವಿ ನೆವರ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಮೆಟ್‌)]]"ಗಳು ಡೈಲನ್‌ರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ನ ಪರ್ವ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದವು. "[[ಇಟ್‌‌ ಏಂ'ಟ್‌ ಮಿ ಬೇಬ್‌]]", ಎಂಬ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದ ಪ್ರೇಮದ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಡನ್ನು, ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೇರಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , p. 222.</ref> ಅವರ ನವೀನತಮ ದಿಕ್ಕು ಎರಡು ದೀರ್ಘ ಹಾಡುಗಳಾದ : ನಂತರ [[ಅಲೆನ್‌ ಗಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ರು ನಂತರ ವಿಷದೀಕರಿಸಿದ "ಚೈನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ಲಾಷಿಂಗ್‌ ಇಮೇಜಸ್‌"<ref>ಸೆತ್‌ ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ''ಲೈಫ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ (ಜುಲೈ 5, 2001) ಗಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ತಂತ್ರ [[ಜಾಕ್‌ ಕೆರೌಕ್‌‌]]ರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು: "(ಡೈಲನ್‌) ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ''[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿ ಬ್ಲೂಸ್‌]]'' ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಓದಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ, 'ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೇನು ಗೊತ್ತು' ಆತ ಹೇಳಿದ, 'ಯಾರೋ ನನಗೆ '59ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ St.ಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲಕಿದರು.' ಅದಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಎಂದು ನಾನಂದೆ, ಆತ ಹೇಳಿದ, 'ಇದು ನನ್ನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ಕವಿತೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ ಡೈಲನ್‌ರಲ್ಲಿ ನೀವು ನೋಡುವ ಮಿಂಚಿ ಮಾಯವಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳು, 'ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನ ಕಪ್ಪು ಮಡೋನ್ನಾ ದ್ವಿಚಕ್ರದ ಜಿಪ್ಸಿ ರಾಣಿ ಹಾಗೂ ಅವಳ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪಿತ ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌ ಲವರ್,'ನಂತಹವು ಕೆರೌಕ್‌ರ ಮಿಂಚಿ ಮಾಯವಾಗುವ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಸ್ಫುರಿತ ಬರವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದದ್ದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಉಳಿದವರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದೆ." ಇಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ: {{cite web | url = http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/interviews.htm | title = Online Interviews With Allen Ginsberg | date = 2004-10-08 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = University of Illinois at Urbana Champaign | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705161119/http://www.english.uiuc.edu/maps/poets/g_l/ginsberg/interviews.htm | url-status = dead }}</ref> ದಟ್ಟ ರೂಪಕ ಪ್ರತಿಮೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ [[ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಪಂಥೀಯ]] "[[ಕೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರೀಡಂ]]", ಹಾಗೂ ತನ್ನದೇ ಹಿಂದಿನ ವಿಷಯವಸ್ತು ಹಾಡುಗಳ ಸರಳತೆ ಹಾಗೂ ಕೃತ್ರಿಮ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಹೀಗಳೆಯುವ "[[ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌]]" ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಂದ ತಾನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿತ್ತು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 219–222.</ref> 1964 ಹಾಗೂ 1965ರ ಸಾಲಿನ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜಾನಪದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಕಾಲೀನ ಗೀತರಚನೆಕಾರನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ [[ಜಾನಪದ-ರಾಕ್‌]] ಪಾಪ್‌-ಸಂಗೀತ ತಾರೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಡೈಲನ್‌ರ ಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಒರಟಾದ ಜೀನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಅಂಗಿಯ ಬದಲಿಗೆ ದಿನರಾತ್ರಿಯೂ ಬಿಸಿಲುಕನ್ನಡಕ, ಹಾಗೂ ಪಾಯಿಂಟಿ "[[ಬೀಟಲ್‌ ಬೂಟ್ಸ್‌‌]]"ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕಾರ್ನಬೀ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]] ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ ವರದಿಗಾರರೊಬ್ಬರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು: "ಬಾಚಣಿಗೆಯ ಹಲ್ಲನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಲ್ಲಂತಹಾ ಕೂದಲು. [[ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌ ಚೌಕ]]ದ ನಿಯಾನ್‌ ದೀಪಗಳನ್ನು ಮಬ್ಬುಗೊಳಿಸುವಂತ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಷರ್ಟ್. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆತ ಪೋಷಣೆಯಿಲ್ಲದ [[ಜುಟ್ಟುಗಿಣಿ]]ಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ."<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 267–271; pp. 288–291.</ref> ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಸಂದರ್ಶನಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡಲು ಕೂಡ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಲೆಸ್‌ ಕ್ರೇನ್‌]] TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಕ್ರೇನ್‌ರಿಗೆ ಅವರು ಕೌಬಾಯ್‌ ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ನೀವು ಕೌಬಾಯ್‌ ಪಾತ್ರ ಮಾಡುವಿರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಡೈಲನ್‌ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ಇಲ್ಲ , ನಾನು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 178–181.</ref> ==== ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ==== {{Main|Electric Dylan controversy}} ಡೈಲನ್‌ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 1965ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಬ್ರಿಂಗಿಂಗ್‌ ಇಟ್‌ ಆಲ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಹೋಮ್‌]]'' ಮತ್ತೊಂದು ಸೊಗಸಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು,<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 181–182.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಥಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಏಕಗೀತೆ, "[[ಸಬ್‌ಟೆರ್ರೇನಿಯನ್‌ ಹೋಮ್‌ಸಿಕ್‌ ಬ್ಲೂಸ್]]‌", [[ಚಕ್‌ ಬೆರ್ರಿ]]ಯವರ "[[ಟೂ ಮಚ್‌ ಮಂಕೀ ಬಿಸಿನೆಸ್]]‌"<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , 2009, ''ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಏರ್‌, ದ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಸಂಪುಟ ಒಂದು'' , pp. 220–222.</ref> ನ ಬಹುವಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[D. A. ಪೆನ್ನೆಬೇಕರ್‌]]ರ ಡೈಲನ್‌ರ 1965ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರವಾಸದ ''[[ಡೋಂಟ್‌ ಲುಕ್ ಬ್ಯಾಕ್‌]]'' ನ [[ಸಿನೇಮಾ ವೆರೈಟ್‌]] ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮುಂಚಿನ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]] ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗಿಲ್‌, ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌'' , pp. 68–69.</ref> ಮುಕ್ತ ಸಂಯೋಗದ ಭಾವವು [[ಬೀಟ್‌ ಕವಿತ್ವ]]ದ ಉನ್ಮಾದದ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ರ್ರ್ಯಾಪ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಹಿಪ್‌ಹಾಪ್‌]] ಸಂಗೀತದ ಹರಿಕಾರತ್ವಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ಹಾಗಿತ್ತು.<ref>ಮಾರ್ಕ್ಯುಸೀ, ''ವಿಕೆಡ್‌ ಮೆಸೆಂಜರ್‌'' , p. 144.</ref> ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆಲ್ಬಂನ [[B ಬದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಗಿಟಾರ್‌ ಹಾಗೂ ರಾಗಮಾಲಿಕೆ/ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಡಿದ ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘ ಗೀತೆಗಳಿದ್ದವು.<ref name="Sounes-168">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 168–169.</ref> "[[Mr. ಟಾಂಬೊರಿನ್‌ ಮ್ಯಾನ್]]‌" ತ್ವರಿತವಾಗಿ [[ದ ಬರ್ಡ್ಸ್‌]] ತಂಡವು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದಾಗ U.S. ಹಾಗೂ U.K.ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಡೈಲನ್‌ರ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref>{{cite book|author=Warwick, N., Brown, T. & Kutner, J.|year=2004|title=The Complete Book of the British Charts|edition=Third Edition|page=6|publisher=Omnibus Press|isbn=9781844490585}}</ref><ref>{{cite web|title=The Byrds chart data|publisher=Ultimate Music Database|url=http://www.umdmusic.com/default.asp?Lang=English&Search=Byrds&Where=Bands|accessdate=July 28, 2009}}</ref> "[[ಇಟ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ ಓವರ್‌ ನೌ ಬೇಬಿ ಬ್ಲೂ]]" ಹಾಗೂ "[[ಇಟ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ರೈಟ್‌ ಮಾ (ಐಯಾಮ್‌ ಓನ್ಲೀ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್‌)]]" ಎಂಬೆರಡು ಡೈಲನ್‌ರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref name="Sounes-168"/><ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, 2003, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 276–277.</ref> 1965ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಜಾನಪದ ಉತ್ಸವ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಾಧನಗಳ [[ಮೈಕ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]] (ಗಿಟಾರ್‌‌), ಸ್ಯಾಮ್‌ ಲೇ (ಡ್ರಮ್‌ ವಾದ್ಯ) ಹಾಗೂ ಜೆರೋಮ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ‌(ಮಂದ್ರವಾದ್ಯ), ಜೊತೆಗೆ [[ಅಲ್‌ ಕೂಪರ್‌]] (ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ) ಹಾಗೂ [[ಬ್ಯಾರ್ರಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್‌]] (ಪಿಯಾನೋ )ರೊಂದಿಗೆ [[ಪಾಲ್‌ ಬಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡ]]ದ [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ]]ಯೊಡನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 208–216.</ref> ಡೈಲನ್‌ 1963 ಹಾಗೂ 1964ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಂದರೂ ಡೈಲನ್‌ 1965ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಶಂಸೆ ಹಾಗೂ ಹೀಗಳಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಕೇವಲ ಮೂರು ಗೀತೆಗಳ ನಂತರ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ದಂತಕಥೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಹೀಗಳಿಕೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜಾನಪದ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಂದದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಧ್ವನಿಯ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪ ಗಾತ್ರದ ಸಜ್ಜಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಗ್ರಗೊಂಡಿದ್ದರಷ್ಟೇ.<ref>{{cite web| url = http://www.mojo4music.com/blog/2007/10/exclusive_dylan_at_newport_who.html| title = Exclusive: Dylan at Newport—Who Booed?| publisher = ''[[Mojo (magazine)|Mojo]]''| date = 2007-10-25| accessdate = 2008-09-07| archive-date = 2009-04-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20090412210946/http://www.mojo4music.com/blog/2007/10/exclusive_dylan_at_newport_who.html| url-status = dead}}</ref> ಡೈಲನ್‌ರ 1965ರಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕ್ರೋಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿತ್ತು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 305–314.</ref> [[ಇವಾನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾಲ್‌ರು]] ''[[ಸಿಂಗ್‌ ಔಟ್‌!]],'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ನಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಾವಣಿಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಳವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕಲಾವಿದರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದ ಕೃತಿಗಳು ... ಆದರೆ ಬಾಬ್ಬಿ ಡೈಲನ್‌ಗೆ ಏನು ಹೇಳೋಣ ? ... ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಯುವಕ. ಲಘು ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೇಳುವಂತಹಾ ಕೇವಲ ವಿಮರ್ಶಾರಹಿತ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಂತಹಾ ಹತ್ತನೇ-ದರ್ಜೆಯ ಗಳಹುವಿಕೆಗೆ ಮಾರುಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯ."<ref>''ಸಿಂಗ್‌ ಔಟ್‌'' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1965, ಷೆಲ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , p. 313.</ref> ಜುಲೈ 29ರಂದು, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಾಲ್ಕೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಮರಳಿದ ಡೈಲನ್‌, "[[ಪಾಸಿಟಿವ್‌ಲಿ 4ತ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌]]"ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾದರು. ಅವರ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಡು ಹಾಗೂ ಮತಿವಿಕಲ್ಪತೆ ತುಂಬಿತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು,<ref>"ಯು ಗೊಟ್ಟಾ ಎ ಲಾಟ್ಟಾ ನರ್ವ್‌/ಟು ಸೇ ಯು ಆರ್‌ ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್‌/ವೆನ್‌ ಐ ವಾಸ್‌ ಡೌನ್‌/ಯು ಜಸ್ಟ್‌ ಸ್ಟುಡ್‌ ದೇರ್‌ ಗ್ರಿನ್ನಿಂಗ್‌" ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web| url = http://www.bobdylan.com/#/songs/positively-4th-street| title = Positively 4th Street| author = Bob Dylan| accessdate = 2008-09-30| publisher = bobdylan.com| archive-date = 2009-12-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20091201105001/http://www.bobdylan.com/#/songs/positively-4th-street| url-status = dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಡೈಲನ್‌ರಿಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ 4ನೇ ಬೀದಿಯ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ನೇಹಿತರು ವಿರುದ್ಧದ ಭಾವನೆ ಇದು ಎಂದೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 186.</ref> ==== ''ಹೈವೇ 61 ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಬ್ಲಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ಲಾಂಡ್‌‌'' ==== {{Sound sample box align right|Music sample:}} {{listen|filename=Bob Dylan - Like a Rolling Stone.ogg |title=Bob Dylan: "Like A Rolling Stone"|description=Dylan's 1965 hit single, which appeared on the album ''Highway 61 Revisited''. In 2004, it was labelled the Greatest Song of All Time by ''Rolling Stone'' magazine.<ref name="RS500" />|format=[[Ogg]]}} {{sample box end}} ಜುಲೈ 1965ರಲ್ಲಿ , ಡೈಲನ್‌ "[[ಲೈಕ್‌ ಎ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್]]‌" ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು, ಇದು U.S.ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #2 ಹಾಗೂ UKಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #4 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಆರು ನಿಮಿಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಈ ಗೀತೆಯು ಪಾಪ್‌ ಏಕಗೀತೆಯು ಹೊಂದಬಲ್ಲ ಏರಿಳಿತದ ಸ್ಥಾಯಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶಂಸೆ ಇದಕ್ಕೆ ದೊರಕಿತು. [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]], ಡೈಲನ್‌ರ ಹೆಸರನ್ನು [[ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು ಈ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕೇಳಿದಾಗ, "ಆ ಸೆಳೆತದ ಹೊಡೆತ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಒದ್ದು ತೆಗೆಸಿದ ಹಾಗಿತ್ತು.<ref>[[ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]]ಗೆ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ದಿನದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಭಾಷಣ, ಜನವರಿ 20, 1988 ಬಾಲ್ಡೀ, ''ವಾಂಟೆಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, p. 191.</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ''[[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯು "RS 500 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗೀತೆಗಳು" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿತು.<ref name="RS500">{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs| date = 2004-12-09| title = The RS 500 Greatest Songs of All Time| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[Rolling Stone]]''| archive-date = 2008-06-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20080622142703/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/500songs/page/2| url-status = dead}}</ref> ಈ ಹಾಡು ಡೈಲನ್‌ರ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ಹೈವೇ 61 ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌]],'' ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು, ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾ]]ದಿಂದ [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್‌]]ನ ಸಂಗೀತದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮಡಿಲಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>ಗಿಲ್‌‌ , 1999, ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌ '' , pp. 87–88.</ref> ಗೀತೆಗಳು, [[ಮೈಕ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]]ರ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ಹಾಗೂ [[ಅಲ್‌ ಕೂಪರ್‌]]ರ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕಗೀತೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವು. [[ಡಿಸೋಲೇಷನ್‌ ರೋ]]"ನ ದೀರ್ಘ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು [[ವಾದ್ಯಗಳ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಂಡಿ ಗಿಲ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು, "'ಡಿಸೋಲೇಷನ್‌ ರೋ' ಎಂಬುದು 11-ನಿಮಿಷದ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳ ಹಾಗೂ ವಿಲಕ್ಷಣತೆಗಳ, ಕೆಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ([[ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್]]‌, [[ನೀರೋ]]), ಕೆಲ ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ (ನೋಹ್‌, ಕೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಆಬೆಲ್‌), ಕೆಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ (ಓಫೆಲಿಯಾ, ರೋಮಿಯೋ, ಸಿಂಡ್ರೆಲ್ಲಾ), ಕೆಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ([[T.S. ಎಲಿಯಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಎಝ್ರಾ ಪೌಂಡ್‌]]), ಹಾಗೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಂಪಿಗೂ ಸೇರದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ Dr. ಫ್ಲಿತ್‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ದಾದಿಯಂತಹಾ ಕೆಲ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಫೆಲ್ಲಿನಿ-ಎಸ್ಕ್‌ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ರೂಪ ತಾಳುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ" <ref>ಗಿಲ್‌‌ , ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌ '' , p. 89.</ref> ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ, ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಎರಡು U.S. ಸಂಗೀತಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಬಟರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ವಾದ್ಯತಂಡವನ್ನು [[ಮೈಕ್‌ ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]] ಬಿಡಲು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಲ್‌ ಕೂಪರ್‌ ಹಾಗೂ [[ಹಾರ್ವೆ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ರಾನ್ನಿ ಹಾಕಿನ್ಸ್‌']]ರ ಬೆಂಬಲ ವಾದ್ಯತಂಡ [[ದ ಹಾಕ್ಸ್‌]]ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಬಾರ್‌-ವಾದ್ಯತಂಡದ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳಾದ [[ರಾಬ್ಬಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಲೆವನ್‌ ಹೆಲ್ಮ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE2DA103DF932A35752C1A961948260 | title = Recordings; Robbie Robertson Waltzes Back Into Rock | date = 1987-11-01 | accessdate = 2008-09-27 | last = Palmer | first = Robert | publisher = The New York Times}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 28ರಂದು ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಲ್ಸ್‌ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ರ ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಈಗಲೂ ಒಪ್ಪಲಾರದ ಶೋತೃಗಳಿಂದ ಈ ಗುಂಪು ಲೇವಡಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 3ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಬೌಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 189–90.</ref> ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ದ ಹಾಕ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಹಾಗೆ, ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮುಗ್ಗರಿಸಿದವು. ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಬಾಬ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌‌ಟನ್‌]] ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 1966ರಲ್ಲಿ, [[ನಾಷ್‌ವಿಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಸಭಿಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಸಿದರು. ಡೈಲನ್‌ರ ಆಗ್ರಹದ ಮೇರೆಗೆ, ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್‌ ಹಾಗೂ ಕೂಪರ್‌ರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರದಿಂದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಲು ಬಂದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 238–243.</ref> ನಾಷ್‌ವಿಲೆ ಸಭೆಗಳು "ಆ ತೆಳು ಪಾದರಸದ ಒರಟು ಧ್ವನಿ" ಎಂದು ಡೈಲನ್‌ ನಂತರ ಕರೆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿ-ಆಲ್ಬಂ ''[[ಬ್ಲಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ಲಾಂಡ್‌]]'' (1966) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು.<ref>"ದ ಕ್ಲೋಸೆಸ್ಟ್‌ ಐ ಎವರ್‌ ಗಾಟ್‌ ಟು ದ ಸೌಂಡ್‌ ಐ ಹಿಯರ್‌ ಇನ್‌ ಮೈ ಮೈಂಡ್‌ ವಾಸ್‌ ಆನ್‌ ಇಂಡಿವಿಷುಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ದ ''ಬ್ಲಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ಲಾಂಡ್‌'' ಆಲ್ಬಂ. ಇಟ್ಸ್‌‌ ದಟ್‌ ಥಿನ್‌, ದಟ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಸೌಂಡ್‌. ಇಟ್ಸ್‌ ಮೆಟಾಲಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬ್ರೈಟ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌, ವಿತ್‌ ವಾಟೆವರ್‌ ದಟ್‌ ಕಂಜ್ಯೂರ್ಸ್‌ ಅಪ್‌." ಡೈಲನ್‌ ಸಂದರ್ಶನ, ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್‌'' , ಮಾರ್ಚ್‌ 1978; ನೋಡಿ ಕಾಟ್‌, ''ಡೈಲನ್‌ ಆನ್‌ ಡೈಲನ್‌: ದ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌'' , p. 204. ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web | url = http://www.interferenza.com/bcs/interw/play78.htm | title = ''Playboy'' interview with Bob Dylan, March 1978 | author = Ron Rosenbaum | date = 1978-02.28 | accessdate = 2008-09-30 | publisher = interferenza.com }}</ref> [[ಅಲ್‌ ಕೂಪರ್‌]] ಈ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು "ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ಸ್ಫೋಟದೊಡನೆ ಸಂಘಟ್ಟಿಸಿದಂತಿತ್ತು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು: ನಾಷ್‌ವಿಲೆಯ ಸಂಗೀತಮಯ ವಿಶ್ವ ಹಾಗೂ "ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಿಪ್‌ಸ್ಟರ್‌" ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ನ ವಿಶ್ವ.<ref>ಗಿಲ್‌‌ , ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌ '' , p. 95.</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 22, 1965ರಂದು, ಡೈಲನ್‌ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ 25-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾಜಿ ರೂಪದರ್ಶಿ [[ಸಾರಾ ಲೌಂಡ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref name="rsbio"/><ref name="Sounes-p193">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 193.</ref> ಡೈಲನ್‌ರ ಕೆಲ ಸ್ನೇಹಿತರು ([[ರಾಂಬ್ಲಿನ್‌ ಜಾಕ್‌ ಎಲ್ಲಿಯಟ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ) ಸಮಾರಂಭ ನಡೆದು ನಂತರದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತಾನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Sounes-p193"/> ಪತ್ರಕರ್ತೆ [[ನೋರಾ ಎಫ್ರನ್‌]] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 1966ರಲ್ಲಿ “ಹುಷ್‌! ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲು ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , p. 325.</ref> ಡೈಲನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ [[ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ]]ವನ್ನು 1966ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡರು. ಪ್ರತಿ ದೇಖಾವೆಯನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಡೈಲನ್‌ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಸಾಧಾರಣ ಗಿಟಾರ್‌]] ಹಾಗೂ ರಾಗಮಾಲಿಕೆ/ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಏಕಾಂಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ದ ಹಾಕ್ಸ್‌]]ನ ಬೆಂಬಲದೊಡನೆ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವೈರುದ್ಧ್ಯತೆಯು ಅನೇಕ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ [[ನಿಧಾನ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಲು]] ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 244–261.</ref> ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ಶ್ರೋತೃಗಳ ನಡುವಿನ ಕರ್ಕಶ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರದ [[ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್‌ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಳೆ ಕಟ್ಟಿತು.<ref>ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯ ಲೈವ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಬಗ್ಗೆ ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ನ ವಿಮರ್ಶೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು, "ದಿಸ್‌ ಈಸ್‌ನ್‌ಟ್‌ ರಾಕ್‌ &amp; ರಾಲ್‌; ಇಟ್ಸ್‌ ''ವಾರ್‌'' ." {{cite web| url = http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/310484/review/6210173/live_1966_the_royal_albert_hall_concert| title = ''Bob Dylan: Live 1966''| author = Fricke, David| date = 1998-10-06| accessdate = 2008-10-04| publisher = Rolling Stone|''Rolling Stone''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518205122/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/310484/review/6210173/live_1966_the_royal_albert_hall_concert|archivedate=2007-05-18}}</ref> (ಈ ಸಭೆಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ''[[The Bootleg Series Vol. 4: Bob Dylan Live 1966, The "Royal Albert Hall" Concert|ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಲೈವ್‌ 1966]]'' , ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.) ಆ ಸಂಜೆಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠತೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಾಸದರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ, ಡೈಲನ್‌ರ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಾಧನದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಜಾನ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ವೆಲ್]]‌, ಕೂಗಿದ: "[[ಜುದಾಸ್]]‌!" ಇದಕ್ಕೆ ಡೈಲನ್‌ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದರು, "ಐ ಡೋಂಟ್‌ ಬಿಲೀವ್‌ ಯೂ&nbsp;... ಯುಆರ್‌ ಎ ಲಯರ್‌!". ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನ ವಾದ್ಯವೃಂದದೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಹೇಳಿದರು "ಪ್ಲೇ ಇಟ್‌ ಫಕಿಂಗ್‌ ಲೌಡ್‌!",<ref>''[[ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ]]'' ಎಂಬ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಜಾರ್ಸೆಸೆಯವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಶ್ರೋತೃಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು (ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಸಹಿತ) ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಹಾಗೂ ಅವರು ನಂತರ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆ ರಾತ್ರಿಯ ಅಂತಿಮ ಗೀತೆ —"ಲೈಕ್‌ ಎ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌"ಯನ್ನು ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ==== ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನ ಅಪಘಾತ ಹಾಗೂ ಏಕಾಂಗಿತನ ==== ತಮ್ಮ ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಡೈಲನ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. [[ABC ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]] ತಾವು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದ TV ದೇಖಾವೆಗಾಗಿ ಮುಂಗಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತ್ತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 215.</ref> ಅವರ ಪ್ರಕಾಶಕ, [[ಮೆಕ್‌ಮಿಲನ್‌]], ಕವನ/ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ಟರಂಟುಲಾ]].'' ಅಂತಿಮ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್‌]]ರು ಈಗಾಗಲೇ ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗೀತಕಛೇರಿಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಜುಲೈ 29, 1966ರಂದು, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ 500cc [[ಟ್ರಯಂಫ್‌]] ಟೈಗರ್‌ 100 [[ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನ]]ವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ವುಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌]]ನ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಸಮೀಪ ರಸ್ತೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಎಸೆದಂತಾಗಿ ಅವರು ರಸ್ತೆಗೆ ಬಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾದವು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ ಎಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿನ ಬಳಿಯ ಅನೇಕ [[ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಮೂಳೆಗಳು]] ಮುರಿದಿವೆ ಎಂದಿದ್ದರು.<ref name="Sounes-217">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 217–219.</ref> ಅಪಘಾತದ<ref name="Mystery">{{cite web| url = http://www.americanheritage.com/email/articles/web/20060729-bob-dylan-motorcycle-woodstock-methamphetamine-robert-shelton-howard-sounes-ed-thaler.shtml| title = The Bob Dylan Motorcycle-Crash Mystery| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[American Heritage (magazine)|American Heritage]]''| date = 2006-07-29| archive-date = 2006-11-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20061106200746/http://www.americanheritage.com/email/articles/web/20060729-bob-dylan-motorcycle-woodstock-methamphetamine-robert-shelton-howard-sounes-ed-thaler.shtml| url-status = dead}}</ref> ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಗೂಢವಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಘಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸಾವಾಹನಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Sounes-217"/> ಡೈಲನ್‌ ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗೀ ಜೀವನಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ತಂದಿವೆ ಎಂಬುದು ಅಪಘಾತವಾಗುವವರೆಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದ ಅವರು : "ನಾನು ಆ ದ್ವಿಚಕ್ರದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ&nbsp;... ನನಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡೆ, ಹಾಗೂ ನಾನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಗಣೆಗಳಿಗೆಂದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂಬುದು ಆಗ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ನನಗೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ನನಗೆ ಕುಟುಂಬವೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಾನು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಿತ್ತಷ್ಟೇ."<ref>ಕಾಟ್‌, ''ಡೈಲನ್‌ ಆನ್‌ ಡೈಲನ್‌: ದ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌'' , p. 300.</ref> ಅನೇಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾಕಾರರು ಈ ಅಪಘಾತವು ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ ಬಹಳವೇ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಹಬ್ಬಿದ್ದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಿದ್ದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Sounes-217"/><ref name="shades268">ಹೆಲಿನ್‌, ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 268.</ref> ತನ್ನ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ, ಡೈಲನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದು, ಕೆಲವೇ ಆಯ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮತ್ತೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Mystery"/> ಡೈಲನ್‌ರು ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವಷ್ಟು ಗುಣಮುಖರಾದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ 1966ರ ಪ್ರವಾಸದ ವಿಡಿಯೋ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ''[[ಡೋಂಟ್‌ ಲುಕ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌]]'' ನ ಅಪರೂಪದ ತೋರ್ಪಡಿಕೆಯ ಅನುಸರಣೆಯಾದ ''[[ಈಟ್‌ ದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌]]'' ಗೆಂದು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ABC ಟೆಲಿವಿಷನ್‌/ವಾಹಿನಿ]]ಗೆ ಸ್ಥೂಲ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ವಾಹಿನಿಯ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲವೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 216.</ref> 1967ರಲ್ಲಿ ಅವರು ದ ಹಾಕ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದ ಹಾಕ್ಸ್‌'ರ ಸಮೀಪದ ಮನೆಯಾದ "ಬಿಗ್‌ ಪಿಂಕ್‌"ನ ತಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 222–225.</ref> ಈ ಗೀತೆಗಳು, ಮೊದಲಿಗೆ ಇತರೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಲೆಂದು ಸಂಕಲಿಸಿದರೂ, [[ಜ್ಯೂಲೀ ಡ್ರಿಸ್ಕಾಲ್‌]] ("[[ದಿಸ್‌ ವೀಲ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಫೈರ್‌]]"), [[ದ ಬಿರ್ಡ್ಸ್]] ("[[ಯೂ ಏಯಿಂ'ಟ್‌ ಗೋಯಿಂಗ್‌ ನೋವೇರ್]]‌", "ನಥಿಂಗ್‌ ವಾಸ್‌ ಡೆಲಿವರ್‌ಡ್‌"), ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಮಾನ್‌]] ([[ಕ್ವಿನ್‌ ದ ಎಸ್ಕಿಮೋ]] ("[[ದ ಮೈಟಿ ಕ್ವಿನ್]]‌")ಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. 1975ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಟೇಪ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಡವಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ದವನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ತಂಡವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು 1967ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅನೇಕ [[ಗುಪ್ತ/ಬೂಟ್‌ಲೆಗ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಗದಷ್ಟು ಹಾಡುಗಳು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗೊಂಡು, [[107 ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬದಲಿ ಆವೃತ್ತಿ]]ಗಳುಳ್ಳ ಐದು-CDಗಳ ಬೂಟ್‌ಲೆಗ್‌ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ''ದ ಜಿನ್ಯೂನ್‌ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಟೇಪ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಮುಟ್ಟಿತು.<ref>ಮಾರ್ಕಸ್‌, ''ದ ಓಲ್ಡ್‌, ವಿಯೆರ್ಡ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ'' , pp. 236–265.</ref> ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ದ ಹಾಕ್ಸ್‌ ವುಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ನ ತಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ''[[ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಫ್ರಂ ಬಿಗ್‌ ಪಿಂಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮನ್ನು [[ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]],<ref>ಹೆಲ್ಮ್‌, ಲೆವನ್‌ ಹಾಗೂ ಡೇವಿಸ್‌, ''ದಿಸ್‌ ವೀಲ್‌'ಸ್‌ ಆನ್‌ ಫೈರ್‌'' , p. 164; p. 174.</ref> ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಯಶಸ್ವೀ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 1967ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ನಾಷ್‌ವಿಲೆ]]ಗೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{cite web| title = Bob Dylan's 1967 recording sessions| url = http://www.bjorner.com/DSN01620%201967.htm#DSN01640| accessdate = 2008-11-10| publisher = Bjorner's Still On the Road| archive-date = 2017-06-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20170623045211/http://www.bjorner.com/DSN01620%201967.htm#DSN01640| url-status = dead}}</ref> 19-ತಿಂಗಳುಗಳ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ಮಂದ್ರವಾದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲೀ ಮೆಕ್‌ಕಾಯ್‌]],<ref>{{cite web | url = http://www.charliemccoy.com/bio.html | title = Charlie McCoy's Bio | accessdate = 2008-09-25 | publisher = www.charliemccoy.com | archive-date = 2008-09-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080917181717/http://www.charliemccoy.com/bio.html | url-status = dead }}</ref> [[ಕೆನ್ನಿ ಬಟ್ರೆ]] ಡ್ರಂ ವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ,<ref>{{cite web | url = http://www.independent.co.uk/news/obituaries/kenny-buttrey-550523.html | title = Kenny Buttrey :'Transcendental' drummer for artists from Elvis Presley to Bob Dylan and Neil Young | date = 2004-09-23 | accessdate = 2008-09-25 | last = Wadey | first = Paul | publisher = ''[[The Independent]]''}}</ref> ಹಾಗೂ [[ಪೀಟ್‌ ಡ್ರೇಕ್‌]] ಉಕ್ಕಿನ ಗಿಟಾರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಜೊತೆಗಾರರಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.cmt.com/artists/az/drake_pete/bio.jhtml | title = Pete Drake: Biography | accessdate = 2008-09-25 | last = Harris | first = Craig | publisher = [[Country Music Television]] | archive-date = 2009-07-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090728185943/http://www.cmt.com/artists/az/drake_pete/bio.jhtml | url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು ''[[ಜಾನ್‌ ವೆಸ್ಲೆ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್‌]]'' , ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಅಮೇರಿಕ]]ದ ಹಾಗೂ [[ಬೈಬಲ್‌]] ಎರಡರಿಂದಲೂ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶಾಲತೆಯ ಚಿಂತನಶೀಲ ಕಿರುಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ವಿರಳ ಸಂರಚನೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, [[ಜೂಡೋ-ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಭಾವಗೀತೆಗಳು ಡೈಲನ್‌ರ ತಮ್ಮದೇ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಸ್ತಾರಕ ಭಾವತೀವ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಔನ್ನತ್ಯದೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 282–288.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ, [[ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಸಯ್ಯ]] (21:5–9)ಜನ್ಯ ಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "[[ಆಲ್‌ ಅಲಾಂಗ್‌ ದ ವಾಚ್‌ ಟವರ್‌]]" ಗೀತೆ ಇದೆ. ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ನಂತರ [[ಜಿಮಿ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್‌]] ಹಾಡಿದಾಗ ಡೈಲನ್‌ ತಾವೇ ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮವಾದ ಆವೃತ್ತಿ ಎಂದೆನ್ನುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತು.<ref name="Crowe-1985"/> [[ವುಡೀ ಗುತ್ರೀ]] ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 3, 1967ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು, ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ ಇಪ್ಪತ್ತು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಗುತ್ರೀ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 20, 1968ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ನೆಗೀ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಲೈವ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು. {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{Listen |filename = Lay_Lady_Lay.ogg |title = Bob Dylan - "Lay Lady Lay" |description= "[[Lay Lady Lay]]," on the country album ''[[Nashville Skyline]]'', has been one of Dylan's biggest hits, reaching #7 in the U.S.A.<ref>Shelton, ''No Direction Home'', p. 463.</ref> |format = [[Ogg]]}} {{sample box end}} ಡೈಲನ್‌ರ ನಂತರದ ಬಿಡುಗಡೆ, ''[[ನಾಷ್‌ವಿಲೆ ಸ್ಕೈಲೈನ್‌]]'' (1969), [[ನಾಷ್‌ವಿಲೆ]] ಸಂಗೀತಜ್ಞರ ವಾದ್ಯಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ವ-ದನಿಯ ಡೈಲನ್‌, [[ಜಾನ್ನಿ ಕ್ಯಾಷ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ, ಹಾಗೂ ''[[ಮಿಡ್‌ನೈಟ್‌ ಕೌಬಾಯ್‌]]'' [[ಚಿತ್ರಗೀತೆ]]ಯಾಗಿ ಮೂಲತಃ ಬರೆದಿದ್ದ ನಂತರ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಏಕಗೀತೆ "[[ಲೇ ಲೇಡಿ ಲೇ]]"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಗ್ರಾಮೀಣರ ಗೀತೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗಿಲ್‌‌ , ''ಮೈ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪೇಜಸ್‌ '' , p. 140.</ref> ಮೇ 1969ರಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್ನಿ ಕ್ಯಾಷ್‌]]ರ ನವೀನ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌/ವಾಹಿನಿ ದೇಖಾವೆಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಡೈಲನ್‌, ಕ್ಯಾಷ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳ ಗೀತೆಗಳಾದ "[[ಗರ್ಲ್‌ ಫ್ರಂ ದ ನಾರ್ಥ್‌ ಕಂಟ್ರಿ]]", "ಐ ಥ್ರ್ಯೂ ಇಟ್‌ ಆಲ್ ಅವೇ" ಹಾಗೂ "ಲಿವಿಂಗ್‌ ದ ಬ್ಲೂಸ್‌"ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಡೈಲನ್‌ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 31, 1969ರಂದು ನಡೆವ [[ಐಸ್‌ಲ್‌ ಆಫ್ ವೈಟ್‌]] ರಾಕ್‌ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲೆಂದು, ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಿರುವ [[ವುಡ್‌ಸ್ಟಾಕ್‌ ಉತ್ಸವದ]]ಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 248–253.</ref> === 1970ರ ದಶಕ === 1970ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ, ವಿಮರ್ಶಕರು ಡೈಲನ್‌ರ ಸಂಗೀತದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖಕ ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ನ ಬೆಂಬಲಿಗ [[ಗ್ರೇಲ್‌ ಮಾರ್ಕಸ್‌]] ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿ "ಏನಿದು ಇಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ?" ಎಂದು 1970'ರ ''[[ಸೆಲ್ಫ್‌ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್‌]]'' ಅನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಆಲಿಸಿದಾಗ ಕೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.interferenza.com/bcs/itgrailuk.htm | title = Bob Dylan's ''Invisible Republic'' Interview with Greil Marcus (''Jam'' magazine) | last = Vites | first = Paolo | accessdate = 2008-09-24 | publisher = interferenza.com}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.mojo4music.com/blog/2007/11/bob_dylan.html | title = Bob Dylan—Disc of the Day: ''Self Portrait'' | last = Male | first = Andrew | date = 2007-11-26 | accessdate = 2008-09-24 | publisher = [[Mojo (magazine)|Mojo]] | archive-date = 2009-01-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090113222905/http://www.mojo4music.com/blog/2007/11/bob_dylan.html | url-status = dead }}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ''ಸೆಲ್ಫ್‌ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್‌'' , ಕೆಲ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜೋಡಿ LPಯು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಕಂಡಿತು.<ref name="rsbio"/> ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಕೆಲವರು ಮೊದಲಿನ ಶೈಲಿಗೆ ಮರಳಿದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ''[[ನ್ಯೂ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , p. 482.</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 1968ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌, [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌]]ರೊಡನೆ ಸೇರಿ "ಐ ವುಡ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಯೂ ಎನಿಟೈಮ್‌" ಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು;<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , 2009, ''ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಏರ್‌, ದ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಸಂಪುಟ ಒಂದು'' , pp. 391–392.</ref> ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ "ಐ ವುಡ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಯೂ ಎನಿಟೈಮ್‌" ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ರ "ಇಫ್‌ ನಾಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಯೂ" ಎರಡನ್ನೂ ತಮ್ಮ 1970ರ ಏಕಾಂಗಿ ತ್ರಿವಳಿ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಆಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ಮಸ್ಟ್‌ ಪಾಸ್‌‌]]'' ಗೆಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಡೈಲನ್‌ರ ಲೈವ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರ 1971ರ ''[[ಕಾನ್ಸರ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್‌]]'' ‌ನಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 328–331.</ref> 1971ರ ಮಾರ್ಚ್‌16ರಿಂದ 19ರ ನಡುವೆ, ಡೈಲನ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಬ್ಲೂ ರಾಕ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ವನ್ನು ಮೂರು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಮುದ್ರಣಗಳು ಒಂದು ಏಕಗೀತೆ, "ವಾಚಿಂಗ್‌ ದ ರಿವರ್‌ ಫ್ಲೋ", ಹಾಗೂ "ವೆನ್‌ ಐ ಪೇಂಟ್‌ ಮೈ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಪೀಸ್‌"ನ ನವೀನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು.<ref name="bbctimeline">{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/bbcfour/music/bobdylan/timeline/timeline_html.shtml | title = Bob Dylan Timeline | accessdate = 2008-09-25 | publisher = BBC}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 4, 1971ರಂದು ಡೈಲನ್‌ "[[ಜಾರ್ಜ್‌ ಜಾಕ್‌ಸನ್‌‌]]" ಗೀತೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="bbctimeline"/> ಅನೇಕರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಏಕಗೀತೆಯು [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಪ್ಯಾಂಥರ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಜಾಕ್‌ಸನ್‌]]ರ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಕ್ವೆಂಟಿನ್‌ ಸೆರೆಮನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದದ್ದರ ಶೋಕಸೂಚಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮರಳುವಿಕೆಯಂತೆ ಕಂಡಿತು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , ´pp. 342–343.</ref> 1972ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಪೆಕಿನ್‌ಪಾಹ್‌]]ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಪ್ಯಾಟ್‌ ಗಾರ್ರೆಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಲ್ಲಿ ದ ಕಿಡ್‌]]'' ಗೆ, [[ಗೀತೆಗಳು, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ]] ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಿಲ್ಲಿಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ "ಅಲಿಯಾಸ್‌"ನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>C. P. ಲೀ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು "ಇನ್‌ ಗಾರೆಟ್ಸ್‌‌ ಘೋಸ್ಟ್‌-ರಿಟನ್‌ ಮೆಮೊಯಿರ್‌, ''ದ ಅಥೆಂಟಿಕ್‌ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಲ್ಲಿ ದ ಕಿಡ್‌'' , ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್‌ ವಿಥಿನ್‌ ಎ ಇಯರ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಲ್ಲಿ'ಸ್‌ ಡೆತ್‌, ಹೀ ರೋಟ್‌ ದಟ್‌ 'ಬಿಲ್ಲಿ'ಸ್‌ ಪಾರ್ಟನರ್‌ ಡೌಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಹ್ಯಾಡ್‌ ಎ ನೇಮ್‌ ವಿಚ್‌ ವಾಸ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೀಗಲ್‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ, ಬಟ್‌ ಹೀ ವಾಸ್‌ ಸೋ ಗಿವನ್‌ ಟು ಚೇಂಜಿಂಗ್‌ ಇಟ್‌ ದಟ್‌ ಇಟ್‌ ಈಸ್‌ ಇಂಪಾಸಿಬಲ್‌ ಟು ಫಿಕ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಒನ್‌. ಬಿಲ್ಲಿ ಆಲ್ವೇಸ್‌ ಕಾಲ್ಡ್‌ ಹಿಮ್‌ ಅಲಿಯಾಸ್‌.{{' "}} ಲೀ, ''ಲೈಕ್‌ ಎ ಬುಲೆಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಟ್‌: ದ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌‌ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'' , pp. 66–67.</ref> ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ "[[ನಾಕಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಹೆವನ್ಸ್‌ ಡೋರ್]]‌"ಗೀತೆಯು ಡೈಲನ್‌ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.bjorner.com/Covers.htm | title = Bob Dylan cover versions | date = 2002-04-16 | accessdate = 2008-11-10 | publisher = Bjorner.com | archive-date = 2008-05-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080511142414/http://www.bjorner.com/Covers.htm | url-status = dead }}</ref><ref>ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಫೆರ್ರಿ]], [[ವೈಕ್ಲೆಫ್‌ ಜೀನ್‌]] ಅಂಡ್‌ [[ಗನ್ಸ್‌ 'n' ರೋಸಸ್]]. {{cite web | url = http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11376880 | title = Dylan's Legacy Keeps Growing, Cover By Cover | date = 2007-06-26 | accessdate = 2008-10-01 | publisher = [[NPR Music]]}}</ref> ==== ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವಿಕೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan and The Band - 1974.jpg|300px|right|thumbnail|ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನವರ, 1974ರ ಷಿಕಾಗೋ ಪ್ರವಾಸ]] 1973ರನ್ನು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವು ಕೊನೆಗೊಂಡ ಬಳಿಕ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಗೆಫೆನ್‌]]'ರ [[ಅಸಿಲಂ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ನವೀನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಡೈಲನ್‌ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತಾಲೀಮು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ವೇವ್ಸ್‌]]'' ‌ಗೆ [[ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲ ತಂಡವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. "ಫಾರ್‌ಎವರ್‌ ಯಂಗ್‌"ನ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಲ್ಬಂ ಹೊಂದಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಅದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref name="Sounes-p273">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , 2001, ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 273–274.</ref> [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ರಿಕ್ಸ್‌]] ಈ ಗೀತೆಯ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ "ಫಾರ್‌ ಎವರ್‌ ಪಾಂಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಎವರ್‌ ಯಂಗ್‌" ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜಾನ್‌ ಕೀಟ್ಸ್]]'ರ "[[ಓಡ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಗ್ರೆಷಿಯನ್‌ ಉರ್ನ್‌/ಅರ್ನ್]]‌"ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref>ರಿಕ್ಸ್‌, ''ಡೈಲನ್'ಸ್‌‌ ವಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿನ್‌ '' , p. 453.</ref> ಓರ್ವ ವಿಮರ್ಶಕರು ವರ್ಣಿಸಿದ ಹಾಗೆ "ಡೈಲನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಂದೆಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು" ಗೀತೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ,<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 354.</ref> ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ಡೈಲನ್‌ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ : "ನನ್ನ ಹುಡುಗರ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಇದನ್ನು ಬರೆದೆ ಆದರೆ ವಿಪರೀತ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕೆಂದಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>''[[ಬಯೋಗ್ರಾಫ್‌]]'' ಗೆಂದು ನೀಡಿದ ಡೈಲನ್‌ರ ಕಿರುಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, 1985, CBS ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌.</ref> ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಸೋ/ಸೌನ್ಸ್‌]] ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ [[ಜಾಕೋಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] ಗೀತೆಯು ತನ್ನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿದ್ದುದು ಎಂದೇ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Sounes-p273"/> ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''[[ಡೈಲನ್‌]]'' ಎಂಬ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ (ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೀತೆಗಳ) ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದನ್ನು ಡೈಲನ್‌ರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಅಸಭ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 358.</ref> ಜನವರಿ 1974ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ [[ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತೀರದಿಂದ-ತೀರದವರೆಗಿನ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸ]]ವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ''[[ಬಿಫೋರ್‌ ದ ಫ್ಲಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸದ ಲೈವ್‌ ಜೋಡಿ ಆಲ್ಬಂ, ಅನ್ನು [[ಅಸಿಲಂ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಲಾಂಛನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{Listen |filename = Tangled_Up_In_Blue.ogg |title = Bob Dylan - "Tangled Up in Blue" |description= Dylan said of the opening song from ''[[Blood on the Tracks]]'': "I was trying to deal with the concept of time, and the way the characters change from the first person to the third person, and you're never sure if the first person is talking or the third person. But as you look at the whole thing it really doesn't matter."<ref name = "Crowe-1985"/> |format = [[Ogg]]}} {{sample box end}} ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡರು. ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ವೈಮನಸ್ಸುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ''[[ಬ್ಲಡ್‌ ಆನ್‌ ದ ಟ್ರಾಕ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1974ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 368–383.</ref> ಆಲ್ಬಂನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ತಡಮಾಡಿದ ಡೈಲನ್‌, ತನ್ನ ಸಹೋದರ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಝಿಮ್ಮರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ [[ಮಿನ್ನೆಯಾಪೊಲಿಸ್‌]]ನ [[ಸೌಂಡ್‌ 80]] ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಗೀತೆಗಳ ಮರುಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 369–387.</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಅಸಿಲಂ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮರುಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. 1975ರ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ,'' [[ಬ್ಲಡ್‌ ಆನ್‌ ದ ಟ್ರಾಕ್ಸ್‌]]'' ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ''[[NME]]'' ಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕ್‌ ಕೆಂಟ್‌]] ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು "ಹಿಮ್ಮೇಳಗಳು [ಹಾಗೆ] ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ತಾಲೀಮು ಧ್ವನಿಯೆಂಬಂತೆ ಇವೆ."<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 383.</ref> ವಿಮರ್ಶಕ [[ಜಾನ್‌ ಲಾಂಡೌ]]ರು ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು "ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web | url = http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/284048/review/6211560/blood_on_the_tracks | title = ''Blood On the Tracks'' review | date = 1975-03-13 | accessdate = 2008-09-27 | last = Landau | first = Jon | publisher = ''[[Rolling Stone]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714092140/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/284048/review/6211560/blood_on_the_tracks|archivedate=2007-07-14}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಡೈಲನ್‌ರ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ, 60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಆಲ್ಬಂಗಳ ತ್ರಿವಳಿ ಸರಣಿಗೆ ಇದೊಂದೇ ಗಂಭೀರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[Salon.com]]ನಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್‌ ವೈಮನ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "''ಬ್ಲಡ್‌ ಆನ್‌ ದ ಟ್ರಾಕ್ಸ್‌'' ಆತನ ಏಕೈಕ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಮಾಣದ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೀತೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ಆಲ್ಬಂ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರಾಶೆ ತಂದದ್ದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪಶ್ಚಾತ್‌-ಅರಿವು 60ರ ದಶಕದ ಶಬ್ದಾತಿಸಾರ ಪೀಡಿತ ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತಾ-ನಂತರದ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಉತ್ತಮ ಉಜ್ವಲ ಸಮತೋಲನ ಕಂಡುಕೊಂಡಹಾಗಿದೆ."<ref>{{cite news | title = Bob Dylan | publisher = [[Salon.com]] | date = May 5, 2001 | url = http://archive.salon.com/people/bc/2001/05/22/dylan/index3.html | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2008-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080706221352/http://archive.salon.com/people/bc/2001/05/22/dylan/index3.html | url-status = dead }}</ref> ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ರಿಕ್‌ ಮೂಡಿ]] ಇದನ್ನು "ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಕರಣದ ತುದಿಯಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗಿನ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿ ಕಾಂತೀಯ ಪಟ್ಟಿಯ/ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ದಿಟವಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿದೆ."<ref>ಹೆಡಿನ್‌, ''ಸ್ಟುಡಿಯೋ A: ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ರೀಡರ್‌ '' , p. 109.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ginsberg-dylan.jpg|270px|thumb|left|ಎಲ್ಸಾ ಡಾರ್ಫ್‌ಮನ್‌ ತೆಗೆದ 1975ರ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಥಂಡರ್‌ ರೆವ್ಯೂ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೆನ್‌‌ ಗಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಚಿತ್ರ]] ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌, ಕುಸ್ತಿಪಟು [[ರೂಬಿನ್‌ "ಹರಿಕೇನ್‌" ಕಾರ್ಟರ್‌]]ರು ತ್ರಿವಳಿ ಕೊಲೆಯ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ, [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೀಡಾದ ನಿಮಿತ್ತ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ "ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ" ಯಶಸ್ವೀ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದರು. ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಟರ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ, ಕಾರ್ಟರ್‌'ರ ನಿರಪರಾಧಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ "[[ಹರಿಕೇನ್]]" ಅನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಬರೆದರು. 8:32 ನಿಮಿಷದಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಗೀತೆಯಾದರೂ ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇದು, U.S. [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ #33 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುದಲ್ಲದೇ, 1975ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಡೈಲನ್‌ರ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸ [[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಥಂಡರ್‌ ರೆವ್ಯೂ]]ದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನವಿತ್ತು.<ref>{{cite news | title = Log of every performance of "Hurricane" | publisher = Bjorner's Still on the Road | date = August 20, 2006 | url = http://www.bjorner.com/sixh.htm#_Toc481036436 | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2018-11-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181130071616/http://www.bjorner.com/sixh.htm#_Toc481036436 | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪ್ರವಾಸವು [[T-ಬೋನ್‌ ಬರ್ನೆಟ್]]‌‌, [[ರಾಂಬ್ಲಿಂಗ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಎಲ್ಲಿಯಟ್‌]], [[ಜೋನಿ ಮಿಷೆಲ್‌]]ರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ನೂರು ಜನ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಗರ<ref name="Kokay">{{cite web|author= Kokay, Les via Olof Björner|title= ''Songs of the Underground: a collector’s guide to the Rolling Thunder Revue 1975-1976''|date= 2000|url= http://www.bjorner.com/Underground.htm|accessdate= 2007-02-18|archive-date= 2018-04-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20180428074102/http://www.bjorner.com/Underground.htm|url-status= dead}}</ref> ನ್ನು ಹಾಗೂ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಜಾನಪದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡು ವಿಭಿನ್ನ ಮನರಂಜನಾ ಸಂಜೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Sloman">{{cite book| author= Sloman, Larry|title= On The Road with Bob Dylan|publisher= Three Rivers Press|isbn= 1400045967|date= 2002}}</ref> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಮಾನ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]], [[ರೋಜರ್‌ ಮೆಕ್‌ಗಿನ್‌]], [[ಮಿಕ್‌ ರಾನ್‌ಸನ್]]‌, [[ಜೋನ್‌ ಬೇಜ್]]‌, ಹಾಗೂ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಪಿಟೀಲು ಸಂಪುಟವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಡೈಲನ್‌ ಗಮನಿಸಿದ ಪಿಟೀಲುವಾದಕಿ [[ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್‌‌ ರಿವೇರಾ]].<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 579.</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಲೆನ್‌ ಗಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಸಹಾ ತಂಡದೊಂದಿಗಿದ್ದರು. [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಷೆಫರ್ಡ್‌]]ರನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ನೇಮಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಷೆಫರ್ಡ್‌, ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಥಂಡರ್‌ ಲಾಗ್‌ಬುಕ್‌'' , pp. 2–49.</ref> 1975ರ ಕೊನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು 1976ರ ಮೊದಲಭಾಗದಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರೆದ ಪ್ರವಾಸವು, ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸಹಭಾಗಿ ನಾಟಕಕಾರ [[ಜಾಕ್ವಿಸ್‌ ಲೆವಿ]]<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 386–401,</ref><ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 408.</ref> ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಸಾರುವಂತಹಾ [[ಪ್ರವಾಸಕಥನ]] ಶೈಲಿಯ ಡೈಲನ್‌ರ ನವೀನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ''[[ಡಿಸೈರ್‌]]'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1976ರ ವಸಂತಕಾಲದ ಭಾಗದ ಪ್ರವಾಸವು TV ಸಂಗೀತಕಛೇರಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದರು, ''[[ಹಾರ್ಡ್‌ ರೈನ್‌]]'' , ಹಾಗೂ LP ''ಹಾರ್ಡ್‌ ರೈನ್‌'' ; ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಯಾವುದೇ ಕಛೇರಿಯ ಆಲ್ಬಂ ಇಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದರಣೆಯನ್ನು 2002ರ ''[[The Bootleg Series Vol. 5: Bob Dylan Live 1975, The Rolling Thunder Revue|ಲೈವ್‌ 1975]]'' ನವರೆಗೆ ಯಾವುದೂ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://www.allmusic.com/album/the-bootleg-series-vol-5-bob-dylan-live-1975-the-rolling-thunder-revue-r618513| title = Bob Dylan Live 1975—The Rolling Thunder Revue| author = Erlewine, Stephen| date = 2002-12-12| accessdate = 2008-09-25 | publisher = allmusic}}</ref> ರೆವ್ಯೂನೊಂದಿಗಿನ 1975ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಪ್ರವಾಸ ಡೈಲನ್‌ರ ಸಮೀಪ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಅವಧಿಯ ಚಿತ್ರ ''[[ರೆನಾಲ್ಡೋ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಲಾರಾ]]'' ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ನಿರೂಪಣೆ ಹಾಗೂ ಕಛೇರಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿತ್ತು. 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಚಿತ್ರವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ವೀಕೃತಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ, ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುದಲ್ಲದೇ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಿಂದ ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಮರೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = https://web.archive.org/web/20071011074451rn_1/pqasb.pqarchiver.com/nytimes/access/120958866.html?did=120958866&FMT=ABS&FMTS=AI&date=Jan+26,+1978&author=By+JANET+MASLIN&pub=New+York+Times++(1857-Current+file)&desc='Renaldo+and+Clara,'+Film+by+Bob+Dylan | title = ''Renaldo and Clara'' Film by Bob Dylan | author = Janet Maslin | date = 1978-01-26 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = ''The New York Times'' }}</ref><ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 313.</ref> ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ, ಡೈಲನ್‌ ಕಛೇರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ವಹಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಅನುಮತಿಸಿದರು.<ref>ಲೀ, ''ಲೈಕ್‌ ಎ ಬುಲೆಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಟ್‌: ದ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌‌ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್'' , pp. 115–116.</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 1976ರಲ್ಲಿ, ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ "ವಿದಾಯ" ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ [[ಜೋನಿ ಮಿಷೆಲ್‌]], [[ಮಡ್ಡಿ ವಾಟರ್ಸ್]]‌, [[ವಾನ್‌ ಮಾರಿಸನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ನೀಲ್‌ ಯಂಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಅತಿಥಿಗಳ ಜೊತೆ ಡೈಲನ್‌ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕಾರ್ಸೆಸೆ]]ರವರ ಅಂಕಣಬರಹದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಿನಿಮೀಯತೆಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು, ''[[ದ ಲಾಸ್ಟ್‌ ವಾಲ್ಟ್‌ಜ್]]‌,'' ವನ್ನು 1978ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ರ ಸರಣಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.metacritic.com/video/titles/lastwaltz?q=the%20last%20waltz | title = Reviews of ''The Last Waltz'' | date = 2007-10-08 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Metacritic.com | archive-date = 2008-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206012544/http://www.metacritic.com/video/titles/lastwaltz?q=the%20last%20waltz | url-status = dead }}</ref> 1976ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಿಕ್‌ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]]‌'ರ ''[[ನೋ ರೀಸನ್‌ ಟು ಕ್ರೈ]]'' ಗೆಂದು "ಸೈನ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌ " ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಯುಗಳ ಗೀತೆಯನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಹಾಡಿದರು<ref name="50facts">{{cite web | url = http://www.startribune.com/templates/Print_This_Story?sid=11474676 | title = 50 fascinating facts for Bob Dylan's 50th birthday | date = 1991-05-22 | accessdate = 2008-09-28 | last = Bream | first = Jon | publisher = ''[[Star Tribune]]'' | archive-date = 2014-04-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140407010443/http://www.startribune.com/templates/Print_This_Story?sid=11474676 | url-status = dead }}</ref>. ಡೈಲನ್‌'ರ 1978ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌-ಲೀಗಲ್‌]]'' , ದೊಡ್ಡ, ಪಾಪ್‌-ರಾಕ್ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿಯರಿಂದಲೇ ಕೂಡಿದ್ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತಲ್ಲದೇ, ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಹಾಗೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 643.</ref> ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿವಿಧ ಸಾಧನಗಳ ಕಳಪೆ ಧ್ವನಿಸಂಕಲನದಿಂದಾಗಿ (ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ),<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 480–481.</ref> ಕಳಪೆಯೆನಿಸಿದ ಇದನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮರುಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ CD ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಉತ್ತಮ ರೂಪ ಹೊಂದಿತ್ತು. ==== ಬಾರ್ನ್‌-ಎಗೇನ್‌ ಅವಧಿ ==== {{further|[[Slow Train Coming#Bob Dylan's conversion to Christianity|Slow Train Coming]]}} {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{Listen |filename = Gotta_Serve_Somebody.ogg |title = Bob Dylan - "Gotta Serve Somebody" |description=Dylan took five months off at the beginning of 1979 to attend Bible school.<ref name = "Crowe-1985"/> His subsequent album ''[[Slow Train Coming]]'' reached #3 on the U.S. [[Billboard 200]] chart and included this [[Grammy Award|Grammy]]-winning song. |format = [[Ogg]]}} {{sample box end}} 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ಬಾರ್ನ್‌-ಎಗೇನ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತ]]ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 323–337.</ref><ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 490–526.</ref><ref>ಕರೆನ್‌ ಹ್ಯೂಜಸ್‌ರ ಜೊತೆ ಡೈಲನ್‌ರ ಸಂದರ್ಶನ, (''ದ ಡಾಮಿನಿಯನ್‌'' , ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌), ಮೇ 21, 1980; ಕಾಟ್‌ (ed.), ''ಡೈಲನ್‌ ಆನ್‌ ಡೈಲನ್‌: ದ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಣಗೊಂಡದ್ದು, pp. 275–278; ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web | url = http://www.interferenza.com/bcs/interw/80-may21.htm | title = Karen Hughes Interview, Dayton, Ohio, May 21, 1980 | author = Karen Hughes | date = 1980-05-21 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = interferenza.com }}</ref> ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯ ಸುವಾರ್ತೆ ಸಂಗೀತದ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ''[[ಸ್ಲೋ ಟ್ರೇನ್‌ ಕಮಿಂಗ್‌]]'' (1979) ([[ಡೈರ್‌ ಜಲಸಂಧಿ]]ಯ) [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಕ್ನಾಪ್‌ಫ್ಲರ್‌]]ರ ಗಿಟಾರ್‌ ‌ಹಿಮ್ಮೇಳ ಹೊಂದಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಪರಿಣತ [[R&amp;B]] ನಿರ್ಮಾಪಕ, [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಕ್ಸ್ಲರ್‌]]ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೆಕ್ಸ್ಲರ್‌ ನಂತರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ತಾನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆಗ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: "ಬಾಬ್‌, ನೀವು ಅರವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಹೂದಿ ನಾಸ್ತಿಕರೊಡನೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ನಾವು ಕೇವಲ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಮಾಡೋಣ."<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 501–503.</ref> ಈ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ "[[ಗೊಟ್ಟಾ ಸರ್ವ್‌ ಸಮ್‌ಬಡಿ]]" ಎಂಬ ಗೀತೆಗೆ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಾರ"ನಾಗಿ [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು. ಎರಡನೇ ಸುವಾರ್ತೆ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ಸೇವ್‌ಡ್‌]]'' (1980), ''[[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ಕರ್ಟ್‌ ಲೋಡರ್‌]] ಈ ಆಲ್ಬಂ ಆತನ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೂ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/175580/review/5944002/saved| title = Bob Dylan's ''Saved''| author = Loder, Kurt | publisher = ''[[Rolling Stone]]'' | date = 1980-09-18| accessdate = 2008-09-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070626070353/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/175580/review/5944002/saved|archivedate=2007-06-26}}</ref> 1979ರ ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ 1980ರ ವಸಂತಕಾಲದವರೆಗಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಲೌಕಿಕ/ಜಾತ್ಯಾತೀತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹಾಡಲಿಲ್ಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿಂದಲೇ ಹೀಗೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದರು: {{blockquote|''Years ago they&nbsp;... said I was a prophet. I used to say, "No I'm not a prophet" they say "Yes you are, you're a prophet." I said, "No it's not me." They used to say "You sure are a prophet." They used to convince me I was a prophet. Now I come out and say Jesus Christ is the answer. They say, "Bob Dylan's no prophet." They just can't handle it.''<ref>{{cite web | url = http://www.bjorner.com/DSN05347%201980%20Second%20Gospel%20Tour.htm#DSN05410 | title = Omaha, Nebraska, January 25, 1981 | author = Bjorner | date = 2001-06-08 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Bjorner's Still On The Road | archive-date = 2018-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180612203634/http://www.bjorner.com/DSN05347%201980%20Second%20Gospel%20Tour.htm#DSN05410 | url-status = dead }}</ref>}} ಡೈಲನ್‌ರ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಣೆ ಅವರ ಕೆಲ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಹಾಡುಗಾರರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 334–336.</ref> [[ತಮ್ಮ ಕೊಲೆ]]ಗೆ ಕೆಲ ಸಮಯ ಮುನ್ನ [[ಜಾನ್‌ ಲೆನ್ನನ್‌]] ಡೈಲನ್‌ರ "ಗೊಟ್ಟಾ ಸರ್ವ್‌ ಸಮ್‌ಬಡಿ"ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ "ಸರ್ವ್‌ ಯುವರ್‌ಸೆಲ್ಫ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url = http://www.taisei.co.jp/museum/news/news/050720_e.html | title = First Exhibition of John Lennon's Lyrics "Serve Yourself"—Reply song to Bob Dylan | date = 2005-07-20 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = John Lennon Museum | archive-date = 2008-03-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080328052818/http://www.taisei.co.jp/museum/news/news/050720_e.html | url-status = dead }}</ref> 1981ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೈಲನ್‌ರ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, [[ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಹಾಲ್ಡನ್‌]] ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು "ಅವರ ವಯಸ್ಸು (ಅವರಿಗೀಗ 40) ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಬಾರ್ನ್‌-ಎಗೇನ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೇ ಆಗಲಿ ಅವರ ಮೂಲಭೂತ ಶ್ರದ್ಧಾಭಂಜಕ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಲ್ಲ."<ref>{{cite news|title=Rock: Dylan, in Jersey, Revises Old Standbys |publisher= ''The New York Times'' | first = Holden | last = Stephen |date= 1981-10-29 | page=C19 }}</ref> === 1980ರ ದಶಕ === [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan Barcelona.jpg|thumb|right|230px|1984ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: F. ಆಂಟೊಲಿನ್‌ ಹರ್ನಾಂಡೆಜ್‌]] 1980ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ "ಎ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್‌ ರೆಟ್ರೋಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸರಣಿ ಗೀತಕಛೇರಿಗಳ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಅಲ್ಪಕಾಲೀನವಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸಿದ ಡೈಲನ್‌, 1960ರ ದಶಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಅನೇಕವನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ''[[ಷಾಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌]]'' , ಡೈಲನ್‌ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಗೀತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ನಂತರ ಪ್ರಥಮ ಲೌಕಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಾಡುವ "[[ಎವ್ವೆರಿ ಗ್ರೇನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಯಾಂಡ್‌]]" ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ [[ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್‌]]ರ ಚರಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತ್ತು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 215–221.</ref> 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ 1983ರ ಉತ್ತಮ-ಮನ್ನಣೆಯ ''[[ಇನ್‌ಫಿಡೆಲ್ಸ್‌]]'' ನಿಂದ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರಕ್ಕೊಳಗಾದ 1988ರ ''[[ಡೌನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಗ್ರೂವ್‌]]'' ದವರೆಗೆ ಏರಿಳಿತ ಕಂಡಿತು. [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಗ್ರೇ]]ಯಂತಹಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಡೈಲನ್‌ರ 1980ರ ದಶಕದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಆತನ ಉತ್ತಮ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ಸಾಂಗ್‌ &amp; ಡಾನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌: ದ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'' , pp. 11–14.</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಇನ್‌ಫಿಡೆಲ್ಸ್‌'' ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀತೆಗಳಿದ್ದವು ಆದರೆ ಡೈಲನ್‌ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಬಂಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ್ದವೆಂದರೆ "[[ಬ್ಲೈಂಡ್‌ ವಿಲ್ಲೀ ಮೆಕ್‌ಟೆಲ್‌]]" (ಮೃತ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಹಾಡುಗಾರನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹಾಗೂ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಆವಾಹನೆ ಹೊಂದಿದೆ<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 56–59.</ref>), "ಫೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರೈಡ್‌ " ಹಾಗೂ "ಲಾರ್ಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್‌ ಮೈ ಚೈಲ್ಡ್‌.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 354–356.</ref> ಈ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ''[[ದ ಬೂಟ್‌ಲೆಗ್‌ ಸರಣಿಯ (ಅಪರೂಪದ &amp; ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ) 1961-1991 ಸಂಪುಟ 1-3]]'' ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 1984ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 1985ರ ನಡುವೆ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ಎಂಪೈರ್‌ ಬರ್ಲೆಸ್ಕ್‌]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Sounes362">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , 2001, ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 362.</ref> [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಸಿಂಡಿ ಲಾಪರ್‌]]ರ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡಿದ [[ಅರ್ಥರ್‌ ಬೇಕರ್‌]]ರನ್ನು, ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡಲು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಬೇಕರ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು "ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ" ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತೆಂದೆನಿಸಿತ್ತು ಎಂದಿದ್ದರು.<ref name="Sounes362">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 362.</ref> ಡೈಲನ್‌ [[ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ USAನ ಬರಪರಿಹಾರ]] ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆಂದು "[[ವೀ ಆರ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್]]‌" ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು. ಜುಲೈ 13, 1985ರಂದು, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ [[JFK ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಲೈವ್‌ ಪರಿಹಾರ]] ಕಛೇರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕೀತ್‌ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ರಾನ್ನಿ ವುಡ್‌]]ರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಡೈಲನ್‌ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನದ ಮೇಲಿನ ಲಾವಣಿಯಾದ "ಹಾಲಿಸ್‌ ಬ್ರೌನ್‌"ದ ವಿಷಮಪ್ರಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದ ಅವರು, ನಂತರ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗೂ ಮೀರಿದ ಸಭಿಕರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದರು: "ಈ ಹಣದ ಕೆಲ ಭಾಗ ... ಬಹುಶಃ ಅವರಿಗೆ ಇದರ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಸಿಗಬಹುದು, ಬಹುಶಃ ... ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ, ಬಹುಶಃ ... ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಕೆಲ ತೋಟಗಳನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿರುವ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು."<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 367.</ref> ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಸಂಗತವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ ಅವು [[ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್‌]]ರಿಗೆ [[ಫಾರ್ಮ್‌ ಏಡ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಸಾಲಪೀಡಿತ ಅಮೇರಿಕದ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 365–367.</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1986ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಬ್ಲೋ'ರ ಆಲ್ಬಂ ''ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಬ್ಲೋ'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ [[ಕುರ್ಟಿಸ್‌ ಬ್ಲೋ]]ರ "ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ರಾಕ್‌"ಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ [[ರ್ರ್ಯಾಪ್‌ ಸಂಗೀತ]]ಲೋಕಕ್ಕೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟರು. ಡೈಲನ್‌ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಹಾಡುಗಾರ-ಗೀತರಚನೆಕಾರ-ನಿರ್ಮಾಪಕ ವೇನ್‌ K. ಗಾರ್ಫೀಲ್ಡ್‌, ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ರ ಮಾಜಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಡುಗಾರ, ಹಾಗೂ [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಐಡಲ್‌]]ನ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡು ತರಬೇತುದಾರ [[ಡೇಬ್ರಾ ಬಿರ್ಡ್]].<ref>ಗ್ರೇ , 2006, ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 63</ref> ಜುಲೈ 1986ರಲ್ಲಿ ''[[ನಾಕ್‌ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಲೋಡೆಡ್‌]]'' , ಮೂರು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೀತೆಗಳುಳ್ಳ (ಲಿಟಲ್‌ [[ಜ್ಯೂನಿಯರ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌]]ರ [[ಕ್ರಿಸ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ಸನ್‌]] ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸುವಾರ್ತೆಗೀತೆ "[[ಪ್ರೆಷಿಯಸ್‌ ಮೆಮೊರೀಸ್‌]]"), ಇತರೆ ಲೇಖಕರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ([[ಟಾಮ್‌ ಪೆಟ್ಟಿ]], [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಷೆಫರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಕೆರೋಲ್‌ ಬೇಯರ್‌ ಸೇಜರ್]]‌) ಮೂರು ಗೀತೆಗಳುಳ್ಳ, ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ರ ಎರಡು ಏಕಾಂಗಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಆಲ್ಬಂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೇತ್ಯಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನೇ ಪಡೆಯಿತು; ''[[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ಇದನ್ನು "ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಸಂಗತಿ" ಎಂದರು,<ref>{{cite web | url = http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/99586/review/5941740/knocked_out_loaded| title = Knocked Out Loaded | author = DeCurtis, Anthony| date = 1986-09-11| accessdate = 2008-09-11| publisher = Rolling Stone|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070518205122/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/99586/review/5941740/knocked_out_loaded|archivedate=2007-05-18}}</ref> ಹಾಗೂ ಇದು ''[[ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌]]'' (1963) ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ 50ರಲ್ಲಿ ಬರಲು ವಿಫಲವಾದ ಡೈಲನ್‌ರ ಪ್ರಥಮ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 595.</ref> ಆಗಿನಿಂದ ಕೆಲ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಡೈಲನ್‌ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಷೆಫರ್ಡ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಚಿಸಿದ, 11-ನಿಮಿಷಗಳ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ '[[ಬ್ರೌನ್ಸ್‌ವಿಲೆ ಗರ್ಲ್]]‌' ಅನ್ನು, ಅಸಾಧಾರಣ ಕೃತಿ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 95–100.</ref> 1986 ಹಾಗೂ 1987ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಟಾಮ್‌ ಪೆಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ದ ಹಾರ್ಟ್‌ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್‌ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಪೆಟ್ಟಿಯವರನ್ನು ಸಹ-ಹಾಡುಗಾರರಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ದ ಗ್ರೇಟ್‌ಫುಲ್‌ ಡೆಡ್‌]] ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ 1987ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡರು, ''[[ಡೈಲನ್‌ &amp; ದ ಡೆಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಲೈವ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಇದರಿಂದ ಹೊರತಂದರು. ಈ ಆಲ್ಬಂ ಕೂಡಾ ನೇತ್ಯಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು: ''[[ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]]'' ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು, "ಬಹುಶಃ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಅಥವಾ ದ ಗ್ರೇಟ್‌ಫುಲ್‌ ಡೆಡ್‌ರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಆಲ್ಬಂ ಇದಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web| url = http://www.allmusic.com/album/dylan-the-dead-r54428 | title = Dylan & The Dead| author = Stephen Thomas Erlewine| date = 1989-07-27| accessdate = 2009-09-10| publisher = allmusic.com}}</ref> ಈ ಸಂಗೀತ ಪರಿವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಡೈಲನ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ವಾದಕ [[G. E. ಸ್ಮಿತ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಬೆಂಬಲಿಗ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಂದಿಗೆ ದ [[ನೆವರ್‌ ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಟೂರ್‌]]‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಜೂನ್‌ 7, 1988ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡೈಲನ್‌ ಈ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.<ref name="bbctimeline"/> [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan in Toronto2.jpg|thumb|260px|left|ಏಪ್ರಿಲ್‌ 18, 1980ರಂದು ಟೊರೆಂಟೊನಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಜೀನ್‌-ಲಕ್‌ ಆರ್ಲಿನ್‌]] 1987ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಕ್ವಾಂಡ್‌]]ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫೈರ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ವಿಫಲ ರಾಕ್‌ತಾರೆ ಬಿಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ಪ್ರೇಯಸಿ ([[ಫಿಯೋನಾ]]) ಓರ್ವ ಚಿಟ್ಟು ಹಿಡಿವ ಆಂಗ್ಲ ಸಿಂತ್‌-ಪಾಪ್‌ ತಾರೆಗೆಂದು ([[ರೂಪರ್ಟ್‌ ಎವೆರೆಟ್‌‌]]ರ ಪಾತ್ರ) ಆತನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 376–383.</ref> ಡೈಲನ್‌ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಅವೆಂದರೆ —"ನೈಟ್‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ನೈಟ್‌", ಹಾಗೂ "ಐ ಹ್ಯಾಡ್‌ ಎ ಡ್ರೀಮ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಯೂ, ಬೇಬಿ", ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಜಾನ್‌ ಹಿಯಾಟ್]]‌'ರ "ದ ಯೂಶುಯಲ್‌"ನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆ ಸಹಾ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಭಾವ ಎರಡರಲ್ಲೂ ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿತು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 599–604.</ref> ಜನವರಿ 1988ರಲ್ಲಿ [[ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಾಲ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿ]]ಗೆ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್‌‌]]ರು ತಮ್ಮ ಪೀಠಿಕೆ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು : "ಎಲ್ವಿಸ್‌ ನಿಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಬಾಬ್‌ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸಂಗೀತವು ಸ್ವಭಾವಸಹಜವಾಗಿ ಭೌತಿಕವಾದುದಾದರೂ ಅದು ಬೌದ್ಧಿಕತೆ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite web | url = http://bartelby.org/66/81/55081.html | title = Speech at the Rock and Roll Hall of Fame induction dinner, New York City. | author = Springsteen, Bruce | date = 1988-01-20 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Bartleby.com }}</ref> ನಂತರ ಡೈಲನ್‌ ''[[ಡೌನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಗ್ರೂವ್‌]]'' , ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಅದು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಿಂತಲೂ ಕಳಪೆ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು.<ref name="Sounes 385">ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 385.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ "ಸಿಲ್ವಿಯೋ", ಎಂಬ ಗೀತೆ ಏಕಗೀತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=376&cfgn=Singles&cfn=Hot+Mainstream+Rock+Tracks&ci=3007394&cdi=6364732&cid=06%2F25%2F1988| title = Hot Mainstream Rock Tracks: "Silvio"| accessdate = 2008-10-15| publisher = ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]''| archiveurl = https://web.archive.org/web/20090630044814/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/chart_display.jsp?cfi=376&cfgn=Singles&cfn=Hot+Mainstream+Rock+Tracks&ci=3007394&cdi=6364732&cid=06%2F25%2F1988| archivedate = 2009-06-30| url-status = live}}</ref> ಆ ವಸಂತ ಕಾಲದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]‌, [[ಜೆಫ್‌ ಲಿನ್ನೆ]], [[ರಾಯ್‌ ಆರ್ಬಿಸನ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಟಾಮ್‌ ಪೆಟ್ಟಿ]]ರೊಂದಿಗೆ [[ಟ್ರಾವೆಲಿಂಗ್‌ ವಿಲ್‌ಬರ್ರೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಲ್ಬಂ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು-ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌ ಮಾರಾಟದ ''[[ಟ್ರಾವೆಲಿಂಗ್‌ ವಿಲ್‌ಬರ್ರೀಸ್‌ Vol. 1]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದರು.<ref name="Sounes 385"/> ಆರ್ಬಿಸನ್‌ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1988ರಲ್ಲಿ ಸಾವು ಕಂಡರೂ, ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರು ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಮೇ 1990ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ, ''[[ಟ್ರಾವೆಲಿಂಗ್‌ ವಿಲ್‌ಬರ್ರೀಸ್‌ Vol. 3]]'' ಎಂಬ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಡನೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 638-640.</ref> [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಲೇನಾಯ್ಸ್‌]] ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಓಹ್‌ ಮರ್ಸಿ]]'' ಯೊಡನೆ ನಿರ್ಧಾರಕ ಯಶಸ್ಸಿನೊಡನೆ ದಶಕವನ್ನು ಡೈಲನ್‌ ಮುಗಿಸಿದರು. ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು "ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವಂತಹುದು" ಎಂದು ಬೆನ್ನುತಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/99582/review/6067693/oh_mercy | title = Bob Dylan: ''Oh Mercy''| author = DeCurtis, Anthony| date = 1989-09-21| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[Rolling Stone]]''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060702233657/http://www.rollingstone.com/artists/bobdylan/albums/album/99582/review/6067693/oh_mercy|archivedate=2006-07-02}}</ref><ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 145–221.</ref> ಲಾಸ್ಟ್‌ ಲವ್‌‌ ಸಂಯೋಜನೆಯ "ಮೋಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಟೈಮ್‌" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ನಂತರ, ''[[ಹೈ ಫಿಡಿಲಿಟಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ "ವಾಟ್‌ ವಾಸ್‌ ಇಟ್‌ ಯೂ ವಾಂಟೆಡ್‌ ?" ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಬೋಧೆಯೆಂದೂ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ವಕ್ರ ಟಿಪ್ಪಣಿಯೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ರಿಕ್ಸ್‌, ''ಡೈಲನ್'ಸ್‌‌ ವಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿನ್‌ '' , pp. 413–20.</ref> "ರಿಂಗ್‌ ದೆಮ್‌ ಬೆಲ್ಸ್‌"ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕೆಲ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆಯ ಪುನರ್‌ದೃಢೀಕರಣವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡಿತು.<ref>ಸ್ಕಾಟ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು : "ವೆನ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಸಿಂಗ್ಸ್‌ ದಟ್‌ 'ದ ಸನ್‌ ಈಸ್‌ ಗೋಯಿಂಗ್‌ ಡೌನ್‌ ಅಪಾನ್‌ ದ ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಕೌ', ಇಟ್ಸ್‌ ಸೇಫ್‌ ಟು ಅಸ್ಯೂಮ್‌ ದಟ್‌ ದ ಸೇಕ್ರೆಡ್‌ ಕೌ ಹಿಯರ್‌ ಈಸ್‌ ದ ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್‌ ಮೆಟಾಫರ್‌ ಫಾರ್‌ ಆಲ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌ ಗಾಡ್ಸ್‌. ಫಾರ್‌ ಡೈಲನ್‌, ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಿಲ್‌ ಈವನ್‌ಚ್ಯುಲಿ ನೋ ದಟ್‌ ದೇರ್‌ ಈಸ್‌ ಓನ್ಲಿ ಒನ್‌ ಗಾಡ್‌." ಮಾರ್ಷಲ್‌, ''ರೆಸ್ಟ್‌ಲೆಸ್‌ ಪಿಲ್‌ಗ್ರಿಮ್‌'' , p. 103.</ref> === 1990ರ ದಶಕ === ಡೈಲನ್‌ರ 1990ರ ದಶಕವು ಗಂಭೀರ ''ಓಹ್‌ ಮರ್ಸಿ'' ಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ''[[ಅಂಡರ್‌ ದ ರೆಡ್‌ ಸ್ಕೈ]]'' (1990)ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ "ಅಂಡರ್‌ ದ ರೆಡ್‌ ಸ್ಕೈ" ಹಾಗೂ "ವಿಗ್ಗಲ್‌ ವಿಗ್ಗಲ್‌" ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಸರಳವಾದ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳಿದ್ದವು. ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು "ಗ್ಯಾಬ್ಬಿ ಗೂ ಗೂ"ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಕೆರೋಲಿನ್‌ ಡೆನ್ನಿಸ್‌]]ರ ಮಗಳಾದ, ಆಗ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದ ಡಿಸೈರೀ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ -ಡೈಲನ್‌ಳ ಉಪನಾಮವೆಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 174.</ref> ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿದ್ದ [[ಇತರರೆಂ]]ದರೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]‌, [[ಗನ್ಸ್‌ N' ರೋಸಸ್‌]]‌ನ [[ಸ್ಲಾಶ್‌]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್ಬಿ]], [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಹಾರ್ನ್ಸ್‌ಬಿ]], [[ಸ್ಟೀವೀ ರೇ ವಾಘನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಎಲ್ಟನ್‌ ಜಾನ್‌]]. ಇದರಲ್ಲಿ ತಾರೆಗಳ ಸಾಲು ಸಾಲೇ ಇದ್ದರೂ ಕೆಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಾಟವನ್ನಷ್ಟೇ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 391.</ref> 1991ರಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಉದ್ಯಮವು ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.grammy.com/Recording_Academy/Awards/Lifetime_Awards/| title = Grammy Lifetime Achievement Award| accessdate = 2008-09-25| publisher = Grammy.com}}</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]] ವಿರುದ್ಧ [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ]] ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಗೀತೆ "[[ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್]]‌"ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.<ref name="Heylin-664"/> ಆಗ ಡೈಲನ್‌ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೆಲ ಸಭಿಕರು ಬೆಚ್ಚಿದ್ದರು.<ref name="Heylin-664">ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , pp. 664-665. ಹೆಲಿನ್‌ ಭಾಷಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ: "ಮೈ ಡ್ಯಾಡಿ ಒನ್ಸ್‌ ಸೆಡ್‌ ಟು ಮಿ, ಹೀ ಸೆಡ್‌, 'ಸನ್‌, ಇಟ್‌ ಈಸ್ ಪಾಸಿಬಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಯೂ ಟು ಬಿಕಮ್‌ ಸೋ ಡೀಫೈಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ದಿಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ದಟ್‌ ಯುವರ್‌ ಓನ್‌ ಮದರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಾದರ್‌ ವಿಲ್‌ ಅಬಾಂಡನ್‌ ಯೂ. ಇಫ್‌ ದಟ್‌ ಹ್ಯಾಪನ್ಸ್‌, ಗಾಡ್‌ ವಿಲ್‌ ಬಿಲೀವ್‌ ಇನ್‌ ಯುವರ್‌ ಎಬಿಲಿಟಿ ಟು ಮೆಂಡ್‌ ಯುವರ್‌ ಓನ್‌ ವೇಸ್‌.' "</ref> ಮುಂದಿನ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಧಾರಣ ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದ್ಯದೊಡನೆಯ ಹಳೆಯ ಜಾನಪದ ಹಾಗೂ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಗೀತೆಗಳಾದ: ''[[ಗುಡ್‌ ಆಸ್‌ ಐ ಬೀನ್‌ ಟು ಯೂ]]'' (1992) ಹಾಗೂ ''[[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಗಾನ್‌ ರಾಂಗ್‌]]'' (1993)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಹಾದಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಡೈಲನ್‌ರಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಡುವ ಪೂಜ್ಯತೆಯೊಂದಿಗಿನ "ಲೋನ್‌ ಪಿಲ್‌ಗ್ರಿಮ್" ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಂತತೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , p. 423.</ref> ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಮರಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾದ ಗೀತರಚನೆ ಡೈಲನ್‌ರು 1991ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್‌ ಬಾಲ್ಟನ್‌]]ರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಬರೆದ "ಸ್ಟೀಲ್‌ ಬಾರ್ಸ್‌" ಗೀತೆಯದು, ಇದನ್ನು ಬಾಲ್ಟನ್‌'ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಟೈಮ್‌, ಲವ್‌ &amp; ಟೆಂಡರ್‌ನೆಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್‌ 1994ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ''[[MTV ಅನ್‌ಪ್ಲಗ್‌ಡ್‌]]'' ಗೆಂದು ಎರಡು ಲೈವ್‌ ದೇಖಾವೆಗಳ ವಿಡಿಯೋಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ತಾವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹಾಡಲಿಚ್ಛಿಸಿದಾಗ [[ಸೋನಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳ ಸರಣಿಗೆ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂತರ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 408–409.</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಹೊರತಂದ ಆಲ್ಬಂ, ''[[MTV ಅನ್‌ಪ್ಲಗ್‌ಡ್]]'' ‌, ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ [[ಕದನಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ]]ಗಳೆರಡರದ್ದೂ ವಿಧ್ವಂಸಕತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿರುವ 1963ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಗೀತೆ "ಜಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌"ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan 1996.jpg|thumb|left|270px|ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಂನಲ್ಲಿನ 1996ರ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ ತನ್ನ ಒಂದಂತಸ್ತಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹದೊಡನೆ,<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 693.</ref> ಡೈಲನ್‌ [[ಮಿಯಾಮಿ]]'ಯ [[ಕ್ರಿಟೇರಿಯಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 1997ರಲ್ಲಿ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಲೇನಾಯ್ಸ್‌]]ರೊಡನೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ತರುವಾಯದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಅವಧಿಗಳು ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಗೀತದ ಬಗೆಗಿನ ಒತ್ತಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.gibson.com/en-us/Lifestyle/Features/_97%20Flashback_%20How%20Bob%20Dylan_s/ | title = How Dylan's ''Time Out of Mind'' Survived Stormy Studio Sessions | author = Drozdowski, Ted | date = 2008-01-02 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Gibson Guitars | archive-date = 2010-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100920033519/http://www.gibson.com/en-us/Lifestyle/Features/_97%20Flashback_%20How%20Bob%20Dylan_s/ | url-status = dead }}</ref> ಆ ವಸಂತ ಕಾಲದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಆಲ್ಬಂನ ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಮುನ್ನ, [[ಹಿಸ್ಟೋಪ್ಲಾಸ್ಮಾಸಿಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಒದಗಿದ [[ಪೆರಿಕಾರ್ಡಿಟಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹೃದಯದ ಸೋಂಕು ತಗಲಿದ್ದರಿಂದ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಿಗದಿತ ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರವಾಸವು ರದ್ದಾಯಿತು, ಆದರೆ ಡೈಲನ್‌ ಬಲುಬೇಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಡುವಾಗ, "ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ [[ಎಲ್ವಿಸ್‌]]ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೆನಿಸಿತ್ತು" ಎಂದರು."<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 420.</ref> ಅವರು ಬೇಸಿಗೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು, ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ಬೊಲೋಗ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಯೂಕರಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್‌ ಜಾನ್‌ ಪಾಲ್‌ II]]ರ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಪೋಪ್‌ರು 200,000 ಜನ ಸಭಾಸದರಿಗೆ ಡೈಲನ್‌'ರ ಭಾವಗೀತೆ "[[ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್]]‌"ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , p. 426.</ref> ನವೀನ ಲಾನಾಯ್ಸ್‌-ನಿರ್ಮಿತ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಗೀಳಿನ ಧ್ಯಾನದ ಬಗೆಗಿನ ಕಟುವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳೊಂಗದಿಗಿನ ಆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಡೈಲನ್‌'ರ ಮೊದಲ ಮೂಲಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಉತ್ತಮ ಶ್ಲಾಘನೆ ಪಡೆಯಿತು. ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತ್ತು "ಮರ್ತ್ಯತೆ ತೀರ ಕಟುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಗಲ್ಲುಶಿಕ್ಷೆಯ ಹೊಡೆತಗಳು ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಅನುರಣಿಸಬಲ್ಲವು."<ref>{{cite web | url = http://www.rollingstone.com/reviews/album/189525/time_out_of_mind | title = ''Time Out of Mind'' | author = Greg Kot | date = 2001-01-22 | accessdate = 2009-09-10 | publisher = Rolling Stone | archive-date = 2008-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080220143320/http://www.rollingstone.com/reviews/album/189525/time_out_of_mind | url-status = dead }}</ref> ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಏಕಾಂಗಿ "ವರ್ಷದ ಆಲ್ಬಂ" [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು(''[[ದ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್‌]]'' ನ ,1972ರ ಸಾಲಿನ ವಿಜೇತರಾದ ಅನೇಕ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು). "[[ಮೇಕ್‌ ಯೂ ಫೀಲ್‌ ಮೈ ಲವ್]]‌" ಎಂಬ ಪ್ರೇಮಗೀತೆ [[ಗಾರ್ಥ್‌ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref name="rsbio"/> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1997ರಲ್ಲಿ, U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್‌ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] [[ಶ್ವೇತಭವನ]]ದ ಉತ್ತರ ಭವನದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ [[ಕೆನಡಿ ಕೇಂದ್ರ/ಸೆಂಟರ್‌]] ಗೌರವ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಿದರು: "ಅವರು ನನ್ನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜನರಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಲಾವಿದರೂ ಬೀರದಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ದನಿ ಹಾಗೂ ಭಾವಗಳು ಕಿವಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಯಾರನ್ನೂ ಮೆಚ್ಚಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಪಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಲಕಿದರು ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳ ನೆಮ್ಮದಿ ಕೆಡಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite news| url = http://clinton4.nara.gov/textonly/WH/New/html/19971208-2814.html| title = Remarks by the President at Kennedy Center Honors Reception| accessdate = 2008-09-07| publisher = Clinton White House| date = 1997-12-08| archive-date = 2015-04-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20150425075802/http://clinton4.nara.gov/textonly/WH/New/html/19971208-2814.html| url-status = dead}}</ref> === 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ === {{Sound sample box align left|Music sample:}} {{Listen |filename = Things_Have_Changed.ogg |title = Bob Dylan - "Things Have Changed" |description= Dylan's [[Academy Award|Oscar]] winning song was featured in the movie ''[[Wonder Boys (film)|Wonder Boys]]''. The line "sapphire-tinted skies" echoes the verse of [[Percy Bysshe Shelley|Shelley]]<ref>"Column, tower, and dome, and spire/ Shine like obelisks of fire/ Pointing with inconstant motion/ From the altar of dark ocean/ To the sapphire-tinted skies” from ''Lines Written Among the Euganean Hills'' by Percy Bysshe Shelley, October, 1818. [http://www.english.upenn.edu/Projects/knarf/PShelley/euganean.html]</ref> while "forty miles of bad road" echoes [[Duane Eddy|Duane Eddy's]] hit single. |format = [[Ogg]]}} {{sample box end}} ಡೈಲನ್‌ ಹೊಸ ಸಹಸ್ರಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಥಮ [[ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು; ''[[ವಂಡರ್‌ಬಾಯ್ಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆಂದು ಬರೆದ ಅವರ ಗೀತೆ "[[ಥಿಂಗ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಚೇಂಜ್‌ಡ್‌]]", ಮಾರ್ಚ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/story/5932611/dylan_wins_oscar| title = Dylan Wins Oscar| date = 2001-03-26| accessdate = 2009-06-16| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-10-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20091008235536/http://www.rollingstone.com/news/story/5932611/dylan_wins_oscar| url-status = dead}}</ref> ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ (ಕೆಲ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಫ್ಯಾಸಿಮಿಲಿ/ಫ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರೂಪ) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯತ್ತಾರಲ್ಲದೆ, ದೇಖಾವೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದ ಮೇಲಿರುವ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ತೂಗುಹಾಕಿರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://dir.salon.com/story/books/review/2004/10/08/dylan/index.html?pn=1 | title = Dylan Tours Australia with Oscar | author = Cashmere, Paul | date = 2007-08-20 | accessdate = 2008-09-11 | publisher = Undercover.com.au | archive-date = 2008-12-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081206094146/http://dir.salon.com/story/books/review/2004/10/08/dylan/index.html?pn=1 | url-status = dead }}</ref> ''[["ಲವ್‌ ಅಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್‌‌"]]'' ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11, 2001ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸೀ ವಾದ್ಯತಂಡದೊಡನೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿ, ಡೈಲನ್‌ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಜ್ಯಾಕ್‌ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ ಎಂಬ [[ಮಿಥ್ಯಾನಾಮ]]ದಡಿ ತಾನೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 556–557.</ref> ಆಲ್ಬಂ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/loveandtheft?q=Bob%20Dylan | title = ''Love and Theft'' | publisher = MetaCritic.com | accessdate = 2008-09-07 | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926235541/http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/loveandtheft?q=Bob%20Dylan | url-status = dead }}</ref> ವಿಮರ್ಶಕರು ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಕೆಬಿಲ್ಲಿ]], ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸ್ವಿಂಗ್‌, ಜಾಜ್‌, ಹಾಗೂ ತಿರುಗಾಟದ ಲಾವಣಿಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url = http://www.ew.com/ew/article/0,,173933~4~~lovetheft,00.html| title = ''Love and Theft''| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''Entertainment Weekly''| date = 2001-10-01| archive-date = 2008-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20081012094004/http://www.ew.com/ew/article/0,,173933~4~~lovetheft,00.html| url-status = dead}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ "ಬಾರ್ನ್‌ ಎಗೇನ್‌" ಅವಧಿಯ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಮೊರೆ ಹೋದರಲ್ಲದೇ CD ಯೋಜನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು''[[Gotta Serve Somebody: The Gospel Songs of Bob Dylan]]'' . ಅದೇ ವರ್ಷ ಡೈಲನ್‌ [[ಜೆಫ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್‌]], [[ಪೆನೆಲೋಪ್‌ ಕ್ರುಜ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್‌ ಗುಡ್‌ಮನ್‌]]ರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ TV ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌]]ರ ಸಹಯೋಗದೊಡನೆ ನೀಡಿದ ಚಿತ್ರ ''[[ಮಾಸ್ಕ್‌ಡ್‌ &amp; ಅನಾನಿಮಸ್‌]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರನ್ನೇ ಧೃವೀಕರಿಸಿತು: ಅನೇಕರು ಇದನ್ನು “ಅಸಂಗತ ಗೊಂದಲ” ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ;<ref>{{cite web| url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D04E3DF153FF937A15754C0A9659C8B63 | title = Times They Are Surreal in Bob Dylan Tale| author = A. O. Scott| date = 2003-07-24| accessdate = 2008-10-04| publisher = The New York Times}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.variety.com/index.asp?layout=review&reviewid=VE1117919861&categoryid=31&cs=1 | title = ''Masked and Anonymous'' | author = Todd McCarthy | date = 2003-02-02 | accessdate = 2008-10-04 | publisher = Variety.com}}</ref> ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಗಂಭೀರ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | title = ''Masked & Anonymous'' | publisher = The New Yorker | date = 2003-07-24 | url = http://www.newyorker.com/arts/reviews/film/masked_and_anonymous_charles | accessdate = 2007-02-01 | archiveurl = https://archive.today/20120628233350/http://www.newyorker.com/arts/reviews/film/masked_and_anonymous_charles | archivedate = 2012-06-28 | url-status = live }}</ref><ref name="Masked">{{cite web | last = Motion | first= Andrew | title = ''Masked and Anonymous'' | publisher = Sony Classics | url = http://www.sonyclassics.com/masked/andrew-motion-essay.html | accessdate = 2008-09-07 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan Bologna Nov 05 concert.jpg|thumb|240px|ನವೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು]]ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2004ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥನದ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು''[[Chronicles: Volume One]]'' . ಪುಸ್ತಕವು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಲೆಕೆಳಗು ಮಾಡಿತು.<ref name="Maslin">{{cite web | url = https://www.nytimes.com/2004/10/05/books/05masl.html?ex=1154664000&en=4ff016533525f29f&ei=5070 | title = So You Thought You Knew Dylan? Hah!| accessdate = 2008-09-07| last = Maslin| first= Janet| date = 2004-10-05 | publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''| pages = 2}}</ref> ಡೈಲನ್‌ ವಸ್ತುತಃ 60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು 1961–1962ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ''[[ನ್ಯೂ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌]]'' (1970) ಹಾಗೂ ''[[ಓಹ್‌ ಮರ್ಸಿ]]'' (1989) ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೂ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2004ರ [[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]ನ '''ದಪ್ಪರಟ್ಟಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತಲ್ಲದೇ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೂ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತು.<ref>ಗ್ರೇ , '''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '', pp. 136–138.'' '''</ref>''' [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕಾರ್ಸೆಸೆ]]'ಯವರ ಶ್ಲಾಘನೆಗೊಳಪಟ್ಟ <ref>{{cite web| url = http://www.metacritic.com/tv/shows/nodirectionhomebobdylan| title = Reviews of ''No Direction Home''| date = 2005-10-31| accessdate = 2008-10-13| publisher = Metacritic.com| archive-date = 2010-01-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20100103104136/http://www.metacritic.com/tv/shows/nodirectionhomebobdylan| url-status = dead}}</ref> ಆತ್ಮಕಥನ ಚಿತ್ರ ''[[ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಮ್‌]]'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>ಇದನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 26–27, 2005ರಂದು, UKಯ [[BBC Two]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ USನ [[PBS]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.{{cite web| url = http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/episodes/bob-dylan/about-the-film/574/ | title = ''No Direction Home'': Bob Dylan A Martin Scorsese Picture| publisher = PBS| accessdate = 2009-11-6}}</ref> ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ 1961ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌'ರ ಆಗಮನದಿಂದ 1966ರಲ್ಲಿ ಅವರ ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನ ಅಪಘಾತದವರೆಗೆ ಅವಧಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, [[ಸೂಜ್‌ ರೊಟೊಲೋ]], [[ಲಿಯಾಂ ಕ್ಲಾನ್ಸಿ]], [[ಜೋನ್‌ ಬೇಜ್‌]], [[ಅಲೆನ್‌ ಗಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌, [[ಪೀಟ್‌ ಸೀಗರ್]]‌, [[ಮಾವಿಸ್‌ ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್‌‌]], ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ಡೈಲನ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2006 <ref>{{cite web | url = http://www.peabody.uga.edu/winners/PeabodyWinnersBook.pdf | format = PDF | title = George Foster Peabody Award Winners | year = 2006 | accessdate = 2008-09-07 | publisher = Peabody | archive-date = 2011-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110726163315/http://www.peabody.uga.edu/winners/PeabodyWinnersBook.pdf | url-status = dead }}</ref> ರಲ್ಲಿ [[ಪೀಬಾಡಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ-ಡ್ಯೂಪಾಂಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.journalism.columbia.edu/cs/ContentServer/jrn/1175295299814/page/1175295299796/simplepage.htm| title = Past duPont Award Winners| year = 2007| accessdate = 2008-09-07| publisher = The Journalism School, Columbia University| archive-date = 2008-11-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20081123111725/http://www.journalism.columbia.edu/cs/ContentServer/jrn/1175295299814/page/1175295299796/simplepage.htm| url-status = dead}}</ref> [[The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: The Soundtrack|ಇದರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಗೀತೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌'ರ ಮುಂಚಿನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಗೀತೆಗಳಿದ್ದವು. ==== ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' (2006–08) ==== [[ಚಿತ್ರ:Dylan2 Spectrum.jpg|thumb|300px|left|ಡೈಲನ್‌, ದ ಸ್ಪ್ರೆಕ್ಟ್ರಮ್‌, 2007]] ''[[ಥೀಮ್‌ ಟೈಮ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಅವರ್]]'' ‌, ಎಂಬ [[XM ಉಪಗ್ರಹ ರೇಡಿಯೋ]]ಗೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಡೈಲನ್‌'ರ [[DJ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನದ, ಪ್ರಥಮ ದೇಖಾವೆ ಮೇ 3, 2006ರಂದು ಇತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://www.xmradio.com/bobdylan/ | title = XM Theme Time Radio Hour | accessdate = 2008-09-07 | publisher = XM Satellite Radio | archive-date = 2007-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071012223531/http://www.xmradio.com/bobdylan/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news| url = http://www.notdarkyet.org/themetime.html| title = Theme Time Radio playlists| accessdate = 2008-09-07| publisher = Not Dark Yet| archive-date = 2008-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20081012165244/http://www.notdarkyet.org/themetime.html| url-status = dead}}</ref> ಡೈಲನ್‌ 1930ರ ದಶಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಗೂ ಅನಾಮಿಕ ಗೀತೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗಿನ, [[ಬ್ಲರ್‌]], [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]], [[L.L. ಕೂಲ್‌ J]] ಹಾಗೂ [[ದ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್‌]]ನಂತಹಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾವಿದರ ಗೀತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಕರು "ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೇಡಿಯೋ" ಎಂದು ಕರೆದರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಾಗೆಯೇ ಆಯ್ಕೆಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ನಿಂದಾತ್ಮಕ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಡೈಲನ್‌ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2006/dec/31/observerreview.radio | title = The Great Sound of Radio Bob | author = Sawyer, Miranda| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[The Observer]]''| date = 2006-12-31}}</ref><ref>{{cite news| url = http://newcritics.com/blog1/2007/02/16/bob-dylan-spinnin-those-cool-records/| title = Dylan Spinnin' Those Coool Records| accessdate = 2007-02-18| author = Watson, Tom| publisher = New Critics| date = 2007-02-16| archive-date = 2016-09-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20160914124819/http://newcritics.com/blog1/2007/02/16/bob-dylan-spinnin-those-cool-records/| url-status = dead}}</ref> ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಪೀಟರ್ ಗುರಾಲ್‌ನಿಕ್‌]] ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದ್ದರು: "ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ, ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು — ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸಂಗೀತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಮಾನವ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ."<ref>{{cite news| url = http://www.nashuatelegraph.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071111/ENCORE01/311110065/-1/ENTERTAINMENT| author = Weeks, Linton| accessdate = 2008-09-11| title = The Joys of Dylan the DJ| publisher = ''[[The Telegraph (Nashua)]]''| date = 2007-11-11| archive-date = 2008-05-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20080521092930/http://www.nashuatelegraph.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071111%2FENCORE01%2F311110065%2F-1%2FENTERTAINMENT| url-status = dead}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ರೇಡಿಯೋ ಸರಣಿಯ 100ನೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು; ಅದರ ವಿಷಯವಸ್ತುವು "ವಿದಾಯ" ಆಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕೇಳಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಗೀತೆ [[ವುಡೀ ಗುತ್ರೀ]]ರ "ಸೋ ಲಾಂಗ್‌, ಇಟ್ಸ್‌ ಬೀನ್‌ ಗುಡ್‌ ಟು ನೋ ಯು" ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಡೈಲನ್‌'ರ ರೇಡಿಯೋ ಸರಣಿಯು ಮುಗಿದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url = http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/04/20/2009-04-20_bob_dylans_theme_time_radio_hour_his_time_might_be_up.html| title = Bob Dylan’s Theme Time Radio Hour: His time might be up| author = Hinckley, David| date = 2009-04-19| accessdate = 2009-05-16| publisher = New York Daily News| archive-date = 2009-04-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20090423103301/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/04/20/2009-04-20_bob_dylans_theme_time_radio_hour_his_time_might_be_up.html| url-status = dead}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 29, 2006ರಂದು, ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ''[[ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಆಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಗೀತೆಗಳು "ತಾವು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು."<ref>{{cite news| url = http://www.rollingstone.com/news/story/11216877/the_modern_times_of_bob_dylan_a_legend_comes_to_grips_with_his_iconic_status/print| author = [[Jonathan Lethem]]| title = The Genius of Bob Dylan| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[Rolling Stone]]''| date = 2006-08-21| archive-date = 2007-11-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20071121075035/http://www.rollingstone.com/news/story/11216877/the_modern_times_of_bob_dylan_a_legend_comes_to_grips_with_his_iconic_status/print| url-status = dead}}</ref> ಡೈಲನ್‌’ರ ದನಿ ತುಸು ಒರಟಾದದ್ದೇ ಆದರೂ (''[[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಡುವುದನ್ನು "ನೆಗಡಿಯ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಬಡಬಡಿಕೆ" ಎಂದು ಹೋಲಿಸಿದ್ದರು<ref>{{cite news| url = https://www.theguardian.com/music/2006/aug/25/popandrock.shopping3 | author = Petridis, Alex| title = Bob Dylan's ''Modern Times''| accessdate = 2006-09-05| publisher = ''[[The Guardian]]''| date = 2006-08-28}}</ref>) ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಮರ್ಶಕರು ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕರು ''ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' ಹಾಗೂ "''ಲವ್‌ ಅಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್‌'' "ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ತ್ರಿವಳಿ ಸರಣಿಯ ಅಂತಿಮ ಕಂತು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url = http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/moderntimes| title = ''Modern Times''| accessdate = 2008-09-07| publisher = [[Metacritic]]| archive-date = 2008-08-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20080827153014/http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/moderntimes| url-status = dead}}</ref> ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' U.S. ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು 1976'ರ ''ಡಿಸೈರ್‌'' ನ ನಂತರ ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಡೈಲನ್‌'ರ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಆಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.nme.com/news/bob-dylan/24234| title = Dylan gets first US number one for 30 years| date = 2006-09-07 | publisher = ''[[NME]]'' | accessdate = 2008-09-11}}</ref> ಮೂರು [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಾನಪದ/ಅಮೇರಿಕಾನಾ ಆಲ್ಬಂ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ "ಸಮ್‌ಡೇ ಬೇಬಿ" ಗೀತೆಗಾಗಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಏಕಾಂಗಿ ರಾಕ್‌ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಅನ್ನು 2006ರ ವರ್ಷದ ಆಲ್ಬಂ ಎಂದು ''[[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ,<ref>{{cite news| url = http://www.rollingstone.com/news/story/12800635/the_top_50_albums_of_2006| title = ''Modern Times'', Album of the Year, 2006| publisher = ''[[Rolling Stone]]''| date = 2006-12-16| accessdate = 2008-09-11| archive-date = 2010-03-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20100317091025/http://www.rollingstone.com/news/story/12800635/the_top_50_albums_of_2006| url-status = dead}}</ref> ಹಾಗೂ UKನಲ್ಲಿ ''[[ಅನ್‌ಕಟ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಗೌರವಿಸಿದವು.<ref>{{cite news| url = http://www.uncut.co.uk/music/uncut/news/9182| title = ''Modern Times'', Album of the Year, 2006| publisher = ''[[Uncut (magazine)|Uncut]]''| date = 2006-12-16| accessdate = 2008-09-11| archive-date = 2007-02-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20070206200511/http://www.uncut.co.uk/music/uncut/news/9182| url-status = dead}}</ref> ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿನವೇ [[iTunes ಸಂಗೀತ ಮಾರಾಟಕೇಂದ್ರ]]ವು ''[[Bob Dylan: The Collection]]'' ಅನ್ನು, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 42 ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಹಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನುಳ್ಳ (ಒಟ್ಟಾರೆ 773 ಗೀತೆಗಳು) ಅಂಕೀಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url = http://www.usatoday.com/life/lifestyle/holiday/2006-11-30-box-set-downloads_x.htm | title = Get The Box Set with 'One Push of a Button'| author = Gundersen, Edna| date = 2006-12-01| accessdate = 2008-09-25| publisher = USA Today}}</ref> "ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತ" ಎಂಬ ಭರತವಾಕ್ಯ/ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಡನೆಯ [[ಟಾಡ್‌ ಹೇನ್ಸ್‌]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಚಿತ್ರ ''[[ಐ ಯಾಮ್‌ ನಾಟ್‌ ದೇರ್‌]]'' ,<ref>{{cite news | url = http://www.indiewire.com/ots/2007/09/telluride_07_ha.html | title = Haynes' Dylan Stories Stir Telluride | author = Hernandez, Eugene | publisher = [[indieWire]] | accessdate = 2008-09-12 | date = 2006-09-01 | archive-date = 2008-07-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080705045303/http://www.indiewire.com/ots/2007/09/telluride_07_ha.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6985422.stm | title = Blanchett wins top Venice Award | date = 2007-09-09 | accessdate = 2008-09-12 | publisher = BBC News}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು.<ref name="Variety-07">{{cite web | url = http://www.variety.com/review/VE1117934602.html?categoryid=31&cs=1&p=0| title = ''I'm Not There''| author = Todd McCarthy | date = 2007-09-04| accessdate = 2009-09-10| publisher = ''[[Variety (magazine)|Variety]]''}}</ref> ಡೈಲನ್‌'ರ ಜೀವನದ ಆರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಬೇಲ್‌]], [[ಕೇಟ್‌ ಬ್ಲಾಂಚೆಟ್‌]], [[ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಕಾರ್ಲ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌]], [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಗೆರೆ]], [[ಹೀತ್‌ ಲೆಡ್ಜರ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಬೆನ್‌ ವ್ಹಿಷಾ]]ರಿಂದ ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Variety-07"/><ref>{{cite web | url = http://movies.nytimes.com/2007/11/21/movies/21ther.html?ref=movies | title = ''I'm Not There'' | author = A. O. Scott | date = 2007-11-07 | accessdate = 2009-09-10 | publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವಾದ ಡೈಲನ್‌ರ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ 1967ರ ಗೀತೆಯನ್ನು<ref>ಗ್ರೇಲ್‌ ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು : "ದೇರ್‌ ಈಸ್‌ ನಥಿಂಗ್‌ ಲೈಕ್‌ 'ಐಯಾಮ್‌ ನಾಟ್‌ ದೇರ್‌' ಇನ್‌ ದ ರೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಸ್‌, ಆರ್‌ ಎನಿವೇರ್‌ ಎಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್ಸ್‌ ಕೆರಿಯರ್‌. ವೆರಿ ಕ್ವಿಕ್ಲೀ ದ ಲಿಸನರ್‌ ಈಸ್‌ ಡ್ರಾನ್‌ ಇನ್‌ಟು ದ ಸಿಕ್ಲಿ ಎಂಬ್ರೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, ಇಟ್ಸ್‌ ವಾಷ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾಫ್‌-ಹರ್ಡ್‌, ಹಾಫ್‌-ಫಾರ್ಮ್ಡ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸಿಂಗ್‌ ಬಿಟ್ಟರ್‌ನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆಸ್ಪೇರ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದೆಮ್‌. ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಆರ್‌ ಫ್ಲೋಟೆಡ್‌ ಟುಗೆದರ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಡಿಸ್‌ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ದಟ್‌ ಈಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಇಟ್‌ಸೆಲ್ಫ್‌ &nbsp;– ಎ ಡಿಸ್‌ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ದಟ್‌ ಸೀಮ್ಸ್‌ ಟು ಪ್ರೂವ್‌ ದ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಓವರ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌, ಟು ಸೀ ಜಸ್ಟ್‌ ಹೌ ಲಿಟಲ್‌ ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಅಚೀವ್‌."; ನೋಡಿ ಮಾರ್ಕಸ್‌, ''ದ ಓಲ್ಡ್‌, ವೇರ್ಡ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ'' , pp. 198–204.</ref> ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಚಿತ್ರದ ಮೂಲ ಗೀತೆ]]ಗೆಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಉಳಿದೆಲ್ಲವು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಎಡ್ಡೀ ವೆಡ್ಡರ್‌]], [[ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಮಾಲ್ಕ್‌ಮಸ್‌]], [[ಜೆಫ್‌ ಟ್ವೀಡಿ]], [[ವಿಲ್ಲೀ ನೆಲ್ಸನ್]]‌, [[ಕ್ಯಾಟ್‌ ಪವರ್]]‌, [[ರಿಚೀ ಹ್ಯಾವೆನ್ಸ್‌]], ಹಾಗೂ [[ಟಾಮ್‌ ವೆರಲೈನ್‌]] ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾವಿದರ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಡೈಲನ್‌ನ ಗೀತೆಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite news | url = http://www.uncut.co.uk/blog/index.php?blog=6&title=bob_dylan_covered_by_vedder_sonic_youth_&more=1&c=1&tb=1&pb=1 | title = Dylan covered by... very long list. | publisher = ''[[Uncut (magazine)|Uncut]]'' | date = 2007-10-01 | accessdate = 2008-09-16 | archive-date = 2009-07-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090704083312/http://www.uncut.co.uk/blog/index.php?blog=6&title=bob_dylan_covered_by_vedder_sonic_youth_&more=1&c=1&tb=1&pb=1 | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan in Toronto.jpg|thumb|left|240px|ನವೆಂಬರ್‌ 7, 2006ರಂದು ಟೊರೆಂಟೋದ ಏರ್‌ ಕೆನಡಾ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] ''ಡೈಲನ್‌ 07'' ಲಾಂಛನದಡಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಂಗ್ರಹ ತ್ರಿವಳಿ CD ಹಿನ್ನೋಟದ ''[[ಡೈಲನ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news| url = http://www.dylan07.com/| title = ''Dylan 07''| accessdate = 2008-09-07| publisher = Sony BMG Music Entertainment| date = 2007-08-01| archive-date = 2008-09-15| archive-url = https://web.archive.org/web/20080915080026/http://www.dylan07.com/| url-status = dead}}</ref> ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ರಾನ್ಸನ್‌]] ಡೈಲನ್‌'ರ 1966ರ ಗೀತೆ "[[ಮೋಸ್ಟ್‌ ಲೈಕ್ಲಿ ಯು ಗೋ ಯುವರ್‌ ವೇ (ಅಂಡ್‌ ಐ ವಿಲ್‌ ಗೋ ಮೈನ್]]‌)"ರ ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿ-ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಡೈಲನ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.independent.co.uk/news/people/mark-ronson-born-entertainer-398023.html | title = Mark Ronson: Born Entertainer| author = Walker, Tim| date = 2007-10-27| accessdate = 2008-09-07 | publisher = ''[[The Independent]]''}}</ref> ''ಡೈಲನ್‌ 07'' ರ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಡೈಲನ್‌’ರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯವು 1990ರ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಹಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ 2004ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಸ್‌ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌]] ಒಳಉಡುಪುಗಳ TV ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು<ref>{{cite web | url = http://www.slate.com/id/2098635/| title = What's Bob Dylan Doing In A Victoria's Secret Ad? | publisher = ''[[Slate (magazine)|Slate]]''| date = 2004-04-12| accessdate = 2008-09-16}}</ref>. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2007ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್‌ ಚಾರಣ]] 2008 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.xmradio.com/dylan-cadillac/index.xmc| title = Dylan, Cadillac| publisher = XM Radio| date = 2007-10-22| accessdate = 2008-09-16| archive-date = 2008-03-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20080312084612/http://www.xmradio.com/dylan-cadillac/index.xmc| url-status = dead}}</ref><ref>ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ [[ಥೀಮ್‌ ಟೈಮ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಅವರ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನು 'ದ ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್‌' ವಿಷಯಕ್ಕೆಂದು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ಕಾರಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಣುಯುದ್ಧ ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆಯಾದ 1963ರಲ್ಲಿನ "ಟಾಕಿಂಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌ III ಬ್ಲೂಸ್‌",ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು "ಯುದ್ಧವಾದ ನಂತರ ಚಲಾಯಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾರು" ಎಂದು ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.</ref> ನಂತರ, 2009ರಲ್ಲಿ, ವಿಲ್‌.ಐ.ಆಮ್‌‌. ಕವಚದೊಡನೆ [[ಸೂಪರ್‌ ಬೌಲ್‌ XLIII]]ರ ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಪೆಪ್ಸಿ]] ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web | last = Kreps | first = Daniel | title = Bob Dylan Teams Up With Will.i.am for Pepsi Super Bowl Commercial | publisher = Rolling Stone | url = http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/01/30/bob-dylan-teams-up-with-william-for-pepsi-super-bowl-commercial/ | date = January 30, 2009 | accessdate = 2009-02-02 | archive-date = 2009-02-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090201191644/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/01/30/bob-dylan-teams-up-with-william-for-pepsi-super-bowl-commercial/ | url-status = dead }}</ref> ದಾಖಲೆಯ 98 ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಸಾರ ಪಡೆದ ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಡೈಲನ್‌ "ಫಾರ್‌ಎವರ್‌ ಯಂಗ್‌"ನ ಪ್ರಥಮ ಚರಣ ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ನಂತರ ವಿಲಿಯಂ ಗೀತೆಯ ಮೂರನೇ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯ ಚರಣದ [[ಹಿಪ್‌ ಹಾಪ್‌]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | last=Kissel | first=Rick | title=Super Bowl ratings hit new high | publisher=Variety| date=February 3, 2009 | url=http://www.variety.com/article/VR1117999515.html?categoryId=1275&cs=1 | accessdate=2009-02-03}}</ref><ref>{{cite web | title=Pepsi: Forever Young Super Bowl Commercial 2009 | publisher=YouTube | date=February 1, 2009 | url=https://www.youtube.com/watch?v=K_Fwryx85tM | accessdate=2009-02-02}}</ref><ref>http://vodpod.com/watch/1328618-2009-super-bowl-commercials-pepsiforever-young-fanhouse{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | accessdate=2009-08-28</ref> [[ರ್ರ್ಯಾಂಡಮ್‌ ಹೌಸ್‌]] ಡೈಲನ್‌'ರ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಪುಸ್ತಕವಾದ ಡ್ರಾನ್‌ ಬ್ಲಾಂಕ್‌ಅನ್ನು (1994), ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಅವರ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ, ''ದ ಡ್ರಾನ್‌ ಬ್ಲಾಂಕ್‌ ಸರಣಿ'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ಛೆಮ್ನಿಟ್ಜ್‌]] ನ, ಕುನ್ಸ್ಟ್‌ಸಾಮ್ಲುಂಗೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref name="Chemnitz Independent">{{cite news | url = http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/dylans-drawings-to-go-on-display--alongside-picassos-460955.html| author = Macintyre, James| title = Dylan's drawings to go on display—alongside Picasso's| publisher = ''[[The Independent]]''| date = 2007-08-10| accessdate = 2008-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091010001443/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/dylans-drawings-to-go-on-display--alongside-picassos-460955.html|archivedate=2009-10-10}}</ref> ಡೈಲನ್‌'ರ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ 2007ಕ್ಕಿಂತ ಮುನ್ನ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಮೂಡಿಸಿದ್ದ 200ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಜಲವರ್ಣ ಹಾಗೂ [[ಗುಆಷ್‌]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯು ಸರಣಿಯ 170 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಸ್ತಕ ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ : ದ ಡ್ರಾನ್‌ ಬ್ಲಾಂಕ್‌ ಸೀರೀಸ್‌'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Chemnitz Independent"/><ref>{{cite web | url = http://www.kohlibri.de/xtcommerce/product_info.php/info/p1555_Bob-Dylan--The-Drawn-Blank-Series--Exhibition-catalogue.html | title = The Drawn Blank Series | publisher = Prestel Verlag | date = 2007-10-31 | accessdate = 2008-09-16 | archive-date = 2010-08-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100824175449/http://www.kohlibri.de/xtcommerce/product_info.php/info/p1555_Bob-Dylan--The-Drawn-Blank-Series--Exhibition-catalogue.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = https://www.nytimes.com/2008/06/01/books/review/Pessl-t.html?ref=review | last = Pessl | first = Marsha | title = When I Paint My Masterpiece | publisher = [[The New York Times Book Review]] | date = June 1, 2008 | accessdate = 2009-04-23}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2008ರಲ್ಲಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಡೈಲನ್‌'ರ ''ಬೂಟ್‌ಲೆಗ್‌ ಸರಣಿ'' ಯ, ಸಂಪುಟ 8ನ್ನು''[[Tell Tale Signs: Rare And Unreleased 1989-2006]]'' ಎರಡು-CDಗಳ ಜೋಡಿ ಹಾಗೂ 150-ಪುಟಗಳ ದಪ್ಪರಟ್ಟಿನ ಪುಸ್ತಕದ ಜೊತೆಗಿನ ಮೂರು-CD ಮಾಲೆ ಹೀಗೆ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಗೀತಮಾಲೆಯು ಲೈವ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ''[[ಓಹ್‌ ಮರ್ಸಿ]]'' ಯಿಂದ ''[[ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ವರೆಗೆ ಆಯ್ದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ತಾನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಹಾಗೂ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಂಬರ್ಗ್‌]] ಹಾಗೂ [[ರಾಲ್ಫ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ]]ಯವರೊಂದಿಗಿನ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url = http://www.usatoday.com/life/music/news/2008-07-28-dylan-telltale-signs_N.htm | title = Dylan Reveals Many Facets on 'Tell Tale Signs'| author = Gundersen, Edna| date = 2008-07-29 | publisher = ''[[USA Today]]''}}</ref> ಎರಡು-CD ಮಾಲೆಗೆ $18.99ರಂತೆ ಹಾಗೂ ಮೂರು-CD ಆವೃತ್ತಿ $129.99 - ಹೀಗಿದ್ದ ಆಲ್ಬಂನ ದರಪಟ್ಟಿಯು ಕೆಲ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ "ಸುಲಿಗೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌" ಎಂಬ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/cd_reviews/article4859960.ece| title = Tell Tale Signs| author = Cairns, Dan| date = 2008-10-05| accessdate = 2008-10-06| publisher = ''The Sunday Times''| location = London| archive-date = 2011-06-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20110616065109/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/cd_reviews/article4859960.ece| url-status = dead}}</ref><ref>[[ಮೈಕೆಲ್‌ ಗ್ರೇ]] ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ಲಾಗ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ {{cite web | url = http://bobdylanencyclopedia.blogspot.com/2008/08/tell-tale-signs-pt-3-money-doesnt-talk.html |title = Tell Tale Signs Pt. 3, Money Doesn't Talk... | date = 2008-08-14 | accessdate = 2008-09-06 | publisher = Bob Dylan Encyclopedia blog }}</ref> ಈ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಬಹಳವೇ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/telltalesigns?q=Bob%20Dylan| title = Reviews of ''Tell Tale Signs''| accessdate = 2008-10-26| publisher = Metacritic.com}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿದ್ದ ಬದಲಿ ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಗೀತೆಗಳ ಆಗರವನ್ನು ಕಂಡ ''[[ಅನ್‌ಕಟ್ಸ್‌]]'''ನ ವಿಮರ್ಶಕ''' '' ಹೀಗೆಂದರು:" '''ತಥಾಕಥಿತ್ವವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ನುಸುಳದಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಪಡುವ (ಡೈಲನ್‌'ರ) ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಮತಿತ್ವವನ್ನು ನೋಡಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತವೆ''' ."<ref>{{cite web| url = http://www.uncut.co.uk/music/bob_dylan/reviews/12229| title = Album Review: Bob Dylan&nbsp;— The Bootleg Series. Vol. 8| author = Jones, Allan| date = 2008-09-30| accessdate = 2008-10-26| publisher = ''[[Uncut (magazine)|Uncut]]''| archive-date = 2008-11-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20081121153538/http://www.uncut.co.uk/music/bob_dylan/reviews/12229| url-status = dead}}</ref> ==== ''ಟುಗೆದರ್‌ ಥ್ರೂ ಲೈಫ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಹಾರ್ಟ್‌'' (2009) ==== ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 28, 2009ರಂದು ತಮ್ಮ ''[[ಟುಗೆದರ್‌ ಥ್ರೂ ಲೈಫ್‌]]'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Amazon March09">{{cite web | url = http://www.amazon.com/Together-Through-Life-Deluxe-Dylan/dp/B001VNB57C/ref=sr_1_2?ie=UTF8&s=music&qid=1237033626&sr=1-2| title = Together Through Life| date = 2009-03-14 | accessdate = 2009-03-14| publisher = Amazon}}</ref><ref name="Stone March09">{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/story/26445175/dylan_records_surprise_modern_times_followup| title = Dylan Records Surprise 'Modern Times' Follow-up| author = Fricke, David| date = 2009-03-04| accessdate = 2009-03-04| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-03-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20090305151454/http://www.rollingstone.com/news/story/26445175/dylan_records_surprise_modern_times_followup| url-status = dead}}</ref> ಸಂಗೀತ ವರದಿಗಾರ ಬಿಲ್‌ ಫ್ಲಾನಗಾನ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಡೈಲನ್‌'ರ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಚಿತ್ರನಿರ್ದೇಶಕ [[ಆಲಿವಿಯರ್‌ ಡಹಾನ್‌]] ತಮ್ಮ [[ರೋಡ್‌ ಚಿತ್ರ]] ''[[ಮೈ ಓನ್‌ ಲವ್‌ ಸಾಂಗ್‌]]'' ಗೆಂದು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಈ ಹಾಡುಗಳು ಹೊರಬಂದವು ಎಂದು ಡೈಲನ್‌ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು; ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕಗೀತೆಯಾಗಲೆಂದುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ "ಲೈಫ್‌ ಈಸ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌" "ತನಗೆ ತಾನೆ ಬೇರೆಯೇ ದಾರಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು". ಆಲ್ಬಂನ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಗೀತೆಗಳು ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹಂಟರ್‌]]ರ ಜಂಟಿರಚನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು‌.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/04/15/bob-dylan-rep-confirms-robert-hunter-co-wrote-together-through-life-lyrics/| title = Bob Dylan Rep Confirms Robert Hunter Co-Wrote “Together Through Life” Lyrics| date = 2009-04-15| accessdate = 2009-04-16| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-04-17| archive-url = https://web.archive.org/web/20090417134413/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/04/15/bob-dylan-rep-confirms-robert-hunter-co-wrote-together-through-life-lyrics/| url-status = dead}}</ref> ಆಲ್ಬಂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪೂರಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನೇ ಪಡೆಯಿತಾದರೂ,<ref>{{cite web| url = http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/togetherthroughlife| title = Together Through Life| date = 2009-04-29| accessdate = 2009-04-29| publisher = Metacritic| archive-date = 2009-04-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20090430014903/http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/togetherthroughlife| url-status = dead}}</ref> ಕೆಲ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಡೈಲನ್‌'ರ ಸಾಧನೆಗೆ ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದರು. ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಡೇವಿಡ್‌ ಫ್ರಿಕೆ : "''ಆಲ್ಬಂ ಲವ್‌ ಅಂಡ್ ಥೆಫ್ಟ್‌‌'' ಅಥವಾ ''ಮಾಡರ್ನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ, ದಿವ್ಯ-ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿರಬಹುದು ಆದರೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಪಕ್ವತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಇದು ಮನತಟ್ಟುವ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು."<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/reviews/album/27386686/review/27534262/together_through_life| title = Together Through Life| author = Fricke, David| date = 2009-04-13| accessdate = 2009-04-28| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-04-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20090424060747/http://www.rollingstone.com/reviews/album/27386686/review/27534262/together_through_life| url-status = dead}}</ref> ಡೈಲನ್‌ ವಿಮರ್ಶಕ ಆಂಡಿ ಗಿಲ್‌ ''[[ದ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು ಗೀತೆಯು "ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ವಿಹರಿಸುತ್ತಿರುವ, ಸ್ವಯಂಸ್ಫುರಿತ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂತಹಾ ರಸಭಾವ ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲಾಸಗಳು ಕ್ಷಣಕಾಲ ತೇಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ತೀರ ಉತ್ತಮವಾದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ವರ್ಷಾದ್ಯಂತವೂ ಆಹ್ಲಾದಿಸಬಹುದಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web| url = http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/album-bob-dylan-together-through-life-columbia-1673287.html| title = Bob Dylan's Together Through Life| author = Gill, Andy| date = 2009-04-24| accessdate = 2009-04-28| publisher = Salon.com}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲವಾರದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬಂ [[U.S.]]ನ [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿ,<ref name="Caulfield, Keith">{{cite web| url = http://www.billboard.com/bbcom/news/bob-dylan-bows-atop-billboard-200-1003969664.story| title = Bob Dylan Bows Atop Billboard 200| author = Caulfield, Keith| date = 2009-05-06| accessdate = 2009-05-07| publisher = Billboard}}</ref> ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು (68 ವರ್ಷದವರು) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಅತಿ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿ ದೊರಕಿಸಿತು.<ref name="Caulfield, Keith"/> ಡೈಲನ್‌'ರ ಹಿಂದಿನ UK ಆಲ್ಬಂ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದ ''[[ನ್ಯೂ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌]]'' ನ 39 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[UK ಆಲ್ಬಂ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಡೈಲನ್‌ UK ಆಲ್ಬಂಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿ ಹಾಡುಗಾರರಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="BBCApril09">{{cite web| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8031636.stm| title = Dylan is in chart seventh heaven| date = 2009-05-03| accessdate = 2009-05-03| publisher = BBC News}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 13, 2009ರಂದು, ಡೈಲನ್‌, ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಮಾನಕ ಗೀತೆಗಳಾದ "[[ಲಿಟಲ್‌ ಡ್ರಮ್ಮರ್‌ ಬಾಯ್‌]]", "[[ವಿಂಟರ್‌ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]" ಹಾಗೂ "[[ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್]]‌‌"ಗಳಂತಹಾ ಗೀತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಆಲ್ಬಂ, ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಹಾರ್ಟ್‌]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/08/25/bob-dylans-holiday-lp-christmas-in-the-heart-due-october-13th| title = Bob Dylan’s Holiday LP ''Christmas in the Heart'' Due October 13th| date = 2009-08-25| accessdate = 2009-08-26| publisher = ''Rolling Stone''| archive-date = 2009-08-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20090830051729/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/08/25/bob-dylans-holiday-lp-christmas-in-the-heart-due-october-13th/| url-status = dead}}</ref> ಆಲ್ಬಂ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/christmasintheheart | title = Christmas In the Heart | date = 2009-10-16 | accessdate = 2009-10-16 | publisher = Metacritic | archive-date = 2009-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091016110759/http://www.metacritic.com/music/artists/dylanbob/christmasintheheart | url-status = dead }}</ref> ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌]]'' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು ಡೈಲನ್‌ ರಾಕ್‌-ಮುಂಚಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು "ತಮ್ಮ ಕೆಲವು ಗಡಸು ಧ್ವನಿಯ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಬೆಸೆದ ಹಾಗಿದೆ", ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌'ರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ವ್ಯಂಗದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು: "ಡೈಲನ್‌ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹಾಗೂ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; “ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್” ಅಥವಾ “ವಿಂಟರ್‌ ವಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌”ಗಳಲ್ಲಿ ಅಣಕು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುವುದೆಂದರೆ ಅರ್ಧಶತಮಾನದ ಉಗ್ರ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ಮರೆತ ಹಾಗೆ" ಎಂದರು."<ref>{{cite web| url = http://www.newyorker.com/online/blogs/goingson/2009/09/a-hard-reindeers-a-gonna-fall.html| title = A Hard Reindeer’s A-Gonna Fall| date = 2009-09-21| accessdate = 2009-10-13| publisher = The New Yorker}}</ref> ''[[USA ಟುಡೇ]]'' ನಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್ನಾ ಗುಂಡರ್‌ಸನ್‌]] ಡೈಲನ್‌ "[[ನ್ಯಾಟ್‌ ಕಿಂಗ್‌ ಕೋಲ್‌]], [[ಮೆಲ್‌ ಟಾರ್ಮೆ]], ಹಾಗೂ [[ರೇ ಕಾನ್ನಿಫ್‌ ಸಿಂಗರ್ಸ್]]‌"ರಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದರು." ಡೈಲನ್‌ರು "ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಸ್ಪೃಹ ಹಾಗೂ ಭಾವುಕರಾಗಿರಲಾರರು" ಎಂದು ಗುಂಡರ್‌ಸನ್‌ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.usatoday.com/life/music/reviews/2009-10-12-dylan-christmas-album_N.htm| title = Bob Dylan takes the Christmas spirit to 'Heart' | author = Gundersen, Edna| date = 2009-10-13| accessdate = 2009-10-13| publisher = USA Today}}</ref> [[ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಬಿಲ್‌ ಫ್ಲಾನಗಾನ್‌ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಏಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ, ಡೈಲನ್‌ ಹೀಗೆಂದರು: "ನನಗೆ ಇವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಗೀತೆಗಳು ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳಂತೆಯೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಅವನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿಯೇ ಹಾಡಬೇಕು."<ref>{{cite web| url = http://www.streetnewsservice.org/index.php?page=archive_detail&articleID=4746| title = Bob Dylan Discusses Holiday Music, Christmas and Feeding The Hungry With Bill Flanagan| author = Flanagan, Bill| date = 2009-11-23| accessdate = 2009-11-26| publisher = Street News Service}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ನೆವರ್‌ ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಟೂರ್‌ == {{Main|Never Ending Tour}} [[ಚಿತ್ರ:Bob Dylan at Roskilde.jpg|thumb|right|280px|2006ರ ರಾಸ್‌ಕಿಲ್ಡೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ (ಕೀಲಿಮಣೆಯ ಮುಂದಿದ್ದಾರೆ)]] ಜೂನ್‌ 7, 1988ರಂದು,<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ : ಎ ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೋಲನ್‌ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್‌ '' , p. 297.</ref> ದ ನೆವರ್‌ ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಟೂರ್‌‌ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಡೈಲನ್‌ ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿವರ್ಷ 100 ದಿನಗಳ ಕಾಲ 1990ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 2000ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ — 1960ರ ದಶಕದ ಯಾವುದೇ ಹಾಡುಗಾರರಿಗಿಂತ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಇದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಮುಯಿರ್‌, ''ರೇಜರ್ಸ್ ಎಡ್ಜ್‌'' , pp. 7–10.</ref> 2008ರ ಕೊನೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಂದ್ರವಾದ್ಯದ ವಾದಕ [[ಟೋನಿ ಗಾರ್ನೀಯರ್‌]]ರ ನಡೆಸಿಕೊಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬಹುವಾದ್ಯಕಾರ [[ಲ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್‌]], ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಸಹಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ವಾದ್ಯತಂಡ 2100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು<ref>{{cite web| url = http://www.bjorner.com/DSN30690%20-%202008%20Canada%20Fall%20Tour.htm#DSN30890| title = Bjorner's Still On The Road: New York; November 21, 2008| date = 2008-12-18| accessdate = 2009-05-02| publisher = bjorner.com| archive-date = 2009-06-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20090601162043/http://www.bjorner.com/DSN30690%20-%202008%20Canada%20Fall%20Tour.htm#DSN30890| url-status = dead}}</ref>. ಆತನ ಕೆಲ ಸಭಿಕರಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುವಂತೆ,<ref>[[ಮಾರ್ಕ್ ಎಲ್ಲೆನ್‌]] [[ಆಂಡಿ ಕರ್ಷಾ]]ರೊಂದಿಗೆ 2000ನೇ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲೈವ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮೊದಲು [[BBC Radio Four]]ನಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 5, 2005ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು, ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶಿತಗೊಂಡಿದೆ: {{cite web| url = http://www.wordmagazine.co.uk/content/1037-dylan-argument-full| title = That Dylan Argument In Full| accessdate = 2008-09-07| publisher = ''[[The Word (magazine)|The Word]]''| archive-date = 2008-03-23| archive-url = https://web.archive.org/web/20080323102715/http://www.wordmagazine.co.uk/content/1037-dylan-argument-full| url-status = dead}}</ref> ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿಯೂ ತಮ್ಮ ಹಾಡಿನ ರೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಡೈಲನ್‌'ರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗಳು ಮುಂಗಾಣಲಾರದಂತಿದ್ದವು.<ref>ಮುಯಿರ್‌, ''ರೇಜರ್ಸ್ ಎಡ್ಜ್‌'' , pp. 187–197.</ref> ಡೈಲನ್‌’ರ ದೇಖಾವೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಮತ್ತೆ ವಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ವಿಲಿಯಂಸ್‌]] ಹಾಗೂ ಆಂಡಿ ಗಿಲ್‌ರಂತಹಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ಶ್ರೀಮಂತ ವೈಭವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.theguardian.com/music/2009/apr/28/bob-dylan-review| title = Bob Dylan at Roundhouse, London| author = Williams, Richard| date = 2009-04-28| accessdate = 2009-05-02| publisher = ''[[The Guardian]]''}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/bob-dylan-o2-arena-london-1674751.html| title = Dylan's times ain't a-changin'| author = Gill, Andy| date = 2009-04-27| accessdate = 2009-05-02| publisher = ''[[The Independent]]''}}</ref> ಇತರರು ಅವರ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು “ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕಚ್ಚುತ್ತ ಗುರುಗುಟ್ಟುವಿಕೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಗುರುತುಹಿಡಿಯಲಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ”,<ref>{{cite web | url = http://www.telegraph.co.uk/culture/music/bob-dylan/5229391/Bob-Dylan-The-Roundhouse.html| title = Bob Dylan - live review| author = McCormick, Neil| date = 2009-04-27| accessdate = 2009-05-02 | publisher = The Telegraph}}</ref> ಹಾಗೂ ಸಭಿಕರೊಡನೆ ತನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.wordmagazine.co.uk/content/my-night-roundhouse-with-bob-dylan| title = My night at the Roundhouse with Bob Dylan| author = Lewry, Fraser| date = 2009-04-27| accessdate = 2009-05-02| publisher = ''[[The Word (magazine)|The Word]]''| archive-date = 2012-03-10| archive-url = https://web.archive.org/web/20120310150729/http://www.wordmagazine.co.uk/content/my-night-roundhouse-with-bob-dylan| url-status = dead}}</ref> 2010ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ಮಾರ್ಚ್‌ ಹಾಗೂ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್‌]], [[ಬೀಜಿಂಗ್]]‌, [[ಷಾಂಘಾಯ್]]‌, [[ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್]]‌, [[ತೈವಾನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.france24.com/en/20100106-bob-dylan-launch-asian-tour| title = Bob Dylan to launch Asian tour| author = AFP| date = 2010-01-06| accessdate = 2010-01-09| publisher = France 24 News}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.bobdylan.com/#/tour| title = 2010 Tour Schedule| date = 2010-01-06| accessdate = 2010-01-09| publisher = bobdylan.com| archive-date = 2009-12-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20091201105001/http://www.bobdylan.com/#/tour| url-status = dead}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == === ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಡೈಲನ್‌ [[ಸಾರಾ ಲೌಂಡ್ಸ್‌]]ರನ್ನು ನವೆಂಬರ್‌ 22, 1965ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ಮೊದಲ ಮಗು, [[ಜೆಸ್ಸೆ ಬೈರನ್‌ ಡೈಲನ್]]‌, ಜನವರಿ 6, 1966ರಂದು ಜನಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೂ ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಾದವು : ಅನ್ನಾ ಲಿಯಾ/ಲೀ, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ಐಸಾಕ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ, ಹಾಗೂ [[ಜಾಕೋಬ್‌ ಲ್ಯೂಕ್‌]] (ಜನನ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 9, 1969). ಡೈಲನ್‌ ಸಾರಾ'ರ ಹಿಂದಿನ ಮದುವೆಯ ಮಗಳು, ಮಾರಿಯಾ ಲೌಂಡ್ಸ್‌ರನ್ನು (ನಂತರ ಡೈಲನ್‌ ), ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು (ಜನನ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 21, 1961 ಈಗ ಸಂಗೀತಜ್ಞ [[ಪೀಟರ್‌ ಹಿಮ್ಮೆಲ್‌ಮನ್‌]]ರ ಪತ್ನಿ). 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ [[ಜಾಕೋಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] [[ದ ವಾಲ್‌ಫ್ಲವರ್ಸ್]] ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರರಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಜೆಸ್ಸೆ ಡೈಲನ್‌]] ಓರ್ವ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮಿ. ಬಾಬ್‌ ಹಾಗೂ ಸಾರಾ ಡೈಲನ್‌ ಜೂನ್‌ 29, 1977ರಂದು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 198–200.</ref> ಜೂನ್‌ 1986ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ (ಕೆರೋಲ್‌ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ರೆಂದು ಎಂದೇ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) [[ಕೆರೋಲಿನ್‌ ಡೆನ್ನಿಸ್‌]]ರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>ಸೌನ್ಸ್‌‌ , ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ '' , pp. 372–373.</ref> ಅವರ ಮಗಳು, ಡಿಸೈರ್‌ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಡೆನ್ನಿಸ್‌ -ಡೈಲನ್‌, ಜನವರಿ 31, 1986ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ದಂಪತಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1992ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ''ಡೌನ್‌ ದ ಹೈವೇ: ದ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'' ಎಂಬ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಸೋ/ಸೌನ್ಸ್‌]]' ರಚಿತ ಡೈಲನ್‌ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 2001ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರ ಮದುವೆ ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಜನನವನ್ನು ಅಗಮ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://newsvote.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/1273409.stm| title = Dylan's Secret Marriage Uncovered| accessdate = 2008-09-07| publisher = BBC News| date = 2001-04-12}}</ref> === ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು === ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಡೈಲನ್‌ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ನಿಕಟ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಮೇ 1954ರಲ್ಲಿ ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ [[ಬಾರ್‌ ಮಿಟ್ಜ್ವಾ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷೆಲ್ಟನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಡೈಲನ್‌ರ ಶಿಕ್ಷಕರು "ರಬ್ಬಿ ರ್ಯುಬೆನ್‌ ಮೇರ್‌ ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಉಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಏಕೈಕ ಅಗುಡಾತ್‌ ಅಷಿಮ್‌ ಯಹೂದ್ಯ ಮಂದಿರದವರು". ನೋಡಿ ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 35–36.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆ ಹಾಗೂ 80ರ ದಶಕದ ಮೊದಲಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡರು. ಜನವರಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1979ರವರೆಗೆ, ಡೈಲನ್‌ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರೆಸೆಡಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ವಿನೆಯಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡಿಸಿಪಲ್‌ಶಿಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್‌ ಕಲಿಕೆ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಪಾದ್ರಿ ಕೆನ್ನ್‌ ಗುಲ್ಲಿಕ್‌ಸೆನ್‌ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ : "ಲ್ಯಾರ್ರಿ ಮೈಯರ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಪಾಲ್‌ ಎಮಂಡ್‌ ಬಾಬ್‌’ರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, 'ಹೌದು ಅವರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು.' ಅಂದು ಅವರು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಅವನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು."<ref>ಹೆಲಿನ್‌ , ''ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಷೇಡ್ಸ್‌ ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌ '' , p. 494.</ref><ref>ಗ್ರೇ , ''ದ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' , pp. 76–80.</ref> 1984ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಡೈಲನ್‌ "[[ಬಾರ್ನ್‌-ಎಗೇನ್]]‌" ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಕರ್ಟ್‌ ಲೋಡರ್‌]]ರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು : "ನಾನು ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದೆ ಎಂದು ನಾನೆಂದೂ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಿರುದು. ನಾನು [[ನಾಸ್ತಿಕ]]ನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ನಿಜವಾದ ವಿಶ್ವವಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ನಾವಿನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ."<ref name="Loder 84">{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/story/5938701/the_rolling_stone_interview_bob_dylan_1984/print| title = The Rolling Stone Interview: Bob Dylan (1984)| author = Loder, Kurt| date = 1984-06-21| accessdate = 2009-07-24| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-04-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20090420063314/http://www.rollingstone.com/news/story/5938701/the_rolling_stone_interview_bob_dylan_1984/print| url-status = dead}}</ref> ಅವರ ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಲ್ಬಂಗಳ ತ್ರಿವಳಿ ಸರಣಿಯ ನಂತರ, ಡೈಲನ್‌'ರ ನಿಷ್ಠೆಯು ಪರಾಮರ್ಶನೆಗೊಳಗಾಯಿತು. 1997ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''[[ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್‌]]'' ನ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌]]ರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು: {{blockquote|Here's the thing with me and the religious thing. This is the flat-out truth: I find the religiosity and philosophy in the music. I don't find it anywhere else. Songs like "Let Me Rest on a Peaceful Mountain" or "[[I Saw the Light (Hank Williams song)|I Saw the Light]]"—that's my religion. I don't adhere to rabbis, preachers, evangelists, all of that. I've learned more from the songs than I've learned from any of this kind of entity. The songs are my lexicon. I believe the songs.<ref name = "Newsweek97"/>}} ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 1997ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ [[ಜಾನ್‌ ಪರೆಲೆಸ್‌]] "ಡೈಲನ್‌ ತಾನು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಈಗ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು."<ref>ಜಾನ್‌ ಪರೆಲೆಸ್‌‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನ, ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 1997; ಕಾಟ್‌, ''ಡೈಲನ್‌ ಆನ್‌ ಡೈಲನ್‌: ದ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ, pp. 391–396.</ref> ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ, [[ಛಾಬಾದ್‌ ಲುಬಾವಿಚ್‌]] ಚಳುವಳಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರೆಂದು ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>ಫಿಷ್‌ಕಾಫ್‌, ''ದ ರೆಬ್ಬೆ'ಸ್‌ ಆರ್ಮಿ: ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಚಬಾದ್‌-ಲುಬಾವಿಚ್‌'' , p. 167.</ref> ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ [[ಬಾರ್‌ ಮಿಟ್ಜ್‌ವಾಹ್‌]]ದಂತಹಾ ಯಹೂದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಯಹೂದಿ ವಾರ್ತಾಸೇವೆಗಳು ಡೈಲನ್‌ರು ಅನೇಕ ಛಾಬಾದ್‌ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೈ ಹಾಲಿಡೇ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite news | first = News Service | last = Shmais | title = Bob Dylan @ Yom Kippur davening with Chabad in Long Island | publisher = Shmais News Service | date = 2005-10-13 | url = http://www.shmais.com/pages.cfm?page=archivenewsdetail&ID=24447 | accessdate = 2008-09-11 | archive-date = 2008-04-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080406162202/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=archivenewsdetail&ID=24447 | url-status = dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವರು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಷನ್‌ ಬೆಥ್‌ ತೆಫಿಲ್ಲಾಹ್‌, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2007ರಂದು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು ([[ಯಾಮ್‌ ಕಿಪ್ಪುರ್‌]]), ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಆರನೇ [[ಅಲಿಯಾಹ್‌]]ನ [[ಟೋರಾಹ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | first=Arutz| last=Sheva | title = Day of Atonement Draws Dylan to the Torah | publisher = Arutz Sheva—Israel National News | date = 2007-09-24 | url = http://www.israelnationalnews.com/News/Flash.aspx/133709| accessdate = 2008-09-11}}</ref> ಡೈಲನ್‌ ತಮ್ಮ ದೇವವಾಣಿ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಗೀತೆಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ —ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[60 ಮಿನಟ್ಸ್‌]]'' ನೊಂದಿಗಿನ 2004ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ]]ಯವರಿಗೆ "ನಾವು ಯಾರಿಗೆ ಆದರೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಲು ಎರಡು ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದ್ದೆಂದರೆ ಅದು ಒಂದೋ ನಿಮಗೆ ಅಥವಾ ದೇವರಿಗೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು." ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರಂತರ ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಾವು ಅದು "ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಾವು ಕಾಣಲಾಗದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ — ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಪತಿ"ಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದರು."<ref name="60minutes2005">{{cite web | url = http://www.cbsnews.com/stories/2004/12/02/60minutes/main658799.shtml%20" | title = Dylan Looks Back | author = Leung, Rebecca | date = 2005-06-12 | accessdate = 2009-02-25 | publisher = CBS News }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2009ರಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ "[[ಓ ಕಮ್‌ ಆಲ್‌ ಯೇ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]]" ಹಾಗೂ "[[ಓ ಲಿಟಲ್‌ ಟೌನ್‌ ಆಫ್‌ ಬೆತ್ಲೇಹೇಮ್]]‌"ಗಳಂತಹಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೆರೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಹಾರ್ಟ್‌]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2009/08/26/sleigh-lady-sleigh-bob-dylan-to-release-christmas-album/ | title = Sleigh, Lady, Sleigh: Bob Dylan to Release Christmas Album| author = Itzkoff, Dave | date = 2009-08-26| accessdate = 2009-08-27| publisher = The New York Times}}</ref> ಡೈಲನ್‌'ರಿಗೆ ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬರುವ ಗೌರವಧನ USAನ [[ಫೀಡಿಂಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ]], UKಯ [[ಕ್ರೈಸಿಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದಂತಹಾ ದತ್ತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref name="UK Fundraising"/> == ಕೀರ್ತಿ ಪರಂಪರೆ == ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಗೀತಕವಾಗಿ [[20ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು [[Time 100: The Most Important People of the Century]]ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು "ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಪೊಯೆಟ್‌, ಕಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಟ್ರೆಪಿಡ್‌, ಗೈಡಿಂಗ್‌ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಕೌಂಟರ್‌ಕಲ್ಚರ್‌ ಜನರೇಷನ್‌" ಎಂಬ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web| url = http://www.time.com/time/time100/artists/profile/dylan.html| title = The Time 100: Bob Dylan| author = Cocks, Jay| date = 1999-06-14| accessdate = 2008-10-05| publisher = ''Time''|archiveurl=https://web.archive.org/web/20000818002203/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/dylan.html|archivedate=2000-08-18}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ, ''[[ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ "ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ"ಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು,<ref>{{cite web|last=Robertson|first=Robbie|authorlink=Robbie Robertson|url=http://www.rollingstone.com/news/story/5940049/2_bob_dylan|title=The Immortals—The Greatest Artists of All Time: 2) Bob Dylan|accessdate=2008-09-07|publisher=''[[Rolling Stone]]''|issue=946|date=2004-04-15|archive-date=2007-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070912052523/http://www.rollingstone.com/news/story/5940049/2_bob_dylan|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನದ ಏಕೈಕ ಏಕಾಂಗಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಡೈಲನ್‌ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಕಾರ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಸೋ/ಸೌನ್ಸ್‌]] ಸಂಗಾತಿಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿ, "ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಜ್ವಲವಾದ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿದ್ದಾರೆ —[[ಮೊಝಾರ್ಟ್]]‌, [[ಪಿಕಾಸೋ]], [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಲ್ಲಾಯ್ಡ್‌ ರೈಟ್]]‌, [[ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್]]‌, [[ಡಿಕನ್ಸ್]]‌. ಡೈಲನ್‌ ಈ ಕಲಾವಿದರ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸಿದರು."<ref name="fuss">{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/4274190.stm | title = Bob Dylan—why the fuss? | date = 2005-09-23 | accessdate = 2008-10-05 | last = Duffy | first = Jonathan | publisher = [[BBC]]}}</ref> [[ವುಡೀ ಗುತ್ರೀ]]ಯವರ ಗೀತೆಗಳ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಶೈಲಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ ಆತ,<ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 243–246.</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಜಾನ್‌ಸನ್‌]]ರ ಬ್ಲೂಸ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ,<ref>ಡೈಲನ್‌, ''ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌, ಸಂಪುಟ ಒಂದು '' , pp. 281–288.</ref> 60ರ ದಶಕದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾವದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಡೈಲನ್‌, ಅದಕ್ಕೆ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕವಿತ್ವದ ಧೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು".<ref>{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/175077/Bob-Dylan | title = Bob Dylan | accessdate = 2008-10-05 | publisher = [[Britannica]] Online}}</ref> [[ಪಾಲ್‌ ಸಿಮೊನ್‌]] ಡೈಲನ್‌'ರ ಮುಂಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಯವು: "ಉತ್ತಮ ಲಾಲಿತ್ಯದೊಡನೆ [ಡೈಲನ್‌'ರ] ... ಮೊದಲಿನ ಗೀತೆಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದವು. [['ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದ ವಿಂಡ್‌']] ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಬಲ ಲಾಲಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಜಾನಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದರೆಂದರೆ ಕೆಲಕಾಲ ತಾವೇ ಅದಾದರು. ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭೇದವನ್ನೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರೂಪಿಸಿದರು."<ref>ಫಾಂಗ್‌-ಟಾರ್ರೆಸ್‌, ''ದ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್‌, Vol. 2'' , p. 424. ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ:{{cite web| url = http://www.bobdylanroots.com/simon.html| title = ''Rolling Stone'' interview (1972) | date = 1972-06-06| accessdate = 2009-09-08| publisher = Bob Dylan Roots}}</ref> ಡೈಲನ್‌ ಸಾಧಾರಣ ವಾದ್ಯಗಳಿಂದ ರಾಕ್‌ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಬದಲಾದಾಗ, ಮಿಶ್ರಣವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಡೈಲನ್‌'ರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯೆಂದರೆ '60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಿಂಗಿಂಗ್‌ ಇಟ್‌ ಆಲ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಹೋಮ್‌'' , ''ಹೈವೆ 61 ರೀವಿಸಿಟೆಡ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಬ್ಲಾಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಬ್ಲಾಂಡ್‌'' ಎಂಬ ತ್ರಿವಳಿ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದು. [[ಮೈಕ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಯುಸೀ]]'ರವರ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ : "1964ರ ಕೊನೆ ಹಾಗೂ 1966ರ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಡೈಲನ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಅದ್ವಿತೀಯ. ಜಾನಪದ, ಬ್ಲೂಸ್‌, ಸ್ಥಳೀಯ, R&amp;B, ರಾಕ್‌'n'ರಾಲ್‌, ದೇವಗೀತೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬೀಟ್‌, [[ಸಾಂಕೇತಿಕ]], [[ಆಧುನಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಬೀಟ್‌ ಕವಿತ್ವ]], [[ಅತಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಾದಾ]], ಜಾಹಿರಾತು ಪದಲೋಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, [[ಫೆಲ್ಲಿನಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಡ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ|''ಮ್ಯಾಡ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕ ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಈ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವು ಭ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ."<ref>ಮಾರ್ಕ್ಯುಸೀ, ''ವಿಕೆಡ್‌ ಮೆಸೆಂಜರ್‌'' , p. 139.</ref> ಡೈಲನ್‌’ರ ಪದಬಳಕೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಿರಿಮೆಯೆಂದರೆ ಅವರ ಭಾವಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಮರ್ಶಕರು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಮನ. [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ರಿಕ್ಸ್‌]] [[ಎಲಿಯಟ್‌]], [[ಕೀಟ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಟೆನ್ನಿಸನ್‌]]ರ ಸಾಧನೆಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿ,<ref>{{cite book|first=Christopher|last=Ricks|title=Dylan's Visions of Sin|publisher=Penguin/Viking|year=2003|isbn=0-670-80133-X}}</ref> ಡೈಲನ್‌ರು ಅವರಷ್ಟೇ ಗಮನ ನೀಡಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದಂತಹಾ ಕವಿ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ 500 ಪುಟಗಳ ಡೈಲನ್‌ ’ರ ಸಾಧನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = https://www.theguardian.com/education/2004/jul/13/academicexperts.highereducationprofile | title = Ricks profile: Someone's gotta hold of his art | author = MacLeod, Donald | date = 2004-07-13 | accessdate = 2008-09-07 | publisher = The Guardian }}</ref> ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ರಾಜಕವಿ]], [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಮೋಷನ್]]‌, ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌'ರ ಭಾವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯವಾಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web| url = http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/poetry/article2503109.ece| title = Andrew Motion explains why Bob Dylan's lyrics should be studied in schools| author = Motion, Andrew| date = 2007-09-22| accessdate = 2008-10-10| publisher = ''The Times''| location = London| archive-date = 2010-05-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20100530105239/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/books/poetry/article2503109.ece| url-status = dead}}</ref> 1996ರಿಂದ, ಶಿಕ್ಷಣವೇತ್ತರು [[ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಗೆ ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ [[ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಲು ಒತ್ತಡ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.expectingrain.com/dok/art/nobel/nobelpress.html | title = Finally and Formally Launched as a Candidate for the Nobel Prize for Literature, 1997 |accessdate=2008-09-07| publisher = expectingrain.com | date = 2002-05-24 }}</ref><ref>{{cite web | last = Ball | first = Gordon | url = http://journal.oraltradition.org/files/articles/22i/Ball.pdf | format = PDF | title = Dylan and the Nobel | accessdate = 2008-09-07 | publisher = ''[[Oral Tradition Journal|Oral Tradition]]'' | date = 2007-03-07 | archive-date = 2019-08-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190804170006/http://journal.oraltradition.org/files/articles/22i/Ball.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/06/entertainment/main647862.shtml | title = Dylan's Words Strike Nobel Debate | accessdate = 2008-09-07 | publisher = CBS News | date = 2004-10-06 | archive-date = 2013-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131016211520/http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/06/entertainment/main647862.shtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.monstersandcritics.com/people/features/article_1502239.php/Clamour-grows-for-singer-Bob-Dylan-to-be-awarded-Nobel-Feature| title = Clamour grows for Dylan to be awarded Nobel prize| author = Borchert, Thomas| date = 2009-09-21| accessdate = 2009-09-21| publisher = Monsters & Critics| archiveurl = https://archive.today/20120628233411/http://www.monstersandcritics.com/people/features/article_1502239.php/Clamour-grows-for-singer-Bob-Dylan-to-be-awarded-Nobel-Feature| archivedate = 2012-06-28| url-status = live}}</ref> ಡೈಲನ್‌’ರ ದನಿ ಕೂಡ, ಕೆಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಭಾವಗೀತೆಗಳಷ್ಟೇ ವಿಸ್ಮಯಕರ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ವಿಮರ್ಶಕ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷೆಲ್ಟನ್‌]] ಡೈಲನ್‌'ರ ಮುಂಚಿನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು", [[ಡೇವ್‌ ವಾನ್‌ ರಾಂಕ್‌‌]]'ರ ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೊಡನೆ ಗುತ್ರೀ'ಯ ಹಳೆಯ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಕಿರುಕಲು ದನಿ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಷೆಲ್ಟನ್‌, ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ '' , pp. 108–111.</ref> ಯುವ [[ಬಾಬ್ಬಿ ವೊಮಕ್‌]] [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಕುಕ್‌]]ರನ್ನು ಡೈಲನ್‌’ರ ದನಿಯ ಶೈಲಿ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದಾಗ, ಕುಕ್‌ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು: “ಈಗಿನಿಂದ, ದನಿಯು ಎಷ್ಟು ಸುಮಧುರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ದನಿಯು ಹೇಳುವುದು ನಿಜವೆಂದು ನಂಬುವುದು ಮುಖ್ಯ.” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.”<ref name="RollingStone08">{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/7| title = 100 Greatest Singers Of All Time: Bob Dylan| author = Bono| date = 2008-11-13| accessdate = 2008-11-18| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2008-12-06| archive-url = https://web.archive.org/web/20081206075542/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/7| url-status = dead}}</ref> ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆ ಡೈಲನ್‌ರಿಗೆ ತಮ್ಮ 2008ನೇ ಸಾಲಿನ “ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ 100 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡುಗಾರರು” ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/103| title = 100 Greatest Singers Of All Time| date = 2008-11-13| accessdate = 2008-11-18| publisher = Rolling Stone| archive-date = 2009-07-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20090703053710/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/103| url-status = dead}}</ref> [[ಬೊನೊ]] ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು “ಡೈಲನ್‌ ಎಷ್ಟೊಂದು ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಅವರಿಗೆ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಅರ್ಥಪಡಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾದ ಹಾಗಿದೆ.”<ref name="RollingStone08"/> ಡೈಲನ್‌'ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ''USA ಟುಡೇ'' ನಲ್ಲಿ ಎಡ್ನಾ ಗುಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ : "ಡೈಲನ್‌'ರ ಸಂಗೀತದ DNA 1962ರ ನಂತರದ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿ ಸರಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆ."<ref>{{cite web | url = http://www.usatoday.com/life/music/2001-05-18-35-years-of-dylan.htm#more | title = Forever Dylan | date = 2001-05-17 | accessdate = 2008-10-05 | last = Gundersen | first = Edna | publisher = ''USA Today''}}</ref> [[ಜೋ ಸ್ಟ್ರಮ್ಮರ್‌]]ರಂತಹಾ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಡೈಲನ್‌'ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಡೈಲನ್‌ರು "ಭಾವ, ಸಂಗೀತ, ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ದೈವಿಕತೆ, ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಆಳ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite web| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/talking_point/1349116.stm| title = Bob Dylan: His Legacy to Music| date = 2001-05-29| accessdate = 2008-10-05| publisher = BBC News}}</ref> ಡೈಲನ್‌'ರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತಜ್ಞರೆಂದರೆ [[ಜಾನ್‌ ಲೆನ್ನನ್‌]],<ref>ಲೆನ್ನನ್‌: "ಇನ್‌ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಇನ್‌ 1964 ವಾಸ್‌ ದ ಫಸ್ಟ್‌ ಟೈಮ್‌ ಐ ಎವರ್‌ ಹರ್ಡ್ ಡೈಲನ್‌ ಅಟ್‌ ಆಲ್‌. ಪಾಲ್‌ ಗಾಟ್‌ ದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ (''[[ದ ಫ್ರೀವೀಲಿಂಗ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]]'' ) ಫ್ರಂ ಎ ಫ್ರೆಂಚ್‌ DJ. ಫಾರ್‌ ಥ್ರೀ ವೀಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ವೀ ಡಿಡ್‌ಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್‌ ಇಟ್‌. ವೀ ಆಲ್‌ ವೆಂಟ್‌ ಪಾಟ್ಟಿ ಎಬೌಟ್‌ ಡೈಲನ್‌.": ಬೀಟಲ್ಸ್‌, (2000), ''ದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ '' , pp. 112–114.</ref> [[ಪಾಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ]],<ref>ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ: "ಐ ಯಾಂ್‌ ಇನ್‌ ಆವ್‌ ಆಫ್‌ ಬಾಬ್‌&nbsp;... ಹೀ ಹಿಟ್‌ ಎ ಪೀರಿಯಡ್‌ ವೇರ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ವೆಂಟ್‌, 'ಓಹ್‌, ಐ ಡೋಂಟ್‌ ಲೈಕ್‌ ಹಿಂ ನೌ.' ಅಂಡ್‌ ಐ ಸೆಡ್‌, 'ನೋ. ಇಟ್ಸ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌.' ಟು ಮೀ, ಇಟ್ಸ್‌ ಲೈಕ್‌ ಪಿಕಾಸೊ, ವೇರ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಡಿಸ್ಕಸ್‌ ಹಿಸ್‌ ವೇರಿಯಸ್‌ ಪೀರಿಯಡ್ಸ್‌, 'ದಿಸ್‌ ವಾಸ್‌ ಬೆಟರ್‌ ದ್ಯಾನ್‌ ದಿಸ್‌.' ಬಟ್‌ ಐ ಗೋ, 'ನೋ. ಇಟ್ಸ್‌‌ ಪಿಕಾಸೊ. ಇಟ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ ಗುಡ್‌.' "{{cite web| url = http://www.avclub.com/content/interview/paul_mccartney/2| title = Paul McCartney interview| author = Siegel, Robert| date = 2007-06-27| accessdate = 2008-10-13| publisher = A.V. Club| archive-date = 2008-09-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20080921164744/http://www.avclub.com/content/interview/paul_mccartney/2| url-status = dead}}</ref> [[ನೀಲ್‌ ಯಂಗ್‌]],<ref>"ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌, ಐ ವಿಲ್‌ ನೆವರ್‌ ಬೀ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌. ಹೀ ಈಸ್‌ ದ ಮಾಸ್ಟರ್‌. ಇಫ್‌ ಐ ವಿಡ್‌ ಲೈಕ್‌ ಟು ಬಿ ಎನಿ ಒನ್‌, ಇಟ್ಸ್‌ ಹಿಮ್‌. ಅಂಡ್‌ ಹೀ ಈಸ್ ಎ ಗ್ರೇಟ್‌ ರೈಟರ್‌, ಟ್ರೂ ಟು ಹಿಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡನ್‌ ವಾಟ್‌ ಹೀ ಫೀಲ್ಸ್‌ ಈಸ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಥಿಂಗ್‌ ಟು ಡೂ ಫಾರ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌. ಹೀ ಈಸ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌. ಹೀ ಈಸ್‌ ದ ಒನ್‌ ಐ ಲುಕ್‌ ಇನ್‌ ಟು." ನೀಲ್‌ ಯಂಗ್‌ರೊಂದಿಗೆ ''[[ಟೈಂ]]'' ಸಂದರ್ಶನ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2005. ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿದೆ :{{cite web| url = http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1110988,00.html| title = Resurrection of Neil Young| author = Tyrangiel, Josh| date = 2005-09-28| accessdate = 2008-09-15| publisher = Time| archive-date = 2012-11-25| archive-url = https://www.webcitation.org/6CRTePxIs?url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1110988,00.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.thrasherswheat.org/jammin/dylan.htm| title = Bob Dylan & Neil Young| accessdate = 2008-09-07| publisher = Thrasher's Wheat&nbsp;— A Neil Young Archive}}</ref> [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್]]‌‌,<ref>{{cite web | url = http://bartelby.org/66/81/55081.html| title = Bruce Springsteen on Bob Dylan| accessdate = 2008-09-07 | publisher = [[Bartleby.com]]| work = The Columbia World of Quotations}}</ref> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬೌಯೀ]],<ref>''[[ಹಂಕಿ ಡೋರಿ]]'' ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿನ [[ಸಾಂಗ್‌‌ ಫಾರ್‌ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] ಗೀತೆ, ಡೇವಿಡ್‌ ಬೋಯಿ, 1971</ref> [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಫೆರ್ರಿ]],<ref>2007ರಲ್ಲಿ, ಫೆರ್ರಿ ಡೈಲನ್‌ರ ಗೀತೆಗಳ ತಮ್ಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು , ''[[ಡೈಲಾನೆಸ್ಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದರು.</ref> [[ಸಿದ್‌ ಬರ್ರೆಟ್‌]],<ref>'ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್ಸ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌' ಸಿದ್‌ ಬಾರ್ರೆಟ್‌ರಿಂದ {{cite web| url = http://www.rollingstone.com/artists/sydbarrett/articles/story/5918396/syd_barrett_song_unearthed| title = Syd Barrett song unearthed| author = Paytress, Mark| date = 2001-02-14| accessdate = 2008-09-08| publisher = ''[[Rolling Stone]]''| archive-date = 2008-10-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20081008011854/http://www.rollingstone.com/artists/sydbarrett/articles/story/5918396/syd_barrett_song_unearthed| url-status = dead}}</ref> [[ನಿಕ್‌‌ ಕೇವ್‌]],<ref>''ಮೋಜೋ'' : ವಾಟ್‌, ಇಫ್‌ ಪುಷ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ಟು ಷೋವ್‌, ಈಸ್‌ ಯುವರ್‌ ಆಲ್‌-ಟೈಮ್‌ ಫೇವರಿಟ್‌ ಆಲ್ಬಂ? ನಿಕ್‌ ಕೇವ್‌: "ಐ ಗೆಸ್‌ ಇಟ್ಸ್‌‌ ''ಸ್ಲೋ ಟ್ರೇನ್‌ ಕಮಿಂಗ್‌'' ಬೈ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌. ದಟ್ಸ್‌ ಎ ಗ್ರೇಟ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ಫುಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮೀನ್‌-ಸ್ಪಿರಿಟೆಡ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚುಯಾಲಿಟಿ. ಇಟ್ಸ್‌ ಎ ಜಿನ್ಯೂಯಿನ್ಲೀ ನ್ಯಾಸ್ಟಿ ರೆಕಾರ್ಡ್‌, ಸರ್ಟನ್ಲಿ ದ ನ್ಯಾಸ್ಟಿಯೆಸ್ಟ್‌ 'ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌' ಆಲ್ಬಂ ಐ ಹ್ಯಾವ್‌ ಎವರ್‌ ಕಮ್‌ ಅಕ್ರಾಸ್‌." ''[[ಮೋಜೋ]]'' , ಜನವರಿ 1997</ref><ref>{{cite web| url = http://home.iae.nl/users/maes/cave/vs/dylan.html| title = Nick Cave and Bob Dylan| author = Maes, Maurice| date = 2001-12-31| accessdate = 2008-09-15| publisher = Nick Cave Colector's Hell| archive-date = 2020-05-31| archive-url = https://web.archive.org/web/20200531154422/http://home.iae.nl/users/maes/cave/vs/dylan.html| url-status = dead}}</ref> [[ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಮಿತ್‌]],<ref>ಪಟ್ಟಿ ಸ್ಮಿತ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ''[[ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌]]'' ಸಂದರ್ಶನ, ಮೇ 16, 2007: "ದ ಪೀಪಲ್‌ ಐ ರೆವರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ದ ಲೇಟ್‌ ’60ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಅರ್ಲಿ ’70ಸ್‌, ದೇರ್‌ ಮೋಟಿವೇಷನ್‌ ವಾಸ್‌ ಟು ಡೂ ಗ್ರೇಟ್‌ ವರ್ಕ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ರೇಟ್‌ ವರ್ಕ್‌‌ ಕ್ರಿಯೇಟ್ಸ್‌‌ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌‌. ದ ಮೋಟಿವೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಜಿಮಿ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್‌, ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ ಆರ್‌ ದ ಹೂ ವಾಸ್‌ನ್ಟ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌, ಟು ಗೆಟ್‌ ರಿಚ್‌, ಆರ್‌ ಬೀ ಎ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ."{{cite web| url = http://www.timeout.com/london/music/features/2920.html| title = Patti Smith: interview| date = 2007-05-16| accessdate = 2008-09-08| publisher = ''[[Time Out]]''| archive-date = 2008-07-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20080725140944/http://www.timeout.com/london/music/features/2920.html| url-status = dead}}</ref> [[ಜೋನಿ ಮಿಷೆಲ್‌]],<ref>{{cite web | url= http://archives.cbc.ca/arts_entertainment/music/clips/14255/ | title= Anything which moves me influences me | accessdate= 2008-10-06 | publisher= CBC Digital Archives}}</ref> [[ಕ್ಯಾಟ್‌ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್]]‌<ref name="Lifeline 1964">{{cite news|url=http://www.yusufislam.com/lifeline/5/732059b53c9209c0cc0b34c7549ce4a2|title=Yusuf Islam Lifeline 1964|last=Islam|first=Yusuf|coauthors=Cat Stevens|date=2008|publisher=Official Website|accessdate=2008-12-13|archive-date=2009-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707232416/http://www.yusufislam.com/lifeline/5/732059b53c9209c0cc0b34c7549ce4a2/|url-status=dead}}</ref>, ಹಾಗೂ [[ಟಾಮ್‌ ವೇಯ್ಟ್ಸ್]].<ref>{{cite web | url= https://www.theguardian.com/music/2005/mar/20/popandrock1 | title= Tom Waits on his cherished albums of all time | accessdate= 2007-01-08 | publisher= ''[[Observer Music Monthly]]''}}</ref> ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡುವವರೂ ಇದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಡೈಲನ್‌ ಪಾಪ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೊಸ ಗಾಂಭೀರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಮನ್ನಣೆಯಿತ್ತು, ವಿಮರ್ಶಕ [[ನಿಕ್‌ ಕೊಹ್ನ್‌]] ಇದಕ್ಕೆ ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿ : "ನಾನು ಡೈಲನ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಯುವ ಉದ್ಧಾರಕ ಪ್ರವಾದಿಯೆಂಬಂತೆ ಗಣಿಸಲಾರೆ, ಉಳಿದಂತೆ ಆತನನ್ನು ಇತರರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಆತನನ್ನು ಸ್ವ-ಪ್ರಚಾರ ಗಿಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕನಿಷ್ಟತಮ ಪ್ರತಿಭೆ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ."<ref>ಕಾಹ್ನ್, ''Awopbopaloobop Alopbamboom'' , pp. 164–165.</ref> ಇದೇ ರೀತಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಮರ್ಶಕ [[ಜ್ಯಾಕ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಡೈಲನ್‌ರನ್ನು ರಾಕ್‌ತಾರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ : "ಚರ್ಚೆ ಮಾಡದೇ ಒಪ್ಪಬಹುದಾದ ಒಂದೇ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಉನ್ಮತ್ತ ಅಸಭ್ಯ-ಬೌದ್ಧಿಕತೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು ಡೈಲನ್‌ ಆಗಿನಿಂದ, [[ಮಿಕ್‌ ಜ್ಯಾಗ್ಗರ್‌]]ರಿಂದ [[ಎಮಿನೆಮ್‌]]ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಡೈಲನ್‌ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite web | url = http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24246783-25132,00.html | title = Tangled Up In Blah | author = Marx, Jack | date = 2008-09-02 | accessdate = 2008-10-05 | publisher = ''The Australian'' | archive-date = 2008-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080928005024/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,24246783-25132,00.html | url-status = dead }}</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಡೈಲನ್‌’ರ ಸಾಧನೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಬೌದ್ಧಿಕತೆ ತುಂಬುವುದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಡೈಲನ್‌ ತನ್ನ ಅರವತ್ತರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ಇಂದು ತಾವು ಮೇಲೆ ಬಂದ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[J. ಹೋಬರ್‌ಮನ್‌]] ''[[ದ ವಿಲೇಜ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಾಗೆ, "[[ಎಲ್ವಿಸ್‌]] ಹುಟ್ಟದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ಯಾರಾದರೂ ಖಂಡಿತಾ ರಾಕ್‌ 'n'ರಾಲ್‌ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದನ್ನೇ ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ, ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌ನ ಭಾವಿ ಎಲ್ವಿಸ್‌, ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಜಾನಪದ ಪುನರುತ್ಥಾನದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ರಾಕ್‌'n'ರಾಲ್‌ ಬೀಟ್‌ನಿಕ್‌ ಬಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅಳವಿಗೆ ಮೀರಿದ ಖ್ಯಾತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ತಾನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಅದೃಶ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ್ ಯಾವುದೇ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾನೂನು ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ."<ref>{{cite web| url = http://www.villagevoice.com/2007-11-13/film/like-a-complete-unknown-i-m-not-there-and-the-changing-face-of-bob-dylan-on-film/| title = Like A Complete Unknown| author = J. Hoberman| date = 2007-11-20| accessdate = 2008-10-05| publisher = ''The Village Voice''| archive-date = 2008-09-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20080921114532/http://www.villagevoice.com/2007-11-13/film/like-a-complete-unknown-i-m-not-there-and-the-changing-face-of-bob-dylan-on-film/| url-status = dead}}</ref> ==ನೋಡಿ== [[ಬಾಬ್‌ ಡಿಲಾನ್]] - ಮೂದುವರಿದ ಭಾಗ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಆಕರಗಳು == {{refbegin}} * {{cite book|first=Olof|last=Bjorner|title=Olof's Files: A Bob Dylan Performance Guide (Bob Dylan all alone on a shelf)|publisher=Hardinge Simpole|year=2002|isbn=1843820242}} * {{cite book|first=John (ed.)|last=Bauldie|title=Wanted Man: In Search of Bob Dylan|publisher=Penguin Books|year=1992|isbn= 0140153616}} * {{cite book|first=The|last=Beatles|title=The Beatles Anthology|publisher=Cassell & Co.|year=2000|isbn= 0304356050}} * {{cite book|first=Nik|last=Cohn|title=Awopbopaloobop Alopbamboom|publisher=Paladin|year=1970|isbn= 0586080147}} * {{cite book|first=Jonathan (ed.)|last=Cott |title=Dylan on Dylan: The Essential Interviews|publisher=Hodder & Stoughton|year=2006|isbn= 0340923121}} * {{cite book|first=Bob|last=Dylan|title=[[Chronicles: Volume One]]|publisher=Simon and Schuster|year=2004|isbn= 0-7432-2815-4}} * {{cite book|first= Sue|last= Fishkoff |title= The Rebbe's Army: Inside the World of Chabad-Lubavitch|publisher= Schocken Books|year=2003|isbn= 0805211381}} * {{cite book|first=Ben (ed.)|last=Fong-Torres |title=The Rolling Stone Interviews, Vol. 2|publisher=Warner Paperback Library|year=1973}} * {{cite book|first=Andy|last=Gill|title=Classic Bob Dylan: My Back Pages|publisher=Carlton|year=1999|isbn= 1-85868-599-0}} * {{cite book|first=Michael|last=Gray|title=Song & Dance Man III: The Art of Bob Dylan|publisher=Continuum International|year=2000|isbn=0-8264-5150-0}} * {{cite book|first=Michael|last=Gray|title=The Bob Dylan Encyclopedia|publisher=Continuum International|year=2006|isbn=0-8264-6933-7}} * ಹಜ್ದು, ಡೇವಿಡ್‌ ''ಪಾಸಿಟಿವ್‌ಲಿ 4ತ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌: ದ ಲೈವ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜೋನ್‌‌ ಬೇಜ್‌, ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌, ಮಿಮಿ ಬೇಜ್‌ ಫರೀನಾ, ಅಂಡ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫರೀನಾ'' ಫರ್ರಾರ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ ಗಿರೌಕ್ಸ್‌, 2001, 328 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-374-28199-8 * {{cite book|first=Todd|last=Harvey|title=The Formative Dylan: Transmission & Stylistic Influences, 1961–1963|publisher=The Scarecrow Press|year=2001|isbn= 0-8108-4115-0}} * {{cite book|first=Benjamin (ed.)|last=Hedin|title=Studio A: The Bob Dylan Reader|publisher=W.W.Norton & Co.|year=2004|isbn= 0-393-32742-6}} * {{cite book |title= This Wheel's on Fire: Levon Helm and the Story of the Band|last= Helm|first= Levon|authorlink= Levon Helm|coauthors= Stephen Davis|year= 2000|publisher= a capella|isbn= 1-55652-405-6}} * {{cite book|first=Clinton|last=Heylin|title=Saved!: The Gospel Speeches of Bob Dylan |publisher=Hanuman Books|year=1990|isbn=0937815381}} * {{cite book|first=Clinton|last=Heylin|title=Bob Dylan: A Life In Stolen Moments |publisher=Book Sales|year=1996|isbn=0711956693}} * {{cite book|first=Clinton|last=Heylin|title=Bob Dylan: Behind the Shades Revisited|publisher=Perennial Currents|year=2003|isbn=0-06-052569-X}} * {{cite book|first=Clinton|last=Heylin|title=Revolution In The Air: The Songs of Bob Dylan, Volume One: 1957-73 |publisher=Constable|year=2009|isbn=9781849010511}} * {{cite book|first=C. P.|last=Lee|title=Like a Bullet of Light: The Films of Bob Dylan |publisher=Helter Skelter|year=2000|isbn=1900924064}} * {{cite book|first=Greil|last=Marcus|title=[[Invisible Republic|The Old, Weird America: The World of Bob Dylan's Basement Tapes]]|publisher=Picador|year=2001|isbn=0-312-42043-9}} * {{cite book|first=Mike|last=Marqusee|title=Wicked Messenger: Bob Dylan and the 1960s|publisher=Seven Stories Press|year=2005|isbn=1-58322-686-9}} * {{cite book|first=Scott|last=Marshall|title=Restless Pilgrim: The Spiritual Journey of Bob Dylan|publisher=Relevant Books|year=2002|isbn=0-9714576-2-X}} * {{cite book|first=Andrew|last=Muir|title=Razor's Edge: Bob Dylan & the Never Ending Tour|publisher=Helter Skelter|year=2001|isbn=1-900924-13-7}} * {{cite book|first=Christopher|last=Ricks|title=Dylan's Visions of Sin|publisher=Penguin/Viking|year=2003|isbn=0-670-80133-X}} * {{cite book|first=Anthony|last=Scaduto|title=Bob Dylan|publisher=Helter Skelter, 2001 reprint of 1972 original|isbn=1-900924-23-4}} * [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಷೆಲ್ಟನ್‌]], ''ನೋ ಡೈರೆಕ್ಷನ್‌ ಹೋಂ'' , ಡಾ ಕಾಪೊ ಪ್ರೆಸ್‌, 1986ರ ಮೂಲಪ್ರತಿಯ ಮರುಮುದ್ರಣ 2003, 576 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-306-81287-8 * [[ಸ್ಯಾಮ್‌ ಷೆಫರ್ಡ್‌]], ''ರಾಲಿಂಗ್‌ ಥಂಡರ್‌ ಲಾಗ್‌ಬುಕ್‌'' , ಡಾ ಕಾಪೊ, 2004 ಮರುಸಂಚಿಕೆ, 176 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-306-81371-8 * {{cite book|first=Howard|last=Sounes|title=Down The Highway: The Life Of Bob Dylan|publisher=Grove Press|year=2001|isbn=0-8021-1686-8}} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Category:Bob Dylan|Bob Dylan}} * [http://www.bobdylan.com/ BobDylan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201105001/http://www.bobdylan.com/ |date=2009-12-01 }}&nbsp;—ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ, ಭಾವಗೀತೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ * [http://www.expectingrain.com/ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ರೇನ್‌]&nbsp;— ಡೈಲನ್‌ ಸುದ್ದಿ ಹಾಗೂ ಘಟನೆಗಳು, ದಿನಂಪ್ರತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ * [http://www.boblinks.com/dates.html ಬಾಬ್‌ಲಿಂಕ್ಸ್‌]&nbsp;— ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಗೀಕೃತ ಕೊಂಡಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ಪಟ್ಟಿ * [http://www.bjorner.com/still.htm ಜಾರ್ನರ್ಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ಆನ್‌ ದ ರೋಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120909040042/http://www.bjorner.com/still.htm |date=2012-09-09 }}&nbsp;— ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.rocksourcearchive.com/dylan ರಾಕ್‌ಸೋರ್ಸ್‌ ಡೈಲನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090824081530/http://www.rocksourcearchive.com/dylan/ |date=2009-08-24 }} ಡೈಲನ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ದಿನಂಪ್ರತಿ ವಿವರಗಳು ದಿನಾಂಕ, ತಿಂಗಳು, ವರ್ಷ, ಪ್ರದೇಶ, ಸ್ಥಳ, ಗೀತೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಕಲಾವಿದರ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಇತರ ವಿವರಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯ * {{imdb name|id=0001168|name=Bob Dylan}} * {{worldcat id|id=lccn-n50-30190}} * [http://www.lauriegiardino.com/Hibbing.htm ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌ರ ಸ್ವಸ್ಥಳದ 1987ರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908131027/http://lauriegiardino.com/Hibbing.htm |date=2009-09-08 }}&nbsp;— ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ [[ಹಿಬ್ಬಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಇಬ್ಬರು ಡೈಲನ್‌ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಖಾಸಗಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹ. {{Spoken Wikipedia|Bobdylanpart1.ogg|2008-11-06}} {{Persondata |NAME=Dylan, Bob |ALTERNATIVE NAMES=Zimmerman, Robert Allen (birth name) |SHORT DESCRIPTION=Rock and folk musician |DATE OF BIRTH=May 24, 1941 |PLACE OF BIRTH=[[Duluth, Minnesota]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Dylan, Bob}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೪೧ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಬ್ ಡೈಲನ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಂಟ್ರಿ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಜಾನಪದ ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ದೇವಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ರಾಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ರಾಕ್‌ ಹಾಡುಗಾರ-ಗೀತರಚನೆಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ DJಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರೈಸ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಬಹುವಾದ್ಯವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಡು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಗೀತರಚನೆಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಯಹೂದಿ ಸಂಯೋಜಕರು ಹಾಗೂ ಗೀತರಚನೆಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಯಹೂದಿ ಲೇಖಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೌರವಾನ್ವಿತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಪ್ಪಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ ಡುಲುತ್‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟಾದ St. ಲೂಯಿಸ್‌ ಕೌಂಟಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್‌ ಆಂಡ್ ರೋಲ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಗೀತರಚನೆಕಾರರ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ರಾವೆಲಿಂಹ್‌ ವಿಲ್‌ಬರೀಸ್‌ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:Sony/ATV ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಟಣಾ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೋಲಾರ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] 6ma0bz6ggxjmukis4mysxu6g1817r7g 0 24252 1376375 1375549 2026-07-06T00:46:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376375 wikitext text/x-wiki [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]]''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು]]''' (ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ) ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ದೇಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದರ ಸ್ಥಾನವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ]] ನೀತಿ ಮತ್ತು ಈ ದೇಶದ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]], [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ]], [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ [[ಹಳೆಯ ವಸಾಹತು ಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತಿದೆ]]. [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು]] [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ನೀಡಿಕೆಯ ಜೊತೆ, [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ]] ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ವಾಕ್ಯಾಂಗದ ಉಪ ನಿಯಮಗಳು [[ಮಾತನಾಡುವ (ಹಕ್ಕು)ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ|ಮಾತನಾಡುವ (ಹಕ್ಕು)ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು]] ಒದಗಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ [[ತಂಡವು]] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರು ಹೇಳುವಂತೆ, [[ದಲಿತ]] ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು]] ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗಣನೀಯ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗಮನಕೊಡುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ,ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ]] <ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf ಭಾರತ, ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ],''ಕಾಂಗ್ರೆಸ್^^ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ. ''</ref> ದಲ್ಲಿ. ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, [[ವಿಶ್ವ ೨೦೦೬ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿಯ]] ಅನ್ವಯ, [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೆಯು]], ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ೨ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾಗರೀಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ೩ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ''ಸ್ವಾತಂತ್ರತೆಯಲ್ಲಿ '' <ref>[https://web.archive.org/web/20060208041757/http://www.freedomhouse.org/uploads/pdf/Charts2006.pdf "ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ 2006: ದತ್ತಾಂಕದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಾರ್ಷಿಕ Survey of ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್^^ನ ಪೌರ(ನಾಗರೀಕ)ಸ್ವಾತಂತ್ರತೆ "ಪಿ ಡಿ ಎಫ್ (122 ಕೆ ಐ ಬಿ ),, 2006]</ref> ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಘಟನೆಗಳು. == * ೧೮೨೯ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಆಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಅಂದರೆ ಗಂಡನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ವಿಧವೆಯರು ಸ್ವತಃ ಅಗ್ನಿಗಾಹುತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅಥವಾ ಸತಿ ಸಹಗಮನದಂತಹ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ,[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿಗಳಂತಹ]], [[ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜ|ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜದ]] ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರ]] ನೆರವಿನಿಂದ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ [[ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್]] [[ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್|ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್‌ನು]] ಭಾರತದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [['ಸತಿ']] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ತೊಡೆದು ಹಾಕಿದನು/ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು. * ೧೯೨೯ - ''ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯಿದೆ '', ೧೪ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. * ೧೯೪೭ - [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜರಿಂದ]] [[ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವತ್ರಂತ್ರ|ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವತ್ರಂತ್ರವನ್ನು]] ಭಾರತ ಪಡೆಯಿತು. * ೧೯೫೦ - [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ [[ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ]] ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು. ಸಂವಿಧಾನದ ೩ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿದ್ದು]], ಭಾರತದ ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಂಗೀಕಾರ. ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿ ಹಾಗು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ,ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ/ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ. * ೧೯೫೨ - [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಪರಾಧಿ ಕಾಯ್ದೆ]] ಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದಿದ್ದು,ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ "ಅಪರಾಧಿ ಜನಾಂಗ"ವನ್ನು ವಿಭಾಗೀಕರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "[[ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ]] "(೧೯೫೨)ರ [[ಹ್ಯಬಿಚುಯಲ್ ಆಫೆನ್ಡರ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು]] ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು * ೧೯೫೫ - ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹಿಂದೂ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. * ೧೯೫೮ - [[ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ/ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ) ಕಾಯಿದೆ, 1958]]-<ref>[https://www.hrw.org/en/news/2007/11/19/india-repeal-armed-forces-special-powers-act ]</ref> * ೧೯೭೩ - ''[[ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ]]'' ದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನನ್ವಯ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ( ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ )ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅವಕಾಶ ವಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ೧೯೭೫-೭೭ - [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] - ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. * ೧೯೭೮ - ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಯಮದಂತೆ ''ಮೇನಕ ಗಾಂಧಿ ವಿ. ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದ'' ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಸಂಹಿತೆ (ಕಲಂ)೨೧ ರನ್ವಯ, ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ರದ್ದು ಪಡಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. * ೧೯೭೮ - ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ , ೧೯೭೮ <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA%E0%B3%A8%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AF/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-19 |archive-date=2014-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911020553/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA%E0%B3%A8%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AF/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.unhcr.org/refworld/publisher,NATLEGBOD,,IND,೩ae೬b೫೨೦೧೪,೦.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ೧೯೮೪ - [[ಆಪರೇಶನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್]] ಮತ್ತು ತದ ನಂತರದ [[1984ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆ]] * ೧೯೮೫-೮೬ - [[ಶಃ ಬಾನೋ]] ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚ್ಚೇಧನದ ಮೇಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹೆಂಗಸರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಶೂನ್ಯೀಕರಿಸಲು, [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] ಸರ್ಕಾರವು [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯ (ವಿಚ್ಚೇಧನದ ಮೇಲಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕು ) ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ೧೯೮೬]]. * ೧೯೮೯ - ''[[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ (ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ )ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ೧೯೮೯]]'' ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ೧೯೮೯ – ಇಂದಿನ -[[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ]] [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರ]] [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧತೆ]], ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಹಿಂದೂಗಳ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರ ಮಾರಣಹೋಮ ಹಾಗು ಹೊರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. * ೧೯೯೨ - [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ - ಸರ್ಕಾರ (ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ )|ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ - ಸರ್ಕಾರ (ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ )ಕ್ಕೆ]] ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ,ಹಳ್ಳಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ೩ನೇ ವಿಷಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೆ - ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಗೂ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. * ೧೯೯೨ - ಹಿಂದೂ ಗಲಭೆಕೋರರಿಂದ [[ಬಾಬ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದ್]] ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆ. * ೧೯೯೩ - ''ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ '' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನ್/ನಿರೂಪದ]] ಸ್ಥಾಪನೆ. * ೨೦೦೧ - ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ.<ref>{{Cite web |url=http://www.righttofoodindia.org/ |title=ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು (ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು) |access-date=2010-08-09 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103010355/http://righttofoodindia.org/ |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೨ - ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆ, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಲವು ಸಾವು. * ೨೦೦೫ - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೇತೃತ್ವದ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ''[[ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ]] '' ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ,ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.righttoinformation.info/ |title=ಸುದ್ದಿ ಸಮಾಚಾರ ದ/ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು |access-date=2010-08-09 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225200240/http://www.righttoinformation.info/ |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೫ - ''[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯಿದೆ (ಎನ್ ಆರ್ ಇ ಜಿ ಎ )]]'' ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕು. * ೨೦೦೬ - ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಯಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/fline/stories/20070209001909400.htm |title=ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಪೋಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆಯ ಆದೇಶ. |access-date=2010-08-09 |archive-date=2007-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203091048/http://www.hinduonnet.com/fline/stories/20070209001909400.htm |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೯ - [[ದೆಹಲಿ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್]] ನೀಡಿದ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 377|ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 377ರ]] ಅನ್ವಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದ "ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ" ಲಿಂಗ ಕಾಯ್ದೆ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಭಾವದಿಂದ ನೋಡದಿರಲು ತಂದ ಕಾಯ್ದೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Homosexuality-no-crime-Delhi-High-Court/ article show/4726608.cms ]</ref> ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ : [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ]] == ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವು == ಪೊಲೀಸರ ನಡತೆ ಮತ್ತು ನೀಡುವ ಹಿಂಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ತಡೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಪೋಲೀಸರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ನೀಡುವ [[ಹಿಂಸೆ/ದೌರ್ಜನ್ಯ|ಹಿಂಸೆ/ದೌರ್ಜನ್ಯಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು]], ಇದು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಗುವ ಸಾವಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2007/20070313/punjab1.htm#7 ಪೋಲಿಸ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಸಾವಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303182313/http://www.tribuneindia.com/2007/20070313/punjab1.htm#7 |date=2009-03-03 }} ''[[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್ ]]''</ref><ref>[http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2004statement/146/ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧೀನ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದ/ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ರೀತಿ - ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ಹಾಗು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಅಂಗೀಕರಿಸದಿರುವುದು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925200948/http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2004statement/146/ |date=2008-09-25 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ]]'' ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪</ref> ಪೊಲೀಸರು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗು ಪ್ರಾಭಾವೀ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು,ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮುಗ್ದ ಜನರಿಂದ 'ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ' ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ <ref>[http://www.alrc.net/pr/mainfile.php/2004pr/41/ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧೀನದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರ/ದೌರ್ಜನ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730234002/http://www.alrc.net/pr/mainfile.php/2004pr/41/ |date=2010-07-30 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಲೀಗಲ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ]]''</ref> [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್^^ನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಭಾರತೀಯ ಶಾಖೆಯ ವಿಷಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾರರಾದ ಜಿ.ಪಿ. ಜೋಶಿರನ್ವಯ, [[ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪೋಲೀಸರ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊಣೆರಹಿತ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="HRS">{{Cite web |url=http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2005vol15no05/2448/ |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋಲಿಸ್ ಜವಾಬ್ದಾರೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : ಪೋಲೀಸ್ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನೀತಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224192518/http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2005vol15no05/2448/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ''[[ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೊಟದ ವಿರುದ್ಧ ]]'' ನಡೆದ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ,ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಪೊಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ೭ ಅಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳಿತು. ಈ ಅಂಶಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹರಿವಿಗೆ ಅವಕಾಶ/ ಪೋಲೀಸರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಾಗು ಪೋಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref name="CSRI">[http://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/india/initiatives/writ_petition.htm ಪೊಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್^^ನ ನಾಯಕತ್ವ : ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ v/s. ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925141524/http://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/india/initiatives/writ_petition.htm |date=2009-09-25 }}, CHRI</ref> == ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ == [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾದ ಹಿಂಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ]] ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. 'ಓ ಹೆಚ್ ಸಿ ಹೆಚ್ ಆರ್' ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರರ ಪ್ರಕಾರ " ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನರ್, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಡೆದ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಾಗರೀಕರ ಸಾವುಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹರಣ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."<ref>http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view೦೧/೧೦೫೮F೩E೩೯F೭೭ACE೫C೧೨೫೭೪B೨೦೦೪E೫CE೩?opendocument</ref>. ೧೯೯೬ ರ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಾಚ್]] ವರದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ " ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋಧಿಸಿದೆ."<ref>https://www.hrw.org/campaigns/kashmir/೧೯೯೬/India-೦೭.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇಂತಹ ಒಂದು ಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ೬ ಜನವರಿ ೧೯೯೩ ರಂದು [[ಸೋಪೋರ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯು ನಡೆದಿದೆ. ''[[ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು]] '' ಘಟನೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ: "ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತ, ಅರೆ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಸೋಪೋರನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 'ದುರಾದೃಷ್ಟಕರ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳ ಉಗ್ರಾಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಇದು ಹಲವಾರು ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,977469,00.html |title=ಬ್ಲಡ್ ಟೈಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ - ಟೈಮ್ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2010-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101028032610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,977469,00.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಹಲವು ಕಣ್ಮರೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿವೆ.<ref>[20] ಇಂಡಿಯಾ</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/6367917.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ | ಪ್ರಪಂಚ | ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ | ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೆಚ್ಚಿನ -ನ್ಯಾಯದ ಕೊಲೆಗಳು ]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Keeping Watch.jpg|thumb|right| ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀನಗರದ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೊರಗಡೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಪ್ರವಾಸೀ ಶೋಧನಾ ಸ್ಥಳ(ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ)ದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನ ಕಾವಲುಗಾರಿಕೆ.]] ಹಲವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳಾದ[[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್]] (HRW)ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಭಾರತದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಮನವನ್ನು "ನ್ಯಾಯಾಂಗ -ನೇಣು ", "ಕಳೆದುಹೋಗುವಿಕೆ ", ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದು;<ref>[https://www.hrw.org/reports/1999/kashmir/abuses.htm ಕಾಶ್ಮೀರ ಗಲಭೆಯ (ಹಿಂದೆ)ಹಿನ್ನೆಲೆ - ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಮಾನವೀಯತೆ]</ref> "ಶಕ್ತಿಯುತ ಸೈನ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾಯ್ದೆ ",ಯು "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ಯ ಬಲದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಯಿದೆ (AFSPA)ನೀಡಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅಂದರೆ ಬಂಧಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ, ಗೋಲೀಬಾರ್ ಮಾಡಿ ಸಾಯಿಸಾಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಾಗು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಹಾಗು ಅದರಿಂದ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯದ ಕ್ರಮ " ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://hrw.org/english/docs/2007/11/20/india17381.htm ಭಾರತ : ಸೈನಿಕ ಬಲದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು. ]</ref> ಸಾರ್ವರ್ತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು, " ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವಿಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದಾಗಿದೆ. "<ref>[https://www.hrw.org/reports/1999/kashmir/judiciary.htm ಕಾಶ್ಮೀರ ಗಲಭೆಯ (ಹಿಂದೆ)ಹಿನ್ನೆಲೆ : ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಬಲಹೀನಪಡಿಸುವುದು. (ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ : ಜುಲೈ 1999)]</ref>. ನಿರ್ವಸತಿಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ೨೦೦೮ರ ವರದಿಯನ್ವಯದ ಸಮರ್ಥನೆಯಂತೆ [[ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ]], 'ಭಾಗಶಃ ಸ್ವತಂತ್ರ' ವಾಗಿದ್ದು,<ref>[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refworld/rwmain?page=search&amp;docid=487ca21996&amp;skip=0&amp;query=Freedom%20in%20the%20World%202008-kashmir ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ೨೦೦೮- ಕಾಶ್ಮೀರ (ಭಾರತ )], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯುಜೀಸ್ (ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‍ನ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್‍‍ಗಳು)]], ೨೦೦೮-೦೭-೦೨</ref> (ಆದರೆ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಕಾಶ್ಮೀರ 'ಸ್ವಾತಂತ್ರವಲ್ಲದ್ದು' ಆಗಿದೆ]] ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದೆ ).<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,469f2dcf2,487ca21a2a,0.html ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ 2008 - ಕಾಶ್ಮೀರ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ )], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯುಜೀಸ್(ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್^^ನ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್^^ಗಳು)]], ೨೦೦೮-೦೭-೦೨</ref> == ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ == ವರದಿಗಾರರು ನೀಡಿರುವ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, [[ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರರು]], ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೫ನೇ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, (ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರಿಕ್ರಮಣಿಕೆ ೨೯.೩೩, ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ).<ref>[https://web.archive.org/web/20091022183400/http://www.rsf.org/en-classement1003-2009.html ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೨೦೦೯] [[ಸೀಮಿತವಿಲ್ಲದ (ಸೀಮಿತವರಿಯದ) ವರದಿಗಾರರು]]</ref> [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ]] "ಪತ್ರಿಕೆ " ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ''"ಮಾತಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು "'' ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. (ಸಂಹಿತೆ ೧೯(೧) ಅ (a)). ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಉಪನಿಯಮದ(೨)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತದ ಏಕತೆಯ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ]] ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಬಂದಾಗ, ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕುಂದು ಉಂಟಾದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದೇಶವಾದಾಗ, ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕುಂದುಂಟಾದಾಗ, [[ಹಕ್ಕು ಚ್ಯುತಿಯಾದಾಗ]] ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದಾಗ ", ಕಾನೂನುಗಳಾದಂತ [[ಅಧಿಕಾರ ಗೋಪ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮತ್ತು [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಗಳು ಇವೆ. <ref name="pota"> {{cite web |title = The Prevention of Terrorism Act 2002 |url = http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/document/actandordinances/POTA.htm }}</ref> (ಪೋಟ ) ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪೋಟ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ತಡೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ,ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪೋಟ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ UAPA ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| first=Anil et al. | last=Kalhan |url=http://papers.ssrn.com/abstract=970503|title=Colonial Continuities: Human Rights, Antiterrorism, and Security Laws in India|year=2006|publisher=20 Colum. J. Asian L. 93|accessdate=2009-03-24}}</ref> ಆಡಳಿತ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೨೩ ಈಗಲೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು]] ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಂತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ವಯ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋ/ಆಕಾಶವಾಣಿ]] " ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸರ್ಕಾರೀ ಅಂಗವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ." <ref>{{cite journal |url = http://www.pucl.org/from-archives/Media/freedom-press.htm |title = Freedom of the Press |journal = PUCL Bulletin, |publisher = People's Union for Civil Liberties |date = July 1982 |access-date = 2010-08-09 |archive-date = 2018-04-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180411055721/http://www.pucl.org/from-archives/Media/freedom-press.htm |url-status = dead }}</ref> ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಉದಾರ ನೀತಿಯಿಂದ,ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ಖಾಸಗೀ ಹಿಡಿತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ,ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ತೆಹೆಲ್ಕ]] ಮತ್ತು [[ಎನ್ ಡಿ ಟಿ ವಿ]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಹರಿಯಾಣದ]] ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಂತ್ರಿ [[ವಿನೋದ್ ಶರ್ಮ]] ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, [[ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ]] ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದು,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ಕಡಿಮೆ ಆಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. == ಎಲ್ ಜಿ ಬಿ ಟಿ ಹಕ್ಕುಗಳು == ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ೧೫೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ದಂದನಾರ್ಹ ನಿಯಮ (IPC)ವನ್ನು, ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನಿಯಮದ ಅನ್ವಯ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮವನ್ನು]] ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ೨ನೇ ಜೂನ್, ೨೦೦೯,<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/Homosexuality-no-crime-Delhi-High-Court/articleshow/೪೭೨೬೬೦೮.cms</ref> ರಂದು [[ದೆಹಲಿಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದ ಅನುಸಾರ ಅದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://hrw.org/english/docs/2006/01/11/india12399.htm 'ಲಕ್ಕ್ನೋ'ದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ರೀತಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದ (ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸ ಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್^^ರವರಿಗೆ ಪತ್ರ.] ಲೆಸ್ಬಿಯನ್^^ನ ಗಯ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಲಾಂಗ್]] ರವರಿಂದ ಪತ್ರ. [[ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ (ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆ )]]^^ನಲ್ಲಿ ಬೈ ಸೆಕ್ಷುಯಲ್, ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.</ref> ಈ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ,[[ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್]] ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ಹಳೆಯ ನಿಯಮ ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಸಂಹಿತೆ (ಆರ್ಟಿಕಲ್)೨೧, ೧೪, ಮತ್ತು ೧೫ ರ ಸಂವಿಧಾನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/photo.cms?msid=೪೭೨೮೩೪೮</ref> == ಮಾನವ ಲೈಂಗಿಕಕಾರ್ಯಕರ್ತರು == ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮಾನವರ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು]] $೮ ಮಿಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಮಹಿಳಾ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?rep=2&amp;aid=303996&amp;sid=NAT ಹ್ಯುಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಇನ್ ಟು ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಕ್ರೈಂ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ] ''[[ಜೀ ನ್ಯೂಸ್]] ''</ref> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ೨೦,೦೦೦-೨೫,೦೦೦ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಈ ಹೇಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.indiaenews.com/india/20071003/73419.htm ಇಂಡಿಯಾ ಅಮಾಂಗ್ ಟಾಪ್ ಹ್ಯುಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225020153/http://www.indiaenews.com/india/20071003/73419.htm |date=2010-12-25 }} ಇಂಡಿಯಾ - ಇ - ನ್ಯೂಸ್</ref> [[ಬಾಬುಭಾಯಿ ಖಿಮಾಭಾಯಿ ಕತಾರ]] ಎಂಬ ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯನನ್ನು, ಕೆನಡಾಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. == ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ == ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋಮು ಗಲಭೆ ( ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಹಿಂದೂಗಳು|ಹಿಂದೂಗಳುಮತ್ತು]] [[ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಮುಸ್ಲಿಮರುಗಳ]] ಮಧ್ಯೆ ) [[ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ|ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ]] ಕಾಲದಿಂದ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಿನದವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಕೋಮು ಹಿಂಸಾ ಚಾರದ ಹಳೆಯ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ,ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಪ್ಲಃ ವಿಪ್ಲವ ]], ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರು]] ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದ ಘಟನೆಯೇ ಆಗಿದೆ. [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]] ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂಗಳು /ಸಿಖ್ಖರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವೆ, ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ/ಸಾವುಗಳಾಗಿ ಗುಂಪು ಘರ್ಷಣೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು./ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. [[೧೯೮೪ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆ|೧೯೮೪ ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ]] ೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ, ಸಾಯಿಸಿದ್ದು, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್^^ವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಭಾರತದ|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಆಯಿತು ; ಕೆಲವೊಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ೨,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Nichols_2003">{{cite journal |title=The Politics of Assassination: Case Studies and Analysis |last=Nichols |first=B |journal=Australasian Political Studies Association Conference |year=2003 |url=http://www.utas.edu.au/government/APSA/BNichols.pdf |access-date=2010-08-09 |archive-date=2009-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305195054/http://www.utas.edu.au/government/APSA/BNichols.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬೇರೆ ಘಟನೆಗಳೆಂದರೆ, ೧೯೯೨ರ [[ಬಾಂಬೆ ಗಲಭೆ]] ಮತ್ತು [[2002ರ ಗುಜರಾತ್ ಹಿಂಸಾಚಾರ]] —ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದ್ದು,(ಅಧಾರವಿಲ್ಲದ್ದು )ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಲೆಯಾದದ್ದು ಇಸ್ಲಾಂ ಸೈನಿಕರು/ಉಗ್ರರು, ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ [[ಗೋಧ್ರ ರೈಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ|ಗೋಧ್ರ ರೈಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದು]] ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೫೮ ಹಿಂದುಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="HRW_2006_265">{{harvnb|Human Rights Watch|2006|p=265}}.</ref>. ಈ ಪಿಡುಗು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು; [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [['ಮಾವು'|'ಮಾವು'ವಿನಲ್ಲಿ]], ಹಿಂದೂ -ಮುಸ್ಲಿಮರ ಗಲಭೆಯಿಂದಾಗಿ, ೫ ಜನ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರ ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ<ref name="HRW_ 2006_265"/> ಇದು ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೆ ರೀತಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳೆಂದರೆ, [[2002ರ ಮರಾದ್ ಮಾರಣಹೋಮ]], ಇದನ್ನು [[ಇಸ್ಲಾಂಮೀಯರ ಸೈನಿಕ]] ತಂಡ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಫ್ರಂಟ್]] ನಡೆಸಿತು,ಜೊತೆಗೆ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಂದ ಕೋಮು ಗಲಭೆ, [[ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಜಗ್ಹಂ|ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಜಗ್ಹಂರವರಿಂದ]], ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. == ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು == [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆ|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆಯ]] ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ "ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ) ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು, ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು, ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ವಿಧೇಯದಿಂದ ಪಾಲಿಸದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರ ತಪ್ಪೆಸಗುತ್ತಿದೆ."<ref>{{cite web|url=http://www. hrw.org/legacy/englishwr2k8/ docs/2008/01/31/india17605.htm|title=India Events of 2007|publisher=Human Rights Watch}}</ref> [[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯದವರ]] ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ "ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ,ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪತನದ<ref>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGUSA2005100705001&lang =e|title=India's Unfinished Agenda: Equality and Justice for 200 Million Victims of the Caste System|year=2005}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಳಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕು. [[ಭಾರತದ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಮತ್ತು ಹಲವು [[ಸಂಚಾರಿ ಜನಾಂಗ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ೬೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸತತವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ೧೮೭೧ರ [[ಅಪರಾಧಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಾಯ್ದೆ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ [[ಹಬಿಚುಯಲ್ ಆಫ್ಫೆನ್ದೆರ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]](HOA)(೧೯೫೨)ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಹೊಸ ಪಟ್ಟಿಯ ಉದಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಅಪರಾಧೀ ಬುಡಕಟ್ಟೇ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ 'ಸಾಮಾಜಿಕೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ'(PASA) ಪರಿಣಾಮವನ್ನು,ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನದ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು,ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು [[ಬಡತನದ ರೇಖೆ|ಬಡತನದ ರೇಖೆಗಿಂತ]] ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನ್]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ನಿನ ಆಂಟಿ -ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ ಬಾಡಿ [[ಎಲಿಮಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ರೇಷಿಯಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್]] CERD)ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಕೇಳಿದ್ದು,ಅಪರಾಧೀ ಬುಡಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದವರು [[ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.<ref name="dis">{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/folio/fo0007/00070240.htm |title=Dishonoured by history |author=Meena Radhakrishna |work=folio: Special issue with the Sunday Magazine |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |date=2006-07-16 |accessdate=2007-05-31 |archive-date=2011-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424193315/http://www.hinduonnet.com/folio/fo0007/00070240.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4972 ರಿಪೀಲ್ ದಿ ಹೆಬೆಚುಯಲ್ ಆಫೆನ್ದರ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ಫೆಕ್ಟಿವ್ಲಿ ರೆಹಬಿಲಿಟೇಟ್ ದಿ ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್, ಯು.ಎನ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320135916/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4972 |date=2019-03-20 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್]] '', ಸೋಮವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ ೧೯, ೨೦೦೭.</ref><ref name="sus">[http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120450.htm ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದರು : "ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ " ನ ಸದಸ್ಯರು ಪೊಲೀಸರ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202171820/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120450.htm |date=2008-12-02 }} ''[[ಫ್ರಂಟ್ ಲೈನ್]] '', [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] '', ಆವೃತ್ತಿ ೧೯ - ಪ್ರಕಟಣೆ ೧೨, ಜೂನ್ ೮–೨೧, ೨೦೦೨.''</ref>. == ಇತರೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ == ಗಲಭೆಗಳಂತಹ [[ಬಿಹಾರೇತರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು]] ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿವೆ. ಅಪರಾಧಗಳ ಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು,'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'ಗೆ (ಮಂಪರು ಹತೋಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆ )ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೊನ್ಸ್ತಿತುತಿಒನ್ ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಸಾಕ್ಷಿದಾರರು ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ವಯ ಈ ರೀತಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮತಿ ಸಹ ಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ {{Or|date=March 2010}}ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,(ಕೌಶಲದ ಕೊರತೆ)ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ 'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'ಅನ್ನು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್' ಕೂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.{{Who|date=March 2010}} ಈ ದೇಶದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಖೈದಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ನಂತರ ತಪಾಸಣೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಾಗು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದವರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮುಗ್ಧ ನಾಗರೀಕರು, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವಂತಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ೪೦-ವರ್ಷ -ವಯಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ತಾನು ಮಾಡದಿರುವ ತಪ್ಪಿಗೆ ಜೈಲುವಾಸ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು(ಸಂಚಿಕೆಗಳು)]] * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧತ್ವ(ಬಹಿಷ್ಕಾರ)]] * [[ಭಾರತದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (1975 - 77)]] * [[ಪೋಟ]] * [[ಭಾರತದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]] * [[ಭಾರತದ ಜಾತೀಯತೆ]] * [[ಭಾರತದ ಲೈಂಗಿಕತ್ವ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.humanrights.org.in ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಂಘ)(ಭಾರತ )] * [http://www.ifex.org/en/content/view/full/149/ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207090407/http://www.ifex.org/en/content/view/full/149/ |date=2007-02-07 }} - [[ಐ ಎಫ್ ಇ ಎಕ್ಸ್]] * [http://www.domesticviolence.in ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಂತಃಕಲಹ (ಒಳಜಗಳ)]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://humanrights-india.blogspot.com/ ಭಾರತದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ ] * [http://newsletters.ahrchk.net/kpn/ ಪೊಲೀಸರ ನಿಂದನೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸೆರೆಮನೆ ಸಾವುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ,ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808014029/http://newsletters.ahrchk.net/kpn/ |date=2010-08-08 }} * [http://www.rightsedu.net ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ (ಭಾರತ )] {{India topics}} {{Asia in topic|Human rights in}} {{DEFAULTSORT:Human Rights In India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ]] my2t9i8q025zvhtxpxqv60h0p354y4h 0 24261 1376368 1354931 2026-07-05T17:22:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376368 wikitext text/x-wiki {{Infobox VG | title = BioShock | image = | developer = [[Irrational Games]]<br />[[2K Marin]]<ref name=ps3pressrls/><br>[[Feral Interactive]] (Mac OS X)<ref>{{cite web| url=http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th| title=Bioshock for Mac on October 7| accessdate=2009-11-12| date=September 24, 2009| archive-date=2009-10-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20091026163841/http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th| url-status=dead}}</ref> | publisher = [[2K Games]] | designer = Paul Hellquist | writer = [[Ken Levine]] | composer = [[Garry Schyman]] | series = ''[[BioShock (series)|BioShock]]'' | engine = [[Unreal Engine#Unreal Engine 2.5|Unreal Engine 2.5]];<ref name=engine>{{cite web|url=http://www.gamebanshee.com/reviews/96980-bioshock-2.html|title=BioShock 2 Review|date=2010-02-27|accessdate=2010-03-02|publisher=GameBanshee|quote=BioShock 2 uses the same engine as BioShock, a modified version of Unreal Engine 2.5...|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217144801/http://www.gamebanshee.com/reviews/96980-bioshock-2.html|url-status=dead}}</ref> [[Havok Physics]] | version = 1.1 (December 4, 2007)<ref>{{cite web| url=http://www.2kgames.com/bioshock/support/ | title=BioShock Support&nbsp;– BioShock v1.1 PC Patch Available |accessdate=2008-02-12|date=December 4, 2007|publisher=[[2K Games]]}}</ref> | released = '''Microsoft Windows, Xbox 360'''<br />{{vgrelease|NA=August 21, 2007<ref name="IGN1">{{cite web|url=http://au.games.ign.com/articles/812/812621p1.html|title=BioShock Demo Now Available on Xbox LIVE|accessdate=2007-10-15|first=Alexis|last=Dunham|date=2007-08-13|publisher=IGN|archive-date=2011-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713004601/http://au.games.ign.com/articles/812/812621p1.html|url-status=dead}}</ref>|PAL=August 24, 2007<ref name="IGN1" /><ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/similar.html?mode=versions |title=BioShock for Xbox 1080 Release Summary |accessdate=2008-03-11 |work=[[GameSpot]] |publisher=[[CNET Networks]]}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/similar.html?mode=versions |title=BioShock for PC Release Summary |accessdate=2008-03-11 |work=[[GameSpot]] |publisher=[[CNET Networks]]}}</ref>}} '''<br />{{vgrelease|PAL=October 17, 2008}} {{vgrelease|NA=October 21, 2008}} '''Mac''' <br /> {{vgrelease|NA=October 10, 2009}} | genre = [[First-person shooter]], [[Action-adventure game|action-adventure]], [[survival horror]]<ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20379604/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-11 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604091319/http://www.msnbc.msn.com/id/20379604/ |url-status=dead }}</ref> | modes = [[Single-player video game|Single-player]] | ratings = {{vgratings|ESRB=M|OFLCA=MA15+<ref>{{cite web|url=http://www.classification.gov.au/special.html?n=46&p=156&sTitle=BioShock&sMediaFilm=1&sMediaPublications=1&sMediaGames=1&sDateFromM=1&sDateFromY=1970&sDateToM=11&sDateToY=2007&record=220870|title=BIOSHOCK Game (Multi Platform)&nbsp;– OFLC rating|date=2007-05-30|accessdate=2007-10-07|publisher=Australian Classification Board|archive-date=2007-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111222127/http://www.classification.gov.au/special.html?n=46&p=156&sTitle=BioShock&sMediaFilm=1&sMediaPublications=1&sMediaGames=1&sDateFromM=1&sDateFromY=1970&sDateToM=11&sDateToY=2007&record=220870|url-status=dead}}</ref>|BBFC=18<ref>{{cite web| url=http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/0/FDBF2382D56E446980257317005AD21D?OpenDocument | title=BBFC Rating Page |accessdate=2007-07-31|date=2007-07-13|publisher=British Board of Film Classification}}</ref>|PEGI=18+<ref>{{cite web|url=http://www.pegi.info/en/index/global_id/505/?searchString=BioShock|title=PEGI Pan European Game Information - Advanced Search|accessdate=2009-07-07|publisher=PEGI|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://www.webcitation.org/6I50ejmlt?url=http://www.pegi.info/en/index/global_id/505/?searchString=BioShock|url-status=dead}}</ref>|OFLCZ=R15+|USK=18 (cut)}} | platforms = [[Microsoft Windows]], [[Xbox 360]],<ref name="BioFAQ">{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#platform|title=BioShock FAQ&nbsp;– what platforms is BioShock being released on?|accessdate=2008-07-30|publisher=Through the Looking Glass}}</ref><ref>{{cite web|last=Holt |first=Chris |url=http://www.macworld.com/article/138126/2009/01/bioshock.html |title=Expo Notes: Feral’s big secret &#124; Games &#124; Game Room |publisher=Macworld |date= |accessdate=2009-11-09}}</ref> | media = [[DVD-DL]], [[download]],<ref>{{cite web | url = http://storefront.steampowered.com/v/index.php?area=game&AppId=7670 steampowered.com | title = BioShock on Steam | accessdate = 2007-11-10 | publisher = [[Steam (content delivery)|Steam]]}}</ref> [[Blu-ray Disc]] | requirements = [[#Development|See Development section for requirements matrix]] | input = [[Keyboard (computing)|Keyboard]] and [[mouse (computing)|mouse]], [[gamepad]] }} '''''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ''' ಎಂಬುದು [[ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟದ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಭೀತಿಕಾರಕ]] [[ವಿಡಿಯೋ ಆಟ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಇರ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ- ನಂತರದಲ್ಲಿ [[2K ಬೋಸ್ಟನ್‌/2K ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ- ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ವಿಂಡೋಸ್‌‌]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತು [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360]] ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ (ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಕನ್‌ಸೋಲ್‌) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 21ರಂದು ಇದು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/updates.html | title = ''BioShock'' street date is August 21 | work = The Cult of Rapture | date = March 1, 2007 | accessdate = 2007-11-04}}</ref> [[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಒಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]]ರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 17ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು 2008ರ<ref>{{cite web | url = http://ps3.ign.com/articles/900/900066p1.html | title = IGN: ''BioShock'' Coming October 21 | publisher = IGN | date = August 19, 2008 | accessdate = 2008-08-19 | archive-date = 2008-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080822012655/http://ps3.ign.com/articles/900/900066p1.html | url-status = dead }}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 21ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ps3pressrls">{{cite press release | url=http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=312621 | title=2K Games Injects PlayStation 3 System Owners with Genetically Enhanced Version of BioShock | accessdate=2008-08-02 | date=May 28, 2008 | publisher=Take 2 Interactive | archive-date=2008-05-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080529181404/http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=312621 | url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 21ರಂದು ಇದು [[ಸ್ಟೀಮ್‌‌‌]] ಎಂಬ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>http://store.steampowered.com/app/7670/</ref> 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 7ರಂದು, [[ಮ್ಯಾಕ್‌‌ OS X]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆಯೂ ಈ ಆಟವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th/ | title = ''Bioshock for Mac on October 7th" | work = Tuaw | date = September 21, 2009 | accessdate = 2009-11-20 | archive-date = 2009-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091026163841/http://www.tuaw.com/2009/09/24/bioshock-for-mac-on-october-7th | url-status = dead }}</ref> ಮೊಬೈಲ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು IG ಫನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="mobilever" /> ''[[ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2]]'' ಎಂಬ ಒಂದು ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1960ರ ಒಂದು [[ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಆಟವು, ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಜಾಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತದೆ; [[ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ನೀರೊಳಗಿನ ನಗರ]]ವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವುದು ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ನಗರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಕೃತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಂಡುಜೇನುಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಸದರಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯು ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಉಳಿವಿನ]] ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಟವು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆಟದ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಮತ್ತು ಲೆವಿನ್‌‌ ಈ ಆಟವನ್ನು, ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌]]'' ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗಿರುವ ಒಂದು "[[ದೈವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]" ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://pc.gamespy.com/pc/bioshock/707256p1.html | title=GameSpy: ''BioShock'' Preview | date = 2006-05-10 | accessdate = 2007-11-04 | publisher= Gamespy | first= Li C. | last = Kuo }}</ref><ref>{{cite web | url = http://au.pc.ign.com/articles/556/556421p1.html | title = IGN ''BioShock'' Interview | publisher = IGN | date = 2004-10-04 | accessdate = 2007-10-07 | archive-date = 2009-03-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090315134513/http://au.pc.ign.com/articles/556/556421p1.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ಆಟವು ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು; ಆಟದ "[[ನೈತಿಕತೆ]]-ಆಧರಿತ" ಕಥಾವಸ್ತು, [[ತಲ್ಲೀನವಾಗಿಸುವ ವಾತಾವರಣ]] ಮತ್ತು [[ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌]]-ಪ್ರೇರಿತ ನರಕರೂಪದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ-ಕಥೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="bostonglobereview" /> ==ಆಟದ ರೀತಿ== [[File:Bioshock-hack.jpg|left|250px|thumb|ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಎರಡು ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಳವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುವ, ಬಯೋಶಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಯ-ಕಿರುಆಟ.]] ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕ ಇಚ್ಛೆಯನುಸಾರ [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಟ]]ದ ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯತೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2]]'' ಆಟವನ್ನು ಇದು ಹೋಲುವಂತಿದೆ. ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋರಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌‌‌‌]]ಗಳನ್ನು (ತಳಿ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಕ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭದ್ರತಾ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಿರುಗು ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೆಂದು, ರಹಸ್ಯತೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡುವುದನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web | url = http://www.ic-games.co.uk/index.php?location=1&&articleid=3877 | title = ''BioShock'' (Xbox 360/PC) at ic-games.com | accessdate = 2007-11-04 | publisher = IC Games | first = James | last = Collins | date = 2007-08-22 | archive-date = 2007-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011233114/http://ic-games.co.uk/index.php?location=1&&articleid=3877 | url-status = dead }}</ref> ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ದುಗುಂಡು, ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಈ ಹಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಮಾರಾಟ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/5 | title = ''BioShock'' Gameplay Review "The little things" | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first = Joe | last = Martin | publisher = [[Bit-tech]]}}</ref> ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಬಳಸಬಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ "U-ಇನ್ವೆಂಟ್‌‌" ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳೂ ಸಹ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ತಿರುಗು ಗೋಪುರಗಳು, ತಿಜೋರಿಗಳು, ಕೆಲವೊಂದು ಬೀಗಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಯಂತ್ರಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಆಟಗಾರನು ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ಕತ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ]]; ಆಟಗಾರನ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು, ಅವರ ಒಳವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಒಂದು ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಅವು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url = http://gametz.com/Review/1654.html | title = ''BioShock'' (Xbox 360) review by Gametz | author = CenturionElite | accessdate = 2007-11-16 | date = 2007-08-29 | archive-date = 2007-11-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071112093422/http://gametz.com/Review/1654.html | url-status = dead }}</ref> ಆಟಗಾರನು ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೈಹಾಕಬೇಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''[[ಪೈಪ್‌ ಮೇನಿಯಾ]]'' ವನ್ನು ಹೋಲುವ ಒಂದು ಕಿರು-ಆಟವನ್ನು ಆತ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://xbox.about.com/od/xbox360reviews/fr/bioshockrev.htm | title = ''BioShock'' Review (X360) at Xbox.about.com | accessdate = 2007-11-04 | first = Eric | last = Qualls | publisher = [[About.com]] | archive-date = 2007-10-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071025041435/http://xbox.about.com/od/xbox360reviews/fr/bioshockrev.htm | url-status = dead }}</ref> ಆಟದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಒಂದು "ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಯಾಮರಾ"ವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಈ ಕ್ಯಾಮರಾವು ಜಾಕ್‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವೊಬ್ಬನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಆ ಬಗೆಯ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವಾಗ ನೆರವಾಗಲೆಂದು, ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಹಾರ ದ್ರವ್ಯ, ಜೀನ್‌‌ ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.gamebanshee.com/bioshock/weapons/researchcamera.php | title = Research Camera | accessdate = 2007-11-10 | publisher = GameBanshee}}</ref> ಗಾಜಿನ-ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳು" ಆಟದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಇವನ್ನು ಆಟಗಾರನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಜಾಕ್‌ ಸಾಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಅವನ ಸ್ವಾಮ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಕೋಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನ ಶರೀರವನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://pc.ign.com/articles/795/795080p1.html | title = BioShock Hands-on | first = Charles | last = Onyett | date = 2007-06-08 | publisher = IGN | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2011-06-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110613033101/http://pc.ign.com/articles/795/795080p1.html | url-status = dead }}</ref> ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ತುಣುಕೊಂದರಲ್ಲಿ, ಈ ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅಂದರೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ಜಾಕ್‌ ಸತ್ತರೆ, ಒಂದು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆಟದ ಹಂತದಿಂದ ಆಟಗಾರನು ಆಟವನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜೀನ್‌‌ ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಿಗದಿಮಾಡಲು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷ ದಾಳಿಗಳ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣತಿಗಳಂಥ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಇವು ಜಾಕ್‌ಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ "ಸಕ್ರಿಯ" ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ, [[ಮಾಯಾ-ಬಿಂದು]]ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ EVE ಸೀರಮ್‌ ದ್ರವದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ; EVEನ್ನು ಪಿಚಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಭರ್ತಿಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.ggmania.com/full.php3?show=5856 | title = Gameguru reviews ''BioShock'' | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-09-17 | publisher = Game Guru Mania}}</ref> "ಓರ್ವನು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ತ್ಯಾಗಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ" ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು, ಆಟಗಾರನ ಹೊರನೋಟವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌ಗಳು ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.gametrailers.com/player.php?id=13583&type=mov&pl=game; | title = X06 Trailer | accessdate = 2007-11-04 | publisher = [[GameTrailers]]}}</ref> "ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳು" ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ EVEಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆಟಗಾರನು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವರ್ಧಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://compactiongames.about.com/od/reviews/fr/bioshock_rev.htm | title = ''BioShock'' Review (PC) by About.com | accessdate = 2007-11-04 | publisher = [[About.com]] | first = Michael | last = Klappenbach | archive-date = 2010-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100717145435/http://compactiongames.about.com/od/reviews/fr/bioshock_rev.htm | url-status = dead }}</ref> ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಈ ಆಟವು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="bit-tech">{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/3 | title = ''BioShock'' Gameplay Review (page 2) | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first = Joe | last = Martin | publisher = [[Bit-tech]]}}</ref> [[File:Bioshock enemies.jpg|thumb|250px|ಓರ್ವ ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿಯು ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳಿಂದ ಓರ್ವ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.]] ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ADAM [[ವಿಕೃತಿ ಜನಕ‌]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು "ಗ್ಯಾದರರ್‌‌'ಸ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌‌"ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾನೆ. ADAMನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ ಜೊತೆಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ "ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ"ಯನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಮೊದಲಿಗೆ ಸೋಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸದರಿ "ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ"ಗಳು ಒಂದು ರಕ್ಷಾಕವಚವಿರುವ [[ಜಲನಿರೋಧಕ ಉಡುಪಿಗೆ]] ಕಸಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ತಳೀಯವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ಆಟಗಾರನು ಒಂದು ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ: ಒಂದು ಭಾರೀ ಮೊತ್ತದ ADAMನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು; ಆದರೂ, ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ಸೋದರಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣದ ADAMನ್ನು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಆಯ್ಕೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಈ ಅಂಶವು ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಪೈಕಿ, ಸ್ವತಃ ಆಟದ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.gamerswithjobs.com/node/32465?from=30&comments_per_page=30 | title = ''BioShock'' morality | first=Julian | last = Murdoch | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Gamers With Jobs | date = 2007-06-05}}</ref> ==ಸಾರಾಂಶ== ===ಸನ್ನಿವೇಶ=== {{quote box|quote=I am Andrew Ryan and I am here to ask you a question:<br />Is a man not entitled to the sweat of his brow?<br /><br />No, says the man in Washington; it belongs to the poor.<br />No, says the man in the Vatican; it belongs to God.<br />No, says the man in Moscow; it belongs to everyone.<br /><br />I rejected those answers. Instead, I chose something<br />different. I chose the impossible. I chose...<br /><br />Rapture!<br /><br />A city where the artist would not fear the censor.<br /> Where the scientist would not be bound by petty morality.<br /> Where the great would not be constrained by the small.<br /> And with the sweat of your brow,<br /> Rapture can become ''your'' city as well.|source=&nbsp; Andrew Ryan|size=250px|align=right}} 1960ರ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ]]ವಾದ, ನೀರೊಳಗಿನ [[ನರಕರೂಪದ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="bit-tech" /><ref>{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=138851|title=Xbox Preview: BioShock|publisher=CVG|date=2006-05-03|accessdate=2008-02-05}}</ref> ಆಟಗಾರನು ನಗರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ ನಗರವು [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರೈಯಾನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ರ್ಯಾಂಡಿಯನ್‌‌]] [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಿ]]ಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ, ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು [[ತಾಟಸ್ಥ್ಯ-ನೀತಿ]]ಯ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವನು ಬಯಸಿದ್ದ. ಮಧ್ಯ-[[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌]] ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು [[ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ 1946ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; [[ಭೂಶಾಖದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು]] ಒದಗಿಸಲು [[ಸಮುದ್ರಾಂತರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳನ್ನು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/rapture.html|title=What is Rapture?|publisher=Cult of Rapture|accessdate = 2007-10-07}}</ref> ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಅಭಿವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌‌ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ರೈಯಾನ್‌‌ ಕರೆತಂದ ಮೇಧಾವಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಇಂಥದೊಂದು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ADAM ಸೇರಿತ್ತು. ಇವು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿವಾಗಿ [[ಸಮುದ್ರ ಗೊಂಡೆಹುಳುವಿನ]] ಒಂದು ಅಜ್ಞಾತ ಜಾತಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಕಾಂಡಕೋಶ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಮಾನವ [[ಜೀನೋಮ್‌‌‌]]ನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೆಂದು ಡಾ. ಬ್ರಿಡ್ಗೆಟ್‌ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಎಂಬಾಕೆ ಇವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲೆಂದು ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಎಂಬ ಓರ್ವ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥ ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರನೊಂದಿಗೆ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು; ಈ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅತಿಮಾನುಷ ದೈಹಿಕ ವರ್ಧನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಫಾಂಟೈನ್‌ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಾಥಾಲಯಗಳಿಂದ ಕರೆತಂದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗಿಯರ ("ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌") ಉದರಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ADAMನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ಕಾಲವು ಹೀಗೆಯೇ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅವನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪರೋಪಕಾರದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದವು; ಸಮಾಜದ ಕೆಳವರ್ಗವನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲು ತನ್ನ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯಂಥ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯತಲದಿಂದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪೂರೈಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಂದು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತನನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ರೈಯಾನ್‌‌ನನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ, ಆದರೆ ಬಂಡಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿ ಸದೆಬಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವರದಿಯಾದ ಅನುಸಾರ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ರೈಯಾನ್‌‌ ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗಾಗಿ, ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಸಂತುಷ್ಟ ಕೆಳವರ್ಗದ ನಾಯಕನಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. 1959ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದಂದು, ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವನ ADAM-ಪ್ರೇರಿತ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ರೈಯಾನ್‌‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು; ಇದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿತು.<ref name="shacknews spoiler interview" /> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರೈಯಾನ್‌‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. ಅವನ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತೆಂದರೆ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಜನರನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಗ್ಧ ಜನರನ್ನು ಅವನು ನೇಣಿಗೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದ. ADAM ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಹಾಗೂ ಸತ್ತವರ ದೇಹದಿಂದ ADAMನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು [[ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು]]; ADAMನ್ನು ಸೆಳೆದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನುಂಗಿಸಿ ಅವರ ಉದರದಲ್ಲಿನ ಕಚ್ಚಾ ADAMಗಳಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ರಕ್ಷಾಕವಚದೊಂದಿಗಿನ [[ಜಲನಿರೋಧಕ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿರುವ]], ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಫಲವಂತಿಕೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ "ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡೀಸ್‌" ಎಂಬ ಮಾನವರನ್ನು, ಅನೇಕ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಡಾ. ಸುಚೊಂಗ್‌‌ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ; ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ನ್ನು ಅವರ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಅವನು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ.<ref name="bit-tech" /> ADAM ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ನ್ಯೂನತೆಯೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವವ ನಿಯತವಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೊಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಿತ್ತು, ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಅಂಗವಿಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧವು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ADAM ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಬುದ್ಧಿಸ್ಥಿಮಿತವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ. ಆಟಗಾರನು ಆಗಮಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕೃತಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಡದ ಮಾನವರು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಅಡಗುತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="IGN review">{{cite web | url = http://xbox360.ign.com/articles/813/813214p1.html | title = ''BioShock'' Review | publisher = IGN | last = Onyett | first = Charles | date = 2007-08-16 | accessdate= 2007-08-16}}</ref> ===ಕಥೆ=== [[File:Bioshock-rapture.jpg|250px|right|thumb|ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನೀರೊಳಗಿನ ನಗರ.ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ನ ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸವು ತನ್ನ ಬಹುಪಾಲು ಅಲಂಕಾರಿಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಮ್‌‌ಪಂಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="artdecoandsteampunk‌">[52]</ref>]] ಆಟದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಟಗಾರ-ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಜಾಕ್‌ 1960ರಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://au.pc.ign.com/articles/813/813641p1.html|title=''BioShock'' Review: Welcome to Rapture; at IGN|accessdate=7 October 2007|archive-date=18 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718131354/http://au.pc.ign.com/articles/813/813641p1.html|url-status=dead}}</ref> ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಸಾಗರದೊಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದ ವಿಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಇದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾಜವು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರದ ಘಟನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#about|title=''BioShock'' FAQs&nbsp;– What is the game about?|accessdate = 2007-10-08|date=2006-12-30|publisher = Through the Looking Glass}}</ref> ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಬಂದನಂತರ, ವಿಮಾನದ ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಬದುಕುಳಿದವ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ದ್ವೀಪವೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಹತ್ತಿರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದೀಪದ ಮನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಈಜಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ಒಂದು [[ಮುಳುಗು ಗೋಳ]]ವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದೊಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲು ಹಾಗೂ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಈ ಮುಳುಗು ಗೋಳವನ್ನು ಅವನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://au.xbox360.ign.com/objects/793/793105.html|title=''BioShock''|publisher=IGN|accessdate=2007-10-07|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012183719/http://au.xbox360.ign.com/objects/793/793105.html|url-status=dead}}</ref> ಜಾಕ್‌ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು, ಮುಳುಗು ಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸೇವಾ ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ಐರಿಷ್‌ನವ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಜಾಕ್‌ ಹೊರತಲದ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ಗೂಢಾಚಾರನಿರಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ರೈಯಾನ್, ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಸಾಯಿಸುವುದರ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ [[ಫೆರೋಮೋನ್‌‌]]-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜಾಕ್‌ ಬದುಕುಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದೊಂದೇ ಉಳಿದಿರುವ ದಾರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಹೊಂದಿರುವ ADAMನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಅವರನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಸಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕದ್ದುಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌, ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸೋದರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದ್ರದ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಸಾಯಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref name="IGN water">{{cite web | url = http://blogs.ign.com/Irrational_Games/2007/05/23/55572/ | title = IGN first look at the Little Sisters | publisher = IGN | date = 2007-05-23 | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2007-11-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071103135013/http://blogs.ign.com/Irrational_Games/2007/05/23/55572/ | url-status = dead }}</ref> ಒಂದು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌, ಅದರೆಡೆಗೆ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ನಡುತಪ್ಪಲನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ, ಅದನ್ನು ರೈಯಾನ್‌ ನಾಶಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದ ರೋಷಗೊಂಡ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ ರೈಯಾನ್‌‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವಂತೆ ಜಾಕ್‌ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅಂತ್ಯವಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಕ ಕಾಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಸ್ಥಿಮಿತವಿಲ್ಲದ ಓರ್ವ ಕಲಾವಿದನು ತನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ರೈಯಾನ್‌ನ್ನು ಜಾಕ್‌ ಅವನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ರೈಯಾನ್‌ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಗಾಲ್ಫ್ ಆಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿರುವ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ರೈಯಾನ್‌‌ ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾನೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಾಕ್‌ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಸ್ಮಿನ್‌ ಜೊಲೀನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಓರ್ವ ನರ್ತಕಿಯೊಂದಿಗೆ ರೈಯಾನ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರೇಮ ವ್ಯವಹಾರದ ದೆಸೆಯಿಂದ, ಆತ ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಹಾದರಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಜೊಲೀನ್‌ ತನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಾಗ, ಹಣದ ತೀವ್ರ ಅಗತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವಳು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲನ್ನು ಕೂಗಿದ ಸವಾಲುಗಾರನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮಾರಿರುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಎಂಬುದು ಅವಳಿಗೆ ಅರಿವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ರೋಷಗೊಂಡ ರೈಯಾನ್‌‌ನಿಂದ ಆಕೆಯ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಯಾನ್‌‌ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತಾ, ಜಾಕ್‌‌ನ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಫಾಂಟೈನ್‌ ಅವನನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು "ನೀನು ದಯವಿಟ್ಟು...." ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಗುಚ್ಛವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಆದೇಶಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಾಗ, ರೈಯಾನ್‌ನ ಕೈಯಳತೆಯಿಂದ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಆಚೆಗಿರಿಸಲು, ಅವನು ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಫಾಂಟೈನ್‌ ಮತ್ತು ರೈಯಾನ್‌ ನಡುವಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ಒಂದು ಸಮ ಸಮನಾದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಒಂದು ಕಂತೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಮಾನವೊಂದನ್ನು ಏರಲು ಹಾಗೂ ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಒಂದು ರಿವಾಲ್ವರ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಮಾನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು, ಮತ್ತು ದೀಪದ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಜಾಕ್‌ಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಓರ್ವ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಕ್‌, ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಮಗನಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನ ಮುಳುಗು ಗೋಳದ ಜಾಲವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ; ರೈಯಾನ್‌‌ನ "ತಳಿ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ ಆಟದ ಮೈದಾನ"ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಇರುವವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಈ ಮುಳುಗು ಗೋಳದ ಜಾಲವು ಬೀಗಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಾಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಯಾನ್‌, ಜಾಕ್‌ನಿಂದ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಕೂಡಾ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದು, ರೈಯಾನ್‌‌ನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಜಾಕ್‌ಗೆ ತೀರಾ ತಡವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಯಾನ್‌‌ನನ್ನು ತನ್ನ ಜಾಡಿನಿಂದ ತೊಲಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ನಗರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಖೋಟಾ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಫಾಂಟೈನ್ ಆಗಿ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಹೊರಗೆಡಹಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಪುನಃ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾಕ್‌ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಅವಳ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆ ಕಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಜಾಕ್‌ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಜಾಕ್‌ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ, ಅವನ ಕೆಲವೊಂದು ಒಗ್ಗಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು (ಸ್ವತಃ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪದಗುಚ್ಛದಂಥವು) ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾನು ಜಾಕ್‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಫಾಂಟೈನ್‌ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ, ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅವನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ: [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಹೋರಾಟ ಈ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಓರ್ವ ಬಲಿಪಶುವಾಗಿ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದಳು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಫಾಂಟೈನ್‌, ಅವಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಫಾಂಟೈನ್‌ನ ಸುಳಿವು ಹಿಡಿದು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜಾಕ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಫಾಂಟೈನ್, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ADAMನ್ನು ಸ್ವತಃ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಓರ್ವ ಮಾನವೇತರ ವಿಕಾರರೂಪಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಫಾಂಟೈನ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ಜಾಕ್‌ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಫಾಂಟೈನ್‌ನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವನಿಂದ ADAMನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸೆಳೆಯಲು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌ಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರನಾದವನು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮೂರು ಮುಕ್ತಾಯಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಡಾ. ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌‌ಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ಯಾವುದೇ ಸೋದರಿಯನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಒಂದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ (ತನ್ಮೂಲಕ ಅವರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ), ಜಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐದು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ಅವರು ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ಮುಕ್ತಾಯವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವುದು, ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ; ವಯಸ್ಸಾದ ಜಾಕ್‌ ತನ್ನ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಮಂದಿ ವಯಸ್ಕ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತಿರುವ ಒಂದು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಟಗಾರನು ''ಎಲ್ಲಾ'' ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಅಥವಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿಯನ್ನು ಜೋಪಾನಮಾಡಲು (ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಸಾಯಿಸಲು) ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ, ಫಾಂಟೈನ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಸೋದರಿಯರನ್ನು ಜಾಕ್‌‌ ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಾಯಿಸಿ, ಅವರ ADAMನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಟವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://guides.ign.com/guides/793105/page_4.html|title=Guides: BioShock Guide (Xbox 360), BioShock Walkthrough|accessdate=2009-01-21|archive-date=2009-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206081731/http://guides.ign.com/guides/793105/page_4.html|url-status=dead}}</ref> ಜಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಏನೆಲ್ಲಾ ಸಂಭವಿಸಿತೋ ಅವನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗಡಸಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಂತರ ಎರಡನೇ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌-ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ|ಜಾರ್ಜ್‌ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌'''' -ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ]]ಗೆ ವಿಮಾನದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮುಳುಗು ಗೋಳಗಳಿಂದ ಅದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌ಗಳು ಸಾಯಿಸಿ, ಅದರ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="bioshock walkthrough">{{cite web|url=http://www.gamebanshee.com/bioshock/walkthrough/fontaineslair.php|title=BioShock&nbsp;– Fontaine's Lair Walkthrough |publisher=GameBanshee|accessdate=2007-10-07}}</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಸಾಯಿಸಿದರೂ, ಹಿಂದಿನ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮುಕ್ತಾಯವು ಎರಡನೆಯ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯಗೋಚರವಾಗಿ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಕೋಪದ ಧ್ವನಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ ಟೆನೆನ್‌ಬೌಮ್‌ಳ ಧ್ವನಿಯ ಶೈಲಿಯು ದುಃಖದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="endings">{{cite web|url=http://guides.gamepressure.com/bioshock/guide.asp?ID=3351|title=BioShock&nbsp;– Little Sisters and Big Daddies (SPOILERS!)&nbsp;– Game Guide|publisher=GamePressure|accessdate=2007-11-09}}</ref> ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== {{VG Requirements |useminandrec=yes |caption=Official system requirements |platform1=Windows<ref>{{cite web | url = http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=1579 | title = Finalized PC Specs are here! | publisher = 2kgames Forums | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-07-09 | accessdate = 2007-11-02 | archive-date = 2010-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100330035706/http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=1579 | url-status = dead }}</ref> |os1=Windows XP with Service Pack 2 or Windows Vista |cpu1=Pentium 4 2.4&nbsp;GHz (single core) |cpu1rec=[[Intel]] [[Core 2 Duo]] or [[AMD]] [[Athlon 64 X2]] |memory1=1&nbsp;GB |memory1rec=2&nbsp;GB |gpu1=DirectX 9.0c compliant card with 128&nbsp;MB RAM (NVIDIA 6600/ATI X1300 or better, excluding ATI X1550); must support Pixel Shader 3.0 |gpu1rec=DirectX 9.0c compliant card with 512&nbsp;MB RAM (NVIDIA 7900GT or better) or DirectX 10 compliant card (NVIDIA 8600 or better) |sound1=100% DirectX 9.0c compliant card |sound1rec=Sound Blaster X-Fi (optimized for EAX ADVANCED HD 4.0/5.0 compatible cards) |network1=Internet connection required for activation |hdspace1=8&nbsp;GB of free space }} ===ಮೂಲ ಕಥೆ=== ಮೂಲತಃ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಹೊಂದಿತ್ತು: ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವು ಓರ್ವ "ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ [[ನಿಷ್ಠಾಭಂಜಕ]]" ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು- [[ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥ]]ವೊಂದರಿಂದ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಮಾಡಿ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪಾತ್ರವು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="shacknews original story">{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48731 | title = Levine: ''BioShock'' Originally About Cult Deprogrammer (Updated) | date=2007-08-30 | accessdate = 2007-08-31 | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಓರ್ವ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ನಿಷ್ಠಾಭಂಜಕನು ಏನನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ: "ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಮಗಳ ನಿಷ್ಠೆಭಂಜಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಓರ್ವ ಅಜ್ಞಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನೀವೇ ಆಗಿದ್ದ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref name="shacknews spoiler interview">{{cite web | title = Ken Levine on ''BioShock'': The Spoiler Interview | url = http://www.shacknews.com/featuredarticle.x?id=539 | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-08-31 | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews | archive-date = 2009-10-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091016213627/http://www.shacknews.com/featuredarticle.x?id=539 | url-status = dead }}</ref> ಓರ್ವ [[ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ]]ನನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಕಥೆಯು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿತ್ತು.<ref name="shacknews spoiler interview" /> 2004ರಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಕುರಿತಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಳೆಗೆ, ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಹೊರಗೆಡಹಲ್ಪಟ್ಟ IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಭೂಗತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಟವು ನಡೆಯುವಂತೆ ಈಗ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಒಳಗಿನ ತಳಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳ ಮೂರು "ಜಾತಿಗಳ" ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಒಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವು; ಸದರಿ ಮೂರು ಜಾತಿಗಳು "ಗಂಡುಜೇನುಗಳು," "ಯೋಧರು" ಮತ್ತು "ಪರಭಕ್ಷಕಗಳು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ "ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌‌", "ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ" ಮತ್ತು "ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌‌‌" ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ "AI ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ"ವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = BioShock First Look - Exclusive First Impressions | url = http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/news.html?sid=6110044 | date= 2004-10-10 | accessdate = 2008-08-02| first = Andrew | last = Park | publisher = Gamespot }}</ref> ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಟವಾಡುವಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪವು, ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲುವಂತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಲೆವಿನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊದಲು ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದ್ದ ಅಂದಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸುಸಂಗತವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿದ್ದವು.<ref name="shacknews original story" /> ಲೆವಿನ್‌‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, "ಅಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡು ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಆಶಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ತಡವಾಗಿ ಬಂತು ಹಾಗೂ ನನಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮನವಿಯ ಅನುಸಾರ ಇದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web | url = http://uk.gamespot.com/news/6179423.html | title = Q&A: Diving deeper into ''BioShock''s story | date = 2007-09-20 | accessdate = 2007-09-20 | publisher = Gamespot | first = Brendan | last = Sinclair | archive-date = 2007-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071008013318/http://uk.gamespot.com/news/6179423.html | url-status = dead }}</ref> ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[IGN]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆಟದ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಅಂಶವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಎಂಬದರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಲೆವಿನ್‌‌ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: "ನಾನು ಒಂದು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾದ [[ಮಾನವಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ [[ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಆರ್ವೆಲ್‌‌‌]]ರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ನಾನು ಓದಿರುವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡ 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ, ಆದರ್ಶ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮತ್ತು ನರಕರೂಪದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಓದಿರುವೆ."<ref name="ign myths">{{cite web | url = http://au.xbox360.ign.com/articles/704/704806p1.html | title = The Influence of Literature and Myth in Videogames | first = Douglass C. | last = Perry | publisher = IGN | date = 2006-05-26 | accessdate = 2007-10-07 | archive-date = 2009-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090104025910/http://au.xbox360.ign.com/articles/704/704806p1.html | url-status = dead }}</ref> "ಕಾಂಡಕೋಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ನೈತಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ" ತನಗೆ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿರುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಲೆವಿನ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ign myths" /> ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ''[[ನೈನ್‌ಟೀನ್‌ ಎಯ್ಟಿ-ಫೋರ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಲೋಗನ್‌‌'ಸ್‌ ರನ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಲೆವಿನ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ; "ನಾವು ಜನರು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದಿಂದ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=77456 | title = Big Daddy speaks | publisher = [[Eurogamer]] | first = Johnny | last = Minkley | date = 2007-06-08 | accessdate = 2008-06-21 | archive-date = 2007-08-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070821030637/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=77456 | url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಎಂಬುದು ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌]]'' ಆಟಗಳ ಒಂದು [[ದೈವಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಂದ ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಲೆವಿನ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ''[[ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2]]'' ನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅದೇ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಆಟವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಅವನ ತಂಡವು ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.rockpapershotgun.com/?p=103 | title = Ken Levine on the making of ''BioShock'' | publisher = Rock, Paper, Shotgun | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-11-04 | first = Kieron | last = Gillen}}</ref> [[E3]] 2006ರಲ್ಲಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಡಿಯೋ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, ಆಟಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅನೇಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಲೆವಿನ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದ.<ref name="multiple">{{cite web | url=http://www.gamespot.com/pc/action/bioshock/news.html?page=1&sid=6150533&tag=result;title;0 | title=E3 06: ''BioShock'' Gameplay Demo Impressions | publisher = Gamespot | date=2006-05-10|accessdate = 2007-11-04 | author = Brad Shoemaker and Andrew Park }}</ref> ಆಟವಾಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳಿವೆ: "EVE ಹೈಪೋಸ್‌"ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳು "PSI ಹೈಪೋಸ್‌"ನಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿನ "ಸಯಾನಿಕ್‌ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್‌" ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಭದ್ರತೆ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು, ಮೆಷಿನ್‌ ಗನ್‌ ತಿರುಗು-ಗೋಪುರಗಳು, ಮತ್ತು ಶತ್ರುವಿನಂಥ ರೊಬಾಟ್‌ ಲಕ್ಷಣದ ಗಂಡುಜೇನುಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನು ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆತ ಎರಡೂ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ದುಗುಂಡು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ "ಆಟವಾಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣದ" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತುನೀಡಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌'' ಆಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಇ-ಮೇಲ್‌]] ದಾಖಲಾತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಟೇಪ್‌‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಕಥೆ ಹೇಳುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="multiple" /> ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ "ಪ್ರೇತಗಳು" (ತಾವು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರಂತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರುಚಾಲಿಸು ತೋರ್ಕೆಯ ಬಿಂಬಗಳು) ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌‌'' ನಲ್ಲಿಯೂ<ref>{{cite web|url=http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/21/bioshock_gameplay_review/6|title=''BioShock'' Gameplay Review&nbsp;– Overlooked details|accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 | first= Joe | last = Martin | publisher = Bit-Tech}}</ref> ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಹುಬಗೆಯ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ, ''ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಶಾಕ್‌ 2'' ನಲ್ಲಿ ಜಾನೀಸ್‌ ಪೊಲಿಟೊ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ, ಇಲ್ಲಿನ ಆಟದಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋದ ಮೂಲಕ ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಆಟದ-ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತಿರುವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಆಟಗಾರಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಆಟಗಳು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.gamebanshee.com/interviews/bioshock1.php| title = ''BioShock'' Interview| publisher = Gamebanshee| date = 2007-06-13| accessdate = 2007-11-04| first = Jon| last = Birnbaum| archive-date = 2007-10-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20071011195300/http://gamebanshee.com/interviews/bioshock1.php| url-status = dead}}</ref> ===ಆಟದ ಎಂಜಿನ್‌=== ''[[SWAT 4]]'' ಮತ್ತು SWAT 4: ದಿ ಸ್ಟೆಚ್‌ಕೊವ್‌ ಸಿಂಟಿಕೇಟ್‌‌''[[SWAT 4: The Stetchkov Syndicate]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಇರ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ 2.5]]<ref name="engine" /> ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಅತೀವವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಬಳಸುತ್ತದೆ. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, E3ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ 3.0]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ ಲೆವಿನ್‌‌ ಘೋಷಿಸಿದ, ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀರಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯನೀಡುವುದರ ಕುರಿತು ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ: "ಕೇವಲ ಈ ಆಟಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಓರ್ವ ನೀರಿನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌‌ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ನಾವು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿದ್ದೇವೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಎಷ್ಟೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದರೆ, ನೀವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ" ಎಂಬುದು ಅವನು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url=http://360.advancedmn.com/article.php?artid=7461&pg=3 | title=E3 06: ''BioShock'' Interview Transcript | date=2006-05-18 | accessdate=2007-05-18 | publisher=Advanced Media Network | first=Eric | last=Topf | archive-date=2009-06-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090602130229/http://360.advancedmn.com/article.php?artid=7461&pg=3 | url-status=dead }}</ref> ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಈ ವರ್ಧನೆಯು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]] ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, "ಅದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ನೀರಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರ ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ನೀರಾಗಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ನೀವು ಪ್ರತಿಬಾರಿ ನೋಡಿದಾಗಲೂ ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಚ್ಚೆಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/review.html?page=1 | title=''Bioshock'' | date=2007-08-21 | accessdate =2007-08-21 | first = Jeff | last = Gerstmann | publisher= Gamespot}}</ref> ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸೂಕ್ತವಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು<ref name="BioFAQs 2" /> ಹೊಂದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌3D 10 (ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌X 10)]] ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಒಳವಿಷಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು; ಆದರೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಇದು ಡೈರೆಕ್ಟ್‌‌X 9ರ ಮೇಲೂ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web | url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/dx10update | title=DX10 Update | publisher = Cult of Rapture | date= 2007-04-25|accessdate=2007-05-06 | first = Elizabeth | last = Tobey }}</ref> ಎರಡು APIಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಮೃದುವಾದ ಕಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳಂಥ,<ref>{{cite web | url = http://au.gamespot.com/features/6177688/index.html | title = BioShock Hardware Performance Guide | first = Sarju | last = Shah | date = 2007-08-26 | accessdate = 2008-03-03 | publisher = Gamespot AU | archive-date = 2007-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071026023845/http://au.gamespot.com/features/6177688/index.html | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.bit-tech.net/gaming/2007/08/30/bioshock_gameplay_graphics_and_performance/1 | title = BioShock: Graphics & Performance | date = 2007-08-30 | accessdate = 2008-03-03 | first = Tim | last = Smalley | publisher = Bit-Tech}}</ref> ಬಿಂಬದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಆಟಗಾರನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವು ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಸಿಕ್ಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web | url=http://www.extremetech.com/article2/0,1558,2174758,00.asp | title=''BioShock Image Quality: DX9 Vs. DX10'' | date=2007-08-23 | publisher=ExtremeTech | access-date=2010-08-11 | archive-date=2011-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110607191644/http://www.extremetech.com/article2/0,1558,2174758,00.asp | url-status=dead }}</ref> [[ಹ್ಯಾವೋಕ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌]]<ref name="BioFAQs 2">{{cite web|url=http://www.bioshock-online.com/faq/#engine|title=''BioShock'' FAQs&nbsp;– What engine is ''BioShock'' using?|accessdate = 2007-10-07 | date = 2006-12-30 | publisher = Through the Looking Glasee}}</ref> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನೂ ಸಹ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಟದಲ್ಲಿನ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ವರ್ಧನೆಗೆ, ಮತ್ತು [[ರ್ಯಾಗ್‌‌ಡಾಲ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬ ಶೈಲಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಎಂಜಿನ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ನಿಸರ್ಗಶಕ್ತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸದೃಶ ಚಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಆಟದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ ಆದ ಕ್ರಿಸ್‌ ಕ್ಲೈನ್‌‌ ಎಂಬಾತ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ್ನು "ಅತೀವವಾಗಿ [[ಬಹು ಎಳೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ]]" ಆಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ:<ref>{{cite web | url=http://www.ttlg.com/forums/showthread.php?t=109427&page=2 | title= Anyone else upgrading their pcs in anticipation of Bioshock? | date=2007-11-18|accessdate = 2007-11-18 | publisher =TTLG Forums | first = Chris | last = Kline}}</ref> {{Div col|2}} * ಅನುಕರಣ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ) * UI ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ) * ಪ್ರಸ್ತುತಿ (1 ಎಳೆ) * ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌‌ ([[ಕ್ಸೆನಾನ್‌‌]] ಮೇಲಿನ 3 ಎಳೆಗಳು, PCಯ ಮೇಲಿನ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ಎಳೆ) * ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ (1 ಎಳೆ) * ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕರಣ (1 ಎಳೆ) * ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಂಗಡಿಸುವಿಕೆ (1 ಎಳೆ) * ಕಡತ ವಿಂಗಡಿಸುವಿಕೆ (1 ಎಳೆ) {{Div col end}} ===ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ=== 2007ರ<ref>{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/08/12/demo-bioshock.aspx | title = Demo: BioShock | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb | date = 2007-08-12 | accessdate = 2007-11-04}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರಂದು [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 20ರಂದು PC ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ನ [[ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ [[ಲ್ಯಾರಿ ಹ್ರಿಬ್‌‌]] ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/08/12/show-239-wma-the-one-about-the-bioshock-demo-with-ken-levine.aspx | title = Show #239 (WMA) The one about the BioShock demo with Ken Levine | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb | date = 2007-08-12 | accessdate = 2007-11-04 }}</ref> ಆಟದ ಮೊದಲ 4–5 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಟದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಬೋಧಕ ಹಂತವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು ಸಿನಿಮೀಯ ಆರಂಭಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="bit-tech" /> ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಹಿಂದೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾಜರಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಟದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌]] ಕುರಿತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಒಂಬತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿನ ಅತಿವೇಗದ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.xboxworld.com.au/news/bioshock-sets-new-xbox-live-marketplace-record.htm |title= ''bioshock'' sets new Xbox live marketplace record |publisher = Xbox World Australia | accessdate = 2007-11-04 | date =2007-07-09 }}</ref> ಸ್ಟೀಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 20ರಂದು ಸ್ಟೀಮ್‌‌ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಮಳಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]] ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ===ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳು=== 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 6ರಂದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು: "ಇದು ಆಟದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಉಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವಾಗ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಯ ತುಂಬುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೊಂಚವೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ."<ref name="nelsonupdate">{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/09/06/bioshock-title-update.aspx | title = ''BioShock'' Title update | publisher = Major Nelson's Blog | last = Hryb | first = Larry | date=2007-09-06 | accessdate = 2007-09-09}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಮುಂದೆ ತಮ್ಮ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿಷ್ಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="nelsonupdate" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಟಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ; ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು, ಕಳಪೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ [[ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮಾಣ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="updateprobs">{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48832 | title = BioShock X360 Update Solves, Introduces Issues (Updated) | publisher = Shacknews | first = Chris | last = Faylor | date = 2007-09-07 | accessdate = 2007-11-14}}</ref> ಆಟದ [[ಕ್ಯಾಷಿಂಗ್‌‌]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="updateprobs" /> ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ತುಣುಕು, ಮತ್ತು Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಹಾಗೂ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉಚಿತವಾದ ಒಳವಿಷಯ ಇವು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 4ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸದರಿ ತುಣುಕು/ಹೊಸ ಒಳವಿಷಯವು ನೋಟದ ಆಯ್ಕೆಯ ಒಂದು ಸಮತಲದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ; ಹೊಸ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳಾಗಿರುವ ಇದು ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಧನೆಯನ್ನೂ ಇದು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ; ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಆಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, [[ಅಂತ್ಯವಾಗುವಿಕೆ]]ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪದೆಯೇ ಆಟಗಾರನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಟವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ವೀಟಾ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಉಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/patchavailtonight | title = BioShock PC Patch, Xbox 360 Title update and Downloadable Content | date = 2007-12-03 | accessdate = 2007-12-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}</ref> ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಗನದ ಅನುಭವವಾಗುವ ಮತ್ತು ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಮರುಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಅವರು ಒಳಗಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿಮಾಡಲು, PS3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 13ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. "ಚಾಲೆಂಜ್‌ ರೂಮ್‌‌" ಮತ್ತು "ನ್ಯೂ ಗೇಮ್‌ ಪ್ಲಸ್‌‌" ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಸಹ ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ps3news.com/PlayStation%E2%80%8C%E2%80%8C3/2k-games-bioshock%E2%80%8C%E2%80%8C-ps3-patch-coming-to-fix-texture-issues/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-11 |archive-date=2024-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130082911/http://www.ps3news.com/PlayStation%E2%80%8C%E2%80%8C3/2k-games-bioshock%E2%80%8C%E2%80%8C-ps3-patch-coming-to-fix-texture-issues/ |url-status=dead }}</ref> ===ಇತರ ಆವೃತ್ತಿs=== 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಒಂದು [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3]] ಆವೃತ್ತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ<ref>{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/08/24/levine-confirms-no-ps3-bioshock-and-does-mea-culpa-on-pc-issues/ | title = Levine confirms no PS3 ''BioShock'' and does mea culpa on PC issues -- success hurts | publisher = Joystiq | date=2007-08-24 | accessdate = 2007-08-24 | first = Alexander | last = Sliwinski }}</ref> "PS3 ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದಷ್ಟೇ ತಿಳಿಸಿದ; ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 28ರಂದು, [[2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌]] ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, [[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಆಟದ ಒಂದು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 17ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ps3pressrls" /> ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜೋರ್ಡಾನ್‌ ಥಾಮಸ್‌‌ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮೂಲ [[Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360]] ಆವೃತ್ತಿಯ<ref>{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2008/07/22/bioshocks-ps3-graphics-identical-to-xbox-360/ | title = BioShocks PS3 Graphics Identical To Xbox 360 | publisher = Joystiq | date=2008-07-22 | accessdate = 2008-07-23 | first = Alexander | last = Sliwinski }}</ref> ಮೇಲಿನ ಆಟಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸುಧಾರಣೆಯು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ, "ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್‌ ಪ್ಲಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಾಲತೆರೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು 360 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ತುಣುಕಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯು ನೀಡುತ್ತದೆ; DVD ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯದ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪೃಥಕ್ಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite video |people=Melissa Miller (Senior Producer, 2K Games) and Jake Ikten (Senior Programmer, 2K Games) |title=IGN Podcast Beyond, Episode 63 |url=http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&RSSid=918295 |format=MP3 |medium= |publisher=IGN |location=San Francisco, CA |accessdate=2008-10-10 |time=26:50 |quote=JI: "We did actually use the Blu-Ray for a few things... the movies are much higher res because they wouldn't exactly fit on the DVD" |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921010337/http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&RSSid=918295 |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒಳವಿಷಯವನ್ನೂ ಸಹ PS3 ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ps3pressrls" /><ref>{{cite video |people=Melissa Miller (Senior Producer, 2K Games) and Jake Ikten (Senior Programmer, 2K Games) |title=IGN Podcast Beyond, Episode 63 |url=http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&RSSid=918295 |format=MP3 |medium= |publisher=IGN |location=San Francisco, CA |accessdate=2008-10-10 |time=15:40 |quote=JI: "We added a lot of new things to the PlayStation 3 version. The main one is the Survivor Mode and the DLC." MM:"...as far as that add-on content coming to the 360, it is PS3 exclusive" |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921010337/http://ps3.ign.com/articles/918/918295p1.html?RSSwhen2008-10-09_133400&RSSid=918295 |url-status=dead }}</ref> "ಸರ್ವೈವರ್‌ ಮೋಡ್‌" ಎಂಬುದು ಅಂಥದೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಅವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಟಗಾರನು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆತ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತನಾಗುವಂತೆ ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/survivormode.html | title = All About Survivor Mode | publisher = The Cult of Rapture | date = 2008-08-05 | accessdate = 2008-08-06}}</ref> [[PS3 ಟ್ರೋಫೀಸ್‌]] ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಹೋಮ್‌ನ್ನೂ ಸಹ ಬಯೋಶಾಕ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2008ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 12ರಂದು IG ಫನ್‌ ಸಂಸ್ತೆಯು ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌'' ನ ಒಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌‌]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಾನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="mobilever">{{cite web | url=http://www.igfun.com/pub/pressrelease/Bioshock.htm | title=Mobile Gamers: Welcome to Rapture&nbsp;– IG FUN TO BRING THE AWARD WINNING “BIOSHOCK” TO MOBILE | date=2008-02-11 | accessdate=2008-05-30 | publisher=IG Fun | archive-date=2009-02-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090209031211/http://www.igfun.com/pub/pressrelease/Bioshock.htm | url-status=dead }}</ref> ==ಸ್ವಾಗತ ವೈಖರಿ== {{VG Reviews |1UP = A+<ref name="1UP.com review">{{cite web | url = http://www.1up.com/do/reviewPage?cId=3162017 | title = REVIEWS: ''BIOSHOCK'' "We emerge from the deep for our ''BioShock'' review." | date = 2007-08-16 | last = Pfister | first = Andrew | publisher = [[1UP.com]] | accessdate = 2007-08-16 | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927211249/http://www.1up.com/do/reviewPage?cId=3162017 | url-status = dead }}</ref> |EGM = 10/10<ref name="EGM review">{{cite web | url = http://egm220.1up.com/ | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date = 2007-08-30 | last = Hsu | first = Dan | publisher = Electronic Gaming Monthly | accessdate = 2007-08-30 | archive-date = 2013-07-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130713235654/http://www.1up.com/ | url-status = dead }}</ref> |EuroG = 10/10<ref name="Eurogamer review" /> |GSpot = 9/10<ref name="GameSpot review">{{cite web | url = http://www.gamespot.com/xbox360/action/bioshock/review.html?sid=6176947 | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date= 2007-08-20 |accessdate =2007-08-20 | last = Gerstmann | first = Jeff | publisher = Gamespot}}</ref> |GI = 10/10 (PC,X360) 9/10 (PS3) <ref name="Game Informer review"/> |GT = 9.5/10<ref name="Gametrailers Review">{{cite web | url = http://www.gametrailers.com/game/2610.html | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | publisher = [[Gametrailers]] | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21}}</ref> |IGN = 9.7/10<ref name="IGN review"/> |X-PLAY = 5/5 |OXM = 10/10<ref name="xbox360magazinereview"/> |PCGUK = 95%<ref name="PC Gamer review">{{cite web | url = http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=169983 | title = Review: ''BioShock'' | publisher = [[PC Gamer|PC Gamer Magazine]] | last = Francis | first = Tom | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21 }}</ref> |PCZone = 96%<ref name="PC Zone review">{{cite web | url = http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=169992 | title = PC Review: ''BioShock'' | publisher = [[PC Zone|PC Zone Magazine]] | last = Hogarty | first = Steve | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-21}}</ref> |GR = Xbox 360: 95% (76 reviews)<ref name="Game Rankings score (Xbox 360)">{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp?q=bioshock | title = ''BioShock'' Reviews (Xbox 360) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-08-26 | archive-date = 2013-08-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130817202320/http://www.gamerankings.com/xbox360/931329-bioshock/index.html | url-status = dead }}</ref><br />PC: 95% (35 reviews)<ref name="Game Rankings score (PC)">{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp?q=bioshock | title = ''BioShock'' Reviews (PC) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-09-10 | archive-date = 2013-07-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130703121905/http://www.gamerankings.com/pc/924919-bioshock/index.html | url-status = dead }}</ref><br />PS3: 94% (39 reviews)<ref name="Game Rankings score (PS3)">{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931330.asp | title = ''BioShock'' Reviews (PS3) | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2008-10-24 | archive-date = 2013-07-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130717064203/http://www.gamerankings.com/ps3/931330-bioshock/index.html | url-status = dead }}</ref> |MC = Xbox 360: 96/100 (70 reviews)<ref name="Metacritic score (Xbox 360)"/><br />PC: 96/100 (38 reviews)<ref name="Metacritic score (PC)"/><br />PS3: 94/100 (49 reviews)<ref name="Metacritic score (PS3)">{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/ps3/bioshock | title = ''BioShock'' (ps3:2008) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2008-10-24 | archive-date = 2013-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130810005246/http://www.metacritic.com/game/playstation-3/bioshock | url-status = dead }}</ref> |MG = Xbox 360: 95/100<ref name="MobyGames score (Xbox 360)">{{cite web | url = http://www.mobygames.com/game/xbox360/bioshock | title = ''BioShock'' for Xbox 360 | publisher = [[MobyGames]] | accessdate = 2007-10-06 }}</ref><br />PC: 94/100<ref name="MobyGames score (PC)">{{cite web | url = http://www.mobygames.com/game/windows/bioshock | title = ''BioShock'' for Windows | publisher = [[MobyGames]] | accessdate = 2008-10-06 }}</ref> |award1 = (2007) Best Game |award1Pub = [[Spike TV]] |award2 = (2007) Best Game |award2Pub = [[British Academy of Film and Television Arts|BAFTA]] |award3 = (2007) Game of the Year |award3Pub = [[X-Play]] |award4 = (2007) PC Game of the Year |award4Pub = [[IGN]] |award5 = (2008) Art Direction, (2008) Original Music Composition, (2008) Sound Design |award5Pub = [[Interactive Achievement Award|AIAS]] |award6 = (2007)Game of the Year |award6Pub = [[Game Informer]] }} ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಆಟವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು<ref name="Metacritic score (Xbox 360)">{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/bioshock?q=bioshock | title = ''BioShock'' (Xbox 360: 2007) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2007-08-30 | archive-date = 2007-09-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070914231437/http://www.metacritic.com/games/platforms/xbox360/bioshock?q=bioshock | url-status = dead }}</ref><ref name="Metacritic score (PC)">{{cite web | url = http://www.metacritic.com/games/platforms/pc/bioshock | title = ''BioShock'' (PC: 2007) Reviews | publisher = [[Metacritic]] | accessdate = 2007-09-30 | archive-date = 2012-02-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120218184224/http://www.metacritic.com/game/pc/bioshock | url-status = dead }}</ref> ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು: ಆಟದ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ರಾಜಕೀಯದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪತ್ರಿಕಾ ವಲಯದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಹೊಗಳಿದವು. ''[[ಬಾಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]]'' ಈ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, "ಇದೊಂದು ಸುಂದರ, ನಯನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ, ಮತ್ತು ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ ಆಟವಾಗಿದೆ... ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ<ref name="bostonglobereview">{{cite web | url = http://www.boston.com/ae/games/articles/2007/08/27/bioshock_lets_users_take_on_fanaticism_through_fantasy/ | title = ''BioShock'' lets users take on fanaticism through fantasy | publisher = Boston Globe | date = 2007-08-27 | first= Hiawatha | last = Bray | accessdate = 2007-11-09 }}</ref> ಬಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ''[[ಅಟ್ಲಾಸ್‌‌ ಶ್ರಗ್‌ಡ್‌‌‌‌‌]]'' ಗೆ [[ವಿಟ್‌ಟೇಕರ್‌ ಚೇಂಬರ್ಸ್‌‌]] 1957ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಮಾರುತ್ತರವಾದ ''ಬಿಗ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್‌ ಈಸ್‌ ವಾಚಿಂಗ್‌ ಯು'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಟವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿತು. ಲೆವಿನ್‌‌ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಟದ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ (ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರೈಯಾನ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗಶಃ ಅಕ್ಷರಪಲ್ಲಟ) ಸಹ ''[[ವೈರ್ಡ್]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = https://www.wired.com/gaming/gamingreviews/magazine/15-09/pl_games | title = ''BioShock'' owes more to Ayn Rand than Doom | first =Kieron | last = Gillen | date = 2007-08-21 | publisher = [[Wired Magazine]] | accessdate = 2007-11-04}}</ref> ''[[ಚಿಕಾಗೊ ಸನ್‌-ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ವಿಮರ್ಶೆಯು ಈ ರೀತಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು: ಏಯ್ನ್‌ ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಒಂದು ತಲ್ಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾತ್ಮಕ ವಿಡಿಯೋ ಆಟವನ್ನು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬರು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಆಲೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅದನ್ನೇ 2K ಆಟಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ... ಇದೊಂದು ಅಪರೂಪದ, ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಿಡಿಯೋ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ನೀವು ಅದನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಕುರಿತು ನೀವು ಆಲೋಚನಾಪರರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. {{quote|I never once thought anyone would be able to create an engaging and entertaining video game around the fiction and philosophy of Ayn Rand, but that is essentially what 2K Games has done&nbsp;... the rare, mature video game that succeeds in making you think while you play.}} ''[[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ವಿಮರ್ಶೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು: "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಆಡುವುದು ತಮಾಷೆದಾಯಕವಾಗಿದೆ, ನೋಡಲೂ ಸಹ ಇದು ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸರಾಗವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದುವರೆಗೂ ಬೇರಾವ ಆಟವು ಮಾಡದಿರುವಂಥದ್ದನ್ನು ಈ ಆಟವು ಮಾಡಿದೆ: ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಿಮಗೆ ಆಟದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ."<ref>{{cite web|url=http://www.game.co.uk/News/?lid=8845&ad=12_03_2008|title=Los Angeles Times review|accessdate=2008-06-10|publisher=Game.co.uk}}</ref> ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ವಿಮರ್ಶಕನು ಇದನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದ: "ಇದೊಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತ, ವೈಭವದ, ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಭಯಹುಟ್ಟಿಸುವ ಆಟವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಪ್ರಚೋದಕ, ನೈತಿಕತೆ-ಆಧರಿತ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಧ್ವನಿ ನಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಭದ್ರವಾದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ; ಇದುವರೆಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ತನ್ನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆದಿದೆ."<ref name="nytimesreport">{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2007/09/08/arts/television/08shoc.html?ex=1346904000&en=f4891059b252959b&ei=5124&partner=permalink&exprod=permalink | title = Genetics gone haywire and predatory children in an undersea metropolis | first = Seth | last = Schiesel | publisher = New York Times | date = 2007-09-08 | accessdate = 2007-09-27}}</ref> [[ಗೇಮ್‌ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಸ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 95.4%ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಂಕವನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಅದು ಪಡೆದಂತಾಗಿದೆ; ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ IV]]'' ಮತ್ತು ''[[ಅಸಾಸಿನ್‌'ಸ್‌ ಕ್ರೀಡ್‌ II]]'' ಆಟಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.<ref>{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp | title = ''BioShock'' at Game Rankings | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2008-06-11 | archive-date = 2008-07-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080704122449/http://gamerankings.com/htmlpages2/931329.asp | url-status = dead }}</ref> PC ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 95.2%ನಷ್ಟು ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದುವರೆಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ PC ಆಟಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ; ''[[ಹಾಫ್‌-ಲೈಫ್‌ 2]]'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಆರೇಂಜ್‌ ಬಾಕ್ಸ್‌‌'' ಆಟಗಳು ಮೊದಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ಆಟವು ಹದಿನಾರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp | title = Game Rankings ''BioShock'' page | publisher = [[Game Rankings]] | accessdate = 2007-11-09 | archive-date = 2009-01-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090119041741/http://www.gamerankings.com/htmlpages2/924919.asp | url-status = dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ 96ರ ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' 2007ರಲ್ಲಿನ ಅದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]], ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'''ನ "ಅನಿವಾರ್ಯ ವಾತಾವರಣ"ವನ್ನು<ref>{{cite web | url = http://xbox360.gamespy.com/xbox-360/bioshock/813243p1.html | title = ''BioShock'' (X360) | publisher = Gamespy | date = 2007-08-16 | first = Gabe | last = Granziani | accessdate = 2007-08-17}}</ref> ಹೊಗಳಿದರೆ, ''' ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ Xಬಾಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' ''''' ಇದರ "ಕಲ್ಪನಾತೀತವಾಗಿ ಮಹಾನ್‌‌ ಆಗಿರುವ ಕಥಾವಸ್ತು" ಮತ್ತು "ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಧ್ವನಿಪಥ ಮತ್ತು ಶ್ರವ್ಯರೂಪದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು" ಶ್ಲಾಘಿಸಿದೆ.<ref name="xbox360magazinereview">{{cite web | url = http://www.oxm.co.uk/article.php?id=1182 | title = ''Official Xbox Magazine'' ''BioShock'' review | publisher = [[Official Xbox Magazine]]}}</ref> '' ''' '''''ಇದರ ಆಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾದಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನವಿರು ಮತ್ತು ತೆರೆದ-ತುದಿಯ<ref name="IGN review" /><ref name="Game Informer review">{{cite web | url = http://www.gameinformer.com/NR/exeres/41497688-5BCB-4C0A-B952-A1B1440E2139.htm | title = ''BioShock'' review | publisher = Game Informer | last = Reiner | first = Andrew | accessdate = 2007-08-16 | month = August | year = 2007 | archive-date = 2007-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070822013757/http://www.gameinformer.com/NR/exeres/41497688-5BCB-4C0A-B952-A1B1440E2139.htm | url-status = dead }}</ref> ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿನ ನೀರಿನಂಥ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಕಲೆಗಳ ಅಂಶಗಳು ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="IGN water" /> '' ''' '''''ಆಟದ ಕುರಿತಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟದ ಅಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಅನೇಕ ಮನರಂಜನಾ ಕಲಾಸ್ವರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ "ಎಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೆಂದರೆ, ಈ ಮಾಧ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದೆ. '' ''' '''''ಇದು ಒಂದು ಸೊಗಸಾದ ಆಟದ ಎಂಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೋರ್ವ ಆಟಗಾರನು ಕೇವಲ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿರುವಂಥದ್ದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆಂದೂ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅತೀವವಾಗಿ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಹಾಗೂ ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ ಆಟದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="Eurogamer review">{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=81479 | title = Reviews = ''BioShock'' // Xbox 360 | date = 2007-08-16 | accessdate = 2007-08-16 | last = Reed | first = Kristan | publisher = [[Eurogamer]] | archive-date = 2007-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070822073731/http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=81479 | url-status = dead }}</ref>'' ''' ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಓರ್ವ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸುವ, ಆದರೆ ಶತ್ರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸದ "ವೀಟಾ-ಕೋಣೆಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಮೂಲಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನ್ಯೂನತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=170293 | title=''BioShock'' Review | work=Computer And Video Games | publisher=Xbox World 360 Magazine | accessdate=2007-07-24 | date = 2007-08-16 | first = Alex | last = Dale}}</ref> IGN ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಅನುಸಾರ, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು, PC ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 360ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಾಪಸರಣ ವರ್ತನೆಯ ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ PCಯ ಮೌಸನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿನ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ, ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="IGN review" /> ಈ ಆಟವು ಒಂದು ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯ [[ಅಗ್ರೇಸರ ಬಂದೂಕುಗಾರ]] [[ಪಾತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆಟ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ, ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಬ್ಬರು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಟಗಾರನು ಎದುರಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ನ್ಯೂನತೆ ಎದ್ದುಕಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.yaledailynews.com/articles/view/21212 | title = ''Bioshock'' review | publisher = Yale Daily News | accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-09-07 | author = S.T. Hedgehog | archive-date = 2007-12-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071211035626/http://www.yaledailynews.com/articles/view/21212 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.escapistmagazine.com/articles/view/editorials/zeropunctuation/1394-Zero-Punctuation-BioShock | title = ''BioShock'' review | publisher = The Escapist | first = Ben | last = Croshaw | date = 2007-09-05 | accessdate = 2007-11-04 | archive-date = 2007-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071102132608/http://www.escapistmagazine.com/articles/view/editorials/zeropunctuation/1394-Zero-Punctuation-BioShock | url-status = dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಪ್ಲೈಸರ್‌ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಕಾದಾಟದ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ (ಮತ್ತು ಅವರ A.I. ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ),<ref>{{cite web|url=http://www.mygamer.com/index.php?page=gameportal&mode=reviews&id=552512|title=BioShock|publisher=mygamer.com|date=2007-08-21|quote=""Unfortunately, once the splicers become aware of the player, they almost invariably rush forward, heedless of their own mortality, right into the path of the player's plasmid powers and guns''|accessdate=2008-12-06|archive-date=2012-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831215740/http://www.mygamer.com/index.php?page=gameportal&mode=reviews&id=552512|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತೀರಾ ಪರಸ್ಪರ ವೈರುಧ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Moke Dootitle|url=http://www.gamecritics.com/bioshock-review|title=BioShock&nbsp;– Review|publisher=gamecritics.com |date=2007-07-12 | quote=""Sure, there are splicers that run around maniacally, crawl on the ceiling or teleport, but there is little to differentiate them aside from their theatrics(...)The game also presents a “moral” choice that feels promising early in the game, but ultimately falls into the cliché traps of black and white extremes''|accessdate=2008-12-06}}</ref> [[ಜೋನಾಥನ್‌ ಬ್ಲೋ]]ನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಕಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಆಟವು ನೀಡಿದ "ನೈತಿಕ ಆಯ್ಕೆ"ಯೂ (ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಜೋಪಾನಮಾಡುವುದು‌‌) ಸಹ ನ್ಯೂನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ, ಆಟದ ಮೇಲೆ ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೋದರಿಯರು ಕೇವಲ ಕೈಕೆಲಸಗಾರರಾಗಿದ್ದರೇ ಹೊರತು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಟಗಾರನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾವಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gamasutra.com/php-bin/news_index.php?story=16392 |title= MIGS 2007: Jonathan Blow On The 'WoW Drug', Meaningful Games|publisher=gamasutra.com |date=2007-11-28 | quote=""Blow turned to ''BioShock'' as his example of flawed architecture (...) The very idea of this save or kill dilemma is an architected idea imposed from the top," he explained (...) The game rules determine the actual meaning of life in the game, and it says whatever you do to the Little Sisters doesn't matter, no matter how much the game tries to convince you that it does". The "Meta-message", according to Blow, is that "the designers of this game are trying to manipulate your emotions in a clumsy way."''|accessdate=2008-12-21}}</ref> ===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== [[E3 2006]]ರಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'' ಗೆ ಹಲವಾರು "ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಷೋಸ್‌" ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]],<ref>{{cite web | url=http://www.gamespot.com/features/6151435/p-28.html | title=E3 2006 Editors' Choice Awards | accessdate = 2007-11-04 | date = 2006-05-20 | publisher = Gamespot | author = Gamespot Staff }}</ref> [[IGN]],<ref>{{cite web | url = http://games.ign.com/articles/709/709355p7.html | title = IGN's Overall Best of E3 2006 Awards | date = 2006-05-19 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = IGN | author = IGN Staff | archive-date = 2012-02-27 | archive-url = https://www.webcitation.org/65lgFF5yH?url=http://games.ign.com/articles/709/709355p7.html | url-status = dead }}</ref> [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]]<ref>{{cite web | url=http://www.gamespy.com/articles/709/709100p16.html | title =E3 2006 Best of Show | accessdate = 2007-11-04 | date = 2006-05-18 | publisher = GameSpy | author = GameSpy Staff }}</ref> ಮತ್ತು [[ಗೇಮ್‌ಟ್ರೈಲರ್ಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನ ಟ್ರೈಲರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.gametrailers.com/player/16075.html|title=GameTrailers Game of the Year 2006: Best Trailer|publisher=[[GameTrailers]]|accessdate=2008-01-27}}</ref> 2007 ಲೀಪ್‌ಜಿಗ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.dmwmedia.com/news/2007/08/27/leipzig-games-convention-best-of-awards-announced | title = Leipzig Games Convention "Best of" Awards Announced | date = 2007-08-27 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Digital Media Wire | first = Mark | last = Hefflinger | archive-date = 2012-02-27 | archive-url = https://www.webcitation.org/65lgQji2c?url=http://www.dmwmedia.com/news/2007/08/27/leipzig-games-convention-best-of-awards-announced | url-status = dead }}</ref> ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, 2007ರ ''[[ಸ್ಪೈಕ್‌ TV ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]'' ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ್ನು ''ವರ್ಷದ ಆಟ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟ'' , ಮತ್ತು ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಯೋಜನೆ'' ಎಂಬ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಆ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ: ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಂದೂಕುಗಾರ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳು'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ PC ಆಟ'' , ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥ'' .<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6182621.html?sid=6182621&part=rss&subj=6182621 |title=Halo 3, BioShock top Spike TV noms|author=Magrino, Tom|date=2007-11-11|accessdate=2007-11-11|work=[[GameSpot]]}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/12/08/bioshock-drowns-competition-at-2007-vgas/ | title = BioShock drowns competition at 2007 VGAs | publisher = Joystiq | date = 2007-12-08 | accessdate = 2007-12-08 | first = James | last = Dobson }}</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಈ ಆಟವು 2007ರ [[BAFTA]] "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2007/10/24/bafta-bioshock-game-of-the-year-wii-sports-wins-most-awards/ | title = BAFTA: ''BioShock'' game of the year, Wii Sports wins most awards | date=2007-10-24 | accessdate = 2007-10-24 | publisher = Joystiq | first = Alexander | last = Sliwinski }}</ref> [[X-ಪ್ಲೇ]] ಕೂಡಾ ಇದನ್ನು "ವರ್ಷದ ಆಟ", "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಪಥ", "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಾರಿಕೆ/ಕಥೆ", ಮತ್ತು "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ" ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿತು.<ref>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2007/12/18/arts/television/18game.html | title = BioShock Triumphs at TV Video Game Awards | publisher = New York Times | first = Seth | last = Schielsel | date = 2007-12-18 | accessdate = 2008-07-16 }}</ref> [[IGN]]ನ "2007ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 2007ರ<ref>{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/25.html|title=IGN Best of 2007: Overall Game of the Year|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113203707/http://bestof.ign.com/2007/overall/25.html|url-status=dead}}</ref> ವರ್ಷದ ಆಟವಾಗಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು PC ವರ್ಷದ ಆಟಕ್ಕೆ<ref>{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/pc/22.html|title=IGN Best of 2007: PC Game of the Year|publisher=IGN|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080129133905/http://bestof.ign.com/2007/pc/22.html|url-status=dead}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸ,<ref>{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/13.html|title=IGN Best of 2007: Best Artistic Design|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405014111/http://bestof.ign.com/2007/overall/13.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಇದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://bestof.ign.com/2007/overall/16.html|title=IGN Best of 2007: Best Use of Sound|publisher=IGN|date=2008-01-11|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080405151930/http://bestof.ign.com/2007/overall/16.html|url-status=dead}}</ref> [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪೈ]] ಇದನ್ನು ವರ್ಷದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟವಾಗಿ<ref>{{cite web|url=http://goty.gamespy.com/2007/overall/11.html|title=GameSpy's Overall Top Ten of 2007: #3 BioShock|publisher=[[GameSpy]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080124152845/http://goty.gamespy.com/2007/overall/11.html|url-status=dead}}</ref> ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ, ಕಥೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://goty.gamespy.com/2007/special/29.html|title=GameSpy's Game of the Year 2007: Special Awards|publisher=[[GameSpy]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200206/http://goty.gamespy.com/2007/special/29.html|url-status=dead}}</ref> [[ಗೇಮ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌]] ಈ ಆಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಗಾಗಿ<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/best-of/specialachievement/index.html?page=5|title=GameSpot's Best and Worst of 2007–Special Achievements: Best Story|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=2008-01-27|archive-date=2008-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206094000/http://www.gamespot.com/best-of/specialachievement/index.html?page=5|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, [[ಗೇಮ್‌ಪ್ರೋ]], ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ, ಮತ್ತು Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಏಕೈಕ-ಆಟಗಾರ ಬಂದೂಕುಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://gamepro.com/gamepro/domestic/games/features/154431.shtml|title=GamePro's Editor's Choice 2007|date=2007-12-27|accessdate=2008-01-27|publisher=[[GamePro]]|archive-date=2007-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20071231114627/http://www.gamepro.com/gamepro/domestic/games/features/154431.shtml|url-status=dead}}</ref> 2008ರ [[ಗೇಮ್‌ ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ]] ಪೈಕಿ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯರೂಪದ ಕಲೆ", "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರಹಗಾರಿಕೆ", ಮತ್ತು "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರವ್ಯಾಂಶ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://uk.gamespot.com/news/6186460.html?action=convert&om_clk=latestnews&tag=latestnews;title;3 | title = Portal BioShocks GDC Awards | publisher = [[GameSpot]] | accessdate = 2008-02-21 | archive-date = 2012-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120104224043/http://uk.gamespot.com/news/6186460.html?action=convert&om_clk=latestnews&tag=latestnews%3Btitle%3B3 | url-status = dead }}</ref> ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು ತನ್ನ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು: ಆಟಗಾರರ ಆವೃತ್ತಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಟಕ್ಕೆ "ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ ಲೈವ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನ" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ''ಗೇಮ್‌ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌‌‌‌'' ನ ದಿ ಟಾಪ್‌ 10 ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಓಪನಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ಗೆ ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ದೊರೆತಿದೆ‌‌.<ref>"ದಿ ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ಓಪನಿಂಗ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಾಸ್‌ ಅವಾರ್ಡೆಡ್‌ "ಗೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌". ''ಗೇಮ್‌ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮರ್‌‌'' 187 (ನವೆಂಬರ್‌‌ 2008): 38.</ref> ===ಮಾರಾಟಗಳು=== Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆವೃತ್ತಿಯು 490,900 ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ-ಮಾರಾಟವಾದ ಆಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.gamespot.com/news/6178770.html | last=Thorsen | first=Tor | title=US August game-industry haul nearly $1B | publisher=[[GameSpot]] | date=2007-09-14 | accessdate=2008-01-27}}</ref> ''[[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌‌]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಗಾಧವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಪರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಟೇಕ್‌-ಟೂ]]ನಲ್ಲಿನ ಷೇರುಗಳು "ಸರಿಸುಮಾರು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡವು."<ref name="wsjpricehike">{{cite web | url = http://online.wsj.com/public/article/SB119024844874433247-EnpxM1F6fI9YZDofC7VnyPzVrGQ_20070920.html?mod=todays_free_feature | title = High Scores Matter To Game Makers, Too | first = Nick | last = Wingfield | publisher = Wall Street Journal | date = 2007-09-20 | accessdate = 2007-09-29 | archive-date = 2008-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080513133333/http://online.wsj.com/public/article/SB119024844874433247-EnpxM1F6fI9YZDofC7VnyPzVrGQ_20070920.html?mod=todays_free_feature | url-status = dead }}</ref> ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, 2008ರ ಜೂನ್‌ 5ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 2.2 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಪ್ರತಿಗಳು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{cite press release |url=http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=314411 |title=Take-Two Interactive Software, Inc. Reports Strong Second Quarter Fiscal 2008 Financial Results |publisher=[[Take-Two Interactive]] |date=2008-06-05 |accessdate=2008-06-06 |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913213453/http://ir.take2games.com/ReleaseDetail.cfm?ReleaseID=314411 |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ 10ರಂದು ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಳವಿಷಯ ವ್ಯವಹಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವಿಭಾಗದ VP ಆದ ರಾಯ್‌ ಟೇಲರ್ ಎಂಬಾತ, PC ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web |author=Rob Fahey |url=http://www.eurogamer.net/article.php?article_id=148824&page=2 |title=NVIDIA's Roy Taylor |publisher=[[Eurogamer]] |date=2008-06-10 |accessdate=2008-09-08}}</ref> ಟೇಕ್‌-ಟೂನ ಸಭಾಪತಿ ಸ್ಟ್ರೌಸ್‌ ಜೆಲ್ನಿಕ್ ಅನುಸಾರ, 2009ರ ಜೂನ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸರಿಸುಮಾರು ಆಟದ 3 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |author=Tom Ivan |url=http://www.edge-online.com/news/take-two-targets-five-million-bioshock-2-sales |title=Take-Two Targets Five Million BioShock 2 Sales |publisher=[[Edge (magazine)|Edge Online]] |date=2009-06-18 |accessdate=2009-12-20}}</ref> 2010ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ವೇಳೆಗೆ, 4 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಮಾರಾಟವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.el33tonline.com/past/2010/3/4/original_bioshock_sells_4_million/ |title=Original Bioshock sells 4 million units, GTA IV tops 15 million |publisher=El33tonline |date=2010-03-04 |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2011-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710175914/http://www.el33tonline.com/past/2010/3/4/original_bioshock_sells_4_million/ |url-status=dead }}</ref> ===DRM ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು=== ವಿಂಡೋಸ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಸೆಕ್ಯುROM]] [[ನಕಲು ಸಂರಕ್ಷಣೆ]]<ref name="securom">{{cite web | url = http://www.securom.com/SecuROM_PC_Technical_Facts.pdf | title = Technical Information and Features | accessdate = 2007-12-03 | format = PDF | work = | publisher = [[SecuROM]] | quote = ''SecuROM (TM) is the only copy control solution that effectively combats all three major piracy threats: digital clones, emulation, and cracks. [...] Currently, more than 90% of top games publishers and several major non-games publishers trust SecuROM (TM) copy control to protect their intellectual property. No other copy control solution offers SecuROM(tm)’s combination of strong security and excellent compatibility. [...] The SecuROM(tm) copy control mechanism employs several highly developed algorithms that detect emulation tools and prevent them from working, thereby safeguarding your intellectual property. '' | archive-date = 2011-07-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110716031810/http://www.securom.com/SecuROM_PC_Technical_Facts.pdf | url-status = dead }}</ref> ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ, 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 23ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಒಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಬಿಡುಗಡೆಯು ರದ್ದಾದುದಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಸರ್ವರ್‌‌ಗಳು ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವು ಮರಳಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಆಟವನ್ನು ಆಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gamespot.com/news/6177330.html?action=convert&om_clk=latestnews&tag=latestnews;title;0 | title=''Bioshock'' PC Launch Shortcircuts | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 | first= Randolph | last = Ramsey | publisher = Gamespot}}</ref> ಸೆಕ್ಯುROM ಮೂಲಕ, ಬಳಕೆದಾರರು ಆಟದ ಎರಡು ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೂಲತಃ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಮರು-ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರು ಆಟವನ್ನು ಅಳವಡಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಸಹ, ಆಟವನ್ನು ಮರು-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಸೆಕ್ಯುROMನ್ನು ಕರೆಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಪ್ಪಾದ ದೂರವಾಣಿ‌ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವ ಗ್ರಾಹಕರು U.S.ಗೆ ದುಬಾರಿಯಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದೂ ಸಹ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುROM ಐದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ 2K ವತಿಯಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಆಟದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಟಗಾರರು ಅಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಯಂತ್ರದ ಆಡಲು ಬಯಸುವ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಟವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಯಥೋಚಿತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref name="maxconsole_user_act">{{cite web| url=http://www.maxconsole.net/?mode=news&newsid=20470| title="2K: Tell your brother to buy his own Bioshock, you didn't buy it for the whole family"| date=2007-09-04| publisher=[http://www.maxconsole.net/ maxconsole.net]| accessdate=2007-11-12| archive-date=2007-10-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20071013211034/http://maxconsole.net/?mode=news&newsid=20470| url-status=dead}}</ref><ref name="neoseeker_user_act">{{cite web| url=http://www.neoseeker.com/news/story/7091/| title=One copy of BioShock per family (member)?| publisher=Neoseeker| date=2007-09-05| accessdate=2007-11-12}}</ref> ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಆಶಯ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.<ref name="2kgames_user_act">{{cite web| url=http://forums.2kgames.com/forums/showpost.php?p=191631&postcount=2347| title=2K Games forum post by Jakester| publisher=[[2K Games]] forums| date=2007-09-04| accessdate=2007-11-12| archive-date=2009-02-08| archive-url=https://web.archive.org/web/20090208032823/http://forums.2kgames.com/forums/showpost.php?p=191631&postcount=2347| url-status=dead}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಗ್ರಾಹಕ ದೂರುಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು 2K ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಿಂಪಾವತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆಯುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref name="revoketool">{{cite web | url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/revoketool.html | title=2K Revocation tool download page | date = 2007-11-03 | accessdate = 2007-11-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರತಿ PCಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ (ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರ-ಖಾತೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ), ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು PCಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧನವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಳವಡಿಸುವಿಯು ಬಳಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್‌‌ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಇಂಥ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳು ಕಾಯಮ್ಮಾಗಿ ಕೈತಪ್ಪಿಹೋಗುವಂತಾಯಿತು. ರದ್ದುಮಾಡು ಸಾಧನವಾದ FAQನಲ್ಲಿ<ref name="revoketool" /> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪೈಕಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವರೆಗೆ, ಒಂದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಐದು-ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಮಿತಿಯನ್ನೂ ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಮನವಿಯನ್ನು ತಾನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.2kgames.com/bioshock/support/revoketool/ | title=2K Revocation tool support page | date = 2007-11-03 | accessdate = 2007-11-03 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey }}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ 19ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಮಿತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಆಟವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/53236 | title = 2K Games Lifts BioShock PC Install Limit, DRM | publisher = [[Shacknews]] | first = Aaron | last= Linde | date = 2008-06-19 | accessdate = 2008-06-19}}</ref> ಆಟದ PC ಆವೃತ್ತಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಳು ಇನ್ನೆಂದೂ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಂತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೀಕರಣದ ಕುರಿತು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48641 | title = BioScandal Dwindles: Levine Promises Eventual Removal of DRM, Ends Betrayaltongate 07 | publisher = [[Shacknews]] | first = Chris | last = Faylor | date= 2007-08-24 | accessdate= 2008-06-19}}</ref> ಸೆಕ್ಯುROM ತಂತ್ರಾಂಶದಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ, [[ವೈರಸ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌‌‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ದುರುದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ಪತ್ತೆಕಾರಕಗಳಿಂದ ಬರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಒಂದು [[ಸಾಧನ-ಸಂಗ್ರಹ]]ವು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾದ ಒಂದಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು; ಇದನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್ ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/securombioshock | title = The Cult of Rapture FAQ | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 | publisher = Cult of Rapture | first = Elizabeth | last = Tobey}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.gamingbob.com/forum/viewtopic.php?f=33&t=300 | title = ''BioShock'' Demo Installs SecuROM Service | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-25 | publisher = GamingBOB.com | archive-date = 2008-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081224110509/http://www.gamingbob.com/forum/viewtopic.php?f=33&t=300 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = https://arstechnica.com/news.ars/post/20070826-clearing-the-air-bioshock-does-not-contain-a-rootkit.html | title = Clearing the air: ''Bioshock'' does not contain a rootkit | publisher = Ars Technica | first = Ken | last = Fisher | date = 2007-08-26 | accessdate = 2007-08-26}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಲ್ಲಿ, ಸೆಕ್ಯುROMನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಡತಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೀಲಿಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಅದು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳೆಂದು 2004–2005ರಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌]] 2.0b ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ([[ರೇಡಿಯಾನ್‌‌]] [[X800]]/[[X850]]ನಂಥವು) ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅದು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌ ಆಟಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ'' ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ವಾಲ್ವ್‌‌‌‌ನ]] ಸ್ಟೀಮ್‌‌ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಪೈಕಿ, ಈ ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 24%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.''' ''' '''''ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌ 2.0ಕ್ಕೆ-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು<ref name="shadershock">{{cite web| url=http://www.paolofranchini.com/shshock/viewtopic.php?f=1&t=5| title=ShaderShock: Project Summary| accessdate=2007-09-30| archive-date=2008-07-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20080701064806/http://www.paolofranchini.com/shshock/viewtopic.php?f=1&t=5| url-status=dead}}</ref> ಸಿಕ್ಕಿತಾದರೂ, ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ತುಣುಕಿನ ಮೂಲಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ ಶೇಡರ್‌‌ 2.0 ಬೆಂಬಲವು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಯಾವುದೇ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = https://arstechnica.com/journals/hardware.ars/2007/08/23/no-bioshock-rapture-in-sight-for-ati-x800x850-users | title = No ''Bioshock'' Rapture in sight for ATI X800/X850 users | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-09-26 | publisher = Ars Technica | last = Hruska | first = Joel }}</ref>''' '' [[File:Bioshock widescreen.jpg|right|thumb|FOV ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಶಾಲತೆರೆ ಮತ್ತು 4:3 ತೆರೆದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದನ್ನು ಇರಿಸಿದ ಭಾಗ (ಛಾಯೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇವಲ 4:3ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡಬಹುದು).]] ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗವು ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ejronin.newsvine.com/_news/2007/09/03/937938-bioshock-dystopian-disappointment|title=''Bioshock'': Dystopian Disappointment | publisher=Newsvine | first = Shawn | last = Gordon | date = 2007-09-03 | accessdate = 2007-10-17}}</ref> ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'' ನ ಪ್ರದರ್ಶಕ ನಿದರ್ಶನದ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ವಿಶಾಲತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ [[ನೋಟದ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು (ಫೀಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ವ್ಯೂ-FOV) ಹೇಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, 4:3 ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ<ref>{{cite web | url = http://www.shacknews.com/laryn.x?story=48555 | title = ''BioShock'' Widescreen Slices Vertical View | date = 2007-08-21 | accessdate = 2007-08-21 | publisher = Shacknews | first = Nick | last = Breckon | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926235615/http://www.shacknews.com/laryn.x?story=48555 | url-status = dead }}</ref> ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರತ್ವವು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಟಗಾರನ ನೋಟದಲ್ಲಿನ ನೋಟ ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆಯ (ಜೂಮಿಂಗ್‌‌) ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ, ದಿಗ್ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಓಕರಿಕೆಯ (ಬಹುಪಾಲು PC ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ತೆರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಆಡುವ ಜನರಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಕೆಲವೊಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ವಿಶಾಲತೆರೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಓರ್ವ ಅಭಿವರ್ಧಕನಿಂದ ಬಂದ ಮೂಲ ವರದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=659 | title = How will the widescreen image be displayed? | publisher = 2K Games Forum | accessdate = 2007-08-21 | date = 2007-05-27 | archive-date = 2007-08-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070823134331/http://forums.2kgames.com/forums/showthread.php?t=659 | url-status = dead }}</ref> ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸದ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/truthwidescreen | title = The Truth About Widescreen | first = Elizabeth | last = Tobey | publisher = 2K Games | date = 2007-08-22 | accessdate = 2007-08-22 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/wider-is-better/bioshock-widescreen-+-the-sad-conclusion-292269.php | title = Wider Is Better: ''BioShock'' Widescreen | date = 2007-08-22 | accessdate = 2007-08-22 | publisher = Kotaku | first = Mike | last = Fahey | archiveurl = https://archive.today/20120716094022/http://kotaku.com/292269/bioshock-widescreen-+-the-sad-conclusion?tag=gamingwiderisbetter | archivedate = 2012-07-16 | url-status = live }}</ref> 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 4ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತುಣುಕು 1.1ರಲ್ಲಿ, "ಹಾರಿಜಾಂಟಲ್‌ FOV ಲಾಕ್‌‌" ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸೇವಾಪಟ್ಟಿಗೆ<ref name="shacknews 2k patch news">{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/48621 | title = Simultaneous Installgate 07: 2K Ups ''BioShock'' Install Limit, Plans FOV Adjustment Patch | first = Chris | last = Remo | publisher = Shacknews | date = 2007-08-23 | accessdate = 2007-08-23 }}</ref> ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ, ಬಿಂಬದಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಯಾವುದೂ ಲಂಬವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡದೆ ವಿಶಾಲತೆರೆಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ನೋಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು== ===ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು=== {{Main|BioShock 2}} ಆಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಸಭಾಪತಿಯಾದ ಸ್ಟ್ರೌಸ್‌ ಜೆಲ್ನಿಕ್‌, ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರೊಂದಿಗೂ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಕರೆಯಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಆಟವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈಗ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದ.<ref name="thorsen">{{cite web | url = http://www.gamespot.com/news/6178502.html | title = ''BioShock'' ships 1.5M, sequels being discussed | date= 2007-09-10 | publisher = [[GameSpot]] | first = Tor | last = Thorsen | accessdate = 2007-11-04}}</ref> ಪ್ರತಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ]]'' ವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮುಂಬರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಊಹಿಸಿದ.<ref name="Smalley">{{cite web|url=http://www.bit-tech.net/news/2007/09/11/bioshock_sequel_coming_1_5m_copies_shipped/1|title=''BioShock'' sequel coming, 1.5&nbsp;m copies shipped|accessdate = 2007-10-07 | first = Tim | last = Smalley | date = 2007-09-11 | publisher = Bit-Tech}}</ref><ref name="Keiser">{{cite web|url=http://www.next-gen.biz/index.php?option=com_content&task=view&id=6951&Itemid=2|title=Levine Talks BioShock’s Checkered Launch|accessdate = 2007-11-04 | date= 2007-08-24 | publisher = Next Generation | first = Joe | last = Keiser}}</ref> ಪ್ರತಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ''[[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಥೆಫ್ಟ್‌ ಆಟೋ]]'' ವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಮುಂಬರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಊಹಿಸಿದ.<ref name="Smalley"/><ref name="Keiser"/> 2Kಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌‌ ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್‌‌, ಸದರಿ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ''[[ಸ್ಟಾರ್‌‌ ವಾರ್ಸ್‌‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ, ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಐದು ಉತ್ತರಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web | url = http://www.shacknews.com/onearticle.x/56633 | title = BioShock Could Have Five Sequels, Suggests 2K | first = Chris | last = Faylor | date = 2009-01-07 | accessdate = 2009-01-07 | publisher = [[Shacknews]]}}</ref> [[2K ಮ್ಯಾರಿನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2'' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 11ರಂದು ಟೇಕ್‌ ಟೂನ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆನ್‌ ಲೆವಿನ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ಉತ್ತಮವಾದ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು" ಮತ್ತು ಒಂದು ರೀತಿಯ "ಅತ್ಯಂತ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನ"ವಾದ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆಟದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ 2K ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.<ref name="Interview: Ken Levine">{{cite web | url = http://www.gamesindustry.biz/articles/ken-levine-part-one | title = Interview: Ken Levine - Part One | publisher = GamesIndustry.biz | date = 2008-08-05 | accessdate = 2008-08-05 | first = Phil | last = Elliott }}</ref> ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 3'' ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಇದರ ಬಿಡುಗಡೆಯು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.<ref name="Bioshock 3 Announced">{{cite web | url = http://xbox360.ign.com/articles/879/879727p1.html | title = BioShock 3 Announced | publisher = IGN | date = 2008-06-05 | accessdate = 2008-06-05 | first = Ryan | last = Geddes }}</ref> ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌‌'' {{'}}ನ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕುರಿತಾದ ಮೊದಲ ಮಾಹಿತಿಯು, ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪೀಠಿಕಾರೂಪದ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು; ಎರಡನೇ ಆಟಕ್ಕೆ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2: ಸೀ ಆಫ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌‌'' <ref>{{cite web|url=http://xbox360.ign.com/dor/objects/14240341/bioshock-2/videos/bioshock2_trl.html |title=IGN Video: Bioshock 2: Sea of Dreams Xbox 360 Trailer - Off-Screen Trailer (N4G.com, "thewho") |publisher=Xbox360.ign.com |date= |accessdate=2008-10-20}}</ref><ref>{{cite web | url = http://kotaku.com/5064363/is-this-the-first-bioshock-2-trailer | title = Is This The First BioShock 2 Trailer? | date= 2008-10-16 | publisher = Kotaku | first = Luke | last = Plunkett | accessdate = 2008-10-16}}</ref> ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಸಹ, ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಈ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.primotechnology.com/2009/03/19/2k-games-its-just-bioshock-2/ | title = 2K Games: It’s Just ‘BioShock 2′ | publisher = Primotech | date = 2009-03-19 | accessdate = 2009-03-19 | first = Alex | last = Petraglia | archive-date = 2009-03-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090322044427/http://www.primotechnology.com/2009/03/19/2k-games-its-just-bioshock-2/ | url-status = dead }}</ref> ಈ ಪೀಠಿಕಾರೂಪದ ಜಾಹೀರಾತು "ಡ್ರೀಮ್‌‌"ನ [[ದಿ ಪೈಡ್‌ ಪೈಪರ್ಸ್‌‌]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು; ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'''ನ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಪಥವು [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಾಂಗ್‌ಬುಕ್‌‌]] ರಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ''' '' '''''2K ಅಭಿವರ್ಧಕನೊಬ್ಬ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಟವು "ಕೃತಿಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯೊಂದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತರಭಾಗವೂ ಆಗಿತ್ತು."<ref>{{cite web | url = http://www.gamercenteronline.net/2008/10/17/bioshock-2-is-both-sequel-and-prequel/ | title = Bioshock 2 Is Both Sequel And Prequel | first = Kemuel | last = Stewart | date = 2008-10-17 | accessdate = 2008-10-19 | archive-date = 2008-10-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081019183234/http://www.gamercenteronline.net/2008/10/17/bioshock-2-is-both-sequel-and-prequel/ | url-status = dead }}</ref> ''' '' '''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2 ಆವೃತ್ತಿಯು ''ವಿಂಡೋಸ್‌‌ PC, Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 9ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.'' ''' ===ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿ=== ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ಮನವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸದರಿ ಮನವಿಯು ಒಂದು ವೇಳೆ 5,000 ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/lepetition | title = Will There Be a Limited Collector's Edition? | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-03-27 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}</ref> ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥವಾದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ನ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಾಗಿ ಟೇಕ್‌-ಟೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು; ಕೇವಲ ಐದು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಸ್ತಾಕ್ಷರಗಳು ಬಂದು ತಲುಪಿದವು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bioshockleannounce | title = There Will Be A Limited Collector's Edition! | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-03-28 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}</ref> ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತನೀಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು; ಈ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/designthele | title = Design the BioShock Limited Edition Box | first = Elizabeth | last = Tobey | date = 2007-04-18 | accessdate = 2007-11-04 | publisher = Cult of Rapture}}</ref> ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಹೊದಿಕೆಗೆ ಯಾವ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು; ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ ಕ್ಲಿಯರ್‌ ಆರ್ಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್‌‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಆಡಂ ಮೆಯೆರ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರವೇಶ ಪತ್ರವು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು‌‌.<ref>{{cite web|url=http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bioartbookcoverwinners|title=The ''BioShock'' Cover Art Contest Winners|accessdate=2007-10-20|date =2007-05-28|publisher=Cult of Rapture}}</ref> ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜರ್ಮನ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್‌ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತ, ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ ಕೆಲವೊಂದು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟುಹೋದ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡುವ USK ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ "ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಉಚಿತವಲ್ಲ" ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು {{convert|6|in|mm|sing=on}} ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆ (ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು; ಬದಲಿಸುವ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ), "ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತಾದ" ಒಂದು DVD, ಮತ್ತು ಒಂದು ಧ್ವನಿಪಥ CDಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು 2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 23ರಂದು ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ದೃಢೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/latestlenews | publisher = Cult of Rapture | title = The Latest News on the BioShock LE| date = 2007-04-23 | accessdate = 2007-11-04 | first = Elizabeth | last = Tobey }}</ref> ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಧ್ವನಿಪಥದ CDಯನ್ನು ''ದಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ EP'' ಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/its-free/a-bioshockep-with-period-remixes-290859.php | title = A ''BioShock''...EP? With "Period" Remixes? | date = 2007-08-17 | accessdate = 2007-08-21 | publisher = Kotaku | first = Luke | last = Plunkett | archiveurl = https://archive.today/20120714141323/http://kotaku.com/290859/a-bioshockep-with-period-remixes?tag=gamingitsfree | archivedate = 2012-07-14 | url-status = live }}</ref> ===ಕಲಾ ಪುಸ್ತಕ=== ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಮೋಲ್ಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 13ರಂದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೃಥಕ್ಕರಣಗಳೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ, [[PDF]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web | url = https://arstechnica.com/journals/thumbs.ars/2007/08/14/bioshock-art-book-available-for-free-download | title = High-resolution ''Bioshock'' art book available for free download | publisher = Ars Technica | date = 2007-07-14 | accessdate = 2007-08-21 | first = Ben | last = Kuchera}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/artbook.html | title = ''BioShock'': Breaking the Mold | publisher = 2K Games | accessdate = 2007-08-21 | date = 2007-07-13}}</ref> ಯಾರ ಬಿಗ್‌ ಡ್ಯಾಡಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವೋ ಅಂಥ ಸಂಗ್ರಾಹಕರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1ರವರೆಗೂ ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇದು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/bustedbd | title = Big Daddy Figurine Issue | publisher = 2K Games | date = 2007-08-20 | accessdate = 2007-08-23}}</ref> "ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ ದಿ ಮೋಲ್ಡ್‌: ಡೆವಲಪರ್ಸ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌ ಕವರ್‌ ಕಂಟೆಸ್ಟ್‌‌" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 31ರಂದು cultofrapture‌‌.comನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/developereditionartbook | title = Winners of the "Breaking the Mold: Developers Edition Artbook Cover Contest" | publisher = 2K Games | accessdate = 2008-10-31 | date = 2008-10-31}}</ref> ===ಧ್ವನಿಪಥ=== ವಾದ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಧ್ವನಿಪಥವನ್ನು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೋಮ್‌ಪೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 24ರಂದು 2K ಗೇಮ್ಸ್‌‌ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. [[ಗ್ಯಾರಿ ಸ್ಕೈಮನ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಸಂಗೀತ—ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[MP3]] ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು ಆಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 22 ಗೀತೆಗಳ ಪಥಗಳ ಪೈಕಿ 12ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.2kgames.com/cultofrapture/article/orchestralscore Cult of Rapture | title = Introducing the BioShock Orchestral Score | publisher = [[2K Games]]| accessdate = 2007-11-04 | date = 2007-08-24 | first = Elizabeth | last= Tobey}}</ref> ಆಟದ ಸೀಮಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಮೋಬಿ]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್‌ ದಿ ಪಂಕ್‌‌ ವತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ''ದಿ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ EP'' ಮರು-ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web | url = http://kotaku.com/gaming/its-free/a-bioshockep-with-period-remixes-290859.php | title = Limited Edition Rapture EP | publisher = Kotaku | accessdate = 2 November 2007 | date = 2007-08-17 | first = Luke | last = Plunkett | archiveurl = https://archive.today/20120714141323/http://kotaku.com/290859/a-bioshockep-with-period-remixes?tag=gamingitsfree | archivedate = 14 ಜುಲೈ 2012 | url-status = live }}</ref> CDಯಲ್ಲಿನ ಮರು-ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡ ಮೂರು ಧ್ವನಿಪಥಗಳಲ್ಲಿ, "ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದಿ ಸೀ," "[[ಗಾಡ್‌ ಬ್ಲೆಸ್‌ ದಿ ಚೈಲ್ಡ್‌]]" ಮತ್ತು "ವೈಲ್ಡ್‌ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್‌‌" ಹಾಡುಗಳು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳು ಆಟದಲ್ಲಿವೆ. ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿ [[ಧ್ವನಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಯಂತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಆಟಗಾರನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ; 1940ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವಾಗಿ ಅವು ನುಡಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರುವ 30 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಟದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Hyrb">{{cite web | url = http://www.majornelson.com/archive/2007/10/11/bioshock-music-list.aspx | title = ''BioShock'' Music list | date = 2007-10-11 | accessdate = 2007-10-12 | publisher = Major Nelson's Blog | first = Larry | last = Hyrb }}</ref> ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌‌‌‌'''ನ ಧ್ವನಿಪಥವು ''' '' '''''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2'' ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿನೈಲ್‌‌ LP ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ''' . ===ಚಲನಚಿತ್ರ=== ಆಟದ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರ್ಯಾಪ್ಚರ್ ನಗರದ ವಾತಾವರಣಗಳನ್ನು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ''[[300]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಸಿರು ತೆರೆ]]ಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಟದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿದವು.<ref>{{cite web | url = http://www.joystiq.com/2008/01/08/rumor-bioshock-movie-murmurs-in-hollywood/ | title =Rumor: BioShock movie murmurs in Hollywood | publisher = Joystiq | first = Ludwig | last = Keitzmann | date = 2008-01-08 | accessdate = 2008-01-10 }}</ref> ಒಂದು ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ 9ರಂದು [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌‌‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದನ್ನು ಟೇಕ್‌ ಟೂ ಘೋಷಿಸಿತು; ಇದರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನು [[ಗೋರ್‌ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ]] ಹೊತ್ತಿದ್ದರೆ, ಚಿತ್ರದ ಕಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ [[ಜಾನ್‌ ಲೋಗಾನ್‌‌]] ಎಂಬಾತನದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1117985365.html?categoryId=13&cs=1 | title = Gore Verbinski to direct 'Bioshock' | date = 2008-05-09 | accessdate = 2008-05-09 | publisher = [[Variety (magazine)|Variety]] | first=Michael | last= Flemming | first2=Ben | last2=Fritz}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1118002851.html?categoryid=13&cs=1&nid=2854 | title = Universal halts Verbinski's 'Bioshock' | date = 2009-04-24 | accessdate = 2009-04-29 | publisher = [[Variety (magazine)|Variety]] | first=Michael | last=Fleming}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 24ರಂದು ಹೊರಗೆಡಹಲಾಯಿತು; ಚಿತ್ರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ತಳೆದ ತೀರ್ಮಾನ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕ್ರಮವು ''[[ರ್ಯಾಂಗೋ]]'' ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು ಎಂದು ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿಯು ನಿರ್ಮಾಪಕನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಜುವಾನ್‌ ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಫ್ರೆಸ್ನಾಡಿಲ್ಲೊ]] ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.variety.com/article/VR1118007622.html?categoryId=13&cs=1 | title =Universal picks 'Bioshock' helmer | publisher = Variety | first = Michael | last = Flemming | date = 2009-08-23 | accessdate = 2009-08-23 }}</ref> 2010ರ ಜನವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಯೋಜನೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ-ಪೂರ್ವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜುವಾನ್‌ ಕಾರ್ಲೋಸ್‌ ಫ್ರೆಸ್ನಾಡಿಲ್ಲೊ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದರೆ, ''[[ಬಯೋಶಾಕ್‌‌ 2]]'' ರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಬ್ರೇಡನ್‌ ಲಿಂಚ್‌ ಸದರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web | url =http://www.bradenlynch.com/Home.html | title =Bioshock film status | date =2010-01-01 | access-date =2010-08-11 | archive-date =2012-03-03 | archive-url =https://www.webcitation.org/65tTvII9A?url=http://www.bradenlynch.com/Home.html | url-status =dead }}</ref> 2010ರ ಜುಲೈ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಬಂಡವಾಳದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ಗೋರ್‌ ವರ್ಬಿನ್ಸ್ಕಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟ R ಆಗಲಿದೆ ಎಂದೂ ಸಹ ಅವನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.eurogamer.net/articles/bioshock-film-budget-extraordinarily-high | title =BioShock film bill "extraordinarily high" | publisher = Eurogamer | first = Robert | last = Purchese | date = 2010-07-01 | accessdate = 2010-07-13 }}</ref> ==ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} {{Refbegin}} * {{cite journal |title=Bioshock: A Critical Historical Perspective |journal=Eludamos. Journal for Computer Game Culture |pages=151–155 |first=Matthew |last=Jason Weise |year=2008 |volume=2 |issue=1 |url=http://eludamos.org/index.php/eludamos/article/view/27/40 |access-date=2010-08-11 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726024647/http://eludamos.org/index.php/eludamos/article/view/27/40 |url-status=dead }} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.bioshockgame.com ''ಬಯೋಶಾಕ್‌‌'' ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] * [http://www.cultofrapture.com ರ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕಪಂಥ ] * {{Wikia |bioshock |''BioShock'' Wiki}} * [[ಮೋಬಿಗೇಮ್ಸ್‌‌‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ''[http://www.mobygames.com/game/bioshock ಬಯೋಶಾಕ್‌‌]'' * {{dmoz|Games/Video_Games/Shooter/B/BioShock|''BioShock''}} * {{imdb title|id=1094581|title=BioShock}} * {{imdb title|id=1230526|title=BioShock (film)}} {{s-start}} {{s-ach}} {{s-before|before=''[[Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter]]''}} {{s-ttl|title=[[British Academy Video Games Awards|BAVGA Award for Best Game]]|years=[[4th British Academy Video Games Awards|2007]]}} {{s-aft|after=''[[Super Mario Galaxy]]''|rows=1}} {{start box}} {{succession box | before = ''[[The Elder Scrolls IV: Oblivion]]''| title = [[Spike TV Video Game Awards]]' Game of the Year| years = 2007 | after = ''[[Grand Theft Auto IV]]''}} {{end box}} {{end}} {{BioShock series}} {{DEFAULTSORT:Bioshock}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2007ರ ಸಾಲಿನ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಯಾಯ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ಟ್‌ ಡೆಕೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಯೋಪಂಕ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ನರಕರೂಪದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಗ್ರೇಸರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಅನುಭವ ನೀಡುವ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೀತಿಕಾರಿ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟೀಮ್‌‌ಪಂಕ್‌ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನ್‌ರಿಯಲ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌‌ ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್‌‌ OS X ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Xಬಾಕ್ಸ್‌‌‌ 360 ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌‌ 3 ಆಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] btllzmicbb8177e73dnfgtszqcryidh 0 24279 1376356 1375504 2026-07-05T14:53:45Z Successalltime87 90571 1376356 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} 2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಎಪೆಲೇಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಲಗೇನಿ ಮತ್ತು ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ (ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್), ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೊಪರ್‌ಗಳು) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ (ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು [[ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು]] (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌]]ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ [[ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್]] ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ [[ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆ]]ಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ]]ವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ [[ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ [[ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ]] ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನ [[ಪ್ರೆಂಚ್]] ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾ]]ದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ [[ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿ]]ಯು ಮೇಜರ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ [[ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು [[ಪಿಟ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್]] ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> [[ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆ]]ದರು. ಕರ್ನಲ್ [[ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌]]ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ [[ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ [[ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್]] ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ [[ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌]]ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು [[ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ]] ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್]] ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು [[ಓಹಿಯೋ ದೇಶ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲ]]ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ [[ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್]] ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] [[1812 ರ ಯುದ್ಧ]]ವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಮೆರ್ಥಿರ್‌]]ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು [[ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು]] ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ [[ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆ]]ಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು [[ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧ]]ವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌]]ನು [[ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆ]]ಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ [[ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು [[ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಸಂಶೋಧಕ [[ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌]]ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ]] ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]]ವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ [[ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಮಹಾನ್ ವಲಸೆ]]ಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> [[IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು [[ಉಕ್ಕಿ]]ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ [[ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ]])ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌]]ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> [[2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತ]]ವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ [[ಜಿ-20 ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿ]]ಗಳು ಸೇರಿ [[ಓಹಾಯೋ ನದಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]] ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ [[ಹೆಜ್ಜೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, [[ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು [[ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು]] ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]] (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್]] ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್]] ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ [[ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸು]]ತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] [[ಗಾಳಿಬೀಸುವ]] ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. [[ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್]] 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್]] ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. [[ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್]] ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್]] ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ [[ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ]]ಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು [[ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ [[ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]]ಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ]], [[ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], [[ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ]] ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ)]], [[ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ]], [[ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಶೇಡಿಸೈಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. [[ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು [[ಶೇರಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿಯಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : [[ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್]], [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ]] (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : [[ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್]], [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ]] * ''[[ಪೊಲೀಶ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] : [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯವರು, [[ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌]]ನವರು * ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' : [[ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]], [[ಹೋಮ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] * ''[[ಜ್ಯೂವಿಶ್]]'' : [[ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref>^:13</blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] bmm0xgm1tximcwwdjlgktfgpe9qhldw 1376357 1376356 2026-07-05T14:56:42Z Successalltime87 90571 1376357 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} 2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಎಪೆಲೇಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಲಗೇನಿ ಮತ್ತು ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ (ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್), ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೊಪರ್‌ಗಳು) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ (ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ಯಾಹೂ!'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿಯು ಮೇಜರ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ [[ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು [[ಪಿಟ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್]] ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> [[ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆ]]ದರು. ಕರ್ನಲ್ [[ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌]]ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ [[ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ [[ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್]] ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ [[ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌]]ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು [[ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ]] ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್]] ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು [[ಓಹಿಯೋ ದೇಶ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲ]]ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ [[ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್]] ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] [[1812 ರ ಯುದ್ಧ]]ವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಮೆರ್ಥಿರ್‌]]ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು [[ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು]] ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ [[ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆ]]ಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು [[ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧ]]ವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌]]ನು [[ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆ]]ಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ [[ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು [[ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಸಂಶೋಧಕ [[ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌]]ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ]] ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]]ವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ [[ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಮಹಾನ್ ವಲಸೆ]]ಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> [[IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು [[ಉಕ್ಕಿ]]ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ [[ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ]])ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌]]ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> [[2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತ]]ವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ [[ಜಿ-20 ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿ]]ಗಳು ಸೇರಿ [[ಓಹಾಯೋ ನದಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]] ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ [[ಹೆಜ್ಜೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, [[ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು [[ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು]] ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]] (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್]] ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್]] ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ [[ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸು]]ತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] [[ಗಾಳಿಬೀಸುವ]] ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. [[ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್]] 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್]] ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. [[ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್]] ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್]] ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ [[ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ]]ಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು [[ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ [[ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]]ಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ]], [[ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], [[ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ]] ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ)]], [[ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ]], [[ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಶೇಡಿಸೈಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. [[ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು [[ಶೇರಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿಯಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : [[ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್]], [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ]] (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : [[ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್]], [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ]] * ''[[ಪೊಲೀಶ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] : [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯವರು, [[ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌]]ನವರು * ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' : [[ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]], [[ಹೋಮ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] * ''[[ಜ್ಯೂವಿಶ್]]'' : [[ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref>^:13</blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] 6b72gon4h3tcd6ktcpwdzbo9hetdltp 1376358 1376357 2026-07-05T14:59:11Z Successalltime87 90571 1376358 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} 2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಎಪೆಲೇಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಲಗೇನಿ ಮತ್ತು ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ (ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್), ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೊಪರ್‌ಗಳು) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ (ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ಯಾಹೂ!'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿಯು ಮೇಜರ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು ಪಿಟ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್ ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಕರ್ನಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್ ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು ಓಹಿಯೋ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] 1812 ರ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮೆರ್ಥಿರ್‌ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌ನು ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧಕ ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ)ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> [[2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತ]]ವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ [[ಜಿ-20 ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿ]]ಗಳು ಸೇರಿ [[ಓಹಾಯೋ ನದಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]] ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ [[ಹೆಜ್ಜೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, [[ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು [[ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು]] ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]] (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್]] ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್]] ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ [[ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸು]]ತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] [[ಗಾಳಿಬೀಸುವ]] ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. [[ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್]] 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್]] ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. [[ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್]] ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್]] ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ [[ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ]]ಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು [[ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ [[ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]]ಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ]], [[ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], [[ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ]] ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ)]], [[ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ]], [[ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಶೇಡಿಸೈಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. [[ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು [[ಶೇರಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿಯಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : [[ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್]], [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ]] (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : [[ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್]], [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ]] * ''[[ಪೊಲೀಶ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] : [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯವರು, [[ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌]]ನವರು * ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' : [[ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]], [[ಹೋಮ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] * ''[[ಜ್ಯೂವಿಶ್]]'' : [[ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref>^:13</blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] 6x1z52f74mizygq3buyi30dqkamo1mo 1376360 1376358 2026-07-05T15:02:32Z Successalltime87 90571 1376360 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} 2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಎಪೆಲೇಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಲಗೇನಿ ಮತ್ತು ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ (ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್), ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೊಪರ್‌ಗಳು) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ (ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ಯಾಹೂ!'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿಯು ಮೇಜರ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು ಪಿಟ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್ ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಕರ್ನಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್ ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು ಓಹಿಯೋ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] 1812 ರ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮೆರ್ಥಿರ್‌ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌ನು ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧಕ ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ)ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> 2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ ಜಿ-20 ಸಮಿತಿಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿಗಳು ಸೇರಿ ಓಹಾಯೋ ನದಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಒರೆಗಾನ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ. (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್ ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್ 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್ ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್ ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಉತ್ತರ ಬದಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್, ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ, ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, [[ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ)]], [[ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ]], [[ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಶೇಡಿಸೈಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. [[ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು [[ಶೇರಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿಯಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : [[ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್]], [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ]] (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : [[ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್]], [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ]] * ''[[ಪೊಲೀಶ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] : [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯವರು, [[ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌]]ನವರು * ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' : [[ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]], [[ಹೋಮ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] * ''[[ಜ್ಯೂವಿಶ್]]'' : [[ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref>^:13</blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] tpkfyz2mvn3cxt250v2pk86ckwareb2 1376361 1376360 2026-07-05T15:04:46Z Successalltime87 90571 1376361 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} 2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಎಪೆಲೇಚಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು ಓಹಿಯೋ ನದಿಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಲಗೇನಿ ಮತ್ತು ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ (ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್), ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕೊಪರ್‌ಗಳು) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ (ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ಯಾಹೂ!'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಪ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿಯು ಮೇಜರ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು ಪಿಟ್ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್ ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಕರ್ನಲ್ ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್ ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು ಓಹಿಯೋ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] 1812 ರ ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಮೆರ್ಥಿರ್‌ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌ನು ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಶೋಧಕ ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ)ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> 2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ ಜಿ-20 ಸಮಿತಿಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿಗಳು ಸೇರಿ ಓಹಾಯೋ ನದಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ ಮತ್ತು ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಒರೆಗಾನ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ. (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್ ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್ 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್ ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್ ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್ ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಉತ್ತರ ಬದಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್, ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ, ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ), ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ, ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ ಮತ್ತು ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್ ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು ಶೇರಡೆನ್ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಯಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್, ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್, ಲ್ಯಾರಿಮರ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್, ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್, ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್, ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ * ''ಪೊಲೀಶ್'' ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು : ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯವರು, ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌ನವರು * ''ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್'' : ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿಮರ್ * ''ಜ್ಯೂವಿಶ್'' : ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್ ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref>^:13</blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] 7y0dn37ehonwa0amexjwqxfw8paosjg 0 24324 1376351 1353875 2026-07-05T13:48:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376351 wikitext text/x-wiki {{Infobox Wrestler |name=The Big Show |image= Big Show Oshkosh WI 030808.jpg |img_capt = Big Show entering the ring |names='''(The) Big Show'''<ref name="OWOW"/><br />Paul Wight<ref>{{cite book|last=Reynolds|first=R.D|coauthors=Brexton, Blade|page=21|title=The Wrestlecrap Book of Lists| accessdate=2009-06-15|publisher=}}</ref><br />'''The Giant'''<br />Paul "The Great" Wight |height={{height|ft=7|}}<ref name="WWE">{{cite web | title=Big Show stats | url=http://www.wwe.com/superstars/smackdown/bigshow/bio/ | publisher=[http://www.wwe.com WWE.com] | accessdate=2 May 2010 | archive-date=2 ಮೇ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100502055656/http://www.wwe.com/superstars/smackdown/bigshow/bio/ | url-status=dead }}</ref> |weight= {{convert|485|lb|kg|abbr=on}}<ref name="WWE"/> |birth_date={{birth date and age|1972|2|8}}<ref name="OWOW"/> |birth_place=[[Aiken, South Carolina]]<ref name="IMDB.com">{{cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm0927833/bio|title=Big Show's profile|accessdate=2009-06-15|publisher=IMDb}}</ref> |resides=[[Tampa, Florida]]<ref name="OWOW"/> |trainer=[[Larry Sharpe]]<ref name="OWOW"/><br />[[Jim Duggan]]<ref name="OWOW"/><br>[[Glen Ruth]]<ref>http://www.wwe.com/superstars/wherearetheynow/headbangerspart1</ref> |debut=July 16, 1995 |retired= }} '''ಪೌಲ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ವಿಟ್,ಜೂ.''' (ಹುಟ್ಟಿದು ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 1972), '''(ದ) ಬಿಗ್ ಶೊ''' ಎಂಬ ತನ್ನ [[ರಿಂಗ್ ಹೆಸರಿನ]] ಮೂಲಕ ಚನ್ನಾಗಿ ಅರಿಯಬಹುದು, ಅವನು ಅಮೇರಿಕದ [[ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಮಲ್ಲನಾಗಿದ್ದ]] ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ನಟನಾಗಿದ್ದ]], ಇತ್ತಿಚ್ಚೆಗೆ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮಂಟ್]] WWE ನ [[ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್]] [[ಬ್ರೇಂಡ್]] ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಐದು ಬಾರಿ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಚೆಂಪಿಯನ್]] ಆಗಿದ್ದ, [[ಎರಡು ಬಾರಿ]] [[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, [[ಎರಡು]] ಬಾರಿ [[WWF/E ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು [[ಒಂದು]] ಬಾರಿ [[ECW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, ಆದಕಾರಣ ಮೂರು ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವ ಒಬ್ಬನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನೆ. ಈ ಚೆಂಪಿಯಂನೊಟ್ಟಿಗೆ, [[ಒಂದು]] ಬಾರಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, [[ಐದು]] ಬಾರಿ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ ([[ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ, [[ಕೇನ್]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ, [[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ, ಮತ್ತು [[ಮಿಝ್]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ), ಎರಡು ಬಾರಿ [[WWE ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ (ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ, ಮತ್ತು ಮಿಝ್ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾರ್ಡ್ಕೊರ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ. "ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಮಲ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಿಗ್ ಶೊ ಈಗ ಅಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ವ್ರೆಸಲಿಂಗ್]] WCW ಯಲ್ಲಿ 1995 ರಿಂದ 1999 ರವರೆಗೆ ಅವನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಸಧಾರಣವಾಗಿ '''ದಿ ಜಿಯಂಟ್''' ಎಂದು ಕಂಡು ಬಂದನು. ಅದರೊಡನೆ ಎರಡು ಬಾರಿ WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಪದವಿಯನ್ನು ಎಂದೂ ಹೊತ್ತಲು ಕಿರಿಯ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ, ಅವನು [[ಮೂರು ಬಾರಿ]] [[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು 1996 [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ 3]] ಗೆದ್ದವನಾಗಿದ್ದ. ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸಲಿಂಗ್ ನ ಹೊರಗಡೆ, ವಿಟ್ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಯಾವುದೆಂದರೆ ದ ''[[ವಟೆರ್ ಬೊಯ್]]'' ಮತ್ತು [[USA ನೆಟ್ವೇರ್ಕ್ಸ್]] ಕೊಮಿಡಿ-ಡ್ರಮ ''[[ರೊಯಲ್ ಪೇನ್ಸ್]]''. ==ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಪಥ== ===ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ವ್ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್(1995–1999)=== [[ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್]] ಮತ್ತು [[ರೇಂಡಿ ಸೆವೇಜ್]] ವಿರುದ್ಧ [[ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್]] ಮತ್ತು [[ವಡೆರ್]] ರವರ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತ ಅಸುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಟ್ [[ಸ್ಲಾಂಬೊರಿಯಲ್ಲಿ]] 1995 ರಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ತೋರಿಸುವಿಕೆ ಮಾಡಿದನು. ವಿಟ್ ಜೂನ್ 18, 1995 ರ WCW ನ [[ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೆಶ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಅರ್ನ್ ಅನ್ಡೆರ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ರೆನೆಗೇಡ್]] ರವರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಂಟ್]] ಆಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ WCW ಗೆ ಮಾಡಿದನು ಹಾಗು [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ]] [[ಜಿಮ್ಮಿ ಹಾರ್ಟ್]] ಜೊತೆಗಿದ್ದನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಂತರ ''[[ಮೇನ್ ಇವೆಂಟ್]]'' ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ಬಶ್ ಅಟ್ ದಿ ಬೇಶ್]]ನ ಮೊದಲು, ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್ ಮತ್ತು "ಮೀನ್" [[ಜೇನ್ ಒಕೆರ್ಲಂಡ್]] ಮಧ್ಯ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಡ್ದಬಂದನು. ವಿಟ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಅಸುರ ಎಂದು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು [[ಅಸುರನಾದ ಅಂಡ್ರೆ]]<ref name="ih5">ಐಎನ್ ಹಮಿಲ್ತೊನ್. ''ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಸಿನ್ಕಿಂಗ್ ಶಿಪ್: ವಾಟ್ ಹಪ್ಪೆನ್ಸ್ ಟು ಎನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ವಿತ್ಹೌಟ್ ಕೊಂಪಿತಿಶನ್ '' (ಪು.5)</ref> ನ ಮಗ ಎಂಬ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ತನ್ನ "ತಂದೆಯ" ಸಾವಿಗೆ ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್ ಕಾರಣ ಎಂದು ನಿಂದಿಸಿದನು. ಅಸುರ [[ಡಂಜಂನ್ ಒಫ್ ಡೂಮ್]] ಗೆ ಸೇರಿದನು, ಯಾರು ಹೊಗನ್ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೋತೆಗಾರರೊಡನೆ ಕೋಪದ [[ದ್ವೇಷದಿಂದ]] ವರ್ತಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಹೊಗನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಗೆಯ ದ್ವೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡನು. [[ಫಾಲ್ ಬ್ರವ್ಲ್]] ನಲ್ಲಿ, ಅವನ ಗುಂಪು ಒಂದು [[ಯುದ್ಧ ಆಟದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು]] ಗೆದ್ದಮೇಲೆ, ಡಂಜಂನ್ ಒಫ್ ಡೂಮ್ ನ ಪ್ರಮುಖನೊಟ್ಟಿಗೆ ಐದು ನಿಮಿಷ ಜಗಳವಾಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು, "[[ದಿ ಟಾಸ್ಮಾಸ್ಟರ್" ಕೆವಿನ್ ಸುಲ್ಲಿವನ್]], ಆ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಇದ್ದರು, ಅಸುರ ಹೊಗನ್ ನನ್ನು ಅಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಸುಲ್ಲಿವನ್ ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನು. [[ವಿಕಟ ರೂಪದ ಗಾಡಿ]]ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಹೊಗನ್ ರ [[ಹಾರ್ಲಿ-ಡೆವಿಡ್ಸಂನ್ ಮೊಟಾರು ಗಾಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಸುರ ನಾಶಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, [[ಹಲ್ಲೊವೀನ್ ಹೆವೊಕ್]] ನಲ್ಲಿ "ವಿಕಟ ರೂಪದ ಗಾಡಿಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ" ಅವನನ್ನು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕರೆದನು.<ref name="Milner">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/bigshow.html|author=John Milner and Richard Kamchen|title=Big Show|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=2007-06-06|archive-date=2007-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070528015908/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/bigshow.html|url-status=dead}}</ref> ಒಕ್ಟೋಬರ್ 29ರಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧವು ಒಪ್ [[ಕೊಬೊ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಿತು, [[ಸುಮೊ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ಜಗಳದ]] ಹಾಗೆ, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ವಿಕಟ ರೂಪದ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಇನ್ನೊಂದು ಬಂಡಿಯನ್ನು ಗೋಳದ ಹೊರಗೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಜೋರ್ಜ್ ಹಟ್ಸಿಯನ್ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಸುರ ರಿಂಗಿಗೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು [[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ನ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕರೆದನು, ಮತ್ತು WCW ರಿಂಗಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವ ಕೊಟ್ಟನು.<ref name="Ristic">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingBiosW/wight_08may01-can.html|last=Ristic|first=Alex|title=Big Show humbled but still nasty|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam Wrestling|accessdate=2007-06-06|date=2001-05-08|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011230959/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingBiosW/wight_08may01-can.html|url-status=dead}}</ref> ಹೊಗನ್ ರವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಜಿಮ್ಮಿ ಹರ್ಟ್ ಅಡ್ಡಬಂದು ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಅಸುರನು ಜೆಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪುಕೊಡಲಾಯಿತು..ಹರ್ಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ (ಅದನ್ನು ಅವನು ಬರೆದಿದ್ದನು) ಒಂದು ಉಪವಾಕ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಅವೇನೆಂದರೆ ಪದವಿ ಇನ್ನೊಂಬರಿಗೆ ಅನರ್ಹತೆಯಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು, ಹರ್ಟ್ ಬೇಕೆಂದು ಅನರ್ಹತೆ ಮಾಡಿದರಿಂದ, ಅಸುರ WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆದ್ದನು. 23 ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಸುರ ಕಿರಿಯ WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ ನಾದನು. ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಮುಕ್ತಾಯದಿಂದ ಈ ಪದವಿ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Milner" /><ref name="LevittKimble">{{cite web|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_5_3/ai_81826838/pg_2|last=Levitt|first=Kimble|title=The show must go on: in basketball, professional wrestling and life in general, Paul Wight has had his share of triumphs and disappointment|publisher=Wrestling Digest|accessdate=2009-03-05|archive-date=2009-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090409134359/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCO/is_5_3/ai_81826838/pg_2/|url-status=dead}}</ref><ref name="Oliver">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/nov21_big.html|last=Oliver|first=Greg|title=Big Show now understands champ's role|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam Wrestling|accessdate=2007-06-06|date=1999-11-21|archive-date=2007-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613020742/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/nov21_big.html|url-status=dead}}</ref> ಅಸುರ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ 3]] ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪದವಿಯ ಹಕ್ಕು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಹೊಗನ್ ನಿಂದ ಸೋತು ಹೋದನು. ಬರಿದಾಗಿರುವ ಈ ಪದವಿಯನ್ನು [[ರೇಂಡಿ ಸೆವೇಜ್]] ಗೆದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wcw/november/1995.htm|title=WCW World War 3 results|publisher=PWWEW|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623212218/http://www.pwwew.net/ppv/wcw/november/1995.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/ww3.html#95|title=WCW World War 3 results|publisher=Pro Wrestling History|accessdate=2008-06-08}}</ref> ''[[ಕ್ಲೇಶ್ ಒಫ್ ದಿ ಚೆಂಪಿಯನ್ XXXII]]'',<ref>{{cite web|url= http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/clash2.html#XXXII|title= WCW Clash of the Champions XXXII results|publisher= Pro Wrestling History|accessdate= 2008-06-08|archive-date= 2008-02-16|archive-url= https://web.archive.org/web/20080216015015/http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/clash2.html#XXXII|url-status= dead}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಹೊಗನ್ ಮತ್ತು ಸೆವೇಜ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು [[ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಆದರೆ [[ಸುಪೆರ್ ಬ್ರೌಲ್ VI]] ರಲ್ಲಿದ್ದ ಕೇಜ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಗನ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wcw/february/1996.htm|title=WCW SuperBrawl VI results|publisher=PWWEW|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617202948/http://www.pwwew.net/ppv/wcw/february/1996.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/s-brawl.html#VI|title= WCW SuperBrawr VI results|publisher=Pro Wrestling History|accessdate=2008-06-08}}</ref> [[ಲೊಚ್ ನೆಸ್ ಮೊಂಸ್ಟೆರ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wcw/march/1996.htm|title=WCW Uncensored 1996 results|publisher=PWWEW|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617202954/http://www.pwwew.net/ppv/wcw/march/1996.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/uncensor.html#96|title=WCW Uncensored 1996 results|publisher=Pro Wrestling History|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080324230031/http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/uncensor.html#96|url-status=dead}}</ref> ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ದ್ವೇಷದ ನಂತರ, ಅಸುರ ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದನು.<ref name="Oliver" /> [[ನ್ಯು ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಒರ್ಡರ್]] (nWo) ಅನ್ನು ಹೊಗನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು [[ಹೊಗ್ ವೈಲ್ಡ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೊಟ್ ಹೊಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆವಿನ್ ನಷ್]] ನಡುವೆ ಬಂದು ಸಹಾಯ ಮೂಲಕ ಅಸುರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wcw/august/1996.htm|title=WCW Hog Wild results|publisher=PWWEW|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080617204721/http://www.pwwew.net/ppv/wcw/august/1996.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/roadwild.html#96|title=WCW Hog Wild results|publisher=Pro Wrestling History|accessdate=2008-06-08}}</ref> ಅಸುರ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ದಿವಸದ ನಂತರ nWo ಗೆ ಸೇರಿದನು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ [[ಟೆಡ್ ಡಿಬಿಯಾಸ್]] ನ ಹನವನ್ನು ದೃಷ್ಟಾಂತ ಕೊಟ್ಟು, [[ಲೆಕ್ಸ್ ಲುಗರ್]] ಮತ್ತು [[ಫೊರ್ ಹೋರ್ಸ್ ಮೆನ್]] ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಿದ್ದನು.<ref name="Milner" /><ref name="LevittKimble" /> ಹೊಗನ್ ನಲ್ಲಿ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಪದವಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದರಿಂದ ಅಸುರನನ್ನು nWo ಡಿಸೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ತೆಗೆದಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು ಅವನು [[ಸ್ಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಸ್ ಲುಗರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ nWo ದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿ [[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಅನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದನು.<ref name="Milner" /> 1997 ರಲ್ಲಿ, nWo ಸದಸ್ಯರಾದ ಕೆವಿನ್ ನೇಶ್ ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷತ್ವದಿಂದಿದ್ದನು, ಯಾರು ಯಾವಾಗಲು ಅಸುರನನ್ನು ನುಸುಳಿ ಮಾತಾಡುತಿದ್ದ, ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿವರಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ಸ್ಟಾರ್ಕೇಡ್]] ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ. 1998 ರಲ್ಲಿ [[ಸೋಲ್ಡ್ ಔಟ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಆ ರಿಂಗಿನಲ್ಲಿ ಸಂದಿಸಿದರು, ಆಗ ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ವಿಟ್ ನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು [[ಜೆಕ್ನೈಫ್ ಪವರ್ಬೊಂಬ್]] ನ ಮೂಲಕ [[ಗಾಯ]] ಮಾಡಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wcw/january/1998.htm|title=WCW Souled Out 1998 results|publisher=PWWEW|accessdate=2008-06-08|archive-date=2008-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080624035348/http://www.pwwew.net/ppv/wcw/january/1998.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wcw/nwoppv.html#98|title=WCW Souled Out 1998 results|publisher=Pro Wrestling History|accessdate= 2008-06-08}}</ref> ಯಾವಾಗ ನೇಶ್ nWo ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಂತವಾಗಿ [[ಸ್ಟೆಬಲ್]] nWo ವೊಲ್ಪ್ಪೆಕ್ ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ನೇಶ್ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೊತೆಯವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು, ಅಸುರ ಪುನಃ ನಿಜವಾದ nWo ಗೆ ಸೇರಿದನು. nWo ಗೆ ಹಿಂದೆ ಬಂದನಂತರ, ಅಸುರ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಯನ್ನು ಪುನಃ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದನು, ಒಮ್ಮೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಸ್ಟಿಂಗ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ (ಅಸುರನು nWo ಸೇರುವ ಮೊದಲೇ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರಿಂದ) ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಕೊಟ್ ಹಾಲ್ ನೊಂದಿಗೆ. ಈ ಎರಡು ಜಯಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸ್ಟಿಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದ ಏಕಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೆಯಿಸುವವನು ಚೇಂಪಿಯನ್ ನಾಗಿ ಉಳಿವನು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅರ್ಧಭಾಗದ ಗುಂಪಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೊತೆಗಾರನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನು ಎಂಬುದು. ಒಕ್ಟೊಬರ್ 11, 1998 ರಲ್ಲಿ, ''[[WCW ಮಂಡೆ ನೈಟ್ರೊ]]'' ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಗೊಲ್ಡ್ಬೆರ್ಗ್]] ಅಸುರನನ್ನು ಅರ್ಹತೆಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು, ಗೊಲ್ಡ್ಬೆರ್ಗ್ ಅಸುರನನ್ನು [[ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ]] ಹೊಡೆಯುವ ಮೊದಲು [[ವೇರ್ಟಿಕಲ್ ಸಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮಾಡಿದನು]].<ref>[http://www.accelerator3359.com/Wrestling/bios/goldberg.html ಬಿಲ್ ಗೊಲ್ಡ್ಬೆರ್ಗ್]</ref><ref>[http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/wcw/nit1998.htm ಮಲ್ಲಯುದ್ಧರ ಮಾಹಿತಿ ನೆರೆಪು – WCW ಮಂಡೇ ನಿತ್ರೋ ನೆರೆಪುಗಳು – 1998]</ref><ref>[http://www.ddtdigest.com/updates/h0000110.htm ಹೌಸ್ ಶೊ ರೆಸಳ್ತ್ಸ್ ಫ್ರೊಂ ಮಿಲ್ವುಕೀ, ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್, ಸಂಡೇ, 10/11/1998]</ref> ಜನವರಿ 1999 ರಲ್ಲಿ nWo ಮತ್ತು nWo ಒಲ್ಫ್ಪೆಕ್ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದಮೇಲೆ, ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಲು ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬನೇ ಅಸುರನಿಗೆ ಜಾಗ ಇದೆ ಎಂದು ಹೊಗನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಅಸುರ ಮತ್ತು ನೇಶ್ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧವಾಡಲು ಬಲವಂತ ಮಾಡಿದನು. ನೇಶ್ ಪಂದ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಬಂದ]] ಸ್ಕೊಟ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು [[ಎರಿಕ್ ಬಿಸ್ಚೊಫ್]] ಅವರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಅಸುರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಅಸುರನು ನಂತರ nWo ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಅಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ಸಂಭಾವನೆಗೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಟ್ ತನ್ನ WCW ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 1999 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಿ ಮಾಡಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿಕೊಂಡನು, ಆ ದಿವಸವು ಅವನ 27ನೆ ಹುಟ್ಟು ಹಬ್ಬವಾಗಿತ್ತು ===ವೆರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸಲಿಂಗ್ ಫೆಡೆರೆಶನ್/ಎಂಟರ್ಟೇಂಮೆಂಟ್ (1999-ಇವತ್ತಿನವರೆಗೆ)=== ====ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ==== [[File:The Big Show 1999 WWF Smackdown (WWE).jpg|thumb|250px|ವಿಟ್ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ನಲ್ಲಿ 1999.]] ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 1999<ref name="LevittKimble" /> ರಲ್ಲಿ ವಿಟ್ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸಲಿಂಗ್ ಫೆಡೆರೆಶನ್]] ಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದನು, [[ದುಷ್ಟನತರ]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು [[ವಿನ್ಸಿ ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್]] ನವರ ಸ್ಟೇಬಲ್ [[ಸಧಸ್ಯನಾಗಿದ್ದನ್ನು]].[[St. Valentine's Day Massacre: In Your House]] ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀವ್ ಒಸ್ಟಿನ್]] ರವರ ಕೇಜ್ ಪಂದ್ಯದವೇಲೆ, ವಿಟ್ ರಿಂಗ್ ನ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಕಿತ್ತಾನಾರಿನ ದಪ್ಪಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹರಿದು ಒಸ್ಟಿನ್ ನನ್ನು ಅಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಒಸ್ಟಿನ್ ನನ್ನು ಕೇಜ್ ನಿಂದ ಮೂಲೆಗೆ ಎಸೆದ ಕಾರಣ ಕೇಜ್ ಮುರಿದು ಹೋಯಿತು, ಅದರಿಂದ ಒಸ್ಟಿನ್ ಹೊರಗಡೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು ಹಾಗು ಅವನು ಜಯಹೊಂದಲು ದಾರಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವಿಟ್ ನಂತರ ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್ ರ [[ಮೈಗಾವಲಿನವನಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Milner" /> ವಿಟ್ "ಬಿಗ್ ಶೊ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು "ಬಿಗ್ ನೇಶ್ಟಿ" ಪೌಲ್ ವಿಟ್ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಾರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು.<ref name="LevittKimble" />{{Failed verification|date=November 2009}} ಅವನು ನಂತರ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು, ಕೊನೆಗೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ (ದ) ಬಿಗ್ ಶೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯನಾದ [[ರೊಕ್]] ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್ ಬಯಸಿದನು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯದ ನಿರ್ಣಯ ಕರ್ತಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಲು [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ XV]] ನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ [[ಮೇಂಕೈಂಡ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧವಾಡಲು ಮಾಡಿದನು. ವಿಟ್ ಮೇಂಕೈಂಡ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು, ಆದರೆ ವಿಧಿ ವಿಹಿತವಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹತನಾದನು, ಅದರರ್ಥ ಅವನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಲು ಸಾದ್ಯವಾಗುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮೇಂಕೈಂಡ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದರೆ ವಿಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಪಂದ್ಯದ ಬಲಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಪಟ್ಟನು (ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಅವನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದರೂ ಸಮೆತೆ). ಮೆಕ್ ಮೊಹನ್ ಅತೀಕೋಪವುಳ್ಳವನಾಗಿ ವಿಟ್ ನನ್ನು ಅಪ್ಪಲಿಸಿದನು, ಅವನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮೆಕ್ ಮೊಹನಿಗೆ ಗುದ್ದಿದನು. ವಿಟ್ ಫೊಲಿಯ [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗುವ]] ಮೊದಲು, ತನ್ನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಅವನೊಟ್ಟಿಗೆ [[ಬೊಯ್ಲೆರ್ ಕೋಣೆಯ ಜಗಳಲ್ಲಿ]] ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮೇಂಕೈನ್ಡ್, ಟೆಸ್ಟ್ ಹಾಗು [[ಕೆನ್ ಶಂರೊಕ್]] ರವರ [[ಯುನಿಯನ್]] ಗೆ ಸೇರಿ ಸಂಘದ ವಿರುದ್ಧ [[ಹೊರಾಡಿದನು]], ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಸಂಘದ ಸೇವೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಾಡಿದನು. ಮೆ 10ರ ಮಂಡೆ ನೈಟ್ ರವ್ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಪೌಲ್ ಬೆರರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಜೂನ್ 7 ''[[RAW]]'' RAW ಎಡಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ, [[WWF ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆ ವಿಟ್ [[ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್]] ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ಟೊಪ್ ಟೆರ್ನ್ಬಕಲ್ ನಿಂದ ಕ್ಲೊತ್ಸ್ ಲೈನ್ ತಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಟ್ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದನು ಮತ್ತು [[ಚೊಕ್ ಸ್ಲಾಮ್]] ಕೊಟ್ಟನು ಆದಕಾರಣ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ರಿಂಗ್ ಚಾಪೆಯೊಳಗೆ ಅಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿತು: ಇದು ನಿರ್ಣಯ ಕರ್ತ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಅವಸರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ತನ್ನ ಬಿರುದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಪಂದ್ಯದ ಬಲಿಕ [[ಬ್ರಡ್ಶ]], [[ಫರೂಕ್]], ಮತ್ತು [[ಮಿಡೊನ್]] ಎಲ್ಲರು ಓಡಿ ಹೋಗಿ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ರಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಅವರಿಗೂ ಚೊಕ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಕೊಟ್ಟನು. ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನಂತರ ಅಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧ ಉಂಟುಮಾಡಿ [[ಯಕ್ಸ್-ಪೆಕ್]] ಮತ್ತು [[ಕೇನ್]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಒಂದೇ ಗುಂಪಾಗಿ, ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ಎರಡು ಬಾರಿ [[WWE ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದರು.<ref name="Milner" /> ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ಗಾಯ ಗೊಂಡು ಬದಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ವಿಟ್ ತನ್ನ ನೋಟವನ್ನು WWF ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ಮೇಲಿಟ್ಟ. [[1999 ರ ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್]] ನಿಂದ ಸ್ಟೀವ್ ಅಸ್ಟೀನ್ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಂತರ, WWF ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನ [[ಟ್ರಿಪೆಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಅವನ ಬದಲಿಗೆ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ವಿಟ್ ಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ರೊಕ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದ, ಆದರೆ [[ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್]] ಚೆಂಪಿಯನ್ ಹೊಂದಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದನು.<ref name="Milner"/> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ [[ಬಿಗ್ ಬೊಸ್ ಮೆನ್]] ನೊಟ್ಟಿಗೆ ದ್ವೇಷ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ವಿಟ್ ನ ತಂದೆ [[ಕೇನ್ಸರ್]] ನಿಂದ ತುಂಬ ಅಸೌಖ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾದಮೇಲೆ, ವಿಟ್ ಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲು, ಬೊಸ್ ಮೆನ್ ಮೋಸದ ಪೊಲಿಸ್ ಜೊತೆಗಾರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಟ್ ನ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ವಾರದ ನಂತರ, ವಿಟ್ ನ ತಂದೆ ನಿಜವಾಗಿ ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ (ಸತ್ಯವಾಗಿ, ವಿಟ್ ನ ತಂದೆ ಅನೇಕ ವರುಷದ ಹಿಂದೆ ಸತ್ತುಹೋಗಿದ್ದರು), ಬೊಸ್ ಮೆನ್ ಟೆನ್ ಬೆಲ್ ಟೊಲ್ ಳನ್ನು ಅಪಮಾನ ಪಡಿಸುವ ಪದ್ಯವನ್ನು ರಚನೆಮಾಡಿ ಅಡ್ಡಿಮಾಡಿದನು. ನಂತರ, ಬೊಸ್ ಮೆನ್ ಶವಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳನುಗ್ಗಿದನು ಮತ್ತು ಹೆಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಪೇತ್ರವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಂಕಲದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದನು, ಹೆಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿ ವಿಟ್ ಅದೊರಡನೆ ದುಃಖದಿಂದ ಎಳೆದನು. [[ಆರ್ಮಗೆಡ್ಡೋನ್]] ನಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ಬೊಸ್ ಮೆನ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತನ್ನ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡನು, ಬೊಸ್ ಮೆನ್ ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಅಲ್ಬೆರ್ಟ್]] ಅಡ್ಡಬಂದರೂ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/|title=Armageddon 1999 Results|accessdate=2008-03-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080319104738/http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ 3, 2000 ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ WWF ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಪುನಃ ಆ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಟ್ ರೊಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯ ಸೇರಿದನು ಮತ್ತು ರಾಕ್ ಅನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದಾಗ ತುದಿಗಾಲು ತಿರುಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ರಾಕ್ ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದಾಕಿ [[ರೊಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ಅನ್ನು ಗೆದ್ದನು. ವಿಟ್ ತಾನು ಜಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸಮಾದಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ಟೇಪ್ ತಯಾರಿಸಿದನು ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ನ ಕಾಲು ಮೊದಲು ನೆಲಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿದಂತೆ ತೋರಿಸಿದನು.<ref name="Milner" /> ಅವನಿಗೆ ನಂತರ ರಾಕ್ ಜೊತೆ [[ನೊ ವೆ ಔಟ್]] ಪಂದ್ಯ ಕೊಡಲಾಯಿತು, ಅದರೊಡನೆ ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ ಪದವಿ ಸಹಾ ಇತ್ತು. [[ಶೇನ್ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್]] ಅಡ್ಡ ಬಂದ ಕಾರಣ ವಿಟ್ ರಾಕ್ ಅನ್ನು ಚೇರ್ ಮೂಲಕ ಹೊಡೆದು ಸೋಲಿಸಿದನು. ರಾಕ್ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಶೆಯಾದನು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 13 ರ ''Raw'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದನು- ಅವನು ಗೆದ್ದರೆ ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ ಪದವಿ ಪಂದ್ಯವು ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ,ಒಂದುವೇಲೆ ಅವನು ಸೋತರೆ ಅವನು WWF ಇಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗ ಬೇಕೆಂಬುದು. ಶೇನ್ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್ ಈಗ ಚುರುಕಾಗಿ ವಿಟ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ ಆಗಲು ಪ್ರೋತ್ಸಹ ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನೇ [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ]] ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡನು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿನ್ಸಿ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್ ಶೇನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಆತನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಂಗಿಯನ್ನು ದರಿಸಿ, [[ರಾಕ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಇರಬೇಕಾದರೆ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಮೂರು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿದನು. ಮಾರ್ಚ್ 20ರ ''Raw'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ಅನ್ನು ನಂಬಿ, ಪಂದ್ಯವು ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮದ ಮೇರೆಗೆ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ರಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಿದನು. [[ಲಿಂಡ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್]] ಪಂದ್ಯವು ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನುಡಿದಳು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಫೊರ್ ವೆ ಎಲಿಮಿನೆಶನ್ ವಿಧದಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕನೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ [[ಮಿಕ್ ಫೊಲಿ]]ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಳು. [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ 2000]] ರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಪರ್ಧಾಳು ಸೇರಿ ವಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೊರಾಡಿದರಿಂದ ವಿಟ್ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು.<ref name="Milner" /> ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದ ನಂತರ, ವಿಟ್ [[ಹಾಸ್ಯಕರವಾದ]] ತಂತ್ರದ ಆರಂಭದಿಂದ ಪುನಃ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದನು, ಅವನು ಬೇರೆ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದವರನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತಿದ್ದನು, [[ರಿಕಿಶಿಯನ್ನು]] ಶೊಕಿಶಿ ಎಂದು ಕರೆದನು.[[ಬೆರ್ಸೆರ್ಕರ್]] ನನ್ನು ಕೂದಲು ಕತ್ತಿರಿಸುವ ಶೊನಂನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ವೇಲ್ ವಿನಸ್]] ನನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊಬೊಸ್ಕಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದನು. ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿ ಪಾತ್ರನಾದ [[ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್]] ತರ ಬಟ್ಟೆ ದರಿಸಿದನು, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಲೆಬುರುಡೆ ಟೊಪ್ಪಿ/ಕೂದಲಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಹಾಗು ಹಳದೀ ಬಿಗಿಯಾದ ಬಟ್ಟೆ ದರಿಸಿಕೊಂಡು [[ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್]] ನನ್ನು [[ಬೆಕ್ಲೇಶ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref name="Milner" /> ಶೇನ್ ಬಿಗ್ ಶೊವಿನ ವಿಕಟ ಚೇಷ್ಠೆಯನ್ನು ಅಸಮ್ಮತಿ ಮಾಡಿದರಿಂದ, ವಿಟ್ ಶೇನ್ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್ ನೊಡನೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಿರಲು ತೊಡಗಿದನು. [[ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ]], ಶೇನ್ ವಿಟ್ಟನ್ನು [[ಫೊಲ್ಸ್ ಕೌಂಟ್ ಎನಿವೇರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಬಿಗ್ ಬೊಸ್ ಮೆನ್, [[ಬುಲ್ ಬುಚನನ್]], ಟೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೆರ್ಟ್ ಅಡ್ಡಬಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲುಕ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/judgmentday2000/|title=Judgment Day 2000 Results|accessdate=2008-03-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20080331122411/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/judgmentday2000/|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ವಿಟ್ ತಿರುಗಿ ಬಂದನು, ಶೇನ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಹಗೆ ತೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಪುನಃ ವಿಲ್ಲೇನ್ ಆದನು ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಅಕ್ರವಿಸಿದನು ಅದರಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶೇನ್ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಜಗಳಮಾಡಿದನು, ಶೇನ್, [[ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೋಯ್ಟ್]], ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್ ಹಾಗು [[ಎಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶನ್]] ರವರೊಡನೆ ಸ್ವಲ್ಪ-ಕಾಲ ಇದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ "ದಿ ಕೊನ್ಸ್ಪಿರಸಿ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದ ನಂತರ, ತನ್ನ ಉಳಿದಿರುವ ವರುಷಗಳಿಗೆ WWF ದೂರದರ್ಶನದಿಂದ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ವಿಟ್ [[ಒಹಿಯೊ ವೆಲಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಕ್ಕೆ]] ಕಲುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಒಂದು WWF ಪ್ರಗತಿ ಪ್ರದೇಶ, ತನ್ನ ತೂಕ ಕಳೆಯಲು ಮತ್ತು [[ಔಚಿತ್ಯವನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚುಪಡಿಸಿದ.<ref name="Milner"/><ref name="Ristic"/> ====ಹಲವಾರು ವೈಷಮ್ಯಗಳು (2001–2002)==== [[2001 ರೊಯಲ್ ರಂಬಲ್]] ಗೆ ವಿಟ್ ಹಿಂತಿರುಗಿಬಂದನು, ಆದರೆ [[ರೊಕ್]] ನಿಂದ ತೆಗೆದಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/19881142/mainevent/|title=Roal Rumble Match 2001|accessdate=2008-03-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ಬೇಗ ತೆಗೆದಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಕೋಪಗೊಂಡು, ವಿಟ್ ಯುದ್ಧರಂಗ ಬಿಡುವ ಮೊದಲು ನಿವೇದಕ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ರಾಕ್ ಅನ್ನು ಚೊಕ್ ಸ್ಲೇಮ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದುವರಿದನು. ಅವನು ನಂತರ [[WWF ಹಾರ್ಡ್ಕೊರ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಅದನ್ನು ಅವನು ಕೇನಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಅದು ಒಂದು ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗು [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದ X-ಸೆವೆನ್]] [[ರೆವನ್]] ನನ್ನೂ ಒಳೆಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/|title=WrestleMania X-Seven results|accessdate=2008-03-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2007-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071119085101/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/|url-status=dead}}</ref> [[File:Bigshow0902.jpg|left|thumb|ರಾವ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದು]] [[ಆಕ್ರಮಣದ]] ಕೊನೆಯವರೆಗೆ, ವಿಟ್ WWF ಗೆ ಪ್ರಾಮಾನಿಕನಾಗಿ ಉಳಿದನು, ಅದು ಅವನು ಪುನಃ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನಿಯಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವನು WCW ನ ಒನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಯಜಮಾನನಾದ ಶೇನ್ ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್ ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು, ಆ [[ಲಾಸ್ಟ್ ಮೆನ್ ಸ್ಟೆಂಡಿಗ್ ಪಂದ್ಯವು]] [[ಬೆಕ್ಲೇಶ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್ ಅಡ್ದಬಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜಯಹೊಂದಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2001/results/|title=Backlash 2001 Results|accessdate=2008-03-18|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080323125250/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2001/results/|url-status=dead}}</ref> ವಿಟ್ WWF ನ [[ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸಿರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿನವನಾಗಿದ್ದನು, ಅವನು ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದಾಕಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/|title=Survivor Series 2001 Main Event results|accessdate=2008-03-18|publisher=WWE|archive-date=2008-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080224064801/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/|url-status=dead}}</ref> ವಿಟ್ 2002ರಲ್ಲಿ [[ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್]] (Raw ಬ್ರೇಂಡ್ ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವನು)ನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನಿಗು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಡ್ಶವ್ ನಿಗು ಇದ್ದ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀವ್ ಅಸ್ಟಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿ ನಂತರ ಕೂಡಲೇ ಪುನಃ ವಿಲ್ಲೇನ್ ಆದನು. [[ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ]], ವಿಟ್ ಮತ್ತು ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್ ಹೆಂಡಿಕೇಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟಿನ್ ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ವಿಟ್ ಪುನಃ [[ನ್ಯು ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಒರ್ಡೆರ್]] ಗೆ ಸೇರಿದನು, ಕೆವಿನ್ ನೇಶ್ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕಾರಣ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಚದುರಿಹೋಯಿತು.<ref name="Milner" /> nWo ಚದುರಿ ಹೋದಮೇಲೆ, ವಿಟ್ [[ಜೆಫ್ ಹಾರ್ಡಿ]], [[ಬೂಕರ್ ಟಿ]], ಮತ್ತು [[ಡಡ್ಲಿ ಬೊಯ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತುಹೋದಮೇಲೆ, ''Raw'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದನು. ====ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್! (2002–2005)==== [[File:Bigshow1.jpg|220px|thumb|ಶೊ ಇನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಟು ಡಿಸ್ಮೆಂಬರ್.]] 2002 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ಗೆ ವೃತ್ತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಕೂಡಲೇ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕರೆದನು. ಬಿಗ್ ಶೊ ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಎರಡು ಬಾರಿ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ನಾದನು. ಒಂದು ತಿಂಗಳು ನಂತರ ಆರ್ಮಗೆಡ್ಡೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್ ಗೆ ತನ್ನ ಪದವಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ರೊಯಲ್ ರಂಬಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ರೊಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಅವನು ನಂತರ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಿದ್ದನು, ಬಿಗ್ ಶೊ ಆತನನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಸೆದು ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಗಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ XIX ದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರನಾದ ಎ-ಟ್ರೇನ್, ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೋತುಹೋದರು. ಅವನು ಲೆಸ್ನರ್ ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿಸಿ, WWE ಪದವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು (ನಾಯದ ದಿವಸ ಇದ್ದ ಸ್ಟ್ರೆಚರ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ) ಆದರೆ ಪದವಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋಯಿತು. ಜೂನ್ 26ರಲ್ಲಿ,2003 ರ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ಎಡಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ, ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲಿ ಹಾಸ್ ರವರು Mr.ಅಮೇರಿಕ, ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತು ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್ ರವರನ್ನು ಸಿಕ್ಸ್-ಮೆನ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು, ಪ್ರದರ್ಶಣವು mr.ಅಮೇರಿಕನನ್ನು ತೋರಿಸುತಿತ್ತು ಇದು ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್ ನ ಕೊನೇಯದಾಗಿ ಶ್ರೀ.ಅಮೇರಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದದು. ಅನೇಕ ತಿಂಗಳು ನಂತರ, WWE ಹೊಗನ್ ನ ರಾಜಿನಾಮವಿಗೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ಕಾರಣ ಎಂದು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು. ನೊ ಮೆರ್ಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ WWE ಯುನೈಟೆಆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ಎಡ್ಡಿ ಗುರೆರೊ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು WWE ಚೆಂಪಿಯನ್ ಬ್ರೊಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು. [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ XX]] ನಡೆಯುವ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಮಾಡಿದನು. ಪೆ-ಪೆರ್-ವಿವ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ [[ಜೊನ್ ಸಿನನಿಗೆ]] ಯುನೈಟೆಆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="Milner" /> ಎಪ್ರಿಲ್ 15, 2004ರ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್!'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಆ ರಾತ್ರಿ ಎಡ್ಡಿ ಗುರೆರೊ ನೊಂದಿಗೆ ಸೋತುಹೋದರೆ ತಾನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ವಾಗ್ದಾನಮಾಡಿದನು.<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040415.html|title=WWE SmackDown! Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಗುರೆರೊಗೆ ಅವನು ಕಳೆದುಕೊಡನು, ಮತ್ತು, [[ಟೊರಿ ವಿಲ್ಸನ್]] ತಾನು ಸೋತು ಹೋದದಕ್ಕೆ ನಗಾಡಿದಳು ಎಂದು ನಂಬಿದಾಗ, ಆಕೆಯ ಗಾಡಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಿಲಾಫಲಕದಿಂದ ಎಸೆದು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.<ref name="autogenerated4" /> ನಂತರ-ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್!ನ ಜೆನರೆಲ್ ಯಜಮಾನನಾದ [[ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್]] ಬಿಗ್ ಶೊ ನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಗು ಮಾತನಾಡಲು ಶಿಲಾಫಲಕ್ಕೆ ಏರಿಹೋದನು, ಆದರೆ ಶಿಲಾಫಲದಲ್ಲಿ ಎಂಗಲ್ ನನ್ನು [[ಚೋಕ್ ಸ್ಲಾಮ್]] ಮಾಡಿದನು, ಅವನನ್ನು ಗಲಿಬಿಲಿಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಾಲು ಮುರಿದನು.<ref name="autogenerated4" /> ಈ ಸಂಭವದ ನಂತರ, ಬಿಗ್ ಶೊ WWE ದೂರದರ್ಶನ ದಲ್ಲಿ ನೋಡಾಲು ಹಾಗು ಕೇಳಲು ಅನೇಕ ತಿಂಗಳು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. 2004 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಜೆನರೆಲ್ ಯಜಮಾನನಾದ [[ತಿಯೊಡೊರ್ ಲೊಂಗ್]] ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಂದನು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಡ್ಡಿ ಗುರೆರೊ ಮತ್ತು ಕುರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್ ರವರ [[ಲಂಬೆರ್ಜೆಕ್ ಪಂದ್ಯದ]] ನಡುವೆ ಅಡ್ಡಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದ. [[ನೊ ಮೆರ್ಸಿ]] ಯಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ನಿಗೆ ಗುರೆರೊ ಅಥವಾ ಎಂಗಲ್ ನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಮತ್ತೆ ಎಂಗಲ್ ನೊಡನೆ ಜಗಳವಾಡಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು, ಅದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ. ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ಎಂಗಲ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/nomercy04.html|title=WWE No Mercy Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ಕೆಲವು ವಾರದ ಮೊದಲು, ಎಂಗಲ್ ರಿಂಗ್ ನಡುವೆ [[ಬಂದೂಕು]] ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಲೆ ಬೋಲಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಾಂತ ಪಡಿಸಿದನು ಅದರಿಂದ ತಾನು ತನ್ನ "ಗಣತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು [[ಹಕ್ಕು ಸಾದಿಸಿದನು]].<ref name="Milner" /> ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2005 ರ [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ 21]] ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಮೊ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಬಿಗ್ ಶೊ [[ಸುಮೊ]] ಗ್ರೇಂಡ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ [[ಅಕೆಬೊನೊ]] ನನ್ನು [[ಎದುರಿಸಿದನು]]:<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/wrestlemania21/|title=WWE WrestleMania Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2009-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215033828/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/wrestlemania21/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯವು ಜಪೇನ್ ಬಲವುಳ್ಳ [[ಪೆ-ಪೆರ್-ವಿವ್]] ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅಕೆಬೊನೊ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿಯ ಕಲಿತನಾಗಿದ್ದ. ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯುವ ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ, [[ಲುತೆರ್ ರೀನ್ಸ್]] [[ಜೀಪನ್ನು]] ಬಿಗ್ ಶೊ ನೂಕುವುದರ ಮೂಲಕ ರಿಂಗ್ ಗೆ ಚಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ತುಂಬಾ ಬಾರವಿರುವ ಅಕೆಬೊನೊ ನನ್ನು ದೂಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯನಾ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು. ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅಕೆಬೊನೊಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="autogenerated3" /> ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯ 21 ನಂತರ ಬಿಗ್ ಶೊ ತರುವಾಯ [[ಕರ್ಲಿಟೊ ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಕೂಲ್]] ಮತ್ತು ಆತನ ಮೈಗಾವಲಿನವನಾದ [[ಮಟ್ ಮೊರ್ಗನ್]] ನೊಡನೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಿದ್ದನು.<ref name="Milner" /> ====ರಾವ್ (2005–2006)==== [[File:Thebigshow.jpg|thumb|220px|WWE ಜೊತೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರ ಮೊದಲ ಓಟ.]] ಜೂನ 27 ರಂದು, 2005 ರ [[WWE ಡ್ರೇಫ್ಟ್ ಲೊಟೆರಿ]]<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050627.html|title=WWE Raw Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಯಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ರಾವ್ ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು: ಅದರಿಂದ ಅವನು ಸಿಕ್ಸ್-ಮೇನ್ ಎಲಿಮಿನೇಶನ್ ಪಂದ್ಯದ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್!'' ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್. ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಜೀನ್ ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು]] ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರ ಜೊತೆಗಾರರು ವೇದಿಕ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದುಉರುಳಿದ ಕಾರಣ ಆ ಪಂದ್ಯವು ಏಕ ಪಂದ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆನೇಕ ವಾರದ ನಂತರ ತನ್ನ ದ್ವೇಷಯನ್ನು [[ಸೋಲಿಸಿದಮೇಲೆ]], ವಿಟ್ ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ತಿರುಗಿದನು. 22 ರಂದು, ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ವೇದಿಕೆಯಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ಸಂದರ್ಶನೆ ಕೊಡುವ [[ಮರಿಯಾ]]ಳಲಿಗೆ ಕಿರುಕಳಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ಅವನು ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಗೊಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050822.html|title=WWE Raw Results|accessdate=2008-03-20| publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 29 ರಂದು, ಬಿಗ್ ಶೊ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೇಲೆ ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ರಿಂಗೆ ಬೆಲ್ ನಿಂದ ಹೊಡೆದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050829.html|title=WWE Raw Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2008-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080417192223/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050829.html|url-status=dead}}</ref> ಆದಕಾರಣ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ರವರು [[ಅಂಫೊರ್ಗಿವನ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/unforgiven05.html|title=WWE Unforgiven Results|accessdate=2008-03-20| publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬ ರಂದು, ಬಿಗ್ ಶೊ [[ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೈಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/050926.html|title=WWE Raw Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಒಕ್ಟೊಬರ್ 17 ರಂದು, ಬಿಗ್ ಶೊ [[ಎಡ್ಜ್]] ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನೇರಪ್ರಸಾರದ [[ಅನಿಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಈ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸುವವರು [[ಟಬೂ ಟ್ಯುಸ್ಡೆಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯುವ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನ ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜೊನ್ ಸಿನ]] ಮತ್ತು ಕೂರ್ಟ್ ಎಂಗಲ್ ರವರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051017.html|title=WWE Raw Results|accessdate= 2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> [[ಶೌನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್]] ಈ ಮತದಾನವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು, ಅದರರ್ಥ ಉಳಿದ ಇಬ್ಬರು [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆ ಯುದ್ಧವಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/tabootuesday05.html|title=WWE Taboo Tuesday Results|accessdate=2008-03-20| publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಬಿಗ್ ಶೊ [[ಲೇನ್ಸ್ ಕೇಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೆವೊರ್ ಮುರ್ಡೊಚ್]] ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಕೇನ್ ನೊಡನೆ ಗುಂಪು ಸೇರಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/history/2005/results/ |title=WWE: ಟಿವಿ ಶೋವ್ಸ್ > ಸೈಬರ್ ಸಂಡೇ > ಚರಿತ್ರೆ > 2005 > ಫಲಿತಾಂಶಗಳು |access-date=2010-08-17 |archive-date=2008-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705175520/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/history/2005/results/ |url-status=dead }}</ref> [[ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್]] ನಡೆಯುವ ಹಿಂದಿನ ವಾರ, ಬಿಗ್ ಶೊ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ಬ್ರೇಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು. ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು. ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ನವೆಂಬರ್ 11 ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್!'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು, ಎಡ್ಜ್ ನೊಡನೆ ಸೇರಿ [[ಬಟಿಸ್ಟನನ್ನು]] ಬಾಧಿಸಿದರು (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದೆ ಅವನನ್ನು ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಗಾಯಮಾಡಿದರು).<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051111.html|title=WWE SmackDown! Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 14ರ ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ನ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧರನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಸೋಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಪದವಿಯಿಲ್ಲದ ಇಂಟರ್ ಬ್ರೇಂಡ್ ನ WWE ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಸ್ [[MNM]] ಯನ್ನು ಆಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051114.html|title=WWE Raw Results|accessdate= 2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 21 ರಂದು, ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಬಟಿಸ್ಟನನ್ನು [[ಕಾರ್]] ನ [[ಗಾಳಿತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ]] ಮೇಲೆ ಎರಡು ಬಾರಿ [[ಚೊಕ್ ಸ್ಲಾಮ್]] ಮಾಡಿ "ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು".<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051121.html|title=WWE Raw Results| accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಶೊ, ಕೇನ್, ಕರ್ಲಿಟೊ, [[ಕ್ರಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್]], ಮತ್ತು ತಂಡದ ನಾಯಕ ಶೌನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ನ ತಂಡದವರಾದ JBL, [[ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ]], [[ಬೊಬಿ ಲೇಶ್ಲಿ]], [[ರೇಂಡಿ ಒರ್ಟನ್]], ಮತ್ತು ಬಟಿಸ್ಟ್ ರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತರು.<ref name="autogenerated2">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/survivorseries05.html|title=WWE Survivor Series Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling|archiveurl=https://archive.is/20120629090907/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/survivorseries05/|archivedate=2012-06-29|url-status=live}}</ref> ಸ್ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೌನ್! won the match, with Orton being the sole survivor.<ref name="autogenerated2" /> ನವೆಂಬರ್ 29 ರ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್!'' ಎಡಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಒಳ-ಅರ್ಹತೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ ನೊಂದಿಗೆ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧವಾಡಿದನು, ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಕೇನ್ ಅಡ್ಡಬಂದ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯವು ನೊ-ಕೊನ್ಟೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ತೀರ್ಪಾಯಿತು.<ref name="SD92905">{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051129.html| accessdate=2008-03-23|title=WWE SmackDown! (November 29, 2005) Results|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ತರುವಾಯ, ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ರವರನ್ನು ಬೆನ್ನೆಟ್ಟುವವರೆಗೆ ಅವರು ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.<ref name="SD92905" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨ ರಂದು ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ ಮತ್ತು JBL ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, JBL ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಮೇಲೆ, [[ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕ]] ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾದಿಸಿದನು.<ref name="SD12205">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051202.html|accessdate=2008-03-23|title=WWE SmackDown! (December 2, 2005) Results|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=2007-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20070517051811/http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/051202.html|url-status=dead}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ತರುವಾಯ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊನನ್ನು ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಯಿತು, ಈ ಸಮಯ ಬಟಿಸ್ಟ್ ಅಡ್ಡಬಂದನು.<ref name="SD12205" /> ಆದಕಾರಣ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬ ರ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್'' ಎಡಿಶನಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತು ಕೇನ್ [[ಆರ್ಮಗೆಡ್ಡೋನ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಟಿಸ್ಟ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ ರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/archive/12162005/|accessdate=2008-03-23|title=Randy Orton's Revelation| publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2005-12-06}}</ref> ಅವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಅದು ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಸ್ ರ ಎರಡು ಬ್ರೇಂಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/armageddon05.html|title=WWE Armageddon Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 12 ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್, [[ನ್ಯು ಯಿಯರ್ಸ್ ರೆವೊಲುಶನ್]] ನ [[ಎಲಿಮಿನೆಶನ್ ಚೇಂಬರ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗೆ ಅರ್ಹತೆಯಾಗುವ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಟ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051212.html|title=WWE RAW Results|accessdate=2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ವಿಟ್ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಶೌನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್, ವಿಟ್ ಪಂದ್ಯ ಜಯಿಸಲು ಹಾಗು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ [[ಉದ್ದೇಶದಿಂದ]] [[ಉಕ್ಕು ಕುರ್ಚಿಯಿಂದ]] ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಡೆದನು.<ref name="autogenerated1" /> ಇದರ ಪ್ರತೀಕಾರಗೆ, ಅವತ್ತು ಸಂಜೆ ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಸೇರಿ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು.<ref name="autogenerated1" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 26 ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯು ಯಿಯರ್ಸ್ ರೆವೊಲುಶನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪಂದ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಸಮಯ, ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ವಿಟ್ಟ್ ನ್ನು ತನ್ನ ಚೋಕ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಯಾಗಿರುವ [[ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ]] ಹೊಡೆದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/051226.html|title=WWE Raw Results|accessdate =2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ಮುಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣ]]ವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಹಿಡಿದಿರುವ ಖುರ್ಚಿಗೆ ತೂತು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಆತನ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯಬೇಕೆಂದು ಇದ್ದ ಯೋಚನೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸುವವರ ಮೇಜಿನ ಮೇಲಿರುವ ಮೊನಿಟರ್ ರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಅನ್ನು ರಿಂಗ್ ಇಂದ ಬೆನ್ನೆಟ್ಟಿದನು.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/01022006/|accessdate=2008-03-23|title=The Chamber Awaits|publisher=WWE|date=2006-01-02}}</ref> ನ್ಯು ಯಿಯರ್ಸ್ ರೆವೊಲುಶನ್ ನಲ್ಲಿ, ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ತನ್ನ ಚೋಕ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಯಾಗಿರುವ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ವಿಟ್ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆದ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url= http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/newyearsrevolution06/|title=WWE New Year's Revolution Results|accessdate= 2008-03-20|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> ತರುವಾಯ, ವ್ರೆಸಲ್ ಮೆನಿಯದ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ 2006 ರೊಡ್ ನ ಎಂಟು ಪಾಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜೆಯಿಸುವವರು WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಗ ವಹಿಸುವರು.<ref name="RoadtoWM">{{cite web|url=http://prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/contender.html#road2006|accessdate=2008-03-23|title=Road to WrestleMania Tournament (2006) Results|publisher=Pro Wrestling History}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 13 ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ಸೆಮಿ-ಫೈನೆಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವು ಡಬಲ್ ಕೌನ್ಟ್ ಔಟ್ ಮುಕಾಂತರ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02162006/|title="R" is for Revenge|date=2006-02-16| accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ಆದಕಾರಣ, ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ [[ರೊಬ್ ವೇನ್ ಡೇಮ್]] ನನ್ನು (ಎದುರಿಸುವ ತಂಡದವರ ಸೆಮಿ-ಫೈನೆಲ್ ಗೆದ್ದವನು) ಟ್ರಿಪೆಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರು, ಫೆಬ್ರವರಿ 20 ರ ''ರಾವ್'' ಎಪಿಸೋಡ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಜೆಯಿಸುವವರನ್ನು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವಂತ್ತಾಗಿತ್ತು.<ref name="tournament final">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02202006/|title="Big Time" Pedigree|date= 2006-02-20|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ RVD ಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಜೆಯಹೊಂದಿದನು.<ref name="tournament final" /> [[File:Wrestlemania Axxess.jpg|thumb|ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರು ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯ XXV ಫೇನ್ ಎಕ್ಸೆಸ್.]] ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ನಡೆದ ಮುಂದಿನ ವಾರ, ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಕ್ರಿಸ್ ಮಾಸ್ಟೆರ್ಸ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ಲಿಟೊ ನೊಂದಿಗೆ ದ್ವೇಷದಿಂದಿದ್ದರು, ಆದರಿಂದ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯವು [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯ 22]] ರಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/03202006/|title=Hell to pay|date=2006-03-20|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/03272006/|title=McMahon's bloody plan|date=2006-03-27|accessdate=2008-03-17| publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ಕಾರ್ಲಿಟೊ ಹಾಗು ಮಾಸ್ಟೆರ್ಸ್ ರವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, ಅದು ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯದಲ್ಲಿ ಆರು ಬಾರಿ ಸೋತ ಮೇಲೆ ವಿಟ್ ನ ಮೊದಲನೆಯ ಜೆಯದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/2259320/results/|title=World Tag Team Champions Big Show & Kane def. Carlito & Chris Masters|date=2006-04-02|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080329070738/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/2259320/results/|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ಮತ್ತು ಕೇನ್ ತಮ್ಮ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಯನ್ನು [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸ್ಕೇಡ್]] ನ ಸದಸ್ಯರಾದ [[ಕೆನ್ನಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಕಿಗೆ]] ಹಾಗು ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸ್ಕೇಡ್ ನ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯರು ಅಡ್ಡಬಂದ ಕಾರಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/04032006/|title=The Champ bows down to the “King of Kings”|date=2006-04-03|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/2448432|title=History Of The World Tag Team Championship – The Spirit Squad|date=2006-04-03|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2012-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110105704/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/2448432|url-status=dead}}</ref> ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸ್ಕೇಡ್ ನ ಸದಸ್ಯರಾದ [[ಜೊನಿ]] ಮತ್ತು [[ನಿಕಿಯನ್ನು]] ಪುನರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಯಾಕೆಂದರೆ "ಹಾರಿಬಿದ್ದು" ರಿಂಗನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸ್ಕೇಡ್ ನ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಕಾರಣ.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/raw/archive/04102006/| title=Cena answers with an STFU|date=2006-04-10|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೇನ್ ಮತ್ತು ವಿಟ್ ನಡುವೆ ಬಂದ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಪಂದ್ಯವು [[ಬೇಕ್ಸ್ಲೇಶ್]] ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ನೊ ಕೊನ್ಟೆಸ್ಟ್ ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/2562228/results/|title=Kane vs. Big Show (No Contest)|date=2006-04-30|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080327021312/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/2562228/results/|url-status=dead}}</ref> ====ECW ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ (2006)==== ಜೂನ್ 7 ರಂದು ''WWE ವಿರುದ್ಧ ECW ಹೆಡ್ ರಿಂದ ಹೆಡ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ'' ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ [[ECW]] ಬ್ರೇಂಡ್ ಗೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು: ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿ ಯುದ್ಧದವರೊಡನೆ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ರೊಸ್ಟೆರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ECW ರೊಸ್ಟೆರ್ ಸದಸ್ಯರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ತನ್ನ ರಾವ್ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ECW ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿದನು.<ref name="ECW battle royal">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/news/bigshowecw|title=Big Show gets extreme|date= 2006-06-07|last=Hoffman|first=Brett|accessdate=2008-03-17| publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ರೇಂಡಿ ಒರ್ಟನ್ ನನ್ನು ತೆಗೆದಾಕಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ECW ಗೆ ಜೆಯ ತಂದನು.<ref name="ECW battle royal" /> ಬಿಗ್ ಶೊ ನಂತರ [[ವನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟೇಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದನು, [[ಟಜಿರಿ]], [[ಸುಪೆರ್ ಕ್ರೆಝಿ]], ಮತ್ತು [[ಫುಲ್ ಬ್ಲಡೆಡ್ ಇಟೇಲಿಯನ್ಸ್ ರವರನ್ನು ಟೇಗ್ ಟೀಮ್]] ಪಂದ್ಯದ್ಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ECW ನ ಜುಲ್ಯ್ 4 ರ ''sci-fi'' ಎಪಿಸೋಡ್ ನಲ್ಲಿ, ECW ನ [[ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರದ]] ಪೌಲ್ ಹೆಯ್ಮೆನ್ ಸಹಾಯದಿಂದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ [[ECW]] ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವನ್ ಡಾಮ್ಅನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಹೊಡೆದು [[ECW ನ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡನು. ತರುವಾಯ ವನ್ ಡಮ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕೊಡೆತಾವರದ [[ಫೈವ್ ಸ್ಟಾರ್ ಫ್ರೊಗ್ ಸ್ಪ್ಲೇಶ್]] ಅನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಮೇಲೆ ಆರಸಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮೂರು ಏಣುಸೂವಿಕೆ ವನ್ ಡಮ್ ಗೆ ಮಾಡಲ್ಲಿಲ.<ref name="ECW title win">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/070420061/|title=South Philly Screwjob|date=2006-07-04|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref name="WWE ECW title">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/070406bigshow|title=Big Show's first ECW Championship reign|date=2006-07-04|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309210120/http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/070406bigshow|url-status=dead}}</ref> ಹೆಮೆನ್ ಮತ್ತೆ ಸ್ಟೀಲ್ ಚೇರಿನಲ್ಲಿ ವನ್ ದಮ್ ಗೆ ಚೊಕೆ ಸ್ಲಮ್ ಮಾಡಲು ಬಿಗ್ ಶೊವ್ವನ್ನು ಅದೇಶಿಸಿ, ಮೂರು ಏಣುಸೂವಿಕೆ ಮಾಡಿದ.<ref name="ECW title win" /> ಬಿಗ್ ಶೊವ ECW ನ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯನಾದ ಮೇಲೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಗಲಭೆ ಮಾಡಿ, ರಿಂಗ್ ಒಳಗಡೆ ಕಾಲಿಯಾದ ಲೋಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಹೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ಬಿಗ್ ಶೊವ್ ಆಚರಿಸುತ್ತೀರುವಾಗ ಎಸೆದರು,ಅದು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪೋಲಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="MacKinder">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/07/05/1669063.html|last=MacKinder|first=Matt|title=ECW: RVD goes 0 for 2|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam Wrestling|accessdate=2007-06-06|date=2006-07-07|archive-date=2007-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20070531123441/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/07/05/1669063.html|url-status=dead}}</ref> ಆ ಜಯವು ಅವನನ್ನು ಮೋದಲ ಈ ಮಲ್ಲ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೋದಲ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್, WCW ವೊರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ECW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ ನನ್ನು ಹೋಂದಿದನು.<ref name="Flair" /> ಅವನು ನಿಜವಾದ ECW ಗೆ ಸೇರದವನಾಗಿದ್ದು, ECW ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೆಯಾವನಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ಅನೇಕ ಬೇರೆ ಗುರುತ್ತಿನ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧರಾದ ರಿಕ್ ಫ್ಲೇರ್, ಕೇನ್, ಹಾಗು ಬಟಿಸ್ಟ ರವರವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಕೊಂಡನು.<ref name="Flair">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/07112006/|title=Extreme assault|date=2006-07-11|last=Dee|first= Louie|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref name="Sabu attack1">{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/07252006/|title=Sabu makes a statement|date=2006-07-25|last=Hunt|first=Jen|accessdate= 2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref><ref name="Sabu attack2">{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/08012006/|title=Sabu strikes again|date=2006-08-01|last=Hunt|first=Jen|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ಅವನು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ಜೊತೆ ಸೋತನು, ಆದರೆ [[ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೇಶ್]] ನ ಮೊದಲನೇ [[ಪಂಜಬಿ ಪ್ರಿಸೊನ್-ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]];<ref name="Punjabi Prison">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows /thegreatamericanbash/history/2006/matches/258159821/results/|title=Enduring the evil entrapment|date=2006-07-23|last=Tello|first=Craig|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|accessdate= 2009-03-05}}</ref> [[ಗ್ರೇಟ್ ಕಾಲಿಗೆ]] ಬದಲಿಯಾಗಿದ್ದ ಏಕೇಂದರೆ ಅವನು ಪಂದ್ಯದ ಮುನ್ನ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನಿಗೆ ದಾಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ನ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ತಿಯೊಡೇರ್ ಲೋಂಗ್ ಬಿಗ್ ಶೊ ನನ್ನು ಬದಲಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ.<ref name="Punjabi Prison" /> ಅವನಿಗೆ [[ಸಬು]] ಜೊತೆ ಕುಡಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ದ್ವೇಷ ಇತ್ತು, ಯಾರನ್ನು ಅವನು [[ಸಂಮರ್ ಸ್ಲೇಂನಲ್ಲಿ]] ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref name="Sabu attack1" /><ref name="Sabu attack2" /><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/294449013/results/|title=Extreme giant prevails|date=2006-08-20|last=Hunt|first=Jen|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080727025628/http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/294449013/results/|url-status=dead}}</ref> [[ಸೈಬೆರ್ ಸಂಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಜೊನ್ ಸಿನ ಮತ್ತು [[ಕಿಂಗ್ ಬ್ರೂಕರರನ್ನು]] ಚೆಂಪಿಯನ್ಸ್ ಒಫ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು.<ref name="Champion of champions">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/cybersunday/history/2006/matches/3293442/results/|title=True champion of champions|date=2006-11-05|last=Hunt|first=Jen|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2017-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323025450/http://www.wwe.com/shows/cybersunday/history/2006/matches/3293442/results|url-status=dead}}</ref> ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕಿಂಗ್ ಬ್ರೂಕರ್ ನ [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಪದವಿಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಮತದಾನಮಾಡಿದರು.<ref name="Champion of champions" /> [[ಕೆವಿನ್ ಫೆಡೆರ್ಲೈನ್]] ಮಧ್ಯ ಪ್ರೇವೆಶಿಸಿದ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದನ್ನು. ಅವನು ಈಗ ಸಿನ ಜೊತೆ ದ್ವೇಷ ಮಾಡಲು ಪ್ರರಾಂಭಿಸಿದನು.<ref name="Champion of champions" /> [[ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಹತ್ತು-ಜನರ ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿನ ಬಿಗ್ ಶೊ ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣೆಸಡಿದನು,ಆದರಿಂದ ಸಿನ ಮತ್ತು [[ಬೊಬಿ ಲೇಶ್ಲಿ]] ಪಂದ್ಯದ ಒಬುಕಿ ಬದುಕಿ ಉಲಿದವ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಿನಗೆ ಲೇಶ್ಲಿ ಜೊತೆ ಗುಂಪು ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಬಿಗ್ ಶೊ ವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಗೆದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2006/matches/333248011/results/|title=Team Cena topples the Extreme Giant|date=2006-11-26|last=Starr|first=Noah|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080325075500/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2006/matches/333248011/results/|url-status=dead}}</ref> ಬಿಗ್ ಶೊ ಮತ್ತೆ ಲೇಶ್ಲಿ ಜೊತೆ ದ್ವೇಷ ಮಾಡಿದನು, ಅವನು ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್! ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು, ಯಾಕೆಂದರೆ [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ರಿಂದ ಡಿಸ್ಮೆಂಬರ್]] ನಡೆಯುವ ECW ಬ್ರೇಂಡ್ ECW ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯವಾದ [[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೇಂ ಎಲಿಮಿನೇಶನ್ ಚೇಂಬರ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಗವಹಿಸಲು ಮಾಡಿದನು.<ref name="elimination chamber ECW">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/decembertodismember/matches/32934421/results/|title=Mission accomplished|date=2006-12-03|last=Tello|first=Craig|accessdate=2008-03-17|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309220131/http://www.wwe.com/shows/decembertodismember/matches/32934421/results/|url-status=dead}}</ref> ಲೇಶ್ಲಿ ಕೋಳಿನಿಂದ ಬಿಗ್ ಶೊ ವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ECW ನ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ನಾದನು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೬, 2006 ರ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಿಲ್ಲದ ಮರು ಪಂದ್ಯದಿಂದ, WWE.Com ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಅದು ಏನೆಂದರೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ತನ್ನ ರಾವ್ ನಲ್ಲಿ ಆದ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಗುಣವಾಗಲು ಸಮಯ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡನು<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/news/bigshowtimeoff|accessdate= 2008-03-23|title=Show's Over|last=Tello|first=Chris|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2006-12-06}}></ref> ===PMG ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವ್ಯೆಕ್ತಿಗಳ ಹೊಡೆದಾಟ(2007)=== WWE ಯಿಂದ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ನಿರ್ಗಮನದ ಬಲಿಕ, ಅಪ್ರಿಲ್ 27, 2007 [[PMG ಕ್ಲಾಶ್ ಆಫ್ ಲೆಗೆನ್ದ್ಸ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜೆರ್ರಿ ದ ಕಿಂಗ್ ಲಲೆರ್]] ಬದಲಿಯಾಗಿ ವಿಟ್ ಮಾಡಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ WWE ಅವನನ್ನು ಹಳೆಯ nWo ಸಹಾಬಾಗಿಯಾದ ಹಲ್ಕ್ ಹೊಗನ್ ಜೊತೆ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದಿದ್ದರು. ವಿಟ್ ಪೌಲ್ "ದಿ ಗ್ರೇಟ್" ವಿಟ್ ಎಂದು ಗುರುತು ಮಾಡಿದರು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು "ಬಿಗ್ ಶೊ" ತನ್ನ ಗುಲಾಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಷ್ಟ ಪಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು.<ref>{{cite web |title='Hulk Hogan vs. Jerry Lawler' now off – WWE gets involved and Big Show |url=http://uk.gamespot.com/pages/unions/read_article.php?topic_id=25556634&union_id=9812 |author=Adam Martin |publisher=WrestleView.com |date=2007-04-27 |access-date=2010-08-17 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://archive.is/20120718151507/http://uk.gamespot.com/pages/unions/read_article.php?topic_id=25556634&union_id=9812 |url-status=dead }}</ref> ಹೊಗನ್ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕಾಲನ್ನು ಬಿಲಿಸುವ ಮುಕಾಂತಾರ ಬೊಡಿ ಸೇಮ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ವಿಟ್ ಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಿಲೊಟ್, ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಗೊಲ್ಫ್ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರವನ್ನು ನಿಡಿದನು. ಅದು ಅವನಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ವಿಟ್ ವೃತ್ತಿ ಪರವಾಗಿ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ಕಸಬನ್ನು]] ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು, ಆದರಿಂದ ಏನೂ ಕುಡಾ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲಿ. ===WWE ಗೆ ಹಿಂದೆಬರುವಿಕೆ === ====ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ (2008–2009)==== [[File:Show en un evento de la WWE.jpg|thumb|ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರು ಒಂದು WWE ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ]] ಗಮನಿಸುವಂತೆ ಸಪೂರದ ವಿಟ್ WWEಗೆ ತಾನು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ (ದ) ಬಿಗ್ ಶೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು, ಆಗ ಅವನು ಘಾತಕದ ಕಾರಣ ಹೊರಗೆ ಹೋದಾಗ 500 ಪೌಂಡ್ಸ್ ಇದ್ದು ಈಗ 108 ಪೌಂಡ್ಸ್ ಸನ್ನು ಕಲೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 17 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ನೊ ವೆ ಔಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು. [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚೆಂಪಿಯಂನಾದ [[ಎಡ್ಜ್]] ನಂತರ ವಿಟ್ [[ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯೊ]] ನನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅವನ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಗೆಳೆಯ ರೆಯ್ ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು [[ಬೊಕ್ಸರ್]] [[ಫ್ಲೊಯ್ಡ್ ಮೆವೆದೆರ್, ಜೂ.]] ರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮೆವೆದರ್ ವಿಟ್ ನ ಮೂಗನ್ನು [[ಗುದ್ದಿ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ]] ಹೊಡೆದಾಗ ಅವನ ಹೋರಾಟ ನಿಂತಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2008/exclusives/showtimeinvegas|accessdate=2008-02-18|title=Showtime in Vegas|last=Difino|first=Lennie|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2008-02-17|archive-date=2009-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227185107/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2008/exclusives/showtimeinvegas|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ ಬಿಗ್ ಶೊ, ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ಬ್ರೇಂಡಿಗೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ತನು.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/superstars/smackdown/bigshow/|accessdate=2010-04-27|title=Big Show's WWE Profile|publisher=World Wrestling Entertainment}}</ref> ಅದರ ನಂತರದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ನನ್ನು ಹಿಮ್ಮಡದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರ ಬಹುಮತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ, ಬಡಾಯಿಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಎದುರಾಳಿ ನಿಮಿತವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಆಧರಿಸಳು ಮುಂದುವರೆದನು. ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಅವನ ಗುಣಾರೋಪಣಿ ಬದಲಾಯಿಸುತಿತ್ತು, ಮತ್ತು [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯ XXIV]] ರಲ್ಲಿ, ಮೆವೆದರ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ದುಷ್ಟ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಗುಂಪಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದು ಬಿಗ್ ಶೊ ಆಪ್ತ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದನು. ದವಡೆಯಮೇಲೆ [[ಹಿತ್ತಾಳೆ ಬೆರಳಿನ]] ಹೊಡೆತದಿಂದ ಬಿಗ್ ಶೊ ನೊಕೌಟ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref name="WM24 Res">{{cite web|url= http://www.wwe-zone.com/wwe/results/ppv/wrestlemania/XXIV/index.htm|title= WWE WrestleMania XXIV Results|publisher= Pro-Wrestling Edge|accessdate= 2008-04-06|archive-date= 2008-04-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20080408093342/http://www.wwe-zone.com/wwe/results/ppv/wrestlemania/XXIV/index.htm|url-status= dead}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ, [[ದ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾಲಿ]] ನೊಂದಿಗೆ ಬದ್ಧದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಿಗ್ ಶೊ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ [[ಬ್ಲೇಕ್ಲೇಶ್]] ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಟ್ಯ ಮಾಡಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಯನ್ನು ಚೋಕ್ ಸ್ಲೇಮ್ ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/6842782/results/|accessdate=2008-07-26|date=2004-04-27last=Clayton|first=Corey|title=Big Show wins mammoth matchup|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501145517/http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/6842782/results/|url-status=dead}}</ref> [[ವನ್ ನೈಟ್ ಸ್ಟೇಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ, ಶೊ [[CM ಪಂಕ್]], [[ಜೊನ್ ಮೊರಿಸನ್]], [[ಚವೊ ಗುರ್ರೇರೊ]], ಮತ್ತು [[ಟೊಮಿ ಡ್ರೀಮರ್]] ರವರನ್ನು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಕೇನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಸೋಲಿಸಿದನು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಜೊನ್ ಮೊರಿಸನ್]] ಅವನ ಮೇಲೆ ಉಕ್ಕು ಮೆಟ್ಟಿಲಿಗೆ [[ದೂಡಿದ]] ಕಾರಣ ಅವನ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಳುಗಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಜೆಯವು, [[ನೈಟ್ ಒಫ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ECW ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ವಾದವಿವಾದ<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/matches/7125736/results/|accessdate=2008-07-26|date=2008-06-01|last=Passero|first=Mitch|title=Bloody big showing|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052011/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/matches/7125736/results|url-status=dead}}</ref> ಮಾಡಲು ಕೇನ್ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕ್ ಹೆನ್ರಿ]] ಯರನ್ನು ಎದುರಿಸಳು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಪಿಂಫೊಲ್ ಮೂಲಕ ಗೆದ್ದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/7188540/results/|accessdate=2008-07-26|date=2008-06-29|last=Rote|first=Andrew|title=World's Strongest Extreme Champion|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2008-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630194156/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/7188540/results/|url-status=dead}}</ref> ಬಿಗ್ ಶೊ ಪುನಃ [[ವಿಕ್ಕಿ ಗುರ್ರೇರೊನ]] ಜೊತೆ ಸೇರಿ ವಿಲ್ಲೇನ್ ಆದನು. [[ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್]] ನನ್ನು [[ಅನ್ಫೊರ್ಗಿವನ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್'' ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಹಾಕುವದು ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹು ಗಮನಾರ್ತವಾಗಿ [[ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್]], ಜೆಫ್ಫಿ ಹಾರ್ಡಿ, ಚವೊ ಗುರ್ರೇರೊ, ಮತ್ತು ದ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ವೈರತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಅವನು [[ನೊ ಮೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]] ನೊಕ್ ಔಟ್ ಮೂಲಕ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಹೋದನು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, [[ಸೈಬೆರ್ ಸಂಡೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ಲಾಶ್ಟ್ ಮೇನ್ ಸ್ಟೇಂಡಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸೆರ್ವೈವರ್ ಸೀರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಕೇಸ್ಕೆತ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನ್ಯರ ಔಟಿನಲ್ಲಿ ಶೊ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್'' ನಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಉಕ್ಕು ಪಂಜರ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೊ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಳು ಹೋಗಿ, ದ್ವೇಷಗೊಳಗಾದನು. [[ನೊ ವೆ ಔಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಶೊ WWE ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಗಾಗಿ [[ಎಲಿಮಿನೇಶನ್ ಚೇಂಬರ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು, ಆದರೆ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್ ಮೂಲಕ ಮೂರನೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|title=http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|date=2009-02-15|first=Mitch|last=Passero|accessdate=2009-03-05|archive-date=2009-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304074552/http://www.wwe.com/shows/nowayout/matches/9253224/results/|url-status=dead}}</ref> ವಿಕ್ಕಿ ಗುರ್ರೇರೊ ಜೊತೆಗೆ ಗುಪ್ತವಾದ ಸಂಬಂಧ ಬಿಗ್ ಶೊ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ [[ಜೊನ್ ಸಿನ]] ಬಯಲುಮಾಡಿದನು. [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯ XXV]] ರಲ್ಲಿ, ವೆ[[ರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಗಾಗಿ ಟ್ರಿಪೆಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೊ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದನು ಅದರಲ್ಲಿ ಚೆಂಪಿಯನ್ ಎಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜೊನ್ ಸಿನ ರವರು ಇದ್ದರು. ಪುನಃ, ಸಿನ ಗೆದ್ದಕಾರಣ ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.<ref>{{cite web|url= http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/9472972/results/|accessdate=2009-04-06|date=2009-04-05|last=Passero|first=Mitch| title=Cena reclaims his gold|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> ====ರಾವ್; ಯುನಿಫೈಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ (2009–2010)==== [[File:The Big Show At House Show.jpg|thumb|ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರು ತೀರ್ಪುಗಾರ ಸ್ಕಾತ್ತ್ ಅರ್ಮಸ್ತ್ರೊಂಗ್ ಜೊತೆ ಚರ್ಚೆಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಏಪ್ರಿಲ್ 13,ರಲ್ಲಿ WWE ಡ್ರೇಫ್ಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಗ್ ಶೊ ನನ್ನು ರಾವ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗೆ [[2009 ನ WWE ಡ್ರೇಫ್ಟ್]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/04132009|accessdate=2009-04-20|date=2009-04-13|last=Sitterson|first=Aubrey|title=Rough Draft|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> [[ಬೇಕ್ಲೇಶ್]] ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ ಲಾಸ್ಟ್ ಮೇನ್ ಸ್ಟೇಂಡಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿನ ಮತ್ತು ಎಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ, ಅವಾಗ ರಂಗದ ಬೆಳಕಿನ ಮೇಲೆ ಸಿನ ವನ್ನು ಎಸೆದ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎಡ್ಜ್ ಗೆದ್ದನು ಮತ್ತು ಸಿನನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಗಾಯವಾಯಿತು.<ref name="LastManStanding">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/9808960/results/|title=Results:Fueled by hatred and desperation|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|date=2009-04-26|accessdate=2009-04-26|archive-date=2009-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428163904/http://www.wwe.com/shows/backlash/matches/9808960/results/|url-status=dead}}</ref> ಜೊನ್ ಸಿನ ಜೊತೆ ಹಗೆತನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ, [[ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೆ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರೂಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಸಿನ ಅವನು ನಿವೇದನೆಯಾದ STF-U ಗೆ<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/matches/10109268/results/|accessdate=2009-08-03|last=Sitterson|first=Aubrey|date=2009-05-17|title=Conservation of momentum leads to victory|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090728091608/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/matches/10109268/results/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/extremerules/matches/10247542/results/|accessdate=2009-08-03|last=Murphy|first=Ryan|date=2009-06-07|title=Submission accomplished|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611184326/http://www.wwe.com/shows/extremerules/matches/10247542/results/|url-status=dead}}</ref> ಸೋಲನುಭವಿಸಿದನು, ಜೂನ್ 22 ರ ''RAW'' ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಹಗೆತನವನ್ನು ಕೊನೆಮಾಡಿದನು.<ref>http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06222009/</ref> [[ನೈಟ್ ಆಫ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ಸ್]] ಪಂದ್ಯದ ಕೆಲವು ವಾರಗಲ ಮೊದಲು, ಬಿಗ್ ಶೊ ನಿರಂತರವಾಗಿ U.S.ಚೆಂಪಿಯನ್ ಆದ [[ಕೊಫಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಇವನ್ ಬೌರ್ನೆ]] ಅನ್ನು ಹಲ್ಲೆಮಾಡಿದ. ಅವನು ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಹಗೆತನವನ್ನು U.S. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೋಸ್ಕರ ಬೆಳೆಸಿದ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೈಟ್ ಆಫ್ ಚೆಂಪಿಯನ್ಸ್ ನ [[ಸಿಕ್ಸ ಪೆಕ್ ಚೆಲೇಂಜ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ. ಅ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್ಜ್]] ನ ಗಾಯಗೋಸ್ಕರ ಕಾಯ ಬೇಕಾದ ಕಾರಣ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅನ್ನು [[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]] ನ ಹೊಸ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಜೊತೆಯಾಟಗಾರನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ U.S. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾ ಪಂದ್ಯವಾದ ಸಿಸ್ಕ್ ಪೆಕ್ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಶೊ ಹೊರಗೆಹೋದನು. ಒಟ್ಟಿಗೆ, [[ಯುನಿಫೈಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ಅನ್ನು ಯಶಸ್ಸು ಇಂದ [[ದಿ ಲೆಗಸಿ]] ಎದುರಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದರು, ಬಿಗ್ ಶೊ ನ [[ಕಾಲೋಸ್ಸಲ್ ಕ್ಲಾಚ್ಥ್]] ಅನ್ನು [[ಟೆಡ್ ಡಿಬಯಾಸ್]] ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಸಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/10728352/results/|accessdate=2009-08-03|last=Burdick|first=Michael|date=2009-07-26|title=Big announcement; enormous combination|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2009-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090802204105/http://www.wwe.com/shows/nightofchampions/matches/10728352/results/|url-status=dead}}</ref> TLC ನಲ್ಲಿ: ಡಿಸೆಂಬರ್ 13 ರ [[WWE TLC: Tables, Ladders & Chairs (2009)|ಮೇಜು, ಏಣಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಿ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಡಿ-ಜೆನೆರಶನ್ X]] ಆದ ([[ಶೌನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿಪೆಲ್ ಎಚ್]]) ಜೆರಿಕೊ ಮತ್ತು ಶೊ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[ಮೇಜು, ಏಣಿ ಮತ್ತು ಕುರ್ಚಿ ಪಂದ್ಯದ]] ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wwetlc/matches/12728814/results/|title=Climb is of the essence for DX|access-date=2010-08-17|archive-date=2022-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220526235651/https://www.wwe.com/shows/wwetlc/matches/12728814/results/|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 8 ರ ''RAW'' ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಶೊ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು DX ಇಂದ ತನ್ನ ಹೊಸ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಜೊತೆಯಾಟಗಾರ ನಾದ [[ದಿ ಮಿಜ್]] ಮುಕಾಂತರ [[ಟ್ರಿಪೆಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಎಲಿಮಿನೆಶನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಎಡ್ಜ್ ಸೊಸೈಟಿಯ([[CM ಪಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಲುಕ್ ಗಲ್ಲೌಸ್]])ಇದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/results/12324060/|accessdate=2010-02-09|last=Adkins|first=Greg|date=2010-02-08|title=Raw's pit stomp|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2010-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100212185817/http://www.wwe.com/shows/raw/results/12324060/|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 16,ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಮಿಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಯೋಷಿ ಟಟ್ಸು]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡಸ್ಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ''ECW'' ನ ಕೊನೆಯ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/02162010/|title=Dominant farewell}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 1 ರ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ತರುವಾಯ [[ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್]] ಶೌನ್ ಮೈಕಲ್ಸ್ ನ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಹರಿಸು ಮುಕಾಂತರ ಶೊ ಮತ್ತು ಮಿಜ್, D-ಜೆನೆರಶನ್ X ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮರುಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/03012010/|title=A long, strange trip to WrestleMania}}</ref> [[ವ್ರೆಸಲ್ ಮೇನಿಯ XXVI]], ರಲ್ಲಿ ಶೊ ಮತ್ತು ಮಿಜ್ ಅವರು [[ಜೊನ್ ಮೊರಿಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಅರ್-ಟ್ರುಥ್]] ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹುಲಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/13691242/results/|title=No business like Show-Miz-ness|access-date=2010-08-17|archive-date=2010-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100331123342/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/matches/13691242/results/|url-status=dead}}</ref> [[ಎಕ್ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ರೂಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಶೋಮಿಜ್ ಅವರು ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಹಸ್ತತ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು ಅದೇನೆಂದರೆ ಶೋಮಿಜ್ ಅವರು ಸೋತರೆ, ಗೆಲ್ಲುವ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಗೆ ಅದರ ಮರುರತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ರಾವ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯುನಿಫೈಡ್ WWE ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಗಿಯಗುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಆದ ಅರ್-ಟ್ರುಥ್ ಮತ್ತು ಜೊನ್ ಮೊರಿಸನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು. ಮತ್ತೆ ಬಂದ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಆದ [[ಮಾರ್ಕ್ ಹೆನ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[MVP]] ಅವರು ಕೂಡ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು. ಅದರೆ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಆದ [[ಹಾರ್ಟ್ ಡೈನೆಸ್ಟಿ]]ಯ(ದವಿದ್ ಹಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟೈಸನ್ ಕಿದ್ದ್) ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಟಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಟ್ 'ದಿ ಹಿಟ್ ಮ್ಯಾನ್' ಅವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಮರುರಾತ್ರಿ ರಾವ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಗಿಯಾದರು. ====ಸ್ಮಾಕ್ ಡೌನ್ ಗೆ ಮರಳು (2010)==== ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 2010 ನೆ ''ರಾವ್'' ವಿನ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಶೊ ಮತ್ತು ಮಿಜ್ ಅವರು [[ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಡೈನೆಸ್ಟಿ]]ಗೆ ತಮ್ಮ ಯುನಿಫೈಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="2010draft">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/results/14268066/|title=Mix & matches|access-date=2010-08-17|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502023133/http://www.wwe.com/shows/raw/results/14268066/|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಬಿಗ್ ಶೊ ಮಿಜ್ ಅನ್ನು ಕೌನ್ಟ್ ಔಟ್ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದ, ಇದರಿಂದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಎದುರೆದುರಿಗೆ ಸುಳಿವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ [[2010 ನ WWE ಯಾ ಡ್ರಾಫ್ಟ್]] ಪ್ರಕಾರ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅನ್ನು [[ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್]] ಬ್ರೇಂಡ್ ಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="2010draft" /> ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ನೆ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್'' ಬ್ರೇಂಡ್ ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ, ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಅವನನ್ನು [[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]]ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದು ಗೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವ[[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯನ್]] ಆದ [[ಜಾಕ್ ಸ್ವಗ್ಗೆರ್]] ತಾನು "ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ಅಡ್ರೆಸ್" ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನನ್ನು ಅಡ್ಡಿಮಾಡಿ ಬಡಿದನು, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮತೊಮ್ಮೆ ಎದುರಿಸು ಎಂದಂತಾಯಿತು. ಮೇ 7 ರ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಗ್ಗೆರ್/ಕೆನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯದದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೋ ರಿಂಗ್ ನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ಸ್ವಗ್ಗೆರ್ ಅನರ್ಹಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಘೋಷಿಸು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಶೊ ಚೋಕ್ ಸ್ಲಾಮ್ ಮಾಡಿದನು.<ref name="ShowChokeslamSwagger">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/smackdown/archive/05072010/|title=Out of control; Over the Limit}}</ref> ಸ್ವಗ್ಗೆರ್ ಸಾಧಿಸಿದ ಸಂಬ್ರಮವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಫಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ. [[ಓವರ್ ದಿ ಲಿಮಿಟ್]] PPV ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜಾಕ್ ಸ್ವಗ್ಗೆರ್]] ಅನ್ನು ಅನರ್ಹತೆ ಮುಕಾಂತರ ಬಿಗ್ ಶೊ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಮೇ 27 ರ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ ತಿಯೊಡೊರ್ ಲೊಂಗ್ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ನ [[WWE ಫಟಲ್ 4-ವೆ]] ಅರ್ಹತೆಯ ಪಂದ್ಯ ಇದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ಲೊಂಗ್ ಮತ್ತೆ ಘೋಷಿಸಿದ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ ಸ್ವಗ್ಗೆರ್ ಅನ್ನು ಅನರ್ಹತೆ ಮುಕಾಂತರ ಓವರ್ ದಿ ಲಿಮಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಕರಣ ಬಿಗ್ ಶೋ ತಂತಾನೆ ಅರ್ಹತೆಪಡೆದ, ಆದರೆ ಫಟಲ್ 4-ವೆ ಯಲ್ಲಿ ಜಯಗೊಳಿಸಲು ನಿಷ್ಫಲನಾದ. ಫಟಲ್ 4-ವೆಯ ನಂತರ ಸ್ವಗ್ಗೆರ್ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪ್ರಥಮ ಚಲನೆ ಯಾದ ದಿ ''ಎಂಕಲ್ ಲೋಕ್'' ಅನ್ನು ಬಿಗ್ ಶೊ ಮೇಲೆ ಬಳಸಿದ. ಅದು ಬಿಗ್ ಶೊ ನ ಹಿಮ್ಮಡಿಯನ್ನು ಗಾಯಮಾಡಿತು. ಎರಡು ವಾರ ಮತ್ತೆ ಸ್ಮೇಕ್ ಡೌನ್ ನಲ್ಲಿ, ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ ನ ಹಿಮ್ಮಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಚಲನೆಯ ಮುಕಾಂತರ ಗಾಯಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಇದೆ ಚಲನೆಯ ಮುಕಾಂತರ ಮತ್ತೆ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೊ ನನ್ನು ಲೋಕ್ ಮಾಡಿದ ಆದರೆ ಬಿಗ್ ಶೊ ಬಂದು ಕಾಪಾಡಿದ. ಮತ್ತೆ ಅದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಶೊ ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಸ್ವಗ್ಗೆರ್ ಅನ್ನು ಎರಡರಷ್ಟು ಕೌಂಟ್-ಔಟ್ ತನಕ ಹೊಡೆದಾಟ ಮಾಡಿದ. ಬೇಗನೆ [[CM ಪಂಕ್]] ಜೊತೆ ಹಗೆತನ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು [[ಮಣಿ ಇನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಕ್ ನ ಬೋಳಾದ ತಲೆಯ ಮುಸುಕನ್ನು ಕಳಚಿದ. ಮತ್ತೆ ಮಣೆ ಇನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಂಟ್ತ್ರಟ್ ಏಣಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲು ವಿಫಲನಾದ, SES ನ ಗುಂಬ ಸದಸ್ಯನಾದ ಮುಸುಕು ಹಾಕಿದ್ದವನನ್ನು ತನ್ನ ಮುಸುಕನ್ನು ಕಳಚಿ ಆತ [[ಜೋಯಿ ಮೆರ್ಕುರಿ]] ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ. ==ಮಾಧ್ಯಮ== [[NASCAR]] ಜೊತೆ ಸ್ಟೆಕರ್ ನಲ್ಲಿ ವೈಗ್ತ್ ಚಿತ್ರ ನಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯಾದ [[ಕೆನ್ನಿ ವಲ್ಲಸ್]], [[ಸ್ಕೋಟ್ ವಿಮ್ಮೆರ್]], ಮತ್ತು [[ಎಲ್ಲಿಯೊಟ್ ಸೇಡ್ಲರ್]], ತಂಡದ ನಾಯಕನಾದ [[ಜೆಫ್ಫ್ ಹಮ್ಮೊಂಡ್]], ಮತ್ತು 2002 ಮತ್ತು 2005 ನ ಪೂರ್ಣವೇಗದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಸರ್ವವಿಜೇತ [[ಟೋನಿ ಸ್ಟಿವಾರ್ಟ್]]. ಇದರ ಜೊತೆ, [[ಸಿಸ್ಕೊ]] ಮತ್ತು [[ಫಾಶ್ಯ್ ಬ್ರೌನ್]] ಅವರ ಮರುಮಿಶ್ರಿತ [[ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋ]] "[[ತೊಂಗ್ ಸೊಂಗ್]]" ನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಟ್ ಅವರು ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ [[ಆರ್ ಯು ಸ್ಮಾರ್ಟೆರ್ ದ್ಯೇನ್ ಎ 5ಥ್ ಗ್ರೇಡರ್]] ಎಂಬ [[ಕ್ರೀಡೆ]] ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು, ಗೆದ್ದ $15,000 ವನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಓರ್ಗನೈಸೇಶನ್ಸ್ ಇಂಕ್]] ಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು. ===ಕಿರುತೆರೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು=== {{Unreferenced section|date=August 2009}} *''[[ತಂಡರ್ ಇನ್ ಪೆರಡೈಸ್]]'' (1994) *''[[ಫಿಗರ್ ಇಟ್ ಔಟ್]]'' (1998) *''[[ಕಸಿನ್ ಸ್ಕೀಟೆರ್]]'' (ಮಾರ್ಚ್ 18, 1999) ನ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ "ಸ್ಕೀಟೆರ್'ಸ್ ಸಪ್ಲೆಕ್ಸ್" *''[[ಶಸ್ಟ ಮೆಕ್ ನೇಸ್ಟಿ]]'' (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 1999) ಪೈಲೇಟ್ ಎಪಿಸೋಡ್ ದಲ್ಲಿ (ಅವನತರಾನೆ, ಪಿಜ್ಜಾ ಮುಟ್ಟಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸು ತಿದ್ದನು) *''[[ಸಿಸ್ಕೋ]]'ಸ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಕೊಂಡನು"[[ತೊಂಗ್ ಸೊಂಗ್]]" ಮರುಮಿಶ್ರಿತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ'' *''[[ದಿ ಸಿಂಡಿ ಮರ್ಗೊಲಿಸ್ ಶೋ]]'' (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2000) *''[[ದಿ ವೀಕೆಸ್ಟ್ ಲಿಂಕ್]]'' (ನವೆಂಬರ್ 12, 2001) – ''WWF ಎಡಿಶನ್'' (6 ಮತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನ ಒಂದು ಮತದಾನಮಾಡಿದ್ದು) *''[[ಸೇರ್ಟೆಡೆ ನೈಟ್ ಲೈವ್]]'' (ಮಾರ್ಚ್ 18, 2000) *''[[ಟಿವಿ ಟೋಟಲ್]]'' (ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2002) *''[[ವನ್ ಒನ್ ವನ್]]'' (ನವೆಂಬರ್ 25, 2002) ಎಪಿಸೋಡ್ ದಲ್ಲಿ "ಇಸ್ ಇಟ್ ಸೇಫ್?" "ಮಿಲೆಸ್" ಆಗಿ *''[[ಪ್ಲೇಯರ್$]]'' (2004) ಎಪಿಸೋಡ್ ದಲ್ಲಿ "ಬರೆನಕೆದ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್" *''[[MADtv]]'' (ಮಾರ್ಚ್ 13, 2004) *''[[Star Trek: Enterprise]]'' (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2004) ಎಪಿಸೋಡ್ ದಲ್ಲಿ "[[Borderland (Star Trek: Enterprise)|ಬೋರ್ಡೆರ್ಲೇಂಡ್]]" ಆಗಿ "[[ಒರಿಒನ್]] ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡರ್ #1" *''[[ಹೊಗನ್ ನೋವ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್]]'' (2004–2005, 2007) *''ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ವಿದ್ ಕೆವಿನ್'' (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2005) *''[[ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ವಿದ್ ಕೊನನ್ ಓ'ಬ್ರಿಎನ್]] (2008, 2009)'' *''[[ಎಟೇಕ್ ಒಫ್ ದಿ ಶೊ!]]'' ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2008. *''VH1 ಟೋಪ್ 20 ಕೌಂಟ್ ಡೌನ್'' (2009) *''[[ಅರ್ ಯು ಸ್ಮಾರ್ಟೆರ್ ದ್ಯೇನ್ ಎ ಫಿಫ್ತ್ ಗ್ರೇಡರ್?]]'' (ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಆವೃತ್ತಿ) (ಆಗಸ್ಟ್ 10/17, 2009) *''[[ದಿ ಟುನೈಟ್ ಶೊ ವಿದ್ ಕೊನನ್ ಓ'ಬ್ರಿಎನ್]]'' (ಆಗಸ್ಟ್ 26, 2009) *''[[Extreme Makeover: Home Edition]]'' (ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2010) *''[[ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ವಿದ್ ಜಿಮ್ಮಿ ಫಲ್ಲೊನ್]]'' (ಜೂನ್ 16, 2010) *''[[ರೊಯಲ್ ಪೇನ್ಸ್]] ಸೀಸನ್ 2, ಎಪಿಸೋಡ್ 3 "ಕೀಪಿಂಗ್ ದಿ ಫೆತ್" (ಜೂನ್ 17, 2010)'' ===ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ=== *''ರೆಗ್ಜೀ'ಸ ಪ್ರೆಯರ್'' (1996) Mr. ಪೊರ್ಟೊಲ" ಹಾಗೆ *''[[ಜಿಂಗಲ್ ಆಲ್ ದ ವೆ]]'' (1996) "ಹ್ಯುಜ್ ಸಂತ" ಹಾಗೆ *''ಮೆಕ್ ಸಿಂಸೀಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'' (1998) "ಲಿಟಲ್ ಸ್ನೊವ್ ಫ್ಲೇಕ್" ಹಾಗೆ *''[[ದ ವಾಟರ್ ಬಾಯ್]]'' (1998) "ಕೇಪ್ಟನ್ ಇನ್ಸನೋ"ಹಾಗೆ *''ಲಿಟಲ್ ಹೆರ್ಕುಲೆಸ್ ಇನ್ 3-D'' (2006) "ಮರ್ದುಕ್" ಹಾಗೆ *''ನಕ್ಲೆಹೆಡ್'' (WWE ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಪ್ರೊಡೆಕ್ಶನ್)'' (2010)'' *''[[ಮೆಕ್ ಗ್ರುಬೆರ್]]'' (2010) "ಬ್ರಿಕ್ ಹಗ್ಸ್" ಹಾಗೆ ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅಸುರ ಅಂಡ್ರೆ ತರ, ವಿಟ್ ಗೆ ಅಕ್ರೊಮಿಗಲಿ, ಎಂಬ ಎನ್ದೊಕ್ರಿನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾಯಿಲೆ ಇದೆ. ವಿಟ್ ಗೆ 1990 ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟುಟ್ತರಿ ಗ್ಲಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಶಸ್ಸು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಯಿತು ಅದು ಅವನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿತು. ಹನ್ನೆರಡನೆ ವಯಸಿನ ತರುವಾಯ, ವಿಟ್ ಅವರು ಎತ್ತರವು, ಭಾರವು ಮತ್ತು ಎದೆಯಲ್ಲಿ ರೋಮವಿತ್ತು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಹತ್ಹೋಮ್ಬಥನೆ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ ಸ್ಟೇಟ್ ಉನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಟೀಂಮ್ ನ ಸದಸ್ಯ ನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಆತನ ಬೂಟು ಗಾತ್ರವು 22 5 E, ಅವನ ರಿಂಗ್ ಗಾತ್ರವು 22.5, ಮತ್ತು ಅವನ ಎದೆಯು{{convert|64|in|cm}} ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ, ಗಾತ್ರದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಲಿಂದ ತನ್ನ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಗಾಡಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ವಿಟ್ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಬಸ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ ಚಾಲಕ ನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದ. ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನದ, ಬತೆಸ್ಬುರ್ಗ್-ಲೀಸ್ವಿಲ್ಲೇ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾದ ವ್ಯ್ಮನ್ ಕಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟ್ ಬಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ ಆಡಿದನು. ಅವನು ಬಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ [[ವಿಚಿತ ಸ್ಟೇಟ್ ಉನಿವೆರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ಬಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಆಡಿದನು]], ಮತ್ತು ಸೌಥೆರನ್ ಈಲ್ಲಿನೊಇಸ್ ಉನಿವೆರ್ಸಿಟಿ-ಎಡ್ವೆರ್ಸ್ವಿಲ್ಲೆಯ ಬೀಟಾ-ಚಿ ಚಪ್ತೆರ್ ಆಫ್ [[ಟವ್ ಕಪ್ಪ ಎಪ್ಸಿಲೋನ್]] [[ಸಹೋದರತ್ವದ]] ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ವಿಟ್ ಸೌಥೆರನ್ ಈಲ್ಲಿನೊಇಸ್ ಉನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಎಡ್ವೆರ್ಸ್ವಿಲ್ಲೆ ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ, 1992 ರಿಂದ 1993 ತನಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲ್ಲೆಗೈತ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸ್ಸೋಶೇಶೇನ್ (NCAA) ವಿಭಾಗ II ಕೌಗರ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಟೀಂಮ್ ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. SIUE ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೌಗರ್ಸ್ ಗೆ ವಿಟ್ ಒಟ್ಟು ಮೂವತ್ತೊಂದು ಅಂಕಗಲನ್ನು ಪಡೆದನು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1998ರಲ್ಲಿ, ತೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಮೆಂಫಿಸ್, ನಲ್ ಒಂದು ಉಪಹಾರಗೃಹದ ಗುಮಾಸ್ತ ಜೊತೆ ತನನ್ನು ತಾನೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಟ್ ಅನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ವಿಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯ ಕೊರತೆ ಕಾರಣ ಮತ್ತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="TSG">{{cite web|url= http://www.thesmokinggun.com/mugshots/bigshowmug1.html|title=Big Show|publisher=[[The Smoking Gun]]|accessdate= 2007-06-06}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 1997 ರಂದು ತನ್ನ ಮೊದಲನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದ,ಮೆಲಿಸ್ಸ ಅನ್ ಪಯಾವಿಸ್, ಅನ್ನು ವಿಟ್ ಮದುವೆಯಾದ. 2000 ನಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನೆಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2002 ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಎರ್ರ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಾಳೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2002 ರಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಸ್ ಕತ್ರಮದೊಸ್, ಎಂಬ ಎರಡನೆ ಹೆಂಡತ್ತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಮಾರ್ಚ್ 1999, ರಲ್ಲಿ ರೋಬೇರ್ತ್ ಸ್ವಯೇರ್ ಜೊತೆ [[ಹಲ್ಲೆಯನು]] ವಿಟ್ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿಲಾಯಿತು, ಬಿಸಿಲು ಕಾಲದ 1999 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್ ನ ಯುನಿಯಂಡಲೆಯ, ಮರ್ರಿಒತ್ತ್ ಹೋಟೆಲ್ಸ್ & ರೆಸಾರ್ಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ವಿಟ್ ತನ್ನ ಔಡನ್ನು ಮುರಿದ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿದನು. ವಿಟ್ ಸ್ವಯೇರ್ ತನ್ನನ್ನು ಹರೆಹಯ್ದ, ಬೆದರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಜೋರಾಗಿ ನೂಕಿದನು ಎಂದು ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯೇರ್ ನ ಗುದ್ದುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಮೂರು ದಿನದ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ತೋಮಸ್ ಫೈನ್ಮನ್ ತಪ್ಪುಗಾರ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಕೊಟ್ಟನು.<ref name="Powell">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar9.html|last=Powell|first=John|title=Wight goes to court|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam Wrestling|accessdate=2007-06-06|date=2000-03-09|archive-date=2007-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613135314/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar9.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Powell2">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar10.html|last=Powell|first=John|title=Wight testifies in his own defence|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam Wrestling|accessdate=2007-06-06|date=2000-03-10|archive-date=2007-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613001057/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar10.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Powell3">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar11.html|last=Powell|first=John|title=Wight acquitted of assault|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|accessdate=2007-06-06|date=2000-03-11|archive-date=2007-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013101953/http://slam.canoe.ca/SlamWrestlingArchive/wight_mar11.html|url-status=dead}}</ref> ==ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ== *'''ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯ ಚಲನೆಗಳು''' **[[ಚೋಕ್ ಸ್ಲಾಮ್]]<ref name="WWE" /> **''ಕೊಲೊಸಲ್ ಕ್ಲಚ್'' ([[ಕೆಮಲ್ ಕ್ಲಚ್]])<ref name="WWE" /> – 2009 **''ನೋಕ್ ಔಟ್ ಪಂಚ್'' ([[ರೈಟ್-ಹಾಂಡಡ್ ನೋಕ್ ಔಟ್ ಹೂಕ್]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards08/|title=Slammy Award Winners|accessdate=2009-03-19|date=2008-12-08|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629063946/http://www.wwe.com/shows/raw/slammyawards08/|url-status=dead}}</ref> – 2008–ಇಂದಿನ **''ಶೊಸ್ಟೊಪೆರ್'' ([[ಇನ್ವೆರ್ಟೆಡ್ ಲೆಗ್ ಡ್ರಾಪ್ ಬುಲ್ ಡಾಗ್]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/archive/09262006/|date=2006-09-26|last=Tello|first=Craig|title=A grisly night on Sci Fi|publisher=[[World Wrestling Entertainment]]}}</ref> – 2006; ಖಾಯಂ ಆಗಿ 2008–೨೦೦೯ ತನಕ ಬಳಸಿದನು *'''ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಟ್ಟುಗಳು''' * **[[ಅಬ್ದೊಮಿನಲ್ ಸ್ಟ್ರೆಚ್]]<ref name="torch1">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/Torch_Flashbacks_19/article_29973.shtml|accessdate=2009-08-03|last=Keller|first=Wade|title=Torch Flashbacks – Keller's WWE SmackDown report|date=2004-02-12|publisher=PWTorch.com}}</ref> **[[ಬೀರ್ಹಗ್]]<ref name="torch2">{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/PPV_Reports_5/article_32119.shtml|accessdate=2009-08-03|last=Keller|first=Wade|date=2009-05-17|title=Keller's WWE Judgement Day PPV report|publisher=PWTorch.com}}</ref> **[[ಬಿಗ್ ಬೂಟ್]]<ref name="OWOW" /><ref name="torch1" /> **[[ಕೋಬ್ರ ಕ್ಲುಟ್ಚ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಬ್ರಕೆರ್]], ಯಾವೊಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕೋಬ್ರ ಕ್ಲುಟ್ಚ್]]ಗೆ ಅಥವಾ [[ಟ್ವೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಲೇಮ್]]ಗೆ ಹಾಕು<ref name="canoe1">{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/07/12/1680795.html|accessdate=2009-08-03|last=Mackindler|first=Matt|title=ECW: Big Show retains|publisher=[[Canadian Online Explorer]]|work=Slam! Sports|archive-date=2007-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071112210156/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2006/07/12/1680795.html|url-status=dead}}</ref><ref name="observer1">{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/content/view/6403/74/|accessdate=2009-08-03|last=Grimaldi|first=Michael C.|title=Early look at Smackdown tonight|publisher=[[Dave Meltzer#Wrestling Observer Newsletter|Wrestling Observer Newsletter]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> **[[ಎಲ್ಬೊ ಡ್ರಾಪ್]]<ref name="OWOW" /> **''ಫೈನಲ್ ಕಟ್'' ([[ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಹೆಡ್ಲೋಕ್ ಎಲ್ಬೊ ಡ್ರಾಪ್]]) **[[ಹೆಡ್ಬುತ್ತ್]]<ref name="view1">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/pbp/2224.php|accessdate=2009-08-03|last=Martin|first=Adam|date=2009-07-26|title=Match #1 Chris Jericho and the Big Show vs. Ted DiBiase and Cody Rhodes|publisher=WrestleView.com}}</ref> **[[ಹೋಗ್ ಲೋಗ್]]<ref name="OWOW" /> **[[ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ಲೇಮ್]]<ref name="OWOW" /> **[[ಓಪನ್-ಹಾಂಡಡ್ ಚೊಪ್]] ಎದುರಾಳಿಯ ಎದೆಗೆ<ref name="view1" /> **[[ರಿವೆರ್ಸೆ ಪವರ್ ಬಾಂಬ್]]<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/big-show.html|accessdate=2009-07-24|title=OWOW profile|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> **[[ಸೈಡ್ ವಾಕ್ ಸ್ಲೇಮ್]]<ref name="torch3">{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_31033.shtml|accessdate=2009-08-03|last=Fitch|first=Clint|title=Arena Reports 3/29|date=2009-03-30|publisher=PWTorch.com}}</ref> **[[ಸ್ಪಿಯರ್]]<ref name="view1" /> *'''[[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು]]''' **[[ಜೋಯ್ ಗಿಯೋವನ್ನಿ]]<ref name="Managers">{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=712&view=manager#manager|title=Big Show's managers|access-date=2010-08-17|archive-date=2010-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922033633/http://cagematch.de/?id=2#manager|url-status=dead}}</ref> **[[ಜಿಮ್ಮಿ ಹಾರ್ಟ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/jimmy-hart.html|title=Jimmy Hart's OWOW profile|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=2009-09-04}}</ref> **[[ಪೌಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್]]<ref name="Managers" /> **[[ಮೆಕ್ ಮಹೊನ್]]<ref name="Managers" /> **[[ವಿಕ್ಕಿ ಗುರ್ರೆರೊ]]<ref name="Managers" /> **[[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]]<ref name="Managers" /> **[[ಧ ಮಿಜ್]]<ref name="Managers" /> *'''[[ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ವರಸಂಗತಿಗಳು]]''' **"ರೋಕ್ಕ್ಹೌಸೆ" [[ಜಿಮ್ಮಿ ಹಾರ್ಟ್]]ಇಂದ ಮತ್ತು ಎಚ್. ಹೇಳಮ್ (WCW / WWF/E; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸದ [[ನ್ಯೂ ವೇರ್ಲ್ಡ್ ಒರ್ಡರ್]]; 1996–1997, 1998–1999, 2002) **"ನೋ ಚಾನ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್" by [[ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್ಟೋನ್]] (WWF; 1999) **"[[ಬಿಗ್]]" ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್ಟೋನ್ ಇಂದ(WWF/E; 1999–2006)<ref name="Themes">{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=712&view=themes#themes|title=Big Show's themes|access-date=2010-08-17|archive-date=2012-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006020417/http://www.cagematch.de/?id=2&nr=712&view=themes#themes|url-status=dead}}</ref> **"[[ಬಿಗ್ (ಮರುಮಿಶ್ರಿತ)]]" [[ಮ್ಯಾಕ್ 10]] ಇಂದ, ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್, ಬೂ ಕಪೋನೆ, ಮತ್ತು [[MC ಯಿಹ್ತ್]] (WWF; 2000) **'''"[[ಕ್ರಂಕ್ ಇಟ್ ಅಪ್]]"''' [[ಬ್ರಾಂಡ್ ನ್ಯೂ ಸಿನ್]]ಇಂದ<ref name="Themes" /> (WWE; 2006, 2008–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) **"[[WWE The Music: A New Day#Track listing|ಕ್ರಂಕ್ ದಿ ವಾಲ್ಸ್ ಡೌನ್]]" ಮೆಲೀನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಸಂಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೇಸ್ಟರ್<ref name="Themes" /> ಇಂದ (ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]] ಜೊತೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ) **"[[WWE The Music: A New Day|ಐ ಕೆಮ್ ಟು ಪ್ಲೇ]]" ಡೌನ್ ಸ್ಟೇಟ್<ref>{{cite web|url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=17258172&blogId=523970629|author=Downstait|title=I'm The Miz and I'm awesome! (New Song)|date=2009-12-29|accessdate=2010-01-05|publisher=[[MySpace]]|archive-date=2009-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207065936/http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view|url-status=dead}}</ref> ಇಂದ (2010) (ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದು [[ಧಿ ಮಿಜ್]]ಜೊತೆ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ) ==ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಕಂಪ್ಲಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್== *'''[[ಪ್ರೊ ವ್ರೆಸಲಿಂಗ್ ಇಲ್ಲೆಸ್ಟ್ರೆಟಡ್]]''' **[[PWI ರುಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] (1996)<ref name="Ristic" /><ref name="CageAwards">{{cite web|url=http://www.cagematch.de/?id=2&nr=712&view=awards#awards|title=Big Show's awards|access-date=2010-08-17|archive-date=2013-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130725231443/http://www.cagematch.de/?id=2&nr=712&view=awards#awards|url-status=dead}}</ref> **[[PWI ವರ್ಷದ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]] (1996)<ref name="Ristic" /><ref name="CageAwards" /> **PWI 500 ಗರಿಷ್ಠ ಒಂಟಿ ವ್ರೆಸ್ಲೆರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ [[PWI 500]] 1996ರಲ್ಲಿ #'''2''' ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು<ref name="CageAwards" /><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50096.htm|accessdate=2009-03-21|title=Pro Wrestling Illustrated Top 500 – 1996|publisher=Wrestling Information Archive|archive-date=2011-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522012052/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50096.htm|url-status=dead}}</ref> *'''[[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]]''' **[[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[2 ಬಾರಿ]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wcwchampionship/|title=WCW World Heavyweight Championship history}}</ref> **[[WCW ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[3 ಬಾರಿ]]) – with [[ಲ್ಕೆಕ್ಸ್ ಲುಗರ್]] (1), [[ಸ್ಟಿಂಗ್]] (1) ಮತ್ತು [[ಸ್ಕೊಟ್ ಹೊಲ್]] (1)<ref>{{cite web|url= http://www.wrestling-titles.com/wcw/wcw-t.html|title=WCW World Tag Team Championship history|publisher=Wrestling-titles.com| accessdate=2009-03-05}}</ref> **[[WCW ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ 3]] ([[1996]]) **ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕೇಬಲ್ ಟುರ್ನಮೆಂಟ್ (1996)<ref>{{cite web|url=http://www.solie.org/titlehistories/kocwcw.html|title=King of Cable Tournament history|access-date=2010-08-17|archive-date=2010-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101130115146/http://solie.org/titlehistories/kocwcw.html|url-status=dead}}</ref> [[File:Big Show - ECW Champion.jpg|thumb|190px|ಬಿಗ್ ಶೊ ECW ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಆಗಿ.]] *'''[[ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶೇನ್ / ವರ್ಲ್ಡ್ ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟಿನ್ಮೆಂಟ್]]''' **[[ECW ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿ ವೇಟ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[1 time]])<ref name="WWE ECW title" /> **[[ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[5 ಬಾರಿ]]) – [[ದಿ ಅಂಡರ್ಟೇಕರ್]]ಜೊತೆ (2), [[ಕೇನ್]] (1), ಕ್ರಿಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ(1) ಮತ್ತು ದಿ ಮಿಜ್ (1)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/worldtagteam/|title=World Tag Team Championship (WWE) history}}</ref> **[[WWE ವೆರ್ಲ್ಡ್ ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[2 ಬಾರಿ]]) – [[ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ]]ಜೊತೆ (1) ಮತ್ತು [[ದಿ ಮಿಜ್]] (1)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwetag/|title=WWE Tag Team Championship history}}</ref> **[[WWE ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[1 ಬಾರಿ]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/unitedstates/30445411212|title=Big Show's first WWE United States Championship reign|access-date=2010-08-17|archive-date=2005-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20050724015729/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/unitedstates/30445411212|url-status=dead}}</ref>[436] **[[WWF/E ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್]] ([[2 ಬಾರಿ]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=WWE Championship history}}</ref> **[[WWF ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ ಚೆಂಪಿಯಂಶಿಪ್‌]] ([[3 ಬಾರಿ]])<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/hard/|title=WWE Hardcore Championship history}}</ref> **[[ಸ್ಲಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] ಟೇಗ್ ಟೀಮ್ ಒಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಗೆ ([[2009]]) – ಕ್ರಿಸ್ ಜೆರಿಕೊ ಜೊತೆ<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/slammy.html#2009|title=2009 Slammy Award winners}}</ref> *'''[[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಒಬ್ಸೇರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್ಲೆಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]]''' **ರೂಕಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (1998) **[[ವೆರ್ಸ್ಟ್ ಫ್ಯುದ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] (1999) <small>ವಸ್. [[ದಿ ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಮೇನ್]]</small> **[[ವೊರ್ಸ್ಟ್ ವ್ರೆಸ್ಲೆರ್]] (2001, 2002) **[[ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಬೆರೇಸ್ಸಿಂಗ್ ವ್ರೆಸ್ಲೆರ್]] (2002) ==ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons}} *[http://www.wwe.com/superstars/smackdown/bigshow/ ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರ ಪಾರ್ಶ್ವಚಿತ್ರ] WWE.com ಅಲ್ಲಿ *{{imdb name|id=0927833|name=Paul Wight}} *[http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?i=42187169&amp;id=279842413"ಬಿಗ್ ಶೊ ಅವರ ಭೇಟಿ ಬೆಸ್ಟ್ ದಮನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಶೊ ಪಾಡ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121010075741/http://phobos.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewPodcast?i=42187169&id=279842413 |date=2012-10-10 }} {{DEFAULTSORT:Wight, Paul}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೨ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ ದ, ಐಕೆನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಟಂಪಾದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕ್ರೊಮೆಗಲಿ ಇರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಚಿತ ಸ್ಟೇಟ್ ಶೋಕೆರ್ಸ್ ಪುರುಷ'ರ ಬಸ್ಕೆತ್ಬಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಓಕ್ಲಹೋಮ ಅಲುಮ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಸ್ಕೆತ್ಬಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ದೂರದರ್ಶನ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] obrhl7mwbc4xmo8tjpenqfhr4hxhaw4 0 24709 1376372 1371168 2026-07-05T22:12:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376372 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Bono | Img = <!-- NOTE TO EDITORS: Do not replace Bono_at_the_2009_Tribeca_Film_Festival.jpg unless it is with a photo under a public domain or free license (meaning NOT merely fair use). Any fair use photos (e.g. "promotional photos") are copyright violations and will be deleted. See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Fair use criteria -->Bono_at_the_2009_Tribeca_Film_Festival.jpg | Img_capt = Bono at the 2009 [[Tribeca Film Festival]] | Img_size = 221 | Background = solo_singer | Birth_name = Paul David Hewson | Alias = Bono<!-- anyone adding Figuran Osman to this article without a reliable source will be blocked --> | Born = {{birth date and age|1960|5|10|df=yes}} | Origin = [[Glasnevin]], County Dublin, Ireland | Died = | Instrument = Vocals, guitar, harmonica | Voice_type = <!--YouTube is not a reliable source--> | Genre = Rock, [[post-punk]], [[alternative rock]] | Occupation = Musician, singer-songwriter, activist, philanthropist | Years_active = 1975–present | Label = | Associated_acts = [[U2]] | URL = [http://www.u2.com/ www.u2.com] | Notable_instruments = [[Gretsch]] Irish Falcon }} '''ಪೌಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಹೆವ್ಸನ್'''(ಜನನ ಮೇ 10,1960) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆತನನ್ನು ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದ '''ಬೊನೊ ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈತ [[ಐರಿಶ್]] ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ,ಅತ್ಯಧಿಕ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದು ಈತ ಡಬ್ಲಿನ್ ಮೂಲದ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ U2 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಹಾಡುಗಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬೊನೊ ಡಬ್ಲಿನ್,[[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನಲ್ಲದೇ ಮೌಂಟ್ ಟೆಂಪಲ್ ಕಾಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿತ.ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಪತ್ನಿ ಅಲಿ ಹೆವ್ಸನ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಭವಿಷ್ಯದ <ref name="MacphistoNet" /><ref name="Bono on Bono" /><ref name="ATU2Clayton" /> U2 ದ ಸದಸ್ಯರನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದ. ಬೊನೊ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ U2 ದ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಗೀತ ರಚನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಆತ ರಾಜಕೀಯ,ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆತ <ref name="ATU2comBonoBio" /><ref name="Stockman" /> ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ನ ಗೀತ ರಚನೆಗಳು U2 ನಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ,ದೈವಿಕ ಅಂಶದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು <ref name="ATU2comBonoBio" /> ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಬುದ್ದತೆ ಪಡೆದಂತೆ ಆತನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು U2 ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ <ref name="Bono on Bono" /><ref name="ATU2comBonoBio" /> ವಿಷಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೊರಗೆ ಆತ ಇತರರೊಡನೆ ಸೇರಿದನಲ್ಲದೇ ಹಲವಾರು <ref name="111393NPR" /><ref name="CASH" /><ref name="HPRESSBONO" /> ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ದ ಸಹಕಲಾವಿದ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಆತ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.ಆತ ಹೊಸದಾದ ಸಾಹಸಕ್ಕೂ ಕೈಹಾಕುತ್ತಾನೆ,<ref name="EPPDF" /><ref name="ClarenceHotel" /> ದಿ ಎಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ದಿ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೊಟೆಲ್ ನ ಒಡೆತನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೊನೊ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿ ಅದೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಡಾಟಾ,ಎಡುನ್,ದಿ ವನ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು <ref name="Bono on Bono" /><ref name="NationalPrayerBreakfast" /> ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಟಿಗಳ ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾನಲ್ಲದೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ-ಸಂಪರ್ಕ <ref name="NationalPrayerBreakfast" /><ref name="Time1986" /><ref name="05312005RollingStone" /> ಬೆಸೆದಿದ್ದಾನೆ. ಬೊನೊ ತಾನು U2 ಜೊತೆಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ಒಳಗಾಗಲು ಆತನ ಬಂಡಾಯ ಮನೋವೃತ್ತಿ <ref name="2006Nobel" /><ref name="Grammy" /><ref name="tax shelter" /> ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಆತನನ್ನು [[ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ|ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು,ಅಲ್ಲದೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಕ್ವೀನ್ ಎಲೆಜಾಬೆತ್ II ಆತನಿಗೆ ನೀಡಿದ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ''ಟೈಮ್ '' ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಶಂಸಾ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಪಾತ್ರನಾದ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ <ref name="2006Nobel" /><ref name="122306BBC" /><ref name="PersonoftheYear" /> ಈತನೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಬೊನೊ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ರೊಟುಂಡಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ 10,1960 ರಲ್ಲಿ <ref>{{cite book |title= Bono: In the Name of Love |last= Wall|first= Mick |year= 2006|publisher=Andre Deutsch Ltd|isbn= 978-0233001777|page= 17 |url=http://www.amazon.co.uk/gp/reader/0233001778/ref=sib_rdr_toc?ie=UTF8&p=S007&j=0#reader-page |accessdate=24 January 2010}}</ref> ಜನಿಸಿದ. ಆತ ಗ್ಲಾಸ್ನೆವಿನ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ನಾರ್ಮನ್ ಹೆವ್ಸನ್ ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಐರಿಶ್ ತಾಯಿ (ನೀ ರಾಂಕಿನ್ )ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ.ಆಕೆ ಚರ್ಚ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ನ್ ಆಗಿದ್ದಳು. ತನ್ನ ತಂದೆ ಬ್ರೆಂಡನ್ ರಾಬರ್ಟ್ "ಬಾಬ್ "ಹೆವ್ಸನ್ ಓರ್ವ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ <ref name="MacphistoNet">Macphisto.net. (2006). [http://www.macphisto.net/theband/biography/bonobio.html "U2 ಬಯೊಗ್ರಾಫಿ—ಬೊನೊ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120219092939/http://www.macphisto.net/theband/biography/bonobio.html |date=2012-02-19 }}. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 3 ಮೇ 2007, from MacPhisto.net</ref><ref name="Bono on Bono" /> ಆಗಿದ್ದ. ಆತನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಆಸೆಯಂತೆ ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎರಡನೆಯ ಮಗುವನ್ನು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಸಲು <ref name="Unforgettable Fire by Dunphy">[http://www.amazon.com/Unforgettable-Fire-Eamon-Dunphy/dp/0446389749 ಅನ್ ಫಾರ್ಗೆಟ್ಟೇಬಲ್ ಫೈರ್ : ಎಮಾನ್ ಡಂಫಿ: ಬುಕ್ಸ್] Amazon.com:</ref> ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬೊನೊ ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೂ ಆತ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ <ref name="Unforgettable Fire by Dunphy" /> ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. [[File:Bonavoxshop.JPG|thumb|175px|left|ಕಿವುಡು ಉಪಕರಣದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆವ್ಸನ್ ಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪಕರಣವನ್ನು "ಬೊನೊ ವೊಕ್ಸ್ "ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.]] ಬೊನೊ ನಾರ್ತ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಲಾಸ್ನೆವಿನ್ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ.ಆತನ ಮನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಬೆಡ್ ರೂಮ್ ಗಳಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆತನ ಚಿಕ್ಕ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯಿದ್ದ ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಆತ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ<ref name="ಮ್ಯಾಥಿವ್ಸ್2008, page 8">ಮ್ಯಾಥಿವ್ಸ್(2008), page 8.</ref> ಗ್ಲಾಸ್ನೆವಿನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿ <ref name="ಮ್ಯಾಥಿವ್ಸ್2008, page 8"/> ಕಲಿತುಕೊಂಡ. ಬೊನೊ 14 ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ಆತನ ತಾಯಿ ಮಿದುಳಿನ ಧಮನಿ ಊತದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ; 1974 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಧನ <ref name="Bono on Bono" /> ಹೊಂದಿದಳು. ಹಲವಾರು U2 ದ ಹಾಡುಗಳಾದ, "ಐ ಉಯಿಲ್ ಫಾಲೊ ", "ಮೊಫೊ", "ಔಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೊಲ್ ", "ಲೆಮೊನ್", ಮತ್ತು"ಟುಮಾರೊ", ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆತನ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ <ref name="Bono on Bono" /><ref name="Ripperda">ರಿಪ್ಪೆರ್ಡಾ, ಜೆ. (8 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998 [http://hem.bredband.net/steverud/U2MoL/Boy/follow.html "ಬಾಯ್—ಐ ಉಯಿಲ್ ಫಾಲೊ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807012011/http://hem.bredband.net/steverud/U2MoL/Boy/follow.html |date=7 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 }}. 26 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="010197DailyTelegraph">ಮೆಕ್ ಕ್ರೊಮಿಕ್, N. (1 ಜನವರಿ 1997), [http://www.telegraph.co.uk/main.jhtml?xml=/1997/03/01/bryutu01.xml "ಗ್ರೊವಿಂಗ್ ಅಪ್ ಉಯಿತ್ U2"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್. 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು</ref><ref name="Schruers">ಸ್ಕ್ರುಯೆರ್ಸ್, F. (31 ಮೇ 2009 U2. ''ಮ್ಯುಸಿಸಿಯನ್, 7''.</ref> ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟ "ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳು ಬಾಲ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ದತೆ ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನ ಹರಿಸಿದ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಇಂಟು ದಿ ಹಾರ್ಟ್," "ಟ್ವಿಲೈಟ್ "ಅಂಡ್ ಸ್ಟೊರೀಸ್ ಫಾರ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಬೊನೊ,ಕ್ಲೊಂಟಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಮೌಂಟ್ ಟೆಂಪಲ್ ಕಾಂಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದ. ಆತನ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ವಾಸ್ತವವಾದಿತ್ವದ ಬೀದಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ "ಲಿಪ್ಟನ್ ವಿಲೇಜ್ " ಎಂಬುದರ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಬೊನೊ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು ಗುಗ್ಗಿಯನ್ನು ಲಿಪ್ಟನ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ. ಈ ಗುಂಪು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹೆಸರು ಕೊಡುವುದು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬೊನೊನಿಗೆ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದವು:ಮೊದಲು ಆತ "ಸ್ಟೆನ್ವಿಕ್ ವೊನ್ ಹುಯೆಸ್ಮ್ಯಾನ್ "ನಂತರ ಕೇವಲ "ಹುಯೆಸ್ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿದ್ದ.ಇದರ ಜೊತೆ ಹೌಸ್ ಮ್ಯಾನ್ " ಬೊನ್ ಮುರ್ರೆ" "ಬೊನೊ ವಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಒ'ಕೊನ್ನೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "ಬೊನೊ" <ref name="Bono on Bono">{{cite book|last = Assayas|first = Michka|title = Bono on Bono: Conversations with Michka Assayas|publisher=Hodder & Stoughton|isbn = 0-340-83276-2|location = London|year = 2005}}</ref> ಆದ. "ಬೊನೊ ವೊಕ್ಸ್ " ಎಂಬುದು ''ಬೊನಾವೊಕ್ಸ್ '' ನ ಪರಿವರ್ತಿತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು,ಇದನ್ನು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ನಲ್ಲಿ "ಒಳ್ಳೆಯ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತನ ಗೆಳೆಯ ಗವಿನ್ ಫ್ರೈಡೇ ಆತನಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ :ಬೊನೊ ವೊಕ್ಸ್ "ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ. ಬರ ಬರುತ್ತಾ ಬೊನೊ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಇದರ ಅನುವಾದವು "ಒಳ್ಳೆಯ ಧ್ವನಿ"ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ. ಹೆವ್ಸನ್ ಎಪ್ಪತ್ತನೆಯ ದಶಕದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ "ಬೊನೊ" ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದನಾದ. ಆತ ಬೊನೊ ಹೆಸರನ್ನು ತನ್ನ ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆಯೂ ಆತ ಅದನ್ನೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾನೆ,ಆತನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ನಿಕಟವರ್ತಿ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಗ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಇದೇ ಹೆಸರನ್ನೇ <ref name="Bono on Bono" /> ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಬೊನೊ, ಅಲಿಸನ್ ಹೆವ್ಸನ್ (ನೀ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ )ಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾದ. ಅವರ ಸಂಬಂಧ 1975 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 1982 ರ ಆಗಷ್ಟ್ 21 ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು.ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ (ಆಂಗ್ಲಿಕನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ)ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾಹ ನಡೆಯಿತು.ರಾಹೆನಿ (ಗಿನ್ನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಡಮ್ ಕ್ಲೆಟೊನ್ ಬೊನೊನ ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಪಾತ್ರ <ref name="ATU2Clayton">@U2. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''ಬಯೊಗ್ರಾಫಿ:ಆಡಮ್ ಕ್ಲೆಯೆಟೊ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 3 ಮೇ 2007, from [http://www.atu2.com/band/adam/ atu2.com]; Moss, V. (2006 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1. ''ದಿ ಅನ್ ಫಾರ್ಗೆಟ್ಟೇಬಲ್ ಸೈರ್ ''. ''ಸಂಡೆ ಮಿರರ್ ''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 3 ಮೇ 2007, from [http://www.sundaymirror.co.uk/showbiz/tm_headline=the-unforgettable-sire%26method=full%26objectid=18322022%26siteid=98487-name_page.html "ದಿ ಅನ್ ಫಾರ್ಗೆಟ್ಟೇಬಲ್ ಸೈರ್ "]; ಮೆಕೆಂಟೊಸ್, E. (20 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2009 ಇನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಲೌ,ಸ್ಟೇಯಿಂಗ್ ಪಾವರ್. ''ಸ್ಟಟೆನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ''.</ref> ವಹಿಸಿದ್ದ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು: ಪುತ್ರಿಯರು ಜೊರ್ಡಾನ್ (b 10 ಮೇ 1989) ಮತ್ತು ಮೆಂಫಿಸ್ ಈವೆ(b. 7 ಜುಲೈ 1991) ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು ಎಲಿಝಾ ಬಾಬ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಸಿಯಸ್ ಗುಗ್ಗಿ Q (b. 18 ಆಗಷ್ಟ್ 1999) ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಅಬ್ರಾಹಮ್ (b. 21 ಮೇ 2001);<ref name="IMDB">[255] ^ ಐಎಮ್‌‍ಡಿಬಿ(ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). [http://www.imdb.com/name/nm0095104/bio "ಬೊನೊ—ಬಯೊಗ್ರಾಫಿ"]. 26 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್‌ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಮೆಂಫಿಸ್ ಈವೆ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು 2008 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿ 27 ಕ್ಲಬ್'' ನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url=http://www.the27clubmovie.com/cast.html |title=Meet the Cast |publisher=the27clubmovie.com |accessdate=25 February 2009 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716220413/http://www.the27clubmovie.com/cast.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/name/nm2016723/ |title=Eve Hewson |publisher=[[IMDb]] |accessdate=25 February 2009}}</ref> ನಟಿಸಿದಳು. ಬೊನೊ ದಕ್ಷಿಣ ಕೌಂಟಿ ಡಬ್ಲಿನ್ ನ ಕಿಲ್ಲ್ ನಿಯೆದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಫ್ರಾನ್ಸನ ದಕ್ಷಿಣದ ಇಝೆಯಲ್ಲಿ ಆಲ್ಪ್ಸ್ -ಮೇರಿಟೈಮ್ಸ್ ವಿಲ್ಲಾವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತ ದಿ ಎಜ್ ನೊಂದಿಗೆ <ref>ಸ್ಕೊಟ್, ಪಿ. (11 ಆಗಷ್ಟ್ 2006), [http://www.dailymail.co.uk/pages/live/femail/article.html?in_article_id=400188&amp;in_page_id=1879 "ಸೇಂಟ್ ಬೊನೊ ದಿ ಹಿಪೊಕ್ರ್ಯಾಟ್ ?"]. ಮೇಲ್. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 23 ಜನವರಿ 2010.</ref> ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಬೊನೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಸನ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಗಳ ಬಳ್ಸುತ್ತಾನೆ. ''ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೊನ್ '' ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಹೇಳಿದ್ದು: {{cquote|[I have] very sensitive eyes to light. If somebody takes my photograph, I will see the flash for the rest of the day. My right eye swells up. I've a blockage there, so that my eyes go red a lot. So it's part vanity, it's part privacy and part sensitivity.<ref>Bonos (Speaker). (2005). Interview with [[Jann Wenner|J. Wenner.]] [http://www.rollingstone.com/news/story/8651280/bono Bono: The Rolling Stone Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426035433/http://www.rollingstone.com/news/story/8651280/bono |date=26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 }}. Rolling Stone, New York City.</ref>}} ಸುಮಾರು 2002 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಒಂದು ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ 100 ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಈತನನ್ನೂ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಆತ ಐರಿಶ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ನೂರು ಜನ ಪ್ರಸಿದ್ದರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಸ್ಥಾನ <ref name="BBC100">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm "100 ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಹಿರೊಸ್ "]. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್. ಆಗಸ್ಟ್ 28,‌ 1999 25 ಜುಲೈ 2008 ರಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ದೊರಕಿತ್ತು. ಬೊನೊ 2010 ಮೇ 21 ರಂದು ತನ್ನ U2 ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಾಯಗೊಂಡ. ಆತನನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ನಲ್ಲಿನ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್|ಮುನಿಚ್]] ನ ನರಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ತುರ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment_and_arts/10139846.stm|title=Bono's back surgery puts U2 dates in jeopardy|publisher=The BBC|date=21 May 2010|accessdate=21 May 2010}}</ref> ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಆತನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕರಾದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ -ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಮುಲರ್ -ವೂಲ್ಫರ್ಟ್ ವೈದ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ ಆತನ ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಆದರ ಆತ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ <ref name="postp-1">{{cite web | url=http://www.u2.com/news/title/bono-discharged-from-hospital | title=Bono Discharged From Hospital | publisher=U2.com | date=25 May 2010}}</ref> ಮಾಡಿದರು. ಮೆಕ್ ಗಿನ್ನೀಸ್ ಮತ್ತು ಲೈವ್ ನೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರವಾಸವು <ref name="postp-2">{{cite web |url=http://www.u2.com/news/title/north-american-leg-postponed |title=North American Leg Postponed |publisher=U2.com |date=25 May 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.u2.com/news/title/north-american-dates-will-be-rescheduled-in-2011 |title=North American Dates Will Be Rescheduled In 2011 |publisher=U2.com |date=25 May 2010}}</ref> ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ==ಸಂಗೀತದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===U2=== [[File:U2 21081983 01 800b.jpg|thumb|alt=A black and white image of a light-skinned man singing into a microphone. He is visible from the chest up and wears a sleeveless black shirt with an opened sleeveless white vest overtop. A small cross is worn around his neck. His black hair is styled into a mullet. The man looks past the camera to the left. A mixture of trees and sky are visible in the background.|1983ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ]] {{Main|U2}} ಬೊನೊ 1976 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಡೇವಿಡ್ ಎವಾನ್ಸ್ ("ದಿ ಎಜ್ ")ಆತನ ಸಹೋದರ ಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಡಮ್ ಕ್ಲೆಯ್ಟನ್ ಮೌಂಟ್ ಟೆಂಪಲ್ ನ ಜಾಹಿರಾತೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಆ ಸಹವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಲ್ಯಾರಿ ಮುಲಿಯನ್ ಜೂ.ತಮ್ಮದೇ ಬ್ಯಾಂಡೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದ.ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಮ್ಮತಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದರು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದವರ ಪೈಪೋಟಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸುದೀರ್ಘ ಗಿಟಾರ್ ಸೊಲೊಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ರಾಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಬೊನೊ ತುಂಬಾ ದಣಿದರು.ಆತ ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೊನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಬೀಚ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ದುರದೃಷ್ಟಾವಶಾತ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಾರದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಹಾಡುಗಳ ರಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಕೆಲದಿನಗಳ ಕಾಲ "ಫೀಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ "ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಿತ್ತು,ಕೆಲದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದರ ಹೆಸರನ್ನು "ದಿ ಹೈಪ್ " ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೂ ಕೆಲ ತಿಂಗಳು ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರೇ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ಡಿಕ್ ಇವಾನ್ಸ್ ಗುಂಪನ್ನು ತೊರೆದು ಬೇರೆಡೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಂಡೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋದ ನಂತರ ವರ್ಜಿನ್ ಪ್ರುನೆಸ್,ಇನ್ನುಳಿದ ನಾಲ್ವರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ದಿ ಹೈಪ್ "ನ್ನು "U2"ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಹಾಡಿದ,ಗಿಟಾರ ನುಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಾಗಿ ಹಾಡುಗಳ ರಚಿಸಿದ. ಆತ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1982 ರಲ್ಲಿ ಗಿಟಾರ ನುಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ "ನಾವು ಮೊದಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ,ಎಜ್ ನ ಜೊತೆಗೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಾನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಗಿಟಾರ ನುಡಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ." ಈಗ ಕೂಡ ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಎಂತಹ ಕಳಪೆ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಅದು ಮುರಿದು ಹೋಗಿ ಆಗ ನಾನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅದಿಲ್ಲದೇ ಹಾಡಬೇಕಾಗುವುದು. ನಾನು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ಆದರೆ ನನಗೆ ಧ್ವನಿ ಅಷ್ಟು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ. ಒಂದಿನ ನಾನೂ ಹಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನಾಗ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ನಾನು ಹೇಳಿದೆ, 'ಓ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿ.{{' "}}<ref>{{cite web |url=http://u2_interviews.tripod.com/id14.html |title=Bono in San Antonio |publisher=U2 magazine, No. 3 |date=1 May 1982 |accessdate=5 November 2007 |archive-date=17 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717104029/http://u2_interviews.tripod.com/id14.html |url-status=dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಎಜ್ ನ ಗಿಟಾರ ನುಡಿಸುವುದು ಸುಧಾರಿಸಿತೊ ಬೊನೊ ಆಗ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್ ಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟ.ಆದರೂ ಆತ ಆಗಾಗ ರಿದಮ್ ಗಿಟಾರ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೊನಿಕಾವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ 2006 ರಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಕನಿಂದ ತನ್ನ ಹಾಡು ರಚನೆಯ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ <ref>{{cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/bono%20takes%20piano%20lessons_02_06_2006 |title=U2—Bono Takes Piano Lessons |date=6 February 2006 |accessdate=14 February 2008 |archive-date=24 ಜುಲೈ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724220224/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/bono%20takes%20piano%20lessons_02_06_2006 |url-status=dead }}</ref> ಕಲಿತ. ಬೊನೊ U2 ನ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ,ಅವು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳಿಂದ <ref name="ATU2comBonoBio">ಬೈರ್ನೆ, K. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''U2 ಬಯೊಗ್ರಾಫಿ: ಬೊನೊ(from @U2)''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007, from http://www.atu2.com/band/bono/index.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಮೃದ್ದವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆತನ ಹಾಡುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದವು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಗ್ಲೊರಿಯಾ" ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಲ್ಬಮ್ ''ಅಕ್ಟೋಬರ್ '' ಮತ್ತು "ಐ ಸ್ಟಿಲ್ ಹಾವಂಟ್ ಫೌಂಡ್ ವಾಟ್ ಐ ಆಮ್ ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ " ಇದನ್ನು ''ದಿ ಜೊಶುವಾ ಟ್ರೀ'' ದಿಂದ <ref name="Stockman">ಸ್ಟಾಕ್ ಮ್ಯಾನ್, ಎಸ್. (2005). ''ವಾಕ್ ಆನ್: ದಿ ಸ್ಪಿರ್ಚುವಲ್ ಜರ್ನಿ ಆಫ್ U2''. ಫ್ಲೊರಿಡಾ: ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳು.</ref> ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ನ ಗಡಸು ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯದ ಧ್ವನಿಯು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಕೋಪವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ''ವಾರ್ '' ''ದಿ ಜೊಶುವಾ ಟ್ರೀ'' ಮತ್ತು ''ರಾಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹಮ್ '' ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಣುಕು <ref name="ATU2comBonoBio" /> ಹಾಕಿತು. ಎನ್ನಿಸ್ಕಿಲೆನ್ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 11 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟು 63 ಜನರಿಗೆ ಗಾಯಗಳಾದವು.1987 ನವೆಂಬರ್ 8 ರ ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರೊವಿಜನಲ್ IRA ದ ಅರೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ಬೊನೊನನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ <ref name="Bono on Bono" /> ಹಾಕಿದವು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ IRA ದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ದಾಳಿ <ref name="Bono on Bono" /> ನಡೆಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಕಾರಣ ಬಾಂಬ್ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ದಿನಾಚರಣೆ ನಿಮಿತ್ಯ ಆತ ಪ್ರಚೋದಾನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ. ಅದರ ನೇರ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ ಆತನ "ಸಂಡೆ ಬ್ಲಡಿ ಸಂಡೆ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆ ಪ್ರಕರಣ ಖಂಡಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಇದನ್ನು ಆತ <ref name="Bono on Bono" /> ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಹಾಡುಗಾರನಿಗೆ ತನ್ನ ''ರಾಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹಮ್'' ಹಾಡನ್ನು ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸೂಚಿದಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು <ref name="RattleandHum">ಹ್ಯಾಮ್ಲಿನ್, M. (ನಿರ್ಮಾಪಕ), &amp; ಜೊವ್ನೌ, P. (| ನಿರ್ದೇಶಕ (1988). ''ರಾಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹಮ್'' [ಮೊಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ]. ಯುನೃಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್.</ref> ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಬೊನೊನ ಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತನ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರದ ಅಂದರೆ ಸ್ಪ್ರೆ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ನ್ನು ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಆತನಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. U2 ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಅದರ 1991 ರ ''ಆಕ್ಟಂಗ್ ಬೇಬಿ'' ಅಲ್ಬಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆದುಕೊಡವು. ಬೊನೊನ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳತ್ತ ವಾಲಿತು.ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರ ಬದುಕಿನ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ <ref name="Bono on Bono" /><ref name="ATU2comBonoBio" /> ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಝೂ ಟೀವಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆತನ ರಂಗಮಂಚದ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ತೋರಿಸಿದರು.ಇವರಲ್ಲಿ "ದಿ ಫ್ಲೈ" ಒಂದು ಸಮರೂಪದ ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್,"ಮಿರರ್ ಬಾಲ್ ಮ್ಯಾನ್ "ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ರ ಒಂದು ಅಣಕ ಟೆಲೆವೆಂಜೆಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು "ಮಿ.ಮ್ಯಾಕ್ ಫಿಸ್ಟೊ "ಇದು ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಭೂತವೊಂದರ ಸಮ್ಮಿಳನ <ref name="Bono on Bono" /><ref name="ATU2comBonoBio" /> ಎನ್ನಬಹುದು. [[File:Bono-guitar-U2 360 Tour.JPG|thumb|left|150px|U2 ದ 360° ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಆತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಅವರನ್ನು ರಂಗಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಕರೆದು ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಕೂಡ್ರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಮೇಲೆ ತರುತ್ತಿದ್ದ.ಹೀಗೆ ಆತ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿದ್ದ ಕಡೆಗೇ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೀವಂತಿಕೆ <ref name="Bono on Bono" /> ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಜರುಗಿವೆ.1985 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೇರ ಲೈವ್ ಏಡ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆತ ರಂಗದ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿ ತನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ನರ್ತಿಸಲು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಬ್ಬರಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಸ್ಟೇಜ್ ಅಮೇಲೆ ಕರೆತಂದ.ಆಗ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಡಿದ್ದು "ಬ್ಯಾಡ್ " ಹೀಗೆ 2005 ರಲ್ಲಿ U2 ದ ವೆರ್ಟಿಗೊ ಟೂರ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಯಾಗೊದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನನ್ನು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತಂದು "ಆನ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಡಭ್ ಇಂಟು ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಹಾಡಿಗೆ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು <ref name="Bono on Bono" /><ref name="VertigoDVD">ಒ'ಹ್ಯ್ನ್ಲೊನ್, ಎನ್. (ನಿರ್ಮಾಪಕ), &amp; ಹಮಿಶ್, ಎಚ್. (| ನಿರ್ದೇಶಕ (2005). ವರ್ಟಿಗೊ 2005//U2 ಲೈ ಫ್ರಾಮ್ ಶಿಕ್ಯಾಗೊ [ಮೊಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ]. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ : 3DD ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್.</ref> ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಬೊನೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಆವ್ಹಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಜೊತೆ ಹಾಡು ಹೇಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬೊನೊ U2 ದೊಂದಿಗೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ;22 ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು 20003 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಒರಿಜಿನಲ್ ಹಾಡಿಗೆ ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ," ದಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ದ್ಯಾಟ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕಾ"ಅಲ್ಲದೇ ''ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ <ref name="Grammy">[http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/Results.aspx?title=&amp;winner=u2&amp;year=0&amp;genreID=0&amp;hp=1 ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ವಿನ್ನರ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070921163757/http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/Results.aspx?title=&winner=U2&year=0&genreID=0&hp=1 |date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 }} grammy.com. 17 ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ 2006ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref><ref name="HFPA">HFPA. ((ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''HFPA ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007, from http://www1.hfpa.org/browse/member/28459 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926225607/http://www1.hfpa.org/browse/member/28459 |date=26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 }}</ref> ಬಾಚಿಕೊಂಡ. ಇದರ ಸಮಾರಾಂಭದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು "ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ: ಸಂದದ್ದು ಎಂದು <ref>{{cite web |last = Boliek |first = Brooks |authorlink = |coauthors = |title = Appeals court throws out FCC indecency ruling |work = |publisher = [[The Hollywood Reporter]] |date = 5 June 2007 |url = http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i9177e066be8bee44d835017eb6e0cda7 |doi = |accessdate = 1 August 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070606083356/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i9177e066be8bee44d835017eb6e0cda7 |archivedate = 6 ಜೂನ್ 2007 |url-status = live }}</ref> ಉದ್ಘರಿಸಿದ್ದ. ಈತ ಈ ತೆರನಾದ ನೇರ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಸಭ್ಯ ಭಾಷೆ ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಪೇರೆಂಟ್ಸ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬೊನೊನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿತು.ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರು ಇದರ ವಿರುದ್ದ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿ FCC ಗೆ ತಕರಾರು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚಾರ <ref>{{cite press release| title = Ptc condemns nbc| publisher = [[Parents Television Council]]| date = 20 January 2003| url = http://www.parentstv.org/PTC/publications/release/2003/0120.asp| accessdate = 16 July 2007| archive-date = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007| archive-url = https://web.archive.org/web/20070930211001/http://www.parentstv.org/PTC/publications/release/2003/0120.asp| url-status = dead}}</ref> ಮಾಡಿತು. ಬೊನೊ ಇಂಗ್ಲಿಷನ ಅಸಂಬದ್ದ ಫಕ್ ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದ ಬಳಸಿದ್ದು ಹಲವರಲ್ಲಿ ಗಲಿಬಿಲಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು.ಇದು FCC ಯ ಸಭ್ಯತೆ ಮೀರಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೂರಿದರೂ ಸಹ ಅದು NBC ಗೆ ದಂಡ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರದ ಮೇಲೆ ಅದು ತನ್ನ ಜಾಲದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.ಇದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಲೈಂಗಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳದೇ ಕೇವಲ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಅತಿರೇಕದ ಹೇಳಿಕೆ ಎಂದು ಅದು <ref>{{cite news| last = Ahrens| first = Frank| coauthors = | title = FCC Says Bono Profanity Violated Standards, but Won't Fine NBC| pages = E1| language = | work = The Washington Post| date = 19 March 2004| url = http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&contentId=A6242-2004Mar18&notFound=true| accessdate = 16 July 2007| archive-date = 4 ಜೂನ್ 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110604132301/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&contentId=A6242-2004Mar18&notFound=true| url-status = dead}}</ref> ಹೇಳಿತು. [[File:2005-11-21 U2 @ MSG by ZG.JPG|thumb|right|ನವೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ U2 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು.]] ಹೀಗೆ U2 ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೊಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಗೆ ತಲುಪಿದರು.ಅವರ ಮೊದ;ಅ ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ <ref name="RRHF">[http://www.rockhall.com/hof/inductee.asp?id=2348 "ಇಂಡಕ್ಟೀ ಡಿಟೇಲ್ "]. [178] ^ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೋಲ್‌ ಕೀರ್ತಿಭವನ (2005) ಮರುಪಡೆದದ್ದು 12 February 2007</ref> ಸಂದವರಾದರು. ಇಸ್ವಿ 2008,ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ''ರಾಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ '' ಬೊನೊನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ 32 ನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಡುಗಾರ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ <ref>[http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/32 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100403072725/http://www.rollingstone.com/news/coverstory/24161972/page/32 |date=3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 }}, ಮರುಪಡೆದದ್ದು on 12 ನವೆಂಬರ್ 2008</ref> ಮಾಡಿತು. ಬೊನೊನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾಗಶಃ ಆಸ್ತಿ-ಹಣವನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಬಹುದಶಲಕ್ಷ ಯುರೊ ಸಾಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಲಾಗ್ ನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನಿಂದ [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಅರ್ಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್]] ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರ ಆರು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ನೀಡುವ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯತಿ ತೆಗೆದು <ref name="tax shelter">{{cite news|first=Lynnley|last=Browning|title=The Netherlands, the New Tax Shelter Hot Spot|url=https://www.nytimes.com/2007/02/04/business/yourmoney/04amster.html?ex=1174622400&en=513da74cdda62432&ei=5070|work=The New York Times |date=4 February 2007|accessdate = 21 March 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.independent.ie/national-news/u2-move-their-rock-empire-out-of-ireland-133364.html|title=U2 move their rock empire out of Ireland|date=6 August 2006 | accessdate=25 February 2009 |author=McConnell, Daniel|work=The Irish Independent }}</ref> ಹಾಕಿತ್ತು. ಡಚ್ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೆರಿಗೆ ರಹಿತ ದರಗಳನ್ನು <ref name="tax shelter" /> ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. U2 ದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಪೌಲ್ ಮೆಕ್ ಗಿನ್ನೀಸ್ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸದಿರುವುದು ಒಂದು ಪದ್ದತಿಯೇ ಹೌದು.ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ ಭಾರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದನ್ನು ನಾವೂ <ref name="tax shelter" /> ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಐರಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ <ref name="10162006Bloomber">[http://bloomberg.com/apps/news?pid=20601109&amp;refer=home&amp;sid=aef6sR60oDgM ಬೊನೊ, ಪ್ರೀಚರ್ ಆನ್ ಪಾವರ್ಟಿ, ಟಾರ್ನಿಶೆಸ್ ಹಾಲೊ ಉಯಿತ್ ಐರಿಶ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮೂವ್ ]</ref><ref name="they_live_like_aristocrats">{{cite news |first=Marina |last=Hyde |title= They live like aristocrats. Now they think like them |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/story/0,,1968136,00.html|work=Guardian | publisher=Guardian Media Group | date=February, 2007 | accessdate = 16 February 2007 | location=London}}</ref> ಈಡಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ,ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ 95% ರಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ನ ಹೊರಭಾಗದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅವರು <ref>{{cite web |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/u2-reject-tax-avoidance-claims-14203636.html |title=U2 reject tax avoidance claims |publisher=Belfast Telegraph |date=26 February 2009 |accessdate=26 February 2009}}</ref> ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೊನೊ ಹಲವಾರು ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಒಂದು ಚಾರಿಟಿ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ದತ್ತಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಏಡ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ <ref>{{cite news | url= http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/tax-evasion-costs-lives-of-56m-children-826252.html | title= Tax evasion 'costs lives of 5.6m children' | work=The Independent | location=London | first=Sean | last=O'grady | date=12 May 2008 | accessdate=26 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080517055221/http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/tax-evasion-costs-lives-of-56m-children-826252.html|archivedate=17 May 2008}}</ref> ಬಂದಿತು. ===ಸಹಯೋಗಗಳು=== ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಆತನ U2,ದೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನುಳಿದವರೊಂದಿಗೂ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.ಅವರಲ್ಲಿ he has collaborated with ಝುಕೆರೊ, [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಸಿನಾಟ್ರಾ|ಫ್ರಾಂಕ್ ಸಿನಂಟ್ರಾ]],<ref name="111393NPR">ಸೈಮನ್, ಎಸ್. (ನಿರೂಪಕ 9 ನವೆಂಬರ್ 2009 ''ವೀಕೆಂಡ್ ಎಡಿಶನ್ ಸ್ಯಾಟರ್ಡೇ ''. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, DC: ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೊ.</ref> ಜೊನಿ ಕ್ಯಾಶ್,<ref name="CASH">ಲ್ಹಾಸ್ಟ್ ಹೈ ವೇ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2005 [http://www.johnnycashmusic.com/news.html "ನಿವ್ಸ್"]. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 5 ಮೇ 2007, ಇಂದ</ref> ವಿಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಸನ್,<ref name="WNelson">U2. (1998). ಸ್ಲೊ ಡಾನ್ಸ್ಸಿಂಗ್ (ನಿಧಾನ ನೃತ್ಯ). ಆನ್ ''ಇಫ್ ಗಾಡ್ ಉಯಿಲ್ ಸೆಂಡ್ ಹೀಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್'' [CD-ಸಿಂಗಲ್]. ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್: ಐಲೆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್.</ref> ಲುಸಿಯಾನೊ ಪೊಅವರೊಟ್ಟಿ,<ref name="Pavarotti">ಲುಯಿ, ಆರ್. (8 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998 ಶಾರ್ಟ್ಸ್ ಟೇಕ್ಸ್. ''ಬಫೆಲೊ ನಿವ್ಸ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 3 ಮೇ 2007, [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=BN&amp;p_theme=bn&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EAF99106A89B6AE&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM ಒಪೆರಾ ಮ್ಯಾನ್ ಲುಸಿಯಾನೊ ಪವರೊಟ್ಟಿ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಹಿಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511233120/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=BN&p_theme=bn&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EAF99106A89B6AE&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |date=11 ಮೇ 2013 }} ಇಂದ</ref> ಸೈನೆಯಿಡ್ ಒ'ಕೊನ್ನೊರ್,<ref name="SOCONNOR">ವಾಯೆರ್, R. (7 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2005 ''ಸ್ಪ್ಲೆಂಡಿಡ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 3 ಮೇ 2007, from [http://www.splendidezine.com/review.html?reviewid=1126871570221522 ಸ್ಪ್ಲೆಂಡಿಡ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ರಿವಿವ್ಸ್ ಸೈನೆಡ್ ಒ'ಕೊನ್ನೊರ್] splendidezine.com</ref> ಗ್ರೀನ್ ಡೇ, ರಾಯ್ ಆರ್ಬಿಸಿಯನ್,<ref name="ORBISON">ಆರ್ಬಿಸನ್, ಆರ್. (1989). ಅವಳು ನನಗೊಂದು ರಹಸ್ಯ. ಆನ್ ''ಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಗರ್ಲ್ '' [CD]. ಲ್ಕಂಡನ್: ವರ್ಜಿನ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್.</ref> ಬಾಬ್ ಡೈಲೊನ್,<ref name="HPRESSBONO">ಬೊನೊ (1984, 10 ಆಗಷ್ಟ್). ಬೊನೊ, ಬಾಬ್ ಅಂಡ್ ವ್ಯಾನ್. ''ಹಾಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ''</ref> ಟಿನಾ ಟರ್ನರ್,<ref name="TINATURNER">ವಿವಿಧ ಕಲಾವಿದರು. (1995). ಗೊಲ್ಡೆನೆಯೆ. On ''ಗೊಲ್ಡೆನೆಯೆ: ಒರಿಜಿನಲ್ ಮೊಶನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ '' [CD]. ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ವರ್ಜಿನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್:</ref> ಮತ್ತುಬಿಬಿ ಕಿಂಗಿವ್.<ref name="BBKING">U2. (1988). ವ್ಹೆನ್ ಲೌ ಕಮ್ಸ್ ಟು ಟೌನ್. On ''ರಾಟಲ್ ಅಂಡ್ ಹಮ್ '' [CD]. ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್: ಐಲೆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್.</ref> ಇವರೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಆತ ಇವರೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಸುರುಳಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ: ರೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್,<ref name="QJook">U2 ವಾಂಡರರ್. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''U2 ಡಿಸ್ಕೊಗ್ರಾಫಿ—Q'ನ ಜುಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.u2wanderer.org/disco/coll23.html</ref> ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಜೋನ್ಸ್, ಕಿರ್ಕ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್,<ref name="NUNATIONPROJECT">ಕಿರ್ಕ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್. (1998). ಲೀನ್ ಆನ್ ಮಿ. On ''ದಿ NU ನೇಶನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್'' [CD-ಅಲ್ಬಮ್]. ಇಂಗ್ಲೆಯುಡ್ಸ್: ಗೊಸ್ಪೊಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್.</ref> ಬ್ರುಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸ್ಟೀನ್,<ref name="BSpringsteen">ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ, ಎ. (31 ಮೇ 2009 ''ಬ್ರುಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ಟೀನ್ : ದಿ ರೈಸಿಂಗ್ ಟೂರ್ 2003-2003 ಫೈನಲ್ ಟೂರ್ ಸ್ಟಾಟಿಟಿಕ್ಸ್''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.echoes.com/greymatter/archives/00000082.html</ref> ಟೊನಿ ಬೆನ್ನೆಟ್,<ref name="TBennett">TonyBennett.net. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''ಟೊನಿ ಬೆನ್ನೆಟ್, ಜೊಲಂಬಿಯಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್.''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.tonybennett.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703152246/http://www.tonybennett.net/ |date=3 ಜುಲೈ 2007 }}</ref> ಕ್ಲಾನ್ನಾಡ್,<ref name="Clannad">U2tour.de. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''ಇನ್ ಎ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ (ಕ್ಲಾನಡ್&amp; ಬೊನೊ)''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007 from [http://www.u2tour.de/discographie/videos/In_A_Lifetime_Clannad__Bono.html u2tour.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615114552/http://u2tour.de/discographie/videos/In_A_Lifetime_Clannad__Bono.html |date=2007-06-15 }}</ref> ದಿ ಕೊರೆಸ್ಸ್,<ref name="TheCorrs">ಕ್ಯಾಶ್ಮಿರೆ, P. (28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ದಿ ಕೊರ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆನದರ್ ಬೊನೊ ಸಾಂಗ. ''ಅಂಡರ್ ಕವರ್ ಮಿಡಿಯಾ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from [http://www.undercover.com.au/news/2004/apr04/20040414_corrs.html undercover.com.au]</ref> ವಿಕ್ಲೆಫ್ ಜೀನ್,<ref name="WyclefJean">U2Wanderer.org. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''U2 ಡಿಸ್ಕೊಗ್ರಾಫಿ—ನಿವ್ ಡೇ ಸಿಂಗಲ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.u2wanderer.org/disco/newday.html</ref> ಕೈಲೀ ಮಿನೊಗ್ಯು,<ref>[http://www.mtv.co.uk/channel/mtvuk/news/13112006/kylies_bono_moment ಕೈಲೀಸ್ ಬೊನೊ ಮೊಮೆಂಟ್ ]</ref> ಜಯ್-ಝಡ್ ಮತ್ತುರಿಹಾನ್ನಾ,ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗ್ಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಯುಗಳ ಗೀತೆ [[ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಲೋಪೆಜ|ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಲೊಪೆಜ್]].<ref name="Barile">ಬಾರಿಲೆ, ಎಲ್.ಎ. (11 ಮಾರ್ಚ್ 2006 <http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSL08815827> ಪ್ಯಾಸೇಜೆಸ್: ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಲೊಪೆಜ್ನ್ಸ್ ಲಟೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯುಟ್. ಪೀಪಲ್‌ ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.people.com/people/article/0,26334,625803,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007221409/http://www.people.com/people/article/0,26334,625803,00.html |date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 }}</ref> ಇವರ ಜೊತೆ ಸಿದ್ದಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರಾಬೀ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್ ಅವರ 1987 ರಎಪೊನಿಮಸ್ ಅಲ್ಬಮ್,ಗಾಗಿ ಆತ ಬಾಸ್ ಗಿಟಾರ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜನೆ <ref name="RRobertson">ರೊಬ್ಬಿ ರಾಬರ್ಟ್ಸನ್. | 1987 ಸ್ವೀಟ್ ಫೈರ್ ಆಫ್ ಲೌ. On ''ರಾಬಿ ರಾಬರ್ಟಸನ್ '' [CD-ಅಲ್ಬಮ್]. ಸಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾ : ಗೆಫೆನ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್.</ref> ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಮೈಕೆಲ್ ಹಚೆನ್ಸ್ ನ 1999 ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ''ಸ್ಲೈಡ್ ಅವೆ '' ಅಲ್ಬಮ್ ಗಾಗಿ ಆತ ಹುಚೆನ್ಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡ್ಯುಯಟ್ ಯುಗಳ ಗೀತೆಗೆ <ref>ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಎಲ್. (2006) [http://www.entertainmentwise.com/news?id=21036 ಮೈಕೆಲ್ ಹಚೆನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ ಪ್ರೇಜಸ್ ಕಿಲೆಯ್ ಅಂಡ್ ಬೊನೊ ಫಾರ್ ದೇರ್ ಡಿಸ್ಕ್ರೆಶನ್ ಅಂಡ್ ರಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130626225922/http://www.entertainmentwise.com/news?id=21036 |date=26 ಜೂನ್ 2013 }} 8/15/2006. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು 2009-07-07.</ref> ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ==ಇನ್ನಿತರ ಉದ್ಯಮ ಸಾಹಸಗಳು == ಬೊನೊ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿರುವ 70 ಹಾಸಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೊಟೆಲ್ ದ್ವಿತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್ ನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಆತ 1992 ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ.ದಿ ಎಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿ ಇದನ್ನು 49-ಹಾಸಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್ <ref name="ClarenceHotel">ದಿ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೊಟೆಲ್. (ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''ಆಟ್ ದಿ ಕ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.theclarence.ie/dublin_hotel {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705234423/http://theclarence.ie/dublin_hotel |date=5 ಜುಲೈ 2007 }}</ref> ನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ದಿ ಎಜ್ ಮತ್ತು ಬೊನೊ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಲವಾರು ಹಾಡುಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿ,ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಾಗಿ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಬೇಕಾಗಿದ್ದವುಗಳ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮುಂದೆ ಬರಲಿರುವ ಸ್ಪೈಡರ್ -ಮ್ಯಾನ್ ಮ್ಯುಸಿಕಲ್ ಗೆ ತಮ್ಮ ಗೀತ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ <ref name="Spiderman">ಕಿಟ್, ಬಿ. (29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ಬೊನೊ, ಎಜ್ ಪೆನ್ನಿಂಗ್ ಟ್ಯೂನ್ಸ್ ಫಾರ್ 'ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್' ಮ್ಯುಸಿಕಲ್. ''ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಪೊರ್ಟರ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003574114</ref> ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೊನೊನನ್ನು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಫ್.ಸಿ <ref name="IMDB" /> ಅಭಿಮಾನಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಬೊನೊ 1998 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೊಟಿಶ್ ಕ್ಲಬ್ ನ ಶೇರುಗಳ ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾದನೆಂದು ವದಂತಿ <ref>(1998) [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/football/100432.stm ಸ್ಪೊರ್ಟ್: ಫೂಟ್ಬಾಲ್—ಕೀಪ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಲೈವ್ ಅಂಡ್ ಕಿಕಿಂಗ್: ಕೆರ್]. BBC ಆನ್ ಲೈನ್. 2007 ಜೂನ್ 6 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತ್ತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ 1998 ಏಪ್ರಿಲ್ 28 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ವರದಿಯನ್ನು ಬೊನೊ "ಇದೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು" ಎಂದು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದ ನಾನು ಒಂದೆರಡು ಜೋಡಿ ಆಟಗಳ ನೋಡಲು ಹೋಗಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೆ,ಆದರೆ ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು <ref>[http://www.nme.com/news/bono/256 ಬೊನೊ ಜಜ್ಜಸ್ ಜಿಮ್ ಕೆರ್ ಆಫ್ ಸೈಡ್ ಆನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಶೊಬಿಜ್ ಕನ್ಸೊರ್ಟಿಯಮ್]</ref> ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿಲ್ಲ." ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಕವನ ಸಂಕಲನ ''"ಥರ್ಡ್ ರೇಲ್ "'' ಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆಂದು MTV, 2007 ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ವರದಿ <ref name="ThirdRailMTV">MTV ನಿವ ಸ್ಟಾಫ್. 31 ಮೇ 2009 U2 ಫ್ರಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಟು ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಕಲೆಕ್ಷನ್. ''MTV ನಿವ್ಸ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.mtv.com/news/articles/1559829/20070517/panic_at_the_disco.jhtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713234624/http://www.mtv.com/news/articles/1559829/20070517/panic_at_the_disco.jhtml |date=13 ಜುಲೈ 2009 }}</ref> ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಕವನ ಸಂಕಲನದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಕವನ,ಕಾವ್ಯ ಅದರ ಅರ್ಥ,ವಿವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ;"ಕವಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಲಂಕಾರದ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಆಗು ಹೋಗುಗಳ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಾಕ್ಷಿಭೂತರಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಆತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ"..ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೊಲ್ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೀಪವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಳಕು ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಮಗೆ <ref name="ThirdRailMTV" /> ನೀಡುತ್ತವೆ." ಈ ಕವನ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಕವಿ ಜೊನಾಥನ್ ವೆಲ್ಸ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ''"ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಯು ಆರ್ ಮೈ ಬಿಗ್ ಕ್ರೈಬೇಬಿ"'', ''"ವೆರಿಯೇಶನ್ ಆನ್ ಎ ಥೀಮ್ ಬೈ ವ್ಹೈಟ್ ಸ್ನೇಕ್"'', ಮತ್ತು ''"ವಿನ್ಸ್ ನೇಲ್ಇತ್ಯಾದಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಜೊಶ್ ನರನ್ನು ಚೈನೀಸ್ ಹೊಟೆಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಲಿಬು ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.(ನಂತರ ಇಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿ") <ref name="ThirdRailMTV" />'' ದೊರಕುತ್ತಾನೆ. ಬೊನೊ ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಶೇರುಗಳ ಮಾರಾಟದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.ಈ ಕಂಪನಿಯು ಎಡಿಯೊ ಇಂಟರ್ ಆಕ್ಟಿವ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು.ಹೀಗೆ ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು <ref name="EPPDF">ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್. (2007) ''ಇಂಟ್ರಾಡಕ್ಷನ್ ಟು ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟನರ್ಸ್''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.elevation.com/images/Elevation_Partners_Intro.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703030346/http://www.elevation.com/images/Elevation_Partners_Intro.pdf |date=3 ಜುಲೈ 2007 }}</ref><ref name="gi">ಫಾಹೆಯ್, ಆರ್. (1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005. ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಉಯಿತ್ಡ್ರಿವ್ ಇಟ್ಸ್ ಆಫರ್ ಫಾರ್ ಎಡೊಸ್. ''ಗಿ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.gamesindustry.biz/content_page.php?aid=8195</ref> ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹೀಗೆ ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಬೊನೊ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ. ಎಲೆವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಈ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದ ಏಕೈಕ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಮಿಡಿಯಾ LLC ನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ 89-ವರ್ಷಗಳ-ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್,Forbes.com ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿವರಗಳು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಪಾಲು €194 ದಶಲಕ್ಷ ($250m) <ref>[http://www.rte.ie/arts/2006/0809/bono.html RTE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825203620/http://www.rte.ie/arts/2006/0809/bono.html |date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 }}; [https://www.nytimes.com/2006/08/07/business/media/07carr.html?ex=1312603200&amp;en=b8fb77fc36f9c303&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ]; [http://www.businessweek.com/innovate/NussbaumOnDesign/archives/2006/08/bono_buys_into.html ಬಿಸಿನೆಸ್ಸ್ ವೀಕ್ ]</ref> ಆಗಿದೆ. <ref name="million">{{cite web |url=http://www.imdb.com/name/nm0095104/ |title=Bono |publisher=[[IMDb]] |accessdate=25 February 2009}}</ref> ಬೊನೊ ''ಆಕ್ರಾಸ್ ದಿ ಯುನ್ವರ್ಸ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಡಾ.ರಾಬರ್ಟ್ "ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಇದು ಯುದ್ದ ವಿರೋಧಿ ಪರಿಹಾರದ ಸಂಗೀತ <ref name="million"/> ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. "ಐ ಆಮ್ ದಿ ವಾಲ್ರಸ್ "ಮತ್ತು ಲುಸಿ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ ಉಯಿತ್ ಡೈಮಂಡ್ಸ್ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಬೊನೊನ ಇನ್ನಿತರ ಅಭಿನಯದ ಸ್ತುತ್ಯಗಳೆಂದರೆ 1999 ರ ''[[ಎಂಟ್ರೋಪಿ|ಐಂಟ್ರೊಪಿ]]'' ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿನ ''ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೊಟೆಲ್'',ಇದರ ಕಥಾವಸ್ತುವಿಗೆ ಬೊನೊ <ref name="million" /> ಪ್ರವರ್ತಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತ 2000 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಿರುಚಿತ್ರ'' ಸೈಟಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬೊನೊ'' ದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ.ಇದನ್ನು ಐರಿಶ್ ಬರಹಗಾರ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಬೆರ್ನಿ ಬರೆದ ಕಥೆಯಾದರಿಸಿ ಕಿರುಚಿತ್ರ <ref name="million" /> ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು=== [[File:LulaAndBonoVox.jpeg|thumb|right|ಬೊನೊ ಬ್ರಾಜಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲುಲಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ 2006 ರಲ್ಲಿ]] ಬೊನೊ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾನವ ಪ್ರೇಮಿ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಾರನಾಗಿ <ref>ಮೈಕೆಲ್ ಆನ್ಫ್ಟ್, ಬ್ರೆನ್ನೆನ್ ಜೆನ್ಸನ್, ಅಂಡ್ ಐವಾನ್ ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್, "ವ್ಹೈಸಿಂಗ್ ಆಫ್ ಸಪೊರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಚಾರ್ಟಿ ", ''ದಿ ಕ್ರೊನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಂಥ್ರಪಿ '' 3 ಆಗಷ್ಟ್ 2006 [http://philanthropy.com/free/articles/v18/i20/20000601.htm ]</ref><ref>ಡೀನ್ ಗುಡ್ ಮ್ಯಾನ್, "ಹಾಲಿಯುಡ್ ಹೇಲ್ಸ್ U2'ನ ಬೊನೊ ಫಾರ್ ಫಿಲೊಂಥ್ರೊಪಿ", ''ರೈಟರ್ಸ್ ನಿವ್ ಮಿಡಿಯಾ '' 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2002 [http://www.aegis.org/news/re/2002/RE020220.html ]</ref> ಜನಪ್ರಿಯನಾದ. ಈತ ಜಗತ್ತಿನ "<ref>ಟಾಮ್ ಜೆಲ್ಲೆರ್, ಜೂ., "ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟು ಥ್ರೊ ಹೀಸ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ", ''ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', 13 ನವೆಂಬರ್ 2006 [https://www.nytimes.com/2006/11/13/us/13bono.html?n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fSubjects%2fP%2fPhilanthropy ]</ref> ಪರೋಪಕಾರಿ ಸಾಂಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ನುಡಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ಆತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ."ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ನಾಯಕರು ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜನರು ತನಗೆ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾದರೆಂಬ ಸಹಜ ಗುಣ ಅವನಲ್ಲಿದೆ.ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,ಜನೋಪಯೋಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು,ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಜಗತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಮಾನವ ಕುಲಕೋಟಿಗೆ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ಆತನ ವಿಚಾರ ಧಾರೆ. ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಮನೋಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಉದ್ದೇಶದ ಸಾರ್ಥಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಆತ ಯಾವಾಗಲೂ <ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1142278,00.html |title=ನಾನ್ಸಿ ಗಿಬ್ಸ್ Gibbs, "ದಿ ಗುಡ್ ಸಮರ್ಟಿನ್ಸ್ ", ''ಟೈಮ್ಸ್'' 19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 |access-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225200949/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1142278,00.html |url-status=dead }}</ref> ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬೊನೊ 1986 ರಲ್ಲಿ ''ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೊನ್'' ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾನೊಂದು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ನಡೆದ ಶೊವೊಂದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಜನೋಪಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.ಅದರಿಂದಾಗಿ ತಾನು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪೊಲಿಸ್ ಮನ್ಸ್ ಬಾಲ್'' ಎಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಜಾನ್ ಕ್ಲೀಸೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೆವಿಸ್ ಅವರು 1979 ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಶೊಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ಆತನಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ <ref name="10202006Boyd">ಬೊಯ್ಡ್, ಬಿ. (20 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2009 ಒಲ್ಡ್ ಬಾಲ್ ಗೇಮ್ ನ ಇತಿಹಾಸದ ರಹಸ್ಯ. ''ಐರಿಶ್ ಟೈಮ್ಸ್ ''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, from http://www.irishtimes.com/theticket/articles/2006/1020/1160606784745.html</ref> ತಂದಿತು. ''"ನಾನು ನೋಡಿದ." 'ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಪೊಲಿಸ್ ಮನ್ಸ್ ಬಾಲ್ ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋಯಿತು." '' ''ಅದು ನನ್ನೊಳಗೊಂದು ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿತು..."'' ಅದೇ 2001 ರಲ್ಲಿ U2 ನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಡಿಯೊ ಟೇಪ್ ಮಾಡಿ ಆ ವರ್ಷ ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಮಾಡಿದ. ಬೊನೊ ಮತ್ತು U2 ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿಯ ಕಾನ್ಸಪರ್ಸಿ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ಎಂಬ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು 1986 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಟಿಂಗ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ <ref name="Time1986">ಬೂತ್, ಸಿ. (12 ಜೂನ್‌ 2002 ಹೋಪ್ ಪ್ರವಾಸದ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ. ''ಟೈಮ್, 127''.</ref> ಮಾಡಿದ. U2 ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಏಡ್ ಮತ್ತುಲೈವ್ ಏಡ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತು,ಇದನ್ನು ಬಾಬ್ ಗೆಲ್ಡೊಫ್.<ref name="1985PDN">ಫ್ಲಾನ್ನರಿ,ಎಂ. (12 ಜುಲೈ 1985 ಬಾಬ್ ಗೆಲ್ಡೊಫ್. ''ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಡೇಲಿ ನಿವ್ಸ್ '', pp. L15.</ref> ಸಂಘಟಿಸಿತ್ತು. ನಂತರ 1984 ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಏಡ್ ಸಿಂಗಲ್ "ಡು ದೆ ನೊ ಇಟ್ ಈಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ? ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ./ಫೀಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ " (ಇದರಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರವು ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಿತ್ತು.2004 ರಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಏಡ್ 20 ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಏಕೈಕ ಹಾಡಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.)<ref name="1985NYT">ಪಾಲ್ಮೆರ್, ಆರ್. (2008, 4 ಏಪ್ರಿಲ್‌‌. ಹಸಿದವರಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಆಹಾರ. ''ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', ವಿಭಾಗ 1, p. 60, ಕಾಲಮ್ 1.</ref> ಗೆಲ್ಡೊಫ್ ಮತ್ತು ಬೊನೊ ನಂತರ ಒಂದಾಗಿ 2005 ರ ಲೈವ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ U2 ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ <ref name="05312005RollingStone">ವೊಲಿನ್ಸ್ಕಿ, ಡಿ. (31 ಮೇ 2009 DMB, U2 ಲೀಡ್ ಲೈವ್ 7 ಶೊಸ್. ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ ಮರುಪಡೆದದ್ದು 25 ಜುಲೈ 2007, [http://www.rollingstone.com/news/story/7371363/dmb_u2_lead_live_8_shows ರೊಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೊನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422012237/http://www.rollingstone.com/news/story/7371363/dmb_u2_lead_live_8_shows |date=22 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 }} ಇಂದ</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. [[File:Bush and Bono.jpg|thumb|right|ಬೊನೊ ಮತ್ತು U.S. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಶ್ 2006 ರಲ್ಲಿ.]] ಬೊನೊ 1999 ರಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಜಗತ್ತಿನ ಋಣಭಾದೆ ಕುರಿತಂಟೆ ಅದಕ್ಕೊಂದಿ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಆತ ಅದರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ.ಅಫ್ರಿಕಾ ನಡೆದು ಬಂದ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಏಡ್ಸ್ ಮಹಾಮಾರಿಯ ತೊಲಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ[[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಶ್]]ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಪೌಲ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅವರನ್ನು ಆತ <ref name="GuardianStory">ಡೆನ್ನಿ, ಸಿ., &amp; ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐ,. (11 ಮಾರ್ಚ್ 2006 <http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSL08815827> US ಮತ್ತು ಯುರೊಪ್ ಗಳಿಂದ ಬಡರಾಸಃಟ್ರಗಳ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ನೆರವು. ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌‌. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,667739,00.html</ref> ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ 2002 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಭವನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಅವರು $5 ಬಿಲಿಯನ್ ನೆರವಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ವೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.ಆತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ವ್ಹೈಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಲಾನ್ ವರೆಗೂ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ ಬೊನೊ ಆಗ "ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಭಾಯುತ ಹೊಸ ಬದ್ದತೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ..." ಇದು ತುರ್ತಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ <ref name="GuardianStory" /> ವಿಷಯವಾಗಿದೆ." ಆ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ US ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಪೌಲ್ ಎಚ್.ಒ' ನೆಲ್ಲೆ ಅವರನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಎನ್ನುವಂತೆ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಮಾರ್ಟಿನ್,ಕೆನಡಾ ವಿದೇಶಿ ನೆರವಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವೆಂದು CBC ರೇಡಿಯೋಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ <ref>ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಕೆ. (1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2005. ''ಟೊರೊಂಟೊ ಸನ್ '' ನಲ್ಲಿ PM.ಪ್ರಧಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೊನೊ ಅಸಮಾಧಾನ. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from http://www.torontosun.com/News/Canada/2005/04/23/1009529-sun.html</ref> ಮಾಡಿದ್ದ. ಆತ ತನ್ನ ಜನೋಪಕಾರಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 2003,2005 ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ <ref name="2006Nobel">ಮೆಲ್ಗ್ರೆನ್, ಡಿ. (14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2006 ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from [https://web.archive.org/web/20070311034819/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fnews%2Farchive%2F2006%2F02%2F24%2Finternational%2Fi082615S45.DTL ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ]</ref><ref name="2003Nobel">ಅನ್ನೊನ್ ಆಥರ್. 8 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998 ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ. ''WNBC''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from [http://www.wnbc.com/entertainment/1986984/detail.html ಇನ್ನುಳಿದ ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061103213334/http://www.wnbc.com/entertainment/1986984/detail.html |date=3 ನವೆಂಬರ್ 2006 }}</ref><ref name="2005Nobel">ಅನ್ನೊನ್ ಆಥರ್. 8 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1998 ಬೊನೊಗೆ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ದಿ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from [http://news.scotsman.com/topics.cfm?tid=596&amp;id=214402005 Scotsman.com]</ref> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು. ಆತನಿಗೆ 2004 ರಲ್ಲಿ ಚಿಲೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪಬ್ಲೊ ನೆರುಡಾ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡಲ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಗೌರ್ವವನ್ನು ನೀಡಿ <ref>ಲಾಗ್ಲೊವಿಸ್, ಎಫ್. (4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004 ಜೊನ್ ರಾಲ್ಸ್ಟನ್ ಸೌಲ್ ದಿ ಪಬ್ಲೊ ನೆರುಡಾ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡಲ್ ಗೌರವ. ''ಗವರ್ನ ರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from http://www.gg.ca/media/doc.asp?lang=e&amp;DocID=4267 {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20071205034201/http://www.gg.ca/media/doc.asp?lang=e&DocID=4267 |date=5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }}</ref> ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ''ಟೈಮ್ '' ಪತ್ರಿಕೆ ಕೂಡಾ ಬೊನೊನನ್ನು "100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಜನರ"ಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ.ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತ್ತು.ಅದರ 2004 ರ ಹಾಗು 2006 ರಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು <ref>{{Cite journal | title =2004 TIME 100 |work=Time Magazine | date =26 April 2004 | url =http://www.time.com/time/2004/time100/ | doi = | id = | postscript =<!--None--> |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040419183655/http://www.time.com/time/2004/time100/|archivedate=19 April 2004}}</ref><ref>{{Cite journal | title =2006 TIME 100 | work =Time Magazine | year =2006 | url =http://www.time.com/time/2006/time100/ | doi = | id = | page =84 | postscript =<!--None--> | access-date =14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-date =2 ಮೇ 2006 | archive-url =https://web.archive.org/web/20060502231929/http://www.time.com/time/2006/time100/ | url-status =dead }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಇಸ್ವಿ 2005,ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್'' ಪತ್ರಿಕೆ ಬೊನೊನನ್ನು ಓರ್ವ ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಎಂದು ಇನ್ನುಳಿದ[[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್|ಬಿಲ್]] ಮತ್ತುಮೆಲೆಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್.<ref name="PersonoftheYear">ಗಿಬ್ಸ್, ಎನ್. (12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1142278,00.html ದಿ ಗುಡ್ ಸಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110225200949/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1142278,00.html |date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 }}. ''ಟೈಮ್, 166''.</ref> ರೊಂದಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆತ ತನ್ನ ಮಾನವೀಯ ಕಳಕಳಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ರಿಂದ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೂ <ref>ರೆವಿಸ್ಟಾ ವಿಸಾವೊ. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 30 ಮಾರ್ಚ್ 2007, from http://visao.clix.pt/default.asp?CpContentId=327396 {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20070818183816/http://visao.clix.pt/default.asp?CpContentId=327396 |date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 }}</ref> ಪಾತ್ರನಾದ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಬೊನೊ TED ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ.ಇದನ್ನು ಗಳಿಸಿದವರು " ವಿಶ್ವ ಪರಿವರ್ತನಾ <ref>[http://www.ted.com/index.php/pages/view/id/6 TED ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಪೇಜ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227152648/http://www.ted.com/index.php/pages/view/id/6 |date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }}, ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 2008-5-1</ref> ಇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೊನೊ ಮೂರು ತನ್ನ <ref name="bonowish">[http://www.ted.com/pages/view/id/109 TED ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಪೇಜ್ ], ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 2008-5-1TED,</ref> ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ,ಮೊದಲೆರಡು ವನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವುಗಳಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಇಥಿಯೊಪಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. TED ಆತನ ಮೂರನೆಯ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.ಇದು TED ನ <ref name="bonowish" /> ಆಫ್ರಿಕಾ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲೋದ್ದೇಶಕ್ಕೇ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅದರ ವಾದ.ಇದು ಸಮಂಜಸವಲ್ಲದ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಅದು ಆರುಶಾ ಮತ್ತು ಟಾಂಜೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ TED ಸಮಾವೇಶವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಬೊನೊ ಈ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ.ಆದರೆ ಜೂನ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇದು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮೆಂಡಾ ನ ಕಳಪೆ ಭಾಷಣದ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ <ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/c86d4410-1a5f-11dc-8bf0-000b5df10621.html TED ಕಾನ್ ಫೆರೆನ್ಸ್ ಪೇಜ್ ], ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 2008-5-1</ref> ತಲೆಬರಹದ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿತು. [[File:Bono WEF 2008.jpg|thumb|right|ಬೊನೊ ಡಾವೊಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯ 2008 ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದು.]] ಅದೇ ವರ್ಷ 2007,ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊನನ್ನು UK ದ ನಿವ್ ಇಯರ್ಸ್ ಹಾನರ್ಸ್ ಲಿಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೈಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಎಂಪೈರ್.<ref name="122306BBC">[ಅನ್ನೊನ್ ಆಥರ್ ] (23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006). U2'ದ ಬೊನೊಗೆ ಗೌರವ ನೈಟ್ ಹುಡ್. BBC ನ್ಯೂಸ್. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6206063.stm BBC.co.uk]</ref><ref name="122306RTE">[ಅನ್ನೊನ್ ಆಥರ್ ] (23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006). ಬೊನೊಗೆ ಗೌರವ ನೈಟ್ ಹುಡ್. ''RTÉ ನಿವ್ಸ್''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, [http://www.rte.ie/news/2006/1223/bono.html RTE] ಇಂದ</ref> ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಆತನನ್ನು 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 29 ರಂದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಡಬ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಯಭಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ರೆಡ್ಡಾವೇ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ <ref name="knighthood-ceremony">[ಅನ್ನೊನ್ ಆಥರ್ ], (29 ಮಾರ್ಚ್ 2007). ಡೋಂಟ್ ಕಾಲ್ ಹಿಮ್' 'ಸರ್': U2'ನ ಬೊನೊ ನೈಟೆಡ್. ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌. ಮರು ಪಡೆದಿದ್ದು 29 ಮಾರ್ಚ್ 2007, from http://www.msnbc.msn.com/id/17854722/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427002022/http://www.msnbc.msn.com/id/17854722/ |date=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 }}</ref> ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಬೊನೊ NAACP ಇಮೇಜ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ ಚೇರ್ಮನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದ.<ref>{{Cite web |url=http://www.naacpimageawards.net/PDFs/Bono_Receives_38th_NIA_Chairmans_Award.pdf |title=ಬೊನೊ 38 ನೆಯ NIA ಚೇರ್ಮನ್ ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದು |access-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=29 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229112914/http://www.naacpimageawards.net/PDFs/Bono_Receives_38th_NIA_Chairmans_Award.pdf |url-status=dead }}</ref> ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಬೊನೊಗೆ ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಲಿಬರ್ಟಿ ಮೆಡಲ್ ನೀಡಲಾಗುವುದೆಂದು 2007 ರ ಮೇ 24 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಆತ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27,2007 ರಲ್ಲಿ ಆತ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ನಿವಾರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಅದು <ref>[http://www.constitutioncenter.org/libertymedal/ ಹೋಮ್—ಲಿಬರ್ಟಿ ಮೆಡಲ್—ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ]</ref> ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಗ 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಬೊನೊ "''ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬಡತನದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರೋ ಆಗ ನೀವು ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ''.''ಯಾವಾಗ ನೀವು ಬೆಳೆದ ಆಹಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾನೂನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ನೀವು ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ,... '' ''"ಯಾವಾಗ ನೀವು ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ದ ಭಿಸುವಾಗಿ ಬರ್ಮಾದಲ್ಲ್ ಆ ಒಂಯ್ದು ವಾರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಶಾಂತಿ ಮಂತ್ರವೇ ಮುಳುವಾದರೆ ಆಗ ನಾವ್ಯಾರೂ ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ''. ಬೊನೊ ಈ ಸಂಘಟನೆಗಾಗಿ $100,000 ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ. ನಗೊಜಿ ಒಕೊಂಜೊ-ಐವೆಲೆಯಾ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]]-ಮೂಲದ ಡೆಟ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ<ref>[https://news.yahoo.com/s/ap/20070928/ap_on_en_mu/liberty_medal;_ylt=Agf4gp7dbOdonDCVicpBQfis0NUE Yahoo.com, ಬೊನೊ ಗೆ ಆತನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೆಡಲ್ ನೀಡಿಕೆ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ 2005 ರಲ್ಲಿಡೋಂಟ್ ಗಿವ್ ಅಪ್ ಮತ್ತು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಿಸಿಯಾ ಕೀಯ್ಸ್, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದು ಕೀಪ್ ಎ ಚೈಲ್ಡ್ ಅಲೈವ್.<ref>{{cite web | url= http://www.msnbc.msn.com/id/10269863/from/RL.4/ | title= Alicia Keys, Bono to raise funds with AIDS song }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಆತ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದರು. ಇಸವಿ 2005 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಪೌಲ್ ಥೆರೊಕ್ಸ್ ''ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಬರ್ಡನ್ '' (cf.ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೂತನ ಸಂಪುಟದ ಪುಟವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. [[ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್|ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್ಸ್']] ನ''ದಿ ವ್ಹೈಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಬರ್ಡನ್ '' ) ಹಲವಾರು ತಾರೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೊನೊ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಜೊತೆಗೆ, [[ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌|ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್]], ಮತ್ತು[[ಏಂಜೆಲಿನಾ ಜೋಲೀ|ಎಂಜೆಲಿನಾ ಜೊಲೆ]], ಇವರೆಲ್ಲಾ "ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಗೀಳು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಿರುವವರು ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತಾವೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು ಎಂದು ಜರೆಯಿತು". ಥೆರೊಕ್ಸ್, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಶಾಂತಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಗಳ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಆಫ್ರಿಕಾವು ಬಹಳಷ್ಟು ದುರಂತದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ; ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ,ಕೇವಲ ಇದನ್ನು ಹೊರಗಿನವರ ನೆರವಿನಿ6ದ ಮಾತ್ರ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದೆಂಬ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಈ ಜಂಬದ ತಾರಾಗಣ, ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಟಿಗಳ ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಶೊಗಳು ಒಂದು ತರಹದಲ್ಲಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿವೆ.ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳದಿರುವುದೇ ಒಳಿತು ಎಂದು ಆತ <ref>[35] ^ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್.</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಲವೆಡೆ ಬೊನೊನನ್ನು ಸಹ ಖಂಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಇನ್ನುಳಿದ ಕೆಲವು ತಾರಾಗಣ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆನ್ನುವವರು "[ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ]" ಎಂಬಂತೆ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿರುವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ಅಪವಾದವೂ ಇದೆ.ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು [ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ] ಜಾಗತಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮರತಿ-ಪ್ರಶಂಸೆಯ ಮಾಡಲು ಈ ಜನೋಪಕಾರಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಕೆಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದು ಹಲವೆಡೆ ಕೇಳಿ ಬರುವ <ref name="movement_robbed">{{cite web | last = Ahmad | first = Muhammad Idrees | title = Live 8 – A movement robbed of its colours | publisher = Campaign for Press and Broadcasting Freedom | date = 15 August 2005 | url = http://keywords.dsvr.co.uk/cpbf_newsite/body.php?subject=international&id=1104 | accessdate = 5 March 2009 | archive-date = 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 | archive-url = https://archive.is/20090427161025/http://keywords.dsvr.co.uk/cpbf_newsite/body.php?subject=international&id=1104 | url-status = dead }}</ref> ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಬೊನೊ 2005 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 3 ರಲ್ಲಿ ಜೊನ್ ಪೌಲ್ II ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಆತನೊಬ್ಬ 'ಬೀದಿ ಜಗಳಗಂಟ ಮತ್ತು ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಪಟ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ.ತಾನೇ ಈ ಜಗದ ಬಡವರ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಬೊನೊ ಟೀಕಿಸಿದ. ಆದರೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ 23 ಬಡ ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲವನ್ನು ಆತನಿಲ್ಲದೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಮಾಫಿ <ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/life/people/2005-04-03-pope-bono_x.htm | work=USA Today | title=Bono recalls pontiff's affection for the poor—and cool sunglasses | first1=Edna | last1=Gundersen | date=4 April 2005 | accessdate=26 April 2010}}</ref> ಮಾಡಲಾಗಿದೆ." ಇಸವಿ 2006 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2 ರಂದು ಹಿಲ್ಟನ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಹೊಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ 54 ನೆಯ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರೇಯರ್ ಬ್ರೆಕ್ ಫಾಸ್ಟ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ರಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ತನ್ನ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ. ಬೈಬಲ್ ಆಧರಿತ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವತೆ ಆತ ಕರೆ ನೀಡಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ನ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲ ದಶಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆಗೆ ಆತ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ತರಬೇಕಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜಿವಿಶ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಧವೆಯರು,ಅನಾಥರು ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಮುಂದಾಗುವಂತೆ ಬೊನೊ ಕರೆ ನೀಡಿದ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಗಾಯಕ-ನಟ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬೊನೊ ಶ್ಲ್ಯಾಘಿಸಿದ. ಆದರೂ ಬೊನೊ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನೂ ಇಂತಹ ಕೆಲಸ ದೇವರ ಮೂಲಕವೂ ಆಗಬೇಕಿದೆ.ಸದ್ಯದ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಸಫಲತೆಗೆ ಆತನ ಕರುಣೆಯೂ ಬೇಕೆಂದು ಆತ ನಿರಂತರವಾಗಿ <ref name="NationalPrayerBreakfast">ಬೊನೊ. ಫೆಬ್ರವರಿ 23 ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರೇಯರ್ ಬ್ರೆಕ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ.'' ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ D.C.ಯಹಿಲ್ಟನ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಹೊಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ.</ref> ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. DATAಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು (ಡೆಟ್ ಏಡ್ಸ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ)2002 ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಶ್ರಿವರ್ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.ಇದಕ್ಕೆ ಜುಬ್ಲೀ 2000 ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರಮವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೀಗ ಡೆಟ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವನ್ನು <ref name="DATA">ಡೆಟ್ ಏಡ್ಸ್ AIDS ಟ್ರೇಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ. (2007) ''ಅವರ್ ಮಿಶನ್ ''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 7 ಜುಲೈ 2007, from http://www.data.org/about/mission.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121050436/http://www2.data.org/about/mission.html |date=21 ನವೆಂಬರ್ 2008 }}</ref> ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. DATA ಸಂಘಟನೆಯು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಬಡತನ ಮತ್ತು ಎಚ್ ಐ.ವಿ /ಏಡ್ಸ್ ಮಾರಿಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶ್ರಮ <ref name="DATA" /> ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. DATA ಸಂಘಟನೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಬೇಕೆಂದು <ref name="DATA" /> ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬೊನೊ ಆತನ ಪತ್ನಿ ಅಲಿ ಹೆವ್ಸನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಮೂಲದ ಐರಿಶ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ರೊಗನ್ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಹದಿ ಮೇಲೆ EDUN ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಮನವನ್ನು ಏಡ್ಸ್ ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ <ref name="EDUNSiteAboutUs">EDUN (ಅನ್ನೊನ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಅಪ್ಡೇಟ್ ). ''ಅಬೌಟ್ EDUN''. ಮರು ಪಡೆದದ್ದು 24 ಮಾರ್ಚ್ 2007, from http://www.edun.ie/about.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329013300/http://www.edun.ie/about.asp |date=29 ಮಾರ್ಚ್ 2007 }}</ref> ನೋಡಿಕೊಂಡರು. EDUN ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಆಫ್ರಿಕಾ,ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಂಬಳ ಸವಲತ್ತು ನೀಡುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಅಳವಡಿಸಿ ಅದರ ಸಂಹಿತೆ ಪ್ರಕಾರ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂಬುದು ಅದರ ಕೂಗಾಗಿತ್ತು.ಇದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂಬ ಒತ್ತಾಸೆಯೂ <ref>EDUN. ((ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿರುವುದು ತಿಳಿಯದು). ''FAQs''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, from http://www.edun.ie/faq.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211044238/http://www.edun.ie/faq.asp |date=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 }}</ref> ಅದರದಾಗಿತ್ತು. ''ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್'' ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ನ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿ ಅಂದರೆ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದ ಸಂಚಿಕೆಯೊಂದನ್ನು 2007 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿತು. ಈ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು "ದಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇಸ್ಯು:ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಾವರ್ "ಎಂದಿತ್ತಲ್ಲದೇ 20 ವಿಭಿನ್ನ ಪುಟಗಳ ಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಆನ್ನೆ ಲೆಬೊವಿಜ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರ ತಂದಿತ್ತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುಖಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾನವೀಯ ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು <ref>"ದಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇಸ್ಯು : ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ &amp; ಪಾವರ್", ''ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್ '' ಜುಲೈ 2007. [http://www.vanityfair.com/politics/africa/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071005012812/http://www.vanityfair.com/politics/africa |date=5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 }} ದಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ 20 ಕವರ್ಸ್ ವಾಸ್ ಟರ್ಮೆಡ್ ಆಸ್ ಟು ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟ್ ಎ "ವಿಜುವಲ್ ಚೇನ್ ಲೆಟರ್ ". ಈ ಲೇಖನದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ಡಾನ್ ಚೆಡಲ್, [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]], ಮುಮ್ಮದ್ ಅಲಿ, ಬೊನೊ, ಜೊರ್ಡಾನ್ ನ ಕ್ವೀನ್ ರಾನಿಯಾ, ಕಾಂಡೊಲೀಸಾ ರೈಸ್, [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಶ್]], ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಟುಟು, [[ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ ಪಿಟ್‌|ಬ್ರಾಡ್ ಪಿಟ್ಟ್]], ಡಿಸ್ಜಿಮೊನ್ ಹೌನ್ಸೌ, ಮಡ್ಡೊನಾ, ಮಾಯಾ ಅಂಗ್ಲೊವ್, ಕ್ರಿಸ್ ರಾಕ್, [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫೆಟ್‌‌‌|ವಾರೆನ್ಬ್ ಬಫೆ]], [[ಬಿಲ್ ಗೇಟ್ಸ್]], ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್, ಒಪ್ಱಾ ವಿನ್ ಫ್ರೆ, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಲೂನಿ, ಜಯ್-ಝಡ್, ಅಲಿಸಿಯಾ ಕೀಯ್ಸ್, ಮತ್ತು ಇಮಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಮಜೀದ್</ref> ವಿವರಿಸಿತ್ತು. ಬ್ಲೂಮ್ ಬೆರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಟೊಮ್ಲಿನ್ ಸನ್ ಮತ್ತು ಫೆರ್ಗಲೊ'ಬ್ರೆಯೆನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಬೊನೊ ತನ್ನ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ 2006 ರ ವರ್ಟಿಗೊ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೂರ್ ನ ಒನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಮೂಲಕ $389 ದಶಲಕ್ಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇದು U2 ದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಆದಾಯದ ಖ್ಯಾತಿ ದಾಖಲೆ ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ,ವರ್ಟಿಕೊದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೀಜನ್ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಗ್ರಹ ಎಂದು ವರದಿಗಾರರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವರ್ಟಿಗೊ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಬಂದ ಬಹುತೇಕ ಆದಾಯವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನೊಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು, ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು <ref>[https://www.bloomberg.com/news/marketsmag/bono.pdf ಬ್ಲೂಮ್ ಬೆರ್ಗ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್, "ಬೊನೊ ಇಂಕ್", ಮಾರ್ಚ್ 2007]</ref> ಮಾಡಲಾಗಿದೆ". ಮತ್ತೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು 2007 ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂದವು,ಬೊನೊನ ಹಲವಾರು ಚಾರಿಟಿ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏಡ್ ಆಕ್ಸನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಜೊಬ್ಸ್ ಸೆಲೆಸೆಯನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದವೋ, ಆಗ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅನುಮಾನಗಲು ಶುರುವಾದವು. ಸೆಲೆಸಿಯೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಚಾರಿಟಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಶೀಲರು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅವು ವಿಫಲಗೊಂಡವು.ಹೀಗಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೆರವಿಗೆ ಕೈ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಅದರ ಅವಲಂಬನೆ <ref>"ಬೊನೊ ಮತ್ತು ಬಾಬ್ ಗೆಲ್ಡಾಫ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್ ಆಫ್ರಿಕಾಸ್ ಪ್ರೊಬ್ಲೆಮ್ಸ್ ಸೇ ಚಾರಿಟಿ", NME 23 ನವೆಂಬರ್ಸ್ 2007 [http://www.nme.com/news/bono/32704 ]</ref> ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಬೊನೊ ಇದಕ್ಕೆ ''ಟೈಮ್ಸ್ ಆನ್ ಲೈನ್ '' ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಈ ರೀತಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡುವವರು "ರಂಗ ಮಂಚದ ಅಂಚಿಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಕೊಂಕು ಮಾಡುವ ಕುಹಕಿಗಳು"ಎಂದು ಜರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಕ್ಕೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಳಿದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ತೋಚುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆತ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತವರು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಾರರು,ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಟಾನ <ref>{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article732323.ece |title=timesonline.co.uk |access-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=1 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601012451/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article732323.ece |url-status=dead }}</ref> ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಇಸವಿ 2007,ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬೊನೊನನ್ನು ''NBC ನೈಟ್ಲಿ ನಿವ್ಸ್ '' ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅಂತರ ತರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ <ref>{{Cite web |url=http://video.msn.com/video.aspx?mkt=en-US&brand=msnbc&vid=80f91e09-c54e-4268-800f-2f548de5346f |title="ಬೊನೊ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಯುವ್," NBC ನೈಟ್ಲಿ ನಿವ್ಸ್, 3 ನವೆಂಬರ್ 2007 |access-date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |archive-date=18 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118154607/http://video.msn.com/video.aspx?mkt=en-US&brand=msnbc&vid=80f91e09-c54e-4268-800f-2f548de5346f |url-status=dead }}</ref> ಗೌರವಿಸಿತು. ಆತ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ ಬ್ರೇನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ 2007 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು ಆ ಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಪರಿಹರಿಸಲು <ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/12916501/ |title=NBC ನೈಟ್ಲಿ ನಿವ್ಸ್, "ಬ್ರೇನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಇನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ," ಮೇ 2007 |access-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=12 ಜೂನ್ 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060612235801/http://www.msnbc.msn.com/id/12916501/ |url-status=dead }}</ref> ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ನಂತರ 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ಬೊನೊಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸನ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ನೋಬಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಸೇರಿ ಆತನಿಗೆ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ಎಂಬ ಬಹುಮಾನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>[http://www.atu2.com/news/article.src?ID=5153 ], ಮರೆಪಡೆದದ್ದು 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008</ref> ನೀಡಿದರು. ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ಎಂಬುದು ಬೊನೊ ಮತ್ತು ಬಾಬಿ ಶ್ರಿವರ್ ಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ ಹಾಗು ಮಲೇರಿಯಾಗಳ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡಲು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ <ref name="ProductRED">ಪರ್ಸುಡರ್ಸ್, LLC. (2007). ''ವಾಟ್ ರೆಡ್ ಈಸ್, ಹೌ ರೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ''. ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, http://www.joinred.com/red/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704132255/http://www.joinred.com/red/ |date=4 ಜುಲೈ 2007 }} ಯಿಂದ</ref> ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಬಾಬಿ ಶ್ರಿವರ್ ನನ್ನು ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ನ CEO ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಅಲ್ಲದೇ ಬೊನೊ ಸದ್ಯ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಕ್ತಾರನಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ರೆಡ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್; ಇದು ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೈಸನ್ಸ್ ಪಡೆದ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ಆಪಲ್, ಕನ್ವರ್ಜ್, ಮೊಟೊರೊಲಾ, ಮೈಕ್ರೊಸೊಫ್ಟ್, ಡೆಲ್, ದಿ ಗ್ಯಾಪ್, ಮತ್ತು ಜಿಆರ್ಜಿಯೊ ಅರ್ಮಾನಿ.<ref name="ProductREDProducts">ಪರ್ಸುಡರ್ಸ್, LLC. (2007). ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು 4 ಜುಲೈ 2007, http://www.joinred.com/products/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703065400/http://www.joinred.com/products/ |date=3 ಜುಲೈ 2007 }} ಯಿಂದ</ref> ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಕೈ ಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಪನಿಯೂ ರೆಡ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ ನ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೊರ ತಂದು ಮಾರಾಟದ ಲಾಭದ ಕೆಲ ಭಾಗದ ಶೇಕಡಾವಾರನ್ನು ಗ್ಲೊಬಲ್ ಫಂಡ್ ಗೆ ನೀಡಲು, ಆ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗುರುತು ಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವಂತೆಯೂ <ref>ಸಂಕಿಲ್, ಜೆ. (9 ನವೆಂಬರ್ 2009 ಅಪ್ ಡೇಟ್: ದಿ ಅದರ್ ರೆಡ್ <s>ಮೀಟ್</s> "ಚಾರಿಟಿ". ಸಂದೇಶ ಅಂಚೆ ಕಳಿಸಿದ್ದು [https://arstechnica.com/journals/apple.ars/2006/11/4/5856 arstechnica.com]; Macintouch Reader Reports. 9 ನವೆಂಬರ್ 2009 ''ಫ್ರಾಡ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ಸ್ : ಜಾಕ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್''. ಮರು ಪಡೆದಿದ್ದು 14 ಜನವರಿ 2007, [http://www.macintouch.com/readerreports/fraudreports/topic4449.html macintouch.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928103227/http://www.macintouch.com/readerreports/fraudreports/topic4449.html |date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007 }} ಯಿಂದ</ref> ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಟೈಮ್ ಲೈನ್ ಆಫ್ U2 ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *{{cite book |last=Assayas |first1=Michka |coauthors=Bono |title=Bono in Conversation with Michka Assayas |year=2005 |publisher=[[Riverhead Books]] |location=New York City |isbn=1-57322-309-3}} *{{cite book |last=Matthews |first=Sheelagh |title=Bono |series=Remarkable People |year=2008 |publisher=[[Weigl Publishers]] |location=New York City |isbn=978-1-59036-638-7}} *{{cite book |last=Stockman |first=Steve |title=Walk On: The Spiritual Journey of U2 |year=2001 |publisher=Relevant Books |location=[[Lake Mary, Florida|Lake Mary]] |isbn=978-0-88419-793-5}} *{{cite book |last=Vagacs |first=Robert |year=2005 |title=Religious Nuts, Political Fanatics: U2 in Theological Perspective |publisher=Cascade Books |isbn=1-59752-336-4}} ==ಎಕ್ಸ್ಟರ್ನಲ್ ಲಿಂಕ್ಸ್== {{Wikiquote}} {{Commons category|Bono}} *[http://www.U2.com/ U2.com]—ಅಧಿಕೃತ U2 ವೆಬ್ ಸೈಟ್ *[http://www.data.org/ ಡಾಟಾ(ಡೆಟ್, ಏಡ್ಸ್, ಟ್ರೇಡ್, ಆಫ್ರಿಕಾ)]—ಬೊನೊಸ್' ಆರ್ಗೈನೇಜೇಶನ್ *[http://www.edun.ie/ EDUN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050825082005/http://www.edun.ie/ |date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2005 }}—ಫ್ಯಾಶನ್ ಲೆಬೆಲ್ ಬೊನೊ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದ. *{{Amg name|7314}} *{{imdb|0095104}} *{{worldcat id|id=lccn-no96-27739}} {{U2}} {{Time Persons of the Year 2001–2025}} {{Persondata |NAME = Bono |ALTERNATIVE NAMES = Paul David Hewson (real name) |SHORT DESCRIPTION = Singer, songwriter |DATE OF BIRTH = 10 May 1960 |PLACE OF BIRTH = [[County Dublin]], Ireland |DATE OF DEATH = |PLACE OF DEATH = }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2000ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:1980ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:1990ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:2010ರ ದಶಕದ ಗಾಯಕ/ಗಾಯಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಏಡ್ಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಗೌರವಪೂರ್ವಕ ನೈಟ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಎಂಪೈರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಪುರುಷ್ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಮಾನವ ಪ್ರೇಮಿಗಳು-ಹಿತಚಿಂತಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ರಾಕ್ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಐವೊರ್ ನೊವೆಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೀಜನ್ ಡಿ'ಆನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡಾಲ್ಕೆಯ್ ಅವರೊಂದಿಗಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಡಬ್ಲಿನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಡಬ್ಲಿನ್(ನಗರ)ದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಶೇರು ಮತು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:U2 ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಎಂಟಿವಿ ಯುರೋಪ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಲ್ಲದ ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] tsyoezt37tc9tprl3g1r01p4ryew4fm 0 25338 1376377 1357128 2026-07-06T01:59:04Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376377 wikitext text/x-wiki {{No footnotes|date=October 2009}} {{Coord|12.99151|N|80.23362|E|display=title}} {{Infobox Indian Institute of Technology | motto = ''[[Siddhirbhavati Karmaja]]'' | mottoeng = success comes through hard work | name = Indian Institute of Technology Madras | image = [[ಚಿತ್ರ:IIT Madras Logo.svg|200px]] | established = 1959| director = [[M. S. Ananth]] | type = [[Education]] and [[Research]] [[Institution]]| city = [[Chennai]] | state = [[Tamil Nadu]] | campus = Urban, 2.5&nbsp;km² of wooded land | country = [[ಭಾರತ]] | undergrad = 2,500 | postgrad = 2,000 | faculty = 360 | free_label = | free = | mascot = Gajendra Circle | website = [http://www.iitm.ac.in/ www.iitm.ac.in] }} '''ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮದ್ರಾಸ್‌''' ('''ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌''' ) ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಚೆನ್ನೈ]](ಮುಂಚೆ ಮದ್ರಾಸ್‌)ಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.<ref name="frontline_feb03">{{Cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2003/stories/2000214007506500.htm|title=The IIT Story: Issues and Concerns|last=Murali|first=Kanta|date=2003-02-01|publisher=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|accessdate=2009-09-22}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="hindu_jul08">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/af/iitm50/stories/2008073150070100.htm|title=The Indian Institute of Technology Madras -- 50 Glorious Years|date=2008-07-31|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-09-22|archive-date=14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014094535/http://www.hindu.com/af/iitm50/stories/2008073150070100.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="studypalces">{{Cite web|url=http://www.studyplaces.com/institute/Indian+Institute+of+Technology+Madras+(IIT+Madras)|title=Indian Institute of Technology Madras (IIT Madras)|publisher=StudyPlaces.com|accessdate=2009-09-22|archive-date=11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411225043/http://www.studyplaces.com/institute/Indian+Institute+of+Technology+Madras+(IIT+Madras)|url-status=dead}}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಧನಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 1959ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಸೂದೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು. ಇದರಂತೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 15 [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು|ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ]] ಪೈಕಿ ''ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್'' ‌ ಮೂರನೆಯದಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾಗೂ 2009ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಐಐಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="hindu_jul08"/><ref name="hindu_feb09">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2009/02/28/stories/2009022854140500.htm|title=At ‘Nostalgia,’ tributes to Indo-German ties|date=2009-02-28|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2009-09-22|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090303061238/http://www.hindu.com/2009/02/28/stories/2009022854140500.htm|url-status=dead}}</ref> ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆವರಣದಲ್ಲೇ(ವಸತಿ) ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಂಚೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಗಿಂಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ 2.5&nbsp;km² (620 ಎಕರೆಗಳ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 360 ಬೋಧನಾಂಗಗಳು, 6,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ 1,250 ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಸಹಯೋಗ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರಿದ್ದಾರೆ. 1961ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್‌ನಿಂದ ಸನ್ನದು ಪಡೆದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ರಮಣೀಯವಾಗಿರುವ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹರವಿನ ಬಹುಪಾಲು ಗಿಂಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾದ ರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಸಾರಂಗ, ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಸ್ಯ-ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 2003ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸಲಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆರೆಗೆ ಮಳೆನೀರಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Indian Institutes of Technology}} [[ಚಿತ್ರ:Iitm maingate logo.jpg|thumb|left|ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹರವಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಶೈಲಿಯ ದೀಪವುಳ್ಳ ಲಾಂಛನ ಹಾಗೂ, ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ 'ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ಕರ್ಮಜಾ' ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ.]] 1956ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಜರ್ಮನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿತು. ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ, 1959ರಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಧಾನಿ ಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರತ-ಜರ್ಮನಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲಿಗೆ, ತನ್ನ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಧನಸಹಯೋಗ ನೀಡಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಹಯೋಗಿತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref name="West Germany">{{Cite web | last = Madras | first = Indian Institute of Technology | date = 2006-01-18 | url = http://www.iitm.ac.in/The%20Institute/ | title = The Institute | accessdate = 2006-05-14}}</ref> ಜರ್ಮನ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಸಹಯೋಗ-ಬೆಂಬಲಗಳು ಮುಗಿದರೂ, ಡಿಎಎಡಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಹಂಬೊಲ್ಟ್‌ ಫೆಲೊಷಿಪ್ಸ್‌ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವು ಸಂಶೋಧನಾ ಯತ್ನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.1959ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಮಂತ್ರಿ ಪ್ರೊ. ಹುಮಾಯುನ್ ಕಬಿರ್‌ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. 1961ರಲ್ಲಿ, ಐಐಟಿಗಳನ್ನು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖತೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಖರಗ್ಪುರ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1951), ಮುಂಬಯಿ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1958), ಚೆನ್ನೈ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1959), ಕಾನ್ಪುರ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1959), ದೆಹಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ: 1961), ಗುವಹಾಟಿ (ಸ್ಥಾಪನೆ: 1994) ಹಾಗೂ ರೂರ್ಕೀ (ಸ್ಥಾಪನೆ: 1847, 2001ರಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ ಆಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿತು). ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಆಚರಿಸಿತು. === ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣ === [[ಚಿತ್ರ:iitmgc.jpg|thumb|left|ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ನಂತರ ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತವು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆನೆಗಳು ಸಂಚಾರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಕಾರಂಜಿಯ ಎರಡೂ ಪಕ್ಕ ಪರಸ್ಪರ ಹಿಂಬದಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.]] ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯ ಸರ್ದಾರ್‌ ಪಟೇಲ್‌ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಯಾರ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲಾಚೇರಿ ಎಂಬ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ. ಈ ಆವರಣವು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸ ರಾಜಭವನಕ್ಕೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳು ವೇಲಾಚೇರಿಯಲ್ಲಿ (ವೇಲಾಚೇರಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಣ್ಣಾ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಎಂಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿ), ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ (ಕೃಷ್ಣಾ ಹಾಸ್ಟಲ್‌ ಗೇಟ್‌ ಅಥವಾ ಟೋಲ್‌ ಗೇಟ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ) ಹಾಗೂ ತಾರಾಮಣಿ ಗೇಟ್‌ (ಅಸ್ಕೆಂಡಾಸ್‌ ಟೆಕ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿವೆ.ಈ ಆವರಣವು ಚೆನ್ನೈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌, ಚೆನ್ನೈ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 12 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಹಳಷ್ಟು ಬಸ್‌ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Iitm.chemplast.pavilion.jpg|thumb|ಕೆಂಪ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ಪೆವಿಲಿಯನ್‌.]] ಬಾನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ದಿಲ್ಲಿ ಅವೆನ್ಯೂ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ರಸ್ತೆಗಳು ಬೋಧನಾವೃಂದ ನಿವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿನ ತೋರಣ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ರಸ್ತೆಗಳು ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಬಳಿ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಸ್‌ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್‌-ಚಾಲಿತ ಮಿನಿಬಸ್‌ಗಳು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ, ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ವಸತಿನಿಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಂಸ್ಥೆ == === ಆಡಳಿತ === [[ಚಿತ್ರ:iitmadblock.jpg|thumb|200px|left|ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ.]] ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮದ್ರಾಸ್‌ (ಸ್ವಾಯತ್ತ)ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರದ, ಶಾಸನ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಐಐಟಿ ಪರಿಷತ್‌ ಎಂಬ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ಏಳೂ ಐಐಟಿಗಳ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಖಾತೆಯ ಮಂತ್ರಿ ಈ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.ಸೆನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಿದ್ದು ಅದರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಠ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಿತಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು, ಹಲವು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಬೋಧನೆ, ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದು. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸೆನೇಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವರು.ಸೆನೇಟ್‌ನ ಮೂರು ಉಪ-ಸಮಿತಿಗಳು - ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಲಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮಂಡಲಿ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಂಡಲಿ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಕ್ಷ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಮಿತಿಯು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು, ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸಮಿತಿಯು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡುವವು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಲಿಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. === ವಿಭಾಗಗಳು === ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ 11 ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ: * ಅಂತರಿಕ್ಷಯಾನ ತಾಂತ್ರಿ ವಿಜ್ಞಾನ * ಆನ್ವಯಿಕ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನ * [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (ಬಯೋಟೆಕ್ನಾಲಜಿ)]] * ರಾಸಾಯನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ವಿದ್ಯುತ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನ್ಯಾಸ * ಯಂತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ಲೋಹವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ * ಸಾಗರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತರೆ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳು ಕೆಳಕಂಡ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸುವವು: # [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] # [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] # [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] # ಮಾನವಿಕಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ # ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ == ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಮಾನವಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ 15 ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಪದವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 360 ಬೋಧನಾ ವೃಂದದವರು ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿರುವರು. ಬೋಧನೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ.ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಅಪ್ಪಟ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ 15 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು, ಉನ್ನತ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ 100 ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿವೆ. ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಐಐಟಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.boardguess.com/universitiesdeemed-universities/list-of-universities/about-indian-institute-of-technology-madras-iit-madras-in-india-6152.htm |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮದ್ರಾಸ್‌ (ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌) ಬಗ್ಗೆ |access-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100826102329/http://www.boardguess.com/universitiesdeemed-universities/list-of-universities/about-indian-institute-of-technology-madras-iit-madras-in-india-6152.htm |url-status=dead }}</ref> ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಯು ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವುದು. ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಎಪ್ಪತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೋಧನಾ ತರಗತಿಗಳು ನಡೆಯುವವು. ಬೋಧನೆಯು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿರುವುದು. ಅರ್ಧವಾರ್ಷಿಕ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸತತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಐಟಿಗೆ (ಸ್ವಾಯತ್ತ)ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರ ದೊರಕಿರುವ ಕಾರಣ, ಬೋಧಕ ವೃಂದವೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವುದು. ದೇಶ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ವಿಷಯ (ತೆಸಿಸ್‌) ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಧಿಶಾಸನದಡಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಲಿಯಾಗಿ ಸೆನೇಟ್‌ ಸಂಪುಟ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು. === ಆರಂಭಿಕ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ === * ಆರಂಭಿಕ ಪದವಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಕ್ರಮ ಜೆಇಇ: ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಎಂಟ್ರನ್ಸ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವುಂಟು. ಇದು ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.[ಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ಇಇ]: ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಮಾನವಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದವರು ಬಹಳಷ್ಟು ನಾವೀನ್ಯವುಳ್ಳ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಬಹುದು. ಮೂರು ವಿಷಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 39 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವರು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವು ಹೀಗಿವೆ: 25% ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಿಕೆ (English and Comprehension), 25% ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಕ್ಷಮತೆ (Quantitative Ability and Analytical Ability), 50% ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯಗಳು (ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳು - ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ, ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಶ್ವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ) === ಪದವಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ === * ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಜಿಎಟಿಇ: ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರವೇಶ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಿಎಟಿಇ (ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿಧರರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ (ಗ್ರ್ಯಾಜುಯೆಟ್‌ ಆಪ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌)) ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಜಿಎಎಂ: ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಎಸ್‌ಸಿಗಾಗಿ ಜಂಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ (ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಅಡ್ಮಿಷನ್‌ ಟು ಎಂ.ಎಸ್‌ಸಿ) ಪರೀಕ್ಷೆ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. === ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಯೋಜನೆ === * ಎಂಬಿಎ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆ ಜಎಂಇಟಿ: ಐಐಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬಿಎ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಜಂಟಿ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ (Joint Management Entrance Test) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಇದರ ನಂತರ ಗ್ರೂಫ್ ಟಾಸ್ಕ್‌ ಅಭ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂದರ್ಶನವಿರುವುದು. === ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಪದ್ದತಿ (ಅರ್ಹತಾ ಅಂಕದ ಆಧಾರಿತ) === ಇತರೆ ಐಐಟಿಗಳಂತೆ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅರ್ಹತಾ ಅಂಕದ ಆಧಾರಿತ ಪದ್ದತಿ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದು. ಜಿಪಿಎ ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತರ ತನಕದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವಿಷಯವೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1ರಿಂದ 4). ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಸಂಪಾದಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಇದು ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಕೆಳಕಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದರ್ಜೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ಅಕ್ಷರ ಶ್ರೇಣಿ | S | A | B | C | D | E | U | W |- ! ದರ್ಜೆ ಅಂಕಗಳು | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 4 | 0 | 0 |} U ದರ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣ, W ಎಂದರೆ ಅಗತ್ಯ ಹಾಜರಾತಿ ಸಾಲದು,ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣ ಎಂದೇ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುವುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ-ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಪ್ರಕಾರದ ಸರಾಸರಿಯಂತೆ ಜಿಪಿಎಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗುವುದು: : ::<math> CGPA \,\! = {\sum_{i=1}^N C_i. {GP}_i \over \sum_{i=1}^N C_i}</math> ಇದರಲ್ಲಿ: : :* <math>N</math> ವಿಷಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, :* <math>C_i</math> <math>i^{th}</math> ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳು, :* <math>{GP}_i</math> <math>i^{th}</math> ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರೇಡ್‌ ಅಂಕಗಳು, ಹಾಗೂ, :* <math>CGPA</math> ಒಟ್ಟಾರೆ ಗ್ರೇಡ್‌ ಅಂಕದ ಸರಾಸರಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅನುತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆಯ ನಂತರ ಪೂರಕ ಉತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆ ಗಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, <math>CGPA</math>ಯಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತೀರ್ಣ ಅಂಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅನುತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಅಳಿಸಿ, ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಅಡಿಬರಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆ ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದ ಯತ್ನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗುವುದು. ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ''ಉತ್ತೀರ್ಣ-ಅನುತ್ತೀರ್ಣ'' ವಿಷಯಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರೂ ಸಾಕು. ಆದರೆ, ಸಿಜಿಪಿಎ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳು/ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. == ಇತರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == === ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಪಟ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ 100 ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಬೋಧಕವೃಂದ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮುದಾಯ, ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯುಳ್ಳ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಹಾಗೂ, ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿರುವ ಐಐಟಿಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಐಐಟಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.ಎಂಎಸ್‌ ಅಥವಾ ಪಿಹೆಚ್‌ಡಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ವಿಭಾಗಗಳೊಳಗೇ ಬೋಧನಾ ವೃಂದಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವವು. ಇಂತಹ ವಿಭಾಗೀಯ ವ್ಯಾಸಂಗ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೋಧಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವುದು. ಈ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಅಂತರ-ವಿಭಾಗೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಂಬಂಧಿತ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಬೋಧನಾ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಿರುವ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಬೋಧನಾವೃಂದವು ಹಲವು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು, ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದು. ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಹಲವು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವರು. === ಇತರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ === ಐಐಟಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಲವು ಇತರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾವೃಂದದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಹಲವು ವಿದೇಶಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರಂತೆ ಸಹಕಾರೀ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉಭಯ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತಹ ಹಲವು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೋಧನಾವೃಂದದವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹಲವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Iitm.icsr.jpg|thumb|200px|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಟ್ಟಡ.]] ತನ್ನ ಬೋಧನಾ ವೃಂದದವರು ವಿವಿಧ ಉದ್ದಿಮೆ ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿರುವುದರ ಮೂಲಕ, ಉದ್ದಿಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಇತರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಬೋಧನಾವೃಂದ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸ, ಪರೀಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಗಳು ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಲಹಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ (ಐಸಿಎಸ್‌ಅರ್‌) ಮೂಲಕ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಸಕ್ತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯವರು ಐಐಟಿ ಬೋಧಕವೃಂದದವರನ್ನು ಕೋರುವರು. ಬೋಧನಾವೃಂದದವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿನೆರವು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಯ-ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರು ಪದವಿಗಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಐಟಿ ಬೋಧನಾವೃಂದದವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವರು.ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗು ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಆಸಕ್ತ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗುವುದು. ಇಂತಹ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವಿಭಾಗಗಳೊಳಗಿನ ಹೊಸ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಗಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಐಸಿಎಸ್‌ಆರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಮಭಾಗಿತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == === ಶಾಸ್ತ್ರ === ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದು ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಸವ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನೈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಉತ್ಸವಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಐಎಸ್‌ಒ 9001:2000 ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ. ಸುಸಂಘಟಿತ ಆಯೋಜನೆ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ವೀಡಿಯೊ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಬೋಧನೆಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ, ಪ್ರಾಯೋಜನಾ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿತೆಯ ರೂಪುರೇಖೆ, ಪ್ರತ್ಯಾನುಕರಣಗಳು, ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಆನ್ವಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌, 'ಗುಜರಿ-ತಾಣ'ದ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಉಪಕರಣ-ಸಲಕರಣೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಸೇರಿದೆ. === ವಿಭಾಗೀಯ ಉತ್ಸವಗಳು === ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ವಿಭಾಗೀಯ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಎಕ್ಸಿಬಿಟ್‌ (ExeBit), ವೇವ್ಸ್‌ (Wavez), ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಾ (Mechanica), ಸಿಇಎ (CEA), ಕೆಮ್‌ಕ್ಲೇವ್‌ (Chemclave), ಅಮಾಲ್ಗ್ಯಾಮ್‌ (Amalgam) ಮತ್ತು ಫೊರೇಸ್‌ (Forays) ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಗರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಯಾಂತ್ರಿಕ-ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ರಾಸಾಯನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, (ಖನಿಜ)ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ವಸ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. {| class="wikitable" |- ! ಉತ್ಸವದ ಹೆಸರು ! ವಿಭಾಗ |- | [http://www.exebit.org/ ಎಕ್ಸಿಬಿಟ್‌] | ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://amalgam.iitm.ac.in/ ಅಮ್ಯಾಲ್ಗಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008182229/http://amalgam.iitm.ac.in/ |date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 }} | ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://www.ceaiitm.org/ ಸಿಇಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100206205415/http://ceaiitm.org/ |date=6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} | ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://www.chesiitm.org ಕೆಮ್‌ಕ್ಲೇವ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | ರಾಸಾಯನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://mat.iitm.ac.in/forays/forays08/info1.html ಫೊರೇಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611045447/http://mat.iitm.ac.in/forays/forays08/info1.html |date=11 ಜೂನ್ 2011 }} | ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ |- | [http://mechanica.in/ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಾ] | ಯಂತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://wavez.org/ ವೇವ್ಸ್‌] | ಸಾಗರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ |- | [http://www.samanvay.iitm.ac.in/ ಸಮನ್ವಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019231133/http://www.samanvay.iitm.ac.in/ |date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 }} | ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಅಧ್ಯಯನ |} === ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು === ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದಿನಚರಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುವವು. ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 17 ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಸತಿಗಳಾದ ಶರಾವತಿ ಮತ್ತು ಸರಯೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸತಿ ನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಊಟದ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂದು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿವೆ. ಶರಾವತಿ ಹಾಗೂ ಏಳು ಮಹಡಿಗಳುಳ್ಳ ನಾಲ್ಕು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಊಟದ ಮನೆಗಳಿಲ್ಲ. ವಿಂಧ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಎನ್ನಲಾದ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಊಟದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಸೌಕರ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಪವವಿಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಾಸಿಸುವರು. ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಡಲಾಗುವುದು. ಸೇರ್ಪಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುವುದು. ಐಐಟಿಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವರು. ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು. ಐಐಟಿ ಬಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರ್ವತಗಳ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, 'ಚಲಿಸುವ ಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೂ ನದಿಗಳು ನಿಂತಿರುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗ ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್' ಎಂಬ ಚಮತ್ಕಾರಿ ಚುಟುಕ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಐಐಟಿಎಮ್‌ನ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: # ಸರಸ್ವತಿ (ಸರಸ್‌) # ಕೃಷ್ಣ # ಕಾವೇರಿ # ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ (ಬ್ರಹ್ಮಸ್‌) # ತಪತಿ # ಗೋದಾವರಿ (ಗೋದಾವ್‌) # [[ಅಲಕನಂದ]] (ಅಲಕ್‌) # ಜಮುನಾ (ಜಮ್‌) # ಗಂಗಾ # ನರ್ಮದಾ (ನರ್ಮದ್‌) # ಮಂದಾಕಿನಿ (ಮಂದಕ್‌) # ಶರಾವತಿ (ಶರಾವ್‌) # ಸರಯೂ # ಸಿಂಧೂ # ಪಂಪಾ # ತಾಮ್ರಪರಣಿ (ತಂಬಿ) # ಮಹಾನದಿ (ಮಹಾನ್‌) ಸಿಂಧೂ, ಪಂಪಾ, ಮಹಾನದಿ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರಪರಣಿ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಮಹಡಿಗಳಿವೆ, ಇತರೆ ಹಳೆಯ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಮಹಡಿಗಳಿವೆ (2000ದ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಳೆಯ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳಿದ್ದವು; ಆ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,500 ಜನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಸತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. === ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ ಸಾರಂಗ್‌, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದು ಐಐಟಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಸವ. ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲದೆ, ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ (ಶನಿವಾರದಂದು) ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 7,000 ಆಸನಗಳಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ ಚಿತ್ರಮಂದಿರವು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಷ್ರೋಟರ್‌ ಎಂಬುದು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರ-ವಸತಿ ನಿಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗೌರವ ನೀಡುವ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟ.ಚರ್ಚಾ ಸಂಘ, ಖಗೋಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಸಂಘಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹವ್ಯಾಸಿ ಸಂಘಗಳಿವೆ. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ರೊಬಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಘಗಳು.ವಿವೇಕಾನಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ [http://www.vsc.iitm.ac.in (ವಿಎಸ್‌ಸಿ)] ಹಾಗೂ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು. [[ಚಿತ್ರ:Iitm.oat.pit.jpg|thumb|left|ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನಡೆಯುವವು.]] ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ (ಸಂಭಾಷಣಾ ವಿಧಾನ)ಆಡುಮಾತನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಉಪಭಾಷೆಯೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು [http://archiv.tu-chemnitz.de/pub/2006/0020/data/MAthesis_EvelynRichter.pdf ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ ತೆಸಿಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215010549/http://archiv.tu-chemnitz.de/pub/2006/0020/data/MAthesis_EvelynRichter.pdf |date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಹಿಂದಿ, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆವರಣದಲ್ಲಿನ ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿವೆ.ತನ್ನ ಸಹೋದರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಿಲ್ಲ. ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಇವೆಲ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂವಾದ ನಡೆಯುವುದುಂಟು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆ, ನಾಟಕಗಳು, ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಐಐಟಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿಗಿಂತಲೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಆಡುಮಾತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. == ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Deer of IIT Madras masatran 0058 0010.jpeg|thumb|right|ಣಣಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಹರವಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಸಿ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ನಡುವಿನ ಬಯಲು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳು.]] ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಬೋಧನಾವೃಂದ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಈ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಅಡುಗೆಯವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳು (ವನವಾಣಿ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ), ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳು (ಜಲಕಂಠೇಶ್ವರ, ದುರ್ಗ ಪೆಳ್ಳಿಯಮ್ಮನ್ ಹಾಗೂ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು), ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಶಾಖೆಗಳು (ಎಸ್‌ಬಿಐ, ಐಸಿಐಸಿಐ, ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌), ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ವ್ಯಾಯಾಮ ಶಾಲೆ, ಈಜುಕೊಳ, ಕ್ರಿಕೆಟ್‌, ಫುಟ್ಬಾಲ್‌, ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯ, ಬೋಧನಾವೃಂದ ಹಾಗೂ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿವಾಸ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು-ವೇಗದ ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವಸತಿ ನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಜಾಲವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಗಂಟೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ತನಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಆಹಾರ === ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಭೋಜನ ಮಂದಿರದ ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುವವರು ಈ ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಲಘು ಉಪಾಹಾರ ಸವಿಯಬಹುದು.ಸರಸ್ವತಿ ವಸತಿನಿಲಯದ ಎದುರಿಗಿರುವ, ಮುಂಚೆ ಬಸೆರಾ ಎನ್ನಲಾದ ''ಆಲಿವ್‌ ಕಿಚನ್'' ‌, ಸಂಜೆ 6 ಗಂಟೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ 1 ಗಂಟೆಯ ವರೆಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದು, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರುತ್ತದೆ.'''ದಿ ಗುರುನಾಥ್‌ ಪಟೀಸರಿ''' ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರ (ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಸಿ)ಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗುರು ಅಥವಾ ಗುರುನಾಥ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರದ ಏಳೂ ದಿನಗಳಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೇಕರಿ, ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳು, ಚಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕುರುಕಲು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಿರುವ '''ಟಿಫ್ಯಾನಿಸ್‌''', ಮಹಿಳೆಯರ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಾದ ಸರಯು ಮತ್ತು ಶರಾವತಿ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಇದು ತಿಂಡಿಯ ಸಮಯದಿಂದ ರಾತ್ರಿ 1 ಗಂಟೆಯ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅರ್ಚನಾ ಸ್ವೀಟ್ಸ್‌ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾರುವುದು.2006ರಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ (ಡಿಒಎಮ್‌ಎಸ್‌) ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಫೆ ಕಾಫಿ ಡೇ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ರಾತ್ರಿ 1 ಗಂಟೆಯ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.'''ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ಕೆಫೆ''' ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಉಪಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯಿದೆ. ವಾರದ ಏಳೂ ದಿನಗಳಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ 8ರಿಂದ ಸಂಜೆ 8ರ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.ಆಲಿವ್‌ ಕಿಚನ್‌ ಮತ್ತು ಗುರುನಾಥ್‌ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಿರುವ ವಲಯದಲ್ಲಿವೆ, ಟಿಫಾನಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಕೆಫೆ ಕಾಫಿ ಡೇ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿವೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಸನಿಹ ಆಹಾರ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ಕೆಫೆ. === ಶಾಲೆಗಳು === ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾವೃಂದ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರ ಮಕ್ಕಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನೆರೆಯ ವೇಲಾಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಅಡ್ಯಾರ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುವರು.ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ (Central School) ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಆಟದ ಮೈದಾನವಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ವನವಾಣಿ ಮೆಟ್ರಿಕುಲೇಷನ್‌ ಹೈಯರ್‌ ಸೆಕಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಬಾನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂದಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾವೃಂದ ನಿವಾಸ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತಮಿಳುನಾಡು ಮೆಟ್ರಿಕುಲೇಷನ್‌ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು === ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತದ ಬಳಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] ಶಾಖೆಯಿದೆ. ಇದರದ್ದು ಎರಡು ಎಟಿಎಮ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ವಸತಿ ನಿಲಯ ವಲಯದ ತಾರಾಮಣಿ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.‌ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಶಾಖೆಯು ಬೋಧನಾವೃಂದದ ನಿವಾಸ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರದ್ದು ಎರಡು ಎಟಿಎಮ್‌ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಗುರುನಾಥ್‌ ಉಪಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಸತಿ ನಿಲಯ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.ಜೊತೆಗೆ, ವಸತಿ ನಿಲಯ, ವಲಯದ ವಸತಿ ನಿಲಯ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಎಟಿಎಮ್‌, ಹಾಗೂ ಲೇಡಿಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಬಳಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಎಟಿಎಮ್‌ ಇದೆ. === ಅಂಗಡಿಗಳು(ಮಳಿಗೆಗಳು) === '''ಟಾಟಾ ಬುಕ್‌ ಹೌಸ್''' ‌ ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತದ ಬಳಿ, ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೆಫೆ ಕಾಫಿ ಡೇ ಕಟ್ಟಡದ ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗು ಕೆಲವು ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.ವಸತಿ ನಿಲಯ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರ(ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಸಿ)ದಲ್ಲಿ '''ಗುರುನಾಥ್‌ ಉಪಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರ''' ವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಐಐಟಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದ ದೈನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಪ್ರಸಾಧನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ-ದಿಂಬುಗಳು, ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಗ್‌ಗಳು, ಬಕೆಟ್‌ಗಳು, ಟಿಷರ್ಟ್‌ಗಳು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಲಭ್ಯ. '''ಗುರುನಾಥ್‌ ಗಿಫ್ಟ್ಸ್‌ &amp; ಜೆಮ್ಸ್‌''' ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಐಐಟಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ವಸ್ತುಗಳು (ಮಗ್‌ಗಳು, ಕೀಲಿ ಹಿಡಿಕೆಗಳು, ಲೇಖನಿ, ಲೋಟಗಳು, ಟೈಗಳು, ಐಐಟಿ ಟ್ಯಾಗ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೀಡಾ ಸಮವಸ್ತ್ರ), ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರಗಳು, ಉಡುಗೊರೆ ವಸ್ತುಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಿಡಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ, ಗೋದಾವರಿ ವಸತಿ ನಿಲಯದ ಎದುರಿಗಿರುವ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ಸಹ ಐಐಟಿ ಚಿರಸ್ಮರಣೀಯ ವಸ್ತುಗಳು ಲಭ್ಯ. ಗುರುನಾಥ್‌ ಎನ್ನಲಾದ ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ '''ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸ ನಿಯೋಗ''' ದ ಶಾಖೆಯಿದ್ದು, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೋಧನಾವೃಂದ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ '''ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ''' ದಲ್ಲಿ ದಿನಸಿ ಪದಾರ್ಥ, ತರಕಾರಿ, ಲಾಂಡ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಲಾಂಡ್ರಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ವಸತಿ ನಿಲಯದ ನೆಲ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ. === ದೇವಾಲಯಗಳು === ಐಐಟಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವು ರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದ ಮೂರು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.ದೆಹಲಿ ಅವೆನ್ಯೂ ರಸ್ತೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರ, ಬೋಧನಾ ವೃಂದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜಲಕಂಠೇಶ್ವರ (ಶಿವ) ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಅವೆನ್ಯೂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಗಜೇಂದ್ರ ವೃತ್ತದ ನಡುವಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಪೆಳ್ಳಿಯಮ್ಮನ್ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ವಸತಿ ನಿಲಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತಾರಾಮಣಿ ಹೌಸ್ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ವಿನಾಯಕ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. == ಐಐಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಳೆಯ-ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು == {{Main|List of Indian Institute of Technology Madras alumni}} === ಶೈಕ್ಷಣಿಕ === * ಸುಬ್ರ ಸುರೇಶ್‌, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ (ಡೀನ್‌ ಆಫ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ) * ಕೆ. ಆರ್‌. ರಾಜಗೋಪಾಲ್‌, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹಾಗೂ ಟೆಕ್ಸಸ್‌ ಎ&amp;ಎಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಫೊರ್ಸಿತ್‌ ಚೇರ್‌.<ref>ಟೆಕ್ಸಸ್‌ ಎ&amp;ಎಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://www2.mengr.tamu.edu/FacultyProfiles/facultyinformation.asp?LastName=krajagopal ಕೆ. ಆರ್‌. ರಾಜಗೋಪಾಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100618234423/http://www2.mengr.tamu.edu/FacultyProfiles/facultyinformation.asp?LastName=krajagopal |date=18 ಜೂನ್ 2010 }}</ref> * ಮಾರ್ಟಿ ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಇ. ಮೆರಿಲ್‌' ಆಯವ್ಯಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು * ಸನತ್‌ ಕೆ. ಕುಮಾರ್‌, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು.<ref>ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://www.cheme.columbia.edu/fac-bios/kumar/faculty.html ಸನತ್‌ ಕೆ. ಕುಮಾರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923205053/http://www.cheme.columbia.edu/fac-bios/kumar/faculty.html |date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 }}</ref> * ಕೆ. ಸುಧೀರ್‌, ಯೇಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ <ref>ಯೇಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ [http://mba.yale.edu/faculty/profiles/sudhir.shtml ಕೆ. ಸುಧೀರ್‌]</ref> * ಕೆ. ರವಿ ಕುಮಾರ್‌, ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾರ್ಷಲ್ಸ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ &amp; ಆಪರೇಷನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್‌ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧ್ಯಾಪಕರು <ref>ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://mymarshall.usc.edu/portal/subapps/digitalmeasures/faculty.jsp?surveyId=48801 ರವಿ ಕುಮಾರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090826031241/http://mymarshall.usc.edu/portal/subapps/digitalmeasures/faculty.jsp?surveyId=48801 |date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 }}</ref> * ಅನಂತ್‌ ರಾಮನ್‌, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ <ref>ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do;jsessionid=KswVVDQvGRczRD3hk9T1ljvjTp6dZrGv4rq8hSc4GdzpV61FpPcw!1660330211!253023984?facInfo=bio&amp;facEmId=araman%40hbs.edu ಅನಂತರಾಮನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100805091031/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do |date=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 }}</ref> * ವಿ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಕಮ್‌ ಪಿ. ಮೆಕ್ನೇರ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ <ref>ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=ovr&amp;facEmId=vrangan@hbs.edu ವಿ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915121349/http://drfd.hbs.edu/fit/public/facultyInfo.do?facInfo=ovr&facEmId=vrangan@hbs.edu |date=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 }}</ref> * ರಮೇಶ್‌ ಗೋವಿಂದನ್‌, ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೈಯನ್ಸ್‌ <ref>ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [http://cs.usc.edu/~ramesh/ ರಮೇಶ್‌ ಗೋವಿಂದನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027102400/http://cs.usc.edu/~ramesh/ |date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 }}</ref> * ಜಿ. ಕೆ. ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶ್‌, ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಒಲಾಹ್‌ ನೊಬೆಲ್‌ ಲಾರಿಯೇಟ್‌ ಚೇರ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ <ref>ಸದರ್ನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://chem.usc.edu/faculty/Prakash.html ಜಿ. ಕೆ. ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶ್‌]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ರಾಮಚಂದ್ರನ್‌ ಜಯಕುಮಾರ್‌, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಡಾಯ್ವೂ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸಸ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ <ref>{{Cite news |publisher = The New York Times |title = Ramchandran Jaikumar, 53, Business Professor at Harvard |url = https://www.nytimes.com/1998/03/02/business/ramchandran-jaikumar-53-business-professor-at-harvard.html |date = 2 March 1998 |accessdate = 26 July 2009 | first=Saul | last=Hansell}}</ref> * ಸುಬ್ರ ಸುರೇಶ್‌, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಮ್‌ಐಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಡ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಡೀನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ <ref>[[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಂಐಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ [http://dmse.mit.edu/faculty/faculty/ssuresh/ ಸುಬ್ರ ಸುರೇಶ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607082247/http://dmse.mit.edu/faculty/faculty/ssuresh/ |date=7 ಜೂನ್ 2010 }}</ref> * ಆನಂದ್‌ ರಾಜಾರಾಮನ್‌, ಜಂಗ್ಲೀಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು; ಪ್ರಸ್ತುತ ವೆಂಕಿ ಹರಿನಾರಾಯಣ್‌ರೊಂದಿಗೆ Kosmix.comನ ಪಾಲುದಾರರು. * ವೆಂಕಟೇಶನ್‌ ಗುರುಸ್ವಾಮಿ, ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು. * ಆರ್‌. ಶಂಕರ್‌, ಯೇಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಜೆ. ಆರ್. ಹಫ್ಮನ್‌ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ <ref>ಯೇಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://pantheon.yale.edu/~rshankar/ ಆರ್‌. ಶಂಕರ್‌]</ref> * ನರಸಿಂಹನ್‌ ಜಗದೀಶ್‌, ಗೊಯಿಜುಯೆಟಾ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೀನ್ಸ್‌ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಷ್ಡ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಚೇರ್‌ <ref>ಗೊಯಿಝುಯೆಟಾ ಬುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [http://www.goizueta.emory.edu/faculty/NarasimhanJegadeesh/ ನರಸಿಂಹನ್‌ ಜಗದೀಶ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030221638/http://www.goizueta.emory.edu/faculty/NarasimhanJegadeesh/ |date=30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 }}</ref> * ಶಂಕರನ್‌ ಸುಂದರೇಶನ್‌, ಪ್ರಿಂಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಫ್‌ ಕೆಮಿಕಲ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ <ref>ಪ್ರಿಂಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ [http://www.princeton.edu/che/people/faculty/sundaresan/ ಶಂಕರನ್‌ ಸುಂದರೇಶನ್‌]</ref> * ಅರುಣ್‌ ಸುಂದರರಾಜನ್‌, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬುಸಿನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು.<ref>[http://www.businessweek.com/smallbiz/news/date/9811/e981130.htm ಅಂತರಜಾಲ ಉದ್ದಿಮೆಯೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಉದ್ದಿಮೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೂಪುರೇಖೆಯು ಷೇರು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದೇ?]</ref> * ಹರಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌, ಎಂಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು. * ಎಲ್‌. ಮಹಾದೇವನ್‌, ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು <ref>[http://www.oeb.harvard.edu/faculty/mahadevan/mahadevan-oeb.html ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್‌. ಮಹಾದೇವನ್‌]</ref>, ಮೆಕಾರ್ಥರ್‌ ಫೆಲೊ 2009<ref>{{Cite web |url=http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.5458019/k.8448/L_Mahadevan.htm |title=ಎಲ್‌. ಮಹಾದೇವನ್‌, ಮೆಕಾರ್ಥರ್‌ ಫೆಲೊ |access-date=2010-10-08 |archive-date=2011-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609114639/http://www.macfound.org/site/c.lkLXJ8MQKrH/b.5458019/k.8448/L_Mahadevan.htm |url-status=dead }}</ref> === ಉದ್ಯಮ === * ಬಿ. ಎನ್‌. ಸುರೇಶ್‌. (ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ದೇಶಕರು) [1969 ಎಂಟಿಎಂಇ] * ಆಶಿತ್‌ ಕೆ. ಬರ್ಮ (ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸತ್ಯಂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ &amp; ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ವಿಭಾಗದ ಉಪ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ) * ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್‌ ಎಸ್‌. ([[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್|ಇನ್ಫೊಸಿಸ್‌]] ಉದ್ದಿಮೆಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಸಿಇಒ) [ಎಂಎಸ್‌77 ಪಿಹೆಚ್‌] [ಎಂಟಿ79 ಸಿಎಸ್‌] * ಗುರುರಾಜ್‌ ದೇಶಪಾಂಡೆ (ಸೈಕಾಕೊರ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು) [ಬಿಟಿ73 ಇಇ] * ಬಿ ಮುತ್ತುರಾಮನ್‌. [[ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್‌]] ಉದ್ದಿಮೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು [ಬಿಟಿ66 ಎಂಟಿ] * ಸತೀಶ್‌ ಪೈ (ಷ್ಲುಂಬರ್ಗರ್‌ ಆಯಿಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ಉಪ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು) * [http://www.almaden.ibm.com/u/mohan/ ಡಾ. ಸಿ. ಮೋಹನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100810185901/http://www.almaden.ibm.com/u/mohan/ |date=10 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 }} (ಐಬಿಎಂ ಫೆಲೊ &amp; [http://www.google.com/search?q=%22ibm+india%22+%22chief+scientist%22+mohan&amp;sourceid=navclient-ff&amp;ie=UTF-8&amp;rls=GGGL,GGGL:2006-37,GGGL:en IBM ಇಂಡಿಯಾ ಚೀಫ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌]) [ಬಿಡಿ77 ಚಿಹೆಚ್‌ಇ] * ಡಾ. ಮಣ್ಣಿಗೆ ವಿಕ್ರಮ್‌ ರಾವ್‌ (ಹ್ಯಾಲಿಬರ್ಟನ್‌ನ ಚೀಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಫಿಸರ್)‌ * ಜಯ್ ಮೆನನ್‌ (ಐಬಿಎಂ ಫೆಲೊ, ಸಿಟಿಒ ಮತ್ತು ವಿಪಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಯೋಜನೆ - ಐಬಿಎಂ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಗ್ರೂಪ್‌) - ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಷ್ಡ್‌ ಆಲಮ್ನಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು. * ಬಿ ಸಂತಾನಂ (ಸಿಇಒ ಸೇಂಟ್‌-ಗೊಬೇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ) [ಬಿಅಇ78 ಸಿವಿ] * ಕಾಳಿದಾಸ್ ಮಾಧವಪೆಡ್ಡಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಫೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಡಾಜ್‌ ವೈರ್‌ &amp; ಕೇಬಲ್‌ ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ಫೆಲ್ಪ್ಸ್‌ ಡಾಜ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ * ಡಾ. ಕೃಷ್ಣ ಭರತ್‌ (ಗೂಗಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, [[ಗೂಗಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಾಲ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌)(ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿ) * ಫಣೀಶ್‌ ಮೂರ್ತಿ (ಐಗೇಟ್‌ನ ಸಿಇಒ; ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್|ಇನ್ಫೊಸಿಸ್]]‌ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) * ಸುನಿಲ್‌ ವಾಧ್ವಾನಿ (ಐಗೇಟ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ) [ಬಿಟಿ74 ಎಂಇ] * ಶ್ರೀಹರಿ ನರಸಿಪುರ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್‌, ರಾಷನಲ್‌ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್‌, ಐಬಿಎಂ ಇಂಡಿಯಾ) [ಎಂಟಿ83 ಎಂಇ] * ಶಿವಕುಮಾರ್‌ ಡಿ. ([[Nokia|ನೊಕಿಯಾ]] ಇಂಡಿಯಾ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಭಾಗದ ರಾಷ್ಟ-ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು [ಬಿಟಿ82 ಎಇ] * ಹರಿ ಟಿ. ಎನ್‌. (ಅಂಬಾ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಹೆಡ್‌) [BT86 ME] * ಡಾ. ಜಾಲಯ್ಯ ಉನ್ನಾಮ್‌ (ಯುಎಸ್‌ ಸ್ಮಾಲ್‌‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಇಂದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪ್ರೈಮ್‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ) [ಬಿಟಿ70 ಎಂಟಿ] * ಕೆ.ಎನ್‌. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್‌ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಟಿವಿಎಸ್‌ ಮೋಟಾರ್‌ ಕಂಪೆನಿ) [ಬಿಟಿ86 ಎಂಟಿ] * ಯೋಗೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ (ಡೈರೆಕ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಲೈಟ್‌ ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್‌ ಏರ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ (ಎಲ್‌ಸಿಎ-ತೇಜಸ್‌) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌, [[ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌]]) [ಎಂಟಿ81 ಎಂಈ] * ಪಾರ್ಥಾ ಡೆ ಸರ್ಕಾರ್‌ (ಸಿಇಒ-ಐಟಿ ಅಂಡ್ ಐಟಿಇಎಸ್‌, ಹಿಂದೂಜಾ ಟಿಎಂಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.) [ಬಿಟಿ88 ಎಂಟಿ] * ಸುದರ್ಶನ್‌. ಎಸ್‌ (ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಆರ್‌&amp;ಡಿ, [http://www.checktronix.com ಚೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರೈ. ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040509111903/http://www.checktronix.com/ |date=9 ಮೇ 2004 }}) [ಎಂಟಿ99 ಸಿಎಸ್‌] * ಯೋಗೇಶ್‌ ಗುಪ್ತಾ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ &amp; ಸಿಇಒ, ಫ್ಯಾಟ್ವೈರ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌) [ಬಿಟಿ81 ಇಇ] * ಕೃಷ್ಣ ಕೊಲ್ಲೂರಿ (ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಲಿ, ನೆವಿಸ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಜೂನಿಪರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌) [ಬಿಟಿ86 ಎಂಇ] * ಶ್ರೀನಿ ಚಾರಿ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು &amp; ಸಿಇಒ, ಟರ್ಬೊವರ್ಕ್ಸ್‌) [ಬಿಟಿ81 ಎಂಇ] * ಬಿ ಎನ್‌ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ (ವರಿಷ್ಠ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನ್‌ &amp; ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌, ಹಿಂದೂಜಾ ಟಿಎಂಟಿ) [ಬಿಟಿ79 ಎಂಇ] * ರಾಜ್‌ ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ (ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಡಾಯಿಚ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಬ್ರೌನ್‌, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]], ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ) * ಕಲ್ಪತಿ ಎಸ್‌. ಸುರೇಶ್‌ (ಚೇರ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಐ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌) [ಬಿಟಿ86 ಇಇ] * ಅರವಿಂದ್‌ ರಘುನಾಥನ್‌ (ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಡಾಯಿಚ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌) * ರಾಮನಾಥನ್‌ ವಿ ಗುಹಾ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಫೀಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ) * ಸಿ.ವಿ. ಅವಧಾನಿ (ಭಾರತೀಯ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನ ಲೆಕ್ಕಪರೀಕ್ಷಕ) [ಬಿಟಿ69 ಎಂಇ] [ಎಂಎಸ್‌73 ಎಂಇ] * ವೆಂಕಿ ಹರಿನಾರಾಯಣ್‌ (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ಸ್‌ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ) [ಬಿಟಿ88] * ವಿಶ್‌ ತಡಿಮೇಟಿ (ಕಾರ್ಲಿಯಂಟ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು &amp; ಸಿಇಒ ಸೈಬರ್ಟೆಕ್‌) [ಎಂಟಿ86 ಇಇ] * ಡಾ. ಪಿ. ಚಲ್ಲಪಂಡಿ, ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಸೇಫಟಿ ಗ್ರೂಪ್‌, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಭಾರತ. * ಪಿ. ಆನಂದನ್‌ (ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಭಾರತ)<ref>ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [http://research.microsoft.com/en-us/press/anandan.aspx ಪಿ. ಆನಂದನ್‌]</ref> * ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ್‌ ರಾಘವನ್‌ (ಯಾಹೂ! ರಿಸರ್ಚ್‌ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು)<ref>ಯಾಹೂ! ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [https://research.yahoo.com/Prabhakar_Raghavan ಪ್ರಭಾಕರ್‌ ರಾಘವನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224052932/http://research.yahoo.com/Prabhakar_Raghavan |date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 }}</ref> * ವೆಂಕಟ್ ರಂಗನ್‌ (ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಸಿಟಿಒ, ಕ್ಲಿಯರ್ವೆಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌) [ಬಿಟಿ81 ಎಂಇ] <ref>ಕ್ಲಿಯರ್ವೆಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [http://www.clearwellsystems.com/ediscovery-company/management.php/#2 ವೆಂಕಟರಂಗನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204213559/http://www.clearwellsystems.com/ediscovery-company/management.php#2 |date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}</ref> * ರಘು ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್‌ (ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು &amp; ರಿಸರ್ಚ್‌ ಫೆಲೊ, ಯಾಹೂ! ರಿಸರ್ಚ್‌) === ಇತರರು === * ಸಂತ್‌ ರಾಜೀಂದರ್‌ ಸಿಂಗ್‌ಜಿ ಮಹಾರಾಜ್‌ (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಚಿನ್ನದ ಶಿಲುಬೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು; 1989ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.) [ಬಿಟಿ67]. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} <references></references> * http://www.iitm.ac.in/institute/ * http://www.hindu.com/2007/11/06/stories/2007110660000200.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028171723/http://www.hindu.com/2007/11/06/stories/2007110660000200.htm |date=28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|IIT Madras}} * [http://www.iitm.ac.in/ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] * {{Cite web | url=http://www.alumni.iitm.ac.in/ | title=Office of Alumni Affairs - IIT Madras, Website | access-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 | archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100930153155/http://alumni.iitm.ac.in/ | url-status=dead }} * {{Cite web | url=http://www.nptelvideos.com/ | title=IIT (NPTEL) Online Video Courses | access-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 | archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100927094400/http://www.nptelvideos.com/ | url-status=dead }} * {{Cite web | url=http://www.vsc.iitm.ac.in/ | title= Vivekananda Study Circle, IITM }} {{Indian Institute Of_Technology}} {{DEFAULTSORT:Indian Institute Of Technology Madras}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1959ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ.]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] mj92atlj62xipoko40hvsqdcqsmw8c0 0 25918 1376371 1356285 2026-07-05T21:58:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376371 wikitext text/x-wiki {{For|the Ilkhanate ruler|Baydu}} {{Infobox company | company_name = Baidu <br /> 百度 | company_logo = | company_type = [[Public company|Public]] ({{Nasdaq|BIDU}}) | genre = | foundation = [[Beijing]], [[People's Republic of China|China]] ({{Start date|2000}}) | founder = [[Robin Li]] and [[Eric Xu]] | location_city = Beijing | location_country = China | location = | locations = | area_served = [[China]], [[Japan]] | key_people = [[Robin Li]] <small>([[Chairman (official)|Chairman]], [[Chief executive officer|CEO]])</small><br />[[Jennifer Li]] <small>([[Chief financial officer|CFO]])</small><br />[[Peng Ye]] <small>([[Chief operating officer|COO]])</small> | industry = [[Web search engine|Internet search]] | services = Internet search services | revenue = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]651 Million <small>(''FY 2009'')</small><ref name = 09IncomeStatement>[[wikinvest:stock/Baidu.com (BIDU)/Data/Income Statement|Baidu.com (BIDU) annual SEC income statement filing via Wikinvest]]</ref> | operating_income = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]235 Million <small>(''FY 2009'')</small><ref name= 09IncomeStatement/> | net_income = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]218 Million <small>(''FY 2009'')</small><ref name= 09IncomeStatement/> | assets = {{increase}} US$902 Million <small>(''FY 2009'')</small><ref name = 09BalanceSheet>[[wikinvest:stock/Baidu.com (BIDU)/Data/Balance Sheet|Baidu.com (BIDU) annual SEC balance sheet filing via Wikinvest]]</ref> | equity = {{increase}} US$696 Million <small>(''FY 2009'')</small><ref name = 09BalanceSheet/> | owner = | num_employees = 6,252<ref name=zenobank>{{cite web |url=http://www.zenobank.com/index.php?symbol=BIDU&page=quotesearch |title=Company Profile for Baidu.com Inc (BIDU) |accessdate=2008-10-21}}</ref> | parent = | divisions = | subsid = [http://www.baidu.jp/ Baidu, Inc. (Japan)] | company_slogan = | url = [http://www.baidu.com Baidu.com] | screenshot = [[Image:Baidu-Screenshot.JPG|250px]] | website_type = [[Web search engine|Search engine]] | language = [[Chinese language|Chinese]]<br />[[Japanese language|Japanese]] [http://www.baidu.jp/ www.baidu.jp] | advertising = [[Pay per click|PPC]] | registration = Optional | launch_date = October 11, 1999 | current_status = Active | footnotes = | alexa = 8<ref>{{cite web| url=http://www.alexa.com/siteinfo/baidu.com| title=baidu.com - Traffic Details from Alexa| publisher=[[Alexa Internet]], Inc| accessdate=2009-10-17| archive-date=2013-07-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20130723040617/http://www.alexa.com/siteinfo/baidu.com| url-status=dead}}</ref> | intl = yes }} '''ಬೈದು''',ಇನ್ ಕಾ {{zh|c=[[wikt:百|百]][[wikt:度|度]]|p=Bǎidù}}{{zh|c=[[wikt:百|百]][[wikt:度|度]]|p=Bǎidù}}ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಬೈದು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಜನವರಿ 18,2000 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.ಇದು[[ಚೀನಿ ಭಾಷೆ|ಚೀನಾ]]ದ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದ್ದು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ಸ್,ಆಡಿಯೊ ಫೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೂಲ (ಮಂ)ಯಂತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ.(ಇದು ಚೀನಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕವಿತೆಯೊಂದರ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.) ಬೈದು 57 ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ದೇವೆಗಳನ್ನು ಬೈದು ಬೇಕ್ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕೋಶವನ್ನೂ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದು ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆಗೆ ಕೀವರ್ಡ್ ಮೂಲದ ಆಧಾರ-ಆರಂಭ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.cnanalyst.com/baidu.html| title=Baidu's 57 Products/Services: Introduction and History| publisher=China Analyst (CNAnalyst.com)| access-date=2010-10-26| archive-date=2008-04-07| archive-url=https://web.archive.org/web/20080407064228/http://www.cnanalyst.com/baidu.html| url-status=dead}}</ref> ಬೈದುವನ್ನು 2000 ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ.ರಾಬಿನ್ ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಕ್ಸು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಚೀನಾ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಈ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದರು.<ref name="ir.baidu.com">http://ir.baidu.com/phoenix.zhtml?c=188488&amp;p=irol-faq</ref> Baidu.com Inc. ನ್ನು [[ಕೇಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಕೆಯ್ ಮ್ಯಾನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ನೊಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ir.baidu.com"/> ಕಳೆದ ಏಪ್ರಿಲ್,2010 ರಲ್ಲಿ ಬೈದು ಅಲೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ರಾಂಕಿಂಗ್ಸ್ ನಲ್ಲಿಒಟ್ಟಾರೆ 7 ^ನೆಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web| url=http://www.alexa.com/topsites/global| title=Alexa Top 500 Global Sites| accessdate=2010-05-08| archive-date=2014-01-09| archive-url=https://web.archive.org/web/20140109160331/http://www.alexa.com/topsites/global| url-status=dead}}</ref> ಅದಲ್ಲದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಬೈದು NASDAQ-100 ನ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಚೀನಾದ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿ ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/news/printedition/front/la-fi-baidu10dec10,1,7585164.story?ctrack=1&cset=true|title=LA Times, 10 December 2007, "Baidu search yields success in China"}} {{Dead link|date=August 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ಬೈದು ಸುಮಾರು 740 ದಶಲಕ್ಷ ವೆಬ್ ಪುಟಗಳು,80 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಂಬಿಂಗಳು ಮತ್ತು 10 ದಶಲಕ್ಷ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಫೈಲ್ ಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| url=http://moneycentral.msn.com/investor/research/profile.asp?Symbol=BIDU| title=MSN Money - BIDU| publisher=MSN Money| accessdate=2006-05-11| archive-date=2006-05-01| archive-url=https://web.archive.org/web/20060501050256/http://moneycentral.msn.com/investor/research/profile.asp?Symbol=BIDU| url-status=dead}}</ref> ಬೈದು ಮಲ್ಟಿ-ಮಿಡಿಯಾ ಅಂಶಗಳಾದ [[MP3]] ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.WAP ಮತ್ತು PDA-ಮೂಲದ ಸಂಚಾರಿ ಹುಡುಕಾಟದ ಅಂದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸರ್ಚ್ ಗೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಬೈದು ತನ್ನ ಲೈನ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://chinadigitaltimes.net/2009/04/baidus-internal-monitoring-and-censorship-document-leaked|title=Baidu’s Internal Monitoring and Censorship Document Leaked|publisher=China Digital Times}}</ref> ==ಹೆಸರು== {{cquote|Many people have asked about the meaning of our name. 'Baidu' was inspired by a [[Chinese poetry|poem]] written more than 800 years ago during the [[Song Dynasty]]. The poem compares the search for a retreating beauty amid chaotic glamour with the search for one's dream while confronted by life's many obstacles. '...hundreds and thousands of times, for her I searched in chaos, suddenly, I turned by chance, to where the lights were waning, and there she stood.' Baidu, whose literal meaning is hundreds of times, represents persistent search for the ideal.|30px||[[Robin Li]]<ref>{{cite web|url=http://ir.baidu.com/phoenix.zhtml?c=188488&p=irol-homeprofile|title=The Baidu Story|publisher=Baidu|access-date=2010-10-26|archive-date=2006-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030154019/http://ir.baidu.com/phoenix.zhtml?c=188488&p=irol-homeprofile|url-status=dead}}</ref>}} ಈ ಹೆಸರು "ಬೈದು" ಎಂಬುದು ಕ್ಶಿನ್ ಕಿಜಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕವಿತೆ "ಗ್ರೀನ್ ಜೆಡೆ ಟೇಬಲ್ ಇನ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ " ಎಂಬುದರ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ. "ನಾನು ಆತನನ್ನು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಆತನನ್ನೋ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ,ಆದರೆ ನಾನು ಆಕಸ್ಮಿ ಕವಾಗಿ ಹಠಾತ್ ಆಗಿ ಹಿಂದುರಿಗಿ ನೋಡಿದಾಗ,ಆ ಮಂದಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ನಾನವನನ್ನು ಕಂಡೆ." ಈ ಕವಿತೆಯ ಮೂಲಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯೊಳಗಡೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಕೇವಲ ಲ್ಯಾಂಟೆರ್ನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ (ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ)ದಂದು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಲಾಟೀನ್ ಬೆಳಕುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಾಗರ ಮತ್ತು ಗೌಜು-ಗಲಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನುಸುಳಿ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಮತ್ತೆ ಸಿಗುವುದಾಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕವಿತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರಾಂಶ: ಆಕಾಶದಲಿ ಹೂಗಳು ಸುರಿಮಳೆಗೈಯುತ್ತಿವೆ,ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಳೆಯಂತೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿವೆ,(ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಣದ ಸಿಡಿಮದ್ದು-ಪಟಾಕಿಗಳು/ಅದರ ರೂಪಾಲಂಕಾರವೆನಿಸಿವೆ.)ಇಡೀ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುವಾಸನೆ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದೆ,ಅಲಂಕೃತ ರಥವನ್ನು ರತ್ನ-ವಜ್ರಾಭರಣ ಖಚಿತ ಅಶ್ವಗಳು ಎಳೆಯುತ್ತಿವೆ,ಮಿಂಚುವ ಮೀನುಗಳು ಬೃಹತ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಜಲಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ದೀಪ ಹಿಡಿದು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ ದೇಹವೊಂದು ತನಗೆ ಪಾತರಗಿತ್ತಿ ಬಣ್ಣ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ನವಿರಾದ ಕಂಪನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿದೆ. ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಇಡೀ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಾ ಹುಡುಕಾಡಿದರೂ ಕಾಣಿಸಿದ ಈತ ಹಠಾತ್ ನೇ ಹಿಂದೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಆತ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ,ಬೀದಿಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮಂದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಆತ ಕಣ್ಸೆಳೆದ. == ಬೈದುಗೆ ದಾರಿ == ಆಗ 1944 ರ ವೇಳೆಗೆ ರಾಬಿನ್ ಲಿ IDD ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್,ಇದು ನಿವ್ ಜರ್ಸಿಯ ಡೊವ್ ಜೊನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಯ ವಿಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'' ಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಂಪುಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.taipeitimes.com/News/bizfocus/archives/2006/09/17/2003328060 ಟೈಪೈ ಟೈಮ್ಸ್: "ರಾಬಿನ್ ಲೀಜ್ ವಿಜನ್ ಪಾವರ್ಸ್ ಬೈದುಸ್ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ಚ್ ಡೊಮಿನನ್ಸ್" (17 ನೆಯ ಸೆ.2006)]</ref> ಆತ ಈ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಣಿತದ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಆತ IDD ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಗಾಗಿ ಮೇ 1994 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1997 ರ ವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ 1966 ರಲ್ಲಿ IDD ಗಾಗಿ ಲಿ ರಾಂಕ್ ಡೆಕ್ಸ್ ಸೈಟ್ ಸ್ಕೊರಿಂಗ್ ನ್ನು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಾಗಿ ಅಂಕಗಣಿತೀಯ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪೇಜ್ <ref>ಗ್ರೀನ್ ಬ್ರಗ್,ಆಂಡಿ,[http://www.forbes.com/forbes/2009/1005/technology-baidu-robin-li-man-whos-beating-google_2.html "ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಹೂ ಈಸ್ ಬೀಟಿಂಗ್ ಗೂಗಲ್ "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090922194042/http://www.forbes.com/forbes/2009/1005/technology-baidu-robin-li-man-whos-beating-google_2.html |date=2009-09-22 }},''ಫೊರ್ಬ್ಸ್'' ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 05,2009</ref><ref>ಯಾನ್ ಹಾಂಗ್ ಲಿ,"ಟ್ವರ್ಡ್ ಎ ಕ್ವಾಲಿಟೇಟಿವ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್,"''IEEE ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಕಂಪುಟಿಂಗ್'', vol. 2, no. 4, pp. 24-29, ಜುಲೈ/ಆ. 1998, doi:10.1109/4236.707687</ref><ref>[http://www.rankdex.com/about.html "ಅಬೌಟ್: ರಾಂಕ್ ಡೆಕ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120002301/http://www.rankdex.com/about.html |date=2012-01-20 }}, ''rankdex.com''</ref> ರಾಂಕಿಂಗ್ ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದರು.ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು US ನ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref>USPTO, [http://www.google.com/patents?hl=en&amp;lr=&amp;vid=USPAT5920859&amp;id=x04ZAAAAEBAJ&amp;oi=fnd&amp;dq=yanhong+li&amp;printsec=abstract#v=onepage&amp;q=yanhong%20li&amp;f=false "ಹೈಪರ್ ಟೆಕ್ಶ್ಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ರಿಟ್ರಿವಲ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಅಂಡ್ ಮೆಥೆಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111205225726/http://www.google.com/patents?hl=en&lr=&vid=USPAT5920859&id=x04ZAAAAEBAJ&oi=fnd&dq=yanhong+li&printsec=abstract#v=onepage&q=yanhong%20li&f=false |date=2011-12-05 }},US ಪೇಟೆಂಟ್ ನಂಬರ್:5920859, ಇನ್ವೆಂಟರ್:ಯಾನ್ ಹೊಂಗ್ ಲಿ,ಫೈಲಿಂಗ್ ಡೇಟ್:ಫೆ 5, 1997,ಇಸ್ಯು ಡೇಟ್:Jul 6,1999</ref> ಹೀಗೆ ಅವರು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ==ಸೇವೆಗಳು== ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಬೈದು [http://ir.baidu.com/phoenix.zhtml?c=188488&amp;p=irol-products ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸೇವೆಗಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318041416/http://ir.baidu.com/phoenix.zhtml?c=188488&p=irol-products |date=2015-03-18 }} ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಚೀನಾದ ಭಾಷಾ ಗುಚ್ಛದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳ ಪತ್ತೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೀನೀಸ್ ಭಾಷೆಯ ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಕೇತಗಳ ಬಳಸಿ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಶೀಘ್ರ ಪತ್ತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ,ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು,ಶಬ್ದಾಕ್ಷರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ,ಶೇರು ತಿಳಿವಳಿಕೆ,ಸುದ್ದಿ,ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಳು,ಪೊಸ್ಟ್ ಬಾರ್,ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು,ವಿಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್ ಗಳ ಮಾಹಿತಿ,ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ,ರೈಲು ಹಾಗು ವಿಮಾನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಯುಜರ್ -ಏಜೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ;ಇದನ್ನು ''ಬೈದುಸ್ಪೈಡರ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.baidu.com/search/spider.htm|title=关于baiduspider|publisher=baidu.com|date=18 March 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.httpuseragent.org/list/Baiduspider-n40.htm|title=Baiduspider User-Agent String|publisher=HttpUserAgent.org|date=17 March 2009|access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-date=3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403044437/http://www.httpuseragent.org/list/Baiduspider-n40.htm|url-status=dead}}</ref> *'''ಬೈದು ನಕ್ಷೆ''' ([http://map.baidu.com/ map.baidu.com]) *ಬೈದು ತನ್ನ [[ಜಪಾನ್]]ಮೂಲದ ಸರ್ಚ್ ಸೇವೆ ([http://www.baidu.jp www.baidu.jp]),ನ್ನು ಬೈದು ಜಪಾನ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಕಂಪನಿಯ ಚೀನಾ ಹೊರಗಿನ ನಿಯಮಿತ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ವೆಬ್ ಪೇಜ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಮೇಜ್ ಸರ್ಚ್ ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಚ್ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಯುಜರ್ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ,ಮುಂದುವರೆದ ಸೇವೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infoniac.com/hi-tech/china-google-in-japan.html|title=China's Google in Japan|publisher=Infoniac.com|date=23 March 2007|access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070328005404/http://www.infoniac.com/hi-tech/china-google-in-japan.html|url-status=dead}}</ref> *'''ಬೈದು ಪೊಸ್ಟ್ ಬಾರ್''' ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯದ ಹುಡುಕಾಟದ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಬದ್ದತೆಯುಳ್ಳ ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ಸೇವೆಗೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. *'''ಬೈದು ನಿವ್ಸ್''' ಸ್ಥಳೀಯ,ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಸುದ್ದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸುವೆಬ್ ಮೇಲೆ ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬೈದು ತಲೆಬರೆಹದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಸ್ವಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಸಂಭಂದದ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ನೋಡುಗರಿಗೆ ಒಂದೇ ಸುದ್ದಿ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚೈನೀಸ್ ಅಥವಾ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ,ಬೈದು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುದ್ದಿ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆಗಿ ನಡೆಸಲು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬೈದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸುದ್ದಿ,ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಾಗಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡುವಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಸುದ್ದಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೈದು ಒಂದೇ ಪ್ರಥಮ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಈ ತೆರನಾದ ಅನುಮತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gadget4boys.com/index.php?page=articles&catid=3&id=20|title=Google's Lookalike is Expanding in China|publisher=Gadget4boys.com|date=23 January 2007|access-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929004244/http://www.gadget4boys.com/index.php?page=articles&catid=3&id=20|url-status=dead}}</ref> *'''ಬೈದು ನೋಜ್''' ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಆಧಾರದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.{{lang|zh|百度知道}} ಈ ಬೈದು ನೋಜ್ ಮುಖಾಂತರ ಬೈದು ನೋಜ್ ಗೆ ಸದಸ್ಯರಾದವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಸದಸ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. *'''ಬೈದು MP3 ಸರ್ಚ್ ''' ಅಂಕಗಣಿತದ ಸೂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಇನ್ನುಳಿದ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾದ ಫೈಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಜನಪ್ರಿಯ "MP3 ಸರ್ಚ್ "ಎಂಬ ಕೈಪಿಡಿಯು ಸಮಗ್ರ ಚೀನಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ('''ಬೈದು 500''' )ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಹಲವಾರು ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮೆಟ್ಸ್[[MP3]], WMA ಮತ್ತುSWF ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸರ್ಚ್ ಫೀಚರ್ ನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತpop music ದ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾದ ಕಾನೂನಿನಡಿ ನಕಲು ಮಾಡುವುದನ್ನು,ಕಾಪಿರೈಟ್ ನಿಯಮದಡಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮರುಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ಮರುಪ್ರಕಾಶನದಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸದಂತೆ ಅದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ನೀತಿ-ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ.ಗೂಗಲ್ ಚೀನಾ ಕೂಡಾ ಇಂಟರ್ ಮಿಡಿಯೇಟ್ ಕಂಪನಿ ಟಾಪ್100 ಮೂಲಕ ಅದೇ ಮಾದರಿಯ MP3 ಸರ್ಚ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಇಮೇಜ್ ಸರ್ಚ್''' ಕೂಡಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ದಶಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೇ ಛಾಯಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮೇಲೆ ಹುಡುಕಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಇಮೇಜ್ ಸರ್ಚ್ ಹುಡುಕಾಟ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇಮೇಜ್ ಫೈಲ್ ಅಥವಾ ಕಡತದ ವಿಧ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇಮೇಜ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವರ್ಗೀಕೃತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅವು ಪ್ರಸಕ್ತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗಣಿತದ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮಿಂದ ತಾವೇ ಹೊಸತನ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. *'''ಬೈದು ವಿಡಿಯೊ ಸರ್ಚ್ ''' ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ವಿಡಿಯೊ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಗಳು ತೀಕ್ಷಣವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರನೆಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಪಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. *ಬೈದುವಿನ '''ಬೈದು ಸ್ಪೇಸ್''' (hi.baidu.com) ಸೊಸಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಾಗು ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ ಸರ್ಚೇಬಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೊಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು,ಫೊಟೊ ಆಲ್ಬಮ್,ಮತ್ತು ಅವರ ಹೋಮ ಪೇಜ್ ಮೇಲಿನ ಕೆಲವು ನಿಶ್ಚಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ನೊಂದಾಯಿತ ಅವರದೇ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ರವಾನಿಸಬಹುದು. ಕಳೆದ ಜುಲೈ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅದು 100 ದಶಲಕ್ಷ ನೊಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *'''ಬೈದು ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ''' ವು ಚೀನಾದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪೇಜ್ ವಿವ್ ಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಟ್ಯ್ರಾಫಿಕ್ ಗಳು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ.ಇದು ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಇದರ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಕೌಂಟ್ ಅಂದರೆ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.(ಹುಡೊಂಗ್ ನಂತರದ್ದು) **'''ಚೀನಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಲೇಜ್ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ''' {{lang|zh|中国数字乡村大百科全书}}ವು ಜೂನ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೋಶದ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಿತು.ಇದು ಚೀನಾದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಜರ್ನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಅದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ 500,000 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು 600,000 ಚೀನಾದ ಗ್ರಾಮಗಳ 80% ರಷ್ಟನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಲಿದೆ. ಈ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ'ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾಹಿತಿ {{lang|zh|乡村信息化大赛}}ಸ್ಪರ್ಧೆ'ಏರ್ಪಡಿಸಿ ([http://xiangcun.baidu.com/ xiangcun.baidu.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091014183801/http://xiangcun.baidu.com/ |date=2009-10-14 }})ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಯಾನ್ ಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಧಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೈದುವಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಹಿವಾಟು (e-business) ಇ-ಬಿಜಿನೆಸ್ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೃಷಿ,ಅರಣ್ಯ,ಪಶು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕೀವರ್ಡ್ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಬೈದುವಿನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಬೈದು ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಅಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲಾ ಕೀವರ್ಡ್ ಪ್ರಮೊಶನ್ ಗೆ ಇಲ್ಲಿಇನ್ನಿತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೈದು ಝೈದಾವೊ ಮತ್ತು ಬೈದು ಯೋವುವಾ ಮೂಲಕ ಸಲಹಾ ಕೇಂದ್ರ ಆರಂಭಿಸಿದೆ.ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್ ಲೈನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್,ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ /ಮಾರಾಟ ಮಾಹಿತಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.business-internet-china.com/search-engine/china-news/baidu-will-compile-the-rural-digital--encyclopedia.php ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110508131817/http://www.business-internet-china.com/search-engine/china-news/baidu-will-compile-the-rural-digital--encyclopedia.php |date=2011-05-08 }} ಬೈದು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಗ್ರತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಿದೆ.</ref> *'''ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ರಾಂಕಿಂಗ್''' ಹುಡುಕಾಟದ ಪದಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಇದಕ್ಕಾಗಿ Baidu.com ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸರಣಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸರ್ಚ್ ವಿಷಯಾನುಕ್ರಮಣಗಳ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕವಾದ ವಿವರ ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ವೈಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ''' ಯು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ರೌಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಚ್ ಗಳನ್ನು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಸಂಘಟಿತ ವಿವರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸರ್ಚ್''' ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾನೂನು,ನೀತಿ-ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ,ತಿಳಿವಳಿಕೆ, ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಪೊಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್ ಸರ್ಚ್ ''' ಹುಡುಕಾಟವು ಚೀನಾದ ನೂರಾರು ನಗರಗಳ ಅಂಚೆ ಕೋಡ್ ನಂಬರ್ ಗಳ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಎಜುಕೇಶನಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಸರ್ಚ್''' ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸರ್ಚ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಬ್ರೌಸ್ ಮೂಲಕ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಲೀಗಲ್ ಸರ್ಚ್''' ಎಲ್ಲಾ ತೆರನಾದ ಕಾನೂನು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ನಿಯಮ-ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು,ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಶಬ್ದಕೋಶಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಲೌ''' ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಆಧಾರದ ಸಮುದಾಯ ಮೂಲದ ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ರವಾನಿಸಬಹುದು. *'''ಬೈದು ಪೇಟೆಂಟ್ ಸರ್ಚ್ ''' ಮೂಲಕ ಚೀನಾದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮೂಲಾಧಾರಗಳು,ಮಾಹಿತಿ,ಪೇಟೆಂಟ್ ಹೆಸರು,ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ,ಕಡತದ ದಿನಾಂಕ ಹುಡುಕುವವರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಂಟ್ ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರ ಇದರಲ್ಲಿದೆ. *'''ಬೈದು ಗೇಮ್ಸ್ ''' ಆನ್ ಲೈನ್ ಚಾನಲ್ ಆಗಿರುವ ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರ್ಚ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೌಸ್ ಮೂಲಕ ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು-ಹೆಕ್ಸುನ್ ಫೈನಾನ್ಸ್''' ([http://finance.baidu.com/ finance.baidu.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161026000836/http://finance.baidu.com/ |date=2016-10-26 }}),ಇದು ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟಿನ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಇದು,Hexun.com, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಅಲ್ಲದೇ ಶೇರುಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹಾ ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟ ಅಥವಾ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಲ್ತ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಅಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪಡೆಯಬಹುದು. *'''ಬೈದು ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಸರ್ಚ್''' ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಗವರ್ನ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಎಂಟರ್ ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್''' ಒಂದು ಮನರಂಜನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಚಾನಲ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಿನೆಮಾ ತಾರೆಗಳು,ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು. *'''ಬೈದು ಡಿಕ್ಷನರಿ''' ಯು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಠ್ಯದ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಲುಬೇಕಾದ ಶಬ್ದಕೋಶ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಯೋವಾ''' ([http://youa.baidu.com/ youa.baidu.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202163106/http://youa.baidu.com/ |date=2011-02-02 }}), ಇದೊಂದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್/ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ಗಾಗಿ ವೇದಿಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಬೈದು ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಅನುಕೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಸರ್ಚ್''' ಒಂದು ಉಚಿತ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಕೌಂಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳ ಹುಡುಕಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಈ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲು ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಸೊಬರ್''' ಒಂದು ಉಚಿತ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಆಗಿದೆ.ಬ್ರೌಸರ್ ನ ಟೂಲ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವೆಬ್ ಪೇಜ್ ಪತ್ತೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. *'''ಬೈದು ವೈರ್ ಲೆಸ್''' ಸೇವೆಯು[[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]]ಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಚೀನಾದ-ಇನ್ಪುಟ್FEP ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾಲನಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಂಬಿಯನ್ S60v5, ವಿಂಡೊಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅಂಡ್ರೊಯಿಡ್. *'''ಬೈದು ಆಂಟಿ-ವೈರಸ್''' ಇದು ಆಂಟಿ-ವೈರಸ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌|ಕಾಂಪ್ಯುಟರ್ ವೈರಸ್]]-ಸಂಭಂದಿತ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಸೇಫ್ಟಿ ಸೆಂಟರ್''',ಇದನ್ನು 2008,ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತ ವೈರಸ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವಿಕೆ, ವಿಧಾನ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನ್ ಲೈನ್ ಭದ್ರತೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಬೈದು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ TV ''' (ಇದನ್ನು ''ಬೈದು ಮೂವೀಸ್'' )ಎನ್ನಲಾಗುವುದು.ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ,ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ,ಕಾರ್ಟೂನ್ ಗಳ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಉಚಿತ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. *'''ಚೈನೀಸ್ -ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ವೈಸ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಸರ್ಚ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್''' ನ್ನು ಚೀನಾದ ಭಾಷಣಕಾರರು [[ಜಪಾನ್]] ಭೇಟಿಕೊಡುವಾಗ ಅನುಕೂಲಾಗಲು ಇದನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಜಪಾನಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹ್ಯಾಂಡೀ ಫೋನ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ಆಪರೇಟರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಇಂಕಾ ದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *'''[http://discovery.baidu.com/ discovery.baidu.com] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20101012191602/http://discovery.baidu.com/ |date=2010-10-12 }}''',ಇದು ಡಿಸ್ಕವರಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಜೊತೆ ಜಂಟಿ ಸಾಹಸ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು ವಿಜ್ಞಾನ,ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ,ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ,ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ,ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್,ಪಾಲೆಒಂಟ್ಲೊಜಿ,(ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ವಿಜ್ಞಾನ)ಆರ್ಕ್ಯಾಲಜಿ,(ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ)ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ==P4P== ಬೈದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಬೈದು ನ ಪೇ ಫಾರ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್ (P4P)ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಎಂಬ ವೇದಿಕೆಯು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಪಠ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಪೇಜ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಕೀವರ್ಡ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.ಹೀಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಪೇಜ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸಬಹುದು. ಬೈದುವಿನ P4P ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವಾಗ ಬೇಕು ಆವಾಗ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸಿ ಸೈನ್ -ಅಪ್ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ P4P ವೇದಿಕೆಯು ಒಂದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ಚ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದವರ ಅಂದರೆ ಇತರೆ ವಿತರಣೆಗಾರರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಹಲವಾರು ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,ಅಕೌಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಸಲಹೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಅರ್ಥವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಿವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸರ್ಚಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಲಹೆಗಳು ಕ್ಲಿಕ್ -ಥ್ರು ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಗ್ರಾಹಕರ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಥ್ರು ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ಕಿವರ್ಡಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂಭಂಧಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಆಯಾ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರೊಥೀಮ್ == ಬೈದು ಪ್ರೊಥೀಮ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರು ಇದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿತ ಸೈಟ್ ಗಳ ಕೊಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಸ್ತಿ ವಿವರ ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಒಟ್ಟು ಲಿಂಕ್ ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೈದು ಈ ಪ್ರೊಥೀಮ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಲಾಭಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಿ-ಆಗ್ರೀಡ್ ಅಂದರೆ ನಿರ್ಧಾರಿತ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೈದು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಸರ್ಚ್ ರಿಜಲ್ಟ್ ಪೇಜಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿತ-ರಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳ-ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಉಳಿಸಿ ಪಠ್ಯ ಸರ್ಚ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಟಾರ್ಗೆಟೈಜ್ ಮೆಂಟ್ ನಿಗದಿತ ಗುರಿ ಸೇವಾ ಪರಿಕರಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಇಂಅಟರ್ ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ವೆಬ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ತನ್ನದೇ ನಿಗದಿತ ಗುರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬೈದು TV== ಬೈದು ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೈದು TV ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮೇಲೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.ಆಡ್ ಇಟ್ ! ಮಿಡಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊಶೇನ್ ಒಂದು ಆನ್ ಲೈನ್ ಜಾಹಿರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಬೈದು TV ತನ್ನ ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.ಜಾಹಿರಾತುದಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ,ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಮರೂಪದ ಜಾಹಿರಾತು ನಿಧಿ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಗೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್ ಪದ್ದತಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಡ್ವರ್ಟೆಜಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ -ಲಿಂಕ್ ನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಜೂನ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬೈದು ಮಾಯ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.ಉದ್ಯಮಗಳ ಸುದ್ದಿ,ವರದಿಗಳು,ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಸೇವೆಯು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದುವಿನ ಬ್ರಾಂಡ್ [[ಜಾಹೀರಾತು|ಅಡ್ವರ್ಟೈಜಿಂಗ್]] ಜಾಹಿರಾತುದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಮಾರಾಟ ವಸ್ತುಗಳ ನಿಖರ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಕ್ ಥ್ರು ದರಗಳನ್ನು (75% ರ ವರೆಗಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ)ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rockyfp.com/blog/wp-content/uploads/2008/04/brief-guide-to-baidu-whitepaper.pdf|format=PDF|title=China Search Marketing With Baidu Whitepaper |publisher=Rocky Fu's digital marketing blog|date=14 April 2008}}</ref> ==ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ == ಬೈದು ಯುನಿಯನ್([http://union.baidu.com/ union.baidu.com])ಹಲವಾರು ಇನ್ನಿತರ ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷಗಾರರ ಸದಸ್ಯರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಸಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರು ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಟೂಲ್ ಬಾರ್ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನುಆಯೋಜಿತ ಕೊಂಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಬೈದು ಸರ್ಚ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಟೂಲ್ ಬಾರ್ ಮುಖಾಂತರ ಆಯೋಜಿತ ಕೌಂಡಿಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕಿಸಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಬೈದು ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಅಡ್ವೈರ್ಟೈಜಿಂಗ್ ನ್ನು ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ ವೈಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಮುಖಾಂತರ,ಜಾಹಿರಾತಿನಿಂದ ಬಂದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವುಗಳು ಬೈದು ಯುನಿಯನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಮಾಲಿಕರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸ್ಪರ್ಧೆ== ಬೈದು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಯಾಹೂ! ಚೀನಾ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ನ ಬಿಂಗ್ ಮತ್ತುMSN ಮೆಸೆಂಜರ್, ಸೈನಾ, ಸೊಹುನ ಸೊಗೌ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ]], ನೆಟ್ ಈಜ್ನ ಯೌಡೌವಾ,ಟೆನ್ಸೆಂಟ್ನ Soso.com ಮತ್ತುಪೈಪೈ, ಅಲಿಬಾಬಾನ ತಾವೊಬಾವೊ, ಟಾಮ್ ಆನ್ ಲೈನ್, ಎಕ್ಸ್ ನೆಲೆ ನ ಗೌಗೌ ಮತ್ತು ಈಚ್ ನೆಟ್ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬೈದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ 1 ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಚೀನಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶೇಕಡಾ 63 ರಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಉ ಜನವರಿ 2010 ಐರಿಸರ್ಚ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/01/14/technology/companies/14baidu.html|title=Baidu's Gain from Departure Could Be China’s Loss|last=Barboza|first=David|date=January 13, 2010|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]}}</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಜೂನ್ 2009 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 338 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಗೇರಿದೆ.ಚೀನಾ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j1ljoTEss5nUHSfKAFxGuQxxXLVA|title=Discovery, Baidu launch website|date=July 28, 2009|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100413181537/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5j1ljoTEss5nUHSfKAFxGuQxxXLVA|archivedate=April 13, 2010}}</ref> ಕಳೆದ ಆಗಷ್ಟ್ 2010 ನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್<ref>{{cite news| url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703999304575399162122796630.html?KEYWORDS=baidu | work=The Wall Street Journal | title=Baidu's CEO Pursues Long-Term Growth | first=Owen | last=Fletcher | date=August 3, 2010}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ಚ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಚೀನಾದಿಂದ ಹೊರ ಹಾಕಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಗೆ ಹೋದಾಗ ಅದರ ಆದಾಯವು ಏರಿಕೆಯನ್ನೇ ಕಂಡಿತು.ಆದರೆ ಬೈದುವಿನ ಜಾಹಿರಾತು ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಅಕಂಡಿತು,ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 70% ರಷ್ಟಾಗಿತ್ತು,ಎಂದು ಬೀಜಿಂಗ್ ಮೂಲದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅನ್ ಲೈಸಿಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ==ದೋಷವಿಮರ್ಶನ ಅಧಿಕಾರ (ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ)== ''ಚೀನಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ ಬೈದುಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ,ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿ ವಿವರಗಳ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ವಿಷಯಗಳು ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗವು ನಿರ್ಭಂಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬೈದುವಿನ ನೌಕರರೊಬ್ಬರು ಇದರ ಎಲ್ಲಾ ಆಂತರಿಕ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಿವಿದಾಗ ಅದರ ನಿರ್ಭಂದವಾದ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಉದ್ದಪಟ್ಟಿ ಬೈದು ಟಾಪಿಕ್ಸ್ ಮೇಲಿನ ಸೆನ್ಸಾರ್ ವಿಷಯಗಳು ಹೊರಬಂದವು.<ref>[http://chinadigitaltimes.net/2009/04/baidus-internal-monitoring-and-censorship-document-leaked/ ಬೈದುಸ್’ ಇಂಟರ್ ನಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಾಸ್ ಶಿಪ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಲೀಕ್ಡ್(1)], ಖಿಯೊ ಕಿಯಿಂಗ್ Qiang, ''ಚೀನಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009<br>[http://chinadigitaltimes.net/2009/04/baidus-internal-monitoring-and-censorship-document-leaked-2/ ಬೈದುಸ್ ಇಂತರ್ ನಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಲೀಕ್ಡ್(2)]<br>[http://chinadigitaltimes.net/2009/04/baidus-internal-monitoring-and-censorship-document-leaked-3/ ಬೈದುಸ್ ಇಂತರ್ ನಲ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಲೀಕ್ಡ್(3)]</ref> ==ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಕದಿಯಲಾಯಿತು== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ Baidu.com ನ DNS ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 12,2010 ನಲ್ಲಿ baidu.com ನ್ನು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನಿ]]ಯನ್ ಸೈಬರ್ ಆರ್ಮಿಗೆ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಳಿಸಿ ಗೊಂದಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗ್ಯಿತು,ಈ ದಾಳಿ ಸ್ವರೂಪದ ಹಿಂದೆ ಟ್ವಿಟರ್ ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರ ಕೈವಾಡ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.ಇದು 2009 ಇರಾನಿಯನ್ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮವೆಸಗಲಾಯಿತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.ನಿಜವಾದ ಸೈಟ್ ನ್ನು ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |title=Baidu hacked by 'Iranian cyber army' |publisher=BBC News |date=2010-01-12 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8453718.stm |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಆಗ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪೇಜ್ ಗಳಲ್ಲಿ "ದಿಸ್ ಸೈಟ್ ಹ್ಯಾಜ್ ಬೀನ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ಡ್ ಬೈ ಇರಾನಿಯನ್ ಸೈಬರ್ ಆರ್ಮಿ".ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90778/90860/6866089.html|title=China's top search engine Baidu hacked|date=January 12, 2010|publisher=''[[People's Daily]]''}}</ref> ಚೀನಾ ಹ್ಯಾಕರ್ ಗಳು ನಂತರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಇರಾನಿಯನ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ನಂತರ ಸಂದೇಶಗಳ ರವಾನಿಸಿದರು.<ref name="guard">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2010/jan/12/iranian-hackers-chinese-search-engine|title='Iranian' hackers paralyse Chinese search engine Baidu|last=Branigan|first=Tania|date=January 12, 2010|publisher=''[[The Guardian]]'' | location=London}}</ref> ಬೈದು ನಂತರ Register.com ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಯಿತು.ಇದರ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲವು ಈ ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನುBaidu.com ಮೇಲಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.ಅನಾಮಧೇಯನೊಬ್ಬ ಈ ಕೃತ್ಯ ವೆಸಗಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಅವರ ವಿಫಲ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಈ ದೋಷದ ನಿವಾರಣೆ ಕಠಿಣವಾಯಿತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಆತನ ಮರೆತ ಪಾಸ್ ವರ್ಡ್ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದಾಗ ಬೈದು ಡೊಮೇನ್ ಪಾಸ್ ವರ್ಡ್ ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಡೊಮೇನ್ ಹೈಜಾಕಿಂಗ್ ಗೆ ರವಾನಿಸಿ ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉತ್ತರ ನೀಡಿತು.<ref>http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703837004575013742840069602.html?mod=googlenews_wsj Baidu Sues Register.com, Alleges Negligence in Hacking Attack</ref><ref>http://www.computerworld.com/s/article/9162118/Baidu_Registrar_incredibly_changed_our_e_mail_for_hacker?source=rss_news{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal|Companies}} *ಚೈನಾದ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು. *ಚೀನಾ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ *ಇಂಟಲೆಕ್ಚುವಲ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಇನ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Barelinks}} {{Reflist|colwidth=30em}} == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಲೀ ಮೆಲಾನಿಯಾಮ್ ನಿವ್ಸ್ ಮೇಕರ್ ಬೈದು ಫೌಂಡರ್ ರೂಲ್ಸ್ ಚೈನಾಸ್ ವೆಬ್ ವಿಯಿತ್ ಪ್ರಗ್ಮಾಟಿಸಮ್ ರೂಟರ್ಸ್, [http://www.reuters.com/article/idUSTOE60H01S20100120 "],'''', ಮಂಗಳವಾರ ಜನವರಿ 19, 2010 ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{zh icon}} {{Official|http://www.baidu.com/}} *[[wikinvest:Baidu.com (BIDU)|Baidu.com (BIDU)]] (ವಿಕಿನ್ವೆಸ್ಟ್) {{Baiduproducts}} {{NASDAQ-100}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೈಂದು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಚೈನೀಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಡಾಟ್-ಕಾಮ್]] [[ವರ್ಗ:2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂತರಜಾಲ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NASDAQ-100 ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೈವೇಟ್ಲಿ ಹೆಲ್ಡ್ ಕಂಪನೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಂಪನೀಸ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]] cyfmvvnowt4b235tv07areumpe8w1gk 0 27040 1376373 1374028 2026-07-05T22:46:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376373 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = Brock Lesnar | image = Brock Lesnar At SummerSlam 2023 (cropped).jpg | image_size = | alt = | caption = | birth_name = Brock Edward Lesnar | birth_date = {{Birth date and age|1977|07|12}}<ref name="SLAM!" /> | birth_place = [[Webster, South Dakota]], United States<ref name="SLAM!" /> | death_date = | death_place = | death_cause = | other_names = The Next Big Thing | residence = [[Alexandria, Minnesota]] | nationality = {{flagicon|United States}} [[People of the United States|American]]<ref name="SLAM!" /> | height = {{height|ft=6|in=3}}<ref name="ufc">[http://www.ufc.com/BrockLesnar Profile on UFC.com] April 14, 2009.</ref> | weight = {{convert|265|lb|kg st|abbr=on}} | weight_class = [[Heavyweight (MMA)|Heavyweight]] | reach = {{convert|78.0|in|cm|abbr=on}}<ref>{{cite web |last=Caplan |first=Sam |url=http://fiveouncesofpain.com/2008/11/16/the-brock-lesnar-era-is-upon-us/ |title=The Brock Lesnar Era is Upon Us |work=FiveOuncesOfPain.com |date=November 16, 2008 |accessdate=February 17, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 22, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722003210/http://fiveouncesofpain.com/2008/11/16/the-brock-lesnar-era-is-upon-us/ |url-status=dead }}</ref> | style = [[Freestyle Wrestling]] | stance = Orthodox | fighting_out_of = [[Alexandria, Minnesota]] | team = DeathClutch / CSW training center | trainer = Head Trainer: Marty Morgan<ref>{{cite web |last=Wetzel |first=Dan |url=https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=ArGvbAykYTgiXrh_Sj9_BFE9Eo14?slug=dw-lesnar100709&prov=yhoo&type=lgns |title=Enigmatic Lesnar defies definition |work=sports.yahoo.com |date=October 8, 2009 |accessdate=October 8, 2009 |archive-date=ಮೇ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503023058/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1335754751 |url-status=dead }}</ref> <br/>Striking Coach: [[Erik Paulson]]<ref>{{cite news |url=http://chicagosmma.com/2010/10/erik-paulson-brock-lesnar-will-be-150-ready-for-cain-velasquez/ |title=ERIK PAULSON: BROCK LESNAR WILL BE 150% READY FOR CAIN VELASQUEZ |work=ChicagosMMA.com |date=October 10, 2010 |accessdate=October 14, 2010}}</ref> <br/> Boxing: Peter Welch<ref>{{cite news |last=Gross |first=Josh |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/josh_gross/07/02/lesnar.carwin/index.html |title=No bout bigger than Lesnar-Carwin |work=sportsillustrated.cnn.com |date=July 2, 2010 |accessdate=July 3, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624132303/http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/josh_gross/07/02/lesnar.carwin/index.html |url-status=dead }}</ref> <br/>Jiu-Jitsu: [[Rodrigo Medeiros]]<ref>{{cite web |last=Ozório |first=Carlos |url=http://www.graciemag.com/en/2010/07/comprido-and-his-work-with-brock-“ill-bet-my-job-on-him”/ |title=Comprido and his work with Brock: "I'll bet my job on him!" |work=graciemag.com |date=July 6, 2010 |accessdate=July 6, 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 2, 2013 |archive-url=https://archive.is/20130102233606/http://www.graciemag.com/en/2010/07/comprido-and-his-work-with-brock-%E2%80%9Cill-bet-my-job-on-him%E2%80%9D/ |url-status=dead }}</ref> | rank = ''NCAA Division I [[Collegiate wrestling|Wrestler]]'' | years_active = 2007–2016 | mma_win = 5 | mma_kowin = 2 | mma_subwin = 2 | mma_decwin = 1 | mma_loss = 2 | mma_koloss = 1 | mma_subloss = 1 | mma_decloss = | mma_draw = | mma_nc = | occupation = | university = [[University of Minnesota]] | spouse = [[Sable (wrestler)|Rena Mero]] | students = | club = | school = | url = | boxrec = | sherdog = 17522 | footnotes = | updated = October 14, 2010 }} '''ಬ್ರಾಕ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೆಸ್ನರ್''' <ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/name/nm1137025/bio |title=Biography for Brock Lesnar|publisher=IMDB.com|accessdate=March 23, 2009}}</ref> ({{IPA-en|ˈlɛznər|pron}}; ಜನನ: ಜುಲೈ 12, 1977) ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಿಶ್ರಿತ-ಕೆಚ್ಚೆದೆಯ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು.<ref name="411mania.com">{{cite web |url=http://www.411mania.com/MMA/news/61900/UFC-signs-former-WWE-star-Brock-Lesnar.htm |title=UFC signs former WWE star Brock Lesnar |publisher=411mania.com |accessdate=October 20, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023065123/http://www.411mania.com/MMA/news/61900/UFC-signs-former-WWE-star-Brock-Lesnar.htm |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಮಾಜಿ ಯುಎಫ್‌ಸಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ 'ಷರ್ಡಾಗ್' ಇವರನ್ನು 'ವಿಶ್ವದ #2 ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್' ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/articles/2/Sherdog-Official-Mixed-Martial-Arts-Rankings-27767 |title=Sherdog Official Mixed Martial Arts Rankings: Heavyweight|accessdate=2010-10-27|publisher=SHERDOG.com|date=2010-10-27}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕುಸ್ತಿಪಟು. ಇವರು 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಹೆವಿವೇಟ್ ಕುಸ್ತಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್‌ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು, ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, 1999ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರ ಸ್ಟೀಫನ್ ನೀಲ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="SN">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=1830855 |accessdate=October 27, 2008 |title=Grappling with his future |publisher=ESPN}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ (ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇ)ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 25 ವರ್ಷದ ಲೆಸ್ನರ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲೆಸ್ನರ್ '2002ರ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್' ಹಾಗೂ '2003ರ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್' ಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="KOTR">{{cite web |url=http://www.lordsofpain.net/news/2002/articles/1024888184.php |title=WWE King Of The Ring Results 6-23-02 |accessdate=May 9, 2008 |publisher=Lords of Pain |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227044302/http://lordsofpain.net/news/2002/articles/1024888184.php |url-status=dead }}</ref><ref name="RR03">{{cite web |url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/3973952/ |title=Brock Lesnar (spot No. 29) wins the Royal Rumble Match |accessdate=March 22, 2008 |publisher=WWE |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080319105152/http://www.wwe.com/shows/royalrumble/3973952/ <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = March 19, 2008}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂಇಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.<ref name="start NFL" /> ಇವರು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ತಂಡದ ಪರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಪಂದ್ಯದ ಗತಿ ಮತ್ತು ದಿಶೆಯನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="NFL cut" /> ಲೆಸ್ನರ್, 2005ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆಟದಲ್ಲಿ ಐಡಬ್ಲ್ಯೂಜಿಪಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="OWOW" /> ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜೂನ್ 2007ರವರೆಗೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗುರುತಾದ ನಡುಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="NJPW title" /> ಲೆಸ್ನರ್ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜೂನ್ 2007ರ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="MMA1">{{cite web |url=http://www.ugo.com/a/elitexc-june2/?cur=page1 |title=Brock Lesnar vs. Min Soo Kim |accessdate=March 22, 2008 |publisher=UGO.com |archive-date=ಮೇ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506214909/http://www.ugo.com/a/elitexc-june2/?cur=page1 |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಇವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ UFCಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ 15, 2008ರಲ್ಲಿ ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ ನಿಂದ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಅವಿರೋಧಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗೆಲ್ಲುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ UFC 100 ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರ್ ಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ. 2009ರ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದಾಗಿ ಇವರು ಕುಸ್ತಿಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಲೆಸ್ನರ್, ಇಂಟೆರಿಂ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ನನ್ನು UFC 116ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್, UFC 121ರಲ್ಲಿ ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್, ವೆಬ್ಸ್ಟರ್, ಸೌತ್ ಡಕೋಟದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ನ ವೆಬ್ಸ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಡೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 33–0–0ನೊಂದಿಗೆ ಕುಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Brock Lesnar interview">{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_12_21/ai_112350861/pg_3 |title=Brock Lesnar interview |publisher=Flex |accessdate=April 22, 2007 |first=Jim |last=Schmaltz |year=2004 |archive-date=ಜುಲೈ 19, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719045551/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0KFY/is_12_21/ai_112350861/pg_3/ |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ತನ್ನ ತರಗತಿಯ 54 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-lesnar100709 |title=ಯಾಹೂ! ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ - ಎನಿಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಡಿಫೈಸ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2009 |access-date=2021-07-20 |archive-date=2016-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208134448/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-lesnar100709 |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನಂತರ, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೂನಿಯರ್ ಹಾಗು ಸೀನಿಯರ್ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನದೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಡನೆ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಅವರ ಗೆಳೆಯ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್, ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಸಹ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Shelton">{{cite web |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/wrestling/article174711.ece |title=All about the Benjamin |publisher=The Sun Online |accessdate=April 13, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ 2000ದಲ್ಲಿ, NCAA ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗೋಫರ್ಸ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ತ್ ಡಕೋಟದ ಬಿಸ್ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಪರವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="SLAM!">{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/lesnar.html |title=Brock Lesnar profile |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 13, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628201925/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/lesnar.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಕಾಲೇಜಿನ ಹವ್ಯಾಸಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ NJCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿ, 1998ರ NJCAA ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ NCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫಾರೆನ್ಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ, ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 106–5ರ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ 2000ರಲ್ಲಿ NCAA ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.karmaswrestlingretro.com/lesnar.html |title=Brock Lesnar profile |publisher=Karmas Wrestling Retro |accessdate=April 22, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070324044439/http://karmaswrestlingretro.com/lesnar.html |url-status=dead }}</ref> ==ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ===ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಷನ್/ ಮನೋರಂಜನೆ(2002–2004)=== ====ತರಬೇತಿ ಹಾಗು ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ (2000–2002)==== ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, 2000ದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ, ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ, ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹಪಾಠಿ ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ "ದಿ ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಸ್ಟ್ರೆಚಿಂಗ್ ಕ್ರೂ" ಎಂಬ ಒಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ತಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ OVW ಸದರನ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="OVW tag" /> ಇವರು 2001 ಹಾಗು 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸರದಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕರೆಬರುವ ಮುಂಚೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಹಲವಾರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/brock-lesnar.html|title=Brock Lesnar profile|publisher=Online World of Wrestling|accessdate=April 22, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮಾರ್ಚ್ 18, 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ರಾ'' ಸಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ WWF ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ, ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ X8 ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಜನರು ಸಾಗರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿದುಬಂದು ಅಲ್ ಸ್ನೋ, ಮಾವೆನ್, ಹಾಗು ಸ್ಪೈಕ್ ಡಡ್ಲೆಯನ್ನು ಪಂದ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ವೇಳೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾನೆ, ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books |year=2003 |page=106}}</ref> WWF ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಲೆಸ್ನರ್ ರಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition|publisher=Pocket Books |year=2003 |page=102}}</ref> ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹೆಯ್ಮನ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಏಜೆಂಟ್ ಎಂದು ದೃಢಪಡುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ "ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=22&num=18700 |title=Brock Lesnar |publisher=National Ledger |accessdate=March 21, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210091703/http://www.nationalledger.com/cgi-bin/artman/exec/view.cgi?archive=22&num=18700 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಕ್ ಮೊದಲು ಹಾರ್ಡಿ ಬಾಯ್ಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣೆಸುತ್ತಾರೆ. ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು [[ಜೆಫ್ ಹಾರ್ಡಿ|ಜೆಫ್ಫ್ ಹಾರ್ಡಿ]] ಬ್ಯಾಕ್ ಲ್ಯಾಶ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಆಫ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="OWOW" /> ಇವರು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಾಕೌಟ್(ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಏಳಲಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದು)ಮೂಲಕ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=125}}</ref> ಇದರ ಮರು ರಾತ್ರಿ ''ರಾ'' ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮ್ಯಾಟ್ ಹಾರ್ಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಿ, ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=32}}</ref> ನಿರ್ಣಾಯಕದ ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ ದಿವಸ(ಪ್ರಳಯದ ತರುವಾಯ ದೇವರು ನಡೆಸುವ ಮಹಾವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನ), ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಾರ್ಡಿ ಬೋಯ್ಜ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಜೊತೆಗಾರ ಹೆಯ್ಮನ್ ನನ್ನು ಪಿನ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111">{{cite news|author=PWI Staff|title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts|work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing|year=2007|pages=110–111}}</ref> ====ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ (2007–2009)==== ಜೂನ್ 2002ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ರಾಬ್ ವಾನ್ ಡಾಮ್ ನನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="KOTR" /> ಈ ಜಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ WWE ಅನ್ದಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟು ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi111" /> ಜುಲೈ 22ರಂದು ಲೆಸ್ನರ್ ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್! ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=198–199}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2002ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿವುಡ್ ಹಲ್ಕ್ ಹೋಗನ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಲಹದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಿ ರಾಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಹ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=200}}</ref> ಸಮ್ಮರ್ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ದಿ ರಾಕ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111" /> 25 ವರ್ಷದ ಲೆಸ್ನರ್, ಈ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ, WWE ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.(ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದಿ ರಾಕ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 2010ರ ತನಕವೂ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ WWE, ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.).<ref name="pwi111" /> WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ(ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಸ್ಪರ್ಧಿ) ಎರಡೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ರಾ,ದ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಎರಿಕ್ ಬಿಸ್ಚೋಫ್ಫ್, ಲೆಸ್ನರ್ ಅದರ ಮರು ರಾತ್ರಿ ''ರಾ'' ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್ ನ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಸ್ಟಿಫನಿ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೋನ್, ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಒಪ್ಪಂದವು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಬಿಸ್ಚೋಫ್ಫ್ ತಮ್ಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಾಗಿ ಹೊಸ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನೊಂದಿಗೆ, ವಿವಾದಿತ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸರಳವಾಗಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=220–222}}</ref> 2002ರ WWEನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು [[ದಿ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕರ್|ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್]] ನೊಂದಿಗಿನ ಕಲಹಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಅನ್ಫರ್ಗೀವನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pwi111" /> ಇದು ಎರಡು ಅನರ್ಹತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಪಟ್ಟದ ಉಳಿವಿಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಅದರ ಮರು ತಿಂಗಳು, ನೋ ಮರ್ಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಇವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಹೆಲ್ ಇನ್ ಏ ಸೆಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನ ಕೈಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರೋಪೇನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=281}}</ref> ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ತನ್ನ ಎಸೆತವನ್ನು ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದೆಂದು ಹೆಯ್ಮನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೋನ್ ಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೋರಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=285}}</ref> ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು ಹಾಗು ಹೆಯ್ಮನ್ ಸಹ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಪಂದ್ಯವು ಲೆಸ್ನರ್, ಟಾಂಬ್ ಸ್ಟೋನ್ ಪೈಲ್ ಡ್ರೈವರ್ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, F-5 ಕುಟಿಲ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi111" /> ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಲ್ ಇನ್ ಏ ಸೆಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ WWE ಪಟ್ಟವನ್ನು ರೆಬಿಲಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಯ್ಮನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹ್ಯಾಂಡಿಕ್ಯಾಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಡ್ಜ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪೇ-ಪರ್-ವ್ಯೂ(ಖಾಸಗಿ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=111–112}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮುಂದಿನ ವಿರೋಧಿ ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋ. ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಯ್ಮನ್ ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡದಿರುವಂತೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |page=290}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಲೆಸ್ನರ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೇ ಪರ್ ವ್ಯೂ ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಷೋಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು WWEನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮೊದಲ ಪಿನ್ ಫಾಲ್ ಸೋಲಾಗುತ್ತದೆ. F-5ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ 500 ಪೌಂಡ್ ತೂಕದ ಅಂಡರ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಹೆಯ್ಮನ್ ನಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಅಖಾಡದಿಂದ ತೀರ್ಪುಗಾರನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ಬಿಗ್ ಷೋ ಅಖಾಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112">{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=112–113}}</ref> ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ನ ನಂತರ, ಹೆಯ್ಮನ್, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮರುಪಂದ್ಯ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಂತೆ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಷರತ್ತನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=Michael McAvennie |title=WWE The Yearbook: 2003 Edition |publisher=Pocket Books |year=2003 |pages=341–342}}</ref> ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ನಂತರ #29 ಪ್ರವೇಶಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ರಂಬಲ್ ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಅನ್ನು ಪಂದ್ಯದಿನ ಹೊರದೂಡುವ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> [[File:Lesnarbotch.jpg|right|thumb|200px|ಲೆಸ್ನರ್, ರಸಲ್ಮೆನಿಯ XIXನ ಒಂದು ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನು ಕುಲಗೆಡಿಸುವಾಗ ತೀವ್ರತರವಾದ ಆಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.]] ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಪಂದ್ಯ-ಕದನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಇವರನ್ನು ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ಸಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಹೆಯ್ಮನ್, ಹಾಗು ಟೀಮ್ ಆಂಗಲ್(ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಗು ಚಾರ್ಲಿ ಹಾಸ್)ನ ಬೆಂಬಲವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> ಲೆಸ್ನರ್, ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ XIXರ ಮುಖ್ಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪಂದ್ಯದ ಕೊನೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಒಂದು ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್ ನ್ನೇ ಕುಲಗೆಡಿಸುತ್ತಾರೆ; OVWನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಈ ಚಲನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೆಗೆತದ ಅಂತರವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಗಿರಕಿ ಹೊಡೆದು, ಆಂಗಲ್ ನ ಬದಿ ಹಾಗು ಪಕ್ಕೆಗೂಡಿಗೆ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ಅನ್ನು ಸ್ತಬ್ದಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ವಿಕಾರವಾದ ಚಲನೆಯಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ತೀವ್ರತರವಾದ ಆಘಾತದಿಂದ ನರಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi112" /> ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯದ ನಂತರ, [[ಜಾನ್ ಸೆನಾ|ಜಾನ್ ಸೆನ]], ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕಡೆಯವರೆಗೂ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ(ಅಖಾಡದ ಆಸರೆಕಂಬಕ್ಕೆ F-5ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಕಾಲನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದು).<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/j/john-cena.html |title=John Cena profile |publisher=Online World of Wrestling |quote=Brock Lesnar defeated John Cena, then gave Cena an F5 into the ringpost, injuring his knee! |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಇದು ಸೆನ ಬ್ಯಾಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ಯಾಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪೇ-ಪರ್-ವ್ಯೂ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಬಿಗ್ ಷೋ ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋನನ್ನು ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೆಚರ್(ಕೈಮಂಚ)ನಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi112" /> ಈ ಗಾಯವು, ಲೆಸ್ನರ್ ಬಿಗ್ ಷೋನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಲಹವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಜಡ್ಜ್ಮೆಂಟ್ ಡೇ ದಿನ ಸ್ಟ್ರೆಚರ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರೆಯ್ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯೋ ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯ ಕವೆವಾಹನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/may/2003.htm |title=Judgment Day 2003 results |publisher=PWWEW.net |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229054725/http://pwwew.net/ppv/wwf/may/2003.htm |url-status=dead }}</ref> ಒಪ್ಪಂದದ ಕಲಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನು ಸೂಪರ್ ಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಖಾಡವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030612.html |title=SmackDown! results - June 12, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ವೆಂಜೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ನ ನೋ ಡಿಸ್ಕ್ವಾಲಿಫಿಕೇಶನ್ ಟ್ರಿಪಲ್ ತ್ರೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ತಮಗಿರುವ ಬಿರುದು, ಪಟ್ಟ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಈ ಪಂದ್ಯವು ಬಿಗ್ ಷೋವನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="pwi112" /> [[File:Lesnarangle.jpg|left|thumb|200px|ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XIXನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಆಂಗಲ್]] ಸಮ್ಮರ್ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಗೆ ಮುಂಚೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಖಳನಾಯಕನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮರುಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030807.html |title=SmackDown! results - August 7, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಕಣಕಾಲನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ತಂತ್ರ ಬಳಸಿ ಟ್ಯಾಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದಾದ ಲೆಸ್ನರ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |pages=113–114}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಆಂಗಲ್ ನಡುವಿನ ಎರಡನೇ ಮರುಪಂದ್ಯ, ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ ನಂತರದ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಲೆಸ್ನರ್ ಆಂಗಲ್ ರನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗು ಇದನ್ನು ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್'' ನ ಇತಿಹಾಸದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541405 |title=WWE: Inside WWE > title History > WWE championship > 20030918 - Brock Lesnar |publisher=WWE |accessdate=April 21, 2008 |archive-date=ಜುಲೈ 15, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050715020205/http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/3044541405 |url-status=dead }}</ref> ಆಂಗಲ್ ಕೆಲ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉಳಿದಿರುವಂತೆ ಕಣಕಾಲು ಬಂಧನವನ್ನು ಸದ್ದಾಗುವಂತೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಅದು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಆಂಗಲ್ ನ ನಾಲ್ಕು ಫಾಲ್ ನ್ನು(ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಕೆಡುವುವುದು) ಗಳಿಸಿದರೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಐದು ಫಾಲ್ ನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆತನನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030918.html |title=SmackDown! results - September 18, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಸವಾಲುಗಾರನೆಂದರೆ ದಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್. ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಅಂದಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಟು ಟೀಕೆ ತರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030925.html |title=SmackDown! results - September 25, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ನೋ ಮರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಬೈಕರ್ ಚೈನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ನನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114">{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=114}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ಗೆ ಹೆಯ್ಮನ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ ನಂತರ, ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಿಗ್ ಷೋ, ಮ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗನ್, A-ಟ್ರೈನ್, ಹಾಗು ನಥಾನ್ ಜೋನ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್, ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ನ 10-ಜನರ ಸವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಂಡವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031030.html |title=SmackDown! results - October 30, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಪಂದ್ಯದ ಅಂತಿಮ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ, [[ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೈಟ್|ಕ್ರಿಸ್ ಬೆನೋಯಿಟ್]], ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಔಟ್ ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114" /> ಲೆಸ್ನರ್, ಬೆನೋಯಿಟ್ ನನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಡೆದ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಕ್ ಲಾಕ್ ಗೆ ಬೆನೋಯಿಟ್ ಶರಣಾದಾಗ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ringcollapse">{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/listthis/mostmemorablesdmoments/sdmoments2 |title=Bringin' Down The House |last=McAvennie |first=Mike |date=April 27, 2007 |publisher=[[World Wrestling Entertainment]] |accessdate=December 8, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081229065935/http://www.wwe.com/inside/listthis/mostmemorablesdmoments/sdmoments2 |url-status=dead }}</ref> ====ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕದನ,ಕಲಹ ಹಾಗು ನಿರ್ಗಮನ (2003–2004)==== ಸರ್ವೈವರ್ ಸೀರಿಸ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿಂದ ಪರಿಚಿತನಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ರನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರನ್ನು [[wikt:physique|ಮೈಕಟ್ಟಿಗಾಗಿ]] ಹಾಗು ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗೆಲುವಿನ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಲೆಸ್ನರ್ ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ತಾನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನೆಡೆಗೆ ಬಿರುನೋಟವನ್ನು ಬೀರುವ ಮೊದಲು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಲಾಘವ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="pwi114" /> ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ ಹೋಲಿಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಟದ ಕಲಹ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031211.html |title=SmackDown! results - December 11, 2003 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref> ಈ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಹೋಲಿ; ಲೆಸ್ನರ್ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು 2002ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಪವರ್ ಬಾಂಬ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೊಸ ಆಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಅಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಹೋಲಿ, ಎಣಿಕೆಯಂತೆ ಮರಳುಚೀಲ ವನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ಮೇಲೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೋಲಿ ಸೊಂಟದ ಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗದ ಆ ಚಲನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೋರಾಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ಹೋಲಿಯ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಾನೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಒಂದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slashwrestling.com/tuesday/021008.html |title=Wrestling news report - October 8, 2002 |publisher=Slash Wrestling |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716084406/http://slashwrestling.com/tuesday/021008.html |url-status=dead }}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ರಾಯಲ್ ರಂಬಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು F-5 ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತನನ್ನು ಹೊರದೂಡಲು ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pwi114" /> ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್, ನೋ ವೇ ಔಟ್ ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಎಡ್ಡಿ ಗುಯೇರ್ರೆರೋವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆ, ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಫ್ರಾಗ್ ಸ್ಪ್ಲ್ಯಾಶ್ ನ ನಂತರ ಗುಯೇರ್ರೆರೋ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ ಪಿನ್ ಮಾಡಿ WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗೆಲ್ಲಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಪಂದ್ಯವು, ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನಡುವೆ ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XX ಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ಪಂದ್ಯ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=PWI Staff |title=Pro Wrestling Illustrated presents: 2007 Wrestling almanac & book of facts |work="Wrestling's historical cards" |publisher=Kappa Publishing |year=2007 |page=115}}</ref> ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಕಲಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ''ರಾ '''ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸ್ಟೋನ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ನೊಂದಿಗೂ ಸಹ ಕಲಹವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ(ಇವರು ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ನೋ ವೇ ಔಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/040202.html |title=RAW results - February 2, 2004 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref>''' '' '''''ಲೆಸ್ನರ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ರನ್ನು''' '' '''ರಾನಲ್ಲಿ'' ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ, ಆತನ ಕಾರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದಾಗ, ಆಸ್ಟಿನ್ ರನ್ನು ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ ಪಂದ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಆಹ್ವಾನಿತ ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಮಧ್ಯೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/040304.html |title=RAW results - March 4, 2004 |publisher=Online World of Wrestling |accessdate=April 21, 2007}}</ref>'' ''' '''''ತೆರೆಯ ಹಿಂದೆ, ಈ ಪಂದ್ಯವು WWEನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕಡೆ ಪಂದ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಹುದೆಂಬ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ. '' ''' '''''ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಪಂದ್ಯವು ರಸಾಭಾಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ, "ನಾ ನಾ, ಹೇ ಹೇ ಗುಡ್ ಬೈ" ಹಾಗು "ನೀವು ಮಾರಾಟಗೊಂಡಿರುವಿರಿ" ಎಂಬ ಜೋರಾದ ಹಾಗು ವಿಶಿಷ್ಟ ಘೋಷಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜನರು ಬಹುತೇಕ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರ ಆಸ್ಟಿನ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗೋಲ್ಡ್ ಬರ್ಗ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆಸ್ಟಿನ್ ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ ಸ್ಟೋನ್ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟನ್ನರ್ ನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/tv_reports/31151 |title=WrestleMania XX results |publisher=411mania |accessdate=April 21, 2007}}</ref> '' ''' ===ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ (2005–2006)=== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2005ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್, ಟೋಕಿಯೋ ಡೊಮ್ ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹಂತದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗಳಾಗಿದ್ದ ಕಜುಯುಕಿ ಫುಜಿತ ಹಾಗು ಮಸಹಿರೋ ಚೋನೋ ಸಹ ಇದ್ದರು.<ref name="IWGP title">{{cite web |url=http://www.solie.org/titlehistories/htiwgp.html |title=I.W.G.P. HEAVYWEIGHT TITLE HISTORY |last=Duncan |first=Royal |last2=Will |first2=Gary |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Soli'e Title Histories |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404091344/http://www.solie.org/titlehistories/htiwgp.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ F-5 ನಂತರ ಮಸಹಿರೋ ಚೋನೋವನ್ನು ಪಿನ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಇವರು ವರ್ಡಿಕ್ಟ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ WWE F-5 ಹೆಸರಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಡೆತನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="OWOW" /> ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, WWE ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಈ ಹೆಸರನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಪಂದ್ಯವು WWE<ref name="OWOW" /> ಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ ಆಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="OWOW" /> ಈ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಸಹ ಒಬ್ಬ.<ref name="IWGP title" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ 6ರಂದು, WWE, ಲೆಸ್ನರ್ NJPWನೊಂದಿಗೆ ಆಡುವುದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬೇಡಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮನಬು ನಕನಿಷಿ ಹಾಗು ಯುಜಿ ನಗತ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇರದ ಎರಡು ಜಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ.<ref name="WWE-legal">{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134350/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (December 25, 2005 - January 20, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1135582068&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143514/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1135582068&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (December 6, 2005 - December 23, 2005) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮಾಜಿ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿನ್ಸುಕೆ ನಕಮುರ ವಿರುದ್ಧ ಜನವರಿ 4ರಂದು ತನ್ನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="WWE-legal" /> ಜನವರಿ 13ರಂದು, WWE, ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು ನಡೆದ IWPG ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಆಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ(ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ), ಏಕೆಂದರೆ ಇವನು ಶಿನ್ಸುಕೆ ನಕಮುರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅಕೆಬೋನೋ ಹಾಗು ರಿಕಿ ಚೋಶು ವಿರುದ್ಧ ಟ್ಯಾಗ್ ತಂಡದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 19ರಂದು ಸುಮೋ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ, ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಡಿಕ್ಟ್ ನ ನಂತರ ಚೋಶು ಗೆಲುವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="WWE-legal" /><ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134350/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1137877436&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (February 9, 2006 - March 7, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು, ಸುಮೋ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್, ಮಾಜಿ ಸುಮೋ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಅಕೆಬೋನೋ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ, ಲೆಸ್ನರ್ ಇವರಿಗೆ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಹಾಗು ಒಂದು DDT ಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1145025962&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143520/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1145025962&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (March 9, 2006 - April 8, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮೇ 3, 2006ರಲ್ಲಿ ಫುಕುವೋಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಕಪ್ ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಜೈಂಟ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಕಾದಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. 1990ರಲ್ಲಿ ವಡೆರ್ vs. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ ಹನ್ಸೆನ್ ನಂತರ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾದಾಡಿದ NJPW ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1147261899&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209143527/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1147261899&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (April 10, 2006 - May 5, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಜುಲೈ 15, 2006ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ "ವೀಸಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ" ಇವರು ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪುನಃ ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗಲಾರರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಹೊಸ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಗಾಗಿ ಜುಲೈ 16ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಮೂಲವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿ ತನಹಷಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. ಲೆಸ್ನರ್ IWGP ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ನ್ನು ಜೂನ್ 2007ರ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="NJPW title">{{cite web |url=http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1153643478&subaction=list-archive& |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209134354/http://puroresufan.com/script/show_archives.php?archive=1153643478&subaction=list-archive& |archivedate=February 9, 2008 |title=New Japan Pro Wrestling news - (June 28, 2006 - July 19, 2006) |publisher=Strong Style Sprit |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ತರುವಾಯ ಜೂನ್ 29, 2007ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು (IGF ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಂಟೋನಿಯೋ ಐನೋಕಿ, ತಾವು ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು "ಅರ್ಹ" IWGP ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದೂ ಸೋತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ) TNA ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗಲ್, ಲೆಸ್ನರ್ ನನ್ನು ಕಣಕಾಲು ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ IGF ಹಾಗು TNAಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಗೊಂಡ IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ <ref name="NJPW title" /> ಜೊತೆಗೆ MMA ಕದನದಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸುವಂತೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/56486/Kurt-Angle-Beats-Brock-Lesnar-In-Japan.htm |title=Kurt Angle Beats Brock Lesnar In Japan |accessdate=July 27, 2007 |date=June 29, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 3, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703051243/http://www.411mania.com/wrestling/news/56486/Kurt-Angle-Beats-Brock-Lesnar-In-Japan.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿ ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಕಡೆ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. ====ಮೊಕದ್ದಮೆ==== ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ಹಿಂದೆ, WWEನೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸೆಣೆಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಷರತ್ತಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಇದರಂತೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋರಂಜನೆ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ 2010ರವರೆಗೂ ಆಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಲೆಸ್ನರ್, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸ್ತಿ ಆಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ್ನು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥರಾದ ಕಾರಣ, ಈ ಷರತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/02/12/929079.html |title=Brock taking WWE to court |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಮೇ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524230140/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/02/12/929079.html |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ WWE ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, 2004ರ ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/24184/WWE-Responds-To-Brock-Lesnars-Lawsuit.htm |title=WWE Responds To Brock Lesnar's Lawsuit |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233054/http://www.411mania.com/wrestling/news/24184/WWE-Responds-To-Brock-Lesnars-Lawsuit.htm |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ತಮ್ಮ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/07/06/1119803.html |title=WWE cuts more while negotiating with Lesnar |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಮೇ 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525060422/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/07/06/1119803.html |url-status=dead }}</ref> WWE, ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2005ರಲ್ಲಿ, WWEನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್, ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಲೆಸ್ನರ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/08/02/1156700.html |title=Brock says no to contract |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604170238/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2005/08/02/1156700.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/25343/Update-On-The-Brock-Lesnar-Vs.-WWE-Lawsuit.htm |title=Update On The Brock Lesnar Vs. WWE Lawsuit |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030102512/http://www.411mania.com/wrestling/news/25343/Update-On-The-Brock-Lesnar-Vs.-WWE-Lawsuit.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/25835/WWE-Files-Restraining-Order-Against-Brock-Lesnar.htm |title=WWE Files Restraining Order Against Brock Lesnar |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007073257/http://www.411mania.com/wrestling/news/25835/WWE-Files-Restraining-Order-Against-Brock-Lesnar.htm |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 14, 2006ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಡ್ರೋನಿ, ಜನವರಿ 25ರೊಳಗೆ WWE ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ನಡೆಸದಿದ್ದರೆ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.411mania.com/wrestling/news/36937/WWE-News:-Brock,-Tenta,-Oleg,-More.htm |title=WWE News: Brock, Tenta, Oleg, More |publisher=411Mania |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233846/http://www.411mania.com/wrestling/news/36937/WWE-News:-Brock,-Tenta,-Oleg,-More.htm |url-status=dead }}</ref> WWE ನಂತರ ವಾಯಿದೆ ಸಹಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.prowrestling.com/news.php?id=16880%2Farticles%2Fnews |title=WWE's Lawsuit Against Lesnar Delayed |publisher=Wrestling Observer (via ProWrestling.com) |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928004522/http://www.prowrestling.com/news.php?id=16880%2Farticles%2Fnews |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 24ರಂದು, ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ WWE.comನಲ್ಲಿ, ಜೂನ್ 12ರಂದು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷವು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು WWE ವಿರುದ್ಧದ ಅವರ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/lesnarwwesettle |title=Brock Lesnar and WWE settle lawsuit |publisher=WWE.com |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071030221151/http://www.wwe.com/inside/news/archive/lesnarwwesettle |url-status=dead }}</ref> ==ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್(2004–2005)== {{Infobox NFLactive |name=Brock Lesnar |currentteam=Free Agent |currentnumber=-- |currentposition=Defensive tackle |birthdate= {{Birth date and age|1977|07|12}} |birthplace=Webster, South Dakota |heightft=6 |heightin=4 |weight=296 |highschool=Webster High School |college=[[University of Minnesota]] |undraftedyear=2004 |pastteams=<nowiki></nowiki> *[[Minnesota Vikings]] (2004)* :<small>*Offseason and/or practice squad member only</small> |status=active |statweek=17 |statseason=2004 |statlabel1=Games played |statvalue1=-- |statlabel2=Tackles |statvalue2=-- |statlabel3=Sacks |statvalue3=-- }} ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XXನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ WWEನಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.<ref name="start NFL">{{cite web |url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2004/03/16/384461.html |title=Lesnar talks about starting with the NFL |publisher=SLAM! Sports |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140218203518/http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2004/03/16/384461.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದಾಗಿ WWEನಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಲೆಸ್ನರ್ ನ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲ WWE.ಕಂ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ನಿವೃತ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. {{Quote|Brock Lesnar has made a personal decision to put his WWE career on hold to prepare to tryout for the National Football League this season. Brock has wrestled his entire professional career in the WWE and we are proud of his accomplishments and wish him the best in his new endeavor.<ref>{{cite web |url=http://www.wwe.com/news/headlines/1257104 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040417010511/http://www.wwe.com/news/headlines/1257104 |archivedate=April 17, 2004 |title=Brock Lesnar opts to put WWE career on hold |publisher=WWE (via the Internet Archive |accessdate=April 21, 2007}}</ref>}} ಲೆಸ್ನರ್, ಮಿನ್ನೆಸೋಟದ ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ತಾನು WWEನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅದ್ಭುತ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ತನಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಾಗು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೊ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ್ನು ಆಡಲು ಬಯಸಿದ್ದನೆದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ತನಗೆ 40 ವರ್ಷವಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಾಗಬಾರದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. NFLನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. {{Quote|This is no load of bull; it's no WWE stunt. I am dead serious about this... I ain't afraid of anything, and I ain't afraid of anybody. I've been an underdog in athletics since I was 5. I got zero college offers for wrestling. Now people say I can't play football, that it's a joke. I say I can. I'm as good an athlete as a lot of guys in the NFL, if not better... I've always had to fight for everything. I wasn't the best technician in amateur wrestling. But I was strong, had great conditioning, and a hard head. Nobody could break me. As long as I have that, I don't give a damn what anybody else thinks.<ref>{{cite web |url=http://www.gambling911.com/Bruce-Lesnar-MMA-060307.html |title=Brock Lesnar Makes Name for Himself in MMA |accessdate=April 4, 2008 |publisher=gambling911.com |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071209045054/http://www.gambling911.com/Bruce-Lesnar-MMA-060307.html |url-status=dead }}</ref>}} ಲೆಸ್ನರ್ ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಪರ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಜಗಳಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬ್ಯಾಕ್(ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ಆಟಗಾರ) ಡಮೊನ್ ಹುವರ್ಡ್ ನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ಚೀಫ್ಸ್ ಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="chiefs vs vikings" /> ಹುವರ್ಡ್ ಗೆ ಬಲವಾದ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಕೆಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chiefs vs vikings">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=nfl&id=1853828 |title=Brock Watch: Lesnar gets a sack in scrimmage with Chiefs |date=August 9, 2004 |accessdate=April 4, 2008 |publisher=ESPN}}</ref> ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ನಂತರ, ಲೆಸ್ನರ್ ಲೇಟ್ ಕಟ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="NFL cut" /> NFL ಯುರೋಪ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಪರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಬಂದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="NFL cut">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-102507lesnar&prov=yhoo&type=lgns |title=White banking on Lesnar's success |date=October 25, 2007 |last=Meltzer |first=Dave |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Yahoo! Sports }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಮಿಶ್ರಿತ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು== ===K-1 ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ (2007)=== ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ K-1 ಹೀರೋ'ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡದೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗು MMA ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಮಾರ್ಷಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯ ಗ್ರೆಗ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಹಾಗು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಾಯಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕುಸ್ತಿ ತರಬೇತುದಾರ ಮಾರ್ಟಿ ಮಾರ್ಗನ್ ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/fighter/Brock-Lesnar-17522 |title=Brock Lesnar profile |publisher=Sherdog |accessdate=March 21, 2008}}</ref> ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್, K-1 ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=2488&zoneid=3 |title=Brock Lesnar joins K-1 |publisher=MMA Weekly |accessdate=April 26, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070105173423/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=2488&zoneid=3 |archivedate=ಜನವರಿ 5, 2007 |url-status=live }}</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ಸೆಣೆಸಾಟವನ್ನು K-1 ಡೈನಮೈಟ್!! ನಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 2, 2007ರಂದು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.USA ವಿರುದ್ಧ ಕೊರಿಯದ ಚೋಯಿ ಹಾಂಗ್-ಮನ್ ಸೆಣೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3651&zoneid=13 |title=Gracie & Lesnar at L.A. Coliseum official |publisher=MMA Weekly |accessdate=April 26, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515020236/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=3651&zoneid=13 |archivedate=ಮೇ 15, 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mmaringreport.com/other-event-news/other-event-news/rumble-in-the-cage-16-at-the-roadhouse-nite-club-3.html |title=Brock Lesnar Good to Go With Hero's |publisher=MMA Ring Report |accessdate=April 26, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210051355/http://www.mmaringreport.com/other-event-news/other-event-news/rumble-in-the-cage-16-at-the-roadhouse-nite-club-3.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಚೋಯಿ ಹೊಂಗ್-ಮನ್ ರ ಬದಲಿಗೆ ಮಿನ್ ಸೂ ಕಿಂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 1 ನಿಮಿಷ 9 ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಮಿನ್ ಸೂ ಕಿಂ ರನ್ನು ಲೆಸ್ನರ್ ಶರಣಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ MMA ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref name="MMA1" /> ===ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (2008-2016)=== ''UFC 77'' ನ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (UFC)ನಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="411mania.com" /> ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2008ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ''UFC 81:ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್'' ಹೆಸರಿನ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="UFC 81">{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/articles/nogueira-becomes-first-to-hold-ufc-pride-belts-11138 |title=Nogueira Becomes First to Hold UFC, PRIDE Belts |author=Mike Sloan |publisher=sherdog.com |date=February 3, 2008 |accessdate=February 3, 2008}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಶೀಘ್ರವೇ ಟೇಕ್ ಡೌನ್ ನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮೀರ್ ನ ತಲೆಯ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಂದು ಟೇಕ್ ಡೌನ್ ನ ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೀರ್ ನೀಬಾರ್ ನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ 1:30 ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="UFC 81" /> ಕೈಗಳ ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.wweholland.nl/modules/newbb/makepdf.php?type=post&pageid=0&scale=0.66&post_id=340749 |format=PDF |title=Notes from the UFC weigh-ins |work=WWE Holland, Non-WWE Forums: UFC 81 - Spoilers |author=Dave Meltzer |authorlink=Dave Meltzer |date=2008-02-02 |quote=Lesnar's hands are the largest for any combat sports athlete in the history of the state of Nevada. He needed 4XL gloves, and even they were slightly on the small size. The only fighter ever to wear 4XL gloves was South Korean giant Choi Hong-man, who is 7&nbsp;ft 3&nbsp;in and 367 pounds. |accessdate=2009-07-17}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಸೆಣೆಸಲು 4XL ಕೈಗವಸನ್ನು ಧರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ, ಇದು ನೆವಡಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚೋಯಿ ಹೊಂಗ್-ಮನ್ ನ ನಂತರ ಇಂತಹ ಕೈಗವಸನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-ufcweighin020108&prov=yhoo&type=lgns |title=Lesnar, Mir ready to go |author=Dave Meltzer |publisher=yahoo.com |date=February 1, 2008 |accessdate=November 4, 2008 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411105158/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-ufcweighin020108&prov=yhoo&type=lgns |url-status=dead }}</ref> ''UFC 82'' ರಲ್ಲಿ, UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಹಾಗು UFC ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನ ಇಂಡಕ್ಟಿ ಮಾರ್ಕ್ ಕೋಲ್ಮನ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ''UFC 87: ಸೀಕ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯ್'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="UFC">{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=AjqDKujdafUNpjAWv905ZHs9Eo14?slug=dm-ufcbud022808&prov=yhoo&type=lgns |title=UFC lines up blue-chip sponsor |author=Dave Meltzer |publisher=yahoo.com |date=February 28, 2008 |accessdate=February 29, 2008 |archive-date=ಮೇ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503023058/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1335754751 |url-status=dead }}</ref> ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಾದ ಗಾಯದಿಂದ ಕೋಲ್ಮನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು, ಹಾಗು ಇವರ ಬದಲಿಗೆ ಹೀಥ್ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ ಲೆಸ್ನರ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಲಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=6341&zoneid=13 |title=HEATH HERRING TO FACE BROCK LESNAR AT UFC 87 |date=May 24, 2008 |last=Pishna |first=Ken |accessdate=May 27, 2008 |publisher=MMAWeekly |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080623052257/http://www.mmaweekly.com/absolutenm/templates/dailynews.asp?articleid=6341&zoneid=13 |archivedate=ಜೂನ್ 23, 2008 |url-status=live }}</ref> ಮೊದಲ ಹಂತ ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೇರವಾಗಿ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ ರನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಡುವಿದರು. ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಂತೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೆಲೆದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ufc.com/index.cfm?fa=news.detail&gid=13945 |title=Brock Star – Lesnar Dominates Herring; Florian Decisions Huerta |date=August 10, 2008 |last=Gerbasi |first=Thomas |accessdate=September 2, 2008 |publisher=UFC}}</ref> ನವಂಬರ್ 15ರಂದು ನಡೆಯಲಿದ್ದ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ UFC 91: ಕೌಚರ್ vs ಲೆಸ್ನರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ನ ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ ರನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://nodq.com/ufc/222389802.shtml |title=Brock Lesnar vs. Randy Couture |date=September 2, 2008 |last=Spade |first=Bobby |accessdate=September 2, 2008 |publisher=NoDQ.com |archive-date=ಜೂನ್ 27, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090627072804/http://nodq.com/ufc/222389802.shtml |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಕೌಚರ್ ನನ್ನು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಕ್ ಔಟ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕೌಚರ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |first=Joe |last=Hall |url=http://www.sherdog.com/news/articles/lesnar-takes-coutures-title-15178 |title=Lesnar Takes Couture's Title |work=Sherdog.com |date=November 16, 2008 |accessdate=February 10, 2009}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2008ರಲ್ಲಿ UFC 92ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ ಅಂಟೋನಿಯೋ ರೋಡ್ರಿಗೋ ನೋಗುಯೇರರನ್ನು ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿ UFC 98ನಲ್ಲಿ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಿದರು. ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಮೀರ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು "ನೀನು ''ನನ್ನ'' ಬೆಲ್ಟ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆ" ಎಂದು ಕಿರುಚುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀರ್ ನ ಮಂಡಿಗಾದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ, ಲೆಸ್ನರ್ ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ UFC 98 ಸಂಘಟನಾ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸುದ್ದಿಯು UFC 96ನ ಪ್ರಸಾರದ ವೇಳೆ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದು ಪಡಿಸಿ UFC ಲೈಟ್-ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ರಷಾದ್ ಇವಾನ್ಸ್ vs. ಲಯೋಟೋ ಮಚಿದ ನಡುವೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು."<ref>{{cite web |first=Michael David |last=Smith |url=http://mma.fanhouse.com/2008/12/27/ufc-92-live-blog-antonio-rodrigo-nogueira-vs-frank-mir-round-b/ |title=UFC 92 Live Blog: Antonio Rodrigo Nogueira vs. Frank Mir Round-by-Round Updates |work=MMAFanHouse.com |date=December 27, 2008 |accessdate=February 10, 2009 |archive-date=ಮೇ 12, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090512154630/http://mma.fanhouse.com/2008/12/27/ufc-92-live-blog-antonio-rodrigo-nogueira-vs-frank-mir-round-b |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 11, 2009ರಂದು, ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದ್ದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಮೀರ್ ವಿರುದ್ಧ UFC 100ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಕ್ ಔಟ್ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. 2009ರ ಈ ಗೆಲುವು ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ವರ್ಷದ ಬೀಟ್ ಡೌನ್ ಗೌರವವನ್ನು ಶೆರ್ಡಾಗ್ ನೀಡಿತು. ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಫಾರ್ರೆಸ್ಟ್ ಗ್ರಿಫ್ಫಿನ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಸಿಲ್ವನ ಜೊತೆಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.[http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093] [http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093]. ಪಂದ್ಯಾನಂತರದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತನ್ನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತಾರೆ. PPVಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಯೋಜಕ ಬಡ್ ಲೈಟ್ ರನ್ನು ನಿಂದಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆತ "ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು{{' "}} ಆರೋಪಿಸಿ, ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಕೂರ್ಸ್ ಲೈಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಆತ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತಾನು ತನ್ನ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ನುಡಿದದ್ದು ಅಸಹಜವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿ, ಬಡ್ ಲೈಟ್ ನ ಬಾಟಲ್ ಅನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/video/player/mma/UFC/14458660;_ylt=AgbKYQFzkFC4DIBYyL7UqdA5nYcB |title=UFC 100: Lesnar and St-Pierre Post Fight PC |work=Yahoo Sports! |date=July 12, 2009 |accessdate=July 12, 2009 |archive-date=ಮೇ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503023058/http://www.wrestleview.com/viewnews.php?id=1335754751 |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪೂರಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರಾದ ಡೈಮಟೈಜ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಡೈಮಟೈಜ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಎನರ್ಜೈಜ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಯಾಂಡ್ ನ ಡಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು CD ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://mmawaves.com/2009/06/05/brock-lesnar-training-footage-inside-dymatize-nutrition-products/|title=Brock Lesnar Training Footage Inside Dymatize Nutrition Products|publisher=MMAWaves.com|access-date=2011-01-10|archive-date=2009-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091031205836/http://mmawaves.com/2009/06/05/brock-lesnar-training-footage-inside-dymatize-nutrition-products/|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 1, 2009ರಲ್ಲಿ, UFC 104ರ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ vs. ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜೇತನು ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರನ್ನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗದ ಒಂದು ದಿನ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ UFC ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಮರು ಪರಿಗಣನೆ ಮಾಡಿತು, ಆಗ ಲೆಸ್ನರ್ ನವೆಂಬರ್ 21ರಂದು ''UFC 106'' ರಲ್ಲಿ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref>[http://www.sherdog.com/news/news/lesnar-carwin-to-headline-ufc-106-19217 ಲೆಸ್ನರ್ - ಕಾರ್ವಿನ್ ಟು ಹೆಡ್ಲೈನ್ UFC 106]</ref> ====ಅನಾರೋಗ್ಯ==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 2009ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ UFC 106ರಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಂತೆ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಾಗಿ ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. UFC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾನ ವೈಟ್, ಬ್ರಾಕ್ ಮೂರು ವಾರಗಳಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿದರು, ಈ ರೀತಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು; ಕಾರ್ವಿನ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಅವರ UFC 108 ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2010ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://middleeasy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=879:brock-lesnar-cancels-his-ufc-106-fight-with-shane-carwin&catid=35:events&Itemid=1 |title=Brock Lesnar CANCELS his UFC 106 fight with Shane Carwin |accessdate=2010-07-05 |publisher=MIDDLEEASY.com |date=2009-10-26}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ, ಮನಿತೋಬ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಕರಣೆಯಿಂದ "ಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ" ಪಡೆದುದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಜೊತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅವರ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಲೆಸ್ನರ್, ತಾನೊಬ್ಬ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷದವನಾಗಿದ್ದು, US ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಮಾದರಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವೈದ್ಯರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ವೈದ್ಯರುಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗು ನಾನೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite web |url=http://www.startribune.com/yourvoices/82274582.html |title=Brock Lesnar's next fight: Obamacare and Canadian health care |accessdate=2010-07-05 |publisher=STARTRIBUNE.com |date=2010-01-21 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124100809/http://www.startribune.com/yourvoices/82274582.html |url-status=dead }}</ref> ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು, ಲೆಸ್ನರ್ ಏಕಕೋಶವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ವಿನ್ ನೊಂದಿಗಿನ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯ ಆಡಲು ಆತ ಮತ್ತಷ್ಟು ದಿವಸ ಕಾಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ UFC 108 ಪಂದ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://middleeasy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=938:brock-lesnar-has-the-kissing-disease-out-of-ufc-108&catid=35:events&Itemid=1 |title=Brock Lesnar has the kissing disease, out of UFC 108 |accessdate=2010-07-05 |publisher=MIDDLEEASY.com |date=2009-11-04}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 14ರಂದು ನಡೆದ UFC 105 ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಡಾನ, "ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿನ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಗುಣವಾಗಿ ಆಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಬಹುದೆಂದು" ಹೇಳಿದರು ಹಾಗು ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.sherdog.com/news/news/White-No-Return-in-Sight-for-Ill-Lesnar-20949 |title=White: No Return in Sight for Ill Lesnar |work=sherdog.com |date=November 14, 2009 |accessdate=November 15, 2009 | last = Savage | first = Greg}}</ref> ಏಕಕೊಶವ್ಯಾಧಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಉರಿಯೂತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಕರುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.thestar.com/sports/article/726440--lesnar-needs-surgery-ufc-boss-says |title= Lesnar needs surgery, UFC boss says |publisher=torontostar.com |accessdate=2009-11-16 | location=Toronto | first=Cathal | last=Kelly | date=November 16, 2009}}</ref> ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 16ರಂದು, ಕಿಬೊಟ್ಟೆಗೆ ಅಮೇಧ್ಯವು ಒಳನುಗ್ಗಿ ನೋವನ್ನು, ಕೀವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕರುಳಿನ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು ಲೆಸ್ನರ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಅವರ ರೋಗ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಏಕಕೋಶವ್ಯಾಧಿಯ ಕಾಯಿಲೆಯ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಶರೀರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಮಟ್ಟದಿಂದ, ವೈದ್ಯರು ಕರುಳಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ನಿಗಾವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-white111809 |title=UFC boss faces biggest promotional test |accessdate=2010-07-05 |publisher=SPORTS.YAHOO.com |date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910200756/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dw-white111809 |url-status=dead }}</ref> ====ವಾಪಸಾತಿ ==== ಜನವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ESPN ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ನಲ್ಲಿ 2010ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ UFCಗೆ ಮರುಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://mmajunkie.com/news/17623/after-medical-miracle-champ-brock-lesnar-plans-summer-return-to-ufc-action.mma|title=After medical "miracle," champ Brock Lesnar plans summer return to UFC action|accessdate=2010-07-05|publisher=MMAKJUNKIE.com|date=2010-01-20|archiveurl=https://archive.today/20120526231113/http://mmajunkie.com/news/17623/after-medical-miracle-champ-brock-lesnar-plans-summer-return-to-ufc-action.mma|archivedate=2012-05-26|url-status=live}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೀರ್ ಹಾಗು ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರ ನಡುವೆ ಪಂದ್ಯವು ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು UFC 111ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ UFC ಮಧ್ಯಂತರ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಯಾರೆಂದು, ಹಾಗು ಬ್ರಾಕ್ ನ ಮುಂದಿನ ಎದುರಾಳಿ ಯಾರೆಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://mmajunkie.com/news/17624/white-says-lesnar-could-return-for-ufc-114-champ-welcomes-fight-with-stalker-mir.mma |title=White says Lesnar could return for UFC 114; champ welcomes fight with "stalker" Mir |accessdate=2010-07-05 |publisher=MMAJUNKIE.com |date=2010-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122231736/http://mmajunkie.com/news/17624/white-says-lesnar-could-return-for-ufc-114-champ-welcomes-fight-with-stalker-mir.mma |archivedate=2010-01-22 |url-status=live }}</ref> ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮೀರ್ ರನ್ನು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ KO ಮೂಲಕ ಸೋಲಿಸಿ, ಹೊಸ ಮಧ್ಯಂತರ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ, ಬ್ರಾಕ್ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದು, "ಇದು ಉತ್ತಮ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇವರು ಧರಿಸಿರುವ ಬೆಲ್ಟ್ ಕೇವಲ ಬೆಲ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಬಳಿ ನಿಜವಾದ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಇದೆಯೆಂದು" ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ufc.com/index.cfm?fa=news.detail&gid=79761 |title=Main Card: Carwin Crushes Mir, Wins Interim Heavy Title|accessdate=2010-07-05 |publisher=UFC.com |date=2010-03-28}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ UFC 116ರಲ್ಲಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಸಮನಾಗಿಸಲು ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sherdog.com/news/news/Lesnar-Carwin-Targeted-for-July-23507 |title=Lesnar-Carwin Targeted for July|accessdate=2010-07-05 |publisher=SHERDOG.com |date=2010-03-28}}</ref> ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ವಿನ್ ಇವರನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಗುದ್ದಿದಾಗ, ಲೆಸ್ನರ್ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಆತನಿಗೇ ಗುದ್ದುವ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಲೆಸ್ನರ್ ಕಾರ್ವಿನ್ ರನ್ನು ಗುದ್ದಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರ್ಮ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಚೋಕ್ ನಿಂದ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯಮಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಮೊದಲ UFC ಸಬ್ಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈಟ್ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಇದು ಕಾರ್ವಿನ್ ಗೆ ಇದು ಮೊದಲ ಸೋಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ====ಪಟ್ಟವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ==== ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು UFC 121 ಸೋಲನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸದ ಅಗ್ರ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅನಹೆಯಿಂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.mmafighting.com/2010/07/09/brock-lesnar-vs-cain-velasquez-signed-for-ufc-121/ |title=Brock Lesnar, Cain Velasquez Agree to Fight at UFC 121 |publisher=MMAFighting.com |date=2010-07-09}}</ref> ಡಾನ ವೈಟ್, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ನೇಶನ್ ಮೂಲಕ UFCಯು, UFC 121ರಲ್ಲಿ ಲೆಸ್ನರ್ vs. ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು UFC ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.bloodyelbow.com/2010/8/25/1650475/via-sportsnation-chat-w-dana |title=Brock Lesnar, Cain Velasquez UFC Primtime |publisher=MMAFighting.com |date=2010-08-26 |access-date=2011-01-10 |archive-date=2010-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828104050/http://www.bloodyelbow.com/2010/8/25/1650475/via-sportsnation-chat-w-dana |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ UFC 121ರ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ TKO ಮೂಲಕ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cdn.sherdog.com/news/news/UFC-121-Results-amp-Live-Play-by-Play-27640|title=UFC 121 Results & Live Play-by-Play|accessdate=2010-10-27|publisher=SHERDOG.com|date=2010-10-23|archive-date=2010-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20101027082058/http://www.cdn.sherdog.com/news/news/UFC-121-Results-amp-Live-Play-by-Play-27640|url-status=dead}}</ref> ====UFCಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ WWEಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳು ==== UFC 121ರಲ್ಲಿ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ ನ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ ಆಕ್ಟಗನ್ ನಿಂದ ತನ್ನ ನಿರ್ಗಮನದ ವೇಳೆ WWEನ ಅಂಡರ್ ಟೇಕರ್ ಮಾರ್ಕ್ ಕಾಲವೇಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲವೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಖಾಡಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 2011ರ WWE ರೆಸಲ್ಮೇನಿಯ XXVIIಗಾಗಿ WWE ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ಕಾಲವೇ ವಿರುದ್ಧ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುತ್ತಿದೆಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಹಬ್ಬಿದವು. UFC ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾನ ವೈಟ್, ಲೆಸ್ನರ್ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ WWE ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಾವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವದಂತಿಗಳಿಗೂ ತೆರೆಯೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://mmaweekly.com/ufc-president-dana-white-says-brock-lesnar-not-going-to-wwe-for-wrestlemania |title=UFC President Dana White Says Brock Lesnar Not Going To WWE For Wrestlemania |publisher=MMAWeekly.com |date=2010-12-29}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಲೆಸ್ನರ್ ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಒಂದು ತೋಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹದಿನೇಳನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name="Brock Lesnar interview" /> ಜನವರಿ 2001ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಲೆಸ್ನರ್ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪತ್ತೆಯಾದ ವಸ್ತುವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಎಂದು ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ಈ ಆರೋಪವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪರ ವಕೀಲರು ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು "ವಿಟಮಿನ್ ಮಾದರಿಯ ವಸ್ತುವೆಂದು" ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thesmokinggun.com/mugshots/celebrity/sports/brock-lesnar|title=Brock Lesnar arrested in January 2001 |publisher=The Smoking Gun |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ-ಗೆಳತಿ, ನಿಕೋಲ್ ಳಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2002ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮ್ಯಾ ಲಿನನ್ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ಇದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nfl/news/story?id=1830855 |title=Grappling with his future |publisher=ESPN |accessdate=May 7, 2007}}</ref> ಅವರು ರೇನ "ಸ್ಯಾಬಲ್" ಮೆರೋಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭಿಸಲು 2003ರಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲ್ ಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈಕೆ ಆಗಷ್ಟೇ ಮಾರ್ಕ್ ಮೆರೋನಿಂದ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಲೆಸ್ನರ್ ಹಾಗು ಮೆರೋ 2004ರಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 2005ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ಮೇ 6, 2006ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lovetripper.com/newswire/61153-sable.html |title=Sable and Brock Lesnar's Wedding |publisher=Love Tripper |accessdate=May 7, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 24, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724013504/http://www.lovetripper.com/newswire/61153-sable.html |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಮೆರೋಳ ಎಂಬ ಮಗುವಿಗೆ ಮಲತಂದೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ: ಮೆರೋ ಹಾಗು ಆಕೆಯ ದಿವಂಗತ ಪತಿ ವಾಯ್ನೆ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಯಾ ಎಂಬ ಮಲಮಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://prowrestling.about.com/od/wrestlerprofiles/p/sableprofile.htm |title=Sable |last=Cohen |first=Eric |accessdate=March 21, 2008 |publisher=About.com |archive-date=ಜುಲೈ 7, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075547/http://prowrestling.about.com/od/wrestlerprofiles/p/sableprofile.htm |url-status=dead }}</ref> ದಂಪತಿಗೆ, ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಟರ್ಕ್ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://heymanhustle.craveonline.com/blogs/21006-brock-lesnar-craves-ultimate-vengeance|title=Brock Lesnar Craves Ultimate Vengeance|accessdate=2009-07-13|publisher=CRAVEONLINE|date=2009-07-10|archive-date=2009-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713013251/http://heymanhustle.craveonline.com/blogs/21006-brock-lesnar-craves-ultimate-vengeance|url-status=dead}}</ref> ದಂಪತಿ ಜುಲೈ 2010ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url= http://www.sportingnews.com/blog/The_Rumble/entry/view/57377/lesnar_talks_mir,_july_return_to_ufc|title= Lesnar Talks Mir, July Return to UFC|accessdate= 2010-02-|publisher= SportingNews.com|date= 2010-02-26|archive-date= 2010-05-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20100529031830/http://www.sportingnews.com/blog/The_Rumble/entry/view/57377/lesnar_talks_mir,_july_return_to_ufc|url-status= dead}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಟೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಬೆನ್ನಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಾದರಿಯ ತಲೆಬುರುಡೆ ಹಚ್ಚೆ ಹಾಗು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕತ್ತಿಯ ಹಚ್ಚೆ.<ref name="city pages" /> ಲೆಸ್ನರ್ ''WWE ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ''ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್'' ಎಂಬುದು, ಮಾಜಿ WWE ನಿರೂಪಕ ಟ್ಯಾಜ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಗೆ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ, "ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.wrestling101.com/101/article/USProfiles/114/ |title=Brock Lesnar profile |publisher=Wrestling 101 |quote=The champion is now meaner and stronger than ever, and no matter who is on the other side of the ring, they better be careful, because in the words of Tazz... "Here comes the Pain." |accessdate=April 21, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190545/http://www.wrestling101.com/101/article/USProfiles/114/ |url-status=dead }}</ref> ಲೆಸ್ನರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂಗಳಲ್ಲಿ'' WWE ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ಸಹ ಸೇರಿದೆ.''ಷಟ್ ಯುವರ್ ಮೌತ್'', ''WWE ರೆಸಲ್ಮೆನಿಯ XIX'', ''WWE ಕ್ರಷ್ ಹವರ್'', ''ಮ್ಯಾಡೆನ್ NFL 06'', ''UFC 2009 ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್'', ''UFC ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ 2010'', ಹಾಗು ''ರೆಸಲ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ'' ನ ರೂಪಾಂತರವಾದ ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಶನ್ 2.<ref>{{cite web |url=http://ps2.ign.com/articles/376/376647p1.html |title=SmackDown Countdown: Brock Lesnar |publisher=IGN |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604125848/http://ps2.ign.com/articles/376/376647p1.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamewinners.com/gamecube/WWECrushHour.htm |title=WWE Crush Hour cheats |publisher=Game Winners |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಮೇ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070524004426/http://www.gamewinners.com/gamecube/WWECrushHour.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.gamesradar.com/pc/madden-nfl-06/cheats-guides-faqs/g-2005120715584427496337 |title=Madden NFL 06 cheats |publisher=GamesRadar |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616051713/http://www.gamesradar.com/pc/madden-nfl-06/cheats-guides-faqs/g-2005120715584427496337 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ncsxshop.com/cgi-bin/shop/SLPM-66401.html |title=Wrestle Kingdom |publisher=National Console Support |accessdate=May 6, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928161217/http://www.ncsxshop.com/cgi-bin/shop/SLPM-66401.html |url-status=dead }}</ref> UFC ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ 2010ರ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಲೆಸ್ನರ್ WWE ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಾಗು UFC ವಿಡಿಯೋ ಗೇಂನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಮುಖಪುಟದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎನಿಸಿದರು. ಲೆಸ್ನರ್ ''ಫೆಲ್ಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'' ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.getbig.com/magazine/flex/flex0402.htm |title=Flex Magazine summary (February 2004) |publisher=GetBig.com |accessdate=April 26, 2007}}</ref> ಲೆಸ್ನರ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಮಿನ್ನಿಯಾಪೋಲಿಸ್ ನ ''ಸಿಟಿ ಪೇಜಸ್'' ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="city pages">{{cite web |url=http://www.citypages.com/February 6, 2008/news/the-real-brock-lesnar/ |title=The Real Brock Lesnar |last=Snyder |first=Matt |publisher=City Pages |access-date=ಜನವರಿ 10, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 18, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618070345/http://www.citypages.com/February |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ಮಸಲ್ &amp; ಫಿಟ್ನೆಸ್ಸ್'' ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.muscleandfitness.com/newsstand/55 |title=On Newsstands Now |accessdate=March 21, 2008 |publisher=Muscle and Fitness online}}</ref> WWE ಹೋಂ ವಿಡಿಯೋ 2003ರಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್: ಹಿಯರ್ ಕಮ್ಸ್ ದಿ ಪೆಯ್ನ್'' ಎಂಬ DVDಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. DVDಯು 2003ರವರೆಗಿನ ಲೆಸ್ನರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲೆಸ್ನರ್ "ಡೆತ್ ಕ್ಲಚ್" ಎಂಬ MMA ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದ ಒಡೆತನವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mmaoverload.com/death-clutch.html |title=MMA ಕ್ಲೊಥಿಂಗ್ UFC HW ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್, ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ |access-date=2011-01-10 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111070544/http://www.mmaoverload.com/death-clutch.html |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ಅದನ್ನು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಂದು ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: {{cquote|It’s very basic for me. When I go home, I don’t buy into any of the b.s. Like I said, it’s pretty basic: Train, sleep, family, fight. It’s my life. I like it. I’ve been in front of the cameras for 10, 12 years. I was a star at the [[University of Minnesota]]. I went on to [[World Wrestling Entertainment]]. Wannabe [[NFL]] player. And here I am, the UFC heavyweight champion. I just don’t put myself out there to the fans and prostitute my private life to everybody. In today’s day and age, with the Internet and cameras and [[cell phones]], I just like being [[old school]] and living in the [[woods]] and living my life. I came from nothing and at any moment, you can go back to having nothing.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/mma/news?slug=ki-lesnar102210|title=Lesnar separates public from private|author=Kevin Iole|access-date=2021-07-20|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306162010/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=ki-lesnar102210|url-status=dead}}</ref>}} ==ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ == {{MMArecordbox |wins=5 |losses=2 |ko-wins=2 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=1 |dec-losses=0 |nc=0 }} {| class="wikitable sortable" border="1" style="font-size:85%;text-align:left;width:100%" |- ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|ಫಲಿತಾಂಶ ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|ದಾಖಲೆ ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಎದುರಾಳಿ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ವಿಧಾನ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸ್ಥಿತಿ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ದಿನಾಂಕ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸುತ್ತು''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸಮಯ ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಸ್ಥಳ''' ! style="border-style:none none solid solid;background:#e3e3e3"|'''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' |- | {{no2}}ಸೋಲು | align="center"|5-2 | {{flagicon|USA}} ಕೈನ್ ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ | TKO(ಹೊಡೆತಗಳು) | UFC 121: ಲೆಸ್ನರ್ vs. ವೆಲಾಸ್ಕ್ವೆಸ್ | {{dts|link=off|2010|October|23}} | align="center"|1 | align="center"|4:12 | {{flagicon|USA}} ಅನಹೆಯಿಂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ | <small>ಸೋಲು UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|5–1 | {{flagicon|USA}} ಶೇನ್ ಕಾರ್ವಿನ್ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ಆರ್ಮ್ ಟ್ರೈಆಂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್) | UFC 116: ಲೆಸ್ನರ್ vs. ಕಾರ್ವಿನ್ | {{dts|link=off|2010|July|3}} | align="center"|2 | align="center"|2:19 | align="left"|{{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಸುರಕ್ಷಿತUFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್. </small><small>ರಾತ್ರಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ </small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|4–1 | {{flagicon|USA}} ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ | TKO (ಮುಷ್ಟಿ ಗುದ್ದಾಟ) | UFC 100 | {{dts|link=off|2009|July|11}} | align="center"|2 | align="center"|1:48 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಸುರಕ್ಷಿತUFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|3–1 | {{flagicon|USA}} ರಾಂಡಿ ಕೌಚರ್ | TKO (ಹೊಡೆತಗಳು) | UFC 91: ಕೌಚರ್ vs. ಲೆಸ್ನರ್ | {{dts|link=off|2008|November|15}} | align="center"|2 | align="center"|3:07 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>ಗೆಲುವು UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್.</small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|2–1 | {{flagicon|USA}} ಹೀತ್ ಹೆರ್ರಿಂಗ್ | ನಿರ್ಧಾರ(ಸರ್ವಾನುಮತ) | UFC 87: ಸೀಕ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯ್ | {{dts|link=off|2008|August|9}} | align="center"|3 | align="center"|5:00 | {{flagicon|USA}} ಮಿನ್ನೆಯಾಪೋಲಿಸ್, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ | |- | {{no2}}ಸೋಲು | align="center"|1–1 | {{flagicon|USA}} ಫ್ರಾಂಕ್ ಮೀರ್ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ನೀಬಾರ್) | UFC 81: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ | {{dts|link=off|2008|February|2}} | align="center"|1 | align="center"|1:30 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ನೆವಾಡ | <small>UFC ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ </small> |- | {{yes2}}ಗೆಲುವು | align="center"|1-0 | {{flagicon|South Korea}} ಮಿನ್-ಸೂ ಕಿಂ | ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ(ಮುಷ್ಟಿ ಗುದ್ದಾಟ) | ಡೈನಾಮೈಟ್!! USA | {{dts|link=off|2007|June|2}} | align="center"|1 | align="center"|1:09 | {{flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ | <small>MMA ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ </small> |} ==ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ == *'''ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯ ಚಲನೆಗಳು''' * **''ಬ್ರಾಕ್ ಲಾಕ್'' (ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಟನ್ ಕ್ರಾಬ್ – WWE ಅಥವಾ ಬದಿಯಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ತಬ್ಬಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ – OVW)<ref name="OWOW" /> **''F-5'' <ref name="OWOW" /> (WWE) / ''ವರ್ಡಿಕ್ಟ್'' <ref name="OWOW" /> (NJPW) **ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರೆಸ್<ref name="OWOW" /> – OVW *'''ಪ್ರಸಿಖ್ಯಾತ ಪಟ್ಟುಗಳು''' * **ಬ್ಯಾಕ್ ಬ್ರೇಕರ್<ref name="OWOW" /> **ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪವರ್ ಬಾಂಬ್<ref name="OWOW" /> **ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಕ್ಕೆಲುಬಿನ ಮುರಿತ **ಎದುರಾಳಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಮಂಡಿಯನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವುದು <ref name="OWOW" /> **ಬಹು ಸಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ***ನಿಧಾನವಾದ ವಿಳಂಬಿತ ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಬಂಧನ ***ಜರ್ಮನ್‌ ***ಹೊಟ್ಟೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಬೆನ್ನು ಭಾಗದಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುವುದು ***ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಗುದ್ದುವುದು<ref name="OWOW" /> ***ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒದೆತ ***ಸೂಪರ್<ref name="OWOW" /> **ಹಲವು ಟರ್ನ್ ಬಕಲ್ ತಿವಿತಗಳು<ref name="OWOW" /> **ತೋಳುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ,ತಿರುಚಿ ಬಿಸಾಡುವುದು<ref name="OWOW" /> **ನಿಂತಿರುವ ಅಥವಾ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುವ ಎದುರಾಳಿಗೆ ಸ್ನ್ಯಾಪ್ ಸ್ಕೂಪ್ ಪವರ್ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ **ಸ್ಪೈನ್ ಬಸ್ಟರ್ *'''ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು''' **ಪಾಲ್ ಹೆಯ್ಮನ್ **ವಿನ್ಸಿ ಮ್ಯಾಕ್ಮಹೊನ್ *'''ಉಪನಾಮಗಳು''' **"ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್"<ref name="OWOW" /> *'''ಪ್ರವೇಶ ನೀತಿ-ಸಂಗತಿಗಳು''' ** ಜಿಮ್ ಜಾನ್ಸ್ಟನ್ ರ "ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಥಿಂಗ್"(WWE) **ಮಾಟ್ಲೆ ಕ್ರುಯೇ ಅವರ '''"ಶೌಟ್ ಅಟ್ ದಿ ಡೆವಿಲ್''' "(UFC) **ಮೆಟಾಲಿಕ ಅವರ '''"ಎಂಟರ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ಮ್ಯಾನ್"''' (UFC) ==ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳು ಹಾಗು ಸಾಧನೆಗಳು == ===ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ === *'''ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ''' **ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್(1999, 2000) **ಬಿಗ್ ಟೆನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (2000)ದಲ್ಲಿ ಹೆವಿವೇಟ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ #'''1''' ಪಟ್ಟ *'''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್''' **NCAA ಡಿವಿಷನ್ I ಉಪಾಂತ್ಯ ವಿಜಯಿ (1999) **NCAA ಡಿವಿಷನ್ I ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್(2000) *'''ನಾರ್ತ್ ಡಕೋಟ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೈಸನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ''' **ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್(1997–1999)<ref name="bison tournament">{{cite web |url=https://admin.xosn.com/ViewArticle.dbml?SPSID=19756&SPID=701&DB_OEM_ID=2400&ATCLID=87983 |title=Bison Open Champions - H eavyweight |date=November 15, 2007 |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Bison Wrestling |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925074317/https://admin.xosn.com/ViewArticle.dbml?SPSID=19756&SPID=701&DB_OEM_ID=2400&ATCLID=87983 |url-status=dead }}</ref> *'''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ''' **NJCAA ಆಲ್-ಅಮೆರಿಕನ್ (1997, 1998) **ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್(1998) ===ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು=== *'''ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ''' **UFC ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ) **ರಾತ್ರಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಗೆ (ಒಂದು ಬಾರಿ) *'''ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್ಲೆಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್''' **ಬೆಸ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಡ್ರಾ (2008, 2009) **MMA ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅಮೂಲ್ಯ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2008, 2009) *''' ಶೆರ್ಡಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ''' ** ವರ್ಷದ ಬೀಟ್ ಡೌನ್(2009)<ref>http://www.sherdog.com/news/articles/3/Sherdogs-2009-Misc-Awards-22093</ref> *''' ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಏಕೈಕ ವಿಶ್ವ MMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ''' **ವರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2009)<ref>{{Cite web |url=http://www.fightersonlymagazine.co.uk/news/viewarticle.php?id=3695 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-10 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725054254/http://www.fightersonlymagazine.co.uk/news/viewarticle.php?id=3695 |url-status=dead }}</ref> ===ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿ === [[File:Brock Lesnar - WWE Champion.jpg|thumb|150px|WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್]] *'''ನ್ಯೂ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ''' **IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ)<ref name="IWGP title" /> *'''ಐನೋಕಿ ಜೆನೋಮ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ''' **IWGP ಹೆವಿವೇಟ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಒಂದು ಬಾರಿ) *'''ಓಹಿಯೋ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್‌''' **OVW ಸದರನ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೀಮ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (ಮೂರು ಬಾರಿ) – ಶೆಲ್ಟನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ರೊಂದಿಗೆ<ref name="OVW tag">{{cite web |url=http://www.solie.org/titlehistories/ovsttnwa.html |title=NWA Ohio Valley Wrestling Southern Tag Team Title History |last=Westcott |first=Brian |last2=Dupree |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Solie's Title Histories}}</ref> *'''ಪ್ರೊ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಇಲ್ಲೆಸ್ಟ್ರೆಟಡ್''' **PWI ಫ್ಯೂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Feud of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ವರ್ಷದ ಪಂದ್ಯ (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಮ್ಯಾಕ್ ಡೌನ್!'' ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 60 ನಿಮಿಷದ ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಪಂದ್ಯ</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Match of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ಹೆಚ್ಚು ಪಳಗಿದ ಸುಧಾರಿತ ವರ್ಷದ ಆಟಗಾರ (2003)<ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=86&jahrzehnt=200 |title=PWI Most Improved Wrestler of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **PWI ವರ್ಷದ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2005)<ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=weitereawards&award=10&sort=1&kategorie=80&jahrzehnt=200 |title=PWI Wrestler of the Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **2003ರಲ್ಲಿ PWI 500ರ, 500 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳಲ್ಲಿ PWI ಅವರಿಗೆ #'''1''' ಪಟ್ಟ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50003.htm |title=Pro Wrestling Illustrated Top 500 - 2003 |accessdate=May 4, 2008 |publisher=Wrestling Information Archive |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415151626/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwi50003.htm |url-status=dead }}</ref> *'''ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ''' **WWE ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ (3 ಬಾರಿ)¹<ref name="WWE champ">{{cite web |url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title=History Of The WWE Championship |accessdate=March 22, 2008 |publisher=WWE}}</ref> **ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಂಗ್ (2002)<ref name="KOTR" /> **ರಾಯಲ್‌ ರಂಬಲ್‌ (2003)<ref name="RR03" /> *'''ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್ ನ್ಯೂಸ್ಲೆಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ''' **ಉತ್ತಮ ಕಾದಾಟಗಾರ (2003)<ref>{{cite web|url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=11 |title=Observer: Bruiser Brody Memorial Award (Best Brawler)|accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de|language=German}}</ref> **ಉತ್ತಮ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಕುಟಿಲತಂತ್ರಿ (2002) <small>F-5</small> **ವರ್ಷದ ಫ್ಯೂಡ್(ಪಂದ್ಯ ಕಾದಾಟ-ಕದನ) (2003) <small>vs. ಕರ್ಟ್ ಆಂಗಲ್</small><ref>{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=5 |title=Observer: Best Feud Of The Year |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> **ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪಳಗಿದ ಸುಧಾರಿತ ಕುಸ್ತಿಪಟು (2002, 2003)<ref name="WON improved">{{cite web |url=http://www.genickbruch.com/index.php?befehl=observer&award=7 |title=Observer: Most Improved Wrestler |accessdate=March 22, 2008 |publisher=Cagematch.de |language=German}}</ref> <small>¹ಲೆಸ್ನರ್ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ WWE ಅನ್ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟೆಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಗಳಿಸಿದರು. </small> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * ಪ್ರಸಕ್ತ UFC ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Brock Lesnar}} *[http://www.deathclutch.com/ ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ರ ಅಧಿಕೃತ ಡೆತ್ ಕ್ಲಚ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ] *[http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/b/brock-lesnar.html ಆನ್ಲೈನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] *[http://www.sherdog.com/fighter/Brock-Lesnar-17522 ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಸ್ಟಾಟ್ಸ್] *[http://www.ufc.com/fighter/Brock_Lesnar UFC ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815045443/http://www.ufc.com/fighter/Brock_Lesnar |date=2010-08-15 }} *[http://www.wrestlinghalloffame.org/wrestlers.php?wrestler=2477 ಬ್ರಾಕ್ ಲೆಸ್ನರ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಅಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಅಮೆಚೂರ್) ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703152734/http://www.wrestlinghalloffame.org/wrestlers.php?wrestler=2477 |date=2009-07-03 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನ ರಕ್ಷಕ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ವೃತ್ತಿಪರ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೀಡಾ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಾಜರು]] [[ವರ್ಗ:ಹೆವಿವೇಟ್ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟದ ವಿಭಿನ್ನ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಮಿಕ್ಸೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಡೇ ಕಂಟ್ರಿ, ಸೌತ್ ಡಕೋಟದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] 9m9s6zlvp24b32cejjjoxmw2oa9u8kc 0 29880 1376362 1373282 2026-07-05T15:20:15Z Krok6kola 50754 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Landslide 2.jpg]] → [[File:Landslide on Karakoram Highway in Pakistan.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] 1376362 wikitext text/x-wiki {{About|the geological phenomenon|Ruddslide (disambiguation)}} {{Expert-subject|Geology|date=November 2007}} [[File:Landslide animation San Matteo County.gif|thumb|upright=1.5|ಜನವರಿ 1997ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಮಟೆಯೋ ಕೌಂಟಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾನಲ್ಲಿ(USA) ಸಂಭವಿಸಿದ "ತೀವ್ರ" ಭೂಕುಸಿತದ ಗಣಕೀಕೃತ ಅನುಕರಣೆ]] '''ಭೂಕುಸಿತ''' ಅಥವಾ '''ಭೂಪಾತ''' ವೆಂಬುದು ಒಂದು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಚಲನೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಂಡೆ ಉರುಳುವುದು, ಪ್ರಪಾತಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಗುವುದು ಹಾಗು ಲಘುವಾಗಿ ಬಂಡೆಚೂರುಗಳ ರಾಶಿಗಳು ನುಗ್ಗುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಲಾಚೆಗೆ, ಸಮುದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಗುರುತ್ವ ಚಲನೆಯು ಮೂಲವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ಅಂಶಗಳೂ ಸಹ ಮೂಲ ಇಳಿಜಾರು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂಶಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉಪ-ಮೇಲ್ಮೈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಪ್ರದೇಶದ/ಇಳಿಜಾರಿನ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಸರಣಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ==ಕಾರಣಗಳು == {{Main|Causes of landslides}} [[File:Mameyes.jpg|thumb|right|ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಾದ ಟಿಬೆಸ್, ಪೋನ್ಸ್, ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮಮೆಯೆಸ್ ಭೂಕುಸಿತ, ಇದು 100ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು, ಇದು ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು ಹಾಗು ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು.]] ಸ್ಥಿರದಿಂದ ಅಸ್ಥಿರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಜಾರಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯಾದಾಗ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಳಿಜಾರಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಇವುಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಶವು ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಭೂಕುಸಿತವು ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳು ಸೇರಿವೆ: *ಅಂತರ್ಜಲದ (ಮಳೆನೀರು) ಒತ್ತಡವು ಇಳಿಜಾರಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ *ಸಮಗ್ರ ಸಸ್ಯಕ ರಚನೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಗಳು, ಹಾಗು ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು|ಕಾಳ್ಕಿಚ್ಚಿನ]] ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ) ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಕೊರತೆ *ನದಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಗರದ [[ತರಂಗ|ಅಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸವೆತ *ಹಿಮಕರಗುವಿಕೆ, [[ಹಿಮನದಿ]]ಗಳ ದ್ರವೀಕರಣ, ಅಥವಾ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಆರ್ದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ *ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು [[ಭೂಕಂಪ]]ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. *ಭೂಕಂಪಗಳು ದ್ರವೀಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಇದು ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ *[[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳು]] ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮಾನವನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿವೆ, ಮನುಷ್ಯನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ:ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಕೃಷಿ ಹಾಗು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇವುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ *ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಂಪನಗಳು *ಸ್ಫೋಟ *ಮಣ್ಣುದಿಬ್ಬವು ಇಳಿಜಾರಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಹೊರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತದೆ *ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಮಣ್ಣುಗಳು, ಆಳವಾಗಿ-ಬೇರುಬಿಟ್ಟ ಸಸ್ಯಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ, ಇದು ಆಧಾರಶಿಲೆಗೆ ಕೊಲ್ಲುವಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. *ನಿರ್ಮಾಣ, ಕೃಷಿ ಅಥವಾ ವನ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು(ಮರ ಕಡಿಯುವುದು) ಇದು ಮಣ್ಣು ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪಿಸುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[File:Landslide in Sweden (Surte) 1950, 2.jpg|thumb| ಸ್ವೀಡನ್ ನ ಸುರ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತ, 1950.ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಹುತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಕುಸಿತ.]] ==ವಿಧಗಳು == {{sync|Landslide classification}} {{Main|Landslide classification}} ===ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆ=== ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರಿತವಾಗುವ ಇಳಿಜಾರಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಹರಿವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಲ್ಲು|ಬಂಡೆ]]ಯ ತಿಳಿ ಕೆಸರು ಹಾಗು ಮಣ್ಣು, ಮರಗಳು, ಮನೆಗಳು ಹಾಗು ಕಾರ್ ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೇತುವೆಗಳು ಹಾಗು ಉಪನದಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಠಾತ್ ಪ್ರವಾಹವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆಯು ಆಲ್ಪೈನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗು ಅಡಿವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನುಶ್ಯರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಕುತ್ತು ತರಬಹುದು. ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಿಲಾಖಂಡ ರಚನೆಗಳ ಹರಿವು ಇಳಿಜಾರು-ಸಂಬಂಧಿ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಹಳ್ಳದ ಆಧಾರಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನೀರಿನ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶೇಖರಣೆಯಾದ ನೀರಿಗೆ ಪೋಲಾದರೆ, "ಡಾಮಿನೊ ಪರಿಣಾಮ"ವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು, ಜೊತೆಗೆ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ರಾಶಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಬಹುದು, ಇದು ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಘನ-ದ್ರವದ ಮಿಶ್ರಣವು 2 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು/m³ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹಾಗು 14 m/sನಷ್ಟು ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು (ಚಿಯರ್ಲೆ ಹಾಗು ಲುಯಿನೊ, 1998; ಅರಟ್ಟನೋ, 2003). ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೊದಲು ತೀವ್ರತರವಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಸಂಚಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ(ಹಲವಾರು ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನೂರಾರು ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳವರೆಗೆ), ಆದರೆ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಸೇತುವೆಗಳು ಅಥವಾ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ರೈಲ್ವೆ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯು, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ-ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೀಳಂದಾಜಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಲ್ಪೈನ್ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇತುವೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಯ ಬಲದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೋಗುಣಿಗೆ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಚಿಯರ್ಲೆ ಹಾಗು ಲುಯಿನೊ (1998){{Citation needed|date=May 2007}} ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆಯ ಮಧ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 750 m³/ಗಳಷ್ಟು ಅತ್ಯಧಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ಉಂಟಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರದೇ ಅಡ್ಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನೀರಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಹರಿವು (HEC-1ನಿಂದ) 19 m³/ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು, ಉಂಟಾದ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು 40 ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ===ಭೂಮಿಯ ಚಲನೆ=== [[File:slide-guerrero1.JPG|thumb|ಗುಯೆರ್ರೆರೋ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಬಂಡೆ ಕುಸಿತ]] ಭೂಮಿಯಚಲನೆಗಳು ಇಳಿಜಾರಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಸಂಪೂರಿತವಾದ, ನುಣುಪಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಅರೆದ್ರವಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ರಭಸವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಇವುಗಳು 0.17ರಿಂದ ಹಿಡಿದು 20&nbsp;km/hನ ವೇಗದವರೆಗೂ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವುಗಳು ಮಣ್ಣಿನಚಲನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಳುತ್ತವಾದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಇವುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಘನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಆವರಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ದ್ರವದ ಚಲನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಇವುಗಳು ರಭಸವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು, ನಯವಾದ ಮರುಳು ಹಾಗು ಮೆಕ್ಕಲು, ಹಾಗು ನುಣುಪಾಗಿರುವ, ಉಷ್ಣರೂಪಿತ ಪದರ್ಥಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಭೂಮಿಯಚಲನೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಚಲನೆಯ ವೇಗವು, ಸ್ವತಃ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರಿನ ಅಂಶವಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ, ವೇಗವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನುಣುಪಾದ ಪದಾರ್ಥದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರದ ಒತ್ತಡಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ಆಧರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥದ ತೂಕವು ತಡೆಯುವಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡಾಗ, ಇದು ಮಹತ್ವವಾಗಿ ಪದಾರ್ಥದ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಲವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಈ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಒಂದು ಹಿಗ್ಗುದ ಹಾಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಉರುಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಳೆಗಳು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸಂಚಯದ ಜಲನಿರ್ಗಮನವು ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಅಧಿಕಾಂಶವು ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಚಲನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ವೇಗವು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹರಿವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಾಂದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಚಲನೆಗಳ ಗೆಡ್ಡೆಯಾಕಾರದ ವಿಧವು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿರೂಪಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಸಿತವು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಕುಸಿತದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯಚಲನೆಗಳು ಅಧಿಕ ಅವಕ್ಷೇಪನದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಿನ ಅಂಶಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು-ಮಾದರಿಯ ಪದಾರ್ಥವು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳನುಗ್ಗಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸೂಕ್ಷ್ಮರಂಧ್ರದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪದಾರ್ಥದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬಲವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="b1">{{cite book|last=Easterbrook|first=Don J.|title=Surface Processes and Landforms|location=[[Upper Saddle River]]|publisher=Prentice-Hall|year=1999|isbn=0138609586}}</ref> === ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತ === [[File:Goodell Creek Debris Avalanche.jpg|thumb|ಗೂಡೆಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಅವಲಾಂಚೆ, ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತವು, ಕುಸಿತದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು ಬಂಡೆಗಳ ಮಣ್ಣಿನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಚಲನೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ನೀರು ಅಥವಾ ಐಸ್ ನೊಂದಿಗೆ(ಅಥವಾ ಎರಡೂ) ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳು ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಕ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಸಂಪೂರತೆಯಿಂದ ಸರಣಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯಕಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="b1" /> ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತವು ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ಚಲನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೆಯ ಪರಿನಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ನೀರಿನ ಅಂಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. '''ಚಲನೆ''' ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಕುಸಿತವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳ ಉರುಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕುಸಿತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕುಸಿವಾಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತವು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಶಿಯು ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುವಾಗ ದ್ರವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರಿತ ಪದಾರ್ಥ, ಹಾಗು ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳು ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗಿ ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹಳ್ಳದ ಹರಿವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವಾಗ v-ಆಕಾರದ ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಸಿತದ ಹೆಚ್ಚು U-ಆಕಾರದ ಗುರುತಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತವು ಅವುಗಳ ರಭಸದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನ ತಪ್ಪಲಿಗೆ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಚಲಿಸಬಹುದು.<ref>ಸ್ಚುಸ್ಟರ್, R.L. &amp; ಕ್ರಿಜೆಕ್, R.J. (1978). ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್: ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್, D.C.: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್.</ref> [[File:Hunza River.jpg|thumb|ಹುನ್ಜ ನದಿಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ===ಸ್ಟುರ್ಜ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ === ಒಂದು ಸ್ಟುರ್ಜ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಭೂಕುಸಿತದ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಧವಾಗಿದೆ, ಮಾದರಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೊಮ್ಮೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾದ ಈ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕಡಿಮೆ ಕೋನದಲ್ಲಿ, ಚಪ್ಪಟ್ಟೆಯಾಗಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಚಡಾವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೂರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. {{See also|Slump (geology)}} ===ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಭೂಕುಸಿತ=== [[File:Limone sul Garda Hotel 001.JPG|thumb|ಗಾರ್ಡ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಹೋಟೆಲ್ ಲಿಮೋನ್.ದೆವೋನಿಯನ್ ಪರ್ವತದ ಜೇಡಿ ಪದರುಗಲ್ಲುಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಆಳವಾದ-ಇಳಿಜಾರನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.ಮೇಲ್ಭಾಗದ ದೊಡ್ಡ-ತುಂಡುಗಳು ಸ್ತರವಿನ್ಯಾಸದ ಸಮತಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದು ಬೆಟ್ಟದ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಭೂಕುಸಿತದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಒಡ್ದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.]] ಭೂಕುಸಿತದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊದಿಕೆ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಆಧಾರಿತ ಆಧಾರಶಿಲೆಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಡೆಸಿಮೀಟರ್ ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೆಲವು ಮೀಟರ್ ಗಳ ಆಳಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ). ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಕುಸಿತಗಳು, ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಹರಿವು, ಹಾಗು ರಸ್ತೆಯ ವಿಭಜಿತ-ಇಳಿಜಾರುಗಳ ವಿಫಲತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇಳಿಜಾರಿನ ಕೆಳಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಂಡೆಯ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಚೂರುಗಳಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಜಾರಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಳವಿಲ್ಲದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೆಳಗಿನ ಮಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯುಳ್ಳ, ಕೆಳಗಿನ ಮಣ್ಣು ತೀರ ಆಳವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ ನೀರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅಧಿಕ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಮಣ್ಣುಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಣ್ಣು ನೀರಿನಿಂದ ಭರ್ತಿಯಾಗಿ, ಭಾರವಾದರೆ, ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಬಹಳ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಕಡಿಮೆ ಅಂತರ್ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಕೆಳಭಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿರುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ ಇಳಿಜಾರಿದ್ದು, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರಳು ಅದರ ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದು, ಆಧಾರಶಿಲೆಯು ಇದರ ಕೆಳಭಾಗದ ಮಣ್ಣು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸೋಣ. ತೀವ್ರತರವಾದ ಗಾಳಿಮಳೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಧಾರಶಿಲೆಯು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ಬಿರುಕಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗು ಮರುಳಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮಣ್ಣು ಸಂಪೂರಣಗೊಂಡು, ಭಾರವಾಗುವಾಗ, ಇದು ಅಧಾರಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಸಿಯಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದು ತೀರ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. R. H. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಂಟ ಕ್ರೂಜ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೀರ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ಆಳದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಚಪ್ಪಟ್ಟೆ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತರವಾದ ಅವಕ್ಷೇಪನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಬಹುದು. ಸೂಕ್ಷ್ಮರಂಧ್ರದ ಒತ್ತಡಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತೀವ್ರತರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಾಕಾದಾಗ, ವಿಫಲತೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.2307/520642|author=Renwick,W., Brumbaugh, R. and Loeher, L|year= 1982|title=Landslide Morphology and Processes on Santa Cruz Island California|journal=Geografiska Annaler. Series A, Physical Geography|volume= 64|issue=3/4|pages=149–159|url=http://www.jstor.org/pss/520642}}</ref> ===ಆಳವಾದ ಭೂಕುಸಿತ=== [[File:Landslide on Karakoram Highway in Pakistan.jpg|thumb|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕುಸಿತ ಹಾಗು ರೆಗಲಿತ್]] ಭೂಕುಸಿತಗಳು, ಮರಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಆಳದ ಕೆಳಗೂ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹತ್ತು ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಆಳ). ಆಳವಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ರೆಗಲಿತ್ (ಆಧಾರಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲಿನ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಘನ ಪದಾರ್ಥ), ಆಧಾರಿತ ಬಂಡೆ, ಹಾಗು/ಅಥವಾ ಆಧಾರಶಿಲೆ ಹಾಗು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವ, ಕ್ರಮಾವರ್ತನದ, ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಇಳಿಜಾರು ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೇವಲ ಹಲವಾರು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ದೋಷ ಅಥವಾ ಸ್ತರವಿನ್ಯಾಸದ ಸಮತಲಗಳಂತಹ ಸಮತಲಗಳ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಳಬಾಗಿದ ತುಂಡುಗಳು ಹಾಗು ಕೆಳಭಾಗದ ಆಳವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಜಾನ್ಸನ್, B.F. ಸ್ಲಿಪರಿ ಸ್ಲೋಪ್ಸ್. ಅರ್ಥ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ. June 2010. ಪುಟಗಳು 48–55.</ref> ==ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು== ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳು, ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳು [[ಸುನಾಮಿ]]ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಭಾರಿ ಭೂಕುಸಿತಗಳೂ ಸಹ ಮೆಗಾಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೂರಾರು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 1958ರಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಒಂದು ಸುನಾಮಿಯು ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಲಿಟುಯ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ==ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆ== *ಆಕಸ್ಮಿಕ ಭೂಕುಸಿತದಲ್ಲಿ, ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಐಸ್, ಹಿಮ ಹಾಗು ಬಂಡೆಯು ಪರ್ವತದ ಬದಿಯಿಂದ ಬೇಗನೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. *ಒಂದು ಉಷ್ಣರೂಪಿತ ಚಲನೆಯು, ಒಂದು ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುವ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಯ ಕೆಳಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಬಿಸಿಯಾದ ಬೂದಿ, ಅನಿಲ ಹಾಗು ಬಂಡೆಗಳ ಒಂದು ಕುಸಿದು ಬೀಳುವ ಧೂಮರಾಶಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸಂಭವನೀಯ ಭೂಕುಸಿತದ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆ== [[File:Global Landslide Risks.jpg|thumb|ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಗಳು]] [[File:Ferguson-slide.jpg|thumb|ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ರೂಟ್ 140ಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಫೆರ್ಗುಸನ್ ಕುಸಿತ]] ಭೂಕುಸಿತವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗು ನಕ್ಷೆಯು, ದುರಂತವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂಶಗಳು ಹಾಗು ಭೂಕುಸಿತಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇಂತಹ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Chen|first1=Zhaohua|last2=Wang|first2=Jinfei|title=Landslide hazard mapping using logistic regression model in Mackenzie Valley, Canada|journal=Natural Hazards|volume=42|pages=75|year=2007|doi=10.1007/s11069-006-9061-6}}</ref> ಭೂಕುಸಿತವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]], ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ/ಭೂಮಿಯ ವ್ಯಾಪನೆ, ಹಾಗು ಹೈಡ್ರೋಜಿಯಾಲಜಿ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭೂಕುಸಿತವು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಅಪಾಯದ ಬಗೆಗಿನ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಕಾರಣ, GIS ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಶೇಖರಣೆ, ಕುಶಲ ಬಳಕೆ, ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹಾಗು ದೈಶಿಕವಾಗಿ ಸೂಚಿತವಾಗುವ ದತ್ತಾಂಶದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಭೂಕುಸಿತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಬೇಗನೆ ಹಾಗು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite journal|last1=Clerici|first1=A|last2=Perego|first2=S|last3=Tellini|first3=C|last4=Vescovi|first4=P|title=A procedure for landslide susceptibility zonation by the conditional analysis method1|journal=Geomorphology|volume=48|pages=349|year=2002|doi=10.1016/S0169-555X(02)00079-X}}</ref> ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಭೂಕುಸಿತವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯದ ನಿರ್ಧಾರಣೆ ಹಾಗು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅಧಿಕ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂಚೆ ಹಾಗು ನಂತರದ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಭೂಕುಸಿತದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗು ವರ್ಗಾವಣೆ, ಹಾಗು ಇಳಿಜಾರು, ಶಿಲಾವಿಜ್ಞಾನ, ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ/ಭೂಮಿಯ ವ್ಯಾಪನೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal|last1=Metternicht|first1=G|last2=Hurni|first2=L|last3=Gogu|first3=R|title=Remote sensing of landslides: An analysis of the potential contribution to geo-spatial systems for hazard assessment in mountainous environments|journal=Remote Sensing of Environment|volume=98|pages=284|year=2005|doi=10.1016/j.rse.2005.08.004}}</ref> ಮುಂಚಿನ ಹಾಗು ನಂತರದ ಚಿತ್ರಣಗಳು, ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಹೇಗೆ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಭೂಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಹಾಗು ಸುಧಾರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=De La Ville|first1=Noemi|last2=Chumaceiro Diaz|first2=Alejandro|last3=Ramirez|first3=Denisse|journal=Environment, Development and Sustainability|volume=4|pages=221|year=2002|doi=10.1023/A:1020835932757}}</ref> GISನ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಹಾಗು ಘಟನಾ ಸ್ಥಳದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Fabbri|first1=Andrea G.|last2=Chung|first2=Chang-Jo F.|last3=Cendrero|first3=Antonio|last4=Remondo|first4=Juan|title=Is Prediction of Future Landslides Possible with a GIS?|journal=Natural Hazards|volume=30|pages=487|year=2003|doi=10.1023/B:NHAZ.0000007282.62071.75}}</ref> ಇಂತಹ ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೊರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವು ಕೆಲವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು, ಹಾಗು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Lee|first1=S|last2=Talib|first2=Jasmi Abdul|title=Probabilistic landslide susceptibility and factor effect analysis|journal=Environmental Geology|volume=47|pages=982|year=2005|doi=10.1007/s00254-005-1228-z}}</ref> ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ಘಟಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹಾಗು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Ohlmacher|first1=G|title=Using multiple logistic regression and GIS technology to predict landslide hazard in northeast Kansas, USA|journal=Engineering Geology|volume=69|pages=331|year=2003|doi=10.1016/S0013-7952(03)00069-3}}</ref> ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕೋಪಗಳು, ನಿಸರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಒಂದು ನಾಟಕೀಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿ ಹಾಗು ಜೀವಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಮುಂಚೆಯೇ ತಿಳಿದುಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಹಾಗು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಉಂಟಾಗುವ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಜನರು ಹೇಗೆ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಸಮರ್ಥನೀಯ ಭೂಮಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. GIS, ಭೂಕುಸಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಹಾಗು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಕುಶಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಸಾಧ್ಯಗಳು ಒಳಗೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಎಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗು ನಿಖರವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಸಾಧ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. GISನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ, ಇದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗು ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯಲು ಸಹಕಾರಿ, ಇವುಗಳು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಜೀವಗಳನ್ನು, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು, ಹಾಗು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಯುಗದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು== [[File:Rhine cutting through Flims Rockslide debris.jpg|thumb|ಫ್ಲಿಮ್ಸ್ ರಾಕ್ ಸ್ಲೈಡ್ ನ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಮೂಲಕ ರೈನ್ ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] * ಹಾರ್ಟ್ ಮೌಂಟೈನ್ ಇರುವ ಪ್ರಸಕ್ತದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅದು ಚಲಿಸಲು ಭೂಕುಸಿತವು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಭೂಕುಸಿತವು ಸಂಭವಿಸಿ 48 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ, ಭೂಸವೆತವು ಭೂಕುಸಿತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಿದೆ. * ಫ್ಲಿಮ್ಸ್ ರಾಕ್ ಸ್ಲೈಡ್, ಸುಮಾರು. {{Convert|13000|km3|mi3|abbr=on}}, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸುಮಾರು 10000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಶಿಲೆಯ ನಂತರದ ಪ್ಲೇಸ್ಟಸೀನ್ ಹಾಲಸೀನ್, ಆಲ್ಪ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೂ ಕಂಡುಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತವೆನಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಒಣ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಅತಿಶಯವಿಲ್ಲದ ಭೂಸವೆತವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>[http://www.angewandte-geologie.ch/Archiv/Volumes/vol112.htm Weitere Erkenntnisse und weitere Fragen zum Flimser Bergsturz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706221400/http://www.angewandte-geologie.ch/Archiv/Volumes/vol112.htm |date=2011-07-06 }} A.v. Poschinger, Angewandte Geologie, Vol. 11/2, 2006</ref> * ಸುಮಾರು 200 BCಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನ ನಾರ್ತ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ ಮೇಲೆ ವೈಕರೆಮೊಯನ ಸರೋವರವನ್ನು ಭೂಕುಸಿತವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇಲ್ಲಿ ನ್ಗಮೊಕೋ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕುಸಿತ ಹಾಗು ವೈಕರೆತಹೇಕೆ ನದಿಯ ಅಡಚಿತು, ಇದು 248 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಾಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. * ಚೀಕ್ಯೇ ಫ್ಯಾನ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಸುಮಾರು. {{Convert|25|km2|mi2|abbr=on}}, ಪ್ಲೇಸ್ಟಸೀನ್ ನಂತರದ ಯುಗ. ==ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಯುಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಭೂಕುಸಿತಗಳು== * ಸ್ಟಾರೆಗ್ಗ ಕುಸಿತ, ನಾರ್ವೆ, ಸುಮಾರು. {{Convert|3500|km3|mi3|abbr=on}}, ಸುಮಾರು. 8,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಸಮಕಾಲೀನ ಮೆಸೋಲಿಥಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ದುರಂತ ಪರಿಣಾಮ * ಅಗುಲ್ಹಾಸ್ ಕುಸಿತ, ಸುಮಾರು. {{Convert|20000|km3|mi3|abbr=on}}, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿನದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರಕ್ಕೆ, ಪ್ಲಿಯೋಸೀನ್ ಯುಗದ ನಂತರ, ವಿವರಿಸಲಾದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತ ಇದಾಗಿದೆ<ref>{{cite journal|last1=Dingle|first1=R. V.|title=The anatomy of a large submarine slump on a sheared continental margin (SE Africa)|journal=Journal of the Geological Society|volume=134|pages=293|year=1977|doi=10.1144/gsjgs.134.3.0293}}</ref> * ರುವಟೋರಿಯಾ ಶಿಲಾಖಂಡರಾಶಿಗಳ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಕುಸಿತ, ನಾರ್ತ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3,000&nbsp;km³, 170,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ.<ref>[http://www.agu.org/pubs/crossref/2001/2001JB900004.shtml ದಿ ಜೈಂಟ್ ರುವಟೋರಿಯಾ ಡೆಬ್ರಿಸ್ ಅವಲಾಂಚೆ ಆನ್ ದಿ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಹಿಕುರಂಗಿ ಮಾರ್ಜಿನ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್: ರಿಸಲ್ಟ್ ಆಫ್ ಆಬ್ಲೀಕ್ ಸೀಮೌಂಟ್ ಸಬ್ಡಕ್ಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716025516/http://www.agu.org/pubs/crossref/2001/2001JB900004.shtml |date=2010-07-16 }}. Agu.org. 2010-12-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂಕುಸಿತಗಳು== {{main|List of landslides}} * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 1806ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಗೋಲ್ಡು * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 1889ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕ್ಯಾಪ್ ಡಿಯಮಾಂಟ್ ಕ್ಯೂಬೆಕ್ ಬಂಡೆಕುಸಿತ * 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 1903ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಸ್ಲೈಡ್, ಟರ್ಟಲ್ ಮೌಂಟನ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ, ಕೆನಡಾ * ಜುಲೈ 10, 1949ರಲ್ಲಿ ಖೈತ್ ಭೂಕುಸಿತ, ಖೈತ್, ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ * ಅಕ್ಟೋಬರ್ 9, 1963ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮೊಂಟೆ ಟಾಕ್ ಭೂಕುಸಿತ (260 ದಶಲಕ್ಷ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳು), ಇದು ಇಟಲಿಯ ವಜೋಂಟ್ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು, ಇದು ಮೆಗಾಸುನಾಮಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 2000 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು * ಜನವರಿ 9, 1965ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹೋಪ್ ಸ್ಲೈಡ್ ಭೂಕುಸಿತ (46 ದಶಲಕ್ಷ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳು), ಹೋಪ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಮೀಪ.<ref>{{Cite bcgnis|id=53154 |title=Hope Slide}}</ref> * 1966ರ ಅಬೇರ್ಫಾನ್ ವಿಪತ್ತು * ನವೆಂಬರ್ 30, 1977ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತುವೆ ಭೂಕುಸಿತ, ಗೋಥೆನ್ಬರ್ಗ್, ಸ್ವೀಡನ್. * ಆಗಸ್ಟ್ 8, 1979ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 1979ರ ಅಬೋಟ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ಭೂಕುಸಿತ, ಡುನೆಡಿನ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್. * ವಲ್ಟೆಲ್ಲಿನ ವಿಪತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವಾಲ್ ಪೋಲ ಭೂಕುಸಿತ (1987) ಇಟಲಿ * 30 ಜುಲೈ 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಥ್ರೆಡ್ಬೊ ಭೂಕುಸಿತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಇದು ವಸತಿನಿಲಯವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು. * ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ವರ್ಗಾಸ್ ಮಣ್ಣುಕುಸಿತಗಳು, ಇದು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ]]ದ ವರ್ಗಾಸ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು, ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. * ಜೂನ್ 11, 2007ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 2007 ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಮಣ್ಣುಕುಸಿತ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್, [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]. * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 2008ರ ಕೈರೋ ಭೂಕುಸಿತ. * 2010ರ ಉಗಾಂಡ ಭೂಕುಸಿತ, ಇದು ಬುಡುಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ 100 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. * ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2010ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಜ್ಹೌಗು ಕೌಂಟಿ ಮಣ್ಣುಕುಸಿತ, ಗಾನ್ಸು, ಚೀನಾ.<ref>[http://www.easyseosolution.com/blog/archives/932 ಲಾರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲೈಡ್ ಇನ್ ಗಾನ್ಸು ಜ್ಹೌಗು ಆಗಸ್ಟ್ 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100824060054/http://www.easyseosolution.com/blog/archives/932 |date=2010-08-24 }} ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2010. 2010ರ ಅಗಸ್ಟ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> * ಡೆವಿಲ್'ಸ್ ಸ್ಲೈಡ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮಟೆಯೋ ಕೌಂಟಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಕುಸಿತ. * ಜನವರಿ 11, 2011ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 2011 ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ ಭೂಕುಸಿತ, ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 610 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.cbc.ca/world/story/2011/01/13/brazil-flood-deaths.html ] ಜನವರಿ 13, 2011. ಜನವರಿ 13, 20011ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಭೂಮ್ಯತೀತ ಭೂಕುಸಿತಗಳು== [[File:Venus-Landslide.jpg|thumb|ಶುಕ್ರನ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನ ಹಾಗು ನಂತರದ ರೇಡಾರ್ ಚಿತ್ರಣಗಳು.ಚಿತ್ರದ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ, ಹೊಸ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಚಲಿಸುವ-ಮಾದರಿಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಿರಿತದ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. 1990ರ ಚಿತ್ರ.]] [[File:Avalanche on Mars February 19th 2008 01.jpg|thumb|2008-02-19ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಕುಸಿತ]] ಈ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹಲವು ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸೌರ ಮನ್ಡಲ ಹಲವು ಕಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಶೋಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸೌರ ಮಂಡಲದ ಹಲವು ಕಾಯಗಳು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವೆಂದು ಕಂಡು ಬಂದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಲವು ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಶುಕ್ರ ಹಾಗು ಮಂಗಳದ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ, ಹಾಗು ಎರಡೂ ಗ್ರಹಗಲ್ ಮೇಲೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಉಂಟಾದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == [[File:Landslide Buries Valley of the Geysers.jpg|thumb|ಗೆಯ್ಸರ್ಸ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತದ ಒಂದು ಅವರೊಹಿತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ]] {{colbegin}} * ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ * ಡಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ * ಭೂಕಂಪ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಭೂತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ * ಭೂಕುಸಿತದ ಅಣೆಕಟ್ಟು * ಭೂಕುಸಿತ * ಸಂಚಯದ ನಿರುಪಯುಕ್ತತೆ * ಇಳಿಜಾರಿನ ಸ್ಥಿರತೆ * ಸ್ಟುರ್ಜ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ * ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಭೂಕುಸಿತ * ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡುಹೋಗುವುದು * ಮಣ್ಣುಕುಸಿತ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು {{colend}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{commons|Landslide|Landslide}} * [http://landslides.usgs.gov/ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.bgs.ac.uk/landslides/ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.bgs.ac.uk/landslides/NLD.html ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಕುಸಿತ ದತ್ತಾಂಶಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200817154620/http://www.bgs.ac.uk/landslides/NLD.html |date=2020-08-17 }} * [http://eusoils.jrc.ec.europa.eu/library/themes/LandSlides/ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಾಯಿಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್, ಭೂಕುಸಿತಗಳು] * [http://www.em.gov.bc.ca/Mining/Geolsurv/Surficial/landslid/ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲೈಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612172240/http://www.em.gov.bc.ca/Mining/Geolsurv/Surficial/landslid/ |date=2008-06-12 }} * [http://www.knowledgenetwork.ca/slide/splash.html ಸ್ಲೈಡ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430071739/http://www.knowledgenetwork.ca/slide/splash.html |date=2009-04-30 }}, ಏ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆನ್ B.C.'s ನಾಲೆಡ್ಜ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ * [http://www.foundationengineering.info/photo_galleries/17/slopes/ ಇಳಿಜಾರು ವಿಫಲತೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422174652/http://www.foundationengineering.info/photo_galleries/17/slopes/ |date=2009-04-22 }} * [http://www.geoforum.com/jtc1/ JTC1 ಜಾಯಿಂಟ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಜಿನೀರ್ಡ್ ಸ್ಲೋಪ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://blogs.agu.org/landslideblog/ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡೇವಿಡ್ ಪೆಟ್ಲಿ, ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ಡುರ್ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, UK ಬರೆದಿರುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬ್ಲಾಗ್] {{Geotechnical engineering|state=collapsed}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಕುಸಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರಸಂಬಂಧಿತ ಮೃದ್ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಮಿ]] [[de:Bergsturz]] [[no:Skred]] tjr0ojnwe9l9iz1o91v8qq19vtrvlfi 0 66469 1376366 1345199 2026-07-05T16:49:47Z ~2026-38431-32 100359 /* ಜನನ */ 1376366 wikitext text/x-wiki '''ಡಾ.ಗುರುರಾಜ ಕರ್ಜಗಿಯವರು''',<ref>[http://wikiedit.org/India/Karjagi/220935/ ಕರಜಗಿ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,<ref>{{Cite web |url=http://dishabharat.org/dr-gururaj-karajagi/ |title=Dr. Gururaj Karajagi Disha, 15 September 2017 |access-date=16 ಜನವರಿ 2018 |archive-date=24 ಜನವರಿ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124100522/http://dishabharat.org/dr-gururaj-karajagi/ |url-status=dead }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು ೨೨ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನ ಶೀಲತೆ,ಸಂವಹನಕಲೆ, ಮುಂತಾದದುಗಳಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಡಾ.ಕರಜಗಿಯವರು ತಮ್ಮ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಛು ಪರಿಚಿತರು. ಎಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು, ಅಂಕಣಕಾರರು. he is my motivator ==ಜನನ== '''ಗುರುರಾಜರು''' ಜನಿಸಿದ್ದು ೨೪.೦೫.೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ. ==ಹುದ್ದೆಗಳು== # ವಿ.ವಿ.ಎಸ್.ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ, # ಜೈನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಹಾಗು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, # ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧ್ಯಾಪನ ಕೇಂದ್ರದ (iACT) ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. # ಇವರು ಈಗ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧ್ಯಾಪನ ಕೇಂದ್ರದ (ACT) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. # ಇವರು ಬರೆದ ''''ಕರುಣಾಳು ಬಾ ಬೆಳಕೆ'''' ಲೇಖನ ಮಾಲೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== # [http://blogs.vividlipi.com/ಡಾ-ಗುರುರಾಜ-ಕರಜಗಿ-ಅವರ-ಕಿರು/ ಡಾ.ಗುರುರಾಜ ಕರಜಿಗೆಯವರ 'ವಿವಿಡ್ ಲಿಪಿ ಸೈಟ್' ನಲ್ಲಿ ಕಿರು ಭಷಣದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115101418/http://blogs.vividlipi.com/%E0%B2%A1%E0%B2%BE-%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C-%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%BF-%E0%B2%85%E0%B2%B5%E0%B2%B0-%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%81/ |date=2019-01-15 }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧಕರು]] m0w5lbgiqpaggwpnb1moba3utz54fli 1376367 1376366 2026-07-05T16:50:20Z ~2026-38431-32 100359 /* ಜನನ */ 1376367 wikitext text/x-wiki '''ಡಾ.ಗುರುರಾಜ ಕರ್ಜಗಿಯವರು''',<ref>[http://wikiedit.org/India/Karjagi/220935/ ಕರಜಗಿ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>,<ref>{{Cite web |url=http://dishabharat.org/dr-gururaj-karajagi/ |title=Dr. Gururaj Karajagi Disha, 15 September 2017 |access-date=16 ಜನವರಿ 2018 |archive-date=24 ಜನವರಿ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124100522/http://dishabharat.org/dr-gururaj-karajagi/ |url-status=dead }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು. ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು ೨೨ಕ್ಕೂಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನ ಶೀಲತೆ,ಸಂವಹನಕಲೆ, ಮುಂತಾದದುಗಳಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಡಾ.ಕರಜಗಿಯವರು ತಮ್ಮ ಧನಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಛು ಪರಿಚಿತರು. ಎಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದವರು, ಅಂಕಣಕಾರರು. ==ಜನನ== '''ಗುರುರಾಜರು''' ಜನಿಸಿದ್ದು ೨೪.೦೫.೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ. ==ಹುದ್ದೆಗಳು== # ವಿ.ವಿ.ಎಸ್.ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ, # ಜೈನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಹಾಗು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, # ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧ್ಯಾಪನ ಕೇಂದ್ರದ (iACT) ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. # ಇವರು ಈಗ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಧ್ಯಾಪನ ಕೇಂದ್ರದ (ACT) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. # ಇವರು ಬರೆದ ''''ಕರುಣಾಳು ಬಾ ಬೆಳಕೆ'''' ಲೇಖನ ಮಾಲೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== # [http://blogs.vividlipi.com/ಡಾ-ಗುರುರಾಜ-ಕರಜಗಿ-ಅವರ-ಕಿರು/ ಡಾ.ಗುರುರಾಜ ಕರಜಿಗೆಯವರ 'ವಿವಿಡ್ ಲಿಪಿ ಸೈಟ್' ನಲ್ಲಿ ಕಿರು ಭಷಣದ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190115101418/http://blogs.vividlipi.com/%E0%B2%A1%E0%B2%BE-%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C-%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%BF-%E0%B2%85%E0%B2%B5%E0%B2%B0-%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%81/ |date=2019-01-15 }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧಕರು]] 5t0bjcyxlymrl44igbwqy7srkgkmjr5 0 89258 1376376 1364060 2026-07-06T01:42:43Z ~2026-38463-59 100360 /* */ 1376376 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] -->|name=Marulasiddha|image=Marulasidda.jpg|caption=ಕುಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ ಮರುಳಸಿದ್ಧರ ಪ್ರತಿಮೆ|birth_date=|birth_place=|death_date=|death_place=|occupation=ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಮಾಂಕ್|Sub Caste=|signature=}} '''ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮರುಳಸಿದ್ಧ''' ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೌಡ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು [[ಬಸವೇಶ್ವರ|ಬಸವಾದಿ]] [[ಶರಣರು]] ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ‘ಮರುಳಸಿದ್ಧ’. ಅವರ ಬದುಕು ಬವಣೆ ಸಾಧನೆಗಳ. ಅವರು ರಚಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾದ ಯಾವ ವಚನಗಳೂ ಈಗಿಲ್ಲ. ಮರುಳಸಿದ್ಧರ ಕುರಿತು ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮರುಳಸಿದ್ದರು ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ತರಳಬಾಳು ಸದ್ಧರ್ಮ ಪೀಠ ಅವರ ಇರುವಿಕೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಯ್ಯನ ರಗಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಗೆ ಶರಣದೀಕ್ಷೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ ಇದೆ. ಮಹಾದೇವ ಬಣಕಾರರು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ‘ಮರುಳಸಿದ್ಧ ಕಾವ್ಯ’ದಲ್ಲಿ ಮರುಳಸಿದ್ಧರ ಜೀವನ ಕುರಿತು ವಿವರಗಳಿವೆ. ಅವರ ಕುರಿತ ನಾಟಕ ‘ವಿಶ್ವಬಂಧು ಮರುಳಸಿದ್ಧ’."ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಂಬಂಧಿ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವ ವಿಶ್ವವಂದೂ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಬಂದೂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=ವಿಶ್ವಬಂಧು_ಮರುಳಸಿದ್ಧ , 6 August 2017|url=http://www.veerashaiva.org.in/Taralabalu.html|access-date=6 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-date=21 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721180855/http://www.veerashaiva.org.in/Taralabalu.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=A `unique' drama festival in the offing|url=http://www.thehindu.com/lf/2004/04/12/stories/2004041201290200.htm|publisher=www.thehindu.com , 6 August 2017}}</ref> ಇಂದು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇವರನ್ನು ಸಾಧು ಲಿಂಗಾಯತರು ಅಥವಾ ಸಾದರ್ ಲಿಂಗಾಯತರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಪಾಲು ಕೇಂದ್ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ದಾವಣಗೆರೆ, ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.taralabalu.org/ Sri Taralabalu Jagadguru Brihanmath]</ref> ಇವರು ಮಾದಿಗ / ಮಾದಾರ ಸಮಾಜದ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಸಾದರು ಮಾದರು ಒಂದೇ ಮೂಲದವರು ಎಂಬ ಜನವಾಣಿ ನಾಣ್ಣುಡಿ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಶಜರು ಸಹ ಬಸವಾದಿ ಶರಣರಾಗಲು ಪ್ರೇರಣೀಯ ಗುರುವಾಗಿ ಮರುಳಸಿದ್ದರು.ವಿವಿಧ ಸಮಾಜದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮನೆ ದೇವರಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತರಳಬಾಳು ಸಂಸ್ಥಾನ [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಿಗರೆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧು ಲಿಂಗಾಯತರ ಮುಖ್ಯ ಮಠವಾಗಿದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://travel.goudar.com/2011/05/ujjaini-marulasiddeshwara-temple.html History of Marulasiddha] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ]] 8b51bbn9ezjizik95err4yr5ctywt7g 4 112271 1376394 1376034 2026-07-06T11:18:30Z Gopala Krishna A 23266 /* ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1376394 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) rze1nzq2t9mz4gaztthkaru8s8b0sbl 0 140014 1376380 1375576 2026-07-06T05:01:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376380 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ<br>Maria Reiche | image = Maria Reiche-BW.jpg | image_size = | caption = | birth_date = ೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ | birth_place = ಡ್ರೆಸ್ಡನ್, ಜರ್ಮನಿ | death_date = ೦೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮ | death_place = ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಡಿ ಸರ್ಕೊ, [[ಲಿಮಾ]], [[ಪೆರು]] | alma_mater = | residence = | field = ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ | work_institution = | academic_advisors = |notable_students = | known_for = ನಾಸ್ಕಾಗೆರೆಗಳು | nationality = | ethnicity = | Spouse = | religion = | prizes = | footnotes = }} '''ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ಗ್ರಾಸ್-ನ್ಯೂಮನ್'''<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-maria-reiche-1164151.html|title = Obituary: Maria Reiche|date = 22 October 2011}}</ref> (೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ - ೦೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮) ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಪೆರುವಿಯನ್ ಗಣಿತಜ್ಞೆ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷಾಂತರಗಾರ್ತಿ. ಅವರು [[:en:Nazca Lines|ನಾಸ್ಕಾಗೆರೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲು ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದು. ''ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಲೈನ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರೇಕಿಯವರು, ನಾಸ್ಕಾ ಲೈನ್ಸ್ ನ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಜೀವನದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/06/15/world/maria-reiche-95-keeper-of-an-ancient-peruvian-puzzle-dies.html|title=Maria Reiche, 95, Keeper of an Ancient Peruvian Puzzle, Dies|last=Jr|first=Robert McG Thomas|date=1998-06-15|work=The New York Times|access-date=2018-03-03|archive-url=https://archive.today/20181205113744/https://www.nytimes.com/1998/06/15/world/maria-reiche-95-keeper-of-an-ancient-peruvian-puzzle-dies.html|archive-date=5 December 2018|url-status=live|language=en-US|issn=0362-4331|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book |last1=ನೇಮಿಚಂದ್ರ |title=ಪೆರುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ |publisher=ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ |location=ಬೆಂಗಳೂರು |isbn=978-81-7302-634-8 |page=೬೬,೬೭,೬೮ |edition=೨೦೦೮ |accessdate=27 September 2021}}</ref> ಅವರು ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಕೋಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಮಾದಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಡಾಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡಿ ಇಂಜೆನೇರಿಯಾದಿಂದ Doctor Honoris Causa ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಾಜ್ಕಾ ಲೈನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರೇಕಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೆರು ಆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/700|title=Lines and Geoglyphs of Nasca and Palpa|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205115915/https://whc.unesco.org/en/list/700|archive-date=2018-12-05|url-status=live|access-date=2018-05-15}}</ref> ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ನಾಜ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹಳೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ''ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ'' ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಜ್ಕಾದ ''ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ನ್ಯೂಮನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ'' ಮತ್ತು ಪೆರುವಿನ ಕೆಲವು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ೧೧೫ನೇ ಜನ್ಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಮೇ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]] ಮೂಲಕ ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kionasmith/2018/05/15/tuesdays-google-doodle-celebrates-nazca-line-archaeologist-maria-reiche/#3f91bc5719ef|title=Tuesday's Google Doodle Celebrates Nazca Line Archaeologist Maria Reiche|last=Smith|first=Kiona N.|work=Forbes|access-date=2018-05-15|archive-url=https://archive.today/20181205115102/https://www.forbes.com/#3f91bc5719ef|archive-date=5 December 2018|url-status=live|language=en|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2018/5/15/17353242/maria-reiche-nazca-lines-peru-science-google-doodle|title=Today's Google Doodle celebrates the scientist who studied the mysterious desert lines of Peru|work=The Verge|access-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205115640/https://www.theverge.com/2018/5/15/17353242/maria-reiche-nazca-lines-peru-science-google-doodle|archive-date=2018-12-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/doodles/maria-reiches-115th-birthday|title=Maria Reiche's 115th Birthday|date=2018-05-15|website=Google Doodles Archive|archive-url=https://archive.today/20181205120312/https://www.google.com/doodles/maria-reiches-115th-birthday|archive-date=5 December 2018|url-status=live|access-date=2018-05-15|df=dmy-all}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[File:Maria Reiche 1910 (cropped).jpeg|thumb|upright=0.7|೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ರೇಕಿ]] ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ಡ್ರಸ್ಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ರಂದು ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ರೀಚೆ ಗ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ನ್ಯೂಮನ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತ, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೂಗೋಳ]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.indianer-welt.de/sued/nazca/nazca-reiche.htm|title=Indianer-Welt: Nazca - Biographie: Maria Reiche|website=www.indianer-welt.de|archive-url=https://archive.today/20181205120504/http://www.indianer-welt.de/sued/nazca/nazca-reiche.htm|archive-date=5 December 2018|url-status=live|access-date=2018-03-03|df=dmy-all}}</ref> ಐದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿತರು. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಯೌವನದಲ್ಲಿ [[ಪೆರು|ಪೆರು ದೇಶದ]] ಕುಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಕಿ ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಹೋದರು. ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಕುಸ್ಕೋದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ [[ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ|ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿಯಿಂದ]] ಗಾಯಗೊಂಡು [[ಗ್ಯಾಂಗ್ರೀನ್‌]] ಆಗಿ ಒಂದು ಬೆರಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಿಮಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆ ವರ್ಷ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ರೇಕಿ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವರು ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ದೇಶದ ಪುರಾತನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಕೊಸೋಕ್'ಗೆ ಪೇರುದೇಶದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ರೇಕಿಯವರು ನೆರವಾದರು. ಈ ಏರ್ಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಎತ್ತರದಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಾಸ್ಕಾದ ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.<ref name="maria">{{Cite web|url=http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html|title=Maria and the Stars of Nazca|website=www.nazcaresources.com|archive-url=https://archive.today/20140623181425/http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html|archive-date=23 June 2014|url-status=dead|access-date=2018-03-03|df=dmy-all}}</ref> ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಈ ಗೆರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಿದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡಿಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ==ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ== ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ, ಪೆರುದಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್‌ಗೆ ರೇಕಿ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಜೂನ್ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ, ಕೊಸೊಕ್ [[ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ|ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದ]] [[:en:Winter solstice|ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ]] ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ರೇಕಿ ಸೇರಿ ಖಗೋಳ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆ ಗೆರೆಗಳ ಸಂಬಂಧ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಆ ರೇಖೆಗಳ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ರೇಕಿ [[:en:Summer solstice|ಬೇಸಿಗೆಯ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ]] ಗೆರೆಗಳು ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆ ರೇಖೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕಾಶ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್'ನಂತೆ ರಚಿಸಿಲಾದವು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/science/maria-reiche-nazca-lines-peru-incas-german-mathematician-google-doodle-a8351876.html|title=Who was the German governess obsessed with the mystery of Peru's Nazca Lines?|date=2018-05-15|work=The Independent|access-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205121104/https://www.independent.co.uk/news/science/maria-reiche-nazca-lines-peru-incas-german-mathematician-google-doodle-a8351876.html|archive-date=2018-12-05|url-status=live|language=en-GB}}</ref> ೧೯೪೬ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರೇಕಿ ನಾಜ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಕಾಶೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿರುವುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಕೊಸೊಕ್ ಪೆರುವಿನಿಂದ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ರೇಕಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಿದರು. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಆಕೆ ತನ್ನ ಗಣಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇವು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗಣಿತೀಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ಆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೌರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಘಟನೆಗಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ರೇಕಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸಿದರು. [[File:Maria_Reiche_Nazca.jpg|thumb|left|ಈಗ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿರುವ ಅವರ ಹಳೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ರೇಕಿಯವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] ಮೇಲಿನಿಂದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೆರು ವಾಯುಪಡೆಯು ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಜ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರೇಕಿ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ''ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆನ್ ದಿ ಡೆಸರ್ಟ್'' (1949, ಮರುಮುದ್ರಣ 1968) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯ ಕೋತಿಯ ದೊಡ್ಡ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಈಗ ಉರ್ಸಾ ಮೇಜರ್ (ಗ್ರೇಟ್ ಬೇರ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಗೆರೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಗೋಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ರೇಕಿ ಮತ್ತು ಕೊಸೊಕ್ ಅವರ ಕೆಲಸವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಈ ಗೆರೆಗಳು 'ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Peru">[http://www.discover-peru.org/the-nazca-lines/ "The Nazca Lines"], Peru Cultural Society. from the original on 2012-01-28. Retrieved 2012-01-27.</ref> ರೇಕಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ನಾಸ್ಕಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದರು. ''ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೈವೇ'' ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಒಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿನ ವಾಹನಸಂಚಾರವು ನಾಸ್ಕಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ರೇಕಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು. ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತೆಗೂ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಆಕೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಬಳಿ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ರೇಕಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸದೆ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಈ ಗೆರೆಗಳು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಲು ರೇಕಿಯ ಕೊಡುಗೆಯೇ ಕಾರಣ.<ref name=":0" /> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ರೇಕಿ ''ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಯಾಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್'ಗಾಗಿ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.saexplorers.org/sites/default/files/magazine/9/sae-mag-9c-maria-reiche.pdf|title=Bean Sprouts New Theory|last=|first=|date=|website=|accessdate=16 February 2013}} ''South American Explorer'', January 1983{{Dead link|date=December 2018|fix-attempted=yes}}</ref> == ಜೀವನ, ಕೊನೆಗಾಲ ಮತ್ತು ನಿಧನ== ರೇಕಿಯ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಆಮಿ ಮೆರೆಡಿತ್, ಆಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಣ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮರಿಯಾಳ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು "ಟಿಯೆರೂಮ್" ಎಂಬ ಕೆಫೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಜೂಲಿಯೊ ಸಿ ಟೆಲ್ಲೊ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ. ಅನೇಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ರೇಕಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜನವರಿ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಮೆರೆಡಿತ್ ಸಾವು ಮರಿಯಾಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://vivetupatrimonio.com/celebraciones-por-el-aniversario-de-nacimiento-de-maria-reiche/|title="Celebraciones por el aniversario de nacimiento de María Reiche" 15 May 2020}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ರೇಕಿ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯ ಬಳಸತೊಡಗಿದರು. ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆಕೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆ|ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಲೂ]] ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ೯೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಪ್ರಾಚೀನ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ''ಗಳನ್ನು(Contributions to Geometry and Astronomy in Ancient Peru) ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. [[ಅಂಡಾಶಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌|ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ]] ಪೆರುದ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಡಿ ಸುರ್ಕೊದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಏರ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯೂರ್ಜಾ ಏರಿಯಾ ಡೆಲ್ ಪೆರ್ (ಪೆರುವಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್) ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ನಾಸ್ಕಾ ಬಳಿ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಡಾ. ರೆನೆಟ್ ರೇಕಿ-ಗ್ರಾಸ್ ರ<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-maria-reiche-1164151.html|title = Obituary: Maria Reiche|date = 22 October 2011}}</ref> ಸಮಾಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ರೇಕಿಯವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾಸ್ಕಾದ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Maria Reiche}} {{Portal|Biography}} *[http://www.maria-reiche.org/ Asociación Maria Reiche]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, website, non-profit for conservation and preservation of the Lines and Figures of Nasca *[https://web.archive.org/web/20020122062819/http://www.htw-dresden.de/nazca/ Association "Dr. Maria Reiche – Lines and Figures of the Nasca culture in Peru"], University of Applies Sciences, Dresden *[http://www.maria-reiche.de/ ''Homepage Maria Reiche''] *[http://www.bilderbuch-der-wueste.de/BDW.pdf Zetzsche, Viola and Schulze, Dietrich: Biography of Maria Reiche, ''Picture Book of the Desert – Maria Reiche and the Ground Designs of Nasca''], Mitteldeutscher Verlag Halle, September 2005, {{ISBN|3-89812-298-0}} *[http://www.am-sur.com/am-sur/peru/Nasca/Munoz_Maria-Reiche-ENGL.html Maria Reiche. Detailed chronology]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (with literature from Peru) *[http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html "Maria Reiche and the Stars of Nazca"]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927175936/http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html |date=2021-09-27 }}, Anita Jepson-Gilbert, Nazca Resources. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== * 'ಕಾಲುಹಾದಿಯ ಕೋಲ್ಮಿಂಚುಗಳು - ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು', ಲೇ: ನೇಮಿಚಂದ್ರ, ಪ್ರಕಾಶಕರು: ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೦೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] 72a2m12qiw7qzq90e0i10abd9ccud0j 0 159000 1376374 1356541 2026-07-05T22:58:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376374 wikitext text/x-wiki '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ''' {{Infobox food | name = ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ | image = File:ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ.jpg | image_size =250px | image_alt = | caption = '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ''' | alternate_name = ತಿಮರೆಯ ಚಟ್ನಿ | type = ಚಟ್ನಿ | course = | country = [[ಭಾರತ]] | region = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಉಡುಪಿ]] | national_cuisine = | creator = <!-- or | creators = --> | year = | mintime = | maxtime = | served = ಬಿಸಿ/ ತಣ್ಣಗೆ | main_ingredient = ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆ | minor_ingredient = | variations = | serving_size = 100 g | calories = | calories_ref = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | cookbook = | commons = | other = | no_recipes = true }}ತುಳುವಿನ ಮಳೆಗಾಲದ ಅತೀ ನೆಚ್ಚಿನ '''ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ'''‌ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ , [[ಒಂದೆಲಗ]] ಅಥಾವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಚಟ್ನಿ ಆಗಿದೆ. '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ''' ಸೇವನೆಯಿಂದ ನೆನಪು ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಆಯುರ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗಂಜಿಯೊಟ್ಟಿಗೆ, ದೋಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ'''ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ '''ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ'''ಯನ್ನು ಉಪಯೋಗ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title=Brahmi chutney recipe {{!}} How to make thimare or timare chutney {{!}} Ondelaga chutney|url=https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php|website=www.vegrecipesofkarnataka.com|accessdate=16 July 2022|language=en|archive-date=12 ಜುಲೈ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240712093243/https://vegrecipesofkarnataka.com/16-brahmi-chutney.php|url-status=dead}}</ref> == ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ== ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಅಥಾವೋ ತಿಮರೆ ಅಥಾವಾ ಒಂದೆಲಗ ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಮೂಲಿಕೆ ಹಾಗಾಗಿ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಿಂದ ನೆನಪು ಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ತಿಮರೆಯ ಹೆಸರು ಪೌರಾಣಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಬ್ರಹ್ಮ]]ದೇವರ ಹೆಸರಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೆದುಳು ಮನುಷ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ತಿಮರೆ/ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತಿತ್ತು ಅಂತ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು .<ref>{{cite web|title=Foodialogues Blog & Vlog {{!}} Indian Vegetarian Food Recipes|url=https://foodialogues.com/brahmi-radish-chutney-brahmi-chutney/|website=Foodialogues Blog & Vlog {{!}} Indian Vegetarian Food Recipes|accessdate=17 July 2022|date=6 July 2021}}</ref> ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಯಿದ್ ತಿಮರೆ== ತಿಮರೆಯ ಅಥಾವಾ ಒಂದೆಲಗ ಆಥಾವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಸೆಂಟೆಲ್ಲಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ. [[File:Centella asiatica 6121.jpg|thumb|ಸೆಂಟೆಲ್ಲಾ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಾ]] == ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಾನುಗಳು == ತಿಮರೆಯ ಅಥಾವಾ ಒಂದೆಲಗ ಆಥಾವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ - ೧ ಲೋಟ ತುರಿದ [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] - ಅರ್ದ ಲೋಟ ತೊಗರಿಬೇಳೆ - ೧ ಚಮಚ. ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ - ಒಂದುವರೆ ಚಮಚ ಕೆಂಪು[[ಮೆಣಸು]] -೨ . ಉಪ್ಪು ರುಚಿಗೆ ಬೇಕಾದಸ್ಟು. [[ಹುಣಸೆ ಹುಳಿ]] - ಚಿಕ್ಕ ತುಂಡು. ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ - ೧ ಚಮಚ. ಆದರೆ ತಿಮರೆ/ ಒಂದೆಲಗ/ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ ಯನ್ನು ತೊಗರಿಬೇಳೆ, ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು[[ಮೆಣಸು]] ಹಾಕದೆ ಕೂಡಾ ಮಾಡಬಹುದು. == ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == ಬಾಣಲೆಗೆ ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ, ತೊಗರಿ ಬೇಳೆ, ತುರಿದ ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು, ಹುಳಿ ಹಾಕಿ ಹದ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಉರಿಸಬೇಕು. ಉರಿಸಿದ ಈ ಸಾಮಾನುಗಳಿಗೆ ತಿಮರೆ ಅಥಾವಾ ಒಂದೆಲಗ ಆಥಾವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಸ್ಡಲ್ಪ ನೀರು ಬೆರೆಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರುಬ್ಬಬೇಕು. ರುಬ್ಬಿದ ನಂತರ ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಚಟ್ನಿ ಸವಿಯಲು ಸಿಧ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|last1=Kalluraya|first1=Smitha|title=THIMARE CHUTNEY / BRAHMI CHUTNEY|url=https://smithakalluraya.com/thimare-chutney-brahmi-chutney-recipe/|website=Cook with Smile|accessdate=16 July 2022|date=28 January 2014}}</ref> == ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ == * [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರೊ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲೀವ್ಸ್ ಚಟ್ನಿ.<ref>{{cite web|last1=Kalluraya|first1=Smitha|title=Brahmi Chutney Recipe|url=https://www.archanaskitchen.com/brahmi-chutney-recipe|website=Archana's Kitchen|accessdate=16 July 2022|language=en}}</ref> * [[ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರೊ|ಕನ್ನಡ]] - ಒಂದೆಲಗ/ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಎಲೆಯ ಚಟ್ನಿ .<ref>https://smithakalluraya.com/thimare-chutney-brahmi-chutney-recipe/</ref> * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] - ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಚಟ್ನಿ .<ref>{{cite web|last1=Kitchen|first1=Archana's|title=ब्राहमी चटनी रेसिपी - Brahmi Chutney (Recipe In Hindi)|url=https://www.archanaskitchen.com/brahmi-chutney-recipe-in-hindi|website=Archana's Kitchen|accessdate=16 July 2022|language=en}}</ref> == ಉಪಯೋಗಗಳು == * ಅಸ್ತಮಾ. * ಕೂದಲು ಉರುರುವಿಕೆ. * [[ಜ್ವರ]]. * ಬೆನ್ನು ನೋವು. * ಅಜೀರ್ಣ .<ref>{{cite web|title=Brahmi Leaves Chutney Recipe by Rajni|url=https://cookpad.com/in/recipes/15985212-brahmi-leaves-chutney|website=Cookpad|accessdate=16 July 2022|language=en}}</ref> ಇಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತಿಮರೆದ ಚಟ್ನಿ ಉಪಯೋಗ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|last1=Store|first1=Mangalore|title=5 Awesome Benefits Of Brahmi / Timare / Ondelaga Leaves {{!}} Mangalore Store|url=https://mangalorestore.in/awesome-benefits-of-brahmi-leaves/|accessdate=16 July 2022|date=4 September 2020}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{ತುಳುನಾಡಿನ_ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಡಿಗೆಯ ವಿಧಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು]] [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] dph9w4af2ykj91uh75ubv4ygoxma5g9 2 179308 1376349 1376140 2026-07-05T12:26:20Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1376349 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಚಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಕಾಪಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನೀಡುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ಗಣೇಶ್ ಎಂ (ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್ ನಿವ್ರತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಬಂದಕ) "ಮಧುರ" ಮನೆ ನಂಬ್ರ ೧-೫೦/೬, ಮಾದರಿಬೆಟ್ಟು ರೋಡು, ಕಾನ ಕಡಂಬೋಡಿ, ಸುರತ್ಕಲ್-೫೭೫೦೧೪ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ೯೪೪೯೩೯೦೪೭೬ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಯಾರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ, ತಿಳಿದಿದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನ ಕಣಕಣದ ವಿಶೇಷ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕೊಡುವರಿವರು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನೀಡುವರಿವರು ಹಗಲಿರುಳು ಬದ್ಧತೆ. ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವರು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿರ್ದೇಶನ. ತುತ್ತಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬ್ರಮಿಸಿದಿರಿ ಜೀವಾನಾನಂದ, ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದ. ಸತೀಷನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿರ್ವಾತಾ, ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂಬಲಿಸುವರು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ. ನಗುತ್ತಾ ನಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಳಿ ನೂರು ವರುಷಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಭಗವಂತನ ಕ್ರಪಾಕಟಾಕ್ಷಾ. ಗಣೇಶ್ ಎಂ ಆಧ್ಯಕ್ಷ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ್ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಗೆಲುವಿನ ವರುಷ ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಲಹೆಗಳೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಸಹನೆ ಸಂಯಮ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾದರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಅಭಾರಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ನಿಮ್ಮ ಅಂಬಲಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಯಶಸ್ವೀ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಿರೀಟಕ್ಕೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಗರಿ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಐಸಿರಿ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಯೋಧರ ಕದರ್ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು ನರಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತಿನ ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್. ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ ಕಥಾ ವರ್ಣ ಬಾನಾಡಿ ಹಾರಿದ ನಿತ್ಯ ಚೇತನ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯದ ರೂವಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಕ್ರಂ ಬಾತ್ರ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರ. ಕಂಡರು ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣದ ನಡುವೆ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದರು ವಿಕ್ರಂ ಗೆಲುವಿನ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ. ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಗಿರಿಧರ್ ಸಾಲಿಯಾನ್ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ, ಭಾರತ ರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ ತೈಪೆಯಲ್ಲೂ ಬಂಗಾರ ಮಿಂಚು ನೀವೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀವೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಜಾವಲಿನ್ ಎಸೆತಗಾರ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಬೋಧನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆಗಾರ ನಾವು ಕಂಡೆವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವೆವು ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಬಾಳಿಲ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಲುಮೆ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಕ್ಷಿ. ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರು. ಕಠಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಕ ಯುವ ಉದ್ಯಮದಾರರಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಮಾದರಿ. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ನೇತಾರರು, ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ನಂಬಿದ ದೈವಗಳ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವಂತಾಗಳಲಿ ಜನ್ಮದಿನದ ಶತಾಬ್ದಿ. ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿದೋ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು ಕಟೀಲಮ್ಮನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರಕಲಿ ಸುಖಸಂತೋಷದ ನೂರು ವಸಂತಗಳು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನನ್ನ ಕವನ 6lkvs13iejoj5rw16ge0s31xf0u4071 1376390 1376349 2026-07-06T09:16:32Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1376390 wikitext text/x-wiki ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಹೋಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ, ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೆನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮನೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು, ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು, ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇವರ ಈ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು, ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ, ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡಮಾನವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡಕೊಂಡರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಪೂವಮ್ಮ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಒಂದನೇ ಪಾಲಿನ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು - ಕೇಶವ, ಈಶ್ವರ, ಗೌರಿ, ಲೀಲಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಎರಡನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ ಮೂರನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಗಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಮಮ್ಮಲೇಯವರನ್ನು (ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ) ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯವನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮನೆದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೂಸಮ್ಮರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಿರಿಜಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವು ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಲು ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು, ಹಿತೈಷಿಗಳು, ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗಪಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ನಾಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು 150 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಸ್ಥಳ ಖರೀದಿಸಲು, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಲು ಕನಿಷ್ಠ 20 ಲಕ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ರೂಪರೇಷೆ ತಯಾರಿಸಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮೊತ್ತದ ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಿತಿವಂತರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಮೀರಿ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಈ ನಡುವೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದ್ದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಕಮಿಟಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರ್ ರವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಟ್ಟು ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿ ನಿವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮರ್ಲಿನ್ ಕೊನ್ಸೆಸೊರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸಿದರು.(ಕಮಿಟಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ತೀರಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿತು). ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಒಂದೊಂದು ಕುಟುಂಬದವರು ಒಂದೊಂದು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ದೈವಸ್ಥಾನದ ಗುಡಿ, ಚಾವಡಿ ಮನೆ, ನಾಗಬನದ ಕಟ್ಟೆ, ತೀರ್ಥಬಾವಿ ಶುಧ್ಧೀಕರಣ, ನವೀಕರಣ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ತನು ಮನ ಧನ ಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸಿದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ಶ್ರೀ ಎಸ್ ಆರ್ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ, ಶ್ರೀ ದಿವಾಕರ್ ಬಂಜನ್ ಸೂರತ್ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಮೊದಲಿಗರು. ಎಲ್ಲರ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ದೈವ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪಾಳುಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರವು ತಾರೀಕು 17.06.2003. ರಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂದಿತು. ವೈಧಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು, ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶೋತ್ಸವು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುನರ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯ ದಿನದಂದು ಚಾವಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಹೋಮ,ನಾಗಬನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೇಶ ಬಲಿಸೇವೆ, ದೈವಗಳಗೆ ಪರ್ವ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಸಂಕ್ರಮಣದ ದಿನ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ ದೈವಗಳಗೆ ಸಂಕ್ರಮಣ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೈವಗಳಿಗೆ ಚೌತಿಪರ್ವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಬೂತಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಸಂದರ್ಭ ದಲ್ಲಿ, ನಾಗದೇವರಿಗೆ ತಂಬಿಲಸೇವೆ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮುಡಿಪು ಪೂಜೆ, ಅದಾದ ನಂತರ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಿಗೆ ಪರ್ವಸೇವೆ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಗೆ ಕುರಿತಂಬಿಲ ಸೇವೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಕ್ಷೀರಾಭಿಷೇಕ, ಸಿಹಿಯಾಳಾಭಿಷೇಕ, ಪಂಚಾಮೃತಾಭಿಷೇಕ, ತಂಬಿಲ ಸೇವೆ, ಹೋಮ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣ ಜರಗುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಬಿ ರಾಜ ಗಣೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗೌರವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಬಂಜನ್ ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬಂಜನ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಎನ್.ಜಿ.ಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಆನಂದ್ ಎ, ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಎನ್ ಬಂಜನ್, ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ರವಿಚಂದ್ರ ಬಂಜನ್, ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀ ಜಯರಾಮ ಕುಲಾಲ್, ರಾಜನ್ ದೈವಗಳ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಜೊತೆ ಪೂಜಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾಮ ಬಂಜನ್ ಇವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ನಾಗಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೊಂಡು 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಶ್ರೀ ಪೂವಪ್ಪ ಕಡಂಬಾರು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಪ್ಪ ಬಂಜನ್ ಕುಂಪಲ ಇವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾಬನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ ನವೀಕರಿಸಿ, ನೂತನ ಅನ್ನಛತ್ರ ಹಾಗೂ ಚಾವಡಿ ಸಭಾ ಭವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 2016ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ನವೀಕರಣ ಬ್ರಹ್ಮಕಲೋತ್ಸವವನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರಾದ ವೇದ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ, ಅಘೋರ ತಾಂತ್ರಿಕ್ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿ ದೇರೆಬೈಲ್ ಇವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು ಆಶೀರ್ವಚನ ನೀಡಿದರು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರುಗಳು, ಊರಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಥಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ 2ದಿನ ರಾಜನ್ ದೈವಗಳಾದ ಮೈಸಂದಾಯ, ಮರಳ ದೂಮಾವತಿ, ಚಾವಡಿ ದೈವಗಳಾಗಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪರಿವಾರದ ದೈವಗಳಾಗಿ ಬಂಟ ಹಾಗೂ ರಾಹುಗಳಿಗ ದೇವಗಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೋಲೊತ್ಸವ ನೀಡಿಲಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ರಧ್ದಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾರೂ ದ್ಷೆವಗಳಿಂದ ಅಭಯ ಪ್ರಾಸಾದ ಪಡೆದರು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ನಿವ್ರತ್ತಿ ನೌಕರಿ ಅಧಿಕಾರ ಬಡ್ತಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದೆ ನಾ ಆವತ್ತು ಪುರುಸೊತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಳೆದೆ ನಾ ಅರುವತ್ತು ವ್ರತ್ತಿಯಿಂದ ವಿವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಾ ಹವ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸಂತ್ರಪ್ತಿ ನೀಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ನಿವ್ರತಿಯ ದಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಮುಂದೇನು ಅನ್ನುವ ಆತಂಕ ಬಯಸಿದ ಕೆಲಸ ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ, ಜೀವನ ನಿರಾತಂಕ ನಿವ್ರತ್ತಿಯ ನಂತರ ಜಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಈಗೇನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುವೆನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಚಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಕಾಪಾಡಿದ ಆರೋಗ್ಯ ನೀಡುವುದು ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ವ್ರತ್ತಿ ಬದುಕಿನಿಂದ ನಿವ್ರತ್ತಿ, ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟ್ಟ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾಲೇ ಇರಬೇಕು ನಗುತ್ತಲಿ, ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟ ಗಣೇಶ್ ಎಂ (ಎಂ.ಆರ್.ಪಿ.ಎಲ್ ನಿವ್ರತ್ತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಬಂದಕ) "ಮಧುರ" ಮನೆ ನಂಬ್ರ ೧-೫೦/೬, ಮಾದರಿಬೆಟ್ಟು ರೋಡು, ಕಾನ ಕಡಂಬೋಡಿ, ಸುರತ್ಕಲ್-೫೭೫೦೧೪ ಮೊಬೈಲ್ ನಂ. ೯೪೪೯೩೯೦೪೭೬ ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ತಯಾರಿಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ನಮ್ಮ ಸತೀಷ, ತಿಳಿದಿದೆ ಅವರಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ನ ಕಣಕಣದ ವಿಶೇಷ. ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕೊಡುವರಿವರು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನೀಡುವರಿವರು ಹಗಲಿರುಳು ಬದ್ಧತೆ. ಶಿಷ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವರು ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವರು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ನಿರ್ದೇಶನ. ತುತ್ತಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬ್ರಮಿಸಿದಿರಿ ಜೀವಾನಾನಂದ, ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಸತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮಿತಾನಂದ. ಸತೀಷನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಂತೋಷಕೂಟದಲ್ಲಿರುವುದು ನಿರ್ವಾತಾ, ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಂಬಲಿಸುವರು ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರು ಅಸಂಖ್ಯಾತಾ. ನಗುತ್ತಾ ನಗಿಸುತ್ತಾ ಬಾಳಿ ನೂರು ವರುಷಾ, ನಿಮ್ಮ ಮೇಲಿರಲಿ ಭಗವಂತನ ಕ್ರಪಾಕಟಾಕ್ಷಾ. ಗಣೇಶ್ ಎಂ ಆಧ್ಯಕ್ಷ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ್ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರೋಟೇರಿಯನ್ ದಿನೇಶ ಸಾಧನೆಗಳ ಹಿರಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಗೆಲುವಿನ ವರುಷ ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಲಹೆಗಳೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಭುಗಳ ಆಶಿರ್ವಾದದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಸಹನೆ ಸಂಯಮ ಕಾರ್ಯವೈಕರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಾದರಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಅಭಾರಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ನಿಮ್ಮ ಅಂಬಲಕ್ಕೆ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಎಲ್ಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಯಶಸ್ವೀ ರೋಟರಿ ವರ್ಷ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಿರೀಟಕ್ಕೊಂದು ಚಿನ್ನದ ಗರಿ ಸರ್ವೇಸ್ವರನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರೆಯಲಿ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಐಸಿರಿ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ ಭಾರತಮಾತೆಯ ಯೋಧರ ಕದರ್ ತಲೆಕೆಳಗಾಯಿತು ನರಿ ಬುದ್ಧಿ ಮಾತಿನ ಆಪರೇಷನ್ ಬದ್ರ್. ವರ್ಣಿಸಲಸದಲ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಿಜಯ ಕಥಾ ವರ್ಣ ಬಾನಾಡಿ ಹಾರಿದ ನಿತ್ಯ ಚೇತನ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಅಪರೇಷನ್ ವಿಜಯದ ರೂವಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಕ್ರಂ ಬಾತ್ರ ಟೈಗರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಪಾತ್ರ. ಕಂಡರು ಶಿಖರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿವರ್ಣದ ನಡುವೆ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪಡೆದರು ವಿಕ್ರಂ ಗೆಲುವಿನ ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ. ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಜಾವಲಿನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ನಮ್ಮ ಮಂಗಳೂರಿನ ಶ್ರೀ ಗಿರಿಧರ್ ಸಾಲಿಯಾನ್ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ, ಭಾರತ ರತ್ನ ಸಮ್ಮಾನ ತೈಪೆಯಲ್ಲೂ ಬಂಗಾರ ಮಿಂಚು ನೀವೊಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀವೊಬ್ಬ ಅದ್ಭುತ ಜಾವಲಿನ್ ಎಸೆತಗಾರ ಮಾತಿಗಿಳಿದರೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮಾತುಗಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ಬೋಧನಾ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬ ನೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹೆಗಾರ ನಾವು ಕಂಡೆವು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನಾ ಕೌಶಲ್ಯತೆ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವೆವು ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ. ಮೇಸ್ಟ್ರು ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಬಾಳಿಲ ಗ್ರಾಮದ ನಿವೃತ್ತ ಶಿಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ರೈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಎತ್ತಿದ ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀವು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಿಗುವುದು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಒಲುಮೆ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಧನ್ಯತಾ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬಂತು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಅಕ್ಷಿ. ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ರೋಟರಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾಕರ ಪೂಂಜರು. ಕಠಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ದಾರಿ, ಉದಯೋನ್ಮುಕ ಯುವ ಉದ್ಯಮದಾರರಿಗೆ ನೀವೊಬ್ಬರು ಮಾದರಿ. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಬಂಟರ ಸಂಘದ ನೇತಾರರು, ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಜನಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೀವೇ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು. ರೋಟರಿ ಮಿತ್ರರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದ ಷಷ್ಠ್ಯಬ್ದಿ ನಂಬಿದ ದೈವಗಳ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವಂತಾಗಳಲಿ ಜನ್ಮದಿನದ ಶತಾಬ್ದಿ. ಮಿತ್ರರೆಲ್ಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿದೋ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳು ಕಟೀಲಮ್ಮನ ಕ್ರಪೆಯಿಂದ ದೊರಕಲಿ ಸುಖಸಂತೋಷದ ನೂರು ವಸಂತಗಳು ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನನ್ನ ಕವನ ಜಯರಾಮನ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ತೊಕ್ಕೋಟು ಕಾಪಿಕಾಡಿನ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮಂಗಳೂರು ಕೇರಳ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸೇತುವೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷ ಆಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟ್ಟಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ ಜಪ್ಪು ಮೋರ್ಗನ್ ಗೇಟಿನಿಂದದ ಕಲ್ಲಾಪಿನ ತನಕ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಮೇಲೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲವೇ ರೈಲ್ವೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತೊಕ್ಕೋಟಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೂಡು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯ ಮೂವರು ಮಾವಂದಿರು ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮಂದಿರು ಆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಯರಾಮನ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾಗಿ ಇದ್ದ. ಜಯರಾಮನಿಗೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಎರಡುವರೆ ವರ್ಷ ಆದಾಗ ಒಂದು ದಿನ ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆಯ ಮಾವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಜ್ವರ ಬಂದು ಒಂದು ಮಗು ಕೈಕಾಲ ಸ್ವಾಧೀನವಿಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡಿತು. ಎರಡು ವಾರ ಆಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಅದೇ ರೀತಿ ಕೈ ಕಾಲು ಬಲ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರವು. ಮಕ್ಕಳು ಜ್ವರದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಂತ್ರವಾದಿ ಹಾಗೂ ಮೂಲಿಕೆ ಪಂಡಿತರ ಮೊರೆ ಹೋದರೇ ವಿನಹ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮಹಾಮಾರಿ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುವ, ಮದ್ದು ಮಾಡುವ ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇನ್ನುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಕೊಡುವ ಗೋಜಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಆಗುವಷ್ಟು ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಜಯರಾಮನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಎಡಕೈ ಹಾಗೂ ಎಡಕಾಲು ಬಲವಿಲ್ಲದೆ ಮಗುವಿಗೆ ನಿಲ್ಲಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಇಡೀ ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೂಡಲೇ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲೋಪತಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹತ್ತಿರ ಕರ್ಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ತೋರಿಸಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲಾ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೇಳಿದರು ಭಾಗಶಃ ನಿಮ್ಮ ಮಗುವಿಗೆ ಪೋಲಿಯೋ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಹೋಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಊರಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೋಲಿಯೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ತಡ ಮಾಡದೆ ಮಗುವನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಡಾಕ್ಟರುಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಮಗುವಿಗೆ ಭಾಗಶಹ ಪೋಲಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಮಗುವಿನ ಅದೃಷ್ಟ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನು ಮುಂಚಿನಂತೆ ಆಗಬಹುದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅಂಗ ಹೀನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಜೀವಕ್ಕೆ ಏನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ ವೆಂದು ಹೇಳಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಒಳ ರೋಗಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡರು ಮಗುವಿಗೆ ಎಡಗೈಗೆ ಹಾಗೂ ಎಡ ಕಾಲಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ತರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ಹಾಕಿದರು. ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆಯುವ 21 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜಯರಾಮನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಪಾಡು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಅವರ ಕೈಯ ತೋಳಿನ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ತೊಡೆ ಭಾಗದ ಚರ್ಮ ಮಗುವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡಾಗ ಹಾಗೂ ಮಗುವನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತಾಗಿ ಚರ್ಮ ಕಿತ್ತು ಬಂದು ಗಾಯಗಳಾಗಿತ್ತು. 21 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್ ತೆಗೆದಾಗ ಎಡ ಕಾಲು ವೈರಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಆಗದೆ ಸರಿ ಬಂತು ಆದರೆ ಎಡಗೈ ಭುಜದ ಮೇಲಿನ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಳು ಮಾಡಿದರಿಂದ ಎಡಗೈ ಮನಗಂಟಿನಿಂದ ಭುಜದವರೆಗೆ ಮಾಂಸ ಖಂಡಗಳನ್ನು ವೈರಸ್ ಗಳು ತಿಂದ ಕಾರಣ ಎಡಗೈ ಭಾಗಶಹ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಕಳಕೊಂಡಿತು. r4ar0b7z7rv67cqnpf8xl2n2d8o8dun 2 179527 1376378 1376298 2026-07-06T04:18:48Z 2530987VarunC 100265 /* */ 1376378 wikitext text/x-wiki <big>'''ನನ್ನ ಪರಿಚಯ'''</big> ನನ್ನ ಹೆಸರು ವರುಣ್ ಸಿ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಿಳೇಕಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಚೆನ್ನರಾಯ ಸಿ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶೂಲಿಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬವು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳವು ನನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಾನು ಅದನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ವನ್ನಿಕುಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯದವನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಮುದಾಯವು ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಗ ನನ್ನ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಎರಡರಲ್ಲೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ನಾನು ನೈಟಿಂಗೇಲ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಪ್ರಿ-ಕೆಜಿಯಿಂದ 10 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ 13 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅನೇಕ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಉತ್ತಮ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನಾನು ನನ್ನ 8 ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 1 ಕೆಎಆರ್ ಆರ್ಎಮ್ಡಿ ಎಸ್ಕ್ಯೂಎನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ (1 ಕರ್ನಾಟಕ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಎನ್ಸಿಸಿ) ಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ನನಗೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ. ನಂತರ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ HESP ಕೋರ್ಸ್ (ಇತಿಹಾಸ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ) ದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಪಿಯುಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ, ಅದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ) ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನೊಂದಿಗೆ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು AICON MUN ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಾಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಶಿಯಲ್ ಶಾರ್ಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ UPSC ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕ ಅಥವಾ ನೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ M.A. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬದಲಾದಂತೆ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗಿವೆ. ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸೇರಿವೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಉಳಿದವುಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ. ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈಗ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಬೇಸರವಾದಾಗ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಪಾತ್ರಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದು ಇಷ್ಟ. ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಗ್ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಹೃದಯವನ್ನು ಪದಗಳಾಗಿ ಎಸೆದಿದೆ. ನಾನು ಸರಳ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಾಸ್ತಿಕ ನಾಸ್ತಿಕ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನನ್ನನ್ನೇ ನಂಬುವುದು ಉತ್ತಮ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಶ್ವವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಚಾಕುವಿನಂತೆ - ಅದು ಏನನ್ನಾದರೂ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಇರಿಯಬಹುದು. 0kiqj14c3ns2uhh14x3inou73xasf36 0 179558 1376369 1376236 2026-07-05T17:29:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376369 wikitext text/x-wiki ='''ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್'''= ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಬಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎಂಬುದು ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಸರಪಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಜುಲೈ 23, 1953 ರಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಜಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮೂಲದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸರಪಳಿಯಾದ ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಎರಡು ಮಿಯಾಮಿ ಮೂಲದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಾದ ಡೇವಿಡ್ ಎಡ್ಜರ್ಟನ್ (1927–2018) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್‌ಲಾಮೋರ್ (1926–1996) 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. <ref>https://www.yahoo.com/now/burger-king-went-insta-burger-121100530.html</ref> ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಕೈ ಬದಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂರನೇ ಗುಂಪಿನ ಮಾಲೀಕರು, ಟಿಪಿಜಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ಬೈನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು 2002 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿತು. 2010 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ 3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಂಪನಿಯು US$3.26 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರು ಅದರ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕಂಪನಿಯ ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 3G, ಅದರ ಪಾಲುದಾರ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಜೊತೆಗೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ ಕಾಫಿಹೌಸ್ ಸರಪಳಿ ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕೆನಡಾ ಮೂಲದ ಪೋಷಕ ಕಂಪನಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಮೆನು ಬರ್ಗರ್‌ಗಳು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಗಳು, ಸೋಡಾಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್‌ಗಳ ಮೂಲ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. 1957 ರಲ್ಲಿ, "ವೊಪ್ಪರ್" ಮೆನುಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಇದು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ಕೆಲವು ವೈಫಲ್ಯಗಳು ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿರುಚಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಮೆನುವನ್ನು ಸಹ ರೂಪಿಸಿದೆ. 2002 ರಿಂದ 2010 ರವರೆಗೆ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ 18–34 ಪುರುಷರ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ತಂತ್ರವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. 2011 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪುರುಷ-ಆಧಾರಿತ ಮೆನುವಿನಿಂದ <ref>https://www.nrn.com/menu-trends/change-on-the-menu-at-burger-king</ref> ದೂರ ಸರಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಲೀಕ 3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ ಕಂಪನಿಯ ಪುನರ್ರಚನೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಸ ಮೆನು ಐಟಂಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-7</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2018 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ 100 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 17,796 ಔಟ್‌ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20190718035138/https://www.rbi.com/Cache/396848915.PDF?O=PDF&T=&Y=&D=&FID=396848915&iid=4591210</ref> <ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-world-s-largest-fast-food-restaurant-chains.html</ref>ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು 99.7% ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ,<ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-world-s-largest-fast-food-restaurant-chains.html</ref> ಅದರ ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರು 2013 ರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಮಾಡಲಾದ ಮಾದರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸಿಂಗ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವ ವಿಧಾನವು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾಗಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಉಪ-ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ತನ್ನ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿಲ್ಲ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಜಗಳಗಳು ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರವಾನಗಿದಾರರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿವೆ. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಹಂಗ್ರಿ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅಡಿಲೇಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸರಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಬೇರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1667&context=njilb</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯನ್ನು 1953 ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಜಾಕ್ಸನ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. <ref>https://books.google.com/books?id=7-WcKK01H1cC&pg=PA66</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಬರ್ನಾರ್ಡಿನೊದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಸಹೋದರರ ಮೂಲ ಅಂಗಡಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ, "ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಮೆಷಿನ್ಸ್" ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕರು (ಕೀತ್ ಜಿ. ಕ್ರೇಮರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್), ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅವರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾದರಿಯು ಅವರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ "ಇನ್‌ಸ್ಟಾ-ಬ್ರಾಯ್ಲರ್" ಎಂಬ ಓವನ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರವು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಎಂದರೆ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. <ref>https://books.google.com/books?id=mYc4aw7tnekC&q=In+1952,+Matthew+Burns+of+Long+Beach,+California,+invited+his+stepson,+Keith+G.+Cramer&pg=PA172</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Jakle-13</ref> 1959 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಅದರ ಮಿಯಾಮಿ, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಾದ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್‌ಲಾಮೋರ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಆರ್. ಎಡ್ಜರ್ಟನ್ ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅವರು ಸರಪಳಿಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಘಟಕವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು (ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 250 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು), ನಂತರ 1967 ರಲ್ಲಿ ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. 1970 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಲು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಎನ್. ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಬಂದಿತು. "ಆಪರೇಷನ್ ಫೀನಿಕ್ಸ್" ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Jakle-13</ref>  ಸ್ಮಿತ್ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿದರು. ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Reiter-14</ref>ವಿಶಾಲವಾದ ಮೆನು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Jakle-13</ref>  <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Reiter-14</ref> ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್-ವೈಡ್ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು 1980 ರಲ್ಲಿ <ref>https://www.nytimes.com/1988/08/11/business/business-people-deal-for-friendly-offers-official-chance-to-shine.html?pagewanted=1</ref> ಸ್ಮಿತ್ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪೆಪ್ಸಿಕೋಗೆ ಬಿಟ್ಟರು. ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿಯ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ನಾರ್ಮನ್ ಇ. ಬ್ರಿಂಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೊಸ ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್, ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಗರ್ ವಾರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉನ್ನತ ಬರ್ಗರ್ ಸರಪಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20130113204824/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_n51_v22/ai_6935546/pg_2/?tag=content%3Bcol1</ref> ಬ್ರಿಂಕರ್ 1984 ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದು, ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೂಲದ ಗೌರ್ಮೆಟ್ ಬರ್ಗರ್ ಸರಪಳಿ ಚಿಲಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>https://web.archive.org/web/20071018234953/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Brinker-International-Inc-Company-History.html</ref> ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಂಕರ್ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು,<ref>https://www.nytimes.com/1988/08/11/business/business-people-deal-for-friendly-offers-official-chance-to-shine.html?pagewanted=1</ref> ಆದರೆ ಅವರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿ ಅವರ ಅನೇಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದರು ಅಥವಾ ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವು ಮತ್ತೆ ಕುಸಿಯಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://www.nytimes.com/1988/11/14/business/company-news-burger-king-s-angry-franchisees.html?pagewanted=print</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20100201093222/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1987/11/23/69877/index.htm</ref>ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಾಯಕತ್ವವು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕುಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20100201093222/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1987/11/23/69877/index.htm</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20081101120508/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_n51_v22/ai_6935524</ref> ಪಿಲ್ಸ್‌ಬರಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1989 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮನರಂಜನಾ ಸಂಘಟಿತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20101113092158/http://www.minyanville.com/businessmarkets/articles/burger-kings-history-private-equity-3g/9/2/2010/id/29923</ref> <ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-09-08/the-challenges-facing-burger-king-buyer-3g-capital</ref>ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೆಟ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಸಿಇಒ ಬ್ಯಾರಿ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕತೆಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು; ಅವರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಿಶ್ರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನ ಪರಿಚಯಗಳು ಮತ್ತು ದಿ ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಟೈ-ಇನ್‌ಗಳು ನಿರಂತರ ಇಮೇಜ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸರಿದೂಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/burger-king-corp</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯ ಹಲವಾರು ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಅನೇಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>https://www.nytimes.com/1989/04/11/business/company-news-grand-met-to-retain-a-burger-king-unit.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130113210342/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_n14_v26/ai_12120987/pg_2/?tag=content%3Bcol1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130113210338/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_n16_v26/ai_12092600/</ref> ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ, ಸಿಇಒಗಳ ಸರಣಿಯು ಮೆನುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಹೊಸ ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ತರುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. <ref>https://web.archive.org/web/20120616145358/http://articles.sun-sentinel.com/1993-07-22/business/9301250465_1_burger-king-grand-metropolitan-plc-restaurants</ref><ref>https://www.nytimes.com/1995/01/13/business/company-news-chief-stuns-burger-king-in-shift-to-denny-s-parent.html?pagewanted=1</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130113210535/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_n45_v29/ai_17590712/</ref> ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಷಕರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಗಿನ್ನೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿ ಡಿಯಾಜಿಯೊವನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. <ref>http://arquivo.pt/wayback/20090628125444/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UQX/is_7_69/ai_n14895441/</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾಲೀಕರ ಸರಮಾಲೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನಿರಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು, ಪ್ರಮುಖ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20080512012713/http://www.boj.com/articles/franchise/burger_king_fixed.htm</ref> ಡಿಯಾಜಿಯೊ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರಪಳಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. <ref>https://www.telegraph.co.uk/finance/2768909/Cash-feast-for-Diageo-shareholders-from-Burger-King-sale.html</ref><ref>https://www.nytimes.com/2002/11/19/business/deal-to-sell-burger-king-collapses.html</ref> 21 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು, 2002 ರಲ್ಲಿ TPG ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗುಂಪು ಡಿಯಾಜಿಯೊದಿಂದ US$1.5 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಸಿತು. <ref>https://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/economics-business-and-labor/businesses-and-occupations/burger-king-corp</ref> <ref>https://www.csmonitor.com/2006/1113/p01s01-usec.html</ref>ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದಾದರು, 2006 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>https://www.yahoo.com/now/burger-king-went-insta-burger-121100530.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20201025085603/https://money.cnn.com/2006/05/12/markets/ipo/burger_king/index.htm</ref><ref>https://usatoday30.usatoday.com/money/industries/food/2006-05-18-bk-ipo_x.htm</ref> ಸರಪಳಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಂತ್ರವು ಹೊಸ ಜಾಹೀರಾತು ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳು, <ref>https://usatoday30.usatoday.com/money/industries/food/2004-03-21-burgerking_x.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20080121215651/http://www.hispanicbusiness.com/news/newsbyid.asp?id=14482</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cpbgroup.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-07-03 |archive-date=2007-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027080203/http://www.cpbgroup.com/ |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಮೆನು ತಂತ್ರ, <ref>http://adage.com/article/news/burger-king-s-superfan-grandma/141964/</ref> ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ, <ref>http://www.flex-news-food.com/console/PageViewer.aspx?page=17719&str=America%20Burger%20King%20Restaurant</ref> BK ವೊಪ್ಪರ್ ಬಾರ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, <ref>https://usatoday30.usatoday.com/money/industries/food/2009-10-06-burger-king-revamp_N.htm</ref> ಮತ್ತು 20/20 ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. <ref>https://usatoday30.usatoday.com/money/industries/food/2009-10-06-burger-king-revamp_N.htm</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದವು, ಇದು ಲಾಭದಾಯಕ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ಸ್ಕೋರ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>https://web.archive.org/web/20100204190038/http://finance.yahoo.com/career-work/article/108728/burger-king-draws-critics</ref>[ಹೊಸ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಲಿಂಕ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಬೆಳೆದಂತೆ, ಕಂಪನಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರು ತಡೆಯಲು ವಿಫಲರಾದರು. <ref>https://web.archive.org/web/20100204190038/http://finance.yahoo.com/career-work/article/108728/burger-king-draws-critics</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Reuters-3G-44</ref>[ಹೊಸ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಲಿಂಕ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಕುಸಿತದ ಮೌಲ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ TPG ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾಲುದಾರರು 3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಗೆ US$3.26 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>https://web.archive.org/web/20111116160802/http://www.thesunnews.com/2010/09/03/1671710/burger-king-oks-32-billion-buyout.html</ref><ref>https://www.bbc.co.uk/news/business-11168720</ref> ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ UBS ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಫೆಲ್ ನಿಕೋಲಸ್‌ನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು 3G ತನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/business-11168720</ref><ref>https://www.bbc.co.uk/news/business-11168720</ref> ಒಪ್ಪಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. <ref>http://www.marketwatch.com/story/burger-king-deal-to-go-private-closes-2010-10-19</ref> <ref>https://www.bizjournals.com/southflorida/news/2010/10/19/burger-king-goes-private.html</ref>ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಹಾರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸದೆ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅದರ ಷೇರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಮೂಲದ ವೆಂಡಿಸ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಒಂದೇ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾರಾಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಪಳಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಈ ಕುಸಿತವು ಒಂದೇ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸತತ 11 ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref>https://usatoday30.usatoday.com/money/industries/food/story/2012-04-01/burger-king-makeover-reinvention/53935172/1</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2014 ರಲ್ಲಿ, 3G ಕೆನಡಾದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ಅಂಗಡಿ ಸರಪಳಿ ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್‌ನ ಬರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಹ್ಯಾಥ್‌ವೇ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ವಿಲೀನದ ನಂತರ ಎರಡೂ ಸರಪಳಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಅದರ ಮಿಯಾಮಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. <ref>http://www.cbc.ca/news/business/tim-hortons-burger-king-agree-to-merger-deal-1.2746948</ref> ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವಿಲೀನವು ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್‌ಗೆ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಕಂಪನಿಯು ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಪಳಿಯಾಯಿತು. <ref>https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/burger-king-in-talks-to-acquire-tim-hortons-report/article20187310/</ref><ref>https://www.wsj.com/articles/burger-king-in-talks-to-buy-tim-hortons-1408924294</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ತೆರಿಗೆ ವಿಲೋಮಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತೆರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾವತಿಸುವ ತೆರಿಗೆಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತೆರಿಗೆ ವಿಲೋಮತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ, ವಿಲೀನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಈ ಕ್ರಮವು ವಿದೇಶಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಲೋಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>https://www.wsj.com/articles/burger-king-in-talks-to-buy-tim-hortons-1408924294</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-lat-inversion-54</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-wsj-bkinversion-55</ref><ref>https://dealbook.nytimes.com/2014/08/26/burger-king-to-buy-tim-hortons-for-11-4-billion/</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 250 ಕಡಿಮೆ-ಗಾತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ.<ref>https://www.businessinsider.com/fast-food-restaurant-chains-less-of-in-2021-2020-5</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಮಿಯಾಮಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ "ರಾಯಲ್ ಪರ್ಕ್ಸ್" ಎಂಬ ಗ್ರಾಹಕ ನಿಷ್ಠೆ ಪ್ರತಿಫಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>https://www.cnbc.com/2021/02/09/burger-king-tests-loyalty-program-as-part-of-digital-push.html</ref> 2022 ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು.<ref>https://news.sky.com/story/attention-turns-to-mcdonalds-and-cryptocurrency-exchanges-as-holdouts-in-russia-exodus-12557535</ref><ref>https://www.verdictfoodservice.com/news/ukraine-conflict-fast-food/</ref><ref>https://www.businessinsider.com/mcdonalds-burger-king-kfc-worried-about-the-conflict-in-ukraine-2022-2</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/business/international-business/harsh-words-tough-action-how-companies-have-rebuffed-russia/articleshow/90031470.cms</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಉಕ್ರೇನ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ, ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ 800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ಡ್ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸರಪಳಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವೂ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://www.marketscreener.com/quote/stock/RESTAURANT-BRANDS-INTERNA-22033517/news/Restaurant-Brands-International-Burger-King-Suspends-All-Corporate-Support-to-Russian-Market-39726052/</ref><ref>https://www.cnbc.com/amp/2022/03/10/burger-king-halts-corporate-support-for-its-800-plus-franchised-locations-in-russia.html</ref>ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟಿವ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ರಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ VTB ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಾಜಿ ರಷ್ಯಾ ಪರ ನಾಯಕನೊಂದಿಗಿನ ಭ್ರಷ್ಟ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗಿನ ಕಡಲಾಚೆಯ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ರಷ್ಯಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.<ref>https://www.icij.org/investigations/pandora-papers/burger-king-holds-a-quiet-stake-in-its-russian-franchisee-even-as-it-publicly-distances-itself-leaked-records-show/</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟಾಮ್ ಕರ್ಟಿಸ್, ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ "ದಿ ಸಿಜ್ಲ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಅಂಗಡಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. 2020 ರ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ನಂತರ ನಿಧಾನಗತಿಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ನೋಟದೊಂದಿಗೆ ಮರುರೂಪಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಕೂಲಂಕುಷ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಿಯೋಸ್ಕ್‌ಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ಪಿಕಪ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಡೋರ್‌ಡ್ಯಾಶ್, ಉಬರ್ ಈಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಬ್‌ಹಬ್‌ನಂತಹ ಆಹಾರ-ಆರ್ಡರ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಡ್ರೈವ್-ಥ್ರೂ ಸೇವೆ ಸೇರಿವೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಸಿಝಲ್" ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿತು.<ref>https://www.nydailynews.com/2023/10/10/burger-king-restaurant-new-design/</ref> ನವೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯು ಇಡೀ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ಕೂಲಂಕುಷ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು "ರಿಫ್ರೆಶ್" ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. 2023 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ 264 ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಅದರ 46% ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು. <ref>https://www.restaurantdive.com/news/how-burger-king-boosted-franchisee-profitability-in-2023/707484/</ref> ==ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ== ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ 2002 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-2015_10-K-68</ref> ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ತನ್ನ ಆದಾಯವನ್ನು ಹಲವಾರು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಒಡೆತನದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟ ಸೇರಿವೆ;<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-2015_10-K-68</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಆದಾಯದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗವು ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಹಿಂದಿನ CEO ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ W. ಚಿಡ್ಸೆ ಮತ್ತು 3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಪಾಲುದಾರ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಬೆಹ್ರಿಂಗ್ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.nytimes.com/2010/09/03/business/global/03burger.html</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊಸ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪುನರ್ರಚನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಚಿಡ್ಸೆ ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಬೆಹ್ರಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು CEO ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರು.<ref>https://web.archive.org/web/20190216025001/http://archive.fortune.com/2010/09/03/news/companies/burger_king_buyout.fortune/index.htm</ref> ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ RBI ಯ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. RBI ಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯು ಐದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್, ಫೈರ್‌ಹೌಸ್ ಸಬ್ಸ್, ಪೋಪೈಸ್ ಲೂಸಿಯಾನ ಕಿಚನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. RBI ನ CEO ಆಗಿರುವ ಜೋಶ್ ಕೊಬ್ಜಾ ಅವರನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.rbi.com/English/news/news-details/2023/Joshua-Kobza-Appointed-CEO-of-Restaurant-Brands-International/default.aspx</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ CEO ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಕೊಬ್ಜಾ RBI ನ CFO, CTO ಮತ್ತು COO ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಟಾಮ್ ಕರ್ಟಿಸ್ ಅವರನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.rbi.com/files/doc_news/2021/08/2021.08.23-RBI-Press-Release.pdf</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಅದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಎಂಬ ಪದನಾಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಹೊಸ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಉಪ-ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದು, ತರಬೇತಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನಿಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20120122091256/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-152973813/ayala-sells-burger-king.html</ref><ref>http://findarticles.com/p/articles/mi_m3190/is_23_37/ai_103382728</ref> ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 95% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಒಡೆತನದ ಅನೇಕ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿ '3G ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್' ಒಡೆತನದ ಗುಂಪು 2011ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>https://archive.boston.com/business/articles/2011/04/18/burger_king_settles_value_menu_franchisee_lawsuit/</ref> 2016ರ ವೇಳೆಗೆ, ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 99.5% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-largest_chains-9</ref> ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್‌ನ ಸುಮಾರು 100% ರಷ್ಟು ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್‌ಗಳು ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು RBI ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://www.rbi.com/English/news/news-details/2024/Restaurant-Brands-International-Inc.-Reports-Second-Quarter-2024-Results/default.aspx</ref> ==ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ== 2002 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಕಟ್ಲರ್ ಜನಗಣತಿ-ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡ್ ಕಟ್ಲರ್ ಬೌಲೆವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಡೇಡ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಅಸಂಘಟಿತ ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಿಯಾಮಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಳಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಚೇರಿ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-79</ref> ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಮಿಯಾಮಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು; ಮಿಯಾಮಿ-ಡೇಡ್ ಕೌಂಟಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಲಾಬಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಜುಲೈ 8, 2002 ರಂದು, 130 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಹೊಸ ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಉಳಿದವರು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಕೆನಡಾದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಸರಪಳಿ ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರಿಂದ, ಕಂಪನಿಯ ಮಿಯಾಮಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯ ಭವಿಷ್ಯವು ಮತ್ತೆ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಟನ್ಸ್ ನಡುವಿನ ವಿಲೀನವು ಈಗ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-80</ref><ref>https://www.businesswire.com/news/home/20050512005446/en/Miami-Dade-Beacon-Council-Announces-Burger-King-World</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ 5505 ಬ್ಲೂ ಲಗೂನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಒಂಬತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ, 5707 ಬ್ಲೂ ಲಗೂನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವ 150,000 ಚದರ ಅಡಿ (14,000 ಮೀ2) ಹೊಸ ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. <ref>https://www.bizjournals.com/southflorida/news/2016/01/21/exclusive-burger-king-to-build-new-hq-office-in.html</ref> ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ 200,000 ಚದರ ಅಡಿ (19,000 ಮೀ2) ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.bizjournals.com/southflorida/news/2016/01/21/exclusive-burger-king-to-build-new-hq-office-in.html</ref>2018 ರಲ್ಲಿ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ 5707 ಬ್ಲೂ ಲಗೂನ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Burger_King#cite_note-Bandell2-83</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬರ್ಗರ್ ಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 18,700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://www.rbi.com/English/news/news-details/2024/Restaurant-Brands-International-Inc.-Reports-Second-Quarter-2024-Results/default.aspx</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 3yvcgthxryebynxbncgv4u49ngz1lmu 3 179599 1376381 2026-07-06T05:10:55Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376381 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Bhanavi s}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೦, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) j6nqd15mzufdmezeuf87weqm2rtsqh5 3 179600 1376383 2026-07-06T05:15:47Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376383 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=SUKRUTI S UMADI}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 2hucu6ap1u20cbomf09vt2o9bqiikcs 3 179601 1376384 2026-07-06T05:16:14Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376384 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shalini SD}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೬, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) dm4fp7g5gu0alerurdvn0lxocj9qv8q 3 179602 1376385 2026-07-06T05:17:16Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376385 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=HANSIKA B K}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) o2ejjg610tbiugstbeaqbdbk7abvsud 3 179603 1376386 2026-07-06T05:20:06Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376386 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Hithesh G Raj}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೫೦, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 9upa9fdvpdrwsd8nqg0ehvjwd8pmiz4 3 179604 1376387 2026-07-06T05:21:51Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376387 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Srujana Teja Edigar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೫೧, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) egpm5viaxcrtibp0tar71ptz6gcmvsc 3 179605 1376391 2026-07-06T10:24:41Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376391 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Pooja S Kumar bcomiaf}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೪, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) qio0i6ntgzaqum3k7ngrggkv72n5ko4 2 179606 1376392 2026-07-06T10:32:42Z Pooja S Kumar bcomiaf 100371 CIA kannada introduction 1376392 wikitext text/x-wiki Pooja S Kumar 1 BCOM IAF ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪೂಜಾ ಎಸ್. ಕುಮಾರ್. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಹೆಸರು ಶಿವಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಮ್ಮನ ಹೆಸರು ಇಂದುಮತಿ. ನನಗೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷಾ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಂಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ನಾನು ಕ್ಲೂನಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಪ್ರೀ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. grta9jj90hxir5wcpxrha5s5xaoh7yz 1376393 1376392 2026-07-06T10:45:49Z Pooja S Kumar bcomiaf 100371 . 1376393 wikitext text/x-wiki Pooja S Kumar 1 BCOM IAF ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪೂಜಾ ಎಸ್. ಕುಮಾರ್. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಅಪ್ಪನ ಹೆಸರು ಶಿವಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಮ್ಮನ ಹೆಸರು ಇಂದುಮತಿ. ನನಗೆ ಶ್ರೀರಕ್ಷಾ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಂಗಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ನಾನು ಕ್ಲೂನಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಪ್ರೀ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ.ನಾನು ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕರ್ಣಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಹಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಹವ್ಯಾಸ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಜೀವನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಲೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ಕನಸು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎಸಿಸಿಎ ಓದುವುದು. ನಂತರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಬೇಕು.ನನ್ನ ದುಡಿಮೆಯಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಹಾರ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ನನಗಿದೆ.ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಯಶಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಗುರಿ ತಲುಪುವುದು ಅಲ್ಲ. ನಾನು ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ನನಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಿದ ನನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ನಾನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.ನಾನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುವ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು. ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಆಸೆ. 0rn4e6eeav2xauulxehsg9nils7vnj8