ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 21903 1376399 1360973 2026-07-06T13:49:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376399 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} [[ಚಿತ್ರ:Burne-Jones-le-Vampire.jpg|thumb|260px|ಫಿಲಿಪ್‌ ಬರ್ನೆ-ಜೋನ್ಸ್‌ರ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್, 1897]] ಜೀವಿಗಳು [[ಶವ]]ವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಬದುಕಿದ್ದರೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅವುಗಳ ಜೀವಾಳ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ)ವನ್ನು ಕುಡಿದು ಜೀವಿಸುವ [[ಪೌರಾಣಿಕ]] ಇಲ್ಲವೇ [[ದಂತಕಥೆಯ]] ಕಲ್ಪನೆಗಳೇ '''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗ''' ಳಾಗಿವೆ.<ref name="Levkievskaja">{{fr icon}} {{cite journal |last=Levkievskaja |first=E.E. |month=September |year=1997 |title=La mythologie slave : problèmes de répartition dialectale (une étude de cas : le vampire) |journal=Cahiers Slaves |volume=1 |url=http://www.recherches-slaves.paris4.sorbonne.fr/Cahier1/Levkievskaja.htm |accessdate=2007-12-29 |archive-date=2008-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080112192340/http://www.recherches-slaves.paris4.sorbonne.fr/Cahier1/Levkievskaja.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Cremene89">ಕ್ರೆಮೆನೆ, ''ಮೈಥಾಲಜಿ ಡು ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ '' , p.&nbsp;89.</ref><ref name="ReferenceA">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;219.</ref><ref>{{uk icon}} Словник символів, Потапенко О.І., Дмитренко М.К., Потапенко Г.І. та ін., 1997.[https://web.archive.org/web/20070927212332/http://www.ber.te.ua/cgi-bin/dic/dic.php?nom=359] ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಲೇಖನ.</ref><ref>{{cite book | last = Dundes | first = Alan | title = The Vampire: A Casebook | publisher = University of Wisconsin Press | date = 1998 | pages = 13 | isbn = 0299159248 }}</ref><ref> {{cite encyclopedia | title = Vampire | encyclopedia = Encyclopaedia Britannica | volume = 27 | pages = 876 | publisher = Encyclopaedia Britannica Company | date = 1911 | accessdate = may 26, 2009}}</ref> ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತವಲ್ಲದೇ ತಾವು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳದ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಉಪದ್ರವ ಕೊಡುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸಾವುನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಶವಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊದೆಯುವ ಅವು ಊದಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಕಳೆಯ ಅಥವಾ ಗಾಢ ಮುಖಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಧುನಿಕ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನೀಳವಾಗಿ ಪೇಲವವಾಗಿರುವ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. [[ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು]], ಸಾರಸ್ವತ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ರ ಊಹನೆಯಾದ “ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಹೀರುವ ಪ್ರೇತಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮನುಷ್ಯನಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದು" ತರಹದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿದ್ದು "ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ"ದ<ref>ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ , ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಜೆ. ''ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್‌ ವಿತ್‌ ಎ ಥೌಸಂಡ್‌ ಫೇಸಸ್‌ : ಗೈಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಇನ್‌ ಮಿಥ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌'' , ವಿಸ್ಜನ್ಸಿನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣ (1989) p. 3.</ref> ಕಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೂ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ [[ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್‌]]‌ಗಳಂತಹಾ<ref name="SU223">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ , ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , pp.&nbsp;22–23.</ref> ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯು [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರತೊಡಗುವವರೆಗೆ ಎಂದರೆ ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ'' ಎಂಬ ಪದವು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಸರ್ಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ''ವ್ಯಾಂಪಿರ್'' (вампир), [[ಗ್ರೀಸ್‌]]‌ನಲ್ಲಿ ''[[ವ್ರಿಕೊಲಕಾಸ್‌]]'' ಹಾಗೂ [[ರೊಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ''[[ಸ್ಟ್ರಿಗೋಯಿ]]'' ನಂತೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಉನ್ಮಾದ]]ದ ರೂಪ ತಾಳಿದ್ದುದರಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶವಗಳನ್ನು ಸುಡುಗಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸುಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಇತರರನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸಹಾ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯ ವರ್ಚಸ್ವಿ ಮತ್ತು ನವೀನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ/ನುರಿತ/ಜಾಣ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಜನ್ಮ 1819ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್‌ ಪಾಲಿಡೊರಿ]]ರ ‘''[[ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' ’ ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಯಿತು. ಈ ಕಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾದುದಲ್ಲದೇ ಚರ್ಚಾತ್ಮಕವಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನ<ref name="SU378" /> ದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕುರಿತ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವೀ ಕೃತಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟಾಕರ್‌]]‌ರ 1897ರ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ವೇ ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಾದಂಬರಿ]]. ಇದು ಆಧುನಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ ರೂಪ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮುಂಚಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಾದ [[ತೋಳಮಾನವರು]] ಮತ್ತು ಅದೇ ತರಹದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಭೂತಪ್ರೇತಗಳ "ಒಂದು ವಯಸ್ಸಿನ ಕುತೂಹಲಗಳಿಗೆ ಧ್ವನಿಯಾಗುವ," ಮತ್ತು "ಹಳೆಯ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾಲದ ಭಯಗಳ" <ref name="Sellers">ಸೆಲ್ಲರ್ಸ್‌, ಸೂಸನ್‌. ''ಮಿಥ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫೇರಿ ಟೇಲ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ವಿಮೆನ್ಸ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್'' , ಪಾಲ್‌ಗ್ರೇವ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ (2001) p. 85.</ref> ಮೇಲೆ ''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ಕಲ್ಪನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಯಶಸ್ಸು ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಈಗಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ [[ಪ್ರಭೇದ]]ವನ್ನೇ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಭಯಾನಕ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞೆ ಸೂಸನ್‌ ಸೆಲ್ಲರ್ಸ್‌ರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಲ್ಪನೆಯು "ದುಸ್ವಪ್ನಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಹೋಲಿಕೆ"<ref name="Sellers" /> ಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == ''[[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಆಂಗ್ಲ ಪದಕೋಶ]]'' ದ ಪ್ರಕಾರ ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ'' ಪದದ ಆಂಗ್ಲ ರೂಪವು 1734ರಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, 1745ರಲ್ಲಿ ''[[ಹರ್ಲೆಯನ್‌ ಮಿಸೆಲಿನಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ''ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಥ್ರೀ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜೆಂಟಲ್‌ಮೆನ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ರವಾಸಕಥನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite encyclopedia|title=Vampire|encyclopedia=Oxford English Dictionary|editor=J. Simpson, E. Weiner (eds)|year=1989|edition=2nd edition |location=Oxford |publisher=Clarendon Press|id=ISBN 0-19-861186-2}}</ref><ref>{{cite book |title=Harleian Miscellany |last=Johnson |first=Samuel |authorlink=Samuel Johnson|year=1745|chapter=IV|publisher=T. Osborne|location=London|page=358}}</ref> [[ಜರ್ಮನ್‌]] ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="barber5" /> [[1718ರಲ್ಲಿ]] ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವು ಉತ್ತರ [[ಸರ್ಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಒಲ್ಟೇನಿಯಾ]]ದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶವಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು "ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ"ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.<ref name="barber5" /> 1725ರಿಂದ 1732ರ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ವರದಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.<ref name="barber5">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;5.</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸರ್ಬಿಯನ್‌]] ಭಾಷೆಯ вампир/''ವ್ಯಾಂಪಿರ್'' ‌<ref name="Grimm">{{de icon}} {{cite web|url=http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|title=Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. (in 32 Teilbänden). Leipzig: S. Hirzel 1854-1960|accessdate=2006-06-13|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926215950/http://germazope.uni-trier.de/Projects/WBB/woerterbuecher/dwb/wbgui?lemid=GV00025|url-status=dead}}</ref><ref name="MW">{{cite web |title=Vampire |publisher=Merriam-Webster Online Dictionary |url=http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire |accessdate=2006-06-13 |archive-date=2006-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060614081137/http://www.merriamwebster.com/dictionary/vampire |url-status=dead }}</ref><ref name="Tresor">{{fr icon}} {{cite web |url=http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=vampire |title=Trésor de la Langue Française informatisé |accessdate=2006-06-13 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://archive.is/20120526220130/http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/fast.exe?mot=vampire |url-status=dead }}</ref><ref>{{fr icon}} {{cite book |last=Dauzat |first=Albert|title=Dictionnaire étymologique de la langue française |year=1938 |publisher=Librairie Larousse |location=Paris |oclc=904687}}</ref><ref>{{cite web |last=Weibel |first=Peter |title=Phantom Painting - Reading Reed: Painting between Autopsy and Autoscopy |publisher=David Reed's Vampire Study Center |url=http://thegalleriesatmoore.org/publications/vampirestudy/weiben12.shtml |accessdate=2007-02-23 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927172528/http://thegalleriesatmoore.org/publications/vampirestudy/weiben12.shtml |url-status=dead }}</ref> ಪದದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯ ''ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌'' ಪದದಿಂದ ಆಂಗ್ಲ ಪದವನ್ನು (ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌'' ದ ಮೂಲಕ) ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರ್ಬಿಯನ್‌ ರೂಪವು ಬಹುಪಾಲು ಎಲ್ಲಾ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] вампир (''ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌'' ), [[ಝೆಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಲೊವಾಕ್‌]]ನ ''ಉಪಿರ್'' ‌, [[ಪೋಲಿಷ್‌]] ಭಾಷೆಯ ''ವೇಪೀರಜ್'' ‌, ಮತ್ತು (ಬಹುಶಃ [[ಪೂರ್ವ ಸ್ಲಾವಿಯ]]ದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ) ''ಉಪಿಯೊರ್'' ‌, [[ರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] упырь (''ಉಪಿರ್‌'' <nowiki>'</nowiki>), [[ಬೆಲಾರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] упыр (''ಉಪಿರ್‌'' ), [[ಉಕ್ರೇನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] упирь (''ಉಪಿರ್'' <nowiki>'‌</nowiki>), ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ರಷ್ಯನ್‌ ಭಾಷೆಯ]] упирь (''ಉಪಿರ್'' <nowiki>'</nowiki>). (ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ "ವಾಂಪಿರ್‌/ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌" ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುವ ಮೂಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ.) ಇವುಗಳ ನಿಖರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ.<ref name="Tokarev">{{ru icon}} {{cite book |last=Tokarev |first=Sergei Aleksandrovich |title=Mify Narodov Mira|year=1982|publisher=Moscow |location=Sovetskaya Entsiklopediya|oclc=7576647}} ("ವಿಶ್ವದ ಜನರ ದಂತಕಥೆಗಳು"). ಉಪಿರ್‌'</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ [[ಪ್ರಾಚೀನ-ಸ್ಲಾವಿಕ್‌]] ರೂಪಗಳು *{{Unicode|ǫpyrь}} ಮತ್ತು *{{Unicode|ǫpirь}}.<ref name="Vasmer">{{ru icon}} {{cite web|url=http://vasmer.narod.ru/p752.htm|title=Russian Etymological Dictionary by [[Max Vasmer]]|accessdate=2006-06-13}}</ref> ಒಂದು ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಲ್ಲದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಭಾಷೆಗಳು "ಮಾಟಗಾತಿ"ಗೆ ಬಳಸುವ [[ಟರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯ]] ಪದದಿಂದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಪದವನ್ನು ಆಕರವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ (e.g., [[ಟಾಟಾರ್‌]] ''ಉಬಿರ್‌'' ).<ref name="Vasmer" /><ref>{{bg icon}}ಮ್ಲಾಡೆನವ್‌ , ಸ್ಟೆಫನ್ (1941). Etimologičeski i pravopisen rečnik na bǎlgarskiya knižoven ezik.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ರಷ್ಯನ್‌ ರೂಪವಾದ Упирь (''ಉಪಿರ್‌<nowiki>'</nowiki>'' )ನ ಬಳಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ 6555ನೆಯ (1047 AD)<ref>{{cite book |last=Melton |first=J.G. |title=The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead |year=1994 |location=Detroit |publisher=Visible Ink Press |isbn=0-8103-2295-1 |page=xxxi |nopp=true}}</ref> ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನವ್ಗೋರೋಡ್‌]]ನ ರಾಜಕುಮಾರ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಯಾರೊಸ್ಲಾವೊವಿಚ್]]‌<ref name="Bible">{{ru icon}} {{Cite web |first=A. I. |last=Sobolevskij |title=Slavjano-russkaja paleografija |url=http://www.textology.ru/drevnost/srp2.shtml |accessdate=2007-12-21 |archive-date=2007-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103160829/http://www.textology.ru/drevnost/srp2.shtml |url-status=dead }} [http://www.stsl.ru/manuscripts/book.php?col=1&amp;manuscript=089 ಮೂಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, Книги 16 Пророков толковыя] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101015410/http://www.stsl.ru/manuscripts/book.php?col=1&manuscript=089 |date=2012-11-01 }}.</ref> ಗೆಂದು [[ಗ್ಲಾಗೋಲಿಟಿಕ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಿಂದ [[ಸಿರಿಲಿಕ್‌ ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಪುರೋಹಿತನೊಬ್ಬ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡಿದ [[ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ಸಾಮ್ಸ್‌]]ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ [[ಮುಕ್ತಾಯಮುದ್ರೆ]] ಆಗಿತ್ತು. ಪುರೋಹಿತನು ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು "ದುಷ್ಟ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ" ಅಥವಾ "ವಿಕಾರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ"<ref name="Opir">{{cite journal |last=Lind |first=John H. |title=Varangians in Europe’s Eastern and Northern Periphery|journal=Ennen ja Nyt |issue=4 |year=2004 |url=http://www.ennenjanyt.net/4-04/lind.html |accessdate=2007-02-20}}</ref> ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ "''ಉಪಿರ್‌''' ''ಲಿಖ್ಯಿ'' " (Упирь Лихый), ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ತರಹದ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಅಪರಿಚಿತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು [[ನಿಸರ್ಗಾರಾಧಕರಿಂದ/ನಾಸ್ತಿಕರಿಂದ]] ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಉಪನಾಮವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಪಾಠಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|last=Dolotova|first=I.A.|coauthors=O.A. Rodionov & A.B. Van'kova|title=История России. 6-7 кл : Учебник для основной школы: В 2-х частях. Ч. 1: С древнейших времен до конца XVI века|year=2002|publisher=ЦГО|isbn=5-7662-0149-4|url=http://www.ndce.ru/fulltext/pdf/1000292.pdf|format=PDF|accessdate=2007-02-28|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614015221/http://www.ndce.ru/fulltext/pdf/1000292.pdf|url-status=dead}} ("ರಷ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ. 6-7 kl.: ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ : 2-X ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ. ಭಾಗ 1: ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ XVI ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ.")</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಹಳೆಯ ರಷ್ಯನ್‌ ಪದದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ನಾಸ್ತಿಕವಿರೋಧಿ ಗ್ರಂಥ "ಸಂತ ಗ್ರಿಗೋರಿಯವರ ಉಪದೇಶ" [[ನಾಸ್ತಿಕ]]ರಿಂದ ''ಉಪಿರಿ'' ಆರಾಧನೆಯಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ 11ರಿಂದ–13ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{ru icon}} {{cite web |url=http://historic.ru/books/item/f00/s00/z0000031/index.shtml |title=Рыбаков Б.А. Язычество древних славян / М.: Издательство 'Наука,' 1981 г. |accessdate=2007-02-28}}</ref><ref name="period">{{ru icon}} {{cite journal |last=Зубов |first=Н.И. |title=Загадка Периодизации Славянского Язычества В Древнерусских Списках “Слова Св. Григория ... О Том, Како Первое Погани Суще Языци, Кланялися Идолом...” |journal=Живая Старина |volume=1 |issue=17 |pages=6–10 |year=1998 |url=http://kapija.narod.ru/Ethnoslavistics/zub_period.htm |accessdate=2007-02-28 |archive-date=2007-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070225025712/http://kapija.narod.ru/Ethnoslavistics/zub_period.htm |url-status=dead }}</ref> ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮೂಲದ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ : [[ಆಲ್ಬೇನಿಯನ್‌]] ಪದಗಳಾದ ಧೆಂಬ್‌ {ಹಲ್ಲು} ಮತ್ತು ಪೈರ್‌ {ಹೀರುವಿಕೆ}ಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. == ಜಾನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳು == ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿತನದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದಲೇ ಇದೆ, [[ಮೆಸಪಟೋಮಿಯಾ]], [[ಹೀಬ್ರೂ]], [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್]] ಜನಾಂಗಗಳು ಆಧುನಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ರೂಪಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ದೆವ್ವ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ-ಮಾದರಿಯ ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯೆಂದು ಈಗ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜೀವಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಜಾನಪದ ಮೂಲಗಳು [[ಆಗ್ನೇಯ ಯೂರೋಪ್]]‌,<ref name="SU223">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, pp.&nbsp;22–23.</ref> ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗೀಯ [[ಕಂಠೋಕ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು]] ಲಿಖಿತರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ದುಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ [[ಪ್ರೇತ]]ಗಳೋ, [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]] ಮಾಡಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಟಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದುಷ್ಟ ಪ್ರೇತವೊಂದಕ್ಕೆ ಶವವೊಂದು [[ಸಿಕ್ಕಿದಾಗ]] ಅದರಿಂದ ಇಲ್ಲವೇ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ ಸಹಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಈ ತರಹದ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಉನ್ಮಾದ]]ವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ, ಹಲವೊಮ್ಮೆ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಅನುಮಾನಿತರಾಗಿದ್ದವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇದ್ದವು.<ref name="Cohen" /> === ವಿವರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Munch vampire.jpg|225px|thumb|ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಮುಂಚ್‌ರ ವ್ಯಾಂಪೈರೆನ್‌ "ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ,"]] ದಂತಕಥೆಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಅನೇಕ ಐರೋಪ್ಯ ದಂತಕಥೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯತೆಗಳಿದ್ದವು. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ನೋಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊದಿಕೊಂಡಂತೆ ಕೆಂಪಗಿನ, ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ವರ್ಣದವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು, ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗತಾನೆ ರಕ್ತ ಕುಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದಿದ್ದ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಶವಹೊದಿಕೆಯೊಳಗೆ ನೋಡಿದರೆ ದಿಟವಾಗಿ ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಮೂಗುಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸೋರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಎಡಕಣ್ಣು ತೆರೆದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು.<ref name="Barb412">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;41–42.</ref> ಹೂಳುವಾಗ ಹೊದಿಸಿದ್ದ ನಾರಿನ ಶವಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊದ್ದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಹಲ್ಲು,ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಉಗುರುಗಳು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Barb2">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;2.</ref> ==== ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ==== ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಬಹಳ ವಿಧವಿದ್ದು ಮೂಲ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿವೆ. ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಚೀನೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಾಯಿ ಅಥವಾ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾಗಿ ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶವವು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Barb30">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;33.</ref> ಗಾಯಗೊಂಡು ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶವದ ಗಾಯವನ್ನು ಬಿಸಿನೀರಿನಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೂ ಅಪಾಯ ಖಚಿತ. ರಷ್ಯನ್‌ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಹಿಂದೆ ತಾವು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಮಾಟಗಾರರು ಇಲ್ಲವೇ [[ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.[<ref name="Strange & Amazing">{{cite book|author=Reader's Digest Association |title=The Reader's Digest Book of strange stories, amazing facts: stories that are bizarre, unusual, odd, astonishing, incredible ... but true |edition= |year=1988 |publisher=Reader's Digest |location=London |isbn=0-949819-89-1 |pages=432–433 |chapter=Vampires Galore!}}</ref> ಕೆಲದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ಭೂತಪ್ರೇತಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗದಿರಲು ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಶವವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಕಾಗಿ ಹೂಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತಾದರೂ, ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೇತ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಸಮಾಧಿಯ ಬಳಿ [[ಪಿಕಾಸಿ]] ಅಥವಾ [[ಗುದ್ದಲಿ]]ಗಳಂತಾ<ref name="Barb5051">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;50-51.</ref> ಐಹಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಬರದೇ ಅಲ್ಲೇ ಇರದಂತೆ ಸತ್ತವರನ್ನು ಸಂಪ್ರೀತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದೂ ಇತ್ತು. ಈ ವಿಧಾನವು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌]] ಪಾತಾಳದ [[ಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ನದಿ]]ಯನ್ನು ದಾಟಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಸುಂಕಕ್ಕೆಂದು [[ಶವದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಬುಲಸನ್ನು]] ಇಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದಾದರೂ; ಆ ಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳು ದೇಹ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಇಡುವುದಾಗಿ ವಾದವಿವಾದಗಳಿದ್ದರೂ, ಇದೂ ಸಹಾ ನಂತರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಗೆಗೆ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ''[[ರಿಕೊಲಕಾಸ್]],'' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು “ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ” ಎಂಬ ಬರಹವಿರುತ್ತಿದ್ದ ಮೇಣದ ಶಿಲುಬೆ ಮತ್ತು ಮಡಿಕೆಯನ್ನು ಶವದ ಮೇಲಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್‌ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Lawson |first=John Cuthbert|title=Modern Greek Folklore and Ancient Greek Religion |pages=405–06 |year=1910 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |oclc=1465746}}</ref> ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಮಂಡಿಯ ಬಳಿಯ ಸ್ನಾಯುರಜ್ಜುವನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಅಫೀಮು ಸಸ್ಯಗಳು, ಸಾಸಿವೆ ಅಥವಾ ಮರಳನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಮಾಧಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಡುವುದು; ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೇನೆಂದರೆ ಪಿಶಾಚಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಧಾನ್ಯಕಾಳುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಪುರುಸೊತ್ತಿರದಂತೆ ಮಾಡುವುದು.<ref name="Barb49">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;49.</ref> ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಚೀನೀ ಆಖ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಂತಹಾ ಜೀವಿ ಅಕ್ಕಿ ಚೀಲವೊಂದನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅದು ಪ್ರತಿ ಕಾಳನ್ನು ಎಣಿಸಲೇಬೇಕಿರುತ್ತದೆ; ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಾಟಗಾರರು ಹಾಗೂ ಇತರ ದುಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.<ref name="Jaramillo">{{es icon}} {{cite book|last=Jaramillo Londoño|first=Agustín|title=Testamento del paisa |year=1986 |origyear=1967 |edition=7th |publisher=Susaeta Ediciones |location=Medellín |isbn=958-95125-0-X}}</ref> ==== ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ==== ಅನೇಕ ವಿಷದವಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಅವಿವಾಹಿತ ಬಾಲಕನನ್ನು ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್‌ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಓಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು - ಆಗ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸಮಾಧಿಯ ಮುಂದೆ ಕುದುರೆಯು ಓಡಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Strange & Amazing" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆ ಅಗತ್ಯ, ಆದರೆ ಆಲ್ಬೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿಳಿಯದೇ ಆಗಿರಬೇಕು.<ref name="Barb6869">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;68-69.</ref> ಸಮಾಧಿಯ ಬಳಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಯೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Barb125">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;125.</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಶವಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಕೊಳೆತಿರದೇ ಇರುತ್ತವೆ.<ref name="Barb109">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;109.</ref> ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅನುಮಾನಿತ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ, ಹಳ್ಳಿಗರು ಬಲಿಪಶುವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಾಜಾ ರಕ್ತ ಮುಖವೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿದುದಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Barb1145">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;114-15.</ref> ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚನೆಗಳೆಂದರೆ ಜಾನುವಾರು,ಕುರಿಗಳು,ಸಂಬಂಧಿಕರು ಅಥವಾ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮರಣ. ದಂತಕಥೆಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು [[ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಲಾಟೆ]]ಯನ್ನು ಎಂದರೆ, ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ತೂರುವುದು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು,<ref name="Barb96">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;96.</ref> ಹಾಗೂ ಜನರು ಮಲಗಿರುವಾಗ ಅವರನ್ನು [[ಒತ್ತುವುದು/ಅಮುಕುವುದು]] ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತೋರುತ್ತವೆ.<ref name="Bun1689">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;168-69.</ref> ==== ರಕ್ಷಣೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Ernst6-thumb.gif|thumb|left|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ಸ್‌ರ ಉನೆ ಸೆಮನೆ ಡೆ ಬೊಂಟೆ ದಿಂದ ಒಂದು ಚಿತ್ರ]] [[ದುರದೃಷ್ಟನಿವಾರಕ]] — ಭೂತ ಪ್ರೇತಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಬಲ್ಲ ಐಹಿಕ ಅಥವಾ ದೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]]<ref>ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;63.</ref> ಅಥವಾ [[ಪವಿತ್ರ ನೀರು]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; [[ಕಾಡುಗುಲಾಬಿ]]ಯ ಕೊಂಬೆ ಮತ್ತು [[ಹಾಥಾರ್ನ್]] ಸಸ್ಯಗಳು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮನೆಯ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಸಿವೆಯನ್ನು ಹರಡಿದರೆ ಅವು ದೂರ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.<ref>{{cite book|last=Mappin |first=Jenni|title=Didjaknow: Truly Amazing & Crazy Facts About... Everything |year=2003 |publisher=Pancake |location=Australia|isbn=0-330-40171-8|page=50}}</ref> ಇತರೆ ದುರದೃಷ್ಟನಿವಾರಕಗಳೆಂದರೆ ದೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ [[ಶಿಲುಬೆ]], [[ರೋಸರಿ]] ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ನೀರು. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅಥವಾ ನದಿಸಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಾರವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.<ref>ಬುರ್ಕ್‌ ಹಾರ್ಡ್ಟ್‌, "ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌ಗ್ಲಾಬೆ ಅಂಡ್‌ ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌ಸೇಜ್‌", p. 221.</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದುರದೃಷ್ಟನಿವಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸಲು, ಅದರಲ್ಲೂ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ (ಕೆಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೆರಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಬಹುಶಃ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಆತ್ಮರಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿರಬಹುದು).<ref name="EoOc">{{cite book |last=Spence |first=Lewis |title=An Encyclopaedia of Occultism |year=1960 |publisher=University Books |location=New Hyde Parks|oclc=3417655}}</ref> ಈ ಲಕ್ಷಣವು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೂ (ಗ್ರೀಕ್‌ ''ರಿಕೊಲಕಾಸ್‌/ಟಿಂಪಾನಿಯೋಸ್‌'' ಗಳು ನೆರಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದವು), ''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟಾಕರ್‌ರು ಬಳಸಿದ್ದರು, ನಂತರವೂ ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="SU25">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ '' , p.&nbsp;25.</ref> ಕೆಲ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಯಜಮಾನನ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೇ ಯಾವುದೇ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರೆ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮಿಚ್ಛೆಯಂತೆ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.<ref name="EoOc" /> ದಂತಕಥೆಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವಾದರೂ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಂದ ಅವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಎಂದೇನಿಲ್ಲ.<ref name="SU25" /> ಅನುಮಾನಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು ಅನೇಕವಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ನೇತು ಹಾಕಿ ಸುಡುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Barber73">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;73.</ref> ಇದಕ್ಕೆ [[ಆಶ್‌]] ಮರವು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಕ್‌ ರಾಜ್ಯ<ref>{{de icon}} {{cite book|last=Alseikaite-Gimbutiene |first=Marija |authorlink=Marija Gimbutas |title=Die Bestattung in Litauen in der vorgeschichtlichen Zeit |year=1946 |location=Tübingen|oclc=1059867}} (ಪ್ರಬಂಧ).</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸರ್ಬಿಯಾ<ref name="Vuk59">{{cite journal |last=Vukanović |first=T.P. |year=1959 |title=The Vampire |journal=Journal of the Gypsy Lore Society |volume=38 |pages=111–18}}</ref> ದಲ್ಲಿ [[ಹಾಥಾರ್ನ್]] ಹಾಗೂ [[ಸಿಲೇಶಿಯಾ/ಸಿಲೇಸಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಓಕ್‌]] ಮರವು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{de icon}} {{cite journal|last=Klapper |first=Joseph|title=Die schlesischen Geschichten von den schädingenden Toten |journal=Mitteilungen der schlesischen Gesellschaft für Volkskunde |volume=11 |pages=58–93 |year=1909}}</ref> ಸಂಭಾವ್ಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೃದಯದ ಮೂಲಕ ನೇತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಜರ್ಮನಿ<ref>{{de icon}} {{cite book |last=Löwenstimm |first=A.|title=Aberglaube und Stafrecht |page=99 |year=1897 |publisher=Berlin}}</ref><ref>{{de icon}} {{cite book |last=Bachtold-Staubli |first=H. |title=Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens |year=1934–35 |publisher=Berlin}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಸರ್ಬಿಯಾ<ref>{{de icon}} {{cite journal |last=Filipovic |first=Milenko |year=1962 |title=Die Leichenverbrennung bei den Südslaven |journal=Wiener völkerkundliche Mitteilungen |volume=10 |pages=61–71}}</ref> ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ನೇತುಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎದೆಯ ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಚುಚ್ಚುವುದು ಊದಿಕೊಂಡಿರುವ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು; ಪಿಕಾಸಿಗಳಂಥ ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಹೂಳುವುದರ ಸಮಾನ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಯಾಗಲು ದೇಹವು ಊದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಈ ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅದರ ಮೂಲಕ ತೂರಿಹೋಗಿ ಆ ಯತ್ನವನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Barb158">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;158.</ref> [[ಶಿರಚ್ಛೇದನ]]ವು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು, ನಂತರ ತಲೆಯನ್ನು ಕಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪೃಷ್ಠದ ಹಿಂದೆ ಅಥವಾ ದೇಹದಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Barber73"/> ಈ ವಿಧಾನವು ಆತ್ಮದ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ತ್ವರೆಪಡಿಸುವುದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶವದಲ್ಲೇ ಆತ್ಮವು ಕಾಲಹರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ತಲೆ, ದೇಹ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಮೊಳೆ ಹೊಡೆದು ಏಳಲಾಗದಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿಧಾನವೂ ಇತ್ತು.<ref name="Barb157">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;157.</ref> ಜಿಪ್ಸಿಗಳು ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಶವದ ಹೃದಯದೊಳಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟು ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಾಥಾರ್ನ್‌‌ಅನ್ನು ಶವದ ಕಾಲುಚೀಲದೊಳಕ್ಕೆ ಇಡುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಕಾಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಥಾರ್ನ್‌ ಅನ್ನು ನುಗ್ಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ವೆನಿಸ್‌]] ಹತ್ತಿರದ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಧಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಮಹಿಳೆಯ ಶವವೊಂದರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಮನಗಂಡರು.<ref>ಏರಿಯಲ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ರಿಂದ ವರದಿಯಾದದ್ದು , "ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಅಗೆತದಿಂದ ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ 'ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ' ಪತ್ತೆ ," 13 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009, [[Yahoo! News]] ಮೂಲಕ [[Associated Press]], [https://archive.today/20211014180118/https://www.webcitation.org/5fFdDvCQQ?url=http://fe8.story.media.ac4.yahoo.com/news/us/story/ap/20090313/ap_on_re_eu/eu_italy_vampire_of_venice/print ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ]; Reutersನಿಂದಲೂ ಸಹಾ , "ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಮಧ್ಯಯುಗದ 'ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ'ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅವಶೇಷ ಪತ್ತೆ " ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ''ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ, 13 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009, ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ [https://web.archive.org/web/20090317093300/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,25180518-30417,00.html ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ] (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ).</ref> ಇನ್ನಿತರ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಕುದಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸುವುದು. ಬಾಲ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಅಥವಾ ಶವಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ, [[ಪವಿತ್ರ ನೀರನ್ನು]] ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ [[ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ]] ಮೂಲಕ ಕೊಲ್ಲಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ರೊಮೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಗುಂಡನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿ ಕುಟುಂಬದವರ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಾಯಲ್ಲಿ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;154.</ref> === ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Lilith (John Collier painting).jpg|thumb|200px|ಜಾನ್‌ ಕೊಲ್ಲೀರ್‌ರ ಲಿಲಿತ್‌ (1892),]] ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ಅಥವಾ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ಕಥೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite book|last=McNally|first=Raymond T.|coauthors=Florescu, Radu.|title=In Search of Dracula|year=1994|publisher=Houghton Mifflin|isbn=0-395-65783-0|page=117}}</ref> ಇಂದು ನಾವು ಇವುಗಳು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿರಬಹುದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ'' ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಆ ತರಹದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಪ್ರೇತಗಳು]] ಅಥವಾ ಆ ತರಹದ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ಹಾಗೂ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ [[ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ]] ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; [[ದೆವ್ವವನ್ನು]] ಸಹಾ ರಕ್ತ ಪಿಶಾಚಿ<ref name="Marigny1">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , pp.&nbsp;24–25.</ref> ಯಂತೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ಸಹಾ ಒಂದಲ್ಲಾ ಒಂದು ವಿಧದ ಪ್ರೇತ ಅಥವಾ ದೆವ್ವ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದೈವವೂ ಸಹಾ ರಕ್ತಕುಡಿಯುವುದೆಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬೇತಾಳ]]ದ, ಪಿಶಾಚಿಯಂತಹಾ ಶವಗಳಲ್ಲಿ ಆವಾಹನೆಯಾಗುವಂತಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ''[[ಬೇತಾಳ ಪಚೀಸಿ]]'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ''[[ಕಥಾಸರಿತ್ಸಾಗರ]]'' ದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬೇತಾಳವೊಂದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಹಸಗಳ ಕಥೆಯಿದೆ.<ref>{{cite book |last=Burton |first=Sir Richard R. |authorlink=Richard Francis Burton |title=Vikram and The Vampire:Classic Hindu Tales of Adventure, Magic, and Romance |origyear=1870 |year=1893 |publisher=Tylston and Edwards |location=London |url=http://www.sacred-texts.com/goth/vav/vav00.htm |accessdate=2007-09-28}}</ref> ''[[ಪಿಶಾಚಿ]],'' ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದುಷ್ಟರ ಅಥವಾ ಹುಚ್ಚರಾಗಿ ಸತ್ತವರ ಆತ್ಮಗಳು ಸಹಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Bun200">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;200.</ref> ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಶವಗಳ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ದೇವತೆ [[ಕಾಳಿ]]ಯನ್ನೂ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bun1401">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;140–141.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಸೆಖ್ಮೆಟ್‌]] ಎಂಬ ದೇವತೆ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref>[http://www.ancientegyptonline.co.uk/Sekhmet.html ]</ref> [[ಪರ್ಷಿಯ]]ನ್ನರು ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ಪ್ರೇತಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು; ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಿಕ್ಕ [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Marigny3">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , p.&nbsp;14.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾ]]ವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಲಿಲಿಟು]]<ref name="Hurwitz" /> ಎಂಬ, [[ಹೀಬ್ರೂ ದೆವ್ವಗಳ ಕಥೆ]]ಯಲ್ಲಿಯ ಲಿಲಿತ್‌([[ಹೀಬ್ರೂ]] לילית) ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ [[ಲಿಲು]]ಗಳ ಕಥೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲಿಲಿಟುವನ್ನು ಪ್ರೇತವನ್ನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದು ಜೀವಿಸುವದೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯಹೂದ್ಯರ ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ಜೊತೆಗೆ ಆಗ ತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಾಗಿ ಪ್ರತೀತಿ ಇತ್ತು.<ref name="Hurwitz">ಹರ್ವಿಟ್ಜ್,''ಲಿಲಿತ್‌.''</ref> ಪ್ರಾಚೀನ [[ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್‌ ಪುರಾಣ]]ಗಳು [[ಎಂಪುಸೇ]]<ref name="GraveEmp">{{cite book |last=Graves |first=Robert |authorlink=Robert Graves|title=[[The Greek Myths]] |origyear=1955 |year=1990 |publisher=Penguin |location=London |isbn=0-14-001026-2 |pages=189–90|chapter=The Empusae}}</ref>, [[ಲಾಮಿಯಾ]]<ref name="Gravlam">ಗ್ರೇವ್ಸ್‌, "ಲಾಮಿಯಾ", '' ಗ್ರೀಕ್‌ ಮಿಥ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ, pp.&nbsp;205–206.</ref> ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರಿಗಸ್‌]] ಎಂಬ ಮೂರು ಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆರಡು ಪದಗಳು ಮಾಟಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ದೆವ್ವಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾದವು. [[ಹೆಕೆಟ್‌]] ಎಂಬ ದೇವತೆಯ ಮಗಳಾದ ಎಂಪುಸೇ ಪಿಶಾಚಿ ಸ್ವಭಾವದ [[ಕಂಚಿನ]] ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಜೀವಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಕ್ತ ಕುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆ ಗಂಡಸರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯುವತಿಯ ರೂಪ ತಾಳಿ ಅವರು ಮಲಗಿದಾಗ ಅವರ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref name="GraveEmp" /> ಲಾಮಿಯಾ ಹಾಗೂ ''ಗೆಲ್ಲೌಡ್ಸ್‌'' ಅಥವಾ [[ಗೆಲ್ಲೋ]]ಗಳೂ ಕೂಡಾ ಹಸುಗೂಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಇದೇ ರೀತಿ ರಾತ್ರಿ ಅವು ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದಾಗ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="Gravlam" /> ಲಾಮಿಯಾನಂತೆ ''ಸ್ಟ್ರಿಗಸ್‌'' ಕೂಡಾ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಯುವಕರ ಮೇಲೂ ಸಹಾ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವರು ಕಾಗೆಗಳ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ರೋಮನ್‌ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ''ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಮನುಷ್ಯರ ರಕ್ತ ಮಾಂಸ ತಿಂದು ಬದುಕುವ ನಿಶಾಚರ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |last=Oliphant |first=Samuel Grant |year=1913 |title=The Story of the Strix: Ancient |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=44 |pages=133–49 |doi=10.2307/282549 |issn=00659711 |month=Jan |day=01}}</ref> === ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಐರೋಪ್ಯ ದಂತಕಥೆ === ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು [[ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಂಗ್ಲ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರಕಾರರಾದ [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಮ್ಯಾಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಲಿಯಂ]] [[ಪ್ರೇತಗಳ]],<ref name="Cohen" /><ref>{{cite web|author=William of Newburgh |coauthors=Paul Halsall |authorlink=William of Newburgh |title=Book 5, Chapter 22-24 |work=Historia rerum Anglicarum |publisher=Fordham University |year=2000 |accessdate=2007-10-16 |url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/williamofnewburgh-five.html}}</ref> ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಆಂಗ್ಲ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ನಂತರದ ಪುರಾವೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ.<ref name="Jones121">ಜೋನ್ಸ್‌, "ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌," p.&nbsp;121.</ref> ಈ ಕಥೆಗಳು ನಂತರದ 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಂಡುಬಂದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಹರಡಿದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಗಳ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಣಮಯಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಹುಡುಕಾಟವು ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಶವ ನೇತುಹಾಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಿ ತೋಡುವಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಸಹಾ ಈ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬೇಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನೇತುಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Barb5to9" /> ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಜಾನಪದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ [[ಜ್ಞಾನೋದಯ ಯುಗ]]ವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉನ್ಮಾದದ ರೂಪ ತಾಳಿತು‌.<ref name="Cohen" /> 1721ರಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ ಪ್ರಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಹಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ 1725ರಿಂದ 1734ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತೆನ್ನಲಾದ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಇತರೆಡೆ ಹರಡಿದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಪುಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿತು. ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ [[ಸರ್ಬಿಯಾ]]ದ [[ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಲೋಗೋಜೋವಿಟ್ಜ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಪೌಲೆ]]ರದಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ 62ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದ ಪ್ಲೋಗೋಜೋವಿಟ್ಜ್‌, ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನ ಬಳಿ ಬಂದು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದರು. ಆಗ ಆತ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮರುದಿನ ಆತನು ಸಾವು ಕಂಡನು. ಪ್ಲೋಗೋಜೋವಿಟ್ಜ್‌, ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಸಹಾ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಅವರೆಲ್ಲಾ ರಕ್ತದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Barb5to9">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;5–9.</ref> ಎರಡನೇ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಕವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಮಾಜಿಯೋಧ ಪೌಲೆ, ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಹುಲ್ಲನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ/ಹೇ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ]] ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆತನ ಮರಣದ ನಂತರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಸಾವು ಕಂಡರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೌಲೆ ಮರಳಿಬಂದು ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref name="Barb1521" /> ಮತ್ತೊಂದು ವಿಖ್ಯಾತ ಸರ್ಬಿಯನ್‌ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಲಗಿರಣಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಗಿರಣಿಯವರನ್ನು ಕೊಂದು ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಸಾವಾ ಸವಾನೊವಿಕ್‌]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಸರ್ಬಿಯನ್‌ ಲೇಖಕ [[ಮಿಲೊವನ್‌ ಗಿಲ್‌ಸಿಕ್‌]] ಬರೆದ ಕಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ದಂತಕಥೆಯ ಪಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಬಿಯದ 1973ರ ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರ ''[[ಲೆಪಿಟಿರಿಕಾ]]'' ಇದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು : ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೇಹಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ವರದಿ ತಯಾರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Barb1521">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;15–21.</ref> "18ನೇ-ಶತಮಾನದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿವಾದ" ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಈ ಉನ್ಮಾದವು ಒಂದು ಸಂತತಿಯನ್ನು ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಕಾರಣವಾಗಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳೆಂದು ಮೂಡಿದ ಭಾವನೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ನೇತು ಹಾಕಿ ಸುಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆಗಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೂಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಥವಾ [[ರೇಬೀಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಈ [[ಮೂಢನಂಬಿಕೆ]] ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. [[ಡಾಮ್‌ ಅಗಸ್ಟೀನ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಮೆಟ್‌]] ಎಂಬ ಗೌರವಾರ್ಹ [[ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜ್ಞರು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿವರಗಳುಳ್ಳ ಗ್ರಂಥವನ್ನು 1746ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರೂ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗೆಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಖಚಿತತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲ್ಮೆಟ್‌ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವೃತ್ತಾಂತಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಓದುಗರು, [[ವೊಲ್ಟೇರ್‌]] ಎಂಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಗ [[ಭೂತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬರುವ ಹಾಗೆ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref name="Hoyt84" /> ತನ್ನ ''[[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದಕೋಶ]]'' ದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟೇರ್‌ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು :<ref>{{cite book|title=Philosophical Dictionary |author=Voltaire |year=1984 |origyear=1764 |publisher=Penguin|location=|isbn=014044257X}}</ref> {{quote|These vampires were corpses, who went out of their graves at night to suck the blood of the living, either at their throats or stomachs, after which they returned to their cemeteries. The persons so sucked waned, grew pale, and fell into consumption; while the sucking corpses grew fat, got rosy, and enjoyed an excellent appetite. It was in [[ಪೋಲೆಂಡ್|Poland]], [[ಹಂಗರಿ|Hungary]], [[Silesia]], [[Moravia]], [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|Austria]], and [[Alsace-Lorraine|Lorraine]], that the dead made this good cheer.}} [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಮಾರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾರು]] ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯ [[ಗೆರಾರ್ಡ್‌ ವಾನ್‌ ಸ್ವಿಟಿಯೆನ್‌]] ಎಂಬುವವರನ್ನು ಪ್ರೇತಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಕಳಿಸಿದಾಗ ಈ ವಿವಾದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆತನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯು ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ದೇಹಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಕ್ಕೆ ಕೊನೆ ಹಾಡಿದಳು. ಈ ಖಂಡನೆಯ ನಂತರವೂ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಪ್ರಸಕ್ತಿಯು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.<ref name="Hoyt84">{{cite book |last=Hoyt |first=Olga |title=Lust for Blood: The Consuming Story of Vampires |year=1984 |chapter=The Monk's Investigation |pages=101–06 |publisher=Scarborough House |location=Chelsea |isbn=0-8128-8511-2}}</ref> === ಐರೋಪ್ಯವಲ್ಲದ ನಂಬಿಕೆಗಳು === ==== ಆಫ್ರಿಕಾ ==== [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇತಗಳಂತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳಿವೆ: [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅಶಾಂತಿ]] ಜನರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಹಲ್ಲಿನ, ಮರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ''[[ಅಸಾನ್‌ಬೊಸಮ್‌]]'' ,<ref name="Buns11">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;11.</ref> ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರೆ [[ಈವ್‌ ಜನರು]] [[ಮಿಂಚುಹುಳು]]ವಿನ ರೂಪ ತಳೆದು ಮಕ್ಕಳ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ''[[ಅಡ್ಜೆ,]]'' ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Buns2">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;2.</ref> ಪೂರ್ವ ಕೇಪ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೇ ಉಗುರಿನ ಪಕ್ಷಿಯ ರೂಪ ತಳೆದು ಗುಡುಗು ಹಾಗೂ ಮಿಂಚು ತರಿಸಬಲ್ಲ ''[[ಇಂಪುಂಡುಲು]],'' ಇದ್ದರೆ, [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‌]]ನ [[ಬೆಟ್ಸಿಲಿಯೊ]] ಜನರು ''ರಮಂಗ'' ಎಂಬ ವಿಲಕ್ಷಣ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ವಿಕರ/ಕುಲೀನರ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜೀವಂತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="ReferenceA"/> ==== ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡ/ಅಮೇರಿಕಾಗಳು ==== ''[[ಲೂಗರೂ]]'' ಎಂಬುದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಯು ಅನೇಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳ ವೊಡು ಅಥವಾ [[ವೂಡೂ]] ಎಂಬುದರ ಸಂಯೋಜನೆ. ''ಲೂಗರೂ'' ಎಂಬ ಪದ ಬಹುಶಃ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ''[[ಲೌಪ್‌-ಗರೌ]]'' ("ತೋಳಮಾನವ" ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ)ನಿಂದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು [[ಮಾರಿಷಸ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ''ಲೂಗರೂ'' ನ ಕಥೆಗಳು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ [[ಲೂಸಿಯಾನಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ.<ref name="Buns1623">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;162-63.</ref> ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ರಾಕ್ಷಸಿಯರೆಂದರೆ [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‌]]ನ ''[[ಸೌಕೌಯಾಂಟ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] ದಂತಕಥೆಯ ''[[ಟುಂಡಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಟಸೋಲಾ]]'' . ದಕ್ಷಿಣ [[ಚಿಲಿ]]ಯ [[ಮಪುಚೆ]]ಯು ''[[ಪ್ಯೂಚೆನ್‌]]'' ಎಂಬ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ಹಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{es icon}} {{cite book|author=Martinez Vilches, Oscar|title=Chiloe Misterioso: Turismo, Mitologia Chilota, leyendas |year=1992 |page=179 |publisher=Ediciones de la Voz de Chiloe |location=Chile |oclc=33852127}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಂದೆ ''[[ಲೋಳಿಸರ]]'' ವನ್ನು ತಿರುವುಮುರುವಾಗಿ ನೇತುಹಾಕಿದರೆ ಪ್ರೇತಗಳಂತಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಬಹುದು.<ref name="Jaramillo" /> ಅಜ್ಟೆಕ್‌ನ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರೇತಗಳು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಹಾಗೂ ಬದುಕಿರುವರೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ ಅವರನ್ನು ಹುಚ್ಚರನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ [[ಸಿಹುಆಟೆಟೆವೊ]] ಎಂಬ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಮುಖದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Strange & Amazing" /> 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ [[ರ್ಹೋಡ್‌/ರೋಡ್‌ ದ್ವೀಪ]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು‌. ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಓರ್ವ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿದ್ದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಶವಗಳಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸತ್ತವರ ಕುರಿತು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯೆಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗ [[ಕ್ಷಯ]] ಅಥವಾ ಆಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ "ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರೋಗ"ವು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಕ್ಷಯದಿಂದ ಈ ಹಿಂದೆ ಸತ್ತ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು.<ref name="sledzik">{{cite journal |last=Sledzik |first=Paul S. |coauthors=Nicholas Bellantoni |month=June |year=1994 |title=Bioarcheological and biocultural evidence for the New England vampire folk belief |journal=American Journal of Physical Anthropology |volume=94 |issue=2 |pages=269–274 |doi=10.1002/ajpa.1330940210 |url=http://www.ceev.net/biocultural.pdf |format=PDF|pmid=8085617 |issn=0002-9483}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಾಗೂ ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಶಂಕಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ 1892ರಲ್ಲಿ [[ರ್ಹೋಡ್‌ ದ್ವೀಪದ ಎಕ್ಸಿಟಿರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ [[ಮರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್‌]] ಎಂಬಾಕೆಯದು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ, ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರೊಡಗೂಡಿ ಆಕೆಯ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಹೃದಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಸುಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://seacoastnh.com/Places_&_Events/The_Grave_Site/Real_Vampires_in_New_England?/ |title=Interview with a REAL Vampire Stalker |publisher=SeacoastNH.com |accessdate=2006-06-14 |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/618KXgznE?url=http://www.seacoastnh.com/Places_ |url-status=dead }}</ref> ==== ಏಷ್ಯಾ ==== ಪ್ರಾಚೀನ ದಂತಕಥೆಯ ಮೂಲದೊಂದಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಭಾಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಶವಭಕ್ಷಕ ಪಿಶಾಚಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸಿದವು. [[ಭಾರತ]]ವು ಸಹಾ ಇತರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ''[[ಭೂತ]]'' ಅಥವಾ ''ಪ್ರೇತ'' ಎಂಬುದು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮ. ಅದು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಶವಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆ ದೇಹಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು [[ಪಿಶಾಚಿ]]ಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಕಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;23-24.</ref> ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರುಳಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ತಲೆಯುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಕಪಾಲದ ಮೂಲಕ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ತರಹದ ಶಕ್ತಿಯೊಂದನ್ನು ''ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸ'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. [[ಜಪಾನೀ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು 1950ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅವುಗಳ ದಂತಕಥೆಯ ಮೂಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ.<ref name="Buns378">ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;137-38.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ [[ನುಕೇಕುಬಿ]] ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯ ರುಂಡವು ಮುಂಡದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾನವ ಬಲಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things |last=Hearn |first=Lafcadio |authorlink=Lafcadio Hearn |year=1903 |publisher=Houghton, Mifflin and Company |location=Boston}}</ref> ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿನಿಯರ ತರಹದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಥೆಯು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]], [[ಮಲೇಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಇವೆ. [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಎರಡು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ-ತರಹದ ಶಕ್ತಿಗಳಿವೆ: [[ಟಗಲಾಗ್‌]] ''ಮಂಡುರುಗೊ'' ("ರಕ್ತ-ಹೀರುವ") ಮತ್ತು [[ವಿಸಯನ್‌]] ''[[ಮನನಂಗ್ಗಲ್‌]] '' ("ಸ್ವಯಂ-ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲ"). ಮಂಡುರುಗೊ ಎಂಬುದು ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಕ ಹುಡುಗಿಯ ರೂಪ ತಳೆದು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ದನೆಯ ಟೊಳ್ಳಾದ ನೂಲಿನ ಮಾದರಿಯ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ [[ಅಸವಾಂಗ್‌]] ಪಿಶಾಚಿಯ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಲಿಯ ರಕ್ತ ಹೀರಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಮನನಂಗ್ಗಲ್‌'' ಎಂಬುದು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ಬಾವಲಿ ತರಹದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಮುಂಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಂದರ ಹೆಣ್ಣಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿ. ಅವು ಉದ್ದನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನ ತರಹದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು [[ಗರ್ಭಿಣಿ]]ಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಭ್ರೂಣ]]ವನ್ನು ಹೀರಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಕರುಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಹೃದಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]) ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಕಫವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ramos">{{cite book |last=Ramos |first=Maximo D. |title=Creatures of Philippine Lower Mythology |origyear=1971 |year=1990 |publisher=Phoenix Publishing |location=Quezon |isbn=971-06-0691-3}}</ref> [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]]ದ ''[[ಪೆಲಂಗ್ಗಾಲನ್‌]]'' ಎಂಬ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯು ಸುಂದರ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹೆಣ್ಣು ಇಲ್ಲವೇ ಯುವತಿಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು [[ಮಾಟಮಂತ್ರ]] ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ವಾಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ವರ್ಣದವಳ ರೂಪ ಪಡೆದಿರುವ ಅಥವಾ ಪ್ರೇತಸ್ವರೂಪದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆ ತನ್ನ ಕೋರೆಹಲ್ಲಿರುವ ರುಂಡವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ರಕ್ತಕ್ಕೋಸ್ಕರ ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;197.</ref> ಮಲೇಷಿಯನ್ನರು ತನ್ನ ಕರುಳಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಗಳು ತಾಕೀತೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ''ಪೆನಂಗ್ಗಾಲನ್‌'' ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬರದಿರಬಹುದೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲು ಹಾಗೂ ಕಿಟಕಿಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ''ಜೆರುಜು'' (ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಿ)ವನ್ನು ನೇತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹೋಯ್ಟ್, ''ಲಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಬ್ಲಡ್‌'' , p.&nbsp;34.</ref> [[ಬಲಿನೀಸ್‌ ದಂತಕಥೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಲೇಯಕ್‌]] ಎಂಬುದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ.<ref>{{cite journal|title=Witchcraft, Grief, and the Ambivalence of Emotions |journal=American Ethnologist |volume=26 |issue=3 |month=August |year=1999 |pages=711–737 |doi=10.1525/ae.1999.26.3.711 |author=Stephen, Michele|unused_data=|last Stephen }}</ref> ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ''ಕುಂಟಿಲಾನಕ್‌'' ಅಥವಾ ''ಮಟಿಯಾನಕ್'' <ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;208.</ref>‌ ಅಥವಾ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ''[[ಪೊಂಟಿಯಾನಕ್‌]]'' ಅಥವಾ ''ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಸುಯಿರ್‌'' ,<ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;150.</ref> ಎಂಬುದೊಂದು ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರೇತವಾಗಿದ್ದು, ಸೇಡು ತೀರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆಯು ಉದ್ದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಸುಂದರ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಆಕೆಯ ಉದ್ದ ಕೂದಲು ಆಕೆಯು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ತ ಹೀರುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಕತ್ತಿನ ಹಿಂಭಾಗದ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಆಕೆಯ ಕೂದಲಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರೆ ಆಕೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಶವಗಳ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಪ್ರತಿ ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಂಗೈಯಲ್ಲಿ ಸೂಜಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅವುಗಳನ್ನು ''ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಸುಯಿರ್‌'' ಆಗದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಹೋಯ್ಟ್‌, ''ಲಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಬ್ಲಡ್‌'' , p.&nbsp;35.</ref> [[ಜಿಯಾಂಗ್‌ ಷಿ]] ({{zh|t=僵屍 or 殭屍|s=僵尸|p=jiāngshī}}; ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ "ಮರಗಟ್ಟಿದ ಶವ"), "ಚೀನೀ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ"ಗಳೆಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಂದ ಕೆಲಬಾರಿ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರೇತದಿಂದ ಆವಾಹಿತವಾದ ಶವಗಳಾಗಿದ್ದು ಅಲೆದಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅವುಗಳಿಂದ ರಕ್ತ([[ಕ್ವಿ]])ವನ್ನು ಹೀರುತ್ತಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಗಳು. ಆತ್ಮವು (魄 ''ಪೊ'' ) ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರಲಾಗದೇ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Suckling |first=Nigel |title=Vampires |year=2006 |publisher=Facts, Figures & Fun |location=London |isbn=190433248X |page=31}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವರು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ''ಜಿಯಾಂಗ್‌ ಷಿ'' ಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಾ ''ಜಿಯಾಂಗ್‌ ಷಿ'' ಗಳು ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |last=劉 |first=天賜 |title=僵屍與吸血鬼 |year=2008 |publisher=Joint Publishing (H.K.) |location=Hong Kong |isbn=9789620427350 |page=196}}</ref> ಈ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷವೇನೆಂದರೆ ಅದರ ಹಸಿರುಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪಳದ ಚರ್ಮ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಶವದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ [[ಅಣಬೆ]] ಅಥವಾ [[ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ]] ವರ್ಣದಿಂದ ಇದು ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite book |last=de Groot |first=J.J.M. |title=The Religious System of China |orig=1910 |location=Leyden |publisher=E.J. Brill |oclc=7022203}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು === ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಸಭ್ಯ ವರ್ಚಸ್ಸುಳ್ಳ ದುರುಳ/ಖಳನಾಯಕನೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Barb2" /> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ತರಹದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಅಪರೂಪದ ದರ್ಶನಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಈಗಲೂ ಇದ್ದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಉದಾರವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="Cohen" /> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಆರೋಪಗಳನ್ನು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ [[ಮಲಾವಿ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ 2002ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2003ರ ಮೊದಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಜನರ ಗುಂಪು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವೂ ಶಾಮೀಲಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಗವರ್ನರ್‌ [[ಎರಿಕ್‌ ಚಿವಾಯ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕನಿಷ್ಟ ಇತರ ನಾಲ್ವರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first=Raphael |last=Tenthani |title='Vampires' strike Malawi villages |publisher=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2602461.stm |date=23 December 2002 |accessdate=2007-12-29}}</ref> 1970ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು [[ಲಂಡನ್‌]]ನ [[ಹೈಗೇಟ್‌ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳ]]ವನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗ್ರಸ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪುಕಾರನ್ನು ಹಬ್ಬಿಸಿತು. ಹವ್ಯಾಸಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬೇಟೆಗಾರರೆಲ್ಲ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಗತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದರೆ ಸೀನ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ "[[ಹೈಗೇಟ್‌ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ]]"ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ ನಂತರ [[ಭೂತೋಚ್ಚಾಟನೆ]] ಮಾಡಿ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆ.<ref>{{cite book |title=The Highgate Vampire: The Infernal World of the Undead Unearthed at [[ಲಂಡನ್]]'s Highgate Cemetery and Environs |last=Manchester |first=Sean |year=1991 |location= London |publisher=Gothic Press |isbn=1-872486-01-0}}</ref> ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ]]ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬ ಪುಕಾರುಗಳ ಹಬ್ಬಿ‌, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ರಾಜಾರೋಷದ ಓಡಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರಕ್ಷಕರು ಆ ಮಾದರಿಯ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧವು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದೊಂದು [[ನಗರಪ್ರದೇಶದ ದಂತಕಥೆ]]ಯಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದರು.<ref name="guardian1">{{cite web |title=Reality Bites |publisher=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,1392607,00.html |date=January 18, 2005 |accessdate=2007-12-29}}</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮಾದರಿಯ ಆಧುನಿಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೋರ್ಟರಿಕೊ]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ನ ''[[ಚುಪಾಕಬ್ರಾ]]'' (ಮೇಕೆ-ರಕ್ತಹೀರುವ ಶಕ್ತಿ) ಎಂಬ [[ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳ]] ರಕ್ತ ಕುಡಿದು ಅಥವಾ ಮಾಂಸ ತಿಂದು ಬದುಕುವ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದು ಕಂಡುಬಂದು ಅದನ್ನು ಕೆಲವರು ಇದೂ ಒಂದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಿರಬಹುದೆಂದರು. "ಚುಪಾಕಬ್ರಾ ಉನ್ಮಾದ"ವನ್ನು 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref name="trail">{{cite web| author=Stephen Wagner| url=http://paranormal.about.com/library/weekly/aa051898.htm| title=On the trail of the Chupacabras| accessdate=2007-10-05| archive-date=2005-09-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20050919215215/http://paranormal.about.com/library/weekly/aa051898.htm| url-status=dead}}</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಜಾನಪದದ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಮೂಲವಾದ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಪ್ರೇತದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಿತವ್ಯಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯು ಈಗಲೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ್ದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂಗತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಪಾದನೆಗಳು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಆಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. [[ರೊಮೇನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 2004ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಟೊಮಾ ಪಿಟ್ರೆ ಎಂಬಾತನ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಆತನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೆದರಿದ್ದರು. ಅವರು ಆತನ ಶವವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಹೃದಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಅದರ ಬೂದಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|author=Taylor T|date=2007-10-28|title=The real vampire slayers|work=The Independent|url=http://news.independent.co.uk/europe/article3096920.ece|accessdate=2007-12-14|archive-date=2007-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071219095645/http://news.independent.co.uk/europe/article3096920.ece|url-status=dead}}</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ನಂಬಿಕೆಯು ಆಧುನಿಕ ದಿನಮಾನದ [[ಇಂದ್ರಜಾಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಗಳ ಸುಸಂಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕತೆ, ಅದರ [[ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ]] ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮೋಹಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲರೂಪವು ಆಚರಣೆ, ಶಕ್ತಿಯುತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಟಮಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ದೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಸಹಾ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>ಹ್ಯೂಮ್‌, L., &amp; ಕಥ್ಲೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌, K. (Eds.). (2006) ) ಪಾಪ್ಯುಲಾರ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚಿಯುಅಲಿಟೀಸ್‌ : ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಂಟೆಂಪೋರರಿ ಎಂಚಾಂಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ , ಆಷ್‌ಗೇಟ್‌ ಪ್ರಕಾಶನ</ref> ಯೂರೋಪಿನ ಮಾಂತ್ರಿಕರ ಸಮಾಜದ ಭಾಗವಾಗಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಇದ್ದು, ನಂತರ ಅಮೇರಿಕದ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಹರಡಿದ್ದು [[ನವ್ಯ ಗೋತಿಕ್‌]] ಶೈಲಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಡಗೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಯಂಗ್, T. H. (1999). ಡಾನ್ಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಬೆಲಾ ಲುಗೊಸಿಸ್‌ ಗ್ರೇವ್‌ : ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಸ್ತಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗೋತಿಕ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್‌. ''ಡಾನ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌'' , 17(1), 75-97.</ref> == ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Moraine le vampire.jpg|220px|thumb|right|ಫೆವಲ್‌ನಲ್ಲಿ (1851–1852) R. ಡಿ ಮೊರೈನೆರ ಲೆ ವ್ಯಾಂಪೈರ್, ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್‌.]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿದ್ದು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಂದಾಗುವ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಗುವ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಉನ್ಮಾದ]]ಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿವೆ. [[ಅಕಾಲಿಕ ಹೂಳುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಸಾವಿನ]] ನಂತರ ದೇಹದ [[ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ]]ಯ ಚಕ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಮೌಢ್ಯವು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. === ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ === ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್‌ನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲ [[ಪ್ರೇತ]]ಗಳ ಬಗೆಗಿನ [[ಮೂಢನಂಬಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, [[ಸ್ಲಾವಿಕ್‌]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ, ಕ್ರೈಸ್ತಮತಾವಲಂಬನೆಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಜನರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ನಂತರದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. [[ಕ್ರೈಸ್ತಮತಾವಲಂಬನೆಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ "ಹಳೆಯ ಧರ್ಮ"ದ ಬಗೆಗಿನ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ದಾಖಲೆಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆಗಿನ [[ನಾಸ್ತಿಕ]]ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶವು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರವೂ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಜನರು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ತರಹದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಪೂರ್ವಿಕರ ಆರಾಧನೆ]], [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು]], ಮತ್ತು ಮರಣಾನಂತರದ [[ಆತ್ಮ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಆತ್ಮವಾದದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೆವ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳು [[ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ]] ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಮಾನವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪರೋಪಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಾಗೂ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆ ತರಹದ ಶಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ [[ಡೊಮೊವೊಯ್]]‌,[[ರುಸಾಲ್ಕಾ]], [[ವಿಲಾ]], [[ಕಿಕಿಮೊರಾ]], [[ಪೊಲುಡ್ನಿತ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ವೊಡ್ಯಾನಾಯ್‌]]. ಈ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ ಜನ್ಯವಾದವು ಇಲ್ಲವೇ ವಿಶೇಷ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳದ್ದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು. ಈ ತರಹದ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಮಗೆ ಬೇಕೆಂದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದ್ರವ ಕೊಡುವ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವ, ಕೃಷಿಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ದುಷ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್‌]] ಜನರು ಸಂಭಾವ್ಯ ದುಷ್ಟಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಈ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀತಗೊಳಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Perk23">ಪರ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ, "ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಲಾವ್ಸ್," p.&nbsp;23.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ನಂಬಿಕೆಯೆಂದರೆ ದೇಹ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗ ಆತ್ಮವು ನಶ್ವರವಲ್ಲವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಸ್ಲಾವಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಆತ್ಮವು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದು ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಲೆದಾಡಿ ನಂತರ ಶಾಶ್ವತ ಬದುಕಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.<ref name="Perk23" /> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತ್ಮವು ಬೇಕೆಂದಾಗ ಬಂದುಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕಿಟಕಿ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಲೊಂದನ್ನು ತೆರೆದೇ ಇಟ್ಟಿರುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವು ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶವದೊಳಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಹೀಗೆ 40 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಓಡಾಡುವ ಆತ್ಮವು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ [[ಶವಸಂಸ್ಕಾರ]]ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಆತ್ಮವು ದೇಹದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವಾಗ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯಿಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸದ ಮಗುವಿನ ಮರಣ, ಅಥವಾ ಕ್ರೂರ ಅಥವಾ ಅಕಾಲ ಮರಣ ಅಥವಾ ಪರಮ ಪಾತಕಿಯ ಮರಣ(ಮಾಂತ್ರಿಕ ಇಲ್ಲವೇ ಕೊಲೆಗಡುಕರ ತರಹದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) ಮುಂತಾದುವು ಸಾವಿನ ನಂತರ ಆತ್ಮವೊಂದು ಅಶುಚಿಯಾಗಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಉಚಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಸದೇ ಇರುವುದೂ ಆತ್ಮವು ಅಶುಚಿಯಾಗಿರಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಬದಲಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಸದ ದೇಹವು ಇನ್ನಿತರ ಅಶುದ್ಧ ಆತ್ಮಗಳ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರೇತಗಳ ವಶವರ್ತಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಶುಚಿಯಾದ ಆತ್ಮವು ಪ್ರತೀಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸ್ಲಾವಿಕರ ಭಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Perk21-25">ಪರ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ, "ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಲಾವ್ಸ್," pp.&nbsp;21-25.</ref> ಈ ತರಹ ಸಾವು ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಸ್ಲಾವಿಕರ ''ವ್ಯಾಂಪಿರ್‌'' ಕುರಿತ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯೆಂದರೆ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಅಶುಚಿಯಾದ ಆತ್ಮ]]ದ ಪ್ರಕಟರೂಪ. ಈ ಪ್ರೇತವು ಪ್ರತೀಕಾರ ಮನೋಭಾವದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬದುಕಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆಯಿಂದಿದ್ದು, ದೇಹದ ಉಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತದ ಬೇಟೆಯಾಡತೊಡಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿತ್ತು.<ref name="Barb197">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;197.</ref> ಈ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸ್ಲಾವಿಕೇತರ ನೆರೆಹೊರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರದ ಮುನ್ನ ಇದ್ದ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ಆತ್ಮವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. === ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ === ==== ಕೊಳೆಯುವಿಕೆ ==== ಪಾಲ್‌ ಬಾರ್ಬರ್‌ ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು, ಸಮಾಧಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮರಣ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು [[ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ ಸಮಾಜ]]ದ ಜನರು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಹಾಗೂ ದೇಹ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗವಿದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref name="Barb1to4">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;1-4.</ref> ಜನರು ಶವವೊಂದನ್ನು ಅಗೆದು ತೆಗೆದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶವವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಬಹುದಿರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಇರದಿದ್ದರೆ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಕಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ವೇಗವು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಹಂತಕರಿಗೆ ಶವವು ಕೊಳೆತೇ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯುವ ಸಂಜ್ಞೆಗಳನ್ನೇ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿ ದೇಹವು ಪುನರುಜ್ಜೀವಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅಪಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |last=Barber |first=Paul |title=Staking claims: the vampires of folklore and fiction |work=Skeptical Inquirer |date=1996-03-01 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_n2_v20/ai_18158446/pg_1 |accessdate=2006-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071217235556/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2843/is_n2_v20/ai_18158446/pg_1 |archivedate=2007-12-17 |url-status=dead }}</ref> ಮುಂಡದಲ್ಲಿ ಕೊಳೆತದಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಶವವು ಊದಿಕೊಂಡು, ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಮೂಗು ಹಾಗೂ ಬಾಯಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಸೋರುತ್ತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ದೇಹಕ್ಕೆ "ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ" "ಉತ್ತಮ ಪೋಷಿತವಾಗಿರುವ" ಮತ್ತು "ಕೆಂಪುವರ್ಣ"ದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ತೆಳ್ಳಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಹಾಗೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಪೌಲೆ ಸನ್ನಿವೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧೆಯ ಹೊರತೆಗೆದ ಶವ ನೋಡಿದಾಗ ಆಕೆಯ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಂದ ಆಕೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬಂದಿತ್ತು.<ref name="Barb117">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;117.</ref> ಹೊರಸೂಸಿದ ರಕ್ತವು ಶವವು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ತರಹದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೊಡಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡಿಸುವ ಹಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Barb1145" /> ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Barb105">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;105.</ref> ಊದಿಕೊಂಡ ಕೊಳೆತ ದೇಹವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿದಾಗ ರಕ್ತವು ಹೊರಗೆ ಜಿನುಗಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡ ಅನಿಲಗಳು ದೇಹದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನಿಲಗಳು ಧ್ವನಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ಗುದದ್ವಾರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋದಾಗ [[ಪೊಳ್ಳಾದ ವಸ್ತು]]ವಿಂದ ಆಗುವ ಧ್ವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಧ್ವನಿಯು ಕೇಳಿಬಂದು ಅದು ಒಂದು ತರಹದ ನರಳಿಕೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ. [[ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಲೋಗೋಜೊವಿಟ್ಜ್‌]] ಸಂಗತಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವರದಿಯು "ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇತರ ರೌದ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳ" ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="Barb119">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;119.</ref> ಸಾವಿನ ನಂತರ ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಒಸಡುಗಳು ದ್ರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಿರಿದಾಗಿ ಕೂದಲು, ಉಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿದ್ದ ಹಲ್ಲನ್ನು ಸಹಾ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೂದಲು, ಉಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲು ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ ಭ್ರಮೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಗುರುಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದು ಚರ್ಮವು ಸುಲಿದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಪ್ಲೋಗೋವಿಟ್ಜ್‌ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಹಾಗೆ [[ಒಳಚರ್ಮ]] ಹಾಗೂ [[ಉಗುರಿನ ತಳ]]ದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು "ಹೊಸ ಚರ್ಮ" ಹಾಗೂ "ಹೊಸ ಉಗುರುಗಳಾಗಿ" ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದರು.<ref name="Barb119" /> ==== ಸಜೀವ ಹೂಳುವಿಕೆ ==== ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಗಳು ಆ-ಕಾಲದ ಪ್ರಸಕ್ತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಬದುಕಿದ್ದವರನ್ನೇ ಹೂಳುತ್ತಿದ್ದ]] ವಿಚಾರದಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ವಾದಸರಣಿಯೂ ಇದೆ. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದು, ನಂತರ ಅಗೆದು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಬಲಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕುರುಹಾಗಿ ಶವಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಒಳಗೆ ಉಗುರಿನ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇನ್ನಿತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಮ್ಮ ತಲೆ ಮೂಗು ಅಥವಾ ಮುಖದಿಂದ ತೆರೆಯಲು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ "ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತವೆ".<ref name="Marigny2">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , pp.&nbsp;48-49.</ref> ಈ ವಾದಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಯೆಂದರೆ ಸಜೀವ ಹೂಳುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದವರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಆಹಾರ, ನೀರು ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯ ಸೇವನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಧ್ವನಿಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಅನಿಲಗಳ ಬೊಬ್ಬಳದಿಂದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.<ref name="Barber128">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;128.</ref> ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಸಮಾಧಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಧ್ಯ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಸಮಾಧಿ ದರೋಡೆ]].<ref name="Barber13738">ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , pp.&nbsp;137-38.</ref> ==== ಸೋಂಕು ==== ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕುರಿತ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗದೇ ಹೋದ ಹಾಗೂ ನಿಗೂಢ ರೀತಿಯ ರೋಗಗಳಿಂದಾದ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯದ ಜನರ ಸಾವಿನ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="sledzik" /> ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ನಿದರ್ಶನಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಂಗತಿಗಳಾದ [[ಪೀಟರ್‌ ಪ್ಲೋಗೋವಿಟ್ಜ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಪೌಲೆ]] ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್‌]] ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗವಾದ [[ಕ್ಷಯರೋಗ]]ವು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕುರಿತಾದ ವಿಕೋಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತೆಂಬ ಭಾವವಿದೆ. [[ಗೆಡ್ಡೆ ಜ್ವರ]]ದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮಾದರಿಯ ಈ ರೋಗವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶದ ಅನಾರೋಗ್ಯವು ಬಾಯಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಒಸರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;115.</ref> ==== ಪ್ರೋಫೇರಿಯಾ ==== 1985ರಲ್ಲಿ ಜೀವರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಗೂ ಪ್ರೋಫೇರಿಯಾ ಎಂಬ ವಿರಳ ರಕ್ತವ್ಯಾಧಿಗೂ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು. ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗಿನ [[ಹೇಮ್‌]]ನ ಮೂಲಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವಿಕೆಯು ಜಠರದ ಮೂಲಕ ಹೇಗಾದರೂ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯೊಳಗೆ ಹೀಮ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರೋಫೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದು ಹೀಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ತಮ್ಮ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಬೇಕಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ ಡಿ (1985) "ವೆರ್‌ವೂಲ್ವ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌," ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ದ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌‌ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ.</ref> ಆದರೆ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ತಿರಸ್ಲರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರೋಫೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತರು ಹೀಮಕ್ಕೆಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುವಿಕೆಯು ಪ್ರೋಫೇರಿಯಾದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರೋಗದ ಬಗೆಗಿನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ನಂಬಿಕೆ ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೇ, ಕಾಲ್ಪನಿಕ (ರಕ್ತಹೀರುವ) ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಕ್ತಹೀರದ ಪಿಶಾಚಿಗಳೆಂದು ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಬಾರ್ಬರ್, ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌, ಬ್ಯುರಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆತ್‌ '' , p.&nbsp;100.</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇದೂ ಸಹಾ ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇನೇ ಆದರೂ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |last=Adams |first=Cecil |title=Did vampires suffer from the disease porphyria—or not? |work=The Straight Dope |publisher=Chicago Reader |date=May 7, 1999 |accessdate=2007-12-25 |url=http://www.straightdope.com/classics/a990507.html |archive-date=2008-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720115852/http://www.straightdope.com/classics/a990507.html |url-status=dead }}</ref> ತಜ್ಞರಿಂದ ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ಸಂಪರ್ಕವು ಮಾಧ್ಯಮದ<ref>{{cite web |last=Pierach|firstClaus A. |title=Vampire Label Unfair To Porphyria Sufferers |work=Opinion |publisher=New York Times |date=June 13, 1985 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E4D71239F930A25755C0A963948260 |accessdate=2007-12-25}}</ref> ಗಮನ ಸೆಳೆದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಧುನಿಕ ದಂತಕಥೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |last=Kujtan |first=Peter W. |title=Porphyria: The Vampire Disease|publisher=The Mississauga News online |date=October 29, 2005 |url =http://www.bydewey.com/drkporphyria.html |accessdate=2009-11-09}}</ref> ==== ರೇಬೀಸ್‌ ==== ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ [[ರೇಬೀಸ್‌]] ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್‌ನ [[ವಿಗೊ]] ನಗರದ ಕ್ಸೆರಲ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ|| ಜುಆನ್‌ ಗೋಮೆಜ್‌-ಆಲೊನ್ಸೊ, ಎಂಬುವವರು ''[[ನರವಿಜ್ಞಾನ]]'' ದ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ಸಂವೇದನೆಯು ರೇಬೀಸ್‌ನ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. ರೋಗವು ಮಿದುಳಿನ ಕೆಲಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ನಿದ್ರಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಹಾಗೆ (ನಿಶಾಚರರಾಗುವಂತೆ) ಅಲ್ಲದೇ ವಿಪರೀತ [[ಲೈಂಗಿಕತೆ]]ಗೊಳಪಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ನೋಡಲು ಶಕ್ತನಾದರೆ ಉನ್ಮತ್ತನಲ್ಲ (ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಿರುವುದಿಲ್ಲ). ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ತೋಳಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾವಲಿಗಳು ರೇಬೀಸ್‌ ವಾಹಕಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈ ರೋಗವು ಉಳಿದವರನ್ನು ಕಚ್ಚುವ ಭಾವನೆ ಬರುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತದ ಬುರುಗು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal |last=Gómez-Alonso |first= Juan |month=September |year=1998 |title=Rabies: a possible explanation for the vampire legend |journal=Neurology |volume=51 |issue=3 |pages=856–9 |pmid=9748039 |issn=0028-3878}}</ref><ref>{{cite news |date=September 24, 1998 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/178623.stm |title=Rabies-The Vampire's Kiss |publisher=BBC news |accessdate=2007-03-18}}</ref> === ಮನೋಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ತಿಳಿಯುವಿಕೆ === ತನ್ನ 1931ರ ''ದುಃಸ್ವಪ್ನದ ಬಗೆಗಿನ ಗ್ರಂಥ'' ದಲ್ಲಿ, ವೆಲ್ಶ್‌ನ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರೇರಣೆ ಹಾಗೂ [[ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರೀತಿ, ಅಪರಾಧಿ ಭಾವ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಗಳು ಸಮಾಧಿಗೆ ಸತ್ತವರ ಪುನರಾಗಮನದ ಬಗೆಗೆ ಆಲೋಚನೆ ಮೂಡುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಜೊತೆಗೂಡಬೇಕೆಂದಿರುವವರು ಹಾಗೂ ದುಃಖಿತರಾದವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸತ್ತವರು ಸಹಾ ತಮ್ಮ ಹಾಗೆಯೇ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ [[ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ]]. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ದಂತಕಥೆಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ಮತ್ತು ದೆವ್ವಗಳು ಸಂಬಂಧಿಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>ಜೋನ್ಸ್, "ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್," pp.&nbsp;100-102.</ref> ಆದರೆ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅಪರಾಧಿಭಾವವು ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆಯ ಆಸೆಯನ್ನು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಫ್ರೂಡ್‌]] ಹೇಳಿದ ಸಂಬಂಧದಂತೆ [[ದಮನ]] ಮನೋಭಾವನೆಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿ ದಿಗಿಲಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last=Jones |first=Ernest |year=1911 |title=The Pathology of Morbid Anxiety |journal=Journal of Abnormal Psychology |volume=6 |issue=2 |pages=81–106 |url=http://content.apa.org/journals/abn/6/2/81 |doi=10.1037/h0074306 |pmid=17296997 |month=Feb |last1=Yamada |first1=N |last2=Higashi |first2=M |last3=Otsubo |first3=R |last4=Sakuma |first4=T |last5=Oyama |first5=N |last6=Tanaka |first6=R |last7=Iihara |first7=K |last8=Naritomi |first8=H |last9=Minematsu |first9=K |issn=0195-6108}}</ref> ಜೋನ್ಸ್‌ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂಲ (ಲೈಂಗಿಕ) ಜೊತೆಗೂಡುವಿಕೆಯ ಆಸೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಆಸೆಯು ಭಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ; ಪ್ರೀತಿಯು ವಿಕೃತತೆಗೆ ತಿರುಗಿ ಆ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ಅಜ್ಞಾತ ವಸ್ತುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಭಾವನೆಯು ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು.<ref>ಜೋನ್ಸ್, "ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್," p.&nbsp;106.</ref> ಕೆಲ ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ಸರಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಾರೆ : ಜನರು ಸಾವಿಲ್ಲದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಾವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಟ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=KXOUiGfJ8_oC&amp;pg=PT205&amp;lpg=PP1&amp;ie=ISO-8859-1&amp;output=html ಮೆಕ್‌ಮಹಾನ್, ''ಟ್ವಿಲೈಟ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಐಡಲ್‌'' , p. 193].</ref> ರಕ್ತ ಹೀರುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ನರಭಕ್ಷಕತ್ವ ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿಯಂತೆ [[ಸ್ವಪ್ನಪಿಶಾಚಿ]] ತರಹದ ನಡತೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಇನ್ನಿತರ ದ್ರವಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಲಿಪಶುವಿನಿಂದ ಹೀರುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಇದು ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೋನ್ಸ್‌ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರೆ, ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗಬಹುದು, ಅದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ವಿಕೃತತೆ]]ಗೆ ತಿರುಗಿ [[ಬಾಯಿಯ ವಿಕೃತ ಬಳಕೆ]]ಯು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ನಡತೆಯಲ್ಲೇ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಜೋನ್ಸ್, "ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್", pp.&nbsp;116-20.</ref> === ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ === ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಯ ಮರುಅನ್ವೇಷಣೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲದೇ ನಡೆದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book |last=Glover |first=David |year=1996 |title=Vampires, Mummies, and Liberals: Bram Stoker and the Politics of Popular Fiction |publisher=Duke University Press |place=Durham, NC. }}</ref> ಶ್ರೀಮಂತ ಕೌಂಟಿಯ ಅಧಿಪತಿ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಕೆಲ ಉನ್ಮತ್ತ ಸೇವಕರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ''[[ಪ್ರಾಚೀನ ಪರೋಪಜೀವಿ ಪ್ರಭುತ್ವ]]'' ಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತನ್ನ ರೈತರ ರಕ್ತ ಹೀರುತ್ತಿದ್ದ. [[ವರ್ನರ್‌ ಹರ್ಜೋಗ್‌]] ತನ್ನ ''[[ನೊಸ್‌ಫೆರಟು ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಆತನ ಯುವ ದಳ್ಳಾಳಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದಾಗ ಈ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ವಿಚಿತ್ರ ತಿರುವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ]] [[ಬೂರ್ಜ್ವಾ]] ಯೊಬ್ಬ ಮುಂದಿನ ಪರೋಪಜೀವಿ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref>{{cite journal |last=Brass |first=Tom |journal=Dialectical Anthropology |volume=25 |page=205–237 |year=2000 |title=Nymphs, Shepherds, and Vampires: The Agrarian Myth on Film |doi=10.1023/A:1011615201664}}</ref> === ಮನೋರೋಗವಿಜ್ಞಾನ === ಅನೇಕ ಕೊಲೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ಬಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ತರಹದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಸರಣಿ ಹಂತಕ]]ರಾದ [[ಪೀಟರ್‌ ಕುರ್ಟೆನ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಟ್ರೆಂಟನ್‌ ಚೇಸ್‌]]ರು ತಾವು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದವರ ರಕ್ತ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ [[ಪೀತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನು "ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು" ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, 1932ರಲ್ಲಿ, [[ಸ್ವೀಡನ್‌]]ನ [[ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವಾಗದ ಕೊಲೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾವಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ "[[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕೊಲೆಗಾರ]]" ಎಂಬ ಉಪನಾಮವನ್ನಿಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stig1">{{sv icon}} {{cite book |last=Linnell |first=Stig |title=Stockholms spökhus och andra ruskiga ställen |origyear=1968 |year=1993 |publisher=Raben Prisma |isbn=91-518-2738-7}}</ref> 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಂಗೆರಿಯ ಕೌಂಟೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೊಲೆಗಾರ್ತಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಬಥೊರಿ]] ಎಂಬಾಕೆ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಲ್ಲವೇ ಯೌವನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನಿಂದ ಕೊಲೆಯಾದವರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಳು.<ref name="Hoyt6871">ಹೋಯ್ಟ್‌ ''ಲಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಬ್ಲಡ್‌: ದ ಕನ್ಸ್ಯೂಮಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್ '' pp.&nbsp;68-71.</ref> [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಜೀವನಶೈಲಿ]] ಎಂಬುದು [[ಗೋಥ್‌ ಜನರ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಲ್ಲೇ ಸಮಕಾಲೀನ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕುಮತ ಪ್ರತಿಮಾಪಂಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, [[ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರ]]ಗಳು, [[ಆನ್ನೆ ರೈಸ್‌]]ರ ಕಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಾಲದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ಇವರು ಇತರರ ರಕ್ತವನ್ನು ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೀರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಸ್ಕಲ್, ''ದ ಮಾನ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಷೋ'' , pp.&nbsp;342-43.</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಯು ''ಉತ್ಸಾಹಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ'' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ ರಕ್ತ-ಸಂಬಂಧಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿಕ್‌]] ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವ ''ಮಾನಸಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿತನ'' ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Jon|first=A. Asbjorn|year=2002|title=The Psychic Vampire and Vampyre Subculture|journal=Australian Folklore|issue=12|pages=143–148|issn=0819-0852}}</ref> === ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Desmodus.jpg|thumb|right|ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿ]] ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿ]]ಗಳ ಬಗೆಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಖಂಡ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಗಳು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ.<ref name="Cohen2">ಕೋಹೆನ್, ''ಪ್ರೇತಗಳ/ರಾಕ್ಷಸರ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;95-96.</ref> ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ [[ಬಾವಲಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಗೂಬೆ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವುಗಳ ನಿಶಾಚರ,<ref name="Cohen2" /><ref name="Cooper92">{{cite book |last=Cooper |first=J.C. |title=Symbolic and Mythological Animals |pages=25–26 |year=1992 |publisher=Aquarian Press |location=London |isbn=1-85538-118-4}}</ref> ಆಚರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ಶಕುನಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆಧುನಿಕ ಆಂಗ್ಲ [[ಹೆರಾಲ್ಡಿಕ್‌]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾವಲಿ ಎಂದರೆ "ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಗಲಿಬಿಲಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ".<ref>{{cite web |title=Heraldic "Meanings" |publisher=American College of Heraldry |accessdate=2006-04-30 |url=http://www.americancollegeofheraldry.org/achsymbols.html |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719030400/http://www.americancollegeofheraldry.org/achsymbols.html |url-status=dead }}</ref> ನಿಜವಾದ [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿ]]ಗಳ ಮೂರು ತಳಿಗಳು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ [[ಸ್ಥಳೀಯ]] ತಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು ಮನುಷ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ ಯಾವುದೇ [[ಹಳೆಕಾಲ]]ದ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆಯೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಇಲ್ಲವೇ ನೆನಪನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಬಾವಲಿಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ದೊರಕಿದ್ದು ಈ ದಂತಕಥೆಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಲ್ಲ; ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಆಂಗ್ಲ ಪದಕೋಶ'' ವು ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು 1734ರಿಂದಲೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು 1774ರಲ್ಲಿ. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಯ ಕಡಿತವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದೇ ಹೋದರೂ, ಅದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಲಿಗಳಾದ ಮನುಷ್ಯರ ಹಾಗೂ ಆಕಳ ರಕ್ತ ಹೀರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಬಲಿಪಶುವಿನ ಎರಡು ತ್ರಿಶೂಲಗಳ ಗುರುತನ್ನು ತನ್ನ ಕಡಿತದ ಕುರುಹಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Cohen2" /> ಸಾಹಿತ್ಯದ [[ಡ್ರಾಕುಲಾ]] ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಾವಲಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನಲ್ಲದೇ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಬಾವಲಿಗಳೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿವೆ. 1927ರಲ್ಲಿ ''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಡ್ರಾಕುಲಾ ಬಾವಲಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿ [[ಚಿತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ [[ಬೆಲಾ ಲುಗೋಸಿ]] ಬಾವಲಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾನೆ.<ref name="Cohen2" /> ಬಾವಲಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು 1943ರ ''[[ಸನ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಲಾನ್‌ ಚ್ಯಾನಿ Jr.]] ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಸ್ಕಲ್, ''V ಈಸ್‌ ಫಾರ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'' , pp.&nbsp;19-21.</ref> == ಆಧುನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ == ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಈಗ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಪಾತ್ರ. ಈ ತರಹದ ಕಥೆಗಳು ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಕತೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದು ಎಂದರೆ [[ಲಾರ್ಡ್‌ ರುತ್ವೆನ್‌]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ [[ಜಾನ್‌ ಪೊಲಿಡೊರಿ]]ಯ ''[[ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' (1819). ಲಾರ್ಡ್‌ ರುತ್ವೆನ್‌ನ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಆತ ಪ್ರತಿ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಾಟಕಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಷಯವು [[ಅತಿಭಯಾನಕ]] ಸರಣಿ ಕಿರುಪುಸ್ತಕಗಳಾದ ''[[ವಾರ್ನಿ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' (1847)ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು 1897ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ [[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್‌]]ರ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಾದಂಬರಿಯೆನಿಸಿದ ''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿತು.<ref name="Christopher">ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಫ್ರೇಲಿಂಗ್ (1992) '') ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌ - ಲಾರ್ಡ್‌ ಬೈರನ್‌ ಟು ಕೌಂಟ್‌ ಡ್ರಾಕುಲಾ'' .</ref> ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಈಗ ಅವಿಭಾಜ್ಯವೆನಿಸಿದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು: ಕೋರೆಹಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಬಗೆಗಿನ ಭಯವು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ನಿ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟ್‌ ಡ್ರಾಕುಲಾ]]ಗಳಿಬ್ಬರೂ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು<ref name="Skal99">ಸ್ಕಲ್, ''V ಫಾರ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'' , p.&nbsp;99.</ref> ಗಳಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ [[ಮುರ್ನೌ'ನ]] ''[[ನೊಸ್‌ಫೆರಟು]]'' (1922) ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೆದರುವ ಲಕ್ಷಣ ತೋರಿತು.<ref name="Skal104">ಸ್ಕಲ್, ''V ಫಾರ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'' , p.&nbsp;104.</ref> 1920ರ ದಶಕದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ನಾಟಕಕಾರ [[ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಡೀನ್‌]] ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಎತ್ತರದ ಕತ್ತುಪಟ್ಟಿಯ ದೊಗಲೆ ಪೋಷಾಕು ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿತು.<ref name="Skal62">ಸ್ಕಲ್, ''V ಫಾರ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್'' , p.&nbsp;62.</ref> ಲಾರ್ಡ್‌ ರುತ್ವೆನ್‌ ಮತ್ತು ವಾರ್ನೆಗಳು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿಲ್ಲ.<ref name="SU389">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , pp.&nbsp;38-39.</ref> ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದೇ ಹೋದರೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಅಮರತ್ವ]] ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆತನ ಶಾಶ್ವತ ಬದುಕಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ ವಿಪರೀತವಾದದ್ದು, ಅದು ರೈತರ ರಕ್ತದ ನಿರಂತರ ಅಗತ್ಯ.<ref>ಬನ್ಸನ್‌, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , p.&nbsp;131.</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Carmilla.jpg|thumb|200px|D. H. ಫ್ರಿಸ್ಟನ್‌ರ "ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ" , 1872, ದ ಡಾರ್ಕ್‌ ಬ್ಲೂ ನಿಂದ]] ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೇತವು [[ಹೇನ್‌ರಿಚ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ಸೆನ್‌ಫೆಲ್ಡರ್‌]]ರ ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌'' (1748), [[ಗಾಟ್‌ಫ್ರೀಡ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಬರ್ಗರ್‌]]ರ ''ಲೆನೋರ್‌'' (1773) [[ಜೋಹಾನ್‌ ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ವಾನ್‌ ಗೊಯೆಥೆ]]ರ ''ಡೈ ಬ್ರಾಟ್‌ ವಾನ್‌ ಕೋರಿಂತ್‌'' (''ಕೋರಿಂತ್‌ನ ವಧು'' )(1797), [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ಟೇಲರ್‌ ಕೊಲೆರಿಡ್ಜ್‌]]ರ ಅಪೂರ್ಣ ಕಾವ್ಯ ''[[ಕ್ರಿಸ್ತಾಬೆಲ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಲಾರ್ಡ್‌ ಬೈರನ್‌]]ರ ''[[ದ ಗಿಯಾಓರ್]]'' ‌(1813)ದಂತಹಾ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Marigny poems">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , pp.&nbsp;114–115.</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ''[[ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' (1819) ಎಂಬ ಗದ್ಯ ಕಥನಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ರಚಿಸಿದ ಗೌರವವು ಬೈರನ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುತಃ ಇದನ್ನು ಬೈರನ್‌ನ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯ, [[ಜಾನ್‌ ಪೊಲಿಡೊರಿ]] ತನ್ನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೋಗಿಯ ತುಣುಕು ತುಣುಕಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ರಚಿಸಿದ್ದನು.<ref name="Cohen">ಕೋಹೆನ್, ''ಪ್ರೇತಗಳ/ರಾಕ್ಷಸರ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' , pp.&nbsp;271-274.</ref><ref name="Christopher" /> ಬೈರನ್‌ನದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಆತನ ನಲ್ಲೆ [[ಲೇಡಿ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್‌ ಲ್ಯಾಂಬ್‌]]ಳ ''ಹೊಗಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯಕಥೆ'' ಯ, ''ಗ್ಲೆನಾರ್ವನ್‌('' ಬೈರನ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಗೋತಿಕ್‌ ಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಥೆ) ಅನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಾಲಿಡೊರಿ ತನ್ನ [[ಲಾರ್ಡ್‌ ರುತ್‌ವೆನ್‌]]ನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದನು. ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕುರಿತ ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌'' 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವೀ ಕೃತಿ.<ref name="SU378">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , pp.&nbsp;37-38.</ref> [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮಾಲ್ಕಾಲ್ಮ್‌ ರೈಮರ್‌]](ನಂತರ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ [[ಥಾಮಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಕೆಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್ಟ್‌]]ರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ವಿರಚಿತ ''[[ವಾರ್ನೆ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' ಮಧ್ಯಂತರ [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗ]]ದ ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ [[ಗೋತಿಕ್‌ ಭಯಾನಕ]] ಕಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ 1845ರಿಂದ 1847ರವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆ ಹಾಗೂ ಭಯಾನಕ ಕಥೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಪೈಸೆ ಬೀಭತ್ಸ]] ಎನ್ನಲಾಗುವ ''ಕಿರುಕಥಾಪುಸ್ತಕದ ಸರಣಿ'' ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1847ರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಇದು ಎರಡು ಅಂಕಣಗಳಿರುವ 868 ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಕಥೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಹಸ್ಯಕಥನಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಾರ್ನೆಯ ಭಯಾನಕ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="SU389" /> ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೇರ್ಪಡೆಯೆಂದರೆ [[ಷೆರಿಡನ್‌ ಲೆ ಫಾನು]]ರ [[ಸಲಿಂಗಕಾಮಿನಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ]] ಕಥೆಯಾದ ''[[ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ]]'' (1871). ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ವಾರ್ನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="SU401">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , pp.&nbsp;40–41.</ref> ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಕುರಿತ ಯಾವುದೇ ಕಥೆಯೂ [[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್‌]]ರ ''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' (1897)ದಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವೀ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಭೂತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="SU43">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , p.&nbsp;43.</ref> ಅದರಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇತಗಳ ವಶಪಡಿಕೆಯಿಂದ ಹರಡುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವೆಂಬಂತೆ ಲೈಂಗಿಕ, ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಅಂತರ್ಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರೀತಿಯು [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌]] ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[ಕ್ಷಯ ರೋಗ]] ಹಾಗೂ [[ಉಪದಂಶ]] ರೋಗಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಟೋಕರ್ಸ್‌ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಸಮ್ಮಿಳಿತಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ರೂಪ ತಳೆಯಿತು. 1800ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌'' ಮತ್ತು "ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ"ಗಳಂಥ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳ ಆಧಾರ ಮತ್ತು [[ಎಮಿಲಿ ಗೆರಾರ್ಡ್‌]]ರ ''ದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಫಾರೆಸ್ಟ್'' ‌(1888) ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಇನ್ನಿತರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ತನ್ನ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು "ನಿಜ ಜೀವನದ ಡ್ರಾಕುಲಾ," ಎಂದು ಹೆಸರಾದ [[ವ್ಲಾಡ್‌ ಟೆಪೆಸ್‌]] ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಸ್ಟೋಕರ್‌ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು. 1897ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ ಇದರ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1914ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ''ಡ್ರಾಕುಲಾದ ಅತಿಥಿ'' ಯ ಕಥೆಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Marigny Drac">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , pp.&nbsp;82–85.</ref> ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮ್ಯಾಥೆಸನ್‌ರ 1954 ''[[ಐ ಯಾಮ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್‌]]'' ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ" ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ, [[ದ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಆನ್‌ ಅರ್ಥ್]]‌(1964), [[ದ ಒಮೆಗಾ ಮ್ಯಾನ್]]‌(1971) ಮತ್ತು [[ಐ ಯಾಮ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್‌]](2007) ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನವು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಥೆಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜೆ.ಆರ್‌. ವಾರ್ಡ್‌]]ರ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಡಾಗ್ಗರ್‌ ಬ್ರದರ್‌ಹುಡ್‌]] ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹದಿಹರೆಯದವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಸೆಳೆವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಥಾಪುಸ್ತಕಗಳು. ಆ ತರಹದ [[ಅತಿಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಣಯ]] ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ [[ಲಲನೆಯರ]] ಮತ್ತು [[ನಿಗೂಢ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಪತ್ತೇದಾರಿ]] ಕಥೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.usatoday.com/life/books/news/2006-06-28-vampire-romance_x.htm ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಪ್ರಣಯ].</ref> [[ಎಲ್‌.ಎ. ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌]]ರ [[ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಹಂಟ್ರೆಸ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಸರಣಿ]], [[ಲಾರೆಲ್‌ ಕೆ. ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]]ರ ಶೃಂಗಾರಾತ್ಮಕ[[Anita Blake: Vampire Hunter]] ಸರಣಿ, ಮತ್ತು [[ಕಿಂ ಹ್ಯಾರಿಸ್ಸನ್‌]]ರ [[ದ ಹಾಲೋಸ್‌]] ಸರಣಿಗಳು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂಲ ದಂತಕಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದವು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧವು ಬಹು-ಸಂಪುಟ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾದುದು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಅಮೇರಿಕದ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ ''[[ಡಾರ್ಕ್‌ ಷಾಡೋಸ್‌]]'' ಆಧಾರಿತ ಗೋತಿಕ್‌ ಪ್ರಣಯ ಲೇಖಕಿ [[ಮರಿಲಿನ್‌ ರಾಸ್‌]] ''[[ಬರ್ನಬಾರ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌]]'' ಸರಣಿ(1966-71). ಇದು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯಾಗಲ್ಲದೇ ಕಾವ್ಯಮಯವಾಗಿ ದುರಂತ ನಾಯಕರಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹೊಸ ಒಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ [[ಅನ್ನೆ ರೈಸ್‌]]ರ ಬಹುಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವೀ ಕೃತಿ ''[[ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್‌]]'' (1976–2003).<ref name="SU205">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , p.&nbsp;205.</ref> [[ಸ್ಟಿಫನಿ ಮೇಯರ್‌]]ರ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ''ಟ್ವಿಲೈಟ್‌'' (2005-2008) ಸರಣಿಯು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಶಿಲುಬೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗದ ಹಾಗೂ ಬೆಳಕಿಂದ ಅಪಾಯ ಇಲ್ಲದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಇದು ಅವುಗಳ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು).<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2205143/|title=I Vant To Upend Your Expectations: Why movie vampires always break all the vampire rules|last=Beam|first=Christopher |date=2008, November 20|work=Slate Magazine|accessdate=2009-07-17}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ === ಅಭಿಜಾತ ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಆಟಗಳ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. [[ಷರ್ಲಾಕ್‌ ಹೋಮ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ [[ಡ್ರಾಕುಲಾವೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲಿನ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು ಇಲ್ಲವೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪ ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಕುಲಾವನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರ ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ [[ಎಫ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮುರ್ನಾವು]]ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿತ 1922ರ ಜರ್ಮನ್‌ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರ ''[[ನೊಸ್‌ಫೆರಟು]]'' ಸೇರಿದೆ. ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರಗಳು ''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಮುರ್ನಾವು ಸ್ಟೋಕರ್‌ರ ವಿಧವೆ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲಾಗದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. '''''ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೌಂಟ್‌ ಆಗಿ [[ಬೆಲಾ ಲುಗೊಸಿ]] ನಟಿಸಿದ್ದ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ನ ''' '' '''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]''(1931) ಚಿತ್ರವೂ ಇದೆ. ಇದು ಡ್ರಾಕುಲಾವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಧ್ವನಿಸಮೇತ ಚಿತ್ರವೂ ಹೌದು. '' ''' '''ಈ ದಶಕವು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''1936ರ<ref name="Marigny film1">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'', pp.&nbsp;90-92.''</ref> [[ಡ್ರಾಕುಲಾ'ಸ್‌ ಡಾಟರ್]]‌.'' ''' ಡ್ರಾಕುಲಾವು ಕೌಂಟ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಲೀ]] ನಟಿಸಿದ ವಿಖ್ಯಾತ [[ಹ್ಯಾಮರ್‌ ಭಯಾನಕ]] ಸರಣಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ದಂತಕಥೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಬೇರೂರಿತು. ಲೀ ನಟಿಸಿದ್ದ 1958ರ ಯಶಸ್ವಿ ''[[ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ಚಿತ್ರವು ಏಳು ಅನುಕ್ರಮ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಕೇವಲ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸದೇ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಆಗಿ ಮರಳಿದ ಲೀ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದರು.<ref name="Marigny film2">ಮಾರಿಗ್ನಿ, ''ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು'' , pp.&nbsp;92-95.</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''[[ಕೌಂಟ್‌ ಯೋರ್ಗಾ, ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' (1970), 1972ರ ''[[ಬ್ಲಾಕುಲಾ]]'' ದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೌಂಟ್‌ ಆಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು ವಿವಿಧ ಅಸದೃಶ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 1979ರ ''[[ಸೇಲಮ್ಸ್‌ ಲಾಟ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಸ್‌ ಕಿನ್‌ಸ್ಕಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದ ''[[ನೊಸ್‌ಫೆರಟು ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ನೊಸ್‌ಫೆರಟು'' ಮಾದರಿಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯು ಇತ್ತು. ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಮಿಲ್ಲಾ ಆಧಾರಿತ ಹ್ಯಾಮರ್‌ ಹಾರರ್‌‌ನ ''[[ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಲವರ್ಸ್‌]]'' (1970) ತರಹದ ಸ್ತ್ರೀ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರೂ ಮೂಲ ಹಂದರವು ದುಷ್ಟ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಪಾತ್ರವೇ ಸುತ್ತುತಲಿತ್ತು.<ref name="Marigny film2" /> 1972ರ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿ''[[Kolchak: The Night Stalker]]'' ಡಾನ್‌ ಕುರ್ಟಿಸ್‌ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಕಥೆಯು ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್‌ ಕೊಲ್‌ಚಾಲ್ಕ್‌ ಎಂಬ ವರದಿಗಾರ್ತಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವುದರ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಥಾಹಂದರದಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು [[ಮಾರ್ವೆಲ್‌ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌‌]]ನ [[ಬ್ಲೇಡ್‌]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ಬಫ್ಫಿ ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಸ್ಲೇಯರ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಬ್ಲೇಡ್‌]]'' ನಂತಹಾ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ-ಬೇಟೆಗಾರರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಕಥೆ ಹೊಂದಿವೆ. 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಬಫ್ಫಿ'' , ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ [[TV ಸರಣಿ]] ಹಾಗೂ ಅದರ ಉಪಸರಣಿ ''[[ಏಂಜೆಲ್‌]]'' ಗಳು ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಆಗಮನದ ಪೂರ್ವಛಾಯೆ ನೀಡಿದವು. 1983ರ ''[[ದ ಹಂಗರ್‌]]'' , 1994ರ ''[[Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles]]'' ಮತ್ತು ಅದರ ಪರೋಕ್ಷ ಉತ್ತರಭಾಗವಾದ ''[[ಕ್ವೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾಮ್ನೆಡ್‌]]'' ನಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ತೋರಿದವು. ''[[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್‌ರ ಡ್ರಾಕುಲಾ]]'' ವು 1992ರ ಆ ಕಾಲದ ಗಮನಾರ್ಹ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿತು.<ref name="SU208">ಸಿಲ್ವರ್‌ &amp; ಉರ್ಸಿನಿ, ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಫಿಲ್ಮ್‌'' , p.&nbsp;208.</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥಾಹಂದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿಯು 2004ರಲ್ಲಿನ ''[[ಅಂಡರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ವಾನ್‌ ಹೆಲ್ಸಿಂಗ್‌]]'' , ರಷ್ಯನ್‌ ''[[ನೈಟ್‌ ವಾಚ್‌]]'' ಮತ್ತು '''[[ಸೇಲಮ್ಸ್‌ ಲಾಟ್‌]]'' 'ನ TV ಕಿರುಸರಣಿಯಂತಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ [[ಟೊರೊಂಟೋ]]ದ ಮಾಜಿ ಪತ್ತೆದಾರಿಣಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆನ್ರಿ VIII]]ನ ಅಕ್ರಮಸಂತಾನ ಹೆನ್ರಿ ಫಿಟ್‌ಜ್ರಾಯ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಾಯಕನಾಗಿಸಿದ ''[[ಬ್ಲಡ್‌ ಟೈಸ್‌]]'' ಸರಣಿಯು 2007ರಲ್ಲಿ [[ಲೈಫ್‌ಟೈಮ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು. ''[[ಟ್ರೂಬ್ಲಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ 2008ರ HBOನ ಸರಣಿಯು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಸ್ತುವಿಗೆ [[ದಕ್ಷಿಣ]]ದ ಚಹರೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="slate" /> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವ [[ಲೈಂಗಿಕತೆ]] ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ನಿರಂತರ ಅಂಜಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|last=Bartlett |first=Wayne|coauthors=Flavia Idriceanu |title=Legends of Blood: The Vampire in History and Myth |year=2005 |publisher=NPI Media Group |location=London |isbn=0-7509-3736-X |page=46}}</ref> == ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Refbegin}} * {{cite book|last=Barber|first=Paul|title=Vampires, Burial and Death: Folklore and Reality|year=1988 |publisher=Yale University Press |location=New York |isbn=0-300-04126-8}} * {{cite book|last=Bunson|first=Matthew|title=The Vampire Encyclopedia|year=1993|publisher=Thames & Hudson|location=London|isbn=0-500-277486}} * {{de icon}} {{cite book|last=Burkhardt|first=Dagmar|title=Beiträge zur Südosteuropa-Forschung: Anlässlich des I. Internationalen Balkanologenkongresses in Sofia 26. VIII.-1. IX. 1966|chapter=Vampirglaube und Vampirsage auf dem Balkan|year=1966|publisher=Rudolf Trofenik |location=Munich|oclc=1475919}} * {{cite book|last=Cohen|first=Daniel|title=Encyclopedia of Monsters: Bigfoot, Chinese Wildman, Nessie, Sea Ape, Werewolf and many more...|year=1989|publisher=Michael O'Mara Books Ltd|location=London|isbn=0-948397-94-2}} * {{fr icon}} {{cite book|last=Créméné|first=Adrien|title=La mythologie du vampire en Roumanie|year=1981|publisher=Rocher|location=Monaco|isbn=2-268-00095-8}} * {{fr icon}} {{cite book|last=Faivre|first=Antoine|title=Les Vampires. Essai historique, critique et littéraire|year=1962|location=Paris |publisher= Eric Losfeld|oclc=6139817}} * {{fr icon}} {{cite book|last=Féval|first=Paul|title=Les tribunaux secrets : ouvrage historique|year=1851-1852|location=Paris |publisher= E. et V. Penaud frères}} * {{cite book|last=Frayling|first=Christopher|title=Vampyres, Lord Byron to Count Dracula|year=1991 |location=London|publisher=Faber|isbn=0-571-16792-6}} * {{it icon}} {{cite book|last=Introvigne|first=Massimo|title=La stirpe di Dracula: Indagine sul vampirismo dall'antichità ai nostri giorni |year=1997 |location=Milan |publisher=Mondadori |isbn=88-04-42735-3}} * {{cite book |last=Hurwitz |first=Siegmund |editor=Gela Jacobson (trans.) |year=1992 |origyear=1980 |title=Lilith, the First Eve: Historical and Psychological Aspects of the Dark Feminine |location=Einsiedeln, Switzerland |isbn=3-85630-522-X |publisher=Daimon Verlag}} * {{cite book |last=Jennings |first=Lee Byron |chapter=An Early German Vampire Tale: Wilhelm Waiblinger's 'Olura' |editor=Reinhard Breymayer and Hartmut Froeschle (eds.)|year=2004 |origyear=1986 |title=In dem milden und glücklichen Schwaben und in der Neuen Welt: Beiträge zur Goethezeit |location=Stuttgart |publisher=Akademischer Verlag Stuttgart |isbn=3-88099-428-5 |pages=295–306}} * {{cite book|last=Jones|first=Ernest |title=On the Nightmare |chapter=The Vampire |year=1931 |publisher=Hogarth Press and Institute of Psycho-Analysis |location=London |oclc=2382718}} * {{cite book|last=Marigny|first=Jean|authorlink=|title=Vampires: The World of the Undead |year=1993 |publisher=Thames & Hudson |location=London |isbn=0-500-30041-0}} * {{cite book|last=McNally |first=Raymond T. |title=Dracula Was a Woman |year=1983 |publisher=McGraw Hill |isbn=0-07-045671-2}} * {{cite book|last=Schwartz |first=Howard |title=Lilith's Cave: Jewish tales of the supernatural |publisher=Harper & Row |year=1988 |location=San Francisco |isbn=0-06-250779-6}} * {{cite book|last=Skal|first=David J.|title=V is for Vampire |year=1996 |location=New York |publisher=Plume |isbn=0-452-27173-8}} * {{cite book|last=Skal|first=David J.|title=The Monster Show: A Cultural History of Horror |year=1993 |publisher=Penguin |location=New York |isbn=0-14-024002-0}} * {{cite book|last=Silver|first= Alain|coauthors=James Ursini|title=The Vampire Film: From Nosferatu to Bram Stoker's Dracula|year=1993|publisher=Limelight|location=New York|isbn=0-87910-170-9}} * {{cite book |last=Summers |first=Montague |authorlink=Montague Summers |year=2005 |origyear=1928 |title=Vampires and Vampirism |location=Mineola, NY |publisher=Dover |isbn=0-486-43996-8}} (ಮೂಲವಾಗಿ ''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ : ಹಿಸ್‌ ಕಿತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಿನ್‌'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ) * {{cite book |last=Summers |first=Montague |year=1996 |origyear=1929 |title=The Vampire in Europe |location=Gramercy Books |publisher=New York |isbn=0-517-14989-3}} (''ದ ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಇನ್‌ ಲೋರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೆಜೆಂಡ್‌'' ಎಂದೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ, ISBN 0-486-41942-8) * {{sr icon}} {{cite book|last=Vuković|first=Milan T.|title=Народни обичаји, веровања и пословице код Срба|publisher=Сазвежђа|year=2004|location=Belgrade|isbn=86-83699-08-0}} * {{Cite journal | last = Wilson | first = Katharina M | title = The History of the Word "Vampire" | journal = Journal of the History of Ideas | volume = 46 | issue = 4 | pages = 577-583 | date = Oct. - Dec., 1985 | year = 1985 | url = | doi = | id = }} * {{cite book |last=Wright |first=Dudley |title=The Book of Vampires |year=1973 |location=New York |publisher=Causeway Books |origyear=1914 |isbn=0-88356-007-0}} (ಮೂಲವಾಗಿ ''ವ್ಯಾಂಪೈರ್‌ ಅಂಡ್‌ ವ್ಯಾಂಪಿರಿಸಂ'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ; ''ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್‌'' ಎಂದೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ) {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Vampire}} * [http://www.blooferland.com/drc/index.php?title=Journal_of_Dracula_Studies ''ಡ್ರಾಕುಲಾ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂಚಿಕೆ '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080414210504/http://www.blooferland.com/drc/index.php?title=Journal_of_Dracula_Studies |date=2008-04-14 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೈಹಿಕ ಪ್ರೇತ]] [[ವರ್ಗ:ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಂಬಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಕೃತಿ ಬದಲಾಯಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲಾವಿಕ್‌ ದಂತಕಥಾ ಜೀವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳು]] c196ar3mdsd0nivm2l3j25llntn5v09 0 24069 1376411 1363320 2026-07-06T21:19:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376411 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} [[ಚಿತ್ರ:Photos NewYork1 032.jpg|right|thumb|250px|ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] [[ಚಿತ್ರ:Wall Street map2.svg|thumb|250px|ಈಗಿನ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ನಕ್ಷೆ]] '''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌''' ಎಂಬುದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], USA [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ರಸ್ತೆ(ಸ್ಟ್ರೀಟ್)ಯಾಗಿದೆ.(ಬೀದಿ) ಇದು [[ಪೂರ್ವಭಾಗದ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ]] [[ಬ್ರಾಡ್ ವೇ]] ರಸ್ತೆಯಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣದ ರಸ್ತೆಯ]]ವರೆಗೆ ಹಾದು ಹೋಗಿದೆ.[[ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ನ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ; ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌'', ತನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ತಂದಿತು.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn1profile.pdf ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಬೋರ್ಡ್ 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303230859/http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn1profile.pdf |date=2016-03-03 }}, 2007 ರ ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ "ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಸಕ್ತಿ" ಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ(ಅಥವಾ [[ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಶಬ್ದ]]).<ref>[http://mw1.merriam-webster.com/dictionary/Wall%20Street ಮೆರಿಯಂ-ವೆಬ್ ಸ್ಟರ್ ಆನ್ ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012142345/http://mw1.merriam-webster.com/dictionary/Wall%20Street |date=2007-10-12 }}, 2007 ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು ‌‌, ಪ್ರಪಂಚದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೌಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು [[ಲಂಡನ್ ನಗರಗಳ]]ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9|title=The World's Most Expensive Real Estate Markets|publisher=CNBC|accessdate=2010-05-31|archive-date=2011-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430074517/http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=dWA7aEbsy8QC&pg=PA154&dq=new+york+financial+capital+of+the+world+2010&hl=en&ei=SAMCTPyfO8P6lwe73OCiCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=new%20york%20financial%20capital%20of%20the%20world%202010&f=false|title=The Best 301 Business Schools 2010 by Princeton Review, Nedda Gilbert|accessdate=2010-05-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wirednewyork.com/forum/showthread.php?t=22541|title=Financial Capital of the World: NYC|publisher=Wired New York/Bloomberg|accessdate=2010-05-31|archive-date=2011-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430165501/http://wirednewyork.com/forum/showthread.php?t=22541|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB123940286075109617.html|title=The Tax Capital of the World|publisher=The Wall Street Journal|accessdate=2010-05-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://justoneminute.typepad.com/main/2010/04/editorializing-from-the-financial-capital-of-the-world.html|title=JustOneMinute - Editorializing From The Financial Capital Of The World|accessdate=2010-05-31|archive-date=2011-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613175345/http://www.moneycontrol.com/news/world-news/ubs-may-move-us-investment-bank-to-nyc_556257.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|title=London may have the IPOs...|publisher=Marketwatch|accessdate=2010-05-31}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/Londres-versus-Nueva-York/20080901cdscdimer_3/cdsmer/|title=Fondos - Londres versus Nueva York|format=PDF|publisher=Cinco Dias|accessdate=2010-05-31|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813033528/http://www.cincodias.com/articulo/mercados/londres-versus-nueva-york/20080901cdscdimer_3/|url-status=dead}}</ref>, ಅಲ್ಲದೇ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. U.S. ಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳು(ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು)) ಹಾಗು [[NYSE]], [[NASDAQ]], [[AMEX]], [[NYMEX]], ಮತ್ತು [[NYBOT]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಶೇರು ವಿನಿಮಯಕೇಂದ್ರಗಳು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Stad Amsterdam in Nieuw Nederland (City Amsterdam in New Netherland) Castello Plan 1660.jpg|thumb|ಸೈಡ್ 1660 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲೋ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂಲನಗರ ನಕ್ಷೆ, ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Wall Street IRT 008c.JPG|thumb|ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (IRT ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಲೈನ್)ನ, ಸುರಂಗ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಚದರ ಬಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಆಮ್ ಸ್ಟ್ರಡಮ್ ನ ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಣ]] [[ಚಿತ್ರ:New York City Hall 1789b.jpg|thumb|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವರ್ಷವಾದ 1789ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತಹ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ಉಹಾತ್ಮಕ ನೋಟ,]] [[ಚಿತ್ರ:wall street 1867.jpg|thumb|ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಮೂಲೆಯಿಂದ ಕಾಣುವಂತಹ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ನೋಟ, 1867: ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡ U.S. ಕಸ್ಟಮ್ ಹೌಸ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು, ಇಂದು ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ.]] {{New Netherland}} 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ [[ನ್ಯೂ ಅಮ್ ಸ್ಟ್ರಡಮ್]] ವಸಾಹತಿನ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ [[ಈ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು]] ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಎಂದಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. 1640 ರಲ್ಲಿ ಈ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಕ್ಷಣಾದಳ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನ ಹಾಗು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳಿದ್ದವು.<ref name="Sullivan">[ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೇಟ್, ಬುಕ್II, ಚಾಪ್ಟರ್ II,ಪಾರ್ಟ್ IV.] ಸಂಪಾದಕ, Dr. ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಯುಲಿವ್ಯಾನ್, ಹಾಲೀಸ್ ನಿಂದ ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್, ಡೆಬ್ &amp; ಪ್ಯಾಮ್. 2006 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತರುವಾಯ,[[ಡಚ್ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, [[ಪೀಟರ್ ಸ್ಟೂವೆಸ್ಯಾಂಟ್]] ಎಂಬುವವನು, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು,<ref>[http://www.slaveryinnewyork.org/PDFs/White_New_Yorkers.pdf ವೈಟ್ ನ್ಯೂಯಾಕರ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟೈಮ್ಸ್] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಾಜ(ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ). 2006 ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. (PDF).</ref> [[ಡಚ್]] ಭದ್ರವಾದ ಕಾಪುಗೊಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು {{convert|12|ft|m|0|sing=on}}ಗೋಡೆಯನ್ನು<ref name="timeline">[http://www.pbs.org/wgbh/amex/crash/timeline/ ಟೈಮ್ ಲೈನ್: ಅ ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಕ್ರಾನೋಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015191503/http://www.pbs.org/wgbh/amex/crash/timeline/ |date=2008-10-15 }} PBS ಆನ್ ಲೈನ್, 21 ಅಕ್ಟೋಬರೇಯಾಂಗ್ಯುಲರ್ ಡೆ ತ ಮೇರ್ ಫಿಲ್ಸ್ ಡೆ ಪುಟ್ ನೀಸ್</ref> ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1685ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಗಾರರು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೂಲ ಕಾಪುಗೋಡೆಯ ಸಾಲುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="timeline"/> ಈ ಗೋಡೆಯು ನದಿತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ನಂತರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾತ್ ಬ್ರಾಡ್ ವೇ(ದಾರಿ)ಯನ್ನು ದಾಟಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ತೀರದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಸ್ಥಳ)ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಈ ತೀರ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ವರೆಗೂ ಇದು ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು 1699ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಸರ್ಕಾರ ಕೆಡವಿಹಾಕಿತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ [[ಬಟನ್ ವುಡ್]] ಎಂಬ ಮರವೊಂದಿತ್ತು. [[ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಲಾಭಗಳಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡಲು ಈ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. 1792 ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು [[ಬಟನ್ ವುಡ್ ಒಪ್ಪಂದ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಂಘಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ನ ಮೂಲ(ಹುಟ್ಟು)ವಾಗಿದೆ.<ref>[http://memory.loc.gov/ammem/today/jan04.html ಟುಡೇ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಜನವರಿ 4 - ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್] ದಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್. 2006 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 1789 ರಲ್ಲಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್]] ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌, ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷಕೀಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದವು. ‌ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್ ಕಚೇರಿಯ ಬಾಲ್ಕನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಅನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತ 1789 ಏಪ್ರಿಲ್ 30 ರಂದು ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಇದು ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ. 1889 ರಲ್ಲಿ, ಶೇರುಗಳ ನಿಜವಾದ ವರದಿ, ''ಕಸ್ಟಮರ್ಸ್ ಆಫ್ಟರ್ ನೂನ್ ಲೆಟರ್'', ''[[ದಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಜರ್ನಲ್]]'' ಆಯಿತು. ನಿಜವಾದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ಇದು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ [[ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.dowjones.com/TheCompany/History/History.htm ಡೌ ಜಾನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ - ದಿ ಲೇಟ್ 1800s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114143257/http://www.dowjones.com/TheCompany/History/History.htm |date=2006-11-14 }} 2006 ಡೌ ಜಾನ್ಸ್ &amp; ಕಂಪನಿ, Inc. 2006 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೂ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ]]ಲ್ಲಿದ್ದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಮಾರಾಟ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಸ್ತುದಲ್ಲಿ ''[[USA ಟುಡೇ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.robertfulford.com/WallStreetJournal.html |title=The Wall Street Journal redesigns itself |accessdate=2006-08-19 |last=Fulford |first=Robert |coauthors= |date=2002-04-20 |work= |publisher=}}</ref> ಇದು 2007 ರಿಂದ ರುಪರ್ಟ್ ಮರ್ಡೋಚ್ ನ [[News Corp.]] ನ ಇದನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. === ಅವನತಿ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ === {{Unreferenced section|date=July 2009}} [[ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ]] [[ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್]] ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಹಿವಾಟಿನ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಿಡ್ ಟೌನ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮನೋವೃತ್ತಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ([[ಚಿಕಾಗೋ]] ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾದದ್ದು) ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅದರದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ಉನ್ನತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಾಲನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಮಧ್ಯನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿನ [[ಮಿಡ್ ಟೌನ್]] ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೈಲಿದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಎತ್ತರದಷ್ಟೆ ಇದರ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಲ್ಲ. 1914 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ [[23 ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌]] ಗಳನ್ನು "[[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಗನ್]]" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1920 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ ಎದುರಿಗೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ, 38 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು 300 ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಸೆಡರ್ ರಸ್ತೆಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್ ವೇ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪತ್ರ ಬಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟಿಸಿತ್ತು. [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಸ್ಪೋಟದ]] ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವರಾರು ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿರುವರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಹಂತಕರು ಪತ್ತೆಯಾಗದ ಕಾರಣ [[FBI]] 1940 ರಲ್ಲಿ ಈ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ರ ಭೀತಿ]](ಭಯಾನಕತೆ)(ರೆಡ್ ಸ್ಕೇರ್ಡ್)ಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಸ್ಪೋಟ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Crowd outside nyse.jpg|thumb|1929 ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವ ಜನಜಂಗುಳಿದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ (18 ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್ (26 ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌) ಹಾಗು "ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಗನ್" (23 ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌) ನ ನಡುವೆ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದಾರೆ.]] [[1929 ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕುಸಿತ]], [[ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕ ಕುಸಿತ]]ದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿತು. ಈ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಕಳೆದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೂರು ಕಾಲುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಸರ್ಕಾರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದ್ದಂತಹ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಡೌನ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ]]ಯ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ]] ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಈ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕೆಲವು ಬೃಹತ್ ಹಾಗು ಪ್ರಬಲ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಸ್ನೇಹದಿಂದಿರಲು ಮುಂದೆ ಇದು ಇತರ ಪ್ರಬಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ತಂಡವನ್ನು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ನಿಂದ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್(ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಕೀರ್ಣ) ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[2001 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರಂದು ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ]] ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. 1970 ರಲ್ಲಿ ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಈ ದಾಳಿಯಿಂದ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಇದನ್ನು ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಅಲ್ಲದೇ, ವಿಕೇಂದ್ರಿಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಚಿಕಾಗೋ, ಡೆನ್ ವರ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ಟನ್ ನಂತಹ ನಗರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತರುವಾಯ,ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪ್ರಮಾಣಾನುಸರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದವು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆಂದು ಕೊಟ್ಟಂತಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. [[ಡ್ಯಾನಿಯಲ್ ಲಿಬಿಸ್ಕಿಂಡ್]] ನ [[ಮೆಮೋರಿ ಫೌಂಡೇಷನ್]] ಯೋಜನೆ(ಪ್ಲಾನ್)ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು {{convert|1776|ft|m|0|sing=on}} ಅಡಿಯಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುವ [[1 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದೆ.(ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಟವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ). ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಆಗಲೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಕಛೇರಿಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿವಾಸ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆ ಮೂಲಕ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಹೊಸ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರೈಲು ನಿಲ್ಡಾಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಸಾರಿಗೆಸಂಪರ್ಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು [[ಫುಲ್ಟನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಯೋಜನೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನೀವು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಗ್ರೀಕ್ ಫ್ಯಾರಥನ್ ನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಣುವಿರಿ.<ref>ಯಾವ ಕಟ್ಟಡ ?</ref> == ಕಟ್ಟಡಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Federal Hall NYC1.jpg|thumb|right|220px|ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್, ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌.]] ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಿನ್ನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ]] ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ,ಆದರೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕೆಲವು [[ಆಲಂಕಾರಿಕ ಶೈಲಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಹೆಗ್ಗುರುತಗಳಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು, [[ಫೆಡರಲ್ ಹಾಲ್]], [[14 ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌]] ([[ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕಂಪನಿ ಕಟ್ಟಡ]]), [[40 ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌]] (ದಿ ಟ್ರಂಪ್ ಕಟ್ಟಡ), ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == {{Unreferenced section|date=July 2009}} ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ಸ್ಟಾಕ್(ಶೇರು) ದಳ್ಳಾಳಿಗಳೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಲಾದರು, ಅನೇಕರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ವರದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೌಶಲಗಳಿಂದ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅವರ ದುರಾಸೆಯಿಂದಲೂ ನೆನಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ಅರ್ಟುರೊ ಡಿ ಮೋಡಿಕ]] ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ''[[ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಬುಲ್]]'' (ಗೂಳಿ) ಶಿಲ್ಪ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿರುವಂತಹ ಮಹಾವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಿಲ್ಪವಾಗಿದೆ. [[ಬುಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್]] ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್]] ನ ಮುಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತರುವಾಯ ಇದರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವ [[ಬೌಲಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅದರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮರೂಪದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.[[WASP]] ನ ಒಂದು ರಕ್ಷಣ ಗೋಡೆ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಕನಂತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನೆರಳಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡದ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹಾಗು ಮೊದಲಿನಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಆಶಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು ಅಧಿಕಾರಕೇಂದ್ರಿಕರಣ ಧೋರಣೆಯ ನಗರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಧಿಕಾರಕೇಂದ್ರಿಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದಿ ಕಾರ್ನರ್ ಯೋಜನೆಯ ವಾಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಚಾಪ್ಟರ್(ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ) ನಲ್ಲಿ 1900 ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆ ಬರುನ್ಸ್ ನ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಿನಿಂದ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜನರ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬದಲಾಗದೇ ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="test">[http://www.thecornersproject.com ದಿ ಕಾರ್ನರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190718153007/http://thecornersproject.com/ |date=2019-07-18 }},.</ref> ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ ಅನೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಮೇರಿವೆದರ್]], [[ಜಾನ್ ಬ್ರಿಗ್ಸ್]], [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ವಾರೆನ್ ಬಫೆಟ್]] (ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ [[ಸಲೊಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]] ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು), ಅದಲ್ಲದೇ ಈಗ [[ಬರಿನ್ ಮ್ಯಾಡಫ್]],ಹಾಗು ಇತರರು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ == === ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ vs. ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ === {{Unreferenced section|date=July 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Wall Street & Broadway.JPG|thumb|right|ಕೇವಲ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಶಬ್ದವಲ್ಲ, ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಕೈಮರ(ಸೂಚನೆ) ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ "[[ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]" ನ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. "ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌" ಎಂಬ ಪದವು ಚಿಕ್ಕ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದಂತಹ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನ ವಿಶ್ಲೇಷಕನನ್ನು, ಷೇರುದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು. "ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್" ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂಬಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. "ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು "[[ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕ]]" ವೆಂಬುದರ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳ ಹಾಗು [[ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500]]ಗೆ ಸೇರಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಅಥವಾ ಸರ್ವೀಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಗಳ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Trinity Church NYC 004b.JPG|thumb|left|ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಿಂದ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ ‌‌.]] ಹಳೆಯ ಗಗನಚುಂಬಿ ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿರುವುದು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. 1970ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.([[ಟ್ವಿನ್ ಟವರ್]]ಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವುಗಳು ನೋಡಲು ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ).{{Citation needed|date=July 2009}} ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ನರಿಗೆ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಣ್ಯರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ನೋಡಿದಂತೆ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಾಗು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref>ಫ್ರೇಸರ್ (2005).</ref> === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ === * [[ಹರ್ಮನ್ ಮೆಲ್ ವಿಲ್ಲೆ]] ಬರೆದಿರುವ ''[[ಬರ್ಟ್ ಲೆಬಿ, ದಿ ಸ್ಕ್ರಿವ್ ನರ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಾಂತ ಸಣ್ಣ ಕತೆಗೆ ''ಅ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಎಂಬ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ,ಈ ಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವಿಯತೆಗಾಗಿ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದಕ್ಕಾಗಿ ಆರಾಮದಾಯಕ ಬದುಕಿನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವ ಉದಾರ ಹಾಗು ಶ್ರೀಮಂತ ವಕೀಲನೊಬ್ಬನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. * [[ವಿಲಿಯಂ ಫೌಲ್ಕನರ್]] ಬರೆದಿರುವ ''[[ದಿ ಸೌಂಡ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂರಿ]]'' [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಪೈಪೋಟಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಿದನು; ಅವನ ಕೆಲವು ಶೇರುಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಅವನು "[[ಜ್ಯೂ]]ಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದನು." * [[ಡೈ ಹಾರ್ಡ್ ವಿತ್ ಅ ವೆಂಜನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅನ್ನು ಕಳ್ಳರು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಂತಹ ಬಹುಪಾಲು [[ಬಂಗಾರದ ಅಂಚು]]ಗಳನ್ನು ಕಸ ಸಾಗಿಸುವ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುವ ವಸ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [[ಟಾಮ್ ವೋಲ್ಫ್]] ನ [[ಬೋನಿಫೈರ್ ಆಫ್ ದಿ ವ್ಯಾನಿಟೀಸ್]] ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಘಟನೆಗಳು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸುತ್ತ ಹೆಣೆದಿರುವ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. * 2000ದ ಜನವರಿ 26 ರಂದು [[ರೇಂಜ್ ಅಗೇನ್ ಸ್ಟ್ ದಿ ಮೆಷಿನ್]] ಎಂಬ ವಾದ್ಯವೃಂದವು [[ಮೈಕೆಲ್ ಮೋರ್]] ನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ "ಸ್ಲೀಪ್ ನವ್ ಇನ್ ದಿ ಫೈಯರ್" ಆನ್ ವಾಲ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂಬ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಿತು. ವಾದ್ಯವೃಂದವು ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅದರ ಒಳನುಗ್ಗಿ ಅದನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು(2:52 P.M.). ಎಕ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ ಮಹಡಿಯಲ್ಲೇ ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಮುಂದುವರೆದರು.<ref>{{cite web | title=Rage Against The Machine Shoots New Video With Michael Moore | work=MTV News | url=http://www.mtv.com/news/articles/1433553/20000128/rage_against_the_machine.jhtml | last=Basham | first=David | date=2000-01-28 | accessdate=2007-09-24 | archive-date=2007-03-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070313230512/http://www.mtv.com/news/articles/1433553/20000128/rage_against_the_machine.jhtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web| title=NYSE special closings since 1885| url=http://www.nyse.com/pdfs/closings.pdf| format=PDF| accessdate=2007-09-24| archive-date=2007-09-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20070925210452/http://www.nyse.com/pdfs/closings.pdf| url-status=dead}}</ref> * 1987ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌'' ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೋಸದ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗು [[ಒಳಗಿನವನ ವ್ಯಾಪಾರದ]] ಕತೆಯ ಮೂಲಕ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0094291/ IMDb ಎಂಟರಿ ಫಾರ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌] 2006 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> * "ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂಬುದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳಹೂಡಿಕೆಗೆ ಹಾಗು ಲಾಭಾಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರೆಷರ್]] ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲರ್ ಟ್ರೆಷರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸುಳಿವು ಈ ಚಲನ ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್]] ನ ವರೆಗೂ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. * TNA ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾದ [[ರಾಬರ್ಟ್ ರೋಡ್]] "ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು." * [[ಬ್ರೆಟ್ ಈಸ್ಟನ್ ಈಲ್ಸ್]] ಬರೆದಿರುವ ''[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕೋ]]'' ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ [[ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವ ಬ್ಯಾಂಕರುಗಾರ]]ನ ಹಾಗು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಣಿ ಕೊಲೆಗಾರ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಯಾಟ್ ಮನ್ ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Pier11ferry.JPG|thumb|ಪೈರ್ 11]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ರಸ್ತೆಯ)ನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೈರ್ 11 ಜನನಿಬಿಡ ಹಾಯ್ಗಡಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ದ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]] ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೀವು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗಬಹುದು: * [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ (IRT ಬ್ರಾಡ್ ವೇ-ಸೆವೆನ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಲೈನ್)]] ಅಟ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ & [[ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] * [[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ (IRT ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಲೈನ್)]] ಅಟ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ & [[ಬ್ರಾಡ್ ವೇ]] * [[ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (BMT ನಸ್ಸೌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಲೈನ್)]] ಅಟ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ & [[ಬ್ರಾಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] == ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ == * 1949:[[ಆಂಥೋನಿ ಮ್ಯಾನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ [[ಸೈಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] (ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಿಕರಣ) == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೆಟಲ್ ಮೆಂಟ್]] (2002) * [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ]] * [[ಹಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಟ್ ರೈಯಟ್]] * [[ಬೇ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] * [[ಲಂಡನ್ ನ ನಗರ]] * [[ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಅಟ್ ವುಡ್, ಅಲ್ಬರ್ಟ್ W. ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಸನ್, ಇರ್ಲಿಂಗ್ A. "ಮಾರ್ಗನ್, ಜಾನ್ ಪೈರ್ ಪಾಂಟ್, (ಏಪ್ರಿಲ್. 17, 1837 - ಮಾರ್ಚ್ 31, 1913)," ಇನ್''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬಯೋಗ್ರಫಿ, ವಾಲ್ಯೂಮ್ 7'' (1934) * ಕಾರಾಸೋ, ವಿನ್ ಸೆಂಟ್ P. ''ದಿ ಮಾರ್ಗನ್ಸ್: ಪ್ರೈವೆಟ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್, 1854-1913.'' ಹಾರ್ವರ್ಡ್ U. ಪ್ರೆಸ್, 1987. 888 pp.&nbsp;ISBN 978-0-674-58729-8 * ಕರಾಸೋ, ವಿನ್ ಸೆಂಟ್ P. ''ಇನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ: ಅ ಹಿಸ್ಟಿರಿ '' ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ (1970) * ಕ್ರ್ಯೂನವ್, Ron. ''ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಗನ್: ಆನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಡೈನಾಸ್ಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಡನ್ ಫೈನಾನ್ಸ್'', (2001) ISBN 0-8021-3829-2 * ಫ್ರೆಸ್ಸರ್, ಸ್ಟೀವ್. ''ಎವ್ರಿ ಮ್ಯಾನ್ ಅ ಸ್ಪೆಕ್ಯೂಲೇಟರ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೈಫ್'' ಹಾರ್ ಪರ್ ಕೋಲೀನ್ಸ್(2005) * ಗಿಸ್ಟ್; ಚಾರ್ಲ್ಸ್ R. ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫ್ರಮ್ ಇಟ್ಸ್ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ಸ್ ಟು ದಿ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಎನ್ ರಾನ್.'' ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌. 2004. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=104746636 ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701235439/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=104746636 |date=2012-07-01 }} * ಜಾನ್ ಮೋಡಿ; ''ದಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್:ಅ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ ಆಫ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌'' ಯಾಲೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್(ಯಾಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ), (1921) [https://archive.org/details/mastersofcapitaljohn00moodiala ಆನ್ ಲೈನ್ ಎಡಿಷನ್] * ಮೋರೀಸ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ R. ''ದಿ ಟೈಕಾನ್ಸ್: ಹೌ ಅಂಡ್ ರೀವ್ ಕಾರ್ನೆಗೆ, ಜಾನ್ D. ರಾಕಿಫೆಲ್ಲರ್, ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್, ಅಂಡ್ J. P. ಮಾರ್ಗನ್ ಇನ್ ವೆನ್ ಟೆಡ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೂಪರ್ ಎಕನಾಮಿ'' (2005) ISBN 978-0-8050-8134-3 * ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಎಡ್ವಿನ್ J. ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಟು ಮೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್: ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆರಿಲ್ಲ್ ಅಂಡ್ ಮಿಡಲ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಇನ್ ವೆಸ್ಟರ್ಸ್'' (1999) * [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸೊಬೆಲ್]] ''ದಿ ಬಿಗ್ ಬೋರ್ಡ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್'' (1962) * [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸೊಬೆಲ್]] ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬುಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್: ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಇನ್ ದಿ 1920s'' (1968) * [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸೊಬೆಲ್]] ''ಇನ್ ಸೈಡ್ ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌: ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ & ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ದಿ ಫೈನ್ಯಾನ್ಶಿಯಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್'' (1977) * ಸ್ಟ್ರೌಸ್, ಜೀನ್. ''ಮಾರ್ಗನ್: ಅಮೇರಿಕನ್ ಫೈನ್ಯಾನ್ಶಿಯರ್.'' ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್, 1999. 796 pp.&nbsp;ISBN 978-0-679-46275-0 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Wall Street}} * [http://www.nysonglines.com/wall.htm ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಾಂಗ್ ಲೈನ್ಸ್: ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌], ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪಾದಯಾತ್ರೆ {{Coord|40|42|23|N|74|00|34|W|region:US-NY_type:landmark|display=title}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಕೋಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ವಸಾಹತಿನ ಕೋಟೆಗಳು]] q0rq05fbakvkc3kbm6qkyfd2fwimy7e 0 24151 1376396 1375142 2026-07-06T13:04:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376396 wikitext text/x-wiki [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು '''ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್''' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="guide">{{cite book | author=[[Royal Mail]] | publisher =Royal Mail Group | edition=4 | title =Address Management Guide | month=October | year = 2004}}</ref> ಅವು [[ಆಲ್ಫಾನ್ಯೂಮರಿಕ್]] ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1959 ರಿಂದ 1974 ರವರೆಗೆ 15 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್]] ಅವರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Short history">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/money/mortgages/a-short-history-of-the-postcode-751884.html|title=A short history of the postcode|date=2002-01-26|work=The Independent|accessdate=2009-10-03|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827100331/http://www.independent.co.uk/money/mortgages/a-short-history-of-the-postcode-751884.html|url-status=dead}}</ref> ಪೂರ್ಣ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಅನ್ನು "ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಯೂನಿಟ್" ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಮಿತಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಾಸಗಳು ಅಥವಾ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ.<ref name="guide" /> ಪೋಸ್ಟ್ ಕೋಡ್ ಯೂನಿಟ್ ಐದರಿಂದ ಏಳು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ, ಸ್ಪೇಸ್ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಸರಿಸುಮಾರು 1.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಯೂನಿಟ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="guide" /> ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು "ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ"<ref name="guide" /> ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಕೋಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ [[ಪೋಸ್ಟ್ ಪಟ್ಟಣ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು 124 [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="guide" /> ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಂಚೆಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್ ಪ್ರೀಮಿಯಮ್‌ಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು, [[ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು [[ಸೆನ್ಸಸ್]] ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಮೊತ್ತದ ಕಡಿಮೆ ಹಂತದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸುಮಾರು 27.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಬಟವಾಡೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ವಿಳಾಸ ಡೇಟಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಿಳಾಸ]] ಫೈಲ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುವುದು, ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="guide" /> 1857 ರಿಂದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು, 1934 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮುಂಚಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ== ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಆಲ್ಫಾನ್ಯೂಮರಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಐದು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳ ನಡುವೆ ಅಂತರವಾಗಿದ್ದು, (ಏಕ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕೋಡ್‌ನ ''ಹೊರಗಣ'' ಮತ್ತು ''ಒಳಗಣ'' ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ.) ಉದಾ. ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು1ಎ 0ಎಎ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನೆ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಕೋಡ್‌ಗಳು. ಈ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು 1959<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8288148.stm|title=Modern postcodes are 50 years old|date=2009-10-02|publisher=BBC News|accessdate=2009-10-03}}</ref> ಮತ್ತು 1974 [[ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್]] ಅವರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Short history" /><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7803267.stm|title=Postcodes to celebrate 50th year|date=2008-12-30|publisher=BBC News|accessdate=2009-10-03}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿದ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ - [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಲಾಟರಿ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡಿನ 'ಹೊರಗಣ' ಭಾಗವು ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ರೆಡ್‌ಹಿಲ್ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್‌ಹೆಚ್, ತದನಂತರ ಮುಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಪೋಸ್ಟ್ ಟೌನ್]] ಅನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ - ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಡೆಲಿವರಿ ಕಛೇರಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ವಲಯದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗೀ ಆರ್‌ಹೆಚ್1 ರೆಡ್‌ಹಿಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆರ್‌ಹೆಚ್10 ಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಹೊರಗಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ - ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರ್‌ಹೆಚ್10 ಮತ್ತು ಆರ್‌ಹೆಚ್11 ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಪರಿಸರವು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಸಹಾ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕ ಪೋಸ್ಟಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಳಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಸ್ಟ್ ಟೌನ್ ಇರುತ್ತದೆ. 'ಒಳಗಣ' ಭಾಗವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಣ/ ಡೆಲಿವರಿ ಕಚೇರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ - ಸಂಖ್ಯೆಯು- ಸೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ದೊಡ್ಡ ಕಛೇರಿಯ ಶಾಖೆಯು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 'ಒಳಗಣ' ಭಾಗದ ಕೋಡ್ ಕಛೇರಿ ಶಾಖೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯು ಶಾಖೆಯ ಒಳಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಎಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಡೆ) ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ( [[ಡಿವಿಎಲ್‌ಎ]] ನಿದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ) "ಒಳಗಣ" ಕೋಡ್ ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೇರವಾದ ಮೇಲ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|title=Elite School of Motoring - Your Driving Licence|publisher=elite School of Motoring|url=http://eliteschoolofmotoring.co.uk/iow/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=24&Itemid=43|accessdate=2010-03-27|archive-date=2008-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20081228104127/http://eliteschoolofmotoring.co.uk/iow/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=24&Itemid=43|url-status=dead}}</ref> ಐದು-ಅಂಕಿಗಳ ಸರಣಿಯ ಕೋಡ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೇಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು [[ಮೇಲ್ ವಿಂಗಡಣೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ - ಆದರೆ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಭ್ಯವು ಕೇವಲ 'ಕನಿಷ್ಠ 4,000 ಅಕ್ಷರಗಳ-ಗಾತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ'.<ref>[http://www.royalmail.com/portal/rm/content3?catId=4700005&amp;mediaId=50800697 ''ಮೇಲ್‌ಸಾರ್ಟ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯು'', ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.2007-08-03 ರಂದು ಮರುಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ</ref> ಮೇಲ್ ವಿಧಧ ಬಲ್ಕ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಿಯಾಯಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ-ವಿಂಗಡಣೆಯು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮೆಷಿನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 1950 ರ ಅಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗನಡೆಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8288148.stm "ಆಧುನಿಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು 50 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು"], [[ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್]], 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009</ref> ಈ ಸಾಧನಗಳು ಎನ್ವಲಪ್ ಅನ್ನು ಆಪರೇಟರ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಪತ್ರವನ್ನು ಯಾವ ಪಿನ್‌ಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಬಟನ್ ಅನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="new_scientist">''ಹೊಸ ವಿಜ್ಞಾನಿ'', 21 ಜುಲೈ 2007, ಪು16</ref> ಜನವರಿ 1959 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಗಿ ಕೋಡ್ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸ್ವರೂಪವು ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಆಲ್ಫಾನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="times_150189">"ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್ಸ್ ಟು ಸ್ಪೀಡ್ ಅಪ್ ಮೇಲ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 15 ಜನವರಿ 1959</ref> 28 ಜುಲೈ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಪೆಲ್ಸ್]], [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್]], [[ನಾರ್ವಿಚ್]] ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 150,000 ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಳಾಸಗಳು ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ನಾರ್ವಿಚ್ ಈಗಾಗಲೇ ಎಂಟು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮೇಲ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮೆಷಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="times_290659">"ನಾರ್ವಿಚ್ ಟು ಯೂಸ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್ಸ್ - ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಆಟೊಮೇಶನ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 29 ಜುಲೈ 1959</ref> ಕೋಡ್‌ಗಳು ಎನ್‌ಒಆರ್ ಎಂದು ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1965 ರಲ್ಲಿ "ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ" ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="times_051065">"ಜಿ.ಪಿ.ಒ. ರೋಬಾಟ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಾರ್ಟ್ಸ್ 20,000 ಲೆಟರ್ಸ್ ಆನ್ ಅವರ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1965</ref> 1 ಮೇ 1967 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಯ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಧ್ಯ ಕ್ರೋಯ್ಡನ್‌ಗೆ ಕೋಡ್‌ಗಳು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಿಆರ್‌ಒ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ [[ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ]] ಸಿಆರ್2, ಸಿಆರ್3 ಮತ್ತು ಸಿಆರ್4 ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು £24 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಬರ್ಡೀನ್]], [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್]], [[ಬ್ರಿಗ್ಟನ್]], [[ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್]], [[ಬ್ರೋಮ್ಲೆ]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]], [[ಕೊವೆಂಟ್ರಿ]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]], [[ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸ್ಟೆಲ್ ಅಪಾನ್ ಟೈನಿ]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್]], [[ರೀಡಿಂಗ್ ಶೆಫೆಲ್ಡ್]], [[ಸೌಥ್‌ಆಮ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ]] ಕೋಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. 1967 ಕ್ಕೆ ಆರ್ಬೆಡೀನ್, ಸೌಥ್‌ಆಂಪ್ಟನ್, ಬ್ರಿಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು [[ಡೆಬ್ರಿ]] ಗಳಿಗೆ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="times_040767">"ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಸರ್ವೀಸ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 4 ಜುಲೈ 1967</ref> 1970 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ]] ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="times_150870">"ಲಂಡನ್ ಇನ್ ಬ್ರೀಫ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1970</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮೇಲ್‌ಗೆ ಒಕ್ಕಣೆಯಾಗಿ "ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ [[ವಿಂಗಡಣೆ ಕಚೇರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="times_180171">"ಇನ್‌ಸೈಡ್ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 18 ಜನವರಿ 1971</ref> 1971 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಳಾಸದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೋಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಕ್ತಾಯದ ಕುರಿತು ಸದನದ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1972 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಈಡನ್]] ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.<ref name="times_200472">"ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ", ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', 20 ಏಪ್ರಿಲ್ 1972</ref> ನಾರ್ವಿಚ್‌ಗೆ ಮರುಕೋಡ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹಂತ ತಲುಪಿತು ಆದರೆ ಸಿಆರ್‌ಒ ಅನ್ನು ಸಿಆರ್‌0 (ಜಿಲ್ಲೆ ಸೊನ್ನೆ) ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣಿತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೋಯ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂತಿಮ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತ್ತು.<ref name="bpma">[http://www.postalheritage.org.uk/history/downloads/BPMA_Info_Sheet_Postcodes_web.pdf ಮಾಹಿತಿ ಹಾಳೆ: ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090320052708/http://www.postalheritage.org.uk/history/downloads/BPMA_Info_Sheet_Postcodes_web.pdf |date=2009-03-20 }}, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಕೀವ್</ref> ಮಧ್ಯ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಎನ್‌ಪಿಟಿ ಎಂದು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದೇ ರೀತಿ ನಾರ್ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಯ್ಡನ್ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಪಿ1-ಎನ್‌ಪಿ8 ಎಂದು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1984 ರ ಅಂತ್ಯದ ತನಕ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ನಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ (ಎನ್‌ಪಿಟಿ ಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತಗೊಳಿಸದೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಪಿ7 ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ) ಇದನ್ನು ಎನ್‌ಪಿ9 ಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="nptgazette">{{cite web|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/49959/pages/17064/page.pdf|title=Borough of Newport (Kingsway) (Business Parking Places) Order 1985|last=Newport Borough Council|date=17 December 1984|work=The London Gazette (No. 49959)|publisher=HMSO|pages=17064|accessdate=2009-10-05|archive-date=2011-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115011016/http://www.london-gazette.co.uk/issues/49959/pages/17064/page.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಕೋಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗಿರೋಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಜಿಐಆರ್ 0ಎಎ ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಆಗಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ==ಮುಂಚಿನ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು== ===ಲಂಡನ್=== [[ಲಂಡನ್]] ಅಂಚೆ ಪಟ್ಟಣವು [[ಬೃಹತ್ ಲಂಡನ್‌ನ]] 40% ಅನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. 1857/8 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಹತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಅವುಗಳು ಆವರಿಸಿದ ಕೋಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ: ಇಸಿ, ಡಬ್ಲ್ಯುಸಿ, ಎನ್, ಎನ್ಇ, ಇ, ಎಸ್‌ಇ, ಎಸ್, ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು, ಡಬ್ಲ್ಯು, ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪ-ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ 1917 ರಲ್ಲಿ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಇ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸೇವೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ "1" ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ತದನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಟವಾಡೆ ಕಚೇರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ವರ್ಣಮಾಲೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇತರೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಎನ್‌2 ಪಶ್ಚಿಮ ಫಿಂಚ್ಲೆ, ಎನ್3 ಫಿಂಚ್ಲೆ, ಎನ್4 ಫಿನ್ಸ್‌ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಮುಂತಾದವು). ===ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳು=== [[File:BirdbrookRoadSigns.jpg|thumb|right|ಬರ್ಡ್‌ಬ್ರೋಕ್ ರಸ್ತೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಬಾರ್, ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳ ಗುರುತುಗಳು, ಹಳೆಯ "ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 22" (ಮೇಲೆ) ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ "ಬಿ44" ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು.]] ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಂತೆ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1864/65 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು 1967/68 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಎಂಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="bpma" /> 1917 ರಲ್ಲಿ ಡುಬ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ]] ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ [[ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ]] [[ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸೇವೆಗೆ]] ಇವುಗಳು ಮಾರ್ಪಡಿತ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1923 ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೊ ಅನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಕಂಪಾಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು (ಸಿ, ಡಬ್ಲ್ಯು, ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು,ಎನ್, ಇ, ಎಸ್, ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು, ಎಸ್ಇ).<ref name="bpma" /> ಜನವರಿ 1932 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿದರು.<ref name="bpma" /> ನವೆಂಬರ್ 1934 ರಲ್ಲಿ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ದೃಢೀಪಡಿಸಲು" ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ಹತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಸತಿನಿವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರದೇಶವು ಯಾವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಫ್ಯಾಂಪ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಫ್ಯಾಂಪ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ವಿಭಾಗಗಳ ಮ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಕಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು".<ref name="times1934">{{cite news |title=Numbered P.O. Districts In Country Towns. Aid To Accurate Delivery |work=[[The Times]] |page=14 |date=20 November 1934 }}</ref> ಮುಂದುವರೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ''"ವೇಗದ ಮತ್ತು ನಿಜಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟ್‌ಪೇಪರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ"'' ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಚಾರವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಬದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯು ಸಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮುದ್ರಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಷನರಿ ಪೂರೈಸುವವರಿಗೆ ವಿಳಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ [[ಚುನಾವಣೆ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು]] ಅಂಚೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರುವ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಐಟಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಲ್ಲಿಗೂ ಸರಿಯಾದ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಚಿತ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="times1935">{{cite news |title=Postal District Numbers Appeal For Use In Addresses|work=[[The Times]] |page=14 |date=29 October 1935}}</ref> ಹತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ:<ref name="times1935" /> {{col-begin}} {{col-break}} *[[ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್]] *[[ಬ್ರಿಗ್ಟನ್]]/[[ಹೋವ್]] *[[ಬ್ರಿಸ್ಟೋಲ್]] *[[ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್]] {{col-break}} *[[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋ]] *[[ಲೀಡ್ಸ್]]/[[ಬ್ರ್ಯಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್]] *[[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]] *[[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]]/[[ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್]] {{col-break}} *[[ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಅಪಾನ್ ಟೈನಿ]] *[[ಶೆಫಲ್ಡ್]] {{col-end}} ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಚೆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಉದಾ. [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ 8]] ನಲ್ಲಿನ [[ಟಾಕ್ಸ್‌ಟೆಥ್]]. ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ ನಡುವೆ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ 1 ಅಥವಾ ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ 4 ಎಂದು ವಿಳಾಸ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಅಂದರೆ ''ಗ್ರೇಟ್ ಬಾರ್, ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 22'' ಅಥವಾ ''ಬಿರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 22ಎ'' <ref name="Will">{{Cite web |url=http://www.jacomb.com/w1951_1960.htm |title=1951 ವಿಲ್, ಯೂಸಿಂಗ್ ಅಡ್ರಸ್ ಇನ್ "ಬ್ರಿಮ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ 22ಎ" |access-date=2010-08-02 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208065042/http://www.jacomb.com/w1951_1960.htm |url-status=dead }}</ref> - ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಳೆಯ ಗಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತನೆ=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ, ಹಾಗಾಗೀ ಆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ''ಎಲ್ 8'' ರೊಂದಿಗೆ ಟೊಕ್ಸೆಟ್ (ಲೈವರ್‌ಪೂಲ್ 8) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು "ಎಂ" ಪೋಸ್ಚ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಹಳೆಯ ಕೋಡ್ ಲೈವ್‌ಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗಲ್ಲಿಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವು "ಸಾಲ್‌ಫೋರ್ಡ್ 4" ನೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬುಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಗ್ಲಾಸ್‌ಗೌ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಸ 'ಜಿ' ಪೋಸ್ಟ್ ಕೋಡ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: ಸಿ1ಯು ಜಿ1 ಆಗುತ್ತದೆ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ1 ಯು ಜಿ1 ಆಗುತ್ತದೆ, ಎನ್1ಯು ಜಿ 21 ಆಗುತ್ತದೆ, ಇ1 ಯು ಜಿ31 ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಸ್1 ಯು ಜಿ41ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಯು ಜಿ51 ಆಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು. ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ 1917 ಪೋಸ್ಟಲ್ ಜಿಲ್ಲಗೆಳು ಹೊಸ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ 60% ನಷ್ಟು ಲಂಡನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಕೇತಗಳು ಲಂಡನ್ ಹ್ಯಾಕ್‌ನಿ ವಲಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಈಶಾನ್ಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್(ಎನ್‌ಇ) ಎಂದೇ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ! ==ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌== ===ವಿನ್ಯಾಸ=== [[File:British postcode areas map.svg|thumb|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಯುಕೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಸ್ವರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಜಿಐಆರ್ 0ಎಎ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ) ಇದರ ಅನುಸರಣೆಯಂತೆ, '''ಎ ಅನ್ನು ಪತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು '''9''' ''' ಅಂಕಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ: {| class="wikitable" ! ವಿನ್ಯಾಸ ! ಉದಾಹರಣೆ ! ಕವರೇಜ್ |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎ9 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಎಂ1 1ಎಎ | rowspan="2"| ಬಿ, ಇ, ಜಿ, ಎಲ್, ಎಂ, ಎನ್, ಎಸ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎ99 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಎಂ60 1ಎನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎಎ9 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಸಿಆರ್2 6ಎಕ್ಸ್ ಹೆಚ್ | rowspan="2"| ಎಲ್ಲಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಲಯಗಳು ಬಿ, ಇ, ಜಿ, ಎಲ್, ಎಂ, ಎನ್, ಎಸ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎಎ99 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಡಿಎನ್55 1PT |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎ9ಎ 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಎ9ಎ 9ಎಎ ಡಬ್ಲ್ಯೂ1ಎ 1ಹೆಚ್‌ಕ್ಯೂ | ಇ1ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎನ್1ಸಿ, ಎನ್1ಪಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ1 ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೋಡ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆಯಿರುವಾಗ) |- ! style="text-align:left;white-space:nowrap"| ಎಎ9ಎ 9ಎಎ | style="white-space:nowrap"| ಇಸಿ1ಎ 1ಬಿಬಿ | ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶ; ಇಸಿ1–ಇಸಿ4, ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ1ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎಸ್‌ಇ1ಪಿ, ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ1 ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲಗೆಳು (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೋಡ್‌ಗಳಿಲ್ಲದೆಯಿರುವಾಗ) |} ವರ್ಗಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವ: *ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳು ''ಹೊರಗಣ ಕೋಡ್'' ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವವರೆಗೂ ಅಥವಾ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಡೆಲಿವರಿ ಕಛೇರಿಯವರೆಗೂ ನೇರ ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ''ಹೊರಕೋಡ್‌ಗೆ'' ಗುರಿಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ: ** ಮೊದಲ ಪತ್ರ ಅಥವಾ ಪತ್ರಗಳ ಜೊತೆಯು ''[[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಲಯವನ್ನು]]'' ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ** ಮುಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು. 0 ಯಿಂದ 99 ರವರೆಗೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. *** ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇವಲ ಏ--ಅಂಕಿಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿವೆ : ಬಿಆರ್, ಎಫ್‌ವೈ, ಜಿವೈ, ಹೆಚ್‌ಎ, ಹೆಚ್‌ಡಿ, ಹೆಚ್‌ಜಿ, ಹೆಚ್‌ಆರ್, ಹೆಚ್‌ಎಸ್,ಹೆಚ್‌ಎಕ್ಸ್,ಜೆಇ, ಜೆಡಿ, ಎಸ್‌ಎಂ, ಎಸ್‌ಆರ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎನ್, ಝಡ್ಇ. *** ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇವಲ ಎರಡು-ಅಂಕಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿವೆ: ಎಬಿ, ಎಲ್‌ಎಲ್, ಎಸ್‌ಓ. *** ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೋಡ್ 0 (ಸೊನ್ನೆ): ಬಿಎಲ್, ಸಿಎಮ್, ಸಿಆರ್, ಎಫ್‌ವೈ, ಹೆಚ್‌ಎ, ಪಿಆರ್, ಎಸ್‌ಎಲ್, ಎಸ್‌ಎಸ್; ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹಾ 10 ಜಿಲ್ಲಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ 0 ಯು ಕಲವುಬಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಂತರ 9 ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. *** ಲಂಡನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಅತಿಯಾಗಿ ಗುಂಪು ಸೇರಿಸುವ ಏಕ-ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಅಂಕಿಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ನಂತರ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನದನ್ನು ಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಇಸಿ1-ಇಸಿ4 (ಆದರೆ ಇಸಿ50 ಬಿಟ್ಟು), ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ1, ಡಬ್ಲ್ಯೂ1, ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ1 ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ2 ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಇ1 ಭಾಗವಾದ (ಇ1ಡಬ್ಲ್ಯೂ), ಎನ್‌1 (ಎನ್1ಸಿ ಮತ್ತು ಎನ್‍1ಪಿ), ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ1 (ಎನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ1ಡಬ್ಲ್ಯೂ) ಮತ್ತು ಎಸ್ ಇ1 (ಎಸ್ ಇ1ಪಿ). ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಎಫ್‌ಜಿಹೆಚ್‌ಜೆಕೆಎಂಎನ್‌ಪಿಆರ್‌ಎಸ್‌ಟಿಯುವಿಡಬ್ಯ್ಯೂ ಎಕ್ಸ್‌ವೈ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭಾಜಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಅಕ್ಷರಗಳಾದ ಐಎಲ್‌ಓಕ್ಯೂಝಡ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. *** ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ" ನಿಯಮವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದರಂತೆ ವರ್ಣಾನುಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವರ್ಣಾನುಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಭಾಗಗಳು (ಹಿಂದಿನ)ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನುಅಧ್ಯಯನಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅಧ್ಯಯಿಸಲಾದ ಎನ್1 ಬಹುಶಃ ಎನ್‍1ಸಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌1ಪಿ ಒಳಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಎನ್‌1ಸಿ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಥವಾ ಎನ್‌1 ಜಿಲ್ಲೆಯ() ಭಾಗವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. * ಹೊರಗಣ ಕೋಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮೂಲಕ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳು ''ಒಳಗಣ ಕೋಡ್‌'' ನ ಸ್ಪೇಸ್ ಕಂಪ್ರೈಸ್ ನಂತರ ಅಥವಾ ''ಇನ್ ಕೋಡ್‌'' ನ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಡೆಲಿವರಿ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ** ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರವು 0 ಯಿಂದ 9 ಅಂಕಿಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ನಂತರ ''ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಟರ್'' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ, ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಸೆಕ್ಟರ್ 0 9 ರ ನಂತರ 1 ಮುಂಚೆಗೂ ಬದಲಾಗಿ, 10ಅನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ 1ನೆಯ ಸೆಕ್ಟರ್ ಲೇಬಲ್ ಗಿಂತಲೂ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ** ''ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಯುನಿಟ್'' ನಿಂದ ಅಂತಿಮ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು. ''ಎಬಿಸಿಡಿಇಎಫ್‌ಜಿಹೆಚ್‌ಜೆಎಲ್‌ಎನ್‌ಪಿಕ್ಯೂಆರ್‌ಎಸ್‌ಟಿಯುಡಬ್ಲ್ಯೂಎಕ್ಸ್‌ವೈಝಡ್'' ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಒಳಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತೆ ''ಸಿಐಕೆಎಂಓವಿ'' ಗಳು ಹೋಲುವಂತಹ ಅಂಕಿಗಳಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಾಗ ಅದರಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಯೂನಿಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿ, ಗಲ್ಲಿಯ ಭಾಗಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು [[ರೂಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]]ಗೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" ! ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ ! ಭಾಗದ ! ಉದಾಹರಣೆ ! ಲೈವ್ ಕೋಡ್‌ಗಳು<ref name="mailsort_tech">ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್, ''[http://www.mailsorttechnical.com/downloads_mailsort.cfm ಮೇಲ್‌ಸಾರ್ಟ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ 2007 ರಿಲೀಸ್ 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020215141953/http://www.mailsorttechnical.com/downloads_mailsort.cfm |date=2002-02-15 }}'', (23rd ಜುಲೈ 2007)</ref> ! ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಕೋಡ್‌ಗಳು<ref name="autogenerated1">ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ''[http://www.statistics.gov.uk/geography/downloads/NSPDVersionNotes.pdf ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ವರ್ಷನ್ ನೋಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070108164418/http://www.statistics.gov.uk/geography/downloads/NSPDVersionNotes.pdf |date=2007-01-08 }}'', (2006)</ref> ! ಇತರೆ ಕೋಡ್‌ಗಳು<br>(''ಜಿಐಆರ್ 0ಎಎ'', ''ಎಸ್ಎಎನ್ ಟಿಎ1'', ''ಬಿಎಕ್ಸ್'' )<ref name="LTSB">{{cite web|url=http://www.lloydstsb.com/contact_us.asp|title=Contact Us|author=Lloyds TSB Bank}}</ref> ! ಮೊತ್ತ |- | ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶ | ಔಟ್ ಕೋಡ್ | ವೈಒ | align="right"| 124 | align="right"| 0 | align="right"| 3 | align="right"| 127 |- | ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ | ಔಟ್ ಕೋಡ್ | ವೈಒ31 | align="right"| 2,971 | align="right"| 103 | align="right"| 4 | align="right"| 3,078 |- | ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಿಭಾಗ | ಇನ್ ಕೋಡ್ | ವೈಒ31 1 | align="right"| 10,631 | align="right"| 1,071 | align="right"| 4 | align="right"| 11,706 |- | ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಯೂನಿಟ್ | ಇನ್ ಕೋಡ್ | ವೈಒ31 1ಇಬಿ | align="right"| 1,762,464<ref name="autogenerated1" /> | align="right"| 650,417 | align="right"| 4 | align="right"| 2,412,885 |- | colspan="3"| [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಿಳಾಸಗಳು]] | align="right"| ಸುಮಾರು 27,000,000 <ref name="mail_paf">{{cite web|url=ftp://ftp.royalmail.com/Downloads/public/ctf/rm/PAF_Digest_Dec_03.pdf|format=PDF|title=Royal Mail guide to using the PAF file}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | colspan="3"| |} ಇದರ ಸರಿಸುಮಾರು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹೊರಗಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ,''ಎಲ್'' ಸೂಚಕಗಳು [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಇಹೆಚ್ ಸೂಚಕಗಳು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಎಬಿ ಯು ಅಬೆರ್‌ಡೀನ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿರಿ.|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ''ಇಹೆಚ್'' ಸೂಚಕಗಳು [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ''ಎಬಿ'' ಯು ''ಅಬೆರ್‌ಡೀನ್'' ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ''ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗೆ'' ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ''ನೋಡಿರಿ''.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಲಂಡನ್ನಿನ ಹಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಕವರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು ಅವು ಹಸರಿಸಲಾದ ನಗರದ ನಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅದಾಗ್ಯೂ ''ಬಿಟಿ'' ಯು [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು [[ನಾರ್ತನ್ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅನ್ನು ಕವರ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ===ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಕೋಡ್‌ಗಳು=== ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ ನೇರವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತತ್ದೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ರೂಟಿಂಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಅಥವಾ ಅಂತರವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="non_geo">[ftp://ftp.royalmail.com/Downloads/public/ctf/rm/07mar_Current_Non_Geo.pdf ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ನಾನ್-ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು [[ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಪಿಓ ಬಾಕ್ಸ್‌]]ಗಳಿಗಾಗಿ ನಂತರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ ಸೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಿಎಸ್98, ಬಿಎಸ್99, ಬಿಟಿ58, ಇ98, ಎನ್‌ಇ98, ಎನ್‌ಇ99 ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ99 ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಗಿರೋ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]] ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು [[ಬೋಟಲ್]]ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಜಿಐಆರ್0ಎಎ ಯು ನ ಸ್ವರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹಾ ಇವೆ, ಬಿಎಕ್ಸ್, ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ವಿಳಾಸಗಳು. ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಬಿಎಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವರೂಪಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಸ್ಥಾನದ ಸ್ವೀಕೃತದಾರರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕೃತದಾರರ ಚಲನೆಯ ಈವೆಂಟನ್ನು ಪುನರ್ನೇಮಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬಳಕೆದಾರರು ಲೈಯೋಡ್ಸ್ <ref name="LTSB" /> ಟಿಎಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್‌ಎಂ ರೆವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಲಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="hmrc">{{cite web | author =Institute of Chartered Accountants in England and Wales | title =Relocation of HMRC's VAT Central Unit | url =http://www.icaew.com/index.cfm/route/160177/icaew_ga/en/Faculties/Tax/News/Relocation_of_HMRC’s_VAT_Central_Unit | work =Tax Faculty news | publisher = | date =2008-09-07 | accessdate =2009-10-04 }}</ref> ಇಲ್ಲಿ [[ಫಾದರ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌‌ಗೆ]] ಪತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ಗಳಿವೆ : ಎಸ್‌ಎಎನ್ ಟಿಎ1.<ref name="santa">{{cite web | author =[[BBC News]] | title =Royal Mail's Christmas rush | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/breakfast/4082121.stm | work = | publisher = | date =2004-12-10 | accessdate =2009-10-04 }}</ref> ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ನೊಳಗೆ, ಹೊರಗಣ ಕೋಡ್‌ಗಳು ಎಕ್ಸ್‌ವೈ ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತಲಿದ್ದು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ರೂಟಿಂಗ್ ಕೋಡ್‌ಗಳು ತಪ್ಪು-ವಿಳಾಸದ ಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಔಟ್‌ಬೌಂಡ್ ಮೇಲ್ ಹೋಂದಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} ===ವಿಶೇಷ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು === ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನ [[ತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ]] ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಊಹೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ರೀಟನ್ಸ್ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನಧೀಕೃತವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ: {| class="wikitable" ! ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ! ಸ್ಥಾನ |- | ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ '''0''' ಎಎ | [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕೋಮನ್ಸ್]] (ಪೂರ್ವ-ಉನ್ನತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚೆಂಬರ್; ಮನೆಯ ಯಜಮಾನರಿಗಾಗಿ ಕೋಷ್ಟಕದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) |- | ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ'''1''' ಎಎ | [[ಬಂಕಿಂಗ್ಬ್ಯಾಮ್ ಅರಮನೆ]] ([[ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ಅಧೀಕೃತ ಗೃಹ]]) |- | ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ '''2''' ಎಎ | [[10 ತಗ್ಗಾದ ಗಲ್ಲಿ]] ([[ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಅಧೀಕೃತ ಗೃಹ]]) |} ಸಂಘಟಣೆಗಳು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಸಮರ್ಪಣೆಗಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗದ ಕೇಸ್‌ಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕೋಡ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ : {| ಕ್ಲಾಸ್="ವಿಕಿಟೇಬಲ್" ದಯವಿಟ್ಟು ಕೆಳೆಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಿ. ಇಲ್ಲಿ ೧ ರಿಂದ ೪೦೦ ರವರೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ಯಾವುದೇ ಜೋಡಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗೀ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೇವಲ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ! ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ !! ಸಂಸ್ಥೆ |- | ಬಿಎಸ್98 1'''ಟಿಎಲ್''' || [[ಟಿವಿ ಎಲ್ಪರವಾನಗಿ|'''ಟಿ''' ವಿ '''ಎಲ್''' ಪರವಾನಗಿ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.tvlicensing.co.uk/about/viewcontent.aspx?id=AB7&iqdocumentid=AB7 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505193922/http://www.tvlicensing.co.uk/about/viewcontent.aspx?id=AB7&iqdocumentid=AB7 |url-status=dead }}</ref> |- | ಬಿಎಕ್ಸ್1 1'''ಎಲ್‌ಟಿ''' || [[ಎಲ್ಲಾಯ್ಡ್ಟಿಎಸ್‌ಬಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|'''ಎಲ್''' ಲಾಯ್ಡ್'''ಟಿ''' ಎಸ್‌ಬಿ ಬ್ಯಾಂಕ್]] (ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ವಿಳಾಸ)<ref>{{Cite web |url=http://www.lloydstsb.com/ib_demo/dda/personal_details_address.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502060137/http://www.lloydstsb.com/ib_demo/dda/personal_details_address.html |url-status=dead }}</ref> |- | ಬಿಎಕ್ಸ್3 2'''ಬಿಬಿ''' || [[ಬಿಆರ್ಕ್ಲೇ ಬಿಆಂಕ್|'''ಬಿ''' ಆರ್ಕ್ಲೇ '''ಬಿ''' ಆಂಕ್]] (ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ವಿಳಾಸ) |- | ಬಿಎಕ್ಸ್5 5'''ಎಟಿ''' || [[ವಿಎಟಿ|ವಿ'''ಎಟಿ''']] [[ಹೆಚ್‌ಎಮ್ ರೆವಿನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ ]]ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯೂನಿಟ್(ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ವಿಳಾಸ) |- | ಸಿಎಫ್99 1'''ಎನ್‌ಎ''' || [[ಎನ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎವೇಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಅಸೆಂಬ್ಲೀ|'''ಎನ್''' ನ್ಯಾಷನಲ್ '''ಎ''' ವೇಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಅಸೆಂಬ್ಲೀ]] |- | ಡಿಹೆಚ್98 1'''ಬಿಟಿ''' || [[ಬಿಟ್ರೀಷ್ ಟೆಲಿಕಾಮ್|'''ಬಿ''' ಟ್ರೀಷ್ '''ಟೆ''' ಲಿಕಾಮ್]] |- | ಡಿಹೆಚ್99 1'''ಎನ್‌ಎಸ್''' || [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್|'''ನ್ಯಾ''' ಷನಲ್ '''ಸೇ''' ವಿಂಗ್ಸ್]] ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ನಿರ್ವಹಣೆ |- | ಿ16 1'''ಎಕ್ಸ್‌ಲ್''' || [[ಎಕ್ಸಲ್ ಲಂಡನ್|'''ಎಕ್ಸಲ್''' ಲಂಡನ್]]<ref>http://www.exhibitions.co.uk/profile.asp?AdvID=1185</ref> |- | ಇ98 1'''ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ''' || ''[[ನ್ಯೂಸ್ನಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್|'''ನ್ಯೂ''' ಸ್ನಆಫ್ '''ವ''' ರ್ಲ್ಡ್]]'' ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ |- | ಇ98 1'''ಎಸ್''' || ''[[ದಿ ಸನ್ಎನ್|ದಿ '''ಸ''' ನ್'''ಎನ್''']]'' ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ |- | ಇ98 1'''ಎಸ್‌ಟಿ''' || ''[[ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ '''ಸಂ''' ಡೇ '''ಟೈ''' ಮ್ಸ್]]'' ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ |- | ಇ98 1'''ಟಿಟಿ''' || ''[[ದಿದೀ ಟೈಮ್ಸ್|'''ದಿ''' ದೀ '''ಟೈ''' ಮ್ಸ್]]'' ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ |- | ಇಸಿ2 ಡಿಬಿ || [[ಡೆ0}ಸಾಚ್|'''ಡೆ0}ಸಾಚ್''']] ಬ್ಯಾಂಕ್ |- | ಇಸ್4ವೈ || ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಗುಂಪಿನ ಲಿಮಿಟೆಡೇ (ಇಸಿ1V ನಿಂದ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ 9'''HQ''' ) |- | ಇಸಿ4ವೈ 0'''ಜೆಪಿ''' || [[ಜೆಪಿಮಾರ್ಗನ್ ಚೇಸ್ & ಕೋ.|'''ಜೆಪಿ''' ಮಾರ್ಗನ್ ಚೇಸ್ &amp; ಕೋ.]]ಬ್ಯಾಂಕ್ |- | ಇಹೆಚ್99 1'''ಎಸ್‌ಪಿ''' || [[ಸ್ಕಾಚಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್|'''ಸ್ಕಾ''' ಚಿಷ್ '''ಪಾ''' ರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] <ref>{{Cite web |url=http://www.scottish.parliament.uk/cnPages/contactUs.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-02 |archive-date=2010-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425001242/http://www.scottish.parliament.uk//cnPages/contactUs.htm |url-status=dead }}</ref> |- | ಜಿ'''58''' 1'''ಎಸ್‌ಬಿ''' || [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ನ್ಯಾಷನಲ್ '''ಸೇ''' ವಿಂಗ್ಸ್ '''ಬ್ಯಾ''' ಂಕ್]] (ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಖ್ಯೆ ''58'' ಕೂಡಾ ಸರಿಸುಮಾರು ಮೊದಲಾಕ್ಷರಗಳ ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ''SB'' ) |- | '''ಜಿಐಆರ್ 0''' ಎಎ || [[ಗಿರೋಬ್ಯಾಂಕ್|'''ಗಿರೋ''' ಬ್ಯಾಂಕ್]], ಸರಾಗವಾಗಿ [[ಅಲೆಯನ್ಸ್ &amp; ಲೈಚಸ್ಟರ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕೇ]] (ಭೌಗೋಳಿಕವಲ್ಲದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್) |- | IV21 '''2LR''' || [[ಎರಡು ಲೋಚಸ್ ರೇಡಿಯೋ|'''ಎರಡು''' '''ಲೋ''' ಚಸ್ '''ರೇ''' ಡಿಯೋ]] (ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್[[ಗೈರೋಲಾಕ್]], ಇನ್‌ಬೊಂಡ್ ಕೋಡ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ) |- | L30 4'''ಜಿಬಿ''' || '''ಗಿ''' ರೋ'''ಬ್ಯಾಂ''' ಕ್ (ಪರ್ಯಾಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್) |- | ಎಲ್ಎಸ್98 1'''ಎಫ್‌ಡಿ''' || [[ಮೊದಲ ನೇರ|'''ಮೊ''' ದಲ '''ನೇ''' ರ]] ಬ್ಯಾಂಕ್ |- | ಎನ್81 1'''ಇಆರ್''' || [[ಎಎಲೆಕ್ಟೊರಲ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|'''ಎ''' ಎಲೆಕ್ಟೊರಲ್ '''ರಿ''' ಫಾರ್ಮ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] <ref>ftp://ftp.royalmail.com/Downloads/public/ctf/rm/07mar_Current_Non_Geo.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/58985/pages/3105/page.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-15 |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503034722/http://www.london-gazette.co.uk/issues/58985/pages/3105/page.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | ಎಸ್2 4'''ಎಸ್‌ಯು''' || [[ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಎಫ್.ಸಿ.|'''ಶೆ''' ಫೆಲ್ಡ್ '''ಯು''' ನೈಟೆಡ್ ಎಫ್.ಸಿ.]] |- | ಎಸ್6 1'''ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು''' || [[ಶೆಫೆಲ್ಡ್ ವೆಡ್‌ನಸ್‌ಡೆ ಎಫ್.ಸಿ.|'''ಶೆ''' ಫೆಲ್ಡ್ '''ವೆ''' ಡ್‌ನಸ್‌ಡೆ ಎಫ್.ಸಿ.]] |- | ಎಸ್‌ಇ1 8'''ಯುಜೆ''' || [[ಯುನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಕ್ಲಬ್|'''ಯು''' ನಿಯನ್ '''ಜ್ಯಾ''' ಕ್ ಕ್ಲಬ್]] |- | ಎಸ್ಇ9 2'''ಯುಜಿ''' || [[ಯುನಿರವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್|'''ಯು''' ನಿರವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ '''ಗ್ರೀ''' ನ್‌ವಿಚ್]], ಆವೆರಿ ಹಿಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ |- | ಎಸ್‌ಎನ್38 1'''ಎನ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು''' || [[ನ್ಯಾಶನಲ್ವೈಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ|'''ನ್ಯಾ''' ಶನಲ್'''ವೈ''' ಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ]] |- | ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು1ಎ 0'''ಪಿಡಬ್ಲ್ಯು''' || [[ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್]], [[ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್|'''ಪ್ಯಾ''' ಲೇಸ್ ಆಫ್ '''ವೆ''' ಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್]] (ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆಗಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಟೇಬಲ್ ವೀಕ್ಷಿಸಿ) |- | ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯು1ಡಬ್ಲ್ಯು 0'''ಡಿಟಿ''' || ''[[ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್|ದಿ '''ಡೈ''' ಲಿ '''ಟೆ''' ಲಿಗ್ರಾಫ್]]'' ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ (ಇ14 5'''ಡಿಟಿ''' ನಿಂದ ಮರುಸ್ಥಾನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ) |- | ಡಬ್ಲ್ಯು1ಡಿ 4'''ಎಫ್‌ಎ''' || [[ದಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್|ದಿ '''ಫು''' ಟ್‌ಬಾಲ್ '''ಅ''' ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] |} ===ಸ್ವಯಂಚಾಲನೆ === ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸುವ ಮೇಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು - ಐಎಂಪಿಗಳು- ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಬಳಕೆಯ, ವಸ್ತುಗಳ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಓದಿ, ಮತ್ತು ೆರಡು ಫಾಸ್ಪರಸ್ ಬಾರ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿ, ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ನ ಒಳವಾರ್ಡಿನ ಮತ್ತು ಹೊರವಾರ್ಡಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ, ಯಾವ ತಂತ್ರವು ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಓದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗದ ಹೊರಗಣ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ ವಿಭಾಜಿಸಿ. ಪತ್ರಗಳು ಕೂಡಾ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಿಎಸ್‌ೆಸ್ ಯಂತ್ರದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೊರಗಣ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಓದುವುದು, ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮನೆಯಿಂದ ಮನಗೆ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉನ್ನತ ಪಾಸ್ಪರಸ್ ಬಾರ್‌ಕೋಡ್ ಕೋಡ್‌ನ ಒಳಗಣ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಳಭಾಗವು ಹೊರಗಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಐಎಂಪಿ ಗಳು ಆರ್‌ಎಂ4ಎಸ್‌ಸಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಓದಬಹುದುಸ ಕ್ಲೀನ್‌ಮೇಲ್ ಬಳಸಿ,ಮೇಲಿನಗಿಂತಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ===ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಬಳಕೆ=== [[ಪಿಎಎಫ್]] ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳಿಂದ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಳಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಮನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಳಾಸ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ [[ಮ್ಯಾಪ್ ಅಧ್ಯಯನ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರ ಮೂಲಕ, ಮ್ಯಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪಿನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು 4,000 ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ 2,00 0 ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಮುಗಿಯುವದರೊಂದಿಗೆ ಪಿಎಎಫ್ ಅನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="simpson">ಲೂಡಿ ಸಿಮ್ಪ್‌ಸನ್ ಅಂಡ್ ಆನ್ ಯೂ ''ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಡೇಟಾ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶ'', ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಪುಟ 27, ಬಿಡುಗಡೆ 3, ಮೇ 2003, ಪುಟಗಳು 283-307</ref> ==ಕ್ರೌನ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು == [[ಚಾನೆಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು]] ಅವನ ಸ್ವಂತ ಪೋಸ್ಟಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ 1969 ರಲ್ಲಿ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತಹ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯುಕೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ, 1993 ರಲ್ಲಿ [[ಜಿವೈ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಜರ್ನೆಸಿ]] ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ, ದ್ವೀಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಐಎಮ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಜೆರ್ಸೆ]] ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ 1994 [[ಜೆಇ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ==ಬ್ರಿಟೀಷ್ ತಂಡಗಳು== [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ತಂಡಗಳ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್]] (ಬಿಎಫ್‌ಪಿಓ) ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಹೆಚ್‌ಎಂ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಎಫ್‌ಪಿಓ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ ಡೆಲಿವರಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಎಫ್‌ಪಿಓ ಕೋಡ್‌ಗಳು ಬಿಎಫ್‌ಪಿಓ 801 ನಂತೆ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ವಿಳಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅದೇ ಕಾರ್ಯದ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ==ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು== ಯುಕೆಯ ಕೆಲವು [[ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಹೊಂದಿದೆ, ಪ್ರತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಎಲ್ಲಾ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: {| class="wikitable" |- | ಸ್ಥಳ |- | ಎಐ-2640 | [[ಅಂಗೂಲಾ]]<ref name="anguillian">[http://www.festival.ai/article/view/5274 "ಅಂಗೂಲಿಯಾ ಹ್ಯಾಸ್ ಎ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್, AI-2640"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514113153/http://www.festival.ai/article/view/5274 |date=2010-05-14 }}, ''ದಿ ಅಂಗೂಲಿಯನ್'', 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007</ref> |- | [[ಎಎಸ್‌ಸಿಎನ್ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಅಸೆಂಶನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] |- | [[ಬಿಬಿಎನ್‌ಡಿ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಷನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] |- | [[ಬಿಐIQQ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ]] |- | [[ಎಫ್‌ಐಕ್ಯುಕ್ಯು 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಫಾಲ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] |- | [[ಪಿಸಿಆರ್ಎನ್ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಪಿಟ್‌ಕೈರ್ನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] |- | [[ಎಸ್ಐಕ್ಯುಕ್ಯು 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] |- | [[ಎಸ್‌ಟಿಹೆಚ್ಎಲ್ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನಾ]] |- | [[ಟಿಡಿಸಿಯು 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ತ್ರಿಸ್ತಾನ್ ದಾ ಕುನ್ಹಾ]]<ref name="bbc_tdcu">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4129636.stm ದೂರದ ಯುಕೆ ದ್ವೀಪದ ಮೊದಲ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್]. [[ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್]]. ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2005.</ref> |- | [[ಟಿಕೆಸಿಎ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್]] | [[ತುರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೈಕೋಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]<ref name="upu">[http://www.upu.int/post_code/en/countries/TCA.pdf ತುರ್ಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕೈಕೋಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410000014/http://www.upu.int/post_code/en/countries/TCA.pdf |date=2008-04-10 }}. ಬ್ಯೂರೊ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುಪಿಎ.</ref> |} ಅಂಚೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪಾದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರಲಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾ. ಸೆಂ. ಹೆಲೆನಾವನ್ನು [[ಸೆಂ ಹೆಲನ್ಸ್‌ಗೆ, ಮರ್ಸಿಸೈಡ್]], ಮತ್ತು ಅಸೆನ್ಶನ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು [[ಅಸುಂಕ್ಷನ್]], [[ಪ್ಯಾರಾಗುವಾ]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಇಲ್ಲದೆ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯುಕೆ ಯಿಂದ ಬರುವ ಅಂಚೆಯನ್ನು ಒಳನಾಡಿನದು ಎಂಬುದಿಲ್ಲದೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಗಾತುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತವಾದ ಪೋಸ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಿತ್ತು. ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್‌ನ ಹೆಥ್‌ರೊ ಕೇಂದ್ರವು ಎಲ್ಲಾ ಲೈವ್ ಅಂಡರ್‌ಪೈಯ್ಡ್ ಮೇಲ್ ಅನ್ನು ಸರ್‌ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಒಪ್ಪಿದ ಪಾವತಿಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪೋಸ್ಟೇಜ್‌ನ ಇತರೆ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಚೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಹೆಥ್ರೋ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಂದೆಕಳುಹಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಯುಕೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ [[ಬರ್ಮುಡಾ]], [[ಕೇಮ್ಯಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]]<ref>{{Cite web |url=http://www.caymanpost.gov.ky/portal/page?_pageid=1327,1736998&_dad=portal&_schema=PORTAL |title=ಕೇಮ್ಯಾನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಫೈಂಡರ್ |access-date=2026-06-16 |archive-date=2022-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127050225/http://www.caymanpost.gov.ky/portal/page?_pageid=1327,1736998&_dad=portal&_schema=PORTAL |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪ]]ಗಳಿದ್ದಂತೆ ಅನನ್ಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಒ ಬಾಕ್ಸ್ ವಿಳಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.caribbeannetnews.com/cgi-script/csArticles/articles/000034/003481.htm |title=ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಟು ಗೆಟ್ ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2009-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091004101335/http://www.caribbeannetnews.com/cgi-script/csArticles/articles/000034/003481.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಮಾಂಟ್‌ಸೆರೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್]] ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="gibralta">[http://www.gibraltarnewsonline.com/2006/06/30/government-set-to-introduce-post-codes/ ಗೌರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೆಟ್ ಟು ಇಂಟ್ರಡ್ಯೂಸ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಕೋಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061020003717/http://www.gibraltarnewsonline.com/2006/06/30/government-set-to-introduce-post-codes/ |date=2006-10-20 }}. ''ಗಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ನ್ಯೂಸ್''. ಜೂನ್ 30, 2006.</ref> ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ತುರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೈಕೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಸಿಎ 1ಜೆಡ್‌ಜೆಡ್ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ== ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಯುಕೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿಯನ್ನು ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣವು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂ-ಮೌಲ್ಯೀಕರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣವು ಅಂಚೆಯನ್ನು ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ವಿತರಿಸುವಾಗ, ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವಿಳಾಸ ಫೈಲ್‌]]ನ (ಪಿಎಎಫ್) ನಕಲಿಗೆ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್‌]]ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 27 ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, 1.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳಿಗೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿತ್ತು.<ref name="bbc_50">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7803267.stm ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ಸ್ ಟು ಸೆಲಬ್ರೇಟ್ಸ 50 ಇಯರ್] [[ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್]], 30 ಡಿಸೆಂ 2008</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಪಿಎಎಫ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಿಎಎಫ್‌ನ ನಕಲುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಮೊದಲೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಮಾಣಿತ]] [[ಬಿಎಸ್ 7666]] ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ''ಸ್ವರೂಪ'' ವನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="govtalk1">{{cite web |url=http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/e-gif/datastandards/address/postcode.aspx |title=UK Government Data Standards Catalogue - BS7666 Address |access-date=2010-08-02 |archive-date=2013-01-28 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130128101412/http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/e-gif/datastandards/address/postcode.aspx |url-status=dead }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವರೂಪವು "ಎ9 9ಎಎ", "ಎ99 9ಎಎ", "ಎಎ9 9ಎಎ", "ಎಎ99 9ಎಎ", "ಎ9ಎ 9ಎಎ" ಅಥವಾ "ಎಎ9ಎ 9ಎಎ", ಆಗಿತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಎ ಎಂಬುದು ವರ್ಣಮಾಲೆ ಅಕ್ಷರವಾದರೆ 9 ಎಂಬುದು ಸಂಖ್ಯೆ ಅಕ್ಷರವಾಗಿತ್ತು. ವರ್ಣಮಾಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳಿವೆ. ನಾವು ಕಾಣುವಂತೆ ಮೊದಲನೆ ಅಕ್ಷರವು ಯಾವಾಗಲೂ ವರ್ಣಮಾಲೆ ಅಕ್ಷರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಎರಡು ವರ್ಣಮಾಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ತೋರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]] ಸ್ಕೀಮಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ,ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪೂರ್ಣ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯದ ಬಿಎಸ್ 7666 ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಸ್ವರೂಪದ ನಿಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯು "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ" ನಿಯಮಿತವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ: :<small><code>(GIR 0AA</code></small> |[ಎ-ಪಿಆರ್-ಯುಡಬ್ಲ್ಯುವೈಜೆಡ್]([0-9]{1,2}|([ಎ-ಹೆಚ್‌ಕೆ-ವೈ][0-9]|[ಎ-ಹೆಚ್‌ಕೆ-ವೈ][0-9]([0-9]|[ಎಬಿಇಹೆಚ್ಎಮ್‌ಎನ್‌ಪಿಆರ್‌ವಿ-ವೈ]))|[0-9][ಎ-ಹೆಚ್‌ಜೆಕೆಪಿಎಸ್-ಯುಡಬ್ಲ್ಯು]) [0-9][ಎಬಿಡಿ-ಹೆಚ್‌ಜೆಎಲ್‌ಎನ್‌ಪಿ-ಯುಡಬ್ಲ್ಯು-ಜೆಡ್]{2}) [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಆಫೀಸ್]] ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು ಬಿಎಸ್ 7666 ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವು"ಬಿಎಫ್‌ಪಿಒ ಎನ್‌ಎನ್‌ಎನ್" ಅಥವಾ "ಬಿಎಫ್‌ಪಿಒ c/o ಎನ್‌ಎನ್‌ಎನ್", ಎನ್‌ಎನ್‌ಎನ್ ಇರುವ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ 1 ರಿಂದ 4 ಕ್ಕೂ ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್ ಅಂಕಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಬಿಎಸ್ 7666 ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ:<ref name="govtalk2">{{cite web|url=http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/xmlschemas/schemalibrary/address_and_personal_details/address_and_personal_details_20.aspx|title=BS7666 XML schema|access-date=2010-08-02|archive-date=2010-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101110225030/http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/xmlschemas/schemalibrary/address_and_personal_details/address_and_personal_details_20.aspx|url-status=dead}}</ref> :<small><code>(GIR 0AA)</code></small> |((([ಎ-ಜೆಡ್-[ಕ್ಯುವಿಎಕ್ಸ್]][0-9][0-9]?)|(([ಎ-ಜೆಡ್-[ಕ್ಯುಡಬ್ಲ್ಯುಎಕ್ಸ್]][ಎ-ಜೆಡ್-[ಐಜೆಜೆಡ್]][0-9][0-9]?)|(([ಎ-ಜೆಡ್-[ಕ್ಯುವಿಎಕ್ಸ್]][0-9][ಎ-ಹೆಚ್ಜೆಕೆಎಸ್‌ಟಿಯುಡಬ್ಲ್ಯು])|([ಎ-ಜೆಡ್-[QVX]][ಎ-ಜೆಡ್-[ಐಜೆಜೆಡ್]][0-9][ಎಬಿಇಹೆಚ್‌ಎಮ್‌ಎನ್‌ಪಿಆರ್‌ವಿಡಬ್ಲ್ಯು‌ಎಕ್ಸ್‌ವೈ])))) [0-9][ಎ-ಜೆಡ್-[ಸಿಐಕೆಎಮ್‌ಒವಿ]]{2}) ಬದಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಬಿಎಸ್7666 ಸ್ಕೀಮಾದಿಂದ ಆಗಿರುತ್ತದೆ: :<small><code>[A-Z]{1,2}[0-9R][0-9A-Z]? [0-9][ABD-HJLNP-UW-Z]{2}</code></small> ಈ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಹಲವಾರು ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಇದರಂತೆ <code>ಎ</code>, <code>ಎಎ</code>, <code>ಝಡ್</code> ಮತ್ತು <code>ಝಡ್‌ವೈ</code>). ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಷ್ಕರಣ ರೆಜೆಕ್ಸ್, ಅವು ಎಲ್ಲಾ ಅಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಮಾನ್ಯವಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇವೆ: :<small><code><nowiki>(A[BL]|B[ABDHLNRST]?|C[ABFHMORTVW]|D[ADEGHLNTY]|E[HNX]?|F[KY]|G[LUY]?|H[ADGPRSUX]|I[GMPV]|JE|K[ATWY]|L[ADELNSU]?|M[EKL]?|N[EGNPRW]?|O[LX]|P[AEHLOR]|R[GHM]|S[AEGKLMNOPRSTY]?|T[ADFNQRSW]|UB|W[ADFNRSV]|YO|ZE)[1-9]?[0-9]|([E|N|NW|SE|SW|W]1|EC[1-4]|WC[12])[A-HJKMNPR-Y]|[SW|W]([1-9][0-9]|[2-9])|EC[1-9][0-9]) [0-9][ABD-HJLNP-UW-Z]{2}</nowiki></code></small> ===ಮೇಲ್ ‌ವಿಂಗಡಣೆ=== ಕೋಡ್‌ನ ಸ್ವರೂಪಣೆಯಂತೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಮೇಲ್ ವಿಂಗಡಿಸು]] ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಐದು-ಅಂಕಿಗಳ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ - ಆದರೆ ಮೇಲ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ 'ಕನಿಷ್ಠ 4,000 ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಾತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ'.<ref name="mailsort_faq">[http://www.royalmail.com/portal/rm/content3?catId=4700005&amp;mediaId=50800697 ''ಮೇಲ್‌ಸಾರ್ಟ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯು'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್.</ref> ಮೇಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡುವವರು ಮೇಲ್‌ವಿಂಗಡಿಸು ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕೆಲವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪೂರೈಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಡೆಲಿವರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪೋಸ್ಟಲ್ ಅಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರೂಪಗಳು== {{Expand section|date=December 2009}} ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಾಗ ಮೇಲ್ ಡೆಲಿವರಿಯನ್ನು ಶೀರ್ಘವಾಗಿ ಮುಗಿಸಲು, ಅವರು ತುಂಬಾ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಇತರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೋಡ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮ-ರಚನೆಯುಳ್ಳದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬಳಕೆಗಳು: * ವಿಳಾಸವನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿರಿ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂ ಬಳಸಲು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಕ್ರೌ ಫೈಲ್‌ಗಳಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅಥವಾ, ಗಲ್ಲಿಯ ನಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯ ಅಂತರ). ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, [[ಕೆಲಸ ಕೇಂದ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಜನೆಯ]] ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ಗಳ ಜನರನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಲು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರೆ ಅಪ್ಲೀಕೇಶನ್‌ಗಳು.<ref name="planning">[https://www.theguardian.com/technology/2009/oct/07/newly-asked-question-royal-mail-postzon ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನಗಳು]</ref> * ಗಲ್ಲಿಯ ಹಸರು ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡಲು [[ಸ್ಯಾಟಲ್‌ಲೈಟ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್]] ಪದ್ದತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. * ಮೋಟರಿಂಗ್/ವಾಣಿಜ್ಯ/ಗೃಹಬಳಕೆಯ ವಿಮಾಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಮಾಕಂತುಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲು ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಲಭ್ಯತೆ=== ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಹಿತಿಯು ಆರ್ಥಿಕ ಅನುಕೂಲತೆಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{As of|2009|10}} ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರಂತೆ (ನವೀಕರಿಸಿದ) ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ £4000 ಕುರಿತು ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಲು ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="planning" /> ಸರ್ಕಾರದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ,<ref>{{Cite web |url=http://www.communities.gov.uk/publications/corporate/ordnancesurveyconsultation |title=ಡಿಸಿಎಲ್‌ಜಿ: ಆರ್ಡಿನೆಸ್ಸ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನೀತಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳು: ಸಮಾಲೋಚನೆ |access-date=2010-08-02 |archive-date=2009-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091230115507/http://www.communities.gov.uk/publications/corporate/ordnancesurveyconsultation |url-status=dead }}</ref> 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ [[ಓಎಸ್ ಓಪನ್‌ಡೇಟಾ]] ಭಾಗದಂತೆ ಪರವಾನಗಿಯ ಆರೋಪಣೆಯ ಉಚಿತ ಶುಲ್ಕದ ಮರು-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌]] ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ (ಅದರ ವಿಳಾಸದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲ) ಆರ್ಡನನ್ಸ್ ಸರ್ವೇಯ ಡೇಟಾ ವ್ಯವಸ್ತಿತಗೊಳಿಸಲು ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] (ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ) *[[ಎಕಾರ್ನ್]] *[[ವಿಳಾಸದ ಗುರುತು]] *[[ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಲಾಟರಿ]] *[[ಆರ್‌ಎಮ್4ಎಸ್‌ಸಿಸಿ]]— ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ನ ಬಾರ್‌ಕೋಡ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಓದುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರೆ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.beacon-dodsworth.co.uk/site/support/postcode_updates/ ಬಿಕಾನ್ ಡೋಡ್ಸ್‌ವರ್ಥ್: ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924202501/http://www.beacon-dodsworth.co.uk/site/support/postcode_updates |date=2010-09-24 }} * [http://www.evoxfacilities.co.uk/evoxps.htm ಎವಾಕ್ಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಯುಕೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿವರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526112910/http://www.evoxfacilities.co.uk/evoxps.htm |date=2010-05-26 }} * [http://tools.lodgemodels.com/Misc_Images/uk_postcode_map_450x741.gif ಲಾಡ್ಜ್ ಮಾಡಲ್ಸ್: ಯುಕೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಮ್ಯಾಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531073426/http://tools.lodgemodels.com/Misc_Images/uk_postcode_map_450x741.gif |date=2010-05-31 }} * [https://www.royalmail.com/portal/rm/postcodefinder?pageId=pol_login&amp;catId=400145&amp;cs=1 ರಾಯಲ್ ಮೇಲ್: ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್ ಫೈಂಡರ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/e-gif/datastandards/address/postcode.aspx UK ಸರ್ಕಾರಿ ಡೇಟಾ ಪ್ರಮಾಣಿತಗಳ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್: ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130128101412/http://www.cabinetoffice.gov.uk/govtalk/schemasstandards/e-gif/datastandards/address/postcode.aspx |date=2013-01-28 }} * [http://www.upu.int/post_code/en/countries/GBR.pdf ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಯೂನಿಯನ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದ್ರನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929132617/http://www.upu.int/post_code/en/countries/GBR.pdf |date=2009-09-29 }} * [http://strowger-net.telefoonmuseum.com/tel_info_postcodes.html ಸ್ಟ್ರೋಗರ್ ನೆಟ್: ಯುಕೆ ಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724133508/http://strowger-net.telefoonmuseum.com/tel_info_postcodes.html |date=2010-07-24 }} {{UK postal system}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಕೋಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1959 ಪೀಠಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟಲ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್]] t8qnuja1ess609be65uy4q6zt5jryv5 0 26376 1376412 1364021 2026-07-06T23:57:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376412 wikitext text/x-wiki {{Infobox skyscraper | building_name = World Trade Center Towers | image = Wtc arial march2001.jpg<!--DO NOT CHANGE. SEE TALK PAGE FOR CONSENSUS. --> | caption = The Twin Towers of the World Trade Center in March&nbsp;2001. 1&nbsp;WTC, the [[List of tenants in One World Trade Center|North Tower]], with antenna, is on the left; 2&nbsp;WTC, the [[List of tenants in Two World Trade Center|South Tower]], is on the right. | previous_building = [[Empire State Building]] | year_built = 1972 | surpassed_by_building = [[Willis Tower|Sears Tower]] | year_highest = 1972 | year_end = 1973 | plural = yes | location = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | height_meters = 417 | height_feet = 1,368 (North Tower)<br />1,362 (South Tower) | height_stories = 1 & 2 WTC: 110 floors<br />3 WTC: 22 floors<br />4 & 5 WTC: 9 floors<br />6 WTC: 8 floors<br />7 WTC: 47 floors | construction_period = 1 WTC: 1966–1972<br />2 WTC: 1966–1973<br />3 WTC: 1980–1981<br />4, 5, & 6 WTC: 1975–1979<br />7 WTC: 1985–1987 | destroyed = [[September 11 attacks|September 11, 2001]] | status = Destroyed | re-construction_period = | completed = 1973 | emporis_id = 131020 | antenna_spire = 1 WTC: 1,727 ft (526.3 m) | roof = 1 WTC: 1,368 ft (417.0 m)<br />2 WTC: 1,362 ft (415.0 m) | top_floor = 1 WTC: 1,355 ft (413.0 m)<br />2 WTC: 1,348 ft (411.0 m) | floor_area = 1 & 2 WTC:{{Clarify|each or combinde?|date=September 2010}} {{convert|4300000|sqft|m2|-4|abbr=on}}<br />4, 5, & 6 WTC: {{convert|500000|sqft|m2|-4|abbr=on}}<br />7 WTC: {{convert|1868000|sqft|m2|-4|abbr=on}} | elevator_count = Both had 99 elevators | architect = [[Minoru Yamasaki]]<br />[[Emery Roth & Sons]] | engineer = [[Leslie Robertson|Leslie E. Robertson Associates]] | contractor = [[Tishman Realty & Construction|Tishman Realty & Construction Company]] | developer = | owner = [[Port Authority of New York and New Jersey]] }} ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ('''ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ''' ) [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯರ್ಕ್‌]]ನ ಕೆಳ ಮಾನ್ ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 11,2001ರಂದು ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಥಳವು ಈಗ ಆರು ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕದಿಂದ ಪುನರ್ನಿಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕದಂತಿವೆ. 1960ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿನೋರು ಯಮಾಸಾಕಿಯವರು ಕೊಳವೆ ಚೌಕಟ್ಟು ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿ 110-ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳಿಗಾಗಿ, ಮೂಲ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಹಡ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮಾನಿಹಟ್ ರೈಲು ರಸ್ತೆ ಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿದವು, ಇದು ನಂತರ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಹಡ್ಸನ್ (ಪಿಎ‌ಟಿಎಚ್) ಎಂದಾಯಿತು. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದ ಭೂಅಗೆತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1966ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.{{Nowrap|August 5}} ಉತ್ತರ ಗೋಪುರವನ್ನು (1) {{Nowrap|December 1970}} ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಗೋಪುರವನ್ನು (2) {{Nowrap|July 1971}} ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕೆಳ ಮಾನಿಹಟ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 13.4&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿಯಷ್ಟು (1.24&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಮೀ²) ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F01E4D81030F935A35752C0A9649C8B63 |title=Commercial Property; In Office Market, a Time of Uncertainty |work=The New York Times |author=Holusha, John |date=January 6, 2002 |accessdate=November 21, 2008}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3601/is_30_48/ai_83762552 |title=Ford recounts details of Sept. 11 |work=Real Estate Weekly |date=February 27, 2002 |publisher=BNET |accessdate=January 3, 2009 |archiveurl=https://archive.today/20120526191512/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3601/is_30_48/ai_83762552/ |archivedate=ಮೇ 26, 2012 |url-status=live }}</ref> ವಿಶ್ವ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ನ ಕಿಟಕಿಗಳು 1&nbsp;ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರದ (ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ) 106 ಮತ್ತು 107ನೇ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವು 2 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ (ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಪುರ) 107ನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಹಿವಾಟಿ ನಲ್ಲಿರುವಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಮಾರಿಯೋಟ್ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ; 4&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ;5&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ;6&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ 1975 ಹಾಗೂ 1981ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1985ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಅಂತಿಮ ಕಟ್ಟಡವೇ 7&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು {{Nowrap|February 13}}, 1975ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯ ಆಹುತಿಗೆ ಹಾಗೂ {{Nowrap|February 26}}, 1993ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. 1998ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ‍ವು, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ [[ಭೋಗ್ಯ]] ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು [[ಖಾಸಗೀಕರಣ]] ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ನಂತರ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಟೀನ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್‌ಗೆ ಭೋಗ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.{{Nowrap|July 2001}} ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 11, 2001ರಂದು [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಆಲ್-ಕೈದಾ]]- ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಮಾನ ಅಪಹರಣಾಕಾರರು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಉಗ್ರರರದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೋಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಎರಡು ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು767 ಹಾರಿಸಿದರು. 56&nbsp;ನಿಮಿಷಗಳ ನಿರಂತರವಾದ ದಹನದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಪುರ(2)ವು ಕುಸಿದು ಬಿತ್ತು. ಇದರ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ (1)ದ ಪತನವಾಯಿತು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಈ ದಾಳಿಯು 2,752 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ನೆಲಸಮವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲಸಮವಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಳಾದವು. ಸ್ವಚ್ಚತಾ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಳವು ಮರು ಜೀವ ಪಡೆಯಲು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ 7 ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ{{Nowrap|May 2006}}. ಕಟ್ಟಡದ ಪುನರ್ನಿಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ {{Nowrap|November 2001}}ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ನಿವೇಶನದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ಪೈಪೋಟಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಕೆಳ ಮಾನ್ ಹಟ್ಟನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಡಿಸಿ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡೇನಿಯೇಲ್ ಲಿಬಿಸ್ಕಿಂಡ್ ರಚಿಸಿದ ಮೆಮೊರಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು{{convert|1776|ft|m|0|adj=on}} ಇದು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಚರ್ಚ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಕಲ್ ಆರಡ್ ಸಂರಚನೆಯ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ==ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ== {{Main|Construction of the World Trade Center}} ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು 1946ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನವು ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಥಾಮಸ್ ಇ. ಡೇವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸಹಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು<ref name="nyt-07061946">{{Cite news|title=Dewey Picks Board for Trade Center |work=The New York Times |date=July 6, 1946}}</ref> 1949ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದವು.<ref>{{Cite news|title=Lets Port Group Disband, State Senate for Dissolution of World Trade Corporation |work=The New York Times |date=March 11, 1949}}</ref> 1940 ಮತ್ತು 1950ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾನ್ ಹಾಟ್ಟನ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೆಳ ಮಾನ್ ಹಾಟ್ಟನ್ ಅನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ನಗರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ, ಡೇವಿಡ್ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್ ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾದಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕೆಳ ಮಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟಗಳು. 32–33</ref> ಆರಂಭಿಕ ಯೀಜನೆಗಳನ್ನು 1961ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಪೂರ್ವ ನದಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟಗಳು 34–35</ref> ಒಂದು ದ್ವಿ-ರಾಜ್ಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ನೂತನ ಜೆರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯ ಪಾಲರಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಬಿ. ಮೇಯ್ನರ್ $335&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟ. 38</ref> 1961ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಗವರ್ನರ್ ಮೇಯ್ನರ್ ಜೊತೆಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಒಂದು ಯಥಾಸ್ಥಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದವು.<ref name="nyt-1961dec29" /> ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹೊಸ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇತುವೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯಹಡ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮಾನಿಹಟ್ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ (ಎಚ್&amp;ಎಮ್)ದ ಸೂಚಕಗಳು 1927 ರಲ್ಲಿದ್ದ 113ಮಿಲಿಯನ್ ನಿಂದ 1958 ರಲ್ಲಿ 26 ಸೂಚಂಕಗಳಿಗೆ ಇಳಿದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತ ಕಂಡು ಬಂದಿತು.<ref>ಕುದಾಯ್ (2002), ಪು. 56</ref> ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಸ್ಟಿನ್ ಜೆ. ಟೋಬಿನ್ ಮತ್ತು ನೂತನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಜೆ. ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ ರವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ {{Nowrap|December 1961}} ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಹಡ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮಾನಿಹಟ್ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ -ಹಡ್ಸನ್ (ಪಿಎ‌ಟಿಎಚ್) ಎಂದು ಪಡೆಯುವ ಆಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೆಳ ಮಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ಹಡ್ಸನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕಟ್ಟಡದ ನಿವೇಶನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.ಇದು ಪಿಎ‌ಟಿಎಚ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ಕಮ್ಯೂಟರ್ ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="nyt-1961dec29">{{Cite news|title=Port Unit Backs Linking of H&M and Other Lines |author=Grutzner, Charles |work=The New York Times |date=December 29, 1961}}</ref> ಹೊಸ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಹೆಚ್&amp;ಎಂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಗಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|title=2 States Agree on Hudson Tubes and Trade Center |author=Wright, George Cable |date=January 23, 1962 |work=The New York Times}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ್ ಮೇಯರ್ ಆದ ಜಾನ್ ಲಿಂಡ್ಸೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತ ತೆರಿಗೆ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನಗಳು. 1966{{Nowrap|August 3}}ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಹಿಡುವಳಿದಾರರಿಗೆ ಭೂಗ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಭಾಗಶಃ ಕಂದಾಯವನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ನಗರಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಳಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|title=City Ends Fight with Port Body on Trade Center |author=Smith, Terence |date=August 4, 1966 |work=The New York Times}}</ref>. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂನಿವೇಶನ ಕಂದಾಯ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ್ದರಿಂದ ಪಾವತಿಗಳೂ ಸಹ ಜಾಸ್ತಿಯಾದವು.<ref>{{Cite news|title=Mayor Signs Pact on Trade Center |author=Smith, Terence |work=The New York Times |date=January 26, 1967}}</ref> ===ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ=== ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 20, 1962ರಂದು, ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಮಿನೋರು ಯಮಸಾಕಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತಿಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಎಮೆರಿ ರೋತ್ ಮತ್ತು ಸನ್ಸ್ ಇವರನ್ನು ಸಹಾಯಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite news|title=Architect Named for Trade Center |author=Esterow, Milton |date=September 21, 1962 |work=The New York Times}}</ref> ಯಮಾಸಾಕಿಯವರು ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಒಂದು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದರು; ಯಮಾಸಾಕಿಯವರ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 80 ಮಹಡಿಗಳ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.<ref name="nyt-1964jan19a">{{Cite news|title=A New Era Heralded |author=Huxtable, Ada Louise |work=The New York Times |date=January 19, 1964}}</ref> ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿ (930,000&nbsp;ಮೀ²) ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, 110 ಮಹಡಿಗಳ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="huxtable">{{Cite news|title=Biggest Buildings Herald New Era |author=Huxtable, Ada Louise |date=January 26, 1964 |work=The New York Times}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:World Trade Center Building Design with Floor and Elevator Arrangement m.svg|thumb|ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಕಟ್ಟಡದ ವಿಶೇಷವಾದ ನೆಲಹಾಸಿನ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆ ಮತ್ತು ಎಲಿವೇಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೀಮಿತ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ. ಕಟ್ಟಡದ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು,ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲೆವೇಟರ್ ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="huxtable" /> ಯಮಾಸಕಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿಯಂತರರು ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಪಡಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರು; ಇದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಜನರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಎಲೆವೇಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಪಡಸಾಲೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ಸಾಧಾರಣ ಎಲೆವೇಟರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಎಲೆವೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಎಲೆವೇಟರ್‌ನ ಶಾಫ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಾಶಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೋಪುರದ 44 ಮತ್ತು 78ನೇ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪಡಸಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಪರ್ತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಎಲೆವೇಟರ್ ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 62 ರಿಂದ 75 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://wtc.nist.gov/pubs/NISTNCSTAR1-1.pdf |title=Design, Construction, and Maintenance of Structural and Life Safety Systems (NCSTAR 1-1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |page=9 |author=Lew, H.S., Richard W. Bukowski, Nicholas J. Carino |date=September 2005}}</ref><ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟಗಳು 75–78</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು 95 ಅತಿವೇಗದ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೇಲೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="ruchelman-p11">ರುಚೆಲ್ಮನ್ (1977), ಪು. 11</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲುಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮತ್ತು ವೇಗದೂತ ರೈಲುಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗುವ ಹೊಸ ನ್ಯೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಬ್ ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತು.<ref name="gillespie-p76">ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 76</ref> ಯಮಾಸಾಕಿಯವರ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು 1964{{Nowrap|January 18}}, ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಎದುರು ಅನಾವರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ಚದರ ಯೋಜನೆಯ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="nyt-1964jan19a" /><ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1 (2005), ಪು. 7</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದಾದ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ{{convert|18|in|cm}} ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯಮಾಸಾಕಿಯವರ ಆತಂಕದ ಉತ್ತುಂಗ ವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಡಲು ಅವರ ಮಹದಾಶೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pekala">{{Cite news|title=Profile of a lost landmark; World Trade Center |publisher=Journal of Property Management |date=November 1, 2001 |author=Pekala, Nancy}}</ref> ಯಮಾಸಾಕಿಯವರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗಗಳು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಕವಚಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="nyt-1966may29">{{Cite news|title=Who's Afraid of the Big Bad Buildings |author=Huxtable, Ada Louise |date=May 29, 1966 |work=The New York Times}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಲೀ ಕಾರ್ಬಿಸಿಯರ್ ರವರ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯಮಾಸಾಕಿಯವರ ಆಧುನಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಪ್ರತೀಕದಂತಿದೆ.<ref>ಡಾರ್ಟನ್ (1999), ಪುಟಗಳು 32–34</ref> 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಕಟ್ಟಡವು ಇನ್ನಿತರ ನಾಲ್ಕು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು 1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 47 ಮಹಡಿಗಳುಳ್ಳ 7 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು 1980ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಒಂದು {{convert|16|acre|m2}} ಸೂಪರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite book|author=Nobel, Philip |title=Sixteen Acres: Architecture and the Outrageous Struggle for the Future of Ground Zero |publisher=Macmillan |year=2005 |page=54 |isbn=0805080023}}</ref> ===ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸ=== ವರ್ತಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಫರ್ಮ್, ಹೆಲ್ಲೆ & ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಯಮಸಾಕಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಅವಳಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್-ಫ್ರೇಮ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇಲಾಖೆಯು ಸ್ಥಾಪನಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳಾಗಿಯೂ, ಜೋಸೆಫ್ ಆರ್. ಲೋರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಾಗಿಯೂ, ಬೌರ್ನ್ ಮತ್ತು ಬೋಲ್ಸ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಟಿಶ್ಮನ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ಕನ್‌‍ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಕಂಪನಿಯು ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ ಯೋಜನೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನಾಗಿತ್ತು. ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಗಾಯ್ ಎಫ್. ಟೊಜ್ಜೋಲಿ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯಂತರರಾದ ರಿನೋ ಎಂ. ಮೊಂತಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1 (2005),ಪು. 1</ref> ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಒಂದು ಅಂತರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ, ಕಟ್ಟಡದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ರಚನಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು 1968ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದ ಸಂಕೇತಗಳ ಕರಡನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="ncstar1-1-p10">ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1 (2005), ಪುಟಗಳು 40–42</ref> ಫಾಜ್ಲೂರ್ ಖಾನ್ರವರು ಟ್ಯೂಬ್ ಫ್ರೇಮ್-ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ಇದು ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುವ ಸ್ತಂಬಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಹಡಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿತು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯುತ, ಭಾರ ತಡೆಯುವ ಉಕ್ಕಿನ ಸ್ತಂಬಗಳಾದ Vierendeel trusses ನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಭಾರ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಬಲವಾದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿವೆ. ಇವು ಕೋರ್ ಸ್ತಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪರಿದಿ ರಚನೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ 59 ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವುಗಳನ್ನು ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಮಾಡ್ಯುಲಾರ್ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತುಣುಕೂ ಮೂರು ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೂರು ಮಹಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ [[wikt:spandrel|ಸ್ಪಾಂಡ್ರಲ್]] ಪಲಕಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="ncstar1-1-p10">ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1 (2005), ಪು. 10</ref> ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಾಂಡ್ರಲ್ ಪಲಕಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಮಾಡ್ಯುಲಾರ್ ತುಣುಕುಗಳಿಗೆ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್ ಒದಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1 (2005), ಪು. 8</ref> ಕಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾಂಡ್ರಲ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು ತಂತಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪಾಂಡ್ರಲ್ ಪಲಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಯಲ್ಲೂ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವು ವಿಭಜಿಸಿದ ಒತ್ತಡವ ನ್ನು ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತವೆ,ಇದರ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಂಬ ತಂತಿಗಳು ಒಂದೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="ncstar1-1-p10" /> ಗೋಪುರಗಳ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವು ಎಲೆವೇಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಯುಟಿಲಿಟಿ ಶಾಪ್ಟ್ ಗಳು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಮೂರು ಸ್ಟೇರ್ ವೆಲ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಧ್ಯ ಭಾಗ (ಕೋರ್)- ಇದು ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ನ ಸಂಯೋಜಿತ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. –<ref>{{Cite book|editor1-first=Monty |editor1-last=Finniston |editor2-first=Trevor |editor2-last=Williams |editor3-first=Christopher |editor3-last=Bissell |title=Oxford Illustrated Encyclopedia of Invention and Technology |year=1992 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-869138-6 |page=322 |chapter=Skyscraper |quote=Modern skyscrapers such as the World Trade Center, New York, have steel and concrete hull-and-core structures. The central core–a reinforced concrete tower–contains lift shafts, staircases, and vertical ducts. From this core, the concrete and steel composite floors span on to a steel perimeter structure; a lightweight aluminium and glass curtain wall encloses the building. This type of construction is the most efficient so far designed against wind forces.}}</ref><ref>{{Cite web|first=Katherine |last=Stroup |title=‘Painful and Horrible’ |url=http://www.msnbc.msn.com/id/3069641/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070306020115/http://www.msnbc.msn.com/id/3069641/ |work=MSNBC |publisher=Newsweek |location= |date=September 13, 2001 |archivedate=March 6, 2007 |quote=Still, Robertson, whose firm is responsible for three of the six tallest buildings in the world, feels a sense of pride that the massive towers, supported by a steel-tube exoskeleton and a reinforced concrete core, held up as well as they did—managing to stand for over an hour despite direct hits from two massive commercial jetliners. |accessdate=July 31, 2009}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೋಪುರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವೂ 87, 135&nbsp;ಅಡಿ(27, 41&nbsp;m) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಒಂದು ಆಯತಾಕಾರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು,ಅಡಿಯಿಂದ ಗೋಪುರದ ತುದಿಯವರೆಗೂ 47ಉಕ್ಕಿನ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುತ್ತಳತೆಯ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ನಡುವೆ ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಟ್ ಮಾಡಿದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಜೋಡಿದೆಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಡಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಲ್ಲದೆ live loads ಮೂಲಕ ಹೊರ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತವೆ.<ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1 (2005), ಪುಟಗಳು 8–9</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಯೂ ಉಕ್ಕಿನ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ{{convert|4|in|cm}} ಹಗುರವಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಟ್ರಸ್‍‍‍ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಗುರವಾದ ಸರಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಸರಳುಗಳು ಮಹಡಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಟ್ರಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿದಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ಸ್ತಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು 6ಅಡಿ 8ಇಂಚು ಇರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಟ್ರಸ್ ತಂತಿಗಳ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹೊರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾಂಡ್ರೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾದ ಸೀಟ್ ಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋರ್ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಾಲೆಯನ್ನು ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ನಿಗ್ದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಡ್ಯಾಂಪರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ್ ಪರಿದಿಯ ಸ್ಪಾಂಡ್ರಲ್ ಪಲಕಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಟ್ರಸ್ ಗಳು ಒಂದು{{convert|4|in|mm|sing=on}} ಹಗುರವಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಚಪ್ಪಡಿಗೆ ಆಧಾರ ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="NIST NCSTAR 1 2005, p. 10">ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1 (2005), ಪು. 10</ref> 107ನೇ ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಹಾಟ್ ಟ್ರಸ್‌‍ಗಳು (ಅಥವಾ "ಅವುಟ್ರಿಗ್ಗರ ಟ್ರಸ್‌") ಕಟ್ಟಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಂಟೆನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="NIST NCSTAR 1 2005, p. 10" /> 1&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ (ಉತ್ತರ ಗೋಪುರ) ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಆಂಟೆನಾವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು 1978ರಂದು ಅಳವಡಿಸಳಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/New York/sfeature/sf_building.html |title=New York: A Documentary Film - The Center of the World (Construction Footage) |publisher = Port Authority / PBS |accessdate=May 16, 2007}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಟ್ರಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಉದ್ದವಾದ ಅಕ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆರು ಟ್ರಸ್ ಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಅಕ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕು ಟ್ರಸ್ ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಟ್ರಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿದಿ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ನಡುವೆ ಭಾರವನ್ನು ಮರು ಹಂಚುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದು,ಸಂವಹನಾ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="NIST NCSTAR 1 2005, p. 10" /> ಉಕ್ಕಿನ ಕೋರ್ ಮತ್ತು ಪರಿಧಿ ಸ್ತಂಬಗಳನ್ನು ಟ್ಯೂಬ್ ಫ್ರೇಮ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಂಕಿ ನಿರೋಧಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹಗುರವಾದ ಒಂದು ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಟ್ಟಡ ಗಳಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಬೆಂಕಿ ನಿರೋಧಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊನೆದಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಗ್ಲಾಂಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಟನ್ (2003), p. 138</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡದ ಬಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸೂಕ್ತ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ವಿಂಡ್ ಟನಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1A (2005), p. 65</ref> ತೊನೆದಾಟವನ್ನು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ತಲೆ ಸುತ್ತುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref>ಗ್ಲಾಂಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಟನ್ (2003), ಪುಟಗಳು 139–144</ref> ಮುಖ್ಯ ಅಭಿಯಂತರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಲೆಲ್ಸಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಸನ್ ಕೆನಡಾದ ಅಭಿಯಂತರರಾದ ಅಲನ್ ಜಿ. ಡೇವನ್ ಪೋರ್ಟ್ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದ ತೊನೆದಾಟವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ನಿಗ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಾಪಕ ಡ್ಯಾಂಪರ್ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ನಿಗ್ದ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಾಪಕ ಡ್ಯಾಂಪರ್ ಗಳನ್ನು, ಮಹಡಿಯ ಟ್ರಸ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಜೋಡಣೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಪರಿದಿಯ ಸ್ತಂಬಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಡವು ಒಂದು ಹಂತದವರಗೆ ಅಲುಗಾಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ಲಾಂಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಟನ್ (2003), ಪುಟಗಳು 160–167</ref> ===ನಿರ್ಮಾಣ === [[File:WTC-1970-under-construction.jpg|thumb|right|200px|1970ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ]] ಮಾರ್ಚ್ 1965ರಲ್ಲಿ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|title=Port Agency Buys Downtown Tract |author=Ingraham, Joseph C. |date=March 29, 1965 |work=The New York Times}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ರೇಡಿಯೋ ರೋನಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆ ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹದಿಮೂರು ಚದರ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು, ಕೆಡವುವ ಕೆಲಸವು 1966ರಂದು, ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು {{Nowrap|March 21}}.<ref name="gillespie-p61">ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 61</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಕೆಲಸವು 1966ರಂದು ಪ್ರಾಂರಂಭವಾಯಿತು {{Nowrap|August 5}}.<ref>{{Cite book |author=Federal Emergency Management Agency |month=May |year=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study |chapter=Chapter 1 |url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/mat_fema403.shtm |access-date=ನವೆಂಬರ್ 23, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728162901/http://www.fema.gov/rebuild/mat/mat_fema403.shtm |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಜಾಗವು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ {{convert|65|ft|m}}.<ref name="iglauer">{{Cite news |url=http://www.New Yorker.com/archive/1972/11/04/1972_11_04_130_TNY_CARDS_000308769 |title=The Biggest Foundation |author=Iglauer, Edith |date=November 4, 1972 |work=The New Yorker |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2021 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819095856/https://new/ |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯಿಂದ ನೀರುಹೊರಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಜಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೀದಿಯ ಪಕ್ಕದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಿಮೆಂಟು ಗೋಡೆಯೊಂದಿಗೆ, "ಸ್ನಾನದತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು" ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.<ref>{{Cite news|title=Tall Towers will Sit on Deep Foundations |last=Kapp |first=Martin S |publisher=Engineering News Record |date=July 9, 1964}}</ref> ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನೀಯರಾದ ಜಾಹ್ನ್ ಎಮ್. ಕಿಲೆ, ಜೂ.ರವರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಮೆಂಟು ವಿಧಾನವು, ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೋಡುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಅಗೆತವು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಜಾಗವನ್ನು ಬೆಂಟೋನೈಟ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ "ಸಿಮೆಂಟ್" ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತುಂಬಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನೆಲದಲ್ಲಿನ ನೀರು ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ರಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಂದಕವನ್ನು ತೋಡುವಿಕೆಯು ಪುರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಉಕ್ಕಿನ ಪಂಜರವನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ರೀಟನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ, ಇದರಿಂದ "ಸಿಮೆಂಟು" ಗೋಡೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಿಮೆಂಟು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಹದಿನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಯಿತು; ಜಾಗದ ಒಳಭಾಗದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅಗೆತವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.<ref name="gillespie-p68">ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 68</ref> ಅಗೆದ ಸಲಕರಣೆಗಳ, 1.2&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದುರ ಆವಾರಗಳನ್ನು (917,000&nbsp;ಮೀ³) ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೀದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್ ತೀರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಾರ್ಕ್ ನಗರವನ್ನು (ಇತರ ತುಂಬುವ ಮತ್ತು ಉದುರಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ) ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="gillespie-p71">ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 71</ref><ref>{{Cite news|title=New York Gets $90&nbsp;Million Worth of Land for Nothing |publisher=Engineering News Record |date=April 18, 1968}}</ref> ಜನವರಿ 1967ರಲ್ಲಿ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು, ವಿವಿಧ ಉಕ್ಕಿನ ವಿತರಕರಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ $74&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಲ್ ಕೋಚ್‌ನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="nyt-1967jan24">{{Cite news|title=Contracts Totaling $74,079,000 Awarded for the Trade Center |work=The New York Times |date=January 24, 1967}}</ref> ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಟಿಸ್ಮನ್ ರಿಯಾಲ್ಟಿ & ಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು {{Nowrap|February 1967}}.<ref>{{Cite news|title=Trade Center Job To Go To Tishman |author=Kihss, Peter |work=The New York Times |date=February 27, 1967}}</ref> ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು {{Nowrap|August 1968}}; ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ {{Nowrap|January 1969}}.<ref name="pbstimeline">{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/New York/timeline/index.html |title=Timeline: World Trade Center chronology |publisher=PBS – American Experience |accessdate=May 15, 2007}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ಹಡ್ಸನ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಮಾರ್ಗದ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ, ಮೂಲ ಹಡ್ಸನ್ ಟ್ಯೂಬುಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಗೊಳಿಸುವ ಟನ್ನೆಲ್‌ಗಳಾಗಿ, 1971ರಲ್ಲಿ ಹೊಸಾ ಮಾರ್ಗದ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ ಸೇವೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು.<ref>{{Cite news|author=Carroll, Maurice |title=A Section of the Hudson Tubes is Turned into Elevated Tunnel |date=December 30, 1968 |work=The New York Times}}</ref> 1&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ (ಉತ್ತರ ಟವರ್‌)ನ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಸಮಾರಂಭವು 1970ರಂದು ನಡೆಯಿತು {{Nowrap|December 23}}, 2&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ (ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ ಸಮಾರಂಭವು ನಂತರ 1971ರಂದು ನಡೆಯಿತು {{Nowrap|July 19}}.<ref name="pbstimeline" /> ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾಡಿಗೆದಾರರು {{Nowrap|December 1970}} ರಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ಗೆ ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಬಂದದ್ದು {{Nowrap|January 1972}} ರಲ್ಲಿ.<ref>ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1, ಪು. xxxvi</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಅವಳಿ ಟವರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಪೂರ್ಣ ವೆಚ್ಚ $900&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್.<ref name="Cudahy">ಕುದಾಯ್ (2002), ಪು. 58</ref> ಪ್ರಾಂಭೋತ್ಸವದ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆದದ್ದು 1973ರಂದು {{Nowrap|April 4}}.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 134</ref> ===ವಿಮರ್ಶೆ=== [[File:WTC-looking north.jpg|thumb|right|ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಹೈವೆ [122].]] ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಸ್ಥಳವು ರೇಡಿಯೋ ರೋನ ಜಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನೂರಾರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಾಡಿಗೆದಾರರ, ಸ್ವತ್ತಿನ ಮಾಲೀಕರ, ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ನಿವಾಸಿಗರ ತವರಾಗಿತ್ತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಆವೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟಗಳು 42–44</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಗುಂಪು, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲುಹಾಕುವ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|title=Injunction Asked on Trade Center |date=June 27, 1962 |work=The New York Times |author=Clark, Alfred E.}}</ref> ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಸರ್ವೋಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿತು; ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref name="nyt-1963nov13">{{Cite news|title=High Court Plea is Lost by Foes of Trade Center |author=Arnold, Martin |work=The New York Times |date=November 13, 1963}}</ref> ಯಂಪಯರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಒಡೆಯ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎ ವೈನ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ಭೂ ಸೊತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಭೂ ಸೊತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರು, ಈಗಾಗಲೇ ಖಾಲಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಇದ್ದಾಗಲೂ, ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು "ರಿಯಾಯಿತಿ ಮೇರೆಗೆ" ವಿಶಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪುಟಗಳು 49–50</ref><ref>{{Cite news|title=New Fight Begun on Trade Center |author=Knowles, Clayton |date=February 14, 1964 |work=The New York Times}}</ref> ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು, ಕೆಲವರಿಂದ "ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧ್ಯತೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೇ ಎಂದು ಇತರರು ಕೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|title=Kheel Urges Port Authority to Sell Trade Center |date=November 12, 1969 |work=The New York Times}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸವು, ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref name="nyt-1966may29" /><ref>{{Cite news|title=Marring City's Skyline |author=Steese, Edward |date=March 10, 1964 |work=The New York Times}}</ref> ''ದಿ ಸಿಟಿ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳ ಲೇಖಕರಾದ, ಲೆವಿಸ್ ಮಮ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊಸಾ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು "ಕೇವಲ ಗಾಜು-ಮತ್ತು-ಲೋಹದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದ ಖಾನೆಗಳುಳ್ಳ ಅಲಮಾರು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|title=Mumford Finds City Strangled By Excess of Cars and People |author=Whitman, Alden |work=The New York Times |date=March 22, 1967}}</ref> ಅವಳಿ ಟವರ್'ಗಳ ಕಿರಿದಾದ ಕಛೇರಿ ಕಿಡಕಿಗಳು, ಕೇವಲ {{convert|18|in|cm}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ನೋಡುವ ನೋಟವನ್ನು ಕುಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಇಸ್ಟಪಡದೇಇರಲು ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="pekala" /> ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ, ದಟ್ಟವಾದ ನೆರೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ "ಸೂಪರ್‌ಬ್ಲಾಕ್‌" ಅನ್ನು, ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಟ್ರಾಫಿಕ್ (ಸಾಗಣೆ) ಜಾಲವನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ ಅನಾದರಣೆಯ ವಾತಾವರಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಖಂಡನೆಗಳಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ದಿ ಪೆಂಟಾಗನ್ ಆಫ್ ಫವರ್'' ಅನ್ನುವ ಅವರ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಲೆವಿಸ್ ಮಮ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕೇಂದ್ರವನ್ನು " ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನೆ ಮತ್ತು ಇರಾದೆ ಇಲ್ಲದ ದೈತ್ಯಾಕಾರವು" ಎಂದು ದೂಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=The Pentagon of Power |author=Mumford, Lewis |year=1970 |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |page=342 |isbn=0151639744}}</ref> ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೂ, ಬಹುದೊಡ್ಡದಾದ ಆಸ್ಟಿನ್ ಜೆ. ಟೋಬಿನ್ ಪ್ಲಾಝಾವು ನೆಲಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|title=At New Trade Center, Seeking Lively (but Secure) Streets |work=The New York Times |url = https://www.nytimes.com/2006/12/07/nyregion/07blocks.html?fta=y |date=December 7, 2006 |author=Dunlap, David W}}</ref> 1999ರಲ್ಲಿ, $12&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ ಪ್ಲಾಝಾದ ಹೊರಾಂಗಣವನ್ನು ಮರುತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಈ ನವೀಕರಣವು ಮಾರ್ಬಲ್‌ (ಅಮೃತಶಿಲೆ)ಗಳ ಕಲ್ಲುಹಾಸುಗಳನ್ನು, ಬೂದಿಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಮರುಜೋಡಿಸುವಿಕೆ, ಹೊಸಾ ಬೆಂಚುಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ, ತೋಟಗಾರರು, ಹೊಸಾ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟುಗಳನ್ನು, ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣದ ಊಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.panynj.gov/pr/71-99.html |title=World Trade Center Plaza Reopens with Summer-long Performing Arts Festival |publisher=PANYNJ |date=June 9, 1999 |access-date=ನವೆಂಬರ್ 23, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228084900/http://www.panynj.gov/pr/71-99.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸಂಕೀರ್ಣತೆ== === ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ಗಳು === [[File:WTC Building Arrangement and Site Plan.svg|thumb|right|ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಸೈಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] 1980ರಲ್ಲಿನ 7&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಒಟ್ಟು ಏಳು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಎರಡು ಟವರುಗಳು ಮಾತ್ರ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು 110 ಮಹಡಿಗಳ ನೀಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು {{convert|1350|ft|m}} ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ನಿಂತಿವೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು {{convert|16|acre|m2}} ಸ್ಥಳವು ಒಂದು ಎಕರೆ (43,560&nbsp;ಚದುರ ಅಡಿ) ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆd. 1973ರಲ್ಲಿನ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಮಸಾಕಿಯವರನ್ನು "ಯಾಕೆ ಎರಡು 110-ಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ? ಯಾಕೆ ಒಂದೇ 220-ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ?" ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ಅವರ ಉತ್ತರವು ಈ ರೀತಿ ಇತ್ತು: "ಮಾನವನ ಅಳತೆ ಮಾಪನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ".<ref>{{Cite news|url=http://www.enr.com/new/A0816.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020611065443/http://www.enr.com/new/A0816.asp |archivedate=June 11, 2002 |title=1973: World Trade Center Is Dynamic Duo of Height |publisher=Engineering News-Record |date=August 16, 1999}}</ref> 1972ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, 1&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು (ಉತ್ತರ ಟವರ್), 40-ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮೀರಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಟವರ್ {{convert|1368|ft|m|sing=off}} ಎತ್ತರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1978ರಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಯಾಂಟೆನಾ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು {{convert|360|ft|m|sing=off}} ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. {{convert|360|ft|m|adj=on}}-ಎತ್ತರದ ಯಾಂಟೆನಾ/ರೇಡಿಯೋ ಸ್ತಂಭದೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯು {{convert|1728|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ. 1973ರಲ್ಲಿ 2&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ (ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್) ನಿರ್ಮಾಣವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿತುದಿಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ {{convert|1377|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣದ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ {{convert|1310|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite news|last=Mcdowell |first=Edwin |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9802EED7133CF932A25757C0A961958260&sec=&spon=&pagewanted=all |title=At Trade Center Deck, Views Are Lofty, as Are the Prices - The |work=The New York Times |date=April 11, 1997 |accessdate=September 12, 2009}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಟವರ್‌ಗಳು ಎತ್ತರದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದವು: {{Nowrap|May 1973}}ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ, ಚಿಕಾಗೊನ ಸಿಯರ್ಸ್ ಟವರ್, ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ {{convert|1450|ft}} ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ.<ref>{{Cite web | title=Willis Tower Building Information | url=http://www.searstower.com/propertyprofile.html | accessdate=December 1, 2008 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208051841/http://www.searstower.com/propertyprofile.html | url-status=dead }}</ref> 110 ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂಟನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಡಿಗಳ ಮಟ್ಟ ಬಿ5/ಬಿ6ನಲ್ಲಿ ಸೆಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಮಹಡಿಗಳು 7/8, 41/42, 75/76, ಮತ್ತು 108/109), ಇವು ನಾಲ್ಕು ಎರಡು-ಮಹಡಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಹರಡಿವೆ. ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಡಿಗಳು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಡಿಗಳು ಅನುಭೋಗಕ್ಕೆ {{convert|40000|sqft|m2}} ರಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="ruchelman-p11" /> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟವರ್ 3.8&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದುರ ಅಡಿ ({{Nowrap|350,000 m²)}}) ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಳು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸ್ಥಳ 11.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದುರ ಅಡಿ (1.04&nbsp;ಕಿಮೀ²)ಗಳಷ್ಟು ಇದೆ. [[File:World Trade Center lobby, 08-19-2000.png|thumb|right|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರವೇಶ ಮಂಟಪ]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವು, "ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ" ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮೊದಲು ಅವರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಗಿರಾಕಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು. ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಡಿಗೆದಾರರಾದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯವು ಸಹ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಶಾಂತಿಸಿದ 1980ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಇದರ ನಂತರ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು-ಬಹುಶಃ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆರ್ಥಿಕ ಮಂಡಳಿದವರು-ಬಾಡಿಗೆದಾರರಾದರು. 1990ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 500 ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೋರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲೆ, ಅಯನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಸಲೋಮೊನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಕಛೇರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ತಳಮನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅಂಗಣವು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪಾತ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} ಉತ್ತರ ಟವರ್, ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಫಿಡ್ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ,<ref>"[https://web.archive.org/web/20000304012316/http://www.cantor.com/locations.htm ಆಫೀಸ್ ಸ್ಥಳಗಳು]." ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಫಿಟ್ಜ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್. {{Nowrap|March 4}}, 2000. ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ {{Nowrap|October 4}}, 2009.</ref> ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ‌ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯದ ತಾಣವು ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref>"[https://web.archive.org/web/20000622214437/http://panynj.gov/abframe.HTM ಅಬೌಟ್ ದಿ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ]." ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ನಗರಗಳ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ. {{Nowrap|June 22}}, 2000. ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ {{Nowrap|January 22}}, 2010.</ref> ಟವರ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕನ್ಸಾಲಿಡೇಟೆಡ್ ಎಡಿಷನ್ (ConEd)ಮೂಲಕ 13,800&nbsp;ವೋಲ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೇವೆಯು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರದ (ಪಿಡಿಸಿ) ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಪಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೆಟ್‌ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉಪಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ 13,800 ವೋಲ್ಟೆಜ್‌ನ್ನು (ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ) 480/277 ವೋಲ್ಟ್ ಎರಡನೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ 120/208 ವೋಲ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಸೇವೆಯನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣವು, ಟವರಿನ ಉಪಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 5&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದ ತುರ್ತು ಜೆನರೇಟರುಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|publisher=[[Federal Emergency Management Agency]]|url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch2.pdf|accessdate=March 8, 2007|title=World Trade Center Building Performance Study|quote=Six 1,200-kilowatt (kW) emergency power generators located in the sixth basement (B-6) level provided a secondary power supply.|format=PDF}}</ref><ref>{{Cite web|quote=E-J Electric set four generators on the roof of Tower 5, which was nine stories, as opposed to the 110-story Towers 1 and 2. E-J then ran high-voltage feeder cable to Towers 1, 2, 4 and 5, installed three substations and distributed power to the tenants.|publisher=CEE News|date=January 1, 2001 |accessdate=March 8, 2007 |url=http://september11.ceenews.com/ar/electric_towering_security_2/index.htm |author=Fischbach, Amy Florence |title=Towering security |archiveurl = https://web.archive.org/web/20061021042017/http://september11.ceenews.com/ar/electric_towering_security_2/index.htm |archivedate = October 21, 2006}}</ref> 1&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಉತ್ತರ ಟವರ್)ನ 110ನೆಯ ಮಹಡಿಯು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಣೆ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು 360 ಅಡಿ (ಸುಮಾರು 110&nbsp;ಮೀ) ಕೇಂದ್ರ ಯಾಂಟೆನ ಜಾಲಕವನ್ನು ಸೇರಿ ವಿಶಾಲ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್ ಯಾಂಟೆನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಡಿಟಿವಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಡೈಎಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕ್ Inc. ಇವರಿಂದ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಜಾಲಕವು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಎನ್‌ವೈಸಿ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೆ ಚೂರದರ್ಶನ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಡಬ್ಲುಸಿಬಿಎಸ್-ಟಿವಿ&nbsp;2, ಡಬ್ಲುಎನ್‌ಬಿಸಿ-ಟಿವಿ&nbsp;4, ಡಬ್ಲುಎನ್‌ವೈಡಬ್ಲ್ಯೂ&nbsp;5, ಡಬ್ಲುಎಬಿಸಿ-ಟಿವಿ&nbsp;7, ಡಬ್ಲುಡಬ್ಲುಒಆರ್-ಟಿವಿ&nbsp;9 ಸೆಕಾವ್‌ಕಸ್, ಡಬ್ಲುಪಿಐಎಕ್ಸ್&nbsp;11, ಡಬ್ಲುಎನ್‌ಇಟಿ&nbsp;13 ನೆವಾರ್ಕ್, ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸೆನ್-ಟಿವಿ&nbsp;31 ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎನ್‌ಜೆಯು&nbsp;47 ಲಿಂಡನ್. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಎನ್‌ವೈಸಿ ಎಫ್‌ಎಮ್ ಪ್ರಸಾರಕರನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ: ಡಬ್ಲುಪಿಎಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್&nbsp;93.1, ಡಬ್ಲುಎನ್‌ವೈಸಿ&nbsp;93.9, ಡಬ್ಲುಕೆಸಿಆರ್&nbsp;89.9, ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಕೆಟಿಯು&nbsp;103.5. ಮೇಲ್ಛಾಣಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು, 2&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಬಿ1 ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕೇಂದ್ರ (ಒಸಿಸಿ) ಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ವಿಶ್ವ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ=== {{Main|Top of the World Trade Center Observatories}} [[File:Observationwtc.jpg|thumb|right|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಜಗಲಿಯು ಪ್ರತಿದಿನ ಅಂದಾಜು 80,000 ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.]] ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರವೆಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸಮೀಕ್ಷಾಮಂದಿರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಳಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇದರ 107ನೆಯ ಮತ್ತು 110ನೆಯ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಗೆ ಬೇಟಿನೀಡುವಾಗ, ಸಂದರ್ಶಕರು, 1993ರ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯ ನಂತರ ಸೇರ್ಪಡೆಮಾಡಲಾದ ಭದ್ರತಾ ತಪಾಸಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಅವರನ್ನು 107ನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಒಳಾಂಗಣ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಮಂದಿರಕ್ಕಾಗಿ {{convert|1310|ft|m}} ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1995ರಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸಮೀಕ್ಷಾ ಮಂದಿರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿತು, ನಂತರ ಇದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಓಗ್ಡೆನ್ ಯಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಆಕರ್ಷಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವುದು ಸಹ ಸೇರಿದೆ. 107ನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಆಹಾರ ಅಂಗಣವನ್ನು ಕಾರಿನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಬಾರೊ ಮತ್ತು ನಥನ್'ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್ಸ್‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="mcdowell">{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9802EED7133CF932A25757C0A961958260 |title=At Trade Center Deck, Views Are Lofty, as Are the Prices |author=McDowell, Edwin |date=April 11, 1997 |work=The New York Times |accessdate=November 21, 2008}}</ref><ref name="darton-p152">ಡಾರ್ಟನ್ (1999), ಪು. 152</ref> ವಾತಾವರಣ ಅನುಕೂಲಿಸಿದರೆ, ಸಂದರ್ಶಕರು 107ನೆಯ ಮಹಡಿಯ ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ 110ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿನ ಹೊರಾಂಗಣ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯ {{convert|1377|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರದ ವರೆಗೂ ಎರಡು ಲಘು ಏರಿಳಿಯುವ ಮೆಟ್ಟಿಳುಗಳ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=The Hudson River Guidebook |author=Adams, Arthur G. |year=1996 |page=87 |publisher=Fordham University Press |isbn=0823216799}}</ref> ನಿರ್ಮಲ ವಾತಾವರಣ ದಿನದಂದು, ಸಂದರ್ಶಕರು {{convert|50|mi|km}} ವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಸೂಚಿಸಿದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="mcdowell" /> ಮೇಲ್ಛಾಣಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ತಡೆಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಿಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಇದರಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಇದು ಯಂಪಯರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಟ್ಟಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="darton-p152" /> ===ವಿಂಡೋಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಉಪಹಾರಗೃಹ=== {{Main|Windows on the World}} ಉತರ ಟವರ್ ಇದರ 106ನೆಯ ಮತ್ತು 107ನೆಯ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉಪಹಾರಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದನ್ನು {{Nowrap|April 1976}} ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಹಾರಗೃಹವನ್ನು $17 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜಾಯ್ ಬಾವ್‌ಮ್‌ ರವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="zraly">{{Cite book|title=Windows on the World Complete Wine Course |author=Zraly, Kevin |publisher=Sterling Publishing Company |year=2006 |page=260 |isbn=1402726392}}</ref> ಮುಖ್ಯ ಉಪಹಾರಗೃಹದಿಂದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಉಪಶಾಖೆಗಳು ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿವೆ: "ಹಾರ್ಸ್ ಡಿ'ಒಯುವ್ರೆರೀ" (ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಸ್ಮೋರ್ಗಾಸ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಸುಶಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು "ಸೆಲ್ಲಾರ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ" (ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಶರಾಬು ಬಾರ್).<ref name="grimes">{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E0D9153BF93AA2575AC0A9679C8B63&sec=travel&spon=&pagewanted=all |title=Windows That Rose So Close To the Sun |date=September 19, 2001 |work=The New York Times |author=Grimes, William}}</ref> ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸಹ ಕೆವಿನ್ ಝ್ರಾಲಿರವರಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಾರಾಬು ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1993ರ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref name="zraly" /> 1996ರಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಾಂಭಿಸಿದಾಗ, ಹಾರ್ಸ್ ಡಿ'ಒಯುವ್ರೆರೀ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಲಾರ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ ಎರಡರ ಬದಲಿಗೆ "ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಬಾರ್ ಆನ್ ಅರ್ತ್" ಮತ್ತು "ವೈಲ್ಡ್ ಬ್ಲು" ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="grimes" /> ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷವಾದ 2000ರಲ್ಲಿ, ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಆನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ $37&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯದ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಉಪಹಾರಗೃವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D07E2DA103AF937A35755C0A9649C8B63 |title=Windows on the World Workers Say Their Boss Didn't Do Enough |author=Greenhouse, Steven |date=June 4, 2002 |work=The New York Times}}</ref> ===ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳು=== {{convert|16|acre|m2}} ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಸುತ್ತಲು ಐದು ಚಿಕ್ಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನೆಲೆಸಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 22-ಮಹಡಿಯ ಹೋಟಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1981ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಟ ಹೋಟಲ್‌ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಳದ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲೆಯ ಮಾರಿಯಟ್ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ (3&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ) ಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದೇ ಟೊಳ್ಳು ಟ್ಯೂಬ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಟವರ್‌ನಂತೆ ಮಾಡಿದ, ಮೂರು ಕಡಿಮೆ ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು (4&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ, 5&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ, ಮತ್ತು 6&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ) ಸಹ ಪ್ಲಾಝಾದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲೆಯ, 6&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಶೀಮಾಶುಲ್ಕ ಸೇವೆಯ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. 5&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಪಾತ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 4&nbsp;ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1987ರಲ್ಲಿ, 7&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ ಒಂದು 47-ಮಹಡಿಯ ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡವು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲದಡಿಯ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆ ಇತ್ತು, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಇದು ವಿವಿಧ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಗಣೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸ್ವಂತ ಪಾತ್ ರೈಲುಗಳು ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ನ್ನು ಜೆರ್ಸಿ ನಗರ, ಹೊಬೋಕೆನ್, ಮತ್ತು ನೆವಾರ್ಕ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಒಡೆತನದ, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚಿನ್ನ ಬಂಡಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. 1993ರ ಬಾಂಬು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರಕೋಣೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬನ್ನು ಅಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. {{Nowrap|September 11}} ದಾಳಿ ನಡೆದ ಏಳು ವಾರಗಳ ನಂತರ, 4&nbsp;ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ತಳಮನೆ ಭದ್ರಕೋಣೆಯಿಂದ $230&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 3,800 100-ಟ್ರೋಯ್-ಔನ್ಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಚಿನ್ನದ ಬಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 30,000 1,000-ಔನ್ಸ್ [[ಬೆಳ್ಳಿ|ಬೆಳ್ಳಿಯ]] ಬಾರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>[http://www.rediff.com/money/2001/nov/17wtc.htm Rediff.com. ][http://www.rediff.com/money/2001/nov/17wtc.htm ರೂಟರ್ಸ್, {{Nowrap|November 17}}, 2001: ''ಬರೀಡ್ ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಗೋಲ್ಡ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಟು ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ ಟ್ರೇಡ್'' ]. ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ {{Nowrap|December 1}}, 2008.</ref> ==ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಂಗಗಳು== ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 50,000 ಜನರು ಟವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು<ref>ಡಾರ್ಟನ್ (1999), ಪು. 204</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು 200,000 ಜನರು ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿ ಬಂದುಹೋಗುತ್ತಿದರು.<ref>ಡಾರ್ಟನ್ (1999), ಪು. 8</ref> ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿತ್ತೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಝಿಪ್‌ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: 10048.<ref>{{Cite news|title='Not Deliverable';Mail still says 'One World Trade Center' |publisher=Newsday (New York) |date=February 4, 2003 |author=Olshan, Jeremy}}</ref> ಟವರ್‌ಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ ಮೇಲಿನ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಟವರ್ ಮೇಲಿನ ''ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌'' ಉಪಹಾರಮಂದಿರದಿಂದ ಸವಿಸ್ತಾರ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವಳಿ ಟವರ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ದಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಅಂಚೆಕಾರ್ಡುಗಳಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಯಂಪಯರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕ್ರಿಸ್ಲೆರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪ್ರತಿಮೆ|ಸ್ಟ್ಯಾಚ್ಯು ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ]]ಯಂತೆ, ಇದನ್ನು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಲಾಂಛನವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 5</ref> ದಾಖಲಾತಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮ್ಯಾನ್ ಆಂಡ್ ವೈಯರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರದ ಸರಿಗೆಯಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ದೊಮ್ಮರಾಟ ಪ್ರದರ್ಶಕ ಫಿಲಿಪ್ಪೆ ಪೆಟಿಟ್, 1974ರಲ್ಲಿ ಟವರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದರು.<ref>ಗ್ಲಾಂಜ್ ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಟನ್ (2003), ಪು. 219</ref> 1977ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಬೊಂಬೆ ತಯಾರಕ ಜಾರ್ಜ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಟವರನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡಿದರು.<ref>ಜಿಲೆಸ್ಪೀ (1999), ಪು. 149</ref> 1983ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಮಾರಕ ದಿನದಂದು, ಬಹುಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹೋರಾಡುವ ಮತ್ತು ಪಾರುಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಡಾನ್ ಗುಡ್‌ವಿನ್, ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಸಫಲವಾಗಿ ಹತ್ತಿದರು. ಅವರ ಈ ವಿಶ್ವಪ್ರಯತ್ನವು, ಗಗನಚುಂಬಿ ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[http://www.nationalgeographic.com/ngnews/bibliography.html#newyorkcity "ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು." ][http://www.nationalgeographic.com/ngnews/bibliography.html#newyorkcity ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್. ][http://www.nationalgeographic.com/ngnews/bibliography.html#newyorkcity {{Nowrap|February 1989}} – ಗುಡ್ವಿನ್, ಡ್ಯಾನ್ "ಸ್ಪೈಡರ್ ಡ್ಯಾನ್" ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ಲೈಂಬ್ (1983), ಪು 169]</ref><ref name="SKYSCRAPERMAN">{{cite web|url=http://skyscraperman.com/|title=Skyscraperman|publisher=|accessdate=2010-10-15|archive-date=ಜನವರಿ 27, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/64zv2K2Y1?url=http://www.skyscraperman.com/|url-status=dead}}</ref> 1995 ಪಿಸಿಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ಆಟವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ನ 107ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE3DA1230F93AA2575AC0A963958260 |author=Byrne, Robert |title=Kasparov Gets Pressure, but No Victory |work=The New York Times |accessdate=November 21, 2008 | date=September 19, 1995}}</ref> ಜನವರಿ 1998ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾಫಿಯಾ ಸದಸ್ಯ ರಾಲ್ಪ್ ಗುಯಾರಿನೊ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಮಹಡಿಗೆ ಬಟವಾಡೆಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಂದ ನಿವ್ವಳ ಧನ $2&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅನ್ನು ದೋಚಲು ಮೂರು-ಜನರ ತಂಡವನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ್ದ.<ref>{{Cite book|title=Bringing Down the Mob: The War Against the American Mafia |author=Reppetto, Thomas |year=2007 |publisher=Macmillan |page=279 |isbn=0805086595 |url=https://books.google.com/?id=E-AFhs0RrKIC&pg=RA1-PA279 }}</ref> ===ಪೆಬ್ರವರಿ 13, 1975ರಂದಿನ ಬೆಂಕಿ=== ಪೆಬ್ರವರಿ 13, 1975ರಂದು, ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ 11ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು-ಅಗ್ನಿ ಅಲಾರಮ್‌ಗಳು ಮುರಿದುಹೋದವು. ಮಹಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಲಂಬವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಕಡ್ಡಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ದೂರವಾಣಿ ತಂತಿಗಳ ಇನ್ಸುಲೇಷನ್‌ನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿ ಕಿಚ್ಚಿಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಂಕಿಯು ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 9ನೆಯ ಮತ್ತು 14ನೆಯ ಮಹಡಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಬೆಂಕಿಹಿಡಿದ ಪ್ರದೆಶದಿಂದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಆರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಕಾಗದ]], ಕಛೇರಿ ಯಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟ ಮದ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ದ್ರವ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಛೇರಿ ಸಲಕರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿದ್ದ, 11ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಪೈಯರ್‌ಫ್ರೂಫಿಂಗ್ (ಕಿಚ್ಚುಹತ್ತದಂತೆ ತಡೆಯುವಿಕೆಯು), ಉಕ್ಕು ಕರಗದೆ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಟವರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಶವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ, ಕೆಳಭಾಗದ ಕೆಲವು ಮಹಡಿಗಳು ಮೇಲಿನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಚಿಮುಕಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1975/02/14/nyregion/14WTC.html |title=Trade Center Hit by 6-Floor Fire |work=The New York Times |date=February 14, 1975 |accessdate=September 11, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://wtc.nist.gov/pubs/NISTNCSTAR1-8.pdf |title=The Emergency Response Operations |work=Federal Building and Fire Safety Investigation of the World Trade Center Disaster |publisher=NIST |month=October | year=2005 |accessdate=September 11, 2008|format=PDF}}</ref> ===ಪೆಬ್ರವರಿ 26, 1993ರ ಬಾಂಬುದಾಳಿ=== {{Main|1993 World Trade Center bombing}} ಪೆಬ್ರವರಿ 26, 1993ರಂದು, 12:17&nbsp;ಪಿ.ಎಮ್. ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಮ್‌ಝಿ ಯೂಸಫ್‌ ಇರಿಸಲಾದ, ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ ರೈಡರ್ ಟ್ರಕ್ಕು, ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ತಳಮನೆಯ ಮೋಟಾರು ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>ರೀವ್ (1999), ಪು. 10</ref> ಈ ಸ್ಫೋಟವು ಉಪಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ 100 ಅಡಿ (30&nbsp;ಮೀ) ರಂದ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ B1 ಮತ್ತು B2 ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು B3 ಹಂತದಲ್ಲೂ ಇದೇರೀತಿಯ ವಿಸ್ಯಾಸದ ನಾಶ ಉದ್ಭವಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Design, Construction, and Maintenance of Structural and Life Safety Systems (NCSTAR 1-1) |publisher=National Institute of Standards and Technology |pages=xlv |author=Lew, H.S., Richard W. Bukowski, Nicholas J. Carino |month=September | year=2005}}</ref> ಈ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಆರು ಜನರು ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 50,000 ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರು, 110 ಮಹಡಿಯ ಟವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಳಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಕತ್ತಲಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ನಿಚ್ಚಣಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರಕ್ಷ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೇರಲು ಕೆಲವರಿಗೆ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.newsweek.com/id/111113 |title=A Shaken City's Towering Inferno |author=Mathews, Tom |date=March 8, 1993 |publisher=Newsweek |accessdate=October 26, 2008}}</ref><ref name="barbanel">{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE5DC103DF934A15751C0A965958260&sec=&spon=&pagewanted=all |title=Tougher Code May Not Have Helped |author=Barbanel, Josh |date=February 27, 1993 |work=The New York Times |accessdate=November 20, 2008}}</ref> [[File:WTC 1993 ATF Commons.jpg|thumb|right|ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟದಿಂದಾದ ಭೂಮಿಯಕೆಳಗೆ ಆಗಿರುವ ಹಾನಿ]] ಯೂಸೆಫ್ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದ ಆದರೆ ಆತನನ್ನು {{Nowrap|February 1995}} ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990CE0DE1E3DF93AA35751C0A963958260 |title=Fugitive in Trade Center Blast Is Caught and Returned to U.S. |author=Johnston, David |date=February 9, 1995 |work=The New York Times |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಬಾಂಬುದಾಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಶೇಕ್ ಓಮರ್ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹ್ಮಾನ್‌ ನನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ದೋಷಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0DE4DF1E39F93BA25752C0A960958260 |title=Sheik Sentenced to Life in Prison in Bombing Plot |date=January 18, 1996 |author=Fried, Joseph P. |work=The New York Times |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, {{Nowrap|November 1997}} ರಲ್ಲಿ ಯೂಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಐಯದ್ ಇಸ್‌ಮೋಯಿಲ್‌ರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/US/9711/12/world.trade.center/ |title=Jury convicts 2 in Trade Center blast |publisher=CNN |date=November 12, 1997 |accessdate=November 20, 2008}}</ref> 1993ರ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕಾಗಿ, ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು {{Nowrap|May 1994}} ರಲ್ಲಿ ದೋಷಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19940525&slug=1912247 |title=In Sentencing Bombers, Judge Takes Hard Line |work=Seattle Times / AP |date=May 25, 1994 |author=Hays, Tom and Larry Neumeister |accessdate=November 20, 2008 |archive-date=ಜೂನ್ 26, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626031815/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19940525&slug=1912247 |url-status=dead }}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚುಗಾರರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ನಮೇಲಕ್ಕೆ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ, ಎರಡರನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/US/9708/05/wtc.trial/index.html |title=Prosecutor: Yousef aimed to topple Trade Center towers |date=August 5, 1997 |publisher=CnN |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಬಾಂಬುದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ತಂಬಗಳಿಗೆ ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆಧಾರವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವಂತೆಮಾಡಲು, ಧಕ್ಕೆಗೊಳಗಾದ ಮಹಡಿಗಳ ದುರಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.interfire.org/res_file/pdf/Tr-076.pdf |format=PDF |title=The World Trade Center Complex |author=Port Authority Risk Management Staff |publisher=United States Fire Administration |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928113151/http://www.interfire.org/res_file/pdf/Tr-076.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬಾಂಬುದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಿಂದ ಬರುವ ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒದಗಿಸಿದ್ದ ಮಹಡಿಗಳ ಹಾಸುಕಲ್ಲುಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಸಿಮೆಂಟು ಗೋಡೆಯು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹವಾ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಘಟಕ, ಉಪಹಂತ B5ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref name="ennala">{{Cite journal|doi=10.1061/(ASCE)0887-3828(1994)8:4(229)|author=Ramabhushanam, Ennala and Marjorie Lynch |title=Structural Assessment of Bomb Damage for World Trade Center |journal=Journal of Performance of Constructed Facilities |volume=8 |pages=229–242 | issue=4|year=1994}}</ref> ಬಾಂಬುದಾಳಿಯ ಅನಂತರ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಾಖವಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ಹೊಳೆಯುವ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal |url=http://www.fpemag.com/archives/enewsletter.asp?i=16 |title=Escape from New York - The Use of Photoluminescent Pathway-marking Systems in High-Rise |author=Amy, Jr., James D. |publisher=Society of Fire Protection Engineer |journal=Emerging trends |date=December 2006 |volume=Issue 8 |accessdate=November 20, 2008 |archive-date=ಮೇ 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513040348/http://www.fpemag.com/archives/enewsletter.asp?i=16 |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಲಿಸ್ಟಕರವಾದ ತಂತಿ ಜೋಡಣೆಯು ಮತ್ತು ಸೂಚನೆ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಹಾಳಾದ ಕಾರಣ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊಸಾ ಫೈರ್ ಅಲಾರಮ್ (ಬೆಮ್ಕಿಯ ಸೂಚಕ) ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=http://wtc.nist.gov/pubs/NISTNCSTAR1-4.pdf |format=PDF |title=Active Fire Protection Systems (NCSTAR 1-4) |publisher=National Institute of Standards and Technology |page=44 |author=Evans, David D., Richard D. Peacock, Erica D. Kuligowski, W. Stuart Dols, William L. Grosshandler |month=September | year=2005}}</ref> ಟವರ್‌ನ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದವರ ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥವಾಗಿ, ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದವರ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕೊಳವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9405E2D81631F935A15751C0A9649C8B63 |title=Their Monument Now Destroyed, 1993 Victims Are Remembered |author=Dwyer, Jim |work=The New York Times |date=February 26, 2002 |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಅದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂದಿನ {{Nowrap|September 11}} ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವು ನಾಶವಾಯಿತು. 9/11 ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಸಾ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು, ಹೊಸಾ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಭೋಗ್ಯ=== 1998ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|title=PA to ease WTC tax load, rent would be cut to offset hike by city |newspaper=New York Daily News |date=February 6, 2001 |author=Herman, Eric}}</ref> 2001ರಲ್ಲಿ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಂಭಿಸಿತ್ತು. ಭೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ವೊರ್ನಾಡೊ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ರವರಿಂದ ಬಿಡ್, ಬ್ರೂಕ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಪೆರ್ಟೀಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರೊಪೆರ್ಟೀಸ್ ನಡುವಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಿಡ್,<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9900E4DF163EF932A05752C0A9679C8B63 |title=Bidding for Twin Towers |work=The New York Times |date=January 31, 2001 |author=Bagli, Charles V. |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವರ್ಸ್ಟೇನ್ ಪ್ರೊಪೆರ್ಟೀಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಗ್ರೂಪ್‌ರವರಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಬಿಡ್‌ಗಳು ಬಂದಿವೆ.<ref name="cuozzo">{{Cite news|title=Larry Lusts for Twin Towers; Silverstein has an Eye on WTC's; Untapped Retail Potential |publisher=New York Post |date=January 30, 2001 |author=Cuozzo, Steve}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣವಾಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಇದನ್ನು ನಗರದ ತೆರಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು<ref name="cuozzo" />, ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು.<ref>{{Cite news|title=Port Authority Gets Final Bids on WTC |publisher=New ''York Daily News'' |date=January 31, 2001 |author=Herman, Eric}}</ref> {{Nowrap|February 15}}, 2001ರಂದು, 99-ವರ್ಷಗಳ ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ $3.25 ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಭೋಗ್ಯವನ್ನು ವೊರ್ನಾಡೊ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಗೆದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Brookfield Loses Lease Bid |publisher=Toronto Star |date=February 23, 2001}}</ref> ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೈನ್ ತನ್ನ ದರವನ್ನು $3.22 ಬಿಲಿಯನ್ ವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರೂ, ವೋರ್ನಾಡೊ, ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ ಗಿಂತಲೂ $600 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹರಾಜನ್ನು ಏರಿಸಿತ್ತು. ಅದಾಗ್ಯೂ, ವೊರ್ನಾಡೊ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ 39-ವರ್ಷಗಳ ಭೋಗ್ಯದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿ, ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಇಚ್ಚಿಸಿತು, ಆದರೆ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A03E5DB113DF933A15750C0A9679C8B63&sec=&pagewanted=1a |title=As Trade Center Talks Stumble, No. 2 Bidder Gets Another Chance |author=Bagli, Charles V. |work=The New York Times |date=March 20, 2001 |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ನಂತರ ವೊರ್ನಾಡೊ ಹಿಂಜರಿಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಭೋಗ್ಯಕಾಗಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಬಿಡ್‌ನ್ನು {{Nowrap|April 26}}, 2001ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D01E3DA1339F934A15757C0A9679C8B63&sec=&pagewanted=1 |title=Deal Is Signed To Take Over Trade Center |author=Bagli, Charles V. |work=The New York Times |date=April 27, 2001 |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ಮತ್ತು {{Nowrap|July 24}}, 2001 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B06E0D91F3AF936A15754C0A9679C8B63&sec=&spon= |title=Leasing of Trade Center May Help Transit Projects, Pataki Says |work=The New York Times |date=July 25, 2001 |author=Smothers, Ronald |accessdate=November 20, 2008}}</ref> ==ವಿನಾಶ/ಅಳಿವು== {{Main|September 11 attacks|American Airlines Flight 11|United Airlines Flight 175|Collapse of the World Trade Center}} [[File:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|thumb|right|ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾಚೂ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ ಇರುವಂತಹ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದು]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರಂದು, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ವಿಮಾನ 11ನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 08:46 ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ನ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಮುಂಬಾಗಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು 93ನೆಯ ಮತ್ತು 99ನೆಯ ಮಹಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯಿತು. ಹದಿನೇಳು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡವು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ 175ನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ನ 77ನೆಯ ಮತ್ತು 85ನೆಯ ಮಹಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಸಿದರು.<ref name="911commission">{{Cite web|url=http://www.9-11commission.gov/report/index.htm |title=9/11 Commission Report |publisher=The National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States}}</ref> ವಿಮಾನ 11 ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಟವರ್‌ಗೆ ಆದ ನಾಶವು, ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೇಲಿದ್ದವರು ಪಾರಾಗಲು ಯವುದೇ ಮಾರ್ಗ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ, 1,344 ಜನರು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="102Mins">{{Cite news |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216112816/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6DC153BF935A15756C0A9649C8B63&sec=&spon=&pagewanted=4 |archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2008 |last=Dwyer |first=Jim |coauthors=Lipton, Eric et al. |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6DC153BF935A15756C0A9649C8B63&sec=&spon=&pagewanted=4 |date=May 26, 2002 |work=The New York Times |accessdate=May 23, 2008 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ 11ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ವಿಮಾನ 175 ಹೆಚ್ಚು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದಿತ್ತು; ಏನೇಆದರೂ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಟವರ್‌ ಉರುಳಿ ಬೀಳುವ ಮೊದಲೇ ಇದರ ಮೂಲಕ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅದಾಗ್ಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್‌ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾನದಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದರೆ 700 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="NYTFatal">{{Cite news |last=Lipton |first=Eric |url=https://www.nytimes.com/2004/07/22/nyregion/22towers.html?ei=5090&en=ccd27da4663af33f&ex=1248235200&partner=rssuserland&pagewanted=print&position= |title=Study Maps the Location of Deaths in the Twin Towers |date=July 22, 2004 |work=The New York Times |accessdate=April 22, 2008 |archive-date=ಜನವರಿ 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129211051/http://www.nytimes.com/2004/07/22/nyregion/22towers.html?ei=5090&en=ccd27da4663af33f&ex=1248235200&partner=rssuserland&pagewanted=print&position= |url-status=dead }}</ref> ಈಗಾಗಲೇ ವಿಮಾನದ ಡಿಕ್ಕಿಯಿಂದ ದುರ್ಭಲವಾಗಿದ್ದ, ಉಕ್ಕಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ, 9:59 ಎ.ಎಮ್. ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಟವರ್ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿತು. ಸುಮಾರು 102ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿದ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಟವರ್ 10:28&nbsp;ಎ.ಎಮ್. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದಿತು.<ref name="nist-ncstar1">ಎನ್‌ಐಎಸ್‌ಟಿ ಎನ್‌ಸಿ‌ಎಸ್‌ಟಿಎಆರ್ 1-1 (2005), p. 34; ಪುಟಗಳು 45–46</ref> 5:20&nbsp;ಪಿ.ಎಮ್.<ref name="ch5" /> ಸಮಯಕ್ಕೆ {{Nowrap|September 11}}, 2001ರಲ್ಲಿ, 7ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಸಿಯು, ಪೆಂಟ್‌ಹೌಸ್ (ಮೇಲಂತಸ್ತುನಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಯನ್ನು) ಚೂರು ಚೂರು ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕುಸಿದುಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ನಂದಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಬೆಂಕಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇದು 5:21&nbsp;ಪಿ.ಎಮ್. ಸಮಯಕ್ಕೆ<ref name="ch5">[http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch5.pdf ಎಫ್‌ಇ‌ಎಮ್‌ಎ: ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಡಿ, ಅಧ್ಯಾಯ. 5, ವಿಭಾಗ 5.5.4]</ref> ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://wtc.nist.gov/media/NIST_NCSTAR_1A_for_public_comment.pdf |title=Final Report on the Collapse of World Trade Center Building 7 - Draft for Public Comment |publisher=NIST |pages=xxxii |month=August | year=2008 |format=PDF}}</ref> 3ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಸಿ, ಮಾರಿಯಟ್ ಹೋಟಲ್, ಎರಡು ಟಾವರ್‌ಗಳು ಕುಸಿದು ಬೀಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಸಿ ಪ್ಲಾಝಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಂದ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ಅವನ್ನು ಸಹ ಕೆಡವಲಾಯಿತು.<ref name="wtcstudy">{{Cite web|url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |title=World Trade Center Building Performance Study |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=July 12, 2007}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಲೈಬ್ರರಿ ಬೀದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದ Deutsche ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡವು, ವಾಸಿಸಲಿಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದ ಅದರ ಒಳಗಿನ ವಿಷಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಂತರ ಖಂಡನೆಗೊಳಗಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ಈಗ ಕೆಡವುಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch6.pdf |title=World Trade Center Building Performance Study - Bankers Trust Building |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=July 12, 2007|format=PDF}}</ref><ref>{{Cite web| title=The Deutsche Bank Building at 130&nbsp;Liberty Street | publisher=Lower Manhattan Construction Command Center |url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/130Liberty/default.asp |accessdate=July 12, 2007}}</ref> 30 ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇಯಲ್ಲಿರುವ ಬೊರೋಗ್ ಆಫ್ ಮನ್‌ಹಾಟನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಪಿಟ್ಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಲ್‌ನ್ನು ಸಹ, ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಅತಿಯಾದ ನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=Fiterman Hall - Project Updates |publisher=Lower Manhattan Construction Command Center |url=http://www.lowermanhattan.info/construction/project_updates/fiterman_hall_39764.aspx |accessdate=November 19, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172608/http://www.lowermanhattan.info/construction/project_updates/fiterman_hall_39764.aspx |url-status=dead }}</ref> [[File:World Trade Center site 2010.jpg|right|thumb|ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಸೈಟ್, ಏಪ್ರಿಲ್&nbsp;2010]] ದಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಮಾರು 50,000 ಜನರು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊನೆಗೆ, 9/11ರ ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2,752 ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಫೆಲಿಕಾ ಡನ್-ಜೋನ್ಸ್ ಅವರು{{Nowrap|May 2007}} ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಕುಸಿತದ ದೂಳಿನಿಂದಾಗಿ ನಂತರದ ಐದು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/05/24/nyregion/24dust.html |title=For the First Time, New York Links a Death to 9/11 Dust |author=DePalma, Anthony |work=The New York Times |date=May 24, 2007}}</ref> ಇನ್ನು ಇಬ್ಬರು ದುರ್ದೈವಿಗಳ ಹೆಸರು ನಗರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದವು: ಡಾ. ಸ್ನೇಹಾ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಫಿಲಿಪ್ ಎಂಬುವವರು ದಾಳಿಯ ಹಿಂದಿನದಿನದವರೆಗೆ ಇದ್ದರು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಾವಿನ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಲಿಯನ್ ಹೇವರ್ಡ್, ಇವರು ಅವಳಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಾಶದಿಂದಾದ ದೂಳಿನಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಲಿಂಪೋಮಾದಿಂದ ನರಳಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/07/10/national/main4250100.shtml |title=Official 9/11 Death Toll Climbs By One |publisher=CBS News |date=July 10, 2008 |accessdate=August 29, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100824172030/http://www.cbsnews.com/stories/2008/07/10/national/main4250100.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/12/nyregion/12groundzero.html |title=9/11's Litany of Loss, Joined by Another Name |publisher=The New York Times |date=September 11, 2009 |accessdate=August 29, 2010 | first=Lisa W. | last=Foderaro}}</ref> ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ 101ನೆಯ ಮಹಡಿಯಿಂದ 105ನೆಯ ಮಹಡಿಯವರೆಗೆ ಒಂದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಬ್ಯಾಂಕು ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಎಲ್.ಪಿ.ಯು ತನ್ನ 658 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿತು,<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/Americas/5282060.stm?lsf |title=Cantor rebuilds after 9/11 losses |publisher=BBC |date=September 4, 2006 |accessdate=May 20, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172403/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5282060.stm?lsf%20 |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಯಾಂಟರ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕೆಳಗಿನ ಅಂತಸ್ತುಗಳಾದ 93–101ರಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾರ್ಶ್ & ಮೆಕ್‌ಲೆನನ್ ಕಂಪನಿಯು, (ಫ್ಲೈಟ್ 11ನ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಇರುವ ಸ್ಥಳ) 295 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಅಯನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ 175 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>{{Cite news |url=http://www.investmentnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070911%2FREG%2F70911011 |title=Industry honors fallen on 9/11 anniversary |publisher=InvestmentNews |author=Siegel, Aaron |date=September 11, 2007 |accessdate=May 20, 2008 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070915130042/http://www.investmentnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070911%2FREG%2F70911011 |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳದವರು 343 ಜನರು, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ 84 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಅದರಲ್ಲಿ 37 ಸದಸ್ಯರು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ 23 ಜನರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|author=Denise Grady |coauthors=Andrew C. Revkin |title=Lung Ailments May Force 500 Firefighters Off Job |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C05E1DC1631F933A2575AC0A9649C8B63 |date=September 10, 2002 |work=The New York Times |accessdate=May 23, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Post-9/11 report recommends police, fire response changes |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2002-08-19-nypd-nyfd-report_x.htm |date=August 19, 2002 |agency=Associated Press |publisher=USA Today |accessdate=May 23, 2008}}</ref><ref>{{Cite news |title=Police back on day-to-day beat after 9/11 nightmare |url=http://archives.cnn.com/2002/US/07/20/wtc.police/index.html |date=July 21, 2002 |publisher=CNN |accessdate=May 23, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172237/https://www.cnn.com/ |url-status=dead }}</ref> ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಿನಾಶವಾದಾಗ ಅದರೆ ಮೇಲಿದ್ದ 20 ಜನರನ್ನು ಜೀವಂತ ಹೊರಕರೆತರಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=http://www.rockymountainnews.com/drmn/movies/article/0,2792,DRMN_23_4893572,00.html |title=Terror in close-up |author=Denerstein, Robert |date=August 4, 2006 |publisher=Rocky Mountain News |accessdate=November 19, 2008 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090911195320/http://www.rockymountainnews.com/drmn/movies/article/0,2792,DRMN_23_4893572,00.html |url-status=dead }}</ref> ==ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ== {{Main|One World Trade Center|World Trade Center site|World Trade Center Site Memorial Competition}} [[File:New wtc.jpg|thumb|right|ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರತಿ]] {{New World Trade Center}} ಎಂಟು ತಿಂಗಳಕಾಲ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಟೇಟನ್ ದ್ವೀಪದ ಫ್ರೆಶ್ ಕಿಲ್ಸ್ಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. {{Nowrap|May 30}} 2002ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಂದು ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |title=Ceremony closes 'Ground Zero' cleanup |date=May 30, 2002 |publisher=CNN |accessdate=September 11, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201081749/http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |url-status=dead }}</ref> 2002ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 7ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲವು ಕುಸಿಯಿತು. ಇದು ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಲ್ಯಾರಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೇನ್ 7 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿಧಾನಿಸದೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ {{Nowrap|May 2006}}ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಲೋವರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕಟ್ಟಡದ ಕೆಳ ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|title=Developer's Pace at 7&nbsp;World Trade Center Upsets Some |work=The New York Times |date=January 31, 2002 |author=Bagli, Charles V. |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C01E4DD1F3AF932A05752C0A9649C8B63 |accessdate=February 17, 2008}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lowermanhattan.info/news/7_world_trade_center_50451.aspx |title=7&nbsp;World Trade Center Opens with Musical Fanfare |publisher=Lower Manhattan Development Corporation (LMDC) |date=May 22, 2006 |accessdate=July 27, 2007 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809115805/http://www.lowermanhattan.info/news/7_world_trade_center_50451.aspx |url-status=dead }}</ref><ref name="ar-June2006">{{Cite news |title=Major Step at Ground Zero: 7&nbsp;World Trade Center Opening |publisher=Architectural Record |date=May 17, 2006 |url=http://www.archrecord.construction.com/news/wtc/archives/060517opening.asp |accessdate=February 17, 2008 |archive-date=ಮೇ 5, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080505011017/http://archrecord.construction.com/news/wtc/archives/060517opening.asp |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಾತ್ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ {{Nowrap|November 2003}}ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಟಿಯಗೊ ಕಲಟ್ರವಾ ಅವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಶಾಶ್ವತ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{Cite web|url=http://www.panynj.gov/drp/pdfdocs/env/feis/VolumeI/07_Urban%20Design.pdf |work=Permanent WTC Path Terminal Final Environmental Impact Statement and Section 4(f) Evaluation |title=Urban Design and Visual Resources (Chapter 7) |format=PDF |publisher=Port Authority of New York and New Jersey |date = May 2005|accessdate=November 19, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080306041907/http://www.panynj.gov/drp/pdfdocs/env/feis/VolumeI/07_Urban+Design.pdf |archivedate = March 6, 2008}}</ref> ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಪಟಕಿಯವರು ಕೂಡಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಲಿಯಾದವರ ಕುಟುಂಬಗಳು, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜನರು, ಮೇಯರ್ ಮೈಕೇಲ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಹಾಗೂ ಇತರರು ಕೂಡಾ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪಟಕಿಯವರು ಲೋವರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಡಿಸಿ) ಅನ್ನು {{Nowrap|November 2001}}ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DEFD81639F930A35752C1A9679C8B63 |author=Pérez-Peña, Richard |title=State Plans Rebuilding Agency, Perhaps Led by Giuliani |work=The New York Times |date=November 3, 2001 |accessdate=November 19, 2008}}</ref> ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಡಿಸಿಯು ಉತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಡೇನಿಯಲ್ ಲಿಬೆಸ್ಕಿಂಡ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮೆಮೊರಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/wtc_site/new_design_plans/selected_design.asp |author=Lower Manhattan Development Corporation |title=Selected Design for the WTC Site as of February&nbsp;2003 |accessdate=November 19, 2008 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081014174527/http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/wtc_site/new_design_plans/selected_design.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ {{convert|1776|ft}} ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್ (''ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ'' ಎನ್ನಲಾಗುವ) ಸೇರಿದಂತೆ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ''ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಆಬ್ಸೆನ್ಸ್'' ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ ಮೈಕೆಲ್ ಅರದ್ ಹಾಗೂ ಪೀಟರ್ ವಾಕರ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು {{Nowrap|January 2004}}ಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2004/01/15/nyregion/nyregionspecial3/15memorial.htm&pagewanted=all |title=Unveiling of Memorial Reveals a Wealth of New Details |author=Collins, Glenn and David W. Dunlap |work=The New York Times |date=January 15, 2004 |accessdate=November 19, 2008 |archive-date=ಮೇ 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511162627/http://www.nytimes.com/2004/01/15/nyregion/nyregionspecial3/15memorial.htm%26pagewanted%3Dall |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 13, 2006ರಂದು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಉಳಿದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ವಾದವಿವಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಕಳವಳಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್&nbsp;11 ಮೆಮೊರಿಯಲ್ & ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಾಂಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://abcnews.go.com/print?id=1719737 |title=Construction on Ground Zero Memorial Ignites Protests |author=Katersky, Aaron |date=March 13, 2006 |publisher=ABC News |accessdate=November 19, 2008}}</ref> {{Nowrap|April 2006}}ಯಲ್ಲಿ, ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಅವರುಗಳು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಅವರು ಲಿಬರ್ಟಿ ಬಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್ ಮತ್ತು ಟವರ್ ಫೈವ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/04/28/nyregion/28rebuild.html |title=Freedom Tower Construction Starts After the Beginning |author=Dunlap, David W. |date=April 28, 2006 |work=The New York Times |accessdate=November 19, 2008}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://www.rpa.org/spotlight/issues/spotlightvol5_06.html |title=At the Heart of Ground Zero Renegotiations, a 1,776-Foot Stumbling Block |author=Todorovich, Petra |journal=Spotlight on the Region |publisher=Regional Plan Association |date=March 24, 2006 |volume=5 |accessdate=November 19, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080605052142/http://www.rpa.org/spotlight/issues/spotlightvol5_06.html |archivedate = June 5, 2008 | issue=6}}</ref> {{Nowrap|April 27}}, 2006ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲ-ಕುಸಿದ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/28/AR2006042800601.html |title=Construction Begins at Ground Zero |author=Westfeldt, Amy |work=Washington Post / AP |date=April 28, 2006 |accessdate=November 19, 2008}}</ref> ಮೇ 2006ರಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ತಜ್ಞರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ರೋಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫುಮಿಹಿಕೊ ಮಾಕಿ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆ ಟವರ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/05/03/arts/design/03towe.html |title=Richard Rogers to Design Tower at Ground Zero |author=Pogrebin, Robin |date=May 3, 2006 |work=The New York Times |accessdate=November 19, 2008}}</ref> ಎರಡು, ಮೂರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಗೋಪುರಗಳ ಅಂತಿಮ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು {{Nowrap|September 7}} 2006ರಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಟವರ್, ಅಥವಾ200 ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು {{convert|1254|ft}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು {{convert|96|ft}} ಮೂರು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶೃಂಗವನ್ನು ಒಟ್ಟು {{convert|1350|ft}} ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರನೆಯ ಟವರ್ ಅಥವಾ 175 ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ 1,155&nbsp;ಅಡಿ (352&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಆಂಟೆನಾವು {{convert|1255|ft}} ತಲುಪುವಂತೆ ಇರುವುದು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಟವರ್ ಅಥವಾ 150&nbsp;ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಒಟ್ಟು {{convert|946|ft}} ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2006/09/07/nyregion/08towerscnd.html |title=Designs Unveiled for Freedom Tower’s Neighbors |work=The New York Times |author=Dunlap, David W. |date=September 7, 2006 |accessdate=November 19, 2008}}</ref> {{Nowrap|June 22}}, 2007ರಲ್ಲಿ, ಈಗಿರುವ ಡಚ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಟವರ್ 5ರಲ್ಲಿ 42 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಜೆಪಿ ಮಾರ್ಗನ್ ಚೇಸ್ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/14/nyregion/14rebuild.html |title=Chase Bank Set to Build Tower by Ground Zero |author=Bagli, Charles V. |date=June 14, 2007 |work=The New York Times |accessdate=November 19, 2008}}</ref>, ಹಾಗೂ ಇದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಕೊಹ್ನ್ ಪೆಡರ್ಸನ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=http://archrecord.construction.com/news/daily/archives/070730wtc.asp |title=Kohn Responds to WTC5 Criticisms |publisher=Architectural Record |date=July 30, 2007 |author=Appelbaum, Alec |accessdate=November 19, 2008}}</ref> ===ವಿವಾದ=== {{Main|World Trade Center rebuilding controversy}} 1 ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವು ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,511278,00.html|title=Freedom Tower Name Change Slammed as Unpatriotic|date=March 28, 2009 |work=Fox News.com|publisher=Associated Press}}</ref><ref>{{Cite news| url=http://www.cnn.com/2005/US/05/18/wtc.trump/ | work=CNN | title=Trump pushes own Ground Zero plan | date=May 19, 2005}}</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಮೈಕೇಲ್ ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್ ಅವರು 2003ರಲ್ಲಿ, "ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್ ಆಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news |url=http://www.theepochtimes.com/n2/content/view/14660/ |title=Freedom Tower Renaming Draws Criticism |date=last updated April 2, 2009 |first==Charlotte |last=Cuthbertson |publisher=The Epoch Times |accessdate=31 October 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811040721/http://www.theepochtimes.com/n2/content/view/14660/ |url-status=dead }}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಫ್ರೀಡಂ ಟವರ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ "ಭಯಾನಕ ವಿನ್ಯಾಸ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/7832944/ |title=Trump calls Freedom Tower disgusting and a pile of junk |publisher=msnbc.msn.com |accessdate=31 October 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 5, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180044/http://www.msnbc.msn.com/id/7832944/ |url-status=dead }}</ref> {{anchor|The WTC American flag}} ==ಡಬ್ಲುಟಿಸಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಾವುಟ== 9/11ರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 2001ರ ಮುಂಜಾನೆ 5:30ಕ್ಕೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಕೇನ್ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆದಾರ ಪೀಟರ್ ಫ್ರಿಶಿಯಾ ಅವರು "ನೆಲ ಅಂತಸ್ತಿ"ಗೆ ತರಲು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೊಡ್ಡ ಬಾವುಟ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಇವರು ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳದವರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ ಏಣಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದರು ಪತ್ತೆದಾರ ಫ್ರಿಶಿಯಾ ಅವರು ಅವರು ಏಣಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಬಾವುಟವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ತಂದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಕ್ ಅವರು ಬಾವುಟವನ್ನು [[ನಾಸಾ]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರು ಅದನ್ನು {{Nowrap|December 5}}–17, 2001 ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸ್ಪೇಸ್ ಶಟಲ್ ''ಎಂಡೀವರ್'' (ಎಸ್‌ಟಿಎಸ್-108) ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪೇಸ್ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. {{Nowrap|June 14}}, 2002ರ ಫ್ಯಾಗ್ ದಿನದಂದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಬಳಿ ರೋಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಾವುಟವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ನಾಸಾದ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಡೊಮ್ ಗೊರೀ ಮತ್ತು ''ಎಂಡೀವರ್'' ಸದಸ್ಯರಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಬಾವುಟವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಕಮಿಷನರ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 9/11 ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web | date = February 18, 2009 | title = The Flag That Went to Heaven - An American Flag’s Journey | url = http://thepillarofstrength.com/?p=140 | access-date = ನವೆಂಬರ್ 23, 2010 | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140222015211/http://thepillarofstrength.com/?p=140 | url-status = dead }}</ref> ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== {{Main|World Trade Center in popular culture}} ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿದ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳು, ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''ಗಾಡ್‌ಸ್ಪೆಲ್'' ಚಿತ್ರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/01/AR2006090100365.html |title=When 'Godspell' Was on Top of the World |work=The Washington Post |date=September 3, 2006 |author=Padget, Jonathan |accessdate=November 22, 2008}}</ref> ರಾಬರ್ಟ್ ರೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ದಿ ಹಾಟ್ ರಾಕ್'' ಅನ್ನು 1971ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದಿರುವ ಗೋಪುರಗುಳ ಸುತ್ತ ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್ ಒಂದು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, (ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ), 1976ರ ಚಿತ್ರ ''ಕಿಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ ಎಂಪೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918259,00.html?internalid=ACA |title=The King Leaks |work=Time Magazine |date=August 30, 1976 |accessdate=November 22, 2008 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100812011029/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918259,00.html?internalid=ACA |url-status=dead }}</ref> 1983ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಪ್ಲೇಸಸ್'' ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅನ್ನು ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ 4ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮೆಕ್‌ಕಾಲಿಸ್ಟರ್ ಲೋವರ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ''[[Home Alone 2: Lost in New York]]'' ಎರಡೂ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 1981ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎಸ್ಕೇಪ್ ಫ್ರಂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌'' ನಲ್ಲಿ (1997ರಲ್ಲಿ ಈಗ ಜೈಲು ಇರುವ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್ ಪ್ರದೇಶ), 1 ಡಬ್ಲುಟಿಸಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗ್ಲೈಡರ್ ಅನ್ನು ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. 1998ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಆಂಟ್ಝ್‌'' ನ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು ಆಕಾಶದ ಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿವೆ. ಈ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು 2001ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎ.ಐ. ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಇನ್ನೂ 2000 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಚಿತ್ರವು 9/11 ದಾಳಿಯ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮೊದಲೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್ಬರ್ಗ್|ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪಿಯಲ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅವರು ಡಿವಿಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವೆಂದರೆ 2006ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾದ: ಅಲಿವರ್ ಸ್ಟೋನ್‌ನ ''ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್'' ಮತ್ತು ಪೌಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ಗ್ರಾಸ್ ಅವರ ''ಯುನೈಟೆಡ್ 93''.<ref>{{Cite news |url=http://www.New Yorker.com/archive/2006/05/01/060501crci_cinema |title=Last Impressions - "United 93" and "The Death of Mr. Lazarescu" |author=Denby, David |date=May 1, 2006 |work=The New Yorker |accessdate=November 22, 2008 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819095856/https://new/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.New Yorker.com/archive/2006/08/21/060821crci_cinema |title=On Duty - World Trade Center |author=Denby, David |date=August 21, 2006 |work=The New Yorker |accessdate=November 22, 2008 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819095856/https://new/ |url-status=dead }}</ref> 9/11 ದಾಳಿಯ ನಂತರವೇ ಕೆಲವೊಂಡು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅವಳಿ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ''ಸ್ಪೈಡರ್-ಮ್ಯಾನ್''.<ref>{{Cite news |url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20020602&slug=broder02 |title=Spider-Man swings too close to reality |author=Broder, David S. |work=Seattle Times |date=June 2, 2002 |accessdate=November 22, 2008 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215122002/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20020602&slug=broder02 |url-status=dead }}</ref> 2008ರಂತೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ದೂರದರ್ಶನ ದಾರವಾಹಿಗಳಾದ ''ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಶಾಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ''ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್‌''[[ನ [[ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ]]]]'' '' ಅವಳಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹಾಗೇ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. 9/11ರ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಿದ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಬಿಒ‌ನ ''ಸೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸಿಟಿ'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಸೊಪ್ರನೊಸ್‌'' ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.usatoday.com/life/television/news/2002-07-18-sex-and-the-city_x.htm |title=Breaking down 'Sex and the City' |author=Oldenburg, Ann |work=[[USA Today]] |date=July 18, 2002 |accessdate=November 22, 2008}}</ref> ಫಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿ ''ಫ್ರಿಂಜ್‌'' ನ ಸೀಸನ್ ಒಂದರ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸಮಾಂತರವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://memles.wordpress.com/2009/05/12/season-finale-fringe-theres-more-than-one-of-everything/ |title=Season Finale: Fringe – There’s More Than One of Everything |date=May 12, 2009 |publisher=Cultural Learnings |accessdate=31 October 2010 }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * 10048 * ನೆಲ ಶೂನ್ಯ * ಯೋಜನೆಯ ಮರುಹುಟ್ಟು * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿ * ದಿ ಸ್ಪಿಯರ್ * ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೈಟ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * {{Cite book|author=Cudahy, Brian J. |title=Rails Under the Mighty Hudson |publisher=Fordham University Press |year=2002 |isbn=0823221903}} * {{Cite book|author=Darton, Eric |title=Divided We Stand: A Biography of New York's World Trade Center |publisher=Basic Books |year=1999 |isbn=0465017274}} * {{Cite book|author=Fanella, David A., Arnaldo T. Derecho, S.K. Ghosh |url=http://wtc.nist.gov/pubs/NISTNCSTAR1-1A.pdf |title=Design and Construction of Structural Systems (NCSTAR 1-1A) |publisher=National Institute of Standards and Technology (NIST) |series=Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers |date = September 2005|format=PDF}} * {{Cite book|author=Gillespie, Angus K. |year=1999 |title=Twin Towers: The Life of New York City's World Trade Center |publisher=Rutgers University Press |isbn=0813527422}} * {{Cite book|author=Glanz, James and Eric Lipton |title=City in the Sky |publisher=Times Books |year=2003 |isbn=0805074287}} * {{Cite book|author=Lew, H.S., Richard W. Bukowski, Nicholas J. Carino |url=http://wtc.nist.gov/pubs/NISTNCSTAR1-1.pdf |title=Design, Construction, and Maintenance of Structural and Life Safety Systems (NCSTAR 1-1) |series=Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster |publisher=National Institute of Standards and Technology (NIST) |format=PDF |date=September 2005}} * {{Cite book|author=Reeve, Simon |title=The New Jackals: Ramzi Yousef, Osama bin Laden and the Future of Terrorism |publisher=Northeastern University Press |year=1999 |isbn=1555535097}} * {{Cite book|author=Ruchelman, Leonard I. |title=The World Trade Center: Politics and Policies of Skyscraper Development |publisher=Syracuse University Press |year=1977 |isbn=0815621809}} * {{Cite book|author=National Construction Safety Team |url=http://wtc.nist.gov/NCSTAR1/PDF/NCSTAR%201-6.pdf |format=PDF | title=Federal Building and Fire Safety Investigation of the World Trade Center Disaster (NCSTAR 1-6) |series=Structural Fire Response and Probable Collapse Sequence of the World Trade Center Towers |publisher=National Institute of Standards and Technology (NIST) |date=September 2005}} * {{Cite web|publisher=Federal Emergency Management Agency |month=May | year=2002 |title=World Trade Center Building Performance Study |url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|World Trade Center (New York)}} *[http://www.wtc.com/ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ] – ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ *[https://web.archive.org/web/19970419124808/http://www.panynj.gov/wtc/wtcfram.HTM ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ] – ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ & ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ *[http://www.panynj.gov/wtcprogress/index.html ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ] – ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ & ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ *[http://www.national911memorial.org/ ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ] *{{Dmoz|Regional/North_America/United_States/New_York/Localities/N/New_York_City/Manhattan/Arts_and_Entertainment/Architecture/World_Trade_Center/|World Trade Center}} *[http://www.life.com/image/first/in-gallery/33502/building-the-twin-towers-a-tribute ಅವಳಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619233331/http://www.life.com/image/first/in-gallery/33502/building-the-twin-towers-a-tribute |date=ಜೂನ್ 19, 2010 }} – ''ಲೈಫ್'' ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನ {{S-start}} {{S-ach|rec}} {{S-bef|rows=4|before=[[Empire State Building]]}} {{S-ttl|title=[[List of tallest buildings in the world|Tallest building in the world]]|years=1972&ndash;1974}} {{S-aft|rows=3|after=[[Willis Tower|Sears Tower]]}} |- {{S-ttl|title=[[List of tallest buildings in the United States|Tallest building in the United States]]|years=1972&ndash;1974}} |- {{S-ttl|title=Building with the most floors|years=1972&ndash;2001}} |- {{S-ttl|title=[[List of tallest buildings in New York City|Tallest building in New York City]]|years=1973&ndash;2001}} {{S-aft|after=[[Empire State Building]]}} {{S-end}} {{Coord|40|42|42|N|74|00|45|W|region:US-NY_type:landmark|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿಗೆ ನಾಶವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಾಶವಾದ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ನಗರಗಳ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಅವಳಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವದ ಹಿಂದಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:350 ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿರುವ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ನಗರದ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1654 ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[fi:World Trade Center]] aackn0szcrrkucpv9yemmwig59thxhk 0 26383 1376398 1375612 2026-07-06T13:30:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376398 wikitext text/x-wiki [[File:Galen Clark in the Big Tree Grove.jpeg|thumb|alt=A man with beard and long hair is holding a long gun and is standing in front of a very large tree.|ಗಾಲನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ದಿ ಫಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಆಫ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್, ಪಿಕ್ಚರ್ಡ್ ಇನ್ ಫ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರಿಜ್ಲಿ ಜೇಂಟ್ ಟ್ರೀ, ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್ ಅರೌಂಡ್ 1858-9.]] ಸುಮಾರು 3,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್,ಮೊನೊ ಪಯುಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗುಂಪುಗಳು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]]ದ ಕೇಂದ್ರ ಸಿಯೆರಾ ನೆವದಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವು. ಯಾವಾಗ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‍ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೋ ಆಗ ಇದನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂತು.ಮಿವೊಕ್-ಭಾಷಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‍ಗಳು ಅಂದರೆ ಅಹ್ವಾನೆಚೀ ಜನಸಮೂಹ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೊಲ್ಡ್ ರಶ್ ಪ್ರಕರಣವು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಭಾಗದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಸ್ಥಳೀಯ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್‍ರುಗಳು ಮತ್ತು [[ಶ್ವೇತವರ್ಣ]]ದ ನೆಲೆವಾಸಿಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾಗಿ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಸಮರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲಸಿದ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಸೈನ್ಯ ಬಟಾಲಿಯನ್ನನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ 1851 ರಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಹ್ವನೀಚೀಯನ್ನು ಚೀಫ್ ಟೆನಯಾ ತಮ್ಮ ನೇತೃತ್ವದ ದಂಡವನ್ನು ಕಾಳಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಗ ಈ ಘರ್ಷಣೆಯು ಕಿಡಿಯಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಬಟಾಲಿಯನ್ ಕುರಿತು ಅದೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾ.ಲಾಫಾಯೆಟ್ಟೆ ಬುನ್ನೆಲ್ ಈ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಭೂಚಿತ್ರಣದ ವರ್ಣನೆ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಗ 1864 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜೇಂಟ್ ಸೆಕೊಯಿಯಾ ಗಿಡಗಳ ಬೆಳಸಿದ ಕಾಡು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಸಸ್ಯಸಮೂಹವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಗಾಲನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಕರಾದರು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಾಗಿ ಆದರಾತಿಥ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.ಅಲ್ಲದೇ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟರಾದರು. ಪರಿಸರವಾದಿ ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕ ಶೋಷಣೆ ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು 1890 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾದವು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳ ಮತ್ತು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಸಸ್ಯಸಮೂಹವನ್ನು 1906 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿಯು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿವಲಯವನ್ನು 1891 ರಿಂದ 1914 ರ ವರೆಗೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಸಮೂಹ ತನ್ನ ಪಾರುಪತ್ಯ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನೂತನವಾಗಿ ರಚಿತ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಉದ್ಯಾನದ ಆಡಳಿತವನ್ನು 1916 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಜನರ ಭೇಟಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಸಿಯೆರಾಕ್ಲಬ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ಕೊಳ್ಳವನ್ನು 1923 ರಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಸುಮ್ಮನಾದರು.ಅವರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ 1964 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನದ 89 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಜನ ಕಾಡುಮೇಡು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಉದ್ಯಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಅಡಿ ತರಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ-ಪ್ರಸಿದ್ದ ''ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಫೈಯರ್ ಫಾಲ್'' ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಳಿ ಉದ್ಭವಾದ ಒಂದು ಕೆಂಪು ಬೆಂಬೂದಿ ತಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪ ತೋರಿತು.ಇದು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ತನ್ನ ಬೆಂಕಿಯುಗುಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಘಟನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೀರಿದ್ದವಾಗಿದ್ದವು. ==ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ== ===ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು=== ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ಜನರು 8,000 ರಿಂದ 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.{{sfn|NPS|1989|p=102}} ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ 3,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಜನರು ನೆಲೆಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಸಕ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆ.ಸಿಯೆರಾ ನೆವದಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಓಕ್ ಮರಗಳು,ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಮೀನು ಇದ್ದರೆ, ಪೂರ್ವದ ಸಿಯೆರಾದಲ್ಲಿ ಪಿನ್ಯಾನ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಖನಿಜ ದೊರಕುತ್ತವೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|pp=12–13}} ಇವೆರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಲೂಟಿಗಾಗಿ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರ ಗುಂಪುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[File:Miwok-Paiute ceremony in 1872 at current site of Yosemite Lodge.jpeg|thumb|left|upright|alt=A group sits in front of a fire with a teepee made of large branches in the background.|ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಯುಟೆ ಸೆರ್ಮನಿ 1872 ರಲ್ಲಿ, ಆಟ್ ದಿ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಜೆಂಟ್ ಡೇ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಲಾಜ್ <ref>[3]</ref>]] [[ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರು ಪೂರ್ವ-ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮೂರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೇನ್ ಫ್ಲಾಟ್ ಹಂತವು 1000 BCE ಯಿಂದ 500 CE ವರೆಗೆ ಇದು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಅಟ್ಲ್ ಅಟ್ಲ್ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.ಚೂಪಾದ ಮಸೆಯುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಬಳಕೆ ಯುಗ ಕೂಡ ಇತ್ತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=13}} ತಾರ್ಮಾರಾಕ್ ಹಂತವು 500 ರಿಂದ 1200 ವರೆಗಿತ್ತು.ಅದು ಸಣ್ಣ ಬಂಡೆಗಳ ಚೂಪಾದ ಭಾಗದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದ ಯುಗವಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=13}} ಈ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಹಂತವು ಕಾಲಮಾನ 1200 ರಿಂದಲೂ ಇಂದಿಗೂ ಅಮೆರಿಕನ ಸಂಪರ್ಕದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=13}} ಮಾರಿಪೊಸಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು.ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಣೆ ತಂದಿತು. ಮಿವೊಕ್,ಮೊನೊಗಳು ಮತ್ತು ಶೊಶಿನಿಯನ್-ಭಾಷಿಕ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಪೂರ್ವದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಮೊನೊ ಪಾಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಡೀ ಕ್ಯಾನ್ಯೊನ್ ಮೂಲಕ ಮೊನೊ ಲೇಕ್ ಮೂಲದ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Wuerthner|1994|pp=14–17}} ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್ಸ್ ಗಳು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೆಲೆವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಡಿ ಅವರು ವಾಸದ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು.{{sfn|Greene|1987|p=57}} ಕೇಂದ್ರ ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್ಸ್ ಗಳು ತುವೊಲುಮ್ನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ನದಿಗಳ ಕಾಲುವೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು.ಅದೇ ರೀತಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್ಸ್ ಗಳು ಮೆರ್ಸೆಡ್ ಮತ್ತು ಚೌಚಿಲ್ಲಾ ನದಿಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕಾಲುವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆವಾಸ ಕಂಡಿದ್ದರು.{{sfn|Greene|1987|p=57}} ಮಿವೊಕ್ -ಭಾಷಿಕ ಜನರು ತಮಗೆ ಹಣ್ಣುಗಳು,ಬೆರ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕ್ರೀಡೆ ''ಅಹ್ವಾನೀ'' ಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟ ಈ ಕೊಳ್ಳಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು' ಅಹ್ವಾನೀ ಎಂದರೆ "ಬಾಯ್ತೆರುವ ಹಕ್ಕಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ" ಆವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಾಯಿತೆರೆದು ಇದ್ದ ಜನರೂ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 1}} ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಹ್-ವಹ್-ನೆ-ಚೀ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು.ಅಂದರೆ"ಅಹ್ವಾನೀಯಲ್ಲಿನ ನೆಲೆವಾಸಿಗಳು"ಎಂದರ್ಥ.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 1}} ಈ ಅಹ್ವಾನೀಚೀ ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1800 ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಕೊಳ್ಳ ತ್ಯಜಿಸಿದರು.ಆದರೂ ಕೂಡಾ ಸುಮಾರು 200 ಜನರು ಅಹ್ವಾನೀಚೀ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಪುತ್ರ ತೆನಯಾನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾದರು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 1}} ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಕರಾವಳಿಯ ಈ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾದ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಯೆರಾ ನೆವದಾದೆಡೆಗೆ ಹೋದರು,ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಇನ್ನುಳಿದ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಅವರು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲೆನಿಸಿದ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಾಂಚೊಸ್ ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು.ತಮ್ಮ ಕುದರೆಗಳನ್ನು ಆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಆಗ ಕುದುರೆ ಮಾಂಸ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಮೂಲವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶೊಶೊನೆಯನ್-ಭಾಷಿಕ ಮೊನಾಚೆ ಜನಸಮುದಾಯ ಪೂರ್ವದ ಮರಭೂಮಿಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಿಯೆರಾ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಳೆದ 300-500 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=12}} ===ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿಂದ ಪರಿಶೋಧನೆ=== ಆಗ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಗುರಿಗಳಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿನ ''ಪುಬೆಲೊ'' ಗಳು (ಪಟ್ಟಣಗಳು),''ಪ್ರೆಸಿಡಿಯೊಸ್ '' (ಕೋಟೆಗಳು) ಮತ್ತು ''ರಾಂಚೊಸ್ '' (ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು)ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದರೂ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ಸಿಯೆರಾ ನೆವೆದಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=13}} ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತುಪ್ಪಳಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜೆಡೆದಿಹ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಂಪು,1827 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಎಬ್ಬೆಟ್ಸ ಪಾಸ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ದಾಟಿ ಹೋಗಿತ್ತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=13}} [[File:Joseph Walker circa 1860 by Mathew Brady.jpg|thumb|upright|alt=Elderly man with bear and hat holding a long barrel gun|ಜೊಸೆಫ್ ವಾಕರ್, ಸರ್ಕಾ 1860. ಆತನೇ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳ ನೋಡಿದ ಮೊದಲ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.]] ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ ಜೊಸೆಫ್ ರೆಡ್ಡೆಫೊರ್ಡ್ ವಾಕರ್ ವಸಂತ ಕಾಲದ 1833 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳವನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು.{{sfn|Schaffer|1999|p=45}} ವಾಕರ್ ಕೊಳ್ಳದ ಹತ್ತಿರದ ಸಿಯೆರಾ ನೆವೆದಾದ ಅಂಚಿಗೆ ತನ್ನ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋದನಾದರೂ ಆತ ಅದರೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯ ಜೆನಾಸ್ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ತನ್ನ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಳ್ಳದ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳ-ತೊರೆಗಳು "ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಓಲಾಡುತ್ತ ತಮ್ಮ ನರ್ತನಕ್ಕೆ ಬೆರಗು ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ.ಕೆಳಗಿನ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಭೋರ್ಗರೆದು ಹೋಗುವಾಗ ತನ್ನ ಮೆರಗನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಪಾತಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ."{{sfn|Wuerthner|1994|p=14}} ಈ ವಾಕರ್ ಸಂಗಡಿಗರ ಗುಂಪು ಬಹುಶಃ ಜೇಂಟ್ ಸೆಕೊಯಿಯಾದ ತುವೊಲ್ಮುನೆ ಅಥವಾ ಮೆರ್ಸೆಡ್ ಗ್ರೋವ್ ಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿರಬಹುದು.ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಕಾಡನ್ನು ನೋಡಿದ ಇದೇ ಮೊದಲ, ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಜನಸಮುದಾಯವಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಈ ವಾಕರ್ ಗುಂಪಿನ ಬರಹಗಾರನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಫಿಲ್ಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಮುದ್ರಣ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದು ಸುಟ್ಟು ಹೋದವು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=14}}{{sfn|Kiver|1999|p=214}} ಸೆಯೆರಾ ನೆವೆದಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿಗೆ,ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ,ಬೇಟೆಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಕಟ್ಟಳೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ 1848 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ್ ನಿಕ್ಷೇಪ ದೊರೆತ ನಂತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಯಿತು.{{sfn|Kiver|1999|p=214}} ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೊಲ್ಡ್ ರಶ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃಧ್ದಿಯಾದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಇಳಿಮುಖವಾದವು ಅಥವಾ ನಾಶವಾದವು.ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಜನರಿಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪೀಡಿಸಿದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಗುರಿಯಾಯಿತು.ಅದು 1848 ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=17}}\ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳವನ್ನು ಮೊದಲು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯನಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿ.ಅಬ್ರಾಹ್ಮ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜೊತೆಗಾರ; ಸುಮಾರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18,1849 ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.{{sfn|Schaffer|1999|pp=45, 46}} ಅಬ್ರಾಹ್ಮ್ ತನ್ನ ಕೆಲವು ನಿಖರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನಾದರೂ ಆತ ಅಥವಾ ಅವನ ಜೊತೆಗಾರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೊಳ್ಳದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. ಆದರೆ 1850ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಮೂವರು ಸಹೋದರರಾದ ಜೊಸೆಫ್,ವಿಲಿಯಮ್ ಅಥವಾ ನಾಥನ್ ಸ್ಕ್ರೀಚ್ ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ಕೊಳ್ಳವನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Greene|1987|p=156}} ಜೊಸೆಫ್ ಸ್ಕ್ರೀಚ್ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ವಾಪಸಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾನೆ.ಈ ಹುಲ್ಲು-ಮುಚ್ಚಿದ ಬೀಜದ ಭೋಜನದ ಹೆಸರೇನು ಎಂದು ಆತ ಕೇಳಿದಾಗ ಅದು "ಹ್ಯಾಚ್ ಹ್ಯಾಚಿ"ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Greene|1987|p=156}} ಅಲ್ಲೆಕ್ಸಿಯ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ವೊನ್ ಸ್ಕಿಮಿಡ್ಟ್ ನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ತಂಡವು ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಬದ್ದ ಅಳತೆಗಾಗಿ 1855 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite book|title=Yosemite Notes, Volumes 28–30|author=YNHA contributors|publisher=Yosemite Natural History Association|year=1949|page=27}}</ref> ಜಾರ್ಜ್ ಎಂ ವ್ಹೀಲರ್ ರ ಸರ್ವೆಸ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ 100 ಥ್ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಭೂನಕ್ಷೆಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳು ಲೆಫ್ಟಿನಂಟ್ ಮೊಂಟ್ಗ್ಮೊರಿ ಮ್ಯಾಕೊಂಬ್ ಅವರಿಂದ ನಡೆದವು.ಇವು 1870 ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1880 ರ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾದವು.{{sfn|Greene|1987|p=100}} ===ಮಾರಿಪೊಸಾ ಯುದ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ === [[File:Yosemite Valley from Inspiration Point in Yosemite NP.JPG|thumb|alt=A glacial-carved valley filled with evergreen trees has a hanging valley and waterfall on the right and high cliff face on the left.|ದಿ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಬಟಾಲಿಯನ್ ಫಸ್ಟ್ ವಿವಡ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ನಿಯರ್ ಇನ್ ಸ್ಪಿಯರೇಶನ್ ಪಾಯಿಂಟ್. ಫೊಟೊ ಫ್ರಾಮ್ 2003.]] ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ {{sfn|Wuerthner|1994|p=17}}ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಮೆರ್ಸೆಡ್ ನದಿ {{convert|10|mi|km}}ದಡದ ಮೇಲಿನ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಯಾವಿಜ್ ನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಶಿಬಿರವನ್ನು ನೇಟಿವ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ರು 1850 ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾದರು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=17}} ಇಂತಹ ಮತ್ತಿತರ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗವರ್ನರ್ ಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಇನ್ನುಳಿದಂತ ದಾಳಿಗಳು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಬಟಾಲಿಯನ್ ನ್ನು 1851 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ತಂದವು.ಇದೇ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಯುದ್ದದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.militarymuseum.org/Mariposa.html|title=California and the Indian Wars: Mariposa Indian War, 1850–1851|last=Beck|first=Warren|coauthors=Hasse, Ynez D.|publisher=The California State Military Museum|date=May 18, 2008}}</ref> ಸ್ಯಾವೇಜ್ ತನ್ನ ಬಟಾಲಿಯನ್ ನನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದಲ್ಲಿ 1851 ರಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆನಯಾ 200 ಅಹ್ವಾನೀಚೀಸ್ ಗಳ ತಂಡ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ.{{sfn|Harris|1997|p=326}} ಮಾರ್ಚ್ 27,1851 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ರಿಂದ 60 ಪುರುಷರು ಈಗಿನ ಓಲ್ಡ್ ಇನ್ ಸ್ಪಿರಿಯೇಶನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗೆ ತಲುಪಿದರು.ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=45}} ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆನಯಾ ಮತ್ತು ಆತನ ಗುಂಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಆಗ ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು ಟೆನಯಾಗೆ ವೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ವೈದ್ಯ ಮನುಷ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಜವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Schaffer|1999|p=46}} ಈ ಅಹ್ವನೀಚೀಗಳು ತಮ್ಮ ಸೆರೆಗಾರ ಕ್ಯಾಪ್ಯೇನ್ ಜಾನ್ ಬೌಲಿಂಗ್ ನ ರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಫ್ರೆಸ್ನೊ ರಿವರ್ ರಿಜರ್ವೇಶನ್ ಗೆ ಬಂದರು.ನಂತರ ಬಟಾಲಿಯನ್ ನನ್ನು 1851 ಜುಲೈ 1 ರಂದು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದರು.{{sfn|Greene|1987|p=68}} ಈ ಕೊಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಅಹ್ವಾನೀಚೀಗಳ ಬದುಕು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸುಖಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದ ಜೀವನ ದುಸ್ತರವಾಯಿತು. ಈ ಸೆರೆಯಾಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟೆನಯಾ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಸಂಗಡಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆ ಬದುಕಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು.{{sfn|Greene|1987|p=68}} [[File:Lafayette Bunnell 1880.jpg|thumb|upright|left|alt=A middle-aged man with a graying beard is wearing a bow tie and suit jacket|ಡಾ.ಲಾಫಾಯೆಟ್ಟೆ ಬುನ್ನೆ ಈ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಜಾಗೆಗಳನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಫೊಟೊ ಫ್ರಾಮ್ ಹೀಸ್ 1880 ಬುಕ್,ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ದಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್,ಅಂಡ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್ ಆಫ್ 1851 ಈ ಘಟನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.]] ಮೇ 1852 ರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನ ಗಣಿಕೆಲಸಗಾರರ ಗುಂಪೊಂದು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.ಆಗ ಈ ಟೆನಯಾ ನ ಬಂಡುಕೋರರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗಣಿಕೆಲಸಗಾರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=68}} ಲೆಫ್ಟನಂಟ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಟ್ರೆಡ್ವೆಲ್ ಮೂರೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಪಡೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಆರು ಜನ ಅಹ್ವನೀಚೀ ಗಳನ್ನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=68}} ಟೆನಯಾ ಗುಂಪು ಕೊಳ್ಳ ಬಿಟ್ಟು ಪರಾರಿಯಾಗಿ ಆತನ ತಾಯಿ ಮನೆಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಸಮೂಹ ಮೊನೊದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ. ಆದರೆ 1853 ರಲ್ಲಿ ಈ ಅಹ್ವನೀಚೀಗಳು ಕೊಳ್ಳಕ್ಕೆ{{sfn|Schaffer|1999|p=46}} ವಾಪಸಾದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಮೊನೊ ಆತಿಥೇಯರಿಂದ ಅಪನಂಬಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.ಸ್ಥಳೀಯದಲ್ಲವರಿಂದ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಒಡೆಯರಿಂದ ಪಡೆದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕದಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=46}} ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮೊನೊಗಳು ಇಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಉಳಿದ ಅಹ್ವನೀಚಿಗಳನ್ನು ಕೊಡರು.ಇದರಲ್ಲಿ ಟೆನಯಾನನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಆತನ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಟೆನಯಾ ಲೇಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಇಳಿಮುಖವಾದವು.1850 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೊಂದಿಗೆ ಗೆಳೆತನ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಈ ಸದಸ್ಯರು ಕೊಳ್ಳಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಬ್ರಿದಾಲ್ವೆಲಿ ಮೆಡೊವ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರ ಹೂಡಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಒತ್ತಾಯವಿತ್ತು. ಆಗಿನ ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಘಟಕದ ಕಂಪನಿ ವೈದ್ಯ ಡಾ.ಲಾಫಾಯೆಟ್ಟೆ ಬುನ್ನೆಲ್ "ಯೊ-ಸೆಮ್-ಇ-ಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸಿದ.ಆದರೆ ಈ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಗುಡ್ಡುಗಾಡು ಜನರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಭೀತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.ತಮ್ಮನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಟ್ರೈಬ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Bunnell">{{cite book|last=Bunnell|first=Lafayette|title=The Discovery of the Yosemite, and the Indian war of 1851, which led to that event |page=69–70|year=1911|url=http://www.yosemite.ca.us/library/discovery_of_the_yosemite/|publisher=G. W. Gerlicher|isbn=0836956214}}</ref> ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ,ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ "ಪೂರ್ಣ-ಬೆಳೆದ ಪೊದೆ ಕೂದಲಿನ ಬೂದು ಕರಡಿ"ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Bunnell" /> ಈ ಪದವನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ ಪದಗೊಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.ಅಂತಹದೇ ''ಯುಜುಮಟಿ '' ಅಥವಾ ''ಯುಹುಮಟಿ '' ಅಂದರೆ "ಬೂದು ಕರಡಿ"ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಸಿಯೆರಾ ಮಿವೊಕ್ ಶಬ್ದ'' ಯೊಹೆ'ಮೆಟಿ'' ಅಂದರೆ "ಅವು ಹಂತಕಗಳು."ಎಂದರ್ಥ.{{sfn|Greene|1987|p=22}}<ref>{{cite journal|last=Beeler|first=Madison Scott|title=Yosemite and Tamalpais|journal=Names|volume=55|issue=3|pages=185–186|month=September|year=1955|url=http://www.yosemite.ca.us/library/origin_of_word_yosemite.html#beeler|access-date=2010-11-24|archive-date=2007-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070105223109/http://www.yosemite.ca.us/library/origin_of_word_yosemite.html#beeler|url-status=dead}}</ref> ಬುನೆಲ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಿದ. ಬುನೆಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹೊದಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ್ದ ಆದರೆ ಅದು ನಾಶವಾಯಿತು.[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]] ದ ಸುದ್ದಿಗಾರನೊಬ್ಬ ಆತನ 1,500-ಅಡಿ (460 ಮೀ)ಉದ್ದದ ಇದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದಾಗ ವ್ಯಾಲಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಇದರರ್ಧವನ್ನು ಅಂಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ಗೋಡೆಗಳು ಈತನ ಈ ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು.{{sfn|Schaffer|1999|p=46}} ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಮೊದಲ ವಿವರಗಳನ್ನು ಲೆ.ಟ್ರೆಡ್ವೆಲ್ ಮೊರೆ ಅವರು ''ಮಾರಿಪೊಸಾ ಕ್ರೊನಿಕಲ್'' ಗಾಗಿ ಜನವರಿ 1854 ರಲ್ಲಿ ಬರೆದರಲ್ಲದೇ ಆಧುನಿಕ ಶಬ್ದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ''ಯೊಸೆಮೈಟ್ '' ನ್ನು ಅವರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=45}} ಬುನೆಲ್ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ''ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ದಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್'' ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬೆರಗು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದು 1892 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶನವಾಯಿತು.<ref name="DisYos">{{cite book|first=Lafayette|last=Bunnell|title=The Discovery of the Yosemite|url=http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/r?ammem/consrv:@field(DOCID+@lit(amrvgvg20)):|publisher=F.H. Revell Company|year=1892|location=New York|edition=3rd|isbn=0836956214}}</ref> {{-}} ===ಕಲಾವಿದರು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸಿಗರು=== ನಲ್ವತ್ತೆಂಟು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದವರು ವ್ಯಾಲಿಗೆ 1855 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.ಇವರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಬರಹಗಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಸನ್ ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದ ಥಾಮಸ್ ಆಯೆರೆಸ್ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|pp=21–22}} [[File:Yosemite Falls by Thomas Ayres.jpg|upright|thumb|alt=High and thin waterfall sits above a shorter waterfall with trees in the foreground.|ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಫಾಲ್ಸ್, ಥಾಮಸ್ ಅಯೆರ್ಸ್ ರಿಂದ. ಚಾರ್ಕೊಲ್, ವ್ಹೈಟ್ ಚಾಕ್ ಅಂಡ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ಪೇಪರ್ - 1855.]] ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ''ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗೆಜೆಟ್'' ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 12,1855 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಅಯೆರ್ಸ್ ಅವರ ಯೊಸೆಮೈಟ್ಸ್ ಫಾಲ್ಸ್ ನ ಚಿತ್ರ ಕೂಡ 1855 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳು ಜುಲೈ 1856 ರಲ್ಲಿ ''ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.{{sfn|Schaffer|1999|p=47}} ಅಯೆರೆಸ್ 1856 ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.ಅವರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಟುಲೊಮ್ನೆ ಮಿಡೊವ್ಸ್ ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು.{{sfn|Harris|1997|p=326}} ಅವರ ವಿಸ್ಟ್ರತ ಮಾಹಿತಿಯ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಕಲಾವೈವಿಧ್ಯಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಾದಾದ್ಯಂತ ವಿತರಣೆಯಾದವು.ಅಲ್ಲದೇ ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ನಡೆಯಿತು. ಕಾರ್ಲೆಟನ್ ವ್ಯಾಟ್ ಕಿನ್ಸ್ ಕೂಡ {{convert|17|by|22|in|cm|abbr=on}}ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು 1867 ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಕ್ಸೊಜಿಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.{{sfn|NPS|1989|p=21}} ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲಿಯಾಂಡರ್ ವೀಡ್ ಅವರನ್ನು 1859 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.ವೀಡ್,ವ್ಯಾಲಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೊದಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದರು.ಅದರ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು.{{sfn|Harris|1997|p=326}} ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಅವರು "ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಯೊ-ಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ" ಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು 1859 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 1860 ರ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಈ ಲೇಖನಗಳು ಅವರ ''ಸೀನ್ಸ್ ಆಫ್ ವಂಡರ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಯುರಾಸಿಟಿ ಇನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಇವು 1870 ರವರೆಗೆ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದವು.{{sfn|Schaffer|1999|p=47}}<ref>{{cite web|url=http://www.yosemite.ca.us/history/scenes_of_wonder_and_curiosity/|title=Scenes of Wonder and Curiosity in California|year=1862|first=James M.|last=Hutchings}}</ref> ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರ ಅನ್ಸೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗೆ 1916 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು;ಈ ವ್ಯಾಲಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ 1920 ಮತ್ತು 1930 ರಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 1}} ಆಡಮ್ಸ್ ತಮ್ಮ ನೆಗೆಟಿವ್ ಗಳನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಗೆ ಉಯಿಲು ಬರೆದರು.ಅಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಈಗಲೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಮೂಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗೆ 1902 ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.ಕಲಾವಿದ ಹ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಸೆ ಬೆಸ್ಟ್ ಈ ಸ್ಟುಡಿಯೊದ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal|title=Celebrating Yosemite|last=Roney|first=Rob|url=http://www.nps.gov/archive/yose/nature/articles/anniversary.htm|newspaper=Yosemite Guide|volume=XXXI|issue=2|publisher=National Park Service|date=Summer/Fall 2002}}</ref> [[File:Pillsbury photo of Yosemite Valley.jpg|thumb|left|alt=A river with cliffs and a waterfall in the background.|ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ಭಾವಚಿತ್ರ, ಎ.&nbsp;ಸಿ.&nbsp;ಪಿಲ್ಸ್ ಬರಿಯವರಿಂದ, ಸರ್ಕಾ1898.]] ಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ಟನ್ ಮನ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ 1856 ರಲ್ಲಿ ಮೆರ್ಸೆಡ್ ನದಿಯ ಸೌಟ್ ಫೊರ್ಕ್ ವರೆಗೆ ತೆರಿಗೆ ರಸ್ತೆ ತೆರೆದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=47}} ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಎರಡು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಡಾಲರ್ಸ್]] ನೀಡುವಂತೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಕೌಂಟಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವರೆಗೂ ಅವರು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ನಂತರ ಇದು ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಆಗ 1856 ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆವಾಸಿ ಗಾಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವೊವೊನಾದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್ ನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದರು.ಸದ್ಯ ಇದು ಪಾರ್ಕ್ ನ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=47}} ಮರ್ಸೆಡ್ ನದಿಯ ಸೌತ್ ಫೊರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಾವೊನಾ ಹತ್ತಿರ 1857 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸೇತುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.ಇದು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂಗ್ಲೆಯನ್ನು ಮಾನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Schaffer|1999|pp=47–48}} ಸಾಧಾರಣ ಲಾಡ್ಜ್ ಗಳು ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಲೋವರ್ ಹೊಟೈಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು,ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹೊಟೆಲ್ ಇದಕ್ಕೆ ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಎಂದೂ ಬರಬರುತ್ತಾ ಸೆಡಾರ್ ಕಾಟೇಜ್ ಎಂದು 1859 ರಲ್ಲಿ ಮರು ಉಧ್ಘಾಟನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 2}} ಅದೇ ಆಗ 1879 ರಲ್ಲಿ ವಾವೊನಾ ಹೊಟೆಲ್ ನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಸನಿಹದ ತೋಪುಗಳ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಲು ಹಾಗು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=54}} ಆರೊನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಶಿಬಿರವನ್ನು 1876 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.{{sfn|Greene|1987|p=134}} ==ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನ== ===ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನದ ರಚನೆ === [[File:Frederick Law Olmstead.jpeg|thumb|alt=A man in oblique profile with a mustache is wearing a coat and hat looking toward the left.|ಶಿಲ್ಪತಜ್ಣ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಲಾ ಒಲ್ಮೆಸ್ಟೆಡ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು.ಫೊಟೊ ಸರ್ಕಾ 1860.]] ಜನರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ನಡೆದವು. ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಸಚಿವ ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಂಗ್ 1860 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ.ಅಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿನ ನೆಲೆವಾಸದ ಹೋಮ್ ಸ್ಟೇಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗುವ ಮತ್ತು ಮನೆ,ಹೊಟೆಲುಗಳಿಂದಾಗುವ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 2}} ರಾಜ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಆರು ಪ್ರವಾಸಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ''ಬಾಸ್ಟನ್ ಇವನಿಂಗ್ ಟ್ರಾನ್ಸಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್'' ನಲ್ಲಿ 1860 ಮತ್ತು 1861 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.ಈ ರಾಜ,ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾರ್ಕ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.{{sfn|NPS|1989|pp=21, 29, 115}} ಒಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹೊಲ್ಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಗ್ರೀನ್ ಲೀಫ್ ವ್ಹಿಟ್ಟರ್ ರಾಜನ ಈ ಪ್ರವಾಸಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ ಭೂಚಿತ್ರದ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಒಲ್ಮ್ ಸ್ಟೆಡ್ 1863 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.{{sfn|NPS|1989|pp=21, 29, 115}}{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 2}} ರಾಜ ಮತ್ತು ಒಲ್ಮಸ್ ಸ್ಟೆಡ್ ಕಾರ್ಲೆಟೊನ್ ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು 1863 ರ ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಲು ಶಾಸಾಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾದಿಕೊಟ್ಟವು. ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಕೊನ್ನೆಸ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಗೆ 1864 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್ ನ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=23}} ಈ ಮಸೂದೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಾಹ್ಮ್ ಲಿಂಕನ್]] ಜೂನ್ 30,1864 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 2}} ಹೀಗೆ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗ್ರಾಂಟ್ ನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ನೀಡಿ ಇದನ್ನು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ,ರೆಸಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ವಿಷಯ"ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.yosemite.ca.us/john_muir_writings/the_yosemite/appendix_a.html|title=The Yosemite|last=Muir|first=John|chapter=Appendix A: Legislation About the Yosemite|year=1912|publisher=The Century Company|location=New York|id=LCCN 12011005}}</ref> ಒಂದು ಆಯೋಗ ಮಂಡಲಿ ರಚಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಫ್ರೆಡೆರೆಕ್ ಲಾ ಒಲ್ಮಸ್ಟೆಡ್ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1864 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಇದು 1866 ರ ವರೆಗೆ ಸಭೆ ಸೇರಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 2}} ===ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನದ ನಿರ್ವಹಣೆ === ಈ ಆಯೋಗವು ಗಾಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನ ಮೊದಲ ರಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು,ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಆಯುಕ್ತರುಗಳು ಈ ಹೋಮ್ಸ್ಟೆಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಜಿಯೊಲೊಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ದ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೊಸೈಹ್ ವ್ಹಿಟ್ನೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕೂಡ[[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ|ನಯಾಗರ ಫಾಲ್ಸ್]] ನಂತಹ ದುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಲಿದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದೂ ಕೂಡಾ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪ್ರತಿ ಸೇತುವೆ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ,ಪಥಸಂಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ,ನಡೆದಾರಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿನೋಟ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=48}} [[File:Josiah whitney.jpg|thumb|left|upright|alt=Portrait of a middle-aged man with full beard and thinning hair is wearing a formal jacket.|ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಣ ಜೊಸೈ ವ್ಹಿಟ್ನೆಯ್, 1863. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೂಡಾ ನಯಗಾರಾ ಜಲಪಾತದ ದುರಂತ ಕಾಣುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಅವರು ಆತಂಕಿತರಾದರು.]] ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ನೆಲೆವಾಸಿಗರ ಗುಂಪು ಕೊಳ್ಳದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಹೋಮ್ ಸ್ಟೆಡಿಂಗ್ ಗೆ ಹಕ್ಕಿನ{{convert|160|acres|ha}} ಅವಕಾಶ ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=49}} ಈ ವಿವಾದವು 1874 ರ ವರೆಗೂ ಇತ್ಯರ್ಥ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತಿತರ ಮೂವರ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೊದಲು ಅವರಿಗೆ $60,000 ಪರಿಹಾರ ಧನ ನೀಡುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಯಾಯಿತು.ನೆಲೆವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ $20,000 ರಷ್ಟನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref name="Hutchings1886">{{cite book|title=In the Heart of the Sierras: The Yo Semite Valley, both Historical and Descriptive; and Scenes by the Way|url=https://books.google.com/?id=n1tKAAAAYAAJ&dq=%2424000%20Hutchings%20Yosemite&pg=PP13#v=onepage&q|pages=162–163|last=Hutchings|first=J. M.|publisher=Pacific Press|location=Oakland, California|year=1886}}</ref> ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ಸನಿಹವಾಗುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ 1878 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಲಿ ಹಿಂದಿರುವ ಶಿಲಾಬಂಡೆಗಳು ಒಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ಹೂಳು ತೆಗೆಯಲು ಡೈನಾಮೈಟ್ ನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Harris|1997|p=326}} ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊದಿಂದ ಸ್ಟಾಕ್ಟೊನ್ ವರೆಗೆ ಮೊದಲ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕೊಂಟಿನೆಂಟಲ್ ರೇಲ್ ರೋಡ್ ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು.ಈ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ 1869 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್ ರೋಡ್ 1872 ರಲ್ಲಿ ಮೆರ್ಸೆಡ್ ಗೆ ತಲುಪಿತು.{{sfn|NPS|1989|p=57}} ಮೆರ್ಸೆಡ್ ನಿಂದ ದೂರ ಆಂತರದ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನಿಲುಕದೇ ಅಡತಡೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಸ್ಟೇಜ್ ಕೋಚ್ ಗಾಗಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು 1870-ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಕೌಲ್ಟರ್ ವಿಲ್ಲೆ ರೋಡ್ (ಜೂನ್ 1874),ಬಿಗ್ ಓಕ್ ಫ್ಲಾಟ್ ರೋಡ್ (ಜುಲೈ 1874)ಮತ್ತು ವಾವೊನಾ ರೋಡ್ (ಜುಲೈ 1875)ಆರಂಭಗೊಂಡವು.{{sfn|Greene|1987|p=33}} ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗೆ 1882 ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕೊನ್ವೆ ಅವರು ರಸ್ತೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ಅದೇ ರೀತಿ ಗ್ರೇಟ್ ಸಿಯೆರಾ ವ್ಯಾಗನ್ ರೋಡ್ 1883 ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು.ಅದರ ತರುವಾಯ ಮೊನೊ ಟ್ರೇಲ್ ನ್ನು ಟುಲುಮ್ನೆ ಮೀಡೊವ್ಸ್ ಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|NPS|1989|pp=57, 113}} ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆಯುಕ್ತರುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ 1880 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಆಗ ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ನೂತನ ರಕ್ಷಕರಾದರು.{{sfn|Greene|1987|p=33}} ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ರನ್ನು 1884 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ನಂತರ ಡಬ್ಲು.ಇ.ಡೆನ್ನಿಸನ್ ಅವರು ರಕ್ಷಕರಾದರು.{{sfn|Greene|1987|p=200}} ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತೆ 1889 ರಲ್ಲಿ ಮರುನೇಮಕವಾಗಿ 1896 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.{{sfn|Greene|1987|p=230}} ಒಲಿವರ್ ಲಿಪ್ಪಿನ್ಕೊಟ್ಟ್ ಅವರು 1900 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಓಡಿಸಿದರು.{{sfn|NPS|1989|p=59}} ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರೇಲ್ ರೋಡ್ ನ್ನು "ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸರದಿ"ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಹತ್ತಿರದ ಇ1 ಪೊರ್ಟಲ್,ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|NPS|1989|p=112}} ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಡೆಹಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮನರಂಜನೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಸುಗಮವಾಯಿತು.ಇದಲ್ಲದೇ ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ===ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಕ್ಕುಗಳು-ಹಕ್ಕುದಾರರು=== [[File:Mother Curry in front of Camp Curry.jpeg|thumb|upright|alt=Woman in a dress in front of a sign above a road made of wood lettering. The sign reads "Camp Curry" and trees are in the background.|ಮದರ್ ಕರ್ರಿ ಇ ಫ್ರಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕರ್ರಿ, ಸರ್ಕಾ 1900]] ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ ಮೊದಲ ರಿಯಾಯತಿಯನ್ನು 1884 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಆವಾಗ ಜಾನ್ ಡೆಗ್ನಾನ್ ದಂಪತಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇಕರಿ ಮತ್ತು ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.{{sfn|NPS|1989|p=58}} ದಿ ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಂಪನಿಯು 1916 ರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು-ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿನಾಯತಿ ಪಡೆಯಿತು;ಈ ಕಂಪನಿ ಹೊಟೆಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದು,ಮಳಿಗೆಗಳು,ಶಿಬಿರಗಳು,ಒಂದು ಡೇರಿ,ಒಂದು ಗ್ಯಾರೇಜ್ ಮತ್ತಿತರ ಪಾರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=360}} ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು 1917ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿ, 1920 ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಘಟನೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|pp=362, 364}} ದಿ ಕರ್ರಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿ ಕರ್ರಿ ಅವರು 1899 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು;ಈ ದಂಪತಿ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕರ್ರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅದನ್ನೀಗ ಕರ್ರಿ ವಿಲೇಜ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=40}} ಕರ್ರಿ ಕಂಪನಿಯು ತನಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ವಿನಾಯತಿ ನೀಡಲು ಪಾರ್ಕ್ ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಆಡಳಿತಗಾರರ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ದಿ ಕರ್ರಿ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿ 1925 ರಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾದವು.ಆಗ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅಂಡ್ ಕರ್ರಿ ಕಂಪನಿ (YP&amp;CC)ಎಂದಾದವು.{{sfn|Greene|1987|p=387}} ==ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್== ===ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ನ ಪ್ರಭಾವ=== ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಚ್ 1868 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಈ ಪರಿಸರವಾದಿ ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರಿಗಾರ ಪಾಟ್ ಡೆಲನೆಯ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=27}} ಮುಯಿರ್ ಅವರ ಅಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗವು ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ-ಆಕರ್ಷಣೆ ಕೆರಳಿಸಿದವು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ ವ್ಯಾಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಅಲ್ಪೈನ್ ಗ್ಲೇಸರ್ ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಜೊಸೈಹ್ ವ್ಹಿಟ್ನೆಯ್ ನಂತವರು ಮುಯೆರ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹವ್ಯಾಸಿ ವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=49}} ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಅತುಶಯದ ಮೇವಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗ,ಜೇಂಟ್ ಸೆಕ್ವೊಯೊವಾ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ಮುಯಿರ್ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಶಕ್ತಿ ಮೀರಿ ಯತ್ನಿಸಿದ.ಇದರ ಮುಂದಿನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=29}} ಹಲವು ಗಣ್ಯರು ಅಂದರೆ ರಾಲ್ಫ್ ವಾಲ್ಡೊ ಎಮೆರ್ಸನ್ ನಂತವರು 1871 ರಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗಿದ್ದರು.ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಪ್ತತೆ ಮೆರೆದರು.{{sfn|Harris|1997|p=327}} ಮುಯಿರ್ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅತಿಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಪಾರ್ಕ್ ರಕ್ಷಣೆ ಫೆಡೆರಲ್ ನಡಿ ಬರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಕೆಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಅಂತಹ ಅತಿಥಿಗಳಾರೂ ಮುಯಿರ್ ನ ಈ ಅಭಿಲಾಷೆಗೆ 1880 ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಅಂಡರ್ ವುಡ್ ಜಾನ್ಸನ,ಇವರು ''ಸೆಂಚುರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್'' ನ ಸಂಪಾದಕರು ಕೊಂಚ ನೆರವಾದರು. ಜಾನ್ಸನ್ ಅವರ ಮೂಲಕ ಮುಯಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಳ್ಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=50}} ಮುಯಿರ್ ನ ಅರ್ಧ ಅಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1,1890 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ವೊಯಾ ಗ್ರೊವ್ ನ ಜಾಗವನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ವಿರೋಧಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಆಕ್ಟ್ ನಡಿ ಇದು ಅನುಷ್ಟಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=590}} ಈ ಕಾನೂನಲ್ಲಿ "ಎಲ್ಲಾ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವುದು,ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ರಕ್ಷಣೆ,ನೈಸರ್ಗಿಕ ವನ್ಯ-ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದ ಅಚ್ಚರಿಗಳನ್ನು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವಂತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.""ಬೇಕಂತಲೆ ಮೀನುಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಲೆ ಬೀಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇದು ನಿಷೇಧ ಹೇರುತ್ತದೆ."{{sfn|Greene|1987|p=591}} ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎರಡು ನದಿಗಳ ಮೇಲ್ದಂಡೆಗಳ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಲಾನಯನಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ಜಲಾನಯನಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಯಿರ್ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."ಆತ ಹೇಳಿದಂತೆ "ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕೊಳ್ಳದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅದರ ಸೆರನ್ ಕಾರಂಜಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಉಳಿವು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."{{sfn|NPS|1989|p=21}} ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಿಪೊಸಾ ಗ್ರೊವ್ ನ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ 181 ಜನರು ಸೆಯರಾ ಕ್ಲಬ್ ನ್ನು 1892 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ವ್ಯಾಲಿಯ ಕೆಲಭಾಗ ಮತ್ತು ಗಿಡಮರ ಸಾಲಿನ ಗ್ರೊವ್ ನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ವೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.{{sfn|NPS|1989|p=58}} ===ಸೈನಿಕ ಆಡಳಿತ=== ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸೈನ್ಯದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಅಬ್ರಾಹ್ಮ್ ವುಡ್ 4 ನೆಯ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ನ್ನು ಹೊಸ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇ 19, 1891 ರಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎ.ಇ ವುಡ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ನ್ನು ಸಿದ್ದಗೊಳಿಸಿದರು.(ಸದ್ಯ ಅದು ವಾವೊನಾ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೌಂಡ್)ವಾವೊನಲ್ಲಿದೆ.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 5}} ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಗೆ 150 ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಪ್ರೆಸಿಡ್ಸಿಯೊ ಗೆ ತೆರಳಿ ಪಾರ್ಕ್ ನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 100.000 ಕುರಿಗಳು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ ದೊಡ್ಡ ಮೆಡೊವ್ ನಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೇಯುತ್ತವೆ.ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡುವುತ್ತವೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=50}} ಆದರೆ ಈ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಕುರಿಗಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ.ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಕಾವಲಿರಬೇಕು. ಆದರೆ 1890 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕುರಿ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಅಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆ ಎನಿಸಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಕುರಿಗಾರ ಮಾತ್ರ 1920 ರಲಿ ಕುರಿ ಮೇಯಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದ.{{sfn|Schaffer|1999|p=51}} ಸೈನಿಕರು ಕೂಡಾ ಪ್ರಾಣಿ ಬೇಟೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ವರಿಷ್ಟಾಧಿಕಾರಿ ಕೊಲೊನೆಲ್ ಎಸ್ ಬಿ.ಎಂ ಯಂಗ್ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೈಸನ್ಸ್ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದರು.ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದ ಹತ್ಯೆ ತಡೆಗೆ ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.{{sfn|Greene|1987|p=242}} ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬೇಟೆಯು 21 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮುಂದುವರಿದ ವಿವಾದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Yosemite National Park Cautions Poachers|url=http://www.nps.gov/yose/parknews/poachers.htm|date=October 14, 2008 | publisher=National Park Service| accessdate=April 18, 2010}}</ref> ಪಾರ್ಕ್ ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸೈನ್ಯ 1914 ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು.{{sfn|Runte|1990|loc=Chapter 7}} ಗಾಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ 1896 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು.ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರಿಪೊಸಾ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಉಸ್ತುವಾರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Schaffer|1999|p=51}} ರಾಜ್ಯ ಅನುದಾನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.ಆದರೆ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಸದಸ್ಯರು ಏಕೀಕೃತ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ರಚನೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿಗಳನ್ನು ಓಲೈಸುವುದನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಸಿಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವದನ್ನು 1901 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬರಲು ಇದೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Greene|1987|p=160}} ===ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ === [[File:Muir and Roosevelt restored.jpg|upright|thumb|alt=Two men stand at a precipice overlooking a valley that has a waterfall in the background.|ದೆವದರೆ ರೂಸ್ಲ್ವೆಟ್ ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಆಟ್ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ 1903ರಲ್ಲಿ]] U.S.ಅಧ್ಯಕ್ಷ ದೆವೊದೊರೆ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ರೊಂದಿಗೆ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇ 1903 ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದರು.<ref>{{cite book|title=A Passion for Nature: The Life of John Muir| last=Worster|first=Donald|page=366|url=https://books.google.com/?id=AZjpgawN4iQC&dq|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=0195166825}}</ref> ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಯಿರ್ ವ್ಯಾಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೊವ್ ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಫೆಡೆರಲ್ ನ ಮನವೊಲಿಸಲು ಅವರು ಯತ್ನಿಸಿದರು.ರೂಸ್ವೆಲ್ವ್ಟ್ ರ ಮನವೊಲಿಕೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 11,1906 ರಲ್ಲಿ ರೂಸೆವೆಲ್ಟ್ ಸೂಪರಿಡೈಂಟೆಂಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ವಾವೊನಾದಿಂದ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಮಸೂದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.{{sfn|Greene|1987|p=261}} ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಪಾರ್ಕ್ ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು {{convert|500|sqmi|sqkm}},ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Kiver|1999|p=216}}ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಚ್ಚರಿಗಳಾದ ಡೆವಿಲ್ ಪೊಸ್ಟ್ ಪೈಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೃಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು. ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ 1906 ರಲ್ಲಿ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬಂತು.ಆಗ ವಾವೊನಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮರದ ವಹಿವಾಟು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ಆಗಿನ ಹಿರಿಯ ವರಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಮೇಜರ್ ಎಚ್.ಸಿ ಬೆನ್ಸನ್ 1908 ರಲ್ಲಿ "ಸದ್ಯ ಇಂತಹ ಆಟ ಇಳಿಮುಖಾವಾಗುತ್ತಿದೆ."ಎಂದಿದ್ದರು. ಉದ್ಯಾನದ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಚಳಿಗಾಲದ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಗೇಮ್ ಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು."{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ಇಂತಹ ವಿವಿಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದ ಮೂಲಭಾಗದ ಎರಡು ಮೂರಾಂಶದಷ್ಟು ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ಸುಮಾರು {{convert|12000|acres|ha}}ರಷ್ಟು ಗಿಡ-ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳ ಗ್ರೊವ್ ವನ್ನು ಟುಲುಮ್ನೆ ಮತ್ತು ಮೆರ್ಸೆಡ್ ಭಾಗವನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್ ಜಾಗೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.ಫೆಡೆರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ ಜಾನ್ ಡಿ.ರಾಕೆಫೆಲ್ಲೆರ್ ಅವರ ನಿಧಿ ನೆರವಿನಿಂದ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜಮೀನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. {{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ಇನ್ನೊಂದು {{convert|8765|acres|ha}}ವಾವೊನಾ ಹತ್ತಿರದನ್ನೂ 1932 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.{{convert|8765|acres|ha}} ರಾಕೆಫೆಲೆರ್ ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ ಜಾಗೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಲ್ ಇನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ ನ್ನು 1937 ಮತು 1939 ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ===ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ವ್ಯಾಲಿಗಾಗಿ ಕದನ=== ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೇಯರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಡಿ.ಫೆಲನ್ ಅವರು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಹತ್ತಿರದ ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ವ್ಯಾಲಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ 1900 ರಲ್ಲಿ USGS ಎಂಜನೀಯರ್ ಜೊಸೆಫ್ ಬಿ.ಲಿಪ್ಪಿಂಕೊಟ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಎರವಲು ಸೇವೆಗೆ ಬಳಸಿದರು.<ref name="Starr">{{cite book|last=Starr| first=Kevin|title=Endangered Dreams: The Great Depression in California| year= 1996 | publisher= Oxford University Press | location = Oxford | page=277 |url=https://books.google.com/?id=7GvgN0y7yI4C&lpg=PA277&dq=Yosemite%20Phelan%20Lippincott&pg=PP1#v=onepage&q=Yosemite%20Phelan%20Lippincott|isbn=9780195118025}}</ref> ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಟುಯೊಲುಮ್ನೆ ನದಿ ಮೇಲೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ನಗರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟುಯಿಲುಮ್ನೆ ನದಿ ನೀರು ಹಕ್ಕುಗಳು,ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಎಲೆನೊರ್ ನಡುವೆ ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಪಿಂಕೊಟ್ಟ್ ನಿಂದ ಫೆಲೆನ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಅವರು 1901 ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="Starr" /> ಈ ಮನವಿಗಳು 1903 ರಲ್ಲಿ ಇಂಟಿರಿಯರ್ ಸಚಿವ ಎಥಾನ್ ಅಲೆನ್ ಹಿಚ್ ಕಾಕ್ ರಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು."ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಕಾಪಾಡದು ಎಂದರು."{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} [[File:Hetch Hetchy Valley.jpg|thumb|left|alt=High cliffs bound a valley with meandering stream in it. One of the cliffs has a waterfall and another cliff is much larger than the others.|ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ಕೊಳ್ಳ ಅದನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಡುವ ಮೊದಲುಈ ಭಾವಚಿತ್ರ ಸಿಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್ ನ ಬುಲೆಟಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಇಸೈಹ್ ವೆಸ್ಟ್ ಟೇಬಲರ್ ಅವರಿಂದ 1908 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] ಆಗ 1906 ರಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಣಾಮ ನಗರದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ ಹೆಚಿಗಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ನಗರಕ್ಕೆ 1908 ರಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಸಚಿವ ಜೇಮ್ಸ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಾರೆಫೀಲ್ಡ್ ಅವರಿಂದ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು.ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ"ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ,ಸಂಗ್ರಾಹಾಗಾರ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು."{{sfn|Wuerthner|1994|p=35}} ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಜನಜನಿತವಾದ ಈ ಅಣಿಕಟ್ಟಿಗಾಗಿನ ಕಾಳಗ ಸುರು ಆಯ್ತು.ಮುಯಿರ್ ನಂತಹ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ವನ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂರಕ್ಷಕ ಗಿಫೊರ್ಡ್ ಪಿಂಚೊತ್ ಈ ವನ್ಯಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದರು. ರಾಬರ್ಟ್ ಅಂಡರ್ ವುಡ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಿಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್, ವ್ಯಾಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತವಾಗುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. "ಡ್ಯಾಮ್ ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ!ಎಂದು ಮುಯಿರ್ ಬರೆದರು. ನೀರಿಗಾಗಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಜನರಿಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಿಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."{{sfn|Wuerthner|1994|p=36}} U.S. ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪಿಂಚೊತ್ ತಮ್ಮ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ರೂಸ್ ವೆಲೆಟ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು."{{sfn|Wuerthner|1994|p=36}} ರೂಸೆವೆಲೆಟ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ವುಡ್ರೊವ್ ವಿಲ್ಸನ್, ರಾಕೆರ್ ಆಕ್ಟ್ ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13,1913 ರಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=51}}{{sfn|Wuerthner|1994|p=37}} ಹೆಚ್ ಹೆಚಿ ಜಲಾಶಯವು ವ್ಯಾಲಿ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಒ'ಶೌಘೆನೆಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮೂಲಕ 1923 ರಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.{{sfn|Harris|1997|p=327}} ರಾಕೆರ್ ಆಕ್ಟ್ ನೀರನ್ನು ಲೇಕ್ ಎಲೆನೊರ್ ಮತ್ತು ಚೆರಿ ಲೇಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.ಇವರೆಡೂ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ ಹೆಚಿಯ ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite book|page=132|title=Transactions of the American Society of Civil Engineers|volume=80|year=1916|location=New York|publisher=American Society of Civil Engineers|url=https://books.google.com/?id=HODVAAAAMAAJ&dq=%22Lake%20Eleanor%22%201918%20%22Raker%20Act%3A&pg=PP7#v=onepage&q=%22Lake%20Eleanor%22%201918%20%22Raker%20Act:|author1=Engineers, American Society of Civil}}</ref> ಮುಯಿರ್ ಮರಣದ ಕೆಲ ಕಾಲ ಮೊದಲು ಈ ರಾಕೆರ್ ಆಕ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವಲ್ಪಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=52}} ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ ಹಲವೆಡೆ ಚಳವಳಿ ಬಿರುಸಾಯಿತು. ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆ=== ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಗೆ 1916 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾತರಿಸಲಾಯಿತು.ಆಗ ಡಬ್ಲು.ಬಿ ಲೆವಿಸ್ ಅವರನ್ನು ಪಾರ್ಕ್ ನ ವರಿಷ್ಟಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಟುಯೊಲುಮ್ನೆ ಮೆಡೊವ್ಸ್ ಲಾಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ತಿಯೊಗಾ ಪಾಸ್ ರೋಡ್ ಗಳನ್ನು ಟೆನಯಾ ಮತ್ತು ಮೆರ್ವೆಡ್ ಸರೋವರಗಳ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಬಳಿಯ ಶಿಬಿರ ನಿರ್ಮಾಣ ಅದೇ ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.ಇದರ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ಆರುನೂರು ವಾಹನಗಳು ತಿಯೊಗಾ ರಸ್ತೆ ಬಳಸಿ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು.{{sfn|Schaffer|1999|p=52}} ಆಗಿನ "ಆಲ್-ವೆದರ್ ಹೈವೆ"(ಸದ್ಯ ಸ್ಟೇಟ್ ರೂಟ್ 140)1926 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.ಸಂದರ್ಶಕರ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸಹಜ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.{{sfn|NPS|1989|p=113}} {{convert|0.8|mi|km|adj=on}}-ಉದ್ದದ ವಾವೊನಾ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ 1933 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಕಾಲಾವವಧಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=117}} ಈ ಸುರಂಗದ ಪಕ್ಷಿನೋಟವು ವ್ಯಾಲಿ ಬದಿಯ ಒಲ್ಡ್ ಇನ್ ಸ್ಪಿರಿಯೇಶನ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಪ್ರವಾಹ,ಮರ ಸಾಗಾಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ,ಗಣಿಕಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾದ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು 1945 ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿತದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=527}} ಸದ್ಯದ ತಿಯೊಗಾ ರೋಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ರೂಟ್ 120 ಆಗಿದ್ದು 1961 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Greene|1987|p=52}} [[File:Yosemite - Ahwahnee Hotel.jpg|thumb|alt=A multi-story building with a wood and stone exterior is in the midground, a tree is in the foreground and high cliffs in the background. Snow is on the ground.|ದಿ ಅಹ್ವಾನೀ ಹೊಟೆಲ್, 2006]] ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹರೊಲ್ಡ್ ಸಿ.ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಲೊಯೆ ಹೊಲ್ಮ್ಸ್ ಮಿಲ್ಲರ್ 1920 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.{{sfn|Greene|1987|p=352}} ಅನ್ಸೆಲ್ ಎಫ್.ಹಾಲ್ ಮೊದಲ ಪಾರ್ಕ್ ನಿಸರ್ಗವಾದಿಯಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.{{sfn|Greene|1987|p=353}} ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಾಲ್ ಅವರ ವಿಚಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಯಿತು. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ನ್ನು 1926 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|NPS|1989|p=117}} ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಅಹ್ವಾನೀ ಹೊಟೆಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1927 {{sfn|NPS|1989|p=118}}ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆಯ್ ಅಂಡರ್ವುಡ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮಿರಿಕನ್ ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|NPS|1989|p=118}} ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭವ್ಯ ಹಬ್ಬಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅನ್ಸೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೈನಿಕರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ===ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ=== ಆಗ 1937, 1950, 1955, ಮತ್ತು 1997ರಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದವು.<ref name="NPSwater">[http://www.nps.gov/archive/yose/nature/water.htm ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್: ವಾಟರ್ ಒವರ್ ವಿವ್], ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್. ಜನವರಿ 17, 2007ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಈ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಗೆ 22,000 ರಿಂದ 25,000 ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಅಡಿ (620 ದಿಂದ 700 ಮೀ³)ವರೆಗೆ ಹರಿವಿತ್ತು ಎಂದು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ಪೊಹೊನೊ ಬ್ರಿಜ್ ಗೇಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="NPSwater" /> ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಚಾಪಲ್ ವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 1950 ಮತ್ತು 1960 ರಲ್ಲಿ ವಾವೊನಾದ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲವೆ ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref name="PioneerHistory">{{cite web|url=http://www.yosemite.ca.us/pioneer-yosemite-history-center/introduction.html|title=Pioneer Yosemite History Center Online|accessdate=May 9, 2010|year=2005|last=Anderson|first=Dan E.|publisher=Yosemite Online}}</ref> ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಇನ್ನುಳಿದವೋಗಳನ್ನೂ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಂಟರ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸೆಡಾರ್ ಕಾಟೇಜ್ ನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದವುಗಳೊಂದಿಗೆ 1941 ರಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇವು ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರದಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|pp=479, 483, 595}} ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕತೆ ಕಾಪಾಡಲು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=483}} ಪಾರ್ಕ್ ನ 89 ಶೇಕಡಾದಷ್ಟನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿಸಿತು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವೈಲ್ಡರ್ ನೆಸ್ ಪ್ರಿಜರ್ವೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಫ್ 1964 ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Orsi|1993|p=8}} ಯಾವುದೇ ರಸ್ತೆಗಳು,ವಾಹನ ಸಂಚಾರ (ಜೀವರಕ್ಷಣಾ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ತುರ್ತು ವಾಹನಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಅಥವಾ ಇನ್ಯಾವದೇ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಅನ್ಸೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fs.fed.us/r5/inyo/recreation/wild/index.shtml|title=Recreational Activities – Wilderness (Inyo National Forest)|publisher=USDA Forest Service|accessdate=April 18, 2010}}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಗ್ರಾಂಟ್ 1906 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಂತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಲಲಾಗಿದೆ. ''ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಫೈಯರ್ ಫಾಲ್'' ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ತಾಣ ತಟದ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗೆ ತಳ್ಳಿತು.ಇದನ್ನು ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=435}} ಈ ಫೈಯರ್ ಫಾಲ್ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.1870ರಿಂದಲೂ ಇದು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕರ್ರಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ನಂತರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.{{sfn|Greene|1987|p=131}} ===1960 ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ=== ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೊಸೈಟಿಯು 1970 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಯುವಕರ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಗಡಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.ಜುಲೈ 4 ರಂದು ದಂಗೆ,ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸ್ಟೊನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮೆಡೊವ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂದರ್ಶಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book|title=Our national parks and the search for sustainability|last=O'Brien|first=Bob R.|page=175|url=https://books.google.com/?id=ZmYB3CfQA70C&lpg=PA176&dq=Stoneman%201970%20riot&pg=PP1#v=onepage&q=Stoneman%201970%20riot|year=1999|publisher=University of Texas Press|isbn=9780292760509}}</ref> ಈ ದಂಗೆಕೋರರು ರೇಂಜರ್ ಗಳನ್ನು ಕುದರೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ನಂತರ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗಾರ್ಡ್ ನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಕರ್ರಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ (MCA) 1973 ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿತು.{{sfn|Orsi|1993|p=125}} ಆಗ 1988 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು $500 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಖರೀದಿಸಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸಿಗಾಗಿ $12.5 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,972114,00.html|title=Fighting For Yosemite's Future|last=McDowell|first=Jeanne|publisher=Time|date=January 14, 1991|access-date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2010|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224183929/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,972114,00.html|url-status=dead}}</ref> ಡೆಲವೇರ್ ನಾರ್ತ್ ಕಂಪನೀಸ್ 1992 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣವಾದವು ಅದು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾಗಿ ಪಾರ್ಕ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ $20 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/12/18/us/us-picks-concessionaire-for-yosemite-park.html|title=U.S. Picks Concessionaire for Yosemite Park|date=December 18, 1992|newspaper=New York Times}}</ref> ಆಗ 1999 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಿ ಸ್ಟೇಯನರಿ ನಿಂದ ಪಾರ್ಕ ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಮಹಿಳೆಯರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದರು.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/US/9907/27/yosemite.murder.01/index.html|title=Yosemite suspect confesses to 4 killings|date=July 27, 1999|newspaper=Cable News Network|access-date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2010|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110309070113/http://edition.cnn.com/US/9907/27/yosemite.murder.01/index.html|url-status=dead}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಮೆರ್ಸೆಡ್ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಪೂರ್ವದ ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಂಡೆಗಲ್ಲುಗಳ ಕುಸಿತ ಹ್ಯಾಪಿ ಐಯ್ಲೆ ಬಳಿ ಕಾಣಿಸಿತು.ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಂದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite book|url=http://pubs.usgs.gov/of/1999/ofr-99-0385/|last=Wieczorek|first=Gerald F.|coauthors=Snyder, James B.|id=USGS Open-file Report 99-385|title=Rock falls from Glacier Point above Camp Curry, Yosemite National Park, California|publisher=United States Geological Survey|year=1999}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೊಂಚ ಕುಸಿಯಿತಾದರೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ==ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವ== ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ 1980 ರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಿರವಹಣೆಯಂತೆ ಪಾರ್ಕ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಕೆಲವು ಶಿಬಿರ,ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಭಂಧಿಸಲಾಯಿತು.1990 {{sfn|Wuerthner|1994|p=44}}ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ 68 ರಷ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಸ್ ಕೋರ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಇನ್ನೂ 13,00 ಕಟ್ಟಡಗಳು ವೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.{{convert|17|acres|ha}}ಅಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಜಾಗೆಗಳನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಚಾರವೂ ಬಂದಿದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=41}} ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲಾಗಲಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಜನವರಿ 1997 ರ ಪ್ರವಾಹವು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Schaffer|1999|p=54}} ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಯೋಜನೆ ನಂತರ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ ನನ್ನು ಮತ್ತು 250 ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/archive/yose/planning/yvp/about.html | title = Yosemite Valley Plan: The Story and the Process | publisher = National Park Service | accessdate = March 27, 2010}}</ref> ===ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು=== ಅವ್ಹಾನೆಚೀ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಮೂಲವಾಸಿ ಗುಂಪುಗಳು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ವ್ಯಾಲಿಯ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬೇಕೆಂತಲೇ ಸುಟ್ಟು ಕಪ್ಪು ಓಕ್ ಮರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Schaffer|1999|p=43}} ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ,ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಡಗು ತಾಣಗಳ ಅಪಾಯ ದೂರ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಇದೂ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶ ಸಫಲವಾಗಿದೆ. ಮುಂಚಿನ ಪಾರ್ಕ್ ನ ಸಂರಕ್ಷಕರು ಸುತ್ತಲಿನ ಹೂಳು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಹಲವನ್ನು ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗಿನ 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವರೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ{{convert|340|acres|ha}} ಆಗಿನ 1860 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು {{convert|750|acres|ha}} ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿದ್ದವು.{{sfn|Harris|1997|p=327}} ಉಳಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳನ್ನು ಗಿಡಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಪೊದೆ ಕಂಟಿಗಳ ತೆಗೆಯುದರ ಮೂಲಕ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.1910 ಮತ್ತು 1930 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ದನಗಳು ಮತ್ತು ಕುದರೆಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಭಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=41}} ಬೆಂಕಿ ತಡೆಯು ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಪೊಂಡೆರೆಸಾ ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಸೆಡಾರ್ ಗಿಡಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ.ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಓಕ್ ಮರಗಳ ಬೆಳೆಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಬೆಂಕಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಿಕೆ,ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ,ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.ಈ ಹಿಂದೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಓಕ್ಸ್ ಮರ,ಪೊದೆ ಸಾಲು ಇಂದು ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=44}} ಈ ಫೈಯರ್ ಕ್ಯಾಂಪ ಗಳ ಸೂತ್ರ-ನೀತಿಗಳು ಫೈಯರ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಬೆಂಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದೂ ಆಗಿದೆ.ಯಾಕೆಂದರೆ ಜೇಂಟ್ ಸೆಕ್ವೊಯಿಯಾ ಮರದ ಸಾಲು ಬೆಂಕಿ-ತಗಲಿದ ಮಣ್ಣು ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮರಗಳ ಕಡಿದು ಸಾಗಾಟ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಶತಕೋಟಿ ತಳ ಬುಡಗಳ ಮರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಯುದ್ದ I ಮತ್ತು 1930 ರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಡವಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಆಗ ಜಾನ್ ಡಿ ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್,ಜೂ ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಲುಂಬರ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು.{{sfn|Schaffer|1999|p=52}} ===ತನಿಖಾ ಸಂದರ್ಶಕರ ಹೆಚ್ಚಳ=== [[File:Wawona tree1.jpg|thumb|upright|alt=An early automobile carrying a group of people drives through a tunnel cut through a very large tree.|ದಿ ವಾವೊನಾ ಟ್ರೀ 1918 ರಲ್ಲಿ1881ರಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು;ಈ ಮರ 1969 ರಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಅದರ ಅಂದಾಜು ವಯೋಮಿತಿ 2,300 ವರ್ಷಗಳು.]] ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಸಿಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಮುಯಿರ್ ಬರೆದಂತೆ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರ ಭೇಟಿ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂದರ್ಶಕರು ಉತ್ಸಾಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ."{{sfn|Wuerthner|1994|p=41}} ಮೊದಲ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.ಆದರೆ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ 1913 ರ ವರೆಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ.ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ {{sfn|Schaffer|1999|p=52}}ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು.{{sfn|Harris|1997|p=327}} ಪಾರ್ಕ್ ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 1914 ರಲ್ಲಿ 15,154 ಆದರೆ 1918 ರಲ್ಲಿ 35,527 ಅಲ್ಲದೇ 1929 ರಲ್ಲಿ ಇದು 461,000 ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=41}} ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡ್ಮೂರಾಂಶರಷ್ಟು ಜನರು 1946 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು,1954 ರಲ್ಲಿ 1ದಶಲಕ್ಷ,1966 ರಲ್ಲಿ 2 ದಶಲಕ್ಷ,1980 ರಲ್ಲಿ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು 1990 ರಲ್ಲಿ 4 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Schaffer|1999|pp=52, 54}} ===ಮನೋರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === ಹಾಫ್ ಡೋಮ್ ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ಗುಂಬಜವಾಗಿದ್ದು ಯೊಸೆಮೈಟಿಕ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.{{convert|4737|ft|m}} ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12,1875 ರಲ್ಲಿ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಕಂಬಾರ ವೃತ್ತಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ.ಅಂಡೆರ್ ಸನ್ ಹತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Greene|1987|p=104}} ಅಂಡೆರ್ಸನ್ ನ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರು ಜನ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲಿ 61 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಗಾಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ,ಈ ಹಾಲ್ಫ್ ಡೋಮ್ ಕೊನೆವರೆಗೂ {{convert|975|ft|m}}ಹತ್ತಿದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಡೆರ್ಸನ್ ಅವರ ಬಳಸಿದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 1919 ರಲ್ಲಿ ಸೆಯೆರಾ ಕ್ಲಬ್ ನವರು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮಾರ್ಗ ರಚಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=332}} ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿಹಾರ ನಡೆದಾಟವನ್ನು ಕ್ಯಾಂಪ್ 4 ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ಇದನ್ನು 1929 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Greene|1987|p=348}} ಬಂಡೆ ಹತ್ತುವ ಸಾಹಸಿಗಳು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ 1950 ರಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|title=Yosemite: The Complete Guide|last=Kaiser|first=James|page=138|url=https://books.google.com/?id=x-39DaTLGTIC&dq|publisher=Destination Press|year=2007|isbn=0967890470}}</ref> ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿನ 1997 ರ ಪ್ರವಾಹ ಅಲ್ಲಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು. ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ 4 ರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತು. ಆದರೆ ಟಾಮ್ ಫ್ರೊಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಲ್ಪೈನ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತಿತರರು ಈ ಯೋಜನೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವು ಪಡೆದರು. ಕ್ಯಾಂಪ್ 4 ನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 21,2003 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಬಂಡೆ ಹತ್ತುವುದನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/yose/planyourvisit/camp4.htm|work=Yosemite National Park|title=Camp 4|accessdate=May 8, 2010}}</ref> ಬ್ಯಾಜರ್ ಪಾಸ್ ಸ್ಕೈ ಏರಿಯಾ ವನ್ನು 1935 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=46}} ಆಗ 9-ರಂಧ್ರದ ವಾವೊನಾ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್ ನ್ನು ಜೂನ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ವಾವೊನಾ ಹೊಟೆಲ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book|title=Insiders' Guide to Yosemite| last=Misuraca|first=Karen|page=137|url=https://books.google.com/?id=JOndAksLV8oC&lpg=PA137&dq=golf%20course%20opened%20%20yosemite&pg=PP1#v=onepage&q=golf%20course%20opened%20%20yosemite|publisher=Morris Book Publishing|year=2006|location=Guilford, Connecticut|isbn=0-7627-4050-7}}</ref> ನಂತರ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ ನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಅಹ್ವಾನೀ ಹೊಟೆಲ್ ಹತ್ತಿರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ತೆಗೆದು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book|title=Yosemite National Park: A Complete Hikers Guide|last=Schaffer|first=Jeffrey P.|page=258|url=https://books.google.com/?id=Z4fSi0EjFHoC&lpg=PA258&dq=Ahwahnee%20golf%20course%20yosemite&pg=PP1#v=onepage&q=Ahwahnee%20golf%20course%20yosemite|publisher=Wilderness Press|year=2006|location=Berkeley, California|isbn=9780899973838}}</ref> ===ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯ=== {{seealso|introduced species|invasive species}} ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ರೋಗಗಳೂ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಗಾಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಿಂದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕಾಂಶರಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=44}} ವ್ಹೈಟ್ ಪೈನ್ ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ರಸ್ಟ್ ಎಂಬ(ಮರದ ಬುಡಕೆ ತಾಗುವ ಸೋಂಕು) ಫಂಗಲ್ ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿತು.ಇದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 1910 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.ನಂತರ 1920 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾಗೆ ಬಂತು.<ref>{{cite book|title=California Forests and Woodlands: A Natural History|last=Johnston|first=Verna R.|page=94|url=https://books.google.com/?id=CvquMqwetzkC&lpg=PA94&dq=White%20pine%20blister%20rust%20introduced%20yosemite&pg=PP1#v=onepage&q=White%20pine%20blister%20rust%20introduced%20yosemite|year=1994|publisher=University of California Press|location=Berkeley, California|isbn=9780520202481}}</ref> ಆವಾಗಿನಿಂದ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇದು ಸುಗರ್ ಪೈನ್ ಮರಗಳಿಗೆ ತಗಲಿತು.<ref>{{cite web|title=Forest Pests|publisher=National Park Service|url=http://www.nps.gov/yose/naturescience/forest-pests.htm|accessdate=April 18, 2010}}</ref> ಇದರ ಫಂಗಸ್ ನ್ನು ಗಿಡಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ರೈಬೆಸ್ ಸಂಭಂಧಪಟ್ಟವಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Greene|1987|p=303}} ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ ಟ್ರೌಟ್ ನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಮೀನು ಕ್ರೀಡೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=38}} ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಗಳು ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯದ ಪಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತದವರು ಆದ್ಯತೆ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ್ ಸಸ್ಯ ವರ್ಗಗಳು ಅಂದರೆ ನೊಕ್ಸಿಯಸ್ ಕಳೆಜಾತಿಗಳು: ಹಳದಿ ಸ್ಟಾರ್-ಥಿಸ್ಟಲ್ (''ಸೆಂಟುರಾ ಸೊಲಿಸ್ಟಿಶಿಯಲಿಸ್'' ); ಗೋಚರ್ ಕಳೆಪೂತೆ (''ಸೆಂಟುರಾ ಮಾಕುಲೊಸಾ'' ); ಹಿಮಾಲಯನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೆರ್ರಿ (''ರುಬ ಸ್ ಆರ್ಮೆನಿಕಾಸ್'' ); ಬುಲ್ ಥಿಸಲ್ (''ಸರ್ಸಿಯಮ್ ವಲ್ಗೇರ್'' ); ವೆಲ್ವೆಟ್ ಗ್ರಾಸ್ (''ಹೊಲ್ಕಸ್ ಲ್ಯಾನಾಟಸ್'' ); ಚೀಟ್ ಗ್ರಾಸ್ (''ಬ್ರೊಮಸ್ ಟೆಕ್ಟೊರಮ್'' ); ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ರೂಮ್ (''ಜೆನಿಸ್ಟಾ ಮೊನ್ಸ್ಪೆಸ್ಸುಲಿನಾ'' ); ಇಟಾಲಿಯನ್ ಥಿಸಲ್ (''ಕಾರ್ಡುಸ್ ಪೈಕ್ನೊಸೆಫಲಸ್'' ); ಮತ್ತು ಪೆರಿನಿಯಲ್ ಪೆಪ್ಪರ್ ವೀಡ್ (''ಲೆಪಿಡಿಯಮ್ ಲಾಟಿಫೊಲಿಮ್'' ).<ref name="NPS_InvasivePlants">{{cite web|url=http://www.nps.gov/yose/naturescience/invasive-plant-management.htm|title= Invasive Plant Management (Yosemite National Park)| publisher=National Park Service|accessdate=April 24, 2010}}</ref> ಪಾರ್ಕ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಾದ ಗ್ಲಿಫೊಸೇಟ್ ಮತ್ತು ಅಮಿನೊಪಿರಾಲಿಡ್ ಗಳನ್ನು ಬೆಳಸಿ ಇನ್ನಿತರ ಸಸ್ಯಗಳ ಉಳುವಿಗೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="NPS_InvasivePlants" /> ===ವನ್ಯಜೀವನ=== [[File:Original Todd bear flag.jpg|thumb|alt=A tattered flag with a five point star in the upper left, a four-legged animal in the upper middle and "California Republic" written in the middle.|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಮೂಲ ಧ್ವಜವು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಕರಡಿಯ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು.ಅದೀಗ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.ಈ ಭಾವಚಿತ್ರ 1890 ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕರಡಿ ಚಿತ್ರದ ಧ್ವಜ 1906 ರಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.]] ಕಂದು ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಿಜಲ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ,ಇವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಿವೊಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.1920 ರ ವರೆಗೂ ಅವು ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಣಿ ಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅವು ಅಳಿದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/yose/naturescience/mammals.htm|title=Yosemite Mammals|publisher=National Park Service|accessdate=May 9, 2010}}</ref> ಚಾರ್ಲಸ್ ನಹ್ಲ್ ಬಿಡಿಸಿದ್ದ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಗ್ರಿಜಲಿ ಚಿತ್ರ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಧ್ವಜಚಿನ್ಹೆಯಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿಗಳು 1930 ರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಆದರೆ 1929 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 81 ಜನರು ಕರಡಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=39}} ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಕರಡಿಗಳ ಗುರುತಿಸಲು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಪಾರ್ಕ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬೇಟೆಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕರಡಿಗೆ ಉಣಿಸುವ ಶೊಗಳನ್ನು 194ಒ ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ನವರು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಕೊಲ್ಲಲಾರಂಭಿಸಿದರು.1960 ಮತ್ತು 1972 ರಲ್ಲಿ 200 ಕರಡಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=39}} ಪಾರ್ಕ್ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ ದಾಸ್ತಾನಿನ ಬಗ್ಗೆಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಮ್ಮ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಾಗಿ ರೇಂಜರ್ ಗಳು ಪ್ರಾಣಿಭಕ್ಷಕಗಳ ಮೇಲೆ ಬಲೆ ಬೀಸಿದರು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಿಕ್ಕತೋಳ,ನರಿ,ಹೆಬ್ಬೆಕ್ಕು,ಪರ್ವತ ಅಮಿಲಿನ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು [[ವೊಲ್ವೆರಿನ್|ದೊಡ್ಡ ತೋಳ]]ಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪಳಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತಿತ್ತು.1925 ರ ವರೆಗೆ ಇದು ನಡೆದು ಬಂದಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|pp=37–38}} ಈ ಹಂತಕರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಂದುವೆರೆಯಿತಾದರೂ;43 ಪರ್ವತ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸಿಂಹ ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಉದ್ದ ಮೂಗಿನ ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತುಚೂಪಾದ-ಚುಂಚಿನ ಹಕ್ಕಿ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೇಟೈಯಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅವು ಅಳಿದವು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=38}} ಕಾಡುಕುರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಮತ್ತು ರೋಗದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು.ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಕ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Wuerthner|1994|p=40}} ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಫಂಡ್ ಅಲೆಮಾರಿ ಗಿಡುಗಗಳ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೂಬೆಗಳ ರಕ್ಷಣಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ.ಇವು ಮತ್ತೆ ತಾವೇ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.{{sfn|Schaffer|1999|p=44}} ಟುಲೆ ಹೆಜ್ಜಿಂಕೆಯು ವಿಪರೀತ ಬೇಟೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಒವೆನ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರದ ಮುಂಚೆ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Wuerthner|1994|p=39}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|colwidth=20em}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== *{{cite book | title=Yosemite: the Park and its Resources | first=Linda Wedel | last=Greene | url=http://www.yosemite.ca.us/library/yosemite_resources/yosemite_resources.pdf | publisher=U.S. Department of the Interior / National Park Service | year=1987 | ref=CITEREFGreene1987 | access-date=2010-11-24 | archive-date=2011-06-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110606144808/http://www.yosemite.ca.us/library/yosemite_resources/yosemite_resources.pdf | url-status=dead }} *{{cite book | title = Geology of National Parks | edition = 5th | editor = | last = Harris | first = Ann G. | coauthors = Tuttle, Esther; Tuttle, Sherwood D. | location = Iowa | publisher = Kendall/Hunt Publishing | year = 1997 | isbn = 0-7872-5353-7 | ref = CITEREFHarris1997 }} *{{cite book | title = Geology of U.S. Parklands | edition = 5th | first = Eugene P. | last = Kiver | coauthors = Harris, David V. | publisher = Jonh Wiley & Sons | location = New York | year = 1999 | isbn = 0-471-33218-6 | ref = CITEREFKiver1999}} *{{cite book|author=NPS contributors|title=Yosemite: Official National Park Service Handbook|year=1989|id=no. 138|publisher=Division of Publications, National Park Service|location=Washington, D.C.|ref=CITEREFNPS1989}} *{{cite book|title=Yosemite and Sequoia|last=Orsi|first=Richard J.|coauthors=Runte, Alfred; Smith-Baranzini, Marlene |year=1993|url=https://books.google.com/?id=pleXv7xbrAwC&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q|publisher=University of California Press|location=Berkeley, California|ref=harv|isbn=9780520081604}} *{{cite book|title=Yosemite: The Embattled Wilderness|last=Runte|first=Alfred|publisher=University of Nebraska Press|year=1990|isbn=0803238940|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/rusticarch/|ref=harv|access-date=2010-11-24|archive-date=2010-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100618041624/http://www.nps.gov/history/history/online_books/rusticarch/|url-status=dead}} *{{cite book|title=Yosemite National Park: A Natural History Guide to Yosemite and Its Trails|first=Jeffrey P.|last=Schaffer|publisher=Wilderness Press|location=Berkeley|year=1999|isbn=0899972446|ref=CITEREFSchaffer1999}} *{{cite book|title=Yosemite: A Visitors Companion|first=George|last=Wuerthner|publisher=Stackpole Books|year=1994|isbn=0811725987|ref=CITEREFWuerthner1994}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.yosemite.ca.us/library/yosemite_resources/ ಯೊಸೆಮೈಟ್: ದಿ ಪಾರ್ಕ್ ಅಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರಿಸೌರ್ಸಿಸ್(1987) ಬೈ ಲಿಂಡಾ ಡಬ್ಲು. ಗ್ರೀನೆ] *[https://web.archive.org/web/20060521032840/http://thehive.modbee.com/?q=node/153 ಹಿಸ್ಟೊರಿಕ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಚೀಫ್ಸ್– ಉಯ್ತ್ ಫೊಟೊಸ್ ] *[http://www.yosemite.ca.us/library/guardians_of_the_yosemite/ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೊಸೆಮೈಟ್ (1961) ಬೈ ಜಾನ್ ಡಬ್ಲು. ಬಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್] {{Yosemite National Park}} {{NRHP in Yosemite NP}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಯೆರಾ ನೆವದಾ(U.S.)]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] m5fpe5coinsy09hn65qr75zlwy2oaue 0 80554 1376425 1368272 2026-07-07T11:56:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376425 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name=ಸ್ಟೀಫನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ | honorific_suffix={{post-nominals|country=NZL|ONZM|size=100%}} | image=Stephen Fleming ONZM (cropped).jpg | alt = | caption=೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ | fullname=ಸ್ಟೀಫನ್ ಪಾಲ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ | birth_date={{Birth date and age|1973|04|01|df=yes}} | birth_place=[[ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್]], ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ | height=೧೮೮ ಸೆಂ.ಮೀ | batting=ಎಡಗೈ | bowling=ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ-ನಿಧಾನ | role=[[:en:Batting order (cricket)#Top order|ಅಗ್ರ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್]] | international=true | country=ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ | internationalspan=೧೯೯೪–೨೦೦೮ | testdebutdate=೧೯ ಮಾರ್ಚ್ | testdebutyear=೧೯೯೪ | testdebutagainst=ಭಾರತ | testcap=೧೮೮ | lasttestdate=೨೨ ಮಾರ್ಚ್ | lasttestyear=೨೦೦೮ | lasttestagainst=ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ | odidebutdate=೨೫ ಮಾರ್ಚ್ | odidebutyear=೧೯೯೪ | odidebutagainst=ಭಾರತ | odicap=೮೮ | lastodidate=೨೪ ಎಪ್ರಿಲ್ | lastodiyear=೨೦೦೭ | lastodiagainst=ಶ್ರೀಲಂಕಾ | odishirt=೭ | T20Idebutdate=೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ | T20Idebutyear=೨೦೦೫ | T20Idebutagainst=ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | T20Icap=೩ | lastT20Idate=೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ | lastT20Iyear=೨೦೦೬ | lastT20Iagainst=ಶ್ರೀಲಂಕಾ | club1=[[:en:Canterbury cricket team|ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ]] | year1=೧೯೯೧–೨೦೦೦ | club2=[[:en:Wellington cricket team|ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್]] | year2=೨೦೦೦-೨೦೦೯ | club3=[[:en:Middlesex County Cricket Club|ಮಿಡ್ಲ್ಸೆಕ್ಸ್]] | year3=೨೦೦೧ | club4=[[:en:Yorkshire County Cricket Club|ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್]] | year4=೨೦೦೩ | club5=[[:en:Nottinghamshire County Cricket Club|ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ಶೈರ್]] | year5=೨೦೦೫–೨೦೦೭ | club6=[[:en:Chennai Super Kings|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | year6=೨೦೦೮ | columns=೪ | column1=[[:en:Test cricket|ಟಿಸ್ಟ್]] | column2=[[:en:One Day International|ಒಡಿಐ]] | column3=[[:en:First-class cricket|ಎಪ್‍ಸಿ]] | column4=[[:en:List A cricket|ಎಲ್‍ಎ]] | matches1=೧೧೧ | matches2=೨೮೦ | matches3=೨೪೭ | matches4=೪೬೦ | runs1=೭,೧೭೨ | runs2=೮,೦೩೭ | runs3=೧೬,೪೦೯ | runs4=೧೪,೦೧೯ | bat avg1=೪೦.೦೬ | bat avg2=೩೨.೪೦ | bat avg3=೪೩.೮೭ | bat avg4=೩೫.೧೩ | 100s/50s1=೯/೪೬ | 100s/50s2=೮/೪೯ | 100s/50s3=೩೫/೯೩ | 100s/50s4=೨೨/೮೬ | top score1=೨೭೪[[:en:not out|*]] | top score2=೧೩೪[[:en:not out|*]] | top score3=೨೭೪[[:en:not out|*]] | top score4=೧೩೯[[:en:not out|*]] | deliveries1=– | deliveries2=೨೯ | deliveries3=೧೦೨ | deliveries4=೩೫ | wickets1=– | wickets2=೧ | wickets3=೦ | wickets4=೨ | bowl avg1=– | bowl avg2=೨೮.೦೦ | bowl avg3=– | bowl avg4=೧೫.೫೦ | fivefor1=– | fivefor2=೦ | fivefor3=– | fivefor4=೦ | tenfor1=– | tenfor2=೦ | tenfor3=– | tenfor4=೦ | best bowling1=– | best bowling2=೧/೮ | best bowling3=– | best bowling4=೧/೩ | catches/stumpings1=೧೭೧/– | catches/stumpings2=೧೩೩/– | catches/stumpings3=೩೪೦/– | catches/stumpings4=೨೨೫/– | coachclub1=[[:en:Chennai Super Kings|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | coachyear1=೨೦೦೯–೨೦೧೫, ೨೦೧೮–ಪ್ರಸ್ತುತ | coachclub2=[[:en:Melbourne Stars|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] | coachyear2=೨೦೧೫–೨೦೧೯ | coachclub3=[[:en:Rising Pune Supergiant|ರೈಸಿಂಗ್ ಪುಣೆ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್]] | coachyear3=೨೦೧೬–೨೦೧೭ | coachclub4=[[:en:Joburg Super Kings|ಜೋಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | coachyear4=೨೦೨೨-ಪ್ರಸ್ತುತ | coachclub5=[[:en:Texas Super Kings|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | coachyear5=೨೦೨೩-ಪ್ರಸ್ತುತ | source=http://www.espncricinfo.com/newzealand/content/player/37000.html ESPNcricinfo | date=೪ ಮೇ | year=೨೦೧೭ | module={{Infobox medal templates|titlestyle=background-color: lightsteelblue;|expand=yes | medals={{MedalCountry| {{NZL}}}} {{MedalSport|ಪುರುಷರ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]}} {{MedalCompetition|[[:en:Commonwealth Games|ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್]]}} {{MedalBronze|[[:en:1998 Commonwealth Games|೧೯೯೮ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]]|[[:en:Cricket at the 1998 Commonwealth Games|ಪಟ್ಟಿ-ಎ ಕ್ರಿಕೆಟ್]]}} {{MedalCompetition|[[:en:ICC Champions Trophy|ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ]]}} {{Medal|Winner|[[:en:2000 ICC KnockOut Trophy|೨೦೦೦ ಕೀನ್ಯಾ]]|}} }} }} '''ಸ್ಟೀಫನ್ ಪಾಲ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್''' (ಜನನ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೩) ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮೂಲದ ತರಬೇತುದಾರ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ. ಅವರು ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಲಗೈ ಬೌಲರ್ ಆಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೧೧ ಪಂದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೮ ಟೆಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ತಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಮೊದಲ [[:en:International Cricket Council|ಐಸಿಸಿ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯಾದ [[:en:2000 ICC KnockOut Trophy|೨೦೦೦ ಐಸಿಸಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೫ ರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಟ್ವೆಂಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‍ರವರು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‍ನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ ರಂದು, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅವರು [[:en:Indian Premier League|ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಆಡಿದರು ಮತ್ತು [[:en:2009 Indian Premier League|೨೦೦೯]] ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರರಾದರು. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಕೋಚ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಐದು ಐಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟಿ೨೦ಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಇತರ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು, [[:en:SA20|ಎಸ್‍ಎ೨೦]] ನಲ್ಲಿ [[:en:Joburg Super Kings|ಜೋಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Major League Cricket|ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[:en:Texas Super Kings|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]ನ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ೨೦೧೫ ರಿಂದ ೨೦೧೯ ರವರೆಗೆ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಷ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌ನ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೧೧ ರ [[:en:2011 Birthday Honours (New Zealand)|ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬರ್ತ್‌ಡೇ ಆನರ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‍ರವರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೭೩ ರಂದು [[:en:Christchurch|ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪಾಲಿನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ತಾಯೆ ಗ್ಯಾರಿ ಕಿರ್ಕ್‌.<ref name="Cric">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/stephen-fleming-37000|title=Stephen Fleming, profile|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ತಾಯಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಲುಹಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ೧೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಂತೆ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಹೈಗಾಗಿ ರಗ್ಬಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite news|newspaper=The Age|date=7 November 2004|url=http://www.theage.com.au/news/Cricket/Flemings-father-comes-out-of-the-shadows/2004/11/06/1099547435353.html|title=Fleming's father comes out of the shadows|access-date=11 May 2016}}</ref> ೯ ಮೇ ೨೦೦೭ ರಂದು, [[:en:Wellington|ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪಾಲುದಾರ ಕೆಲ್ಲಿ ಪೇನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗೆ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10439430|title=Fleming goes all out to wed in secret|first=Nicola|last=Shepherd|date=12 May 2007|newspaper=NZ Herald|access-date=1 December 2023|archive-date=14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014190213/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10439430|url-status=dead}}</ref> ==ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿ== ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[:en:Middlesex County Cricket Club|ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್]], [[:en:Yorkshire County Cricket Club|ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್]] ಮತ್ತು [[:en:Nottinghamshire County Cricket Club|ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌]]ಗಾಗಿ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Cric"/> ಅವರು [[:en:2005 County Championship|೨೦೦೫]] ರಲ್ಲಿ [[:en:County Championship|ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆಲುವಿಗೆ ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು, ಇದು ೧೮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Not">{{cite web|url-access=subscription |url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/Tables/Frizzell_County_Championship_2005.html|title=Frizzell County Championship 2005 Points Table|publisher=Cricket Archive|access-date=18 May 2011}}</ref> ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ== ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‍ರಾದ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋಮ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ೯೨ ರನ್ ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಪಂದ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ [[:en:Player of the Match awards (cricket)|ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದ ಮ್ಯಾಚ್]] ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-new-zealand-1993-94-62321/new-zealand-vs-india-only-test-63645/full-scorecard|title=Only Test, Hamilton, March 19 - 23, 1994, India tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ೧೯೯೬-೯೭ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‍ನ ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲ [[:en:test cricket|ಟೆಸ್ಟ್]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-new-zealand-1996-97-61765/new-zealand-vs-england-1st-test-63739/full-scorecard|title=1st Test, Auckland, January 24 - 28, 1997, England tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಈ ಮೂರನೆಯ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ೨೩ರ ಹರೆಯದಲ್ಲೇ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡಿನ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ನಾಯಕರಾದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-new-zealand-1996-97-61765/new-zealand-vs-england-3rd-test-63741/full-scorecard|title=3rd Test, Christchurch, 1997, England tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಅವರು ೧೯೯೮ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತಂಡವನ್ನು [[ಕಂಚು|ಕಂಚಿನ]] ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="CG">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-games-1998-99-460200|title=Commonwealth games 1998|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> [[File:Stephen Fleming captain.jpg|thumb|left|ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಮೈದಾನವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಐಸಿಸಿ ಟ್ರೋಫಿಯಾದ [[:en:2000 ICC KnockOut Trophy|೨೦೦೦ ಐಸಿಸಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="KO">{{cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/93205.html |title=Magnificent Cairns steers New Zealand to great triumph |publisher=ESPNcricinfo|access-date=11 March 2017}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ ವಿರುದ್ಧದ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಟೆಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಾದರು, ಇದು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಯೋಫ್ ಹೊವಾರ್ತ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ೧೨ ನೇ ಗೆಲುವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="ODIC">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-5/test-matches-1|title=Test captains, New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಟ್ವೆಂಟಿಟ್ವೆಂಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-new-zealand-2004-05-61407/new-zealand-vs-australia-only-t20i-211048/full-scorecard|title=Only T20I (D/N), Auckland, February 17, 2005, Australia tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕೇಪ್ ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ನಡುವಿನ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ೩ ನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ದ್ವಿಶತಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/most-double-hundreds-in-a-career-230344|title=Most test double hundreds|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಅವರು ೨೦೦೭ ರ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೩೯.೨೨ ರ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ೩೫೩ ರನ್ ಗಳಿಸಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-world-cup-2006-07-2403|title=Most runs, 2007 World cup|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ರಂದು, [[:en:Sri Lanka national cricket team|ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ವಿರುದ್ಧದ ಸೆಮಿ-ಫೈನಲ್ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/fleming-resigns-as-odi-captain-292255|title=Fleming resigns as ODI captain|date=24 April 2007|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ಡೇನಿಯಲ್ ವೆಟ್ಟೋರಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ೨೦೦೮ ರ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರವಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ಗಾಗಿ ಆಡಲು ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ತಂಡದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref name=retire>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/new_zealand/7244189.stm|title=Fleming to end New Zealand career|date=14 February 2008|publisher=[[BBC Sport]]|access-date=13 November 2011}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೭೦೦೦ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೭೦ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಇದು ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಅಲ್ಲದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಮೊತ್ತ.<ref>{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283548.html|title=Records–Test matches–Fielding records–Most catches in career|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref><ref name="Cric"/> ==ಐಪಿಎಲ್ ವೃತ್ತಿ== ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ (CSK) US$೩೫೦,೦೦೦ ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/how-the-teams-stack-up-338106|title=How the teams stack up|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಋತುವನ್ನು ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೬ ರನ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="IPL">{{cite web|url=https://www.iplt20.com/teams/chennai-super-kings/squad-details/1|title=MS Dhoni, Chennai Super Kings|publisher=IPL|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iplt20.com/teams/CSK/squad-details/350|title=CSK squad details|publisher=IPL|access-date=1 December 2023}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ == ===ತರಬೇತಿ=== {{MedalBox|title=<span style="color: Darkblue">ಸಿಎಸ್‍ಕೆ ಅನ್ನು [[Chennai Super Kings|<span style="color:Darkblue">ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ</span>]]</span>|medals= {{MedalCompetition|[[:en:Indian Premier League|ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]}} {{Medal|Winner|[[:en:2010 Indian Premier League|೨೦೧೦]]|}} {{Medal|Winner|[[:en:2011 Indian Premier League|೨೦೧೧]]|}} {{Medal|Winner|[[:en:2018 Indian Premier League|೨೦೧೮]]|}} {{Medal|Winner|[[:en:2021 Indian Premier League|೨೦೨೧]]|}} {{Medal|Winner|[[:en:2021 Indian Premier League|೨೦೧೩]]|}} {{MedalCompetition|[[:en:Champions League Twenty20|ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್]]}} {{Medal|Winner|[[:en:Champions League Twenty20#Tournament summary|೨೦೧೧]]|}} {{Medal|Winner|[[:en:Champions League Twenty20#Tournament summary|೧೦೧೪]]|}} |sport=|country=|color=yellow}} ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರು ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದ ನಂತರ [[:en:Chennai Super Kings|ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌]]ನ ಮುಖ್ಯ ಕೋಚ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news|title=Who is the CSK coach? Long-serving mastermind looking to bring more IPL glory to Chennai Super Kings|url=https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/who-csk-coach-stephen-fleming-chennai-super-kings-ipl/vpbcosswpqcvybuwdoyar9wy|newspaper=Sporting News|date=29 March 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> ಅವರ ತರಬೇತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ೨೦೧೦ ರ ಋತುವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು [[:en:Champions League Twenty20|ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟ್ವೆಂಟಿ ಟ್ವೆಂಟಿ]] ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Raina, Dhoni star in Chennai triumph|url=https://www.espncricinfo. com/series/indian-premier-league-2009-10-418064/mumbai-indians-vs-chennai-super-kings-final-419165/match-report|access-date=4 June 2013|publisher=ESPNcricinfo|archive-date=26 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226065304/https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2009-10-418064/mumbai-indians-vs-chennai-super-kings-final-419165/match-report|url-status=live}}</ref> ಚೆನ್ನೈ ೨೦೧೦ ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಗೆದ್ದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Warriors v Chennai: Dominant Chennai seal title|url=https://www.espncricinfo.com/series/champions-league-twenty20-2010-11-456281/warriors-vs-chennai-super-kings-final-465141/match-report|access-date=21 April 2012|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‍ನ ತರಬೇತೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಎರಡನೇ ಐಪಿಎಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಎರಡನೇ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟ್ವೆಂಟಿ ಟ್ವೆಂಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="CSK">{{cite web|url=https://www.iplt20.com/teams/chennai-super-kings/archive|title=Chennai Super Kings|publisher=IPL|access-date=1 December 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/champions-league-twenty20-2014-15-763543|title=2014 Champions League Twenty20|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 December 2023}}</ref> ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು [[:en:Rajasthan Royals|ರಾಜಸ್ಥಾನ್ ರಾಯಲ್ಸ್]] ತಂಡಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಮಾನತುಗೊಂಡ ನಂತರ, ೨೦೧೬ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಾದ [[:en:Rising Pune Supergiants|ರೈಸಿಂಗ್ ಪುಣೆ ಸೂಪರ್ಜೈಂಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Gujarat Lions|ಗುಜರಾತ್ ಲಯನ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗಳು ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|title=Pune names Fleming as coach|url=https://www.cricket.com.au/news/3270844/fleming-named-coach-of-pune|newspaper=Cricket.au|date=5 January 2016|access-date=1 January 2023}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗೆ ಮರಳಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/sports/cricket/190118/indian-premier-league-ipl-2018-chennai-super-kings-stephen-fleming-head-coach.html|title=Chennai Super Kings confirm return of Fleming as coach|date=19 January 2018|access-date=1 December 2023|newspaper=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ರವರ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಎಸ್‌ಕೆ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಐಪಿಎಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8048/report/1136620/chennai-super-kings-vs-sunrisers-hyderabad-final-indian-premier-league-2018|title=Final (N), Indian Premier League at Mumbai, May 27 2018. Match Report|date=27 May 2018 |publisher=ESPNcricinfo|access-date=28 May 2018|archive-date=29 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029092150/https://www.espncricinfo.com/series/8048/report/1136620/chennai-super-kings-vs-sunrisers-hyderabad-final-indian-premier-league-2018|url-status=live}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ೨೦೨೧ ಮತ್ತು ೨೦೨೩ ರ ಐಪಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಎಸ್‌ಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name="CSK"/><ref>{{cite news|title=MS Dhoni's CSK claim 4th title: Complete list of IPL winners since 2008|url=https://www.wionews.com/sports/ms-dhonis-csk-claim-4th-title-complete-list-of-ipl-winners-since-2008-421316|access-date=18 March 2022|website=WION|language=en|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919224331/https://www.wionews.com/sports/ms-dhonis-csk-claim-4th-title-complete-list-of-ipl-winners-since-2008-421316|url-status=live}}</ref> ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರನಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸಿಎಸ್‌ಕೆ ಹತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಐಪಿಎಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|date=25 October 2017|title=MS Dhoni: Indian cricket's first mega-brand|url=https://www.espncricinfo.com/story/book-extract-democracy-s-xi-by-rajdeep-sardesai-1123867|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111224912/https://www.espncricinfo.com/story/_/id/21145684/democracy-xi-rajdeep-sardesai|archive-date=11 November 2020|access-date=26 October 2017|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸೆಸ್, ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಜೋಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಕೋಚ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/fleming-to-be-texas-super-kings-coach-in-major-league-cricket-in-us-as-csk-announces-partnership/articleshow/98902904.cms?from=mdr|title=Fleming to be coach of Texas Super Kings|newspaper=[[The Times of India]]|date=23 March 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> ===ವ್ಯಾಪಾರ ಆಸಕ್ತಿಗಳು=== ಕಂಪನಿಯ ಸಿಇಒ ಸೈಮನ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಾಯಕ [[:en:Brendon McCullum|ಬ್ರೆಂಡನ್ ಮೆಕಲಮ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ CricHQ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದರು. ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು. ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಟೆಂಬುಸು ಪಾಲುದಾರರಿಂದ US $ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು.<ref>{{cite news|last=Hutching|first=Gerard|date=16 June 2015|title=Singaporean firm invests US$10m in New Zealand cricket tech company|url=http://www.stuff.co.nz/business/industries/69450909/singaporean-firm-invests-us10m-in-new-zealand-cricket-tech-company|newspaper=Stuff|access-date=4 July 2016}}</ref> ==ಆಡುವ ಶೈಲಿ== ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‍ರವರು ಎಡಗೈ [[:en:batsman|ಬ್ಯಾಟರ್]] ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾಡ್, ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಡ್ರೈವ್, ಕವರ್ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಕಟ್ ಶಾಟ್‌ಗಳಂತಹ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/fleming-csks-man-for-all-seasons/article24016464.ece|title=Fleming — CSK's man for all seasons|date=28 May 2018|newspaper=[[The Hindu]]|access-date=1 July 2023}}</ref> ಅವರು ಸಮೃದ್ಧ ಸ್ಲಿಪ್ ಕ್ಯಾಚರ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, [[:en:Shane Warne|ಶೇನ್ ವಾರ್ನ್]] ಇವರನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಯಕ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು.<ref>{{cite news| url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/2310545/Spotlight-on-Stephen-Fleming-Boss-approved.html|location=London|newspaper=The Daily Telegraph|first=Steve|last=James|title=Spotlight on Stephen Fleming: Boss approved|date=8 April 2007|access-date=1 July 2016}}</ref> ==ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು== ===ಶತಕಗಳು=== ಎಡಗೈ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮನ್ ಆಗಿರುವ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೭, ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮತ್ತು ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು [[:en:Century (cricket)|ಶತಕ]]ಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶತಕ ಬಾರಿಸುವವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಂಬತ್ತಾರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=Records/Combined Test, ODI and T20I records/Batting records/Most hundreds in a career|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284175.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=15 January 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004152723/http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284175.html|archive-date=4 October 2012 }}</ref> ;ಟೆಸ್ಟ್ {| class="wikitable sortable" |+ಸ್ಟೀಫನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಗಳಿಸಿದ ಟೆಸ್ಟ್ ಶತಕಗಳು<ref>{{cite web|title=Statistics/Statsguru/SP Fleming/Test matches/Hundreds|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/37000.html?class=1;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting;view=innings|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> !ಕ್ರ.ಸಂ !ಸ್ಕೋರ್ !ಎದುರಾಳಿ !ಪೋಸ್. !ಇನ್. !ಸ್ಥಳ !ದಿನಾಂಕ !ಫಲಿತಾಂಶ !ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೧|| ೧೨೯|| {{cr|ENG}}|| ೪|| ೧|| ಈಡನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಆಕ್ಲೆಂಡ್|| ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೯೭|| ಡ್ರಾಗೊಂಡಿದೆ|| <ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63739.html|title=1st Test: New Zealand v England at Auckland, Jan 24–28, 1997 &#124; Cricket Scorecard|publisher=ESPNcricinfo|access-date=4 May 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130522194047/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63739.html|archive-date=22 May 2013|df=dmy-all }}</ref> |- | ೨|| ೧೭೪[[not out|*]]|| {{cr|SL}}|| ೩|| ೩|| ಆರ್. ಪ್ರೇಮದಾಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಕೊಲಂಬೊ]]|| ೨೭ ಮೇ ೧೯೯೮|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-sri-lanka-1998-62123/sri-lanka-vs-new-zealand-1st-test-63801/full-scorecard|title=1st Test, Colombo (RPS), May 27-31, 1998, New Zealand tour of Sri Lanka|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೩|| ೧೦೫|| {{cr|AUS}}|| ೪|| ೧|| ವಾಕಾ ಮೈದಾನ, ಪರ್ತ್|| ೩೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೧|| ಡ್ರಾಗೊಂಡಿದೆ|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-australia-2001-02-62085/australia-vs-new-zealand-3rd-test-63955/full-scorecard|title=3rd Test, Perth, November 30-December 04, 2001, New Zealand tour of Australia|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೪|| ೧೩೦|| {{cr|WIN}}|| ೩|| ೧|| ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಓವಲ್, ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಟೌನ್|| ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೦೨|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-west-indies-2002-62105/west-indies-vs-new-zealand-1st-test-63993/full-scorecard|title=1st Test, Bridgetown, June 21-24, 2002, New Zealand tour of West Indies|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೫|| ೨೭೪[[not out|*]]|| {{cr|SL}}|| ೩|| ೧|| ಪೈಕಿಯಾಸೋತಿ ಸರವಣಮುತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ಕೊಲಂಬೊ]]|| ೨೫ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩|| ಡ್ರಾಗೊಂಡಿದೆ|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-sri-lanka-2003-62126/sri-lanka-vs-new-zealand-1st-test-64030/full-scorecard|title=1st Test, Colombo (PSS), April 25-29, 2003, New Zealand tour of Sri Lanka|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೬|| ೧೯೨|| {{cr|PAK}}|| ೩|| ೧|| ಸೆಡನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್|| ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೩|| ಡ್ರಾಗೊಂಡಿದೆ|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-new-zealand-2003-04-61500/new-zealand-vs-pakistan-1st-test-64067/full-scorecard|title=1st Test, Hamilton, December 19-23, 2003, Pakistan tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೭|| ೧೧೭|| {{cr|ENG}}|| ೨|| ೧|| ಟ್ರೆಂಟ್ ಸೇತುವೆ, ನಾಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್|| ೦೪ ಜೂನ್ ೨೦೦೪|| ಸೋತರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-england-2004-62067/england-vs-new-zealand-3rd-test-64088/full-scorecard|title=3rd Test, Nottingham, June 10-13, 2004, New Zealand tour of England|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೮|| ೨೦೨|| {{cr|BAN}}|| ೩|| ೧|| ಎಂ. ಎ. ಅಜೀಜ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಚಟ್ಟೋಗ್ರಾಮ್|| ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-bangladesh-2004-05-62139/bangladesh-vs-new-zealand-2nd-test-64104/full-scorecard|title=2nd Test, Chattogram, October 26-29, 2004, New Zealand tour of Bangladesh|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- | ೯|| ೨೬೨|| {{cr|SA}}|| ೩|| ೧||ನ್ಯೂಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗ್ರೌಂಡ್, [[ಕೇಪ್ ಟೌನ್]]|| ೨೭ ಇಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬|| ಡ್ರಾಗೊಂಡಿದೆ||<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238206.html|title=New Zealand tour of South Africa, 2005/06&nbsp;– 2nd Test|publisher=ESPNcricinfo|access-date=6 January 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217001035/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238206.html|archive-date=17 February 2013 }}</ref> |} ;ಒಡಿಐ {| class="wikitable sortable" |+ಸ್ಟೀಫನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಗಳಿಸಿದ ಒಡಿಐ ಶತಕಗಳು<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/37000.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting;view=innings|title=Statistics/Statsguru/SP Fleming/One-Day Internationals/Hundreds|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> !ಕ್ರ.ಸಂ !ಸ್ಕೋರ್ !ಎದುರಾಳಿ !ಪೋಸ್. !ಸ್ಥಳ !ದಿನಾಂಕ !ಫಲಿತಾಂಶ !ಉಲ್ಲೇಖ |- || ೧|| ೧೦೬[[not out|*]]|| {{cr|WIN}}|| ೪|| ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಓವಲ್, ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇನ್|| ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೬|| ಗೆದ್ದರು||<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-west-indies-1995-96-62107/west-indies-vs-new-zealand-2nd-odi-64522/full-scorecard|title=2nd ODI, Port of Spain, March 29, 1996, New Zealand tour of West Indies|publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 April 2022}}</ref> |- || ೨|| ೧೧೬[[not out|*]]|| {{cr|AUS}}|| ೪|| ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|| ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೯೮|| ಗೆದ್ದರು|| <ref name="c3">{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65566.html|title=Australia vs. New Zealand, Melbourne Cricket Ground, Melbourne, 21&nbsp;January 1998|access-date=10 June 2008|publisher=ESPNcricinfo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100112220353/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65566.html|archive-date=12 January 2010 }}</ref> |- | ೩|| ೧೧೧[[not out|*]]|| {{cr|AUS}}|| ೪|| ಮ್ಯಾಕ್ಲೀನ್ ಪಾರ್ಕ್, ನೇಪಿಯರ್|| ೧೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೮|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-new-zealand-1997-98-61406/new-zealand-vs-australia-3rd-odi-64577/full-scorecard|title=3rd ODI (D/N), Napier, February 12, 1998, Australia tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 March 2019}}</ref> |- | ೪|| ೧೩೪[[not out|*]]|| {{cr|SA}}|| ೨|| ನವ ವಾಂಡರರ್ಸ್, ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|| ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೩|| ಗೆದ್ದರು ([[Duckworth–Lewis–Stern method|ಡಿ/ಎಲ್]])|| <ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65248.html|title=15th Match: South Africa v New Zealand at Johannesburg, Feb 16, 2003 &#124; Cricket Scorecard|publisher=ESPNcricinfo|access-date=24 November 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219012504/http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65248.html|archive-date=19 December 2013|df=dmy-all }}</ref> |- | ೫|| ೧೧೫[[not out|*]]|| {{cr|PAK}}|| ೨|| ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್|| ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೦೪|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-new-zealand-2003-04-61500/new-zealand-vs-pakistan-3rd-odi-64859/full-scorecard|title=3rd ODI, Christchurch, January 10, 2004, Pakistan tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 March 2019}}</ref> |- | ೬|| ೧೦೮|| {{cr|SA}}|| ೨|| ಲ್ಯಾಂಕಾಸ್ಟರ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್|| ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪|| ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-new-zealand-2003-04-61847/new-zealand-vs-south-africa-2nd-odi-64868/full-scorecard|title=2nd ODI (D/N), Christchurch, February 17, 2004, South Africa tour of New Zealand|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 March 2019}}</ref> |- | ೭|| ೧೦೬|| {{cr|ENG}}|| ೨|| ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ|| ೦೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭|| ಸೋತರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-bank-series-2006-07-249146/england-vs-new-zealand-12th-match-249239/full-scorecard|title=12th Match (D/N), Brisbane, February 06, 2007, Commonwealth Bank Series|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 March 2019}}</ref> |- | ೮|| ೧೦೨|| {{cr|BAN}}|| ೨|| ಸರ್ ವಿವಿಯನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ನಾರ್ತ್ ಸೌಂಡ್|| ೦೨ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭||ಗೆದ್ದರು|| <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/bangladesh-vs-new-zealand-31st-match-super-eights-247487/full-scorecard|title=31st Match, Super Eights, North Sound, April 02, 2007, ICC World Cup|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 March 2019}}</ref> |} ===ನಾಯಕತ್ವ=== ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರು ೮೦ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು, ೨೧೮ ಒಡಿಐ ಗಳು ಮತ್ತು ೫ ಟಿಟ್ವೆಂಟಿಐ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೩೦೩ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‍ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="TestC">{{cite web|url=http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283746.html|title=Records-Test matches-Individual records (captains, players, umpires)-Most matches as captain|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 June 2023}}</ref><ref name="ODIC"/><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/most-matches-as-captain-283427|title=Most matches as captain|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 March 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ನಾಯಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ<ref name="TestC"/><ref name="ODIC"/><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/new-zealand-5/twenty20-internationals-3|title=Records-T20I matches-Individual records (captains, players, umpires)-Most matches as captain|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 June 2023}}</ref> |- !ಮಾದರಿ !ಪಂದ್ಯಗಳು !ಗೆಲುವು !ಸೋಲು !ಡ್ರಾ !ಟೈ !ಯಾವುದೇ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲ !ಗೆಲುವು % |- |ಟೆಸ್ಟ್ |೮೦ |೨೮ |೨೭ |೨೫ |೦ |೦ |೩೫.೦೦ |- |ಒಡಿಐ |೨೧೮ |೯೮ |೧೦೬ |೦ |೧ |೧೩ |೪೪.೯೫ |- |ಟಿಟ್ವೆಂಟಿಐ |೫ |೨ |೨ |೦ |೧ |೦ |೪೦.೦೦ |} == ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು == ;ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವುಗಳು (೨೮)<ref name="CT"/> * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳ ನಾಯಕನಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ (೮೦)<ref name="CT">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/most-matches-as-captain-283746|title=Most matches as captain, Tests|publisher=ESPNcricinfo|access-date=20 June 2020}}</ref> * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‍ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ (೭೧೭೨)<ref name="CTR">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-5/test-matches-1|title=Most runs for New Zealand, Tests|publisher=ESPNcricinfo|access-date=20 June 2020}}</ref> * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳು (೧೧೧)<ref name="CTR"/> * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಧಶತಕ (೪೬))<ref name="CTR"/> ;ಒಡಿಐಗಳು * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ನಾಯಕನಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವುಗಳು (೯೮) * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕ (೨೧೮) * ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್ ಪಡೆದ ನಾಯಕ (೬೨೯೫)<ref>{{cite web|url=https://www.cricindeed.com/most-odi-runs-as-captain/|title=Most runs as ODI captain|date=18 January 2020 |publisher=Cricindeed|access-date=20 June 2020}}</ref> * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ತಂಡದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು (೨೭೯)<ref name="COR"/> * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರನ್‌ಗಳು (೮೦೦೭)<ref name="COR">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/new-zealand-5/one-day-internationals-2|title=Most runs for New Zealand, ODIs|publisher=ESPNcricinfo|access-date=20 June 2020}}</ref> * ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಧಶತಕ (೪೯)<ref name="COR"/> ;ಸಂಯೋಜಿತ * ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ನಾಯಕ (೩೦೩)<ref>{{cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/slc-twenty20-15/content/records/283427.html|title=Records/Combined Test, ODI and T20I records/Individual records (captains, players, umpires)/Most matches as captain|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 May 2017|archive-date=26 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126180316/http://stats.espncricinfo.com/slc-twenty20-15/content/records/283427.html|url-status=live}}</ref> * ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦ ಕ್ಯಾಚ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಕೆಟ್ ಕೀಪರ್ ಅಲ್ಲದ ಆಟಗಾರ.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/most-catches-in-career-283649|title=Records/Combined Test, ODI and T20I records /Fielding records/Most catches in career|publisher=ESPNcricinfo|access-date=3 May 2017|archive-date=28 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190428162745/http://stats.espncricinfo.com/slc-twenty20-15/content/records/283337.html|url-status=live}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು== ೨೦೧೧ ರ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬರ್ತ್‌ಡೇ ಆನರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಸೇವೆಗೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.dpmc.govt.nz/publications/queens-birthday-honours-list-2011|title=Queen's Birthday honours list 2011|date=6 June 2011|publisher=Department of the Prime Minister and Cabinet|access-date=10 May 2020}}</ref> ===ಆಟಗಾರ=== ;ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ * ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ: ೨೦೦೦<ref name="KO"/> * ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್: ೧೯೯೮ ([[ಕಂಚು]])<ref name="CG"/> ;ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್ * ಕೌಂಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್: ೨೦೦೫<ref name="Not"/> ===ತರಬೇತುದಾರ=== ;ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ * ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್: [[:en:2010 Indian Premier League|೨೦೧೦]],<ref>{{cite web |title=Indian Premier League Final, 2010|url=https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2009-10-418064/mumbai-indians-vs-chennai-super-kings-final-419165/full-scorecard|access-date=1 December 2023|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> [[:en:2011 Indian Premier League|೨೦೧೧]],<ref>{{cite web|title=Indian Premier League Final, 2011|url=https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2011-466304/chennai-super-kings-vs-royal-challengers-bangalore-final-501271/full-scorecard|access-date=1 December 2023|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> [[:en:2018 Indian Premier League|೨೦೧೮]],<ref>{{cite web|title=Indian Premier League Final, 2018|url=https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2018-1131611/chennai-super-kings-vs-sunrisers-hyderabad-final-1136620/full-scorecard|access-date=1 December 2023|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> [[:en:2021 Indian Premier League|೨೦೨೧]],<ref>{{cite web|title=Indian Premier League Final, 2021|url=https://www.espncricinfo.com/series/ipl-2021-1249214/chennai-super-kings-vs-kolkata-knight-riders-final-1254117/full-scorecard|access-date=1 December 2023|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> [[:en:2023 Indian Premier League|೨೦೨೩]].<ref>{{cite web|title=Indian Premier League Final, 2013|url=https://www.espncricinfo.com/series/indian-premier-league-2023-1345038/gujarat-titans-vs-chennai-super-kings-final-1370353/full-scorecard|access-date=1 December 2023|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> * ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್: [[:en:2010 Indian Premier League|೨೦೧೦]],<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/champions-league-twenty20-2010-11-456281/warriors-vs-chennai-super-kings-final-465141/full-scorecard|title=Final, Johannesburg, September 26, 2010, Champions League Twenty20|access-date=16 June 2022|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ೨೦೧೪.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/champions-league-twenty20-2014-15-763543/chennai-super-kings-vs-kolkata-knight-riders-final-763633/full-scorecard|title=Final, 2014, Champions League Twenty20|access-date=16 June 2022|publisher=ESPNcricinfo}}</ref> ==ವಿವಾದಗಳು== ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರಾದ [[:en:Matthew Hart|ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹಾರ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[:en:Dion Nash|ಡಿಯೋನ್ ನ್ಯಾಶ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಜಾ ಸೇದಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|title=Fleming caught out for a smoke|date=6 November 2004|url=http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=3607554|newspaper=The New Zealand Herald|access-date=25 June 2010}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] chen2wfxail6d1k9odq3aaqhmdrnv6c 4 90682 1376400 1375960 2026-07-06T13:56:02Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-28 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1376400 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೧೧, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೭:೦೬, ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೪೪, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೧, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೧೧, ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೮:೦೦, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೩೯, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೬, ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೧೧, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೩, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೧, ೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೯, ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೦, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೩, ೬ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೦೬, ೧೩ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೧, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೩, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೨೩, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೫, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೪೯, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೦೯, ೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೩೪, ೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೩೭, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೧೦, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೯:೦೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೭, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೦೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೫:೪೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೮, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೬:೪೨, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೩೫, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೨೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೦, ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೪, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೦೭, ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೫೫, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೨೫, ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೭, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೪, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೨, ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೧೪, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೧೩, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೪:೫೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೪೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೩೩, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೨೧, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೦೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೨೦, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೫, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೪೮, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೪೮, ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೦:೨೯, ೨೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೩:೩೫, ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೨, ೫ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೫೦, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೫೧, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೩:೨೧, ೨೬ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೮, ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೫೯, ೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೨:೧೮, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೮:೩೪, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೭:೧೭, ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೯:೨೬, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> ky36l3vky9v15pvv95sopewvh8ki73g 0 119916 1376410 1363026 2026-07-06T20:26:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376410 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Respiratory_system.svg|thumb]] '''ವಪೆ'''ಯು [[ಸಸ್ತನಿ|ಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ]] [[ಎದೆಗೂಡು|ಎದೆಗೂಡನ್ನು]] (ತೊರ್‍ಯಾಕ್ಸ್) [[ಉದರ]] ಭಾಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗ]] (ಡಯಾಫ್ರಮ್). ಮೆದು [[ಮೂಳೆ]] [[ಸ್ನಾಯು|ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದಾಗಿರುವ]] ರಚನೆ.<ref name=":0">{{Cite book|title=Biology: Australian Version|vauthors=Campbell NA|publisher=Pearson/Benjamin Cumings|year=2009|isbn=978-1-4425-0221-5|edition=8th|location=Sydney|page=334}}</ref> ದೇಹದಲ್ಲಿ [[ಹೃದಯ|ಹೃದಯವನ್ನು]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ವಪೆಯೇ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸ್ನಾಯು. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಎದೆ ಎಲುಬಿಗೂ [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು|ಪಕ್ಕೆಲುಬಿಗೂ]] ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬೆನ್ನು ಹುರಿ|ಬೆನ್ನುಹುರಿಗೂ]] ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದು. == ಕಾರ್ಯ == [[ಉಸಿರಾಟ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದರದು ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ.<ref name="Alex">{{cite book|title=Spencer's pathology of the lung|date=1996|publisher=McGraw-Hill|isbn=0071054480|edition=5th|location=New York|page=1}}</ref> ಉಚ್ಛ್ವಾಸದ ವೇಳೆ ವಪೆ ಕುಗ್ಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಎದೆಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯುಪೂರಿತ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ|ಫುಪ್ಫುಸಗಳು]] ವ್ಯಾಕೋಚಿಸಲು ಇದರಿಂದ ಅನುಕೂಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ನಿಶ್ವಾಸದ ವೇಳೆ ವಪೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೂಕಲ್ಪಟ್ಟು ಎದೆಗೂಡನ್ನು ಕಿರಿದಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಫುಪ್ಫುಸಗಳಿಂದ [[ಗಾಳಿ/ವಾಯು|ವಾಯು]] ಸಲೀಸಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |title=Medical Illustrations and Animations, Health and Science Stock Images and Videos, Royalty Free Licensing at Alila Medical Media |url=https://www.alilamedicalmedia.com/ |website=www.alilamedicalmedia.com |access-date=2024-03-29 |archive-date=2019-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008211538/https://www.alilamedicalmedia.com/ |url-status=dead }}{{full citation needed|date=June 2020}}</ref> ವಪೆಗೆ ಅಪಾಯ ಬಡಿದರೆ ಉಸಿರಾಟ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತದೆ. ==ವಪೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು== 1. [[ಅಂತ್ರವೃದ್ಧಿ]] (ಹರ್ನಿಯ): ವಪೆಯ ಅಭಿವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆ ಹಣುಕಿದರೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಗಾಸಿಯಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ [[ರಂಧ್ರ]] ಉಂಟಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಅಂಗಗಳು ಇದರ ಮೂಲಕ ಎದೆಗೂಡಿಗೆ ತೂರಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ಈ [[ಕಾಯಿಲೆ]] ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 2200 [[ಜನನ|ಜನನಗಳಲ್ಲಿ]] 1ಕ್ಕೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಬಡಿಯಬಹುದು.<ref>{{cite journal|vauthors=Chandrasekharan PK, Rawat M, Madappa R, Rothstein DH, Lakshminrusimha S|title=Congenital Diaphragmatic hernia - a review|journal=Maternal Health, Neonatology and Perinatology|volume=3|pages=6|date=2017-03-11|pmid=28331629|pmc=5356475|doi=10.1186/s40748-017-0045-1|doi-access=free}}</ref> ಇದು ಆಜನ್ಮ ವಪೆಯ ಅಂತ್ರವೃದ್ಧಿ. [[ಮಗು|ಮಗುವಿನ]] ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ತುಂಬ ತೊಂದರೆ. ತುರ್ತು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ]] ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸೇಕಡ 50-60 ಮಡಿಯಬಹುದು. 2. '''ಇವೆಂಟ್ರೇಶನ್''': ವಪೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕಿರುವ ನ್ಯೂನತೆ ಇದು. [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ|ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣ]] [[ಚಿತ್ರ|ಚಿತ್ರದಿಂದ]] ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಯಾವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗದಿರಬಹುದು. ಹಾಗೇನಾದರೂ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದೇ ಪರಿಹಾರ. 3. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]: ವಪೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಪೀಡಿತವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== [https://teachmeanatomy.info/thorax/muscles/diaphragm/ The Diaphragm] [https://www.healthline.com/human-body-maps/diaphragm Diaphragm]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ವಪೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಶರೀರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] ehetxuqur3dz5bmjbmdjwm1zxudy109 0 144403 1376407 1361777 2026-07-06T16:10:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376407 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Stambecchi_nel_Parco_Nazionale_del_Gran_Paradiso.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Stambecchi_nel_Parco_Nazionale_del_Gran_Paradiso.jpg/220px-Stambecchi_nel_Parco_Nazionale_del_Gran_Paradiso.jpg|thumb| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತವೆ. [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌ನ ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಪ್ಯಾರಾಡಿಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ಪೈನ್ ಐಬೆಕ್ಸ್‌ಗಳು ( ''ಕಾಪ್ರಾ ಐಬೆಕ್ಸ್'' ) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಐಬೆಕ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Yuli_Seperi_Komodo_TNKomodo-2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Yuli_Seperi_Komodo_TNKomodo-2.jpg/220px-Yuli_Seperi_Komodo_TNKomodo-2.jpg|thumb| ಕೊಮೊಡೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಪೂರ್ವ ನುಸಾ ತೆಂಗರಾ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]].]] '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು''' ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ, ಅರೆ-ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದರೂ ಸಂತತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ 'ಕಾಡು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ' ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ.<ref>Europarc Federation (eds.) 2009, Living Parks, 100 Years of National Parks in Europe, Oekom Verlag, München</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ೧೮೭೨ <ref>{{Cite web|url=http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=amrvl&fileName=vl002//amrvlvl002.db&recNum=1&itemLink=r?ammem/consrvbib:@field(NUMBER+@band(amrvl+vl002))&linkText=0|title=Evolution of the Conservation Movement, 1850-1920|website=memory.loc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123114358/http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=amrvl&fileName=vl002%2F%2Famrvlvl002.db&recNum=1&itemLink=r%3Fammem%2Fconsrvbib%3A%40field%28NUMBER%2B%40band%28amrvl%2Bvl002%29%29&linkText=0|archive-date=23 January 2017}}</ref> ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೊದಲ "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಅಥವಾ ನೆಲವನ್ನು ಜನರ ಪ್ರಯೋಜನ ಮತ್ತು ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ" ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇದು ಆವಾಗಲೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>[https://archive.org/stream/annualreports18721880#page/n7/mode/2up Report of the Superintendent of Yellowstone National Park for the Year 1872] {{Webarchive|date=3 April 2016}}, 43rd Congress, 3rd Session, ex. doc. 35, quoting Department of Interior letter of 10 May 1872, "The reservation so set apart is to be known as the "Yellowstone National Park"."</ref> ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಟೊಬಾಗೊ ಮೇನ್ ರಿಡ್ಜ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ವ್ (ಈಗ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊದಲ್ಲಿ ೧೭೭೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು) <ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5646/|title=Tobago Main Ridge Forest Reserve|date=17 August 2011|publisher=UNESCO|access-date=13 August 2018}}</ref> ಮತ್ತು ಬೊಗ್ಡ್ ಖಾನ್ ಉಲ್ ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ (ಮಂಗೋಲಿಯಾ ೧೭೭೮) ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://theculturetrip.com/north-america/articles/the-10-oldest-national-parks-in-the-world/|title=The 10 Oldest National Parks in the World|last=Hardy, U.|date=9 April 2017|publisher=The CultureTrip|access-date=21 December 2017|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017141141/https://theculturetrip.com/north-america/articles/the-10-oldest-national-parks-in-the-world/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Geography of Nostalgia: Global and Local Perspectives on Modernity and Loss|last=Bonnett, A.|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1-315-88297-0|page=68}}</ref> ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಫಾರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್ (ಐಯುಸಿ‍ಎನ್), ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್ ಏರಿಯಾಸ್ (ಡಬ್ಲೂ‍ಸಿಪಿಎ), "ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್" ಅನ್ನು ಅದರ ''ವರ್ಗವಾಗಿ'' ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ''&nbsp;II'' ಪ್ರಕಾರದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/theme/protected-areas/about/protected-areas-categories/category-ii-national-park|title=Category II: National Park|date=5 February 2016|website=IUCN}}</ref> ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ೬,೫೫೫ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವು. ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ಇನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nationalparks.gov.uk/press/history.htm|title=History of the National Parks|website=Association of National Park Authorities|archive-url=https://web.archive.org/web/20130421112821/http://www.nationalparks.gov.uk/press/history.htm|archive-date=21 April 2013|access-date=12 November 2012}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Gissibl, B. 2012">Gissibl, B., S. Höhler and P. Kupper, 2012, ''Civilizing Nature, National Parks in Global Historical Perspective'', Berghahn, Oxford</ref> == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Koli_2019_2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Koli_2019_2.jpg/220px-Koli_2019_2.jpg|thumb| [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] ಉತ್ತರ ಕರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿವೆ, ಉದಾ. ಜೀನ್ ಸಿಬೆಲಿಯಸ್, ಜುಹಾನಿ ಅಹೋ ಮತ್ತು ಈರೋ ಜರ್ನೆಫೆಲ್ಟ್.<ref>{{Cite news|url=https://www.nationalparks.fi/kolinp/history|title=History of Koli National Park|work=Nationalparks.fi|access-date=16 August 2020}}</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Puerto_Escondido_P_N_Manuel_Antonio.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Puerto_Escondido_P_N_Manuel_Antonio.JPG/220px-Puerto_Escondido_P_N_Manuel_Antonio.JPG|thumb| ಕೋಸ್ಟರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ವಿಶ್ವದ ೧೨ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/janelevere/2011/08/29/the-worlds-most-beautiful-national-parks/|title=The World's Most Beautiful National Parks|last=Jane Levere|date=29 August 2011|work=[[Forbes]]|access-date=4 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001031720/http://www.forbes.com/sites/janelevere/2011/08/29/the-worlds-most-beautiful-national-parks/|archive-date=1 October 2011}}</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Beech_trees_in_Mallard_Wood,_New_Forest_-_geograph.org.uk_-_779513.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Beech_trees_in_Mallard_Wood%2C_New_Forest_-_geograph.org.uk_-_779513.jpg/220px-Beech_trees_in_Mallard_Wood%2C_New_Forest_-_geograph.org.uk_-_779513.jpg|thumb| ಮಲ್ಲಾರ್ಡ್ ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೀಚ್ ಮರಗಳು, ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು:<ref>Gulez, Sumer (1992). A method of evaluating areas for national park status.</ref> * ಮಾನವನ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಿಂದ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹಲವಾರು [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]], ಅಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ವಿಶೇಷ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಅಥವಾ ಇದು ಉತ್ತಮ ಸೌಂದರ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ಶೋಷಣೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪರಿಸರ, ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಸೌಂದರ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಗೌರವವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ದೇಶದ ಉನ್ನತ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. * ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮೇಲೆ ಈ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳ ಸಹಿತ: * ಪ್ರಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧,೦೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಗಾತ್ರ * ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ * ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಜೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ * ಕ್ರೀಡೆ, ಬೇಟೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ (ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ) ಶೋಷಣೆಯ ನಿಷೇಧ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಈಗ ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ನಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳುಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಇತರ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವಾಗಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ:<ref name="Gissibl, B. 2012"/> * ಸ್ವಿಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;|ಎ - ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೀಸಲು * ಎವರ್ಗ್ಲೇಡ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;|ಬಿ - ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ಏರಿಯಾ * ಕೋಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;|| - ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರದೇಶ * ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಫಾಲ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;| - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕ * ವಿತೋಶಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;IV - ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರದೇಶ * ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್:ಐಯುಸಿ‍ಎನ್&nbsp;ವಿ - ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭೂದೃಶ್ಯ * ಎವ್ರೋಸ್ ಡೆಲ್ಟಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್, ಗ್ರೀಸ್: ಐಯುಸಿ‍ಎನ್VI - ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಅದೇ ರೀತಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Gissibl, B. 2012"/> ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಇವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಾಗಿವೆ.<ref>John S. Marsh, “[https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/provincial-parks Provincial Parks],” in ''[[The Canadian Encyclopedia]]'' (Historica Canada, 2018‑05‑30), [accessed 2020‑02‑18].</ref> ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Gissibl, B. 2012"/> === ಪರಿಭಾಷೆ === ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ತೈವಾನ್|ತೈವಾನ್‌ನಂತಹ]] ಇತರ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ"ವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ರಮಣೀಯವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳು ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ "ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ" ಅಥವಾ "ಮೀಸಲು" ನಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === ೧೭೩೫ ರಿಂದ ನೇಪಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಟಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾದ ಪ್ರೊಸಿಡಾ ಮೊದಲ ಸಂರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.fondazionecariforli.it/downloads/files/3-La-regia-caccia-di-torre-guevara-nel-settecento.pdf|title=La "Regia Caccia" Di Torre Guevara Nel Settecento|last=Angela de Sario|website=Fondazionecariforli.it|format=PDF|access-date=28 February 2022}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ರಾಜಮನೆತಗಳು ಬೇಟೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Museo privato Agriturismo Maria Sofia di Borbone, Azienda Agricola Le Tre Querce, Seminara, Calabria, organised by the Study Centre for Environmental Education in the Mediterranean Area of Reggio, Italy</ref> ನಿಯಾಪೊಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈಗಾಗಲೇ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆ ಯಾದವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ೧೮೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿ [[ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್|ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್]] ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅನ್ನು "ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ತಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಅವರು ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಆನಂದಿಸಲು ಹೃದಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ." <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb_idlAAAAAYAAJ|title=A guide through the district of the lakes in the north of England with a description of the scenery, &c. for the use of tourists and residents|last=Wordsworth|first=William|publisher=Hudson and Nicholson|year=1835|edition=5th|location=Kendal, England|page=[https://archive.org/details/bub_gb_idlAAAAAYAAJ/page/n122 88]|quote=sort of national property in which every man has a right and interest who has an eye to perceive and a heart to enjoy.|author-link=William Wordsworth}}</ref> ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಟ್ಲಿನ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ, ೧೮೩೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಬರೆದರು "(ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯಿಂದ)... ''ಭವ್ಯವಾದ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ''... ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮೃಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ''ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉದ್ಯಾನವನವು'' ಅವರ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಡು ಮತ್ತು ತಾಜಾತನದಲ್ಲಿ!" <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MA4TAAAAYAAJ&q=%7C%28by+some+great+protecting+policy+of+government%29|title=Letters and Notes on the manners, customs, and condition of the North American Indians: written during eight years' travel amongst the wildest tribes of Indians in North America in 1832, 33, 34, 35, 36, 37, 38, and 39|last=Catlin|first=George|publisher=Published by the author|year=1841|volume=1|location=Egyptian Hall, Piccadilly, London|pages=261–262|author-link=George Catlin|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501132843/https://books.google.com/books?id=MA4TAAAAYAAJ&q=%7C(by+some+great+protecting+policy+of+government)#v=snippet&q=%7C(by%20some%20great%20protecting%20policy%20of%20government)&f=false|archive-date=1 May 2016|df=dmy-all}}</ref> === ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು: ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್, ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:Tunnel_View,_Yosemite_Valley,_Yosemite_NP_-_Diliff.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Tunnel_View%2C_Yosemite_Valley%2C_Yosemite_NP_-_Diliff.jpg/220px-Tunnel_View%2C_Yosemite_Valley%2C_Yosemite_NP_-_Diliff.jpg|thumb| ಯೊಸೆಮೈಟ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಯೊಸೆಮೈಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ೨೨ ಅಂತಹ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಯು‍ಎಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ೨೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೩೨ ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜಾಕ್ಸನ್]] ನೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈಗ ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸುತ್ತಲೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಾಗ. ಯು‍ಎಸ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ, [[ಬಿಸಿನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆ|ಉಷ್ಣ ಬುಗ್ಗೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು&nbsp;ಸರ್ಕಾರ.<ref name="Shugart">{{Cite web|url=http://www.nps.gov/hosp/historyculture/upload/chronology.web.pdf|title=Hot Springs of Arkansas Through the Years: A Chronology of Events|last=Shugart|first=Sharon|year=2004|publisher=[[National Park Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414015510/http://www.nps.gov/hosp/historyculture/upload/chronology.web.pdf|archive-date=14 April 2008|access-date=30 March 2008}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Public Statutes at Large of the United States of America from the Organization of the Government in 1789, to 3 March 1845, Treaties, and Proclamations of the United States of America from December 1863, to December 1865|publisher=Charles C. Little and James Brown|year=1866|editor-last=Peters, Richard|volume=4|location=Boston|page=505|chapter=Twenty-Second Congress, Session 1, Chap. 70: An Act authorizing the governor of the territory of Arkansas to lease the salt springs, in said territory, and for other purposes (April 20, 1832)|chapter-url=http://constitution.org/uslaw/sal/004_statutes_at_large.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115233149/http://constitution.org/uslaw/sal/004_statutes_at_large.pdf|archive-date=15 November 2011|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=45|title=Act Establishing Yellowstone National Park (1872)|website=Our Documents.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200955/http://www.ourdocuments.gov/doc.php?flash=true&doc=45|archive-date=4 March 2016|access-date=9 January 2016}}</ref> ಇದನ್ನು ಹಾಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಮೀಸಲಾತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರದೇಶದ ಫೆಡರಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ೧೮೭೭ ರವರೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Shugart" /> ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಕೆಲಸ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ರಾಕ್‌ಫೆಲ್ಲರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್, ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಲೇಡಿ ಬರ್ಡ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalparks.org/about-foundation/mission-history|title=Mission & History|website=National Park Foundation|language=en|access-date=2022-02-11}}</ref> ಯೊಸೆಮೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ಜಾನ್ ಮುಯಿರ್ ಅವರನ್ನು ಇಂದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=John Muir|last=Miller|first=Barbara Kiely|publisher=Gareth Stevens|year=2008|isbn=978-0836883183|page=10}}</ref> ಅವರು ದಿ ಸೆಂಚುರಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಇದು ನಂತರದ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು.<ref>John Muir. [http://www.yosemite.ca.us/john_muir_writings/the_treasures_of_the_yosemite/ "Features of the Proposed Yosemite National Park"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615131855/https://www.yosemite.ca.us/john_muir_writings/the_treasures_of_the_yosemite/ |date=15 ಜೂನ್ 2021 }} ''The Century Magazine'', Vol. XL. September 1890. No. 5</ref><ref>John Muir. [http://www.yosemite.ca.us/john_muir_writings/the_treasures_of_the_yosemite/ "The Treasures of the Yosemite"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615131855/https://www.yosemite.ca.us/john_muir_writings/the_treasures_of_the_yosemite/ |date=15 ಜೂನ್ 2021 }} ''The Century Magazine'', Vol. XL. August 1890. No. 4</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]] ೧ ಜುಲೈ ೧೮೬೪ರಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯ ಸಿಕ್ವೊಯಸ್ನ ಮಾರಿಪೋಸಾ ಗ್ರೋವ್ (ನಂತರ ಯೊಸೆಮೈಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಯಿತು ) ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆ, ರೆಸಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ" ಗಾಗಿ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಶಾಸನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯವು ಯೊಸೆಮೈಟ್‌ನ ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>Adam Wesley Dean. [https://web.archive.org/web/20141102171047/http://mtw160-198.ippl.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/civil_war_history/v056/56.4.dean.pdf ''Natural Glory in the Midst of War: The Establishment of Yosemite State Park''] In: Abstract. ''Civil War History'', Volume 56, Number 4, December 2010, pp. 386–419 | 10.1353/cwh.2010.0008</ref><ref>{{Cite book|title=38th United States Congress, Session 1, 1864. In: The Statutes at Large, Treaties, and Proclamations of the United States of America from December 1863, to December 1865|publisher=Little, Brown and Company|year=1866|editor-last=Sanger, George P.|editor-link=George P. Sanger|volume=13|location=Boston|page=325|chapter=Thirty-Eighth Congress, Session 1, Chap. 184: An Act authorizing a Grant to the State of California of the "Yo-Semite Valley" and of the Land embracing the "Mariposa Big Tree Grove" (June 30, 1864)|chapter-url=http://constitution.org/uslaw/sal/013_statutes_at_large.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20111116010746/http://constitution.org/uslaw/sal/013_statutes_at_large.pdf|archive-date=16 November 2011|df=dmy-all}}</ref> === ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ: ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Aerial image of Grand Prismatic Spring (view from the south).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Grand_prismatic_spring.jpg/220px-Grand_prismatic_spring.jpg|thumb| ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ವ್ಯೋಮಿಂಗ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ; ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿತ್ತು.]] ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ, ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗ ಮೀಸಲುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ - ಆದರೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಟದ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಫಾಂಟೈನ್‌ಬ್ಲೂ (ಫ್ರಾನ್ಸ್, ೧೮೬೧).<ref>Kimberly A. Jones, Simon R. Kelly, Sarah Kennel, Helga Kessler-Aurisch, ''In the forest of Fontainebleau: painters and photographers from Corot to Monet'', National Gallery of Art, 2008, p.23</ref> ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್‌ನ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯು ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಶಾಸನವನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. [[ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್|ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳ ಗುಂಪು, ಬೂನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಹ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬೇಟೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಇತರರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನರಳುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಏನನ್ನು ದೋಚಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬೂನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಈ ದುಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಪುಲಿಟ್ಜೆರ್ ಬಹುಮಾನ|ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ಲೇಖಕ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಸ್ಟೆಗ್ನರ್ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಕೆಟ್ಟದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ." <ref>{{Cite web|url=http://www.cr.nps.gov/history/hisnps/NPSThinking/famousquotes.htm|title=Famous Quotes Concerning the National Parks: Wallace Stegner, 1983|date=16 January 2003|website=Discover History|publisher=[[National Park Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110508031121/http://www.cr.nps.gov/history/hisnps/NPSThinking/famousquotes.htm|archive-date=8 May 2011|access-date=24 October 2011}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:Andhika_bayu_nugraha-taman_nasional_bromo_tengger_semeru.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Andhika_bayu_nugraha-taman_nasional_bromo_tengger_semeru.jpg/220px-Andhika_bayu_nugraha-taman_nasional_bromo_tengger_semeru.jpg|thumb| ಬ್ರೋಮೊ ಟೆಂಗರ್ ಸೆಮೆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಪೂರ್ವ ಜಾವಾ, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]]] [[ಚಿತ್ರ:Late_Afternoon_at_North_&_South_Era.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Late_Afternoon_at_North_%26_South_Era.jpg/220px-Late_Afternoon_at_North_%26_South_Era.jpg|thumb| ರಾಯಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ" ವನ್ನು ಅದರ ರಚನೆಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ೧೮೭೫ ರಲ್ಲಿ ಯು‍ಎಸ್ ನ ಮ್ಯಾಕಿನಾಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ. (ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂತರ ೧೮೯೫ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ" ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.michigan.gov/mshda/0,4641,7-141-54317_19320_61909_61927-54596--,00.html|title=Mackinac Island|website=Michigan State Housing Development Authority|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105141143/https://michigan.gov/mshda/0,4641,7-141-54317_19320_61909_61927-54596--,00.html|archive-date=5 January 2016|access-date=9 January 2016}}</ref><ref name="ReferenceA">Kim Allen Scott, 2011 "Robertson's Echo The Conservation Ethic in the Establishment of Yellowstone and Royal National Parks" Yellowstone Science 19:3</ref> ) ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕಿನಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಈಗ ರಾಯಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಲೋನಿ ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೭೯ ರಂದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಯಿತು <ref>{{Cite web|url=http://www.nma.gov.au/online_features/defining_moments/featured/first_national_park|title=1879: Australia's first national park created|website=National Museum of Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128023110/http://www.nma.gov.au/online_features/defining_moments/featured/first_national_park|archive-date=28 January 2016|access-date=9 January 2016}}</ref> ಮ್ಯಾಕಿನಾಕ್ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ, ರಾಯಲ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕೆಲವು ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA"/><ref>{{Cite web|url=http://pinkava.asu.edu/starcentral/microscope/portal.php?pagetitle=getcollection&collectionID=127|title=Audley Bottom|publisher=Pinkava.asu.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102063535/http://pinkava.asu.edu/starcentral/microscope/portal.php?pagetitle=getcollection&collectionID=127|archive-date=2 November 2014|access-date=3 November 2014}}</ref><ref>Rodney Harrison, 2012 "Heritage: Critical approaches" Routledge</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bergtocht_van_Peio_Paese_naar_Lago_Covel_(1,839_m)_in_het_Nationaal_park_Stelvio_(Italië)._Lago_Covel_(1,839_m).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Bergtocht_van_Peio_Paese_naar_Lago_Covel_%281%2C839_m%29_in_het_Nationaal_park_Stelvio_%28Itali%C3%AB%29._Lago_Covel_%281%2C839_m%29.jpg/220px-Bergtocht_van_Peio_Paese_naar_Lago_Covel_%281%2C839_m%29_in_het_Nationaal_park_Stelvio_%28Itali%C3%AB%29._Lago_Covel_%281%2C839_m%29.jpg|thumb| [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ಸ್ಟೆಲ್ವಿಯೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿರುವ ಲಾಗೋ '''ಕೋವೆಲ್''']] ಬ್ಯಾನ್ಫ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ೧೮೮೭ ರಲ್ಲಿ ಟೊಂಗಾರಿರೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Lilienstein_Saxon_Switzerland.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Lilienstein_Saxon_Switzerland.jpg/220px-Lilienstein_Saxon_Switzerland.jpg|thumb| ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಮ್ರಿಗ್‌ನಿಂದ ಲಿಲಿಯನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ಗೆ ವೀಕ್ಷಿಸಿ]] ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ I ಈಗ [[ಕಾಂಗೋ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಾಂಗೋ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿರುಂಗಾ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ( ವಿರುಂಗಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ರುಗರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪಾಲ್ ಕ್ರುಗರ್ ಅವರು ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಯಾಬಿ ಗೇಮ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೊರೆನೊ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ನಹುಯೆಲ್ ಹುವಾಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.  [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] ತನ್ನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಪೀಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು. ಇದು ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಶಃ ೭೦ ವರ್ಷಗಳ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.peakdistrict.gov.uk/learning-about/about-the-national-park/our-history|title=History of our National Park|website=Peak District National Park}}</ref> ಯುರೋಪ್ ೨೦೧೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು ೩೫೯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾನೊಯಿಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಮೊದಲ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸಿ ಯೋಜನೆಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ೧೯೬೩ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Viru_raba_enne_päikesetõusu.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Viru_raba_enne_p%C3%A4ikeset%C3%B5usu.jpg/220px-Viru_raba_enne_p%C3%A4ikeset%C3%B5usu.jpg|thumb| ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದ ಲಹೆಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ವೀರೂ ಬಾಗ್]] ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಟೊನಿಯ|ಎಸ್ಟೋನಿಯಾದ]] ಲಹೆಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಹಿಂದಿನ [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ [[ಕಿಲಿಮಂಜಾರೊ|ಕಿಲಿಮಂಜಾರೋ ಪರ್ವತವನ್ನು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೭೭ <ref>{{Cite web|url=http://www.privatekilimanjaro.com/about_kilimanjaro_park.asp|title=Kilimanjaro: The National Park|year=2011|website=Private Kilimanjaro: About Kilimanjaro|publisher=Private Expeditions, Ltd.|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017152135/http://privatekilimanjaro.com/about_kilimanjaro_park.asp|archive-date=17 October 2011|access-date=24 October 2011}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, ೩.೩೮೧ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೊಮೊಲಾಂಗ್ಮಾ ನ್ಯಾಷನಲ್ ನೇಚರ್ ಪ್ರಿಸರ್ವ್ (ಕ್ಯು‍ಎನ್‍ಎನ್‍ಪಿ) ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&nbsp;ಚೀನಾದ ಟಿಬೆಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಶಿಖರ|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ನ]] ಉತ್ತರ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ-ಇದರ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಆಧಾರ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ (೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದಾಗ ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶ. ) ಇದು ವಿಶ್ವದ ಆರು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಶಿಖರ|ಎವರೆಸ್ಟ್]], ಲೋತ್ಸೆ, ಮಕಾಲು ಮತ್ತು ಚೋ ಓಯು. ಕ್ಯು‍ಎನ್‍ಎನ್‍ಪಿ ನಾಲ್ಕು ನೇಪಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಬಾರ್ಡರ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>Daniel C. Taylor, Carl E. Taylor, Jesse O. Taylor, ''Empowerment on an Unstable Planet'' New York & Oxford: Oxford University Press, 2012, Chapter 9</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವೆಗಳು === ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ೧೯ ಮೇ ೧೯೧೧ ರಂದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.wwf.ca/newsroom/?uNewsID=9381|title=WWF News and Stories|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107011646/http://www.wwf.ca/newsroom/?uNewsID=9381|archive-date=7 November 2017|access-date=25 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thestar.com/travel/northamerica/article/990243--parks-canada-celebrates-a-century-of-discovery|title=Parks Canada celebrates a century of discovery|last=Irish|first=Paul|date=13 May 2011|work=Toronto Star|access-date=18 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516235956/http://www.thestar.com/travel/northamerica/article/990243--parks-canada-celebrates-a-century-of-discovery|archive-date=16 May 2011}}</ref> ''ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್'' ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬ್ರಾಂಚ್ (ಈಗ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ) ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಇಲಾಖೆಯೊಳಗೆ ಇರಿಸಿದೆ. ನಗರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಮನರಂಜನಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳ ತಾಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು" ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.pc.gc.ca/apprendre-learn/prof/itm2-crp-trc/htm/evolution_e.asp|title=Parks Canada History|date=2 February 2009|work=Parks Canada|access-date=30 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022095725/http://www.pc.gc.ca/apprendre-learn/prof/itm2-crp-trc/htm/evolution_e.asp|archive-date=22 October 2016}}</ref> ಕೆನಡಾವು ಈಗ ೪,೫೦,೦೦೦ ರಷ್ಟಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. &nbsp;<ref>{{Cite news|url=https://www.pc.gc.ca/en/voyage-travel|title=Parks Canada|access-date=30 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323053512/http://www.pc.gc.ca/|archive-date=23 March 2009}}</ref> ಯೆಲ್ಲೊಸ್ಟೋನ್, ಯೊಸೆಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೭ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಂದು ೪೪ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು.&nbsp; ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ (ಎನ್ಪಿಎಸ್). ೬೪ನೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಆಕ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. [[ವೂಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್]] ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೬ ರಂದು ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ೪೨೩ ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೬೩ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="USNPS">{{Cite web|url=https://www.nps.gov/aboutus/national-park-system.htm|title=National Park System (U.S. National Park Service)|date=2019-05-17}}</ref> == ಗಮನಾರ್ಹ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Teufelsschloss-greenland.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Teufelsschloss-greenland.jpg/220px-Teufelsschloss-greenland.jpg|thumb| ಪೂರ್ವ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೈಸರ್-ಫ್ರಾಂಜ್-ಜೋಸೆಫ್- ''ಫ್ಜೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯೂಫೆಲ್ಸ್‌ಸ್ಕ್ಲೋಸ್‌ನ'' ಚಿತ್ರಕಲೆ (ಸುಮಾರು ೧೯೦೦). ಈ ತಾಣವು ಈಗ ಈಶಾನ್ಯ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.]] ಐಯುಸಿ‍ಎನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದರೆ ಈಶಾನ್ಯ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಇದನ್ನು ೧೯೭೪ರಲ್ಲಿ ೯,೭೨,೦೦೦ ಕಿಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಅಧಿಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವೆಂದರೆ ಐಲ್ಸ್ ಡೆಸ್ ಮೆಡೆಲೀನ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕೇವಲ {{Convert|0.45|km2|sqmi}} ಅನ್ನು ೧೯೭೬ <ref>[https://www.protectedplanet.net/magdalen-islands-iles-de-la-madeleine-national-park Magdalen Islands (Iles de la Madeleine) in Senegal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804091633/https://www.protectedplanet.net/magdalen-islands-iles-de-la-madeleine-national-park |date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2020 }}, Protected Planet</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. == ಆರ್ಥಿಕ ಶಾಖೆಗಳು == ಕೋಸ್ಟರಿಕಾದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರ್ಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೋಸ್ಟರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಬೃಹತ್‌ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೇಶ. ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೯೯ ರವರೆಗೆ ೪೦೦% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು'' ನಿಸರ್ಗ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು "ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ" ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === ಪಾರ್ಕ್ ರೇಂಜರ್‌ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಉದ್ಯಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಇದು ಉದ್ಯಾನವನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ; ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ; ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಪಾರ್ಕ್ ರೇಂಜರ್‌ಗಳು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರುಗಾಣಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪರಂಪರೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕಡಲತೀರಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗಳು, ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಪಾರ್ಕ್ ರೇಂಜರ್ನ ಕೆಲಸದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="OPM.gov">U.S. Office of Personnel Management. ''Handbook of occupational groups and families''. Washington, D.C. January 2008. Page 19. [http://www.opm.gov/FEDCLASS/GSHBKOCC.pdf OPM.gov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130102205511/http://www.opm.gov/fedclass/gshbkocc.pdf |date=2 ಜನವರಿ 2013 }} Accessed 2 November 2014.</ref> ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಪಾರ್ಕ್ ರೇಂಜರ್‌ನ ಪಾತ್ರವು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪಾಲಕನಾಗಿರದೆ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref>R Meadows ; D L Soden In: [https://www.ncjrs.gov/App/Publications/abstract.aspx?ID=110802 ''National Park Ranger Attitudes and Perceptions Regarding Law Enforcement Issues.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122000607/https://www.ncjrs.gov/App/Publications/abstract.aspx?ID=110802 |date=22 ಜನವರಿ 2021 }} Abstract. ''Justice Professional'' Volume:3 Issue:1 (Spring 1988) Pages:70–93</ref> ಅವರು ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಿವಿಧ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು, ದೂರುಗಳು, ಅತಿಕ್ರಮಣ/ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="OPM.gov" /> == ಟೀಕೆಗಳು == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಸರ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಅನೇಕ ಲೇಖಕರು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಕರಾಳ ಭಾಗವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರಾಚೀನ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇಡಬೇಕು ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಈ ಚಳುವಳಿಯು ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ನಿಜವಾದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{Cite book|url=http://worldcat.org/oclc/36306399|title=Uncommon ground : rethinking the human place in nature|last=William.|first=Cronon|date=1996|publisher=W.W. Norton & Co|isbn=0-393-31511-8|oclc=36306399}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೀಸಲಿಡಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ "ಪ್ರಾಚ್ಯ" ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಗುಣವನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಭಜನೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ-ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=http://dx.doi.org/10.5749/j.ctv1bkc3t6|title=Drawing the Sea Near|last=Claus|first=C. Anne|date=2020-11-03|publisher=University of Minnesota Press|isbn=978-1-4529-5946-7|doi=10.5749/j.ctv1bkc3t6}}</ref> ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದರಿಂದ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಇತರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=Büscher|first=Bram|last2=Fletcher|first2=Robert|date=2019|title=Towards Convivial Conservation|url=http://dx.doi.org/10.4103/cs.cs_19_75|journal=Conservation and Society|volume=17|issue=3|pages=283|doi=10.4103/cs.cs_19_75|issn=0972-4923}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|30em}} ===ಮೂಲಗಳು=== * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xIWwmVUUU4wC|title=Tourism in National Parks and Protected Areas: Planning and Management|publisher=CABI|year=2002|isbn=0851997597|authors=Eagles, Paul F. J; McCool, Stephen F.}} 320 pages. * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4FG6HsjlcfoC|title=Preserving Nature in the National Parks: A History|publisher=Yale University Press|year=2009|isbn=978-0300154146|authors=Sellars, Richard West}} 404 pages. * Sheail, John (2010) ''Nature's Spectacle - The World's First National Parks and Protected Places'' Earthscan, London, Washington.  [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-84971-129-6|978-1-84971-129-6]] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite web|url=http://www.biodiversitya-z.org/areas/37/|title=Areas of Biodiversity Importance: National Parks|website=Biodiversity A-Z|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516232146/http://www.biodiversitya-z.org/areas/37|archive-date=16 May 2011|access-date=21 April 2011}} * {{Cite web|url=http://www.europarc.org/|title=Europe's protected areas|website=EUROPARC Federation}} * {{Cite web|url=http://www.nps.gov/faqs.htm|title=FAQs|website=U.S. National Park Service}} * {{Cite web|url=http://travelisfree.com/2018/09/10/map-of-all-the-worlds-national-parks/#more-17443|title=Map of All The World's National Parks|last=Macomber, Drew|date=September 10, 2018|website=Travel Is Free|access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2022|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405073256/https://travelisfree.com/2018/09/10/map-of-all-the-worlds-national-parks/#more-17443|url-status=dead}} * {{Cite web|url=http://www.unesco.org/mab/|title=Man and the Biosphere Programme (Biosphere Reserves)|date=7 January 2019|website=UNESCO}} * {{Cite web|url=http://nationalparks.nighthee.com/|title=National parks, landscape parks and protected areas in the world|website=nighthee.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905182433/http://nationalparks.nighthee.com/|archive-date=5 September 2015|access-date=11 August 2015}} * {{Cite web|url=http://www.staff.amu.edu.pl/~zbzw/ph/pnp/swiat.htm|title=National Parks Worldwide|website=amu.edu.pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20080119140316/http://www.staff.amu.edu.pl/~zbzw/ph/pnp/swiat.htm|archive-date=19 January 2008|access-date=3 January 2008}} * {{Cite web|url=http://www.protectedplanet.net|title=World Database of Protected Areas|website=Protected Planet}} * {{Cite web|url=http://dopa.jrc.ec.europa.eu/|title=Digital Observatory for Protected Areas (DOPA)|website=by the Joint Research Centre of the European Commission|access-date=2022-08-07|archive-date=2017-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170105235352/http://dopa.jrc.ec.europa.eu/|url-status=dead}} * {{Cite web|url=https://whc.unesco.org/|title=World Heritage Sites|website=UNESCO}} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 5erdik9xl2fgqbtjgitcpldk72b1nrg 0 144567 1376417 1366203 2026-07-07T06:01:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376417 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pilgrimage site in India}} {{EngvarB|date=January 2014}} {{Use dmy dates|date=January 2014}} {{Infobox Hindu temple | name = ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ | image = Goddess Saptashrungi Devi Temple1.jpg | alt = White coloured temple shrine located on the hill top. | caption = | map_type = India Maharashtra | map_caption = Location in [[Maharashtra]] | map_size = | coordinates = {{coord|20|23|25|N|73|54|31|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | country = ಭಾರತ | state = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ | district = ನಾಶಿಕ್ | locale = ವಾಣಿ/ನಂದೂರಿ ಗ್ರಾಮ | deity = ದುರ್ಗಾ | festivals = ನವರಾತ್ರಿ }} ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಅಥವಾ ಸಪ್ತಶ್ರಿಂಗಿ (ಮರಾಠಿ: सप्तश्रृंगी, Saptaśrr̥ṇgī ) {{Convert|60|km}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ನಾಸಿಕ್|ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ]] . [[ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ನಿವಾಸಿನಿ ದೇವತೆ ಏಳು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ( ''ಸಪ್ತ'' ಎಂದರೆ ಏಳು ಮತ್ತು ''ಶ್ರಂಗ್'' ಎಂದರೆ ಶಿಖರಗಳು. ) ಇದು ಭಾರತದ [[ನಾಸಿಕ್]] ಬಳಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಾದ ಕಲ್ವಾನ್ ತಾಲೂಕಿನ ನಂದೂರಿಯಲ್ಲಿದೆ . ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಿಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕುಲದೈವತ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಡ್ ಹತ್ತಲು ೫೧೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] "ಮೂರೂವರೆ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು|ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ]] " ಒಂದು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ]] ೫೧ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು|ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸತಿ|ಸತಿಯ]] ( [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಪತ್ನಿ) ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅವಳ ಬಲಗೈ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂರೂವರೆ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG/220px-Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG|alt=Cluster of homes at the bottom with a hill in background. IMage is taken from another hill.|left|thumb| ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಗಡದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಎದುರಿನ ಶಿಖರವು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ.]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಘಡ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ]] ಬೆಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಅಜಂತಾ ಸತ್ಮಲಾ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ {{Convert|4500|ft}} ) ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಧೋಡಾಪ್, {{Convert|4600|ft}} ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India|doi=10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|volume=2|journal=International Journal of Disaster Risk Reduction|pages=77–83|date=December 2012|last=Ansari|first=M.K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=Rajesh|last4=Singh|first4=T.N.}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Rockfall risk assessment for pilgrims along the circumambulatory pathway, Saptashrungi Gad Temple, Vani, Nashik Maharashtra, India|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk|doi=10.1080/19475705.2013.787657|volume=5|pages=81–92|year=2014|last=Ansari|first=M. K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=T. N.}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೦೮ ಜಲಮೂಲಗಳು (ಕೊಳಗಳು) ಇವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ''ಕುಂಡಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.'' ನಂದೂರಿ, ಕಲ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ನಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ ದಿಂಡೋರಿಯ ಮಾರ್ಗವು {{Convert|39|km}} ಮತ್ತು ಪಿಂಪಲ್ಗಾಂವ್ ಬಸವಂತ್ ಮೂಲಕ {{Convert|51|km}} . ನಡುರ್ಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು {{Convert|14|km}} ವಾಣಿಯಿಂದ ಇದು {{Convert|60|km}} ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17 (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) (ಎಸ್‌ಹೆಚ್-೧೭) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೩(ಎನ್‌ಹೆಚ್ ೩) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ನಂದೂರಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ನಾಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣವನ್ನು ತಲುಪಲು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=187280:2011-10-10-19-36-33&catid=46:2009-07-15-04-01-48&Itemid=57|title=कोजागिरीनिमित्त सप्तश्रृंगी गडासाठी १८५ जादा बसेस|publisher=[[Loksatta]]|location=Nashik|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825123752/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=187280:2011-10-10-19-36-33&catid=46:2009-07-15-04-01-48&Itemid=57|url-status=dead}}</ref> ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm "Places of Tourist Nashik District"]. Official web site of Nashik District. Archived from [http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm the original] on 1 October 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ [[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ|ಪರಿಕ್ರಮ]] ಮಾಡಲು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಳಸುವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು {{Convert|1230|m}} ನಡುವಿನ ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು {{Convert|1350|m}}, ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಶಿಲಾ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಮೂರುವರೆ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು]] (ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳು) ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಕೊಲ್ಲಾಪುರ|ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ]] ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ, [[ತುಳಜಾಪುರ|ತುಳಜಾಪುರದ]] ತುಳಜಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಾಹುರ್ (ಮಾತ್ರಿಪುರ) ನಲ್ಲಿರುವ [[ರೇಣುಕ|ರೇಣುಕಾ]] ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lzPCOVQGP3wC&pg=PT191|title=Hindu Pilgrimage|last=Sunita Pant Bansal|date=23 January 2008|publisher=Hindoology Books|isbn=978-81-223-0997-3|pages=191–|access-date=2 March 2013}}</ref> ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪವಿತ್ರ [[ಓಂ|ಎ‌ಯು‌ಎಮ್]], ಎ ''ಕಾರ'', ಯು ''ಕಾರ'', ಮ ''ಕಾರ'' ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಎಮ್ ''ಕಾರ'' ( ''ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರಾ'' ) ದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ''ಅರ್ಧ-'' ಪೀಠ (ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ) ವಿವಾದಿತವಾಗಿದೆ. ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣವು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. <ref>[http://saptashrungi.org/ Official site]</ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿ-ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ದೇವಿ'' ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ [[ದುರ್ಗೆ|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ]], ತುಳಜಾಪುರದ [[ಸರಸ್ವತಿ|ಮಹಾಸರಸ್ವತಿ]] ಮತ್ತು ಮಾಹುರ್‌ನ [[ಮಹಾಕಾಳಿ|ಮಹಾಕಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಮನಾಗಿರುವ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ದೇವಿ ಭಾಗವತಪುರಾಣ|ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು]]'' ಸಪ್ತಶೃಂಗ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಪೀಠ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/dg/dg08.htm|title=Chapter XXXVIII, The Vow and the Sacred Places of the Devî|publisher=SrîMad Devî Bhâgavatam, sacred-texts.com|access-date=3 March 2013}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ("(ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ದೇವತೆ)"), ಸಪ್ತಶೃಂಗ-ನಿವಾಸಿನಿ ("ಸಪ್ತಶೃಂಗ - ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ"), ಸಪ್ತಶೃಂಗ-ಮಾತಾ ("ತಾಯಿ" -(ದೇವತೆ) ಸಪ್ತಶೃಂಗ"). ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ [[ದೇವಿ]] (ದೇವತೆ) ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಆಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ (" [[ಬ್ರಹ್ಮ (ಹಿಂದೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಬ್ರಹ್ಮನ]] ರೂಪ ಹೊಂದಿರುವವರು") ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ [[ಕಮಂಡಲು]] (ನೀರಿನ ಮಡಕೆ) ಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ದೇವಿಯು [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗೆಯ]] ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು (ದೇವಿ ''ಮಹಾತ್ಮೆಯಲ್ಲಿ'' ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಎಮ್ಮೆ-ರಾಕ್ಷಸ [[ಮಹಿಷಾಸುರ|ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು]] ಕೊಂದಳು. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಅದರ ನಂತರ ದೇವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ರೂಪ ಪಡೆದು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ದೇವಿಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> == ದಂತಕಥೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Dakshayani.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Dakshayani.jpg/220px-Dakshayani.jpg|thumb| [[ಸತಿ]] ದೇವಿಯ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಶಿವ]] ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ೫೧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸತಿ|ಸತಿಯ]] ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ತನ್ನ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕೆಯ ಬಲಗೈ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ]] ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಏನೆಂದರೆ, ಸತಿಯ ತಂದೆಯಾದ [[ದಕ್ಷ|ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು]] (ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರ) [[ಯಜ್ಞ|ಯಜ್ಞವನ್ನು]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ( ''ಯಜ್ಞವನ್ನು'' [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಅಗ್ನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿಯಂತಹ]] [[ವೇದ|ವೈದಿಕ]] ಕಾಲದ ದೇವತೆಗಳು, ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ತುಪ್ಪ]] (ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ ಬೆಣ್ಣೆ), ಹಾಲು, ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ನಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸತಿ (ಶಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಅಳಿಯನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದ ದಕ್ಷನು ಅವನನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ತಾನು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮದುವೆಯಾದ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ತಂದೆ ತೋರಿದ ತುಸು ಅವಮಾನದಿಂದ ಸತಿ ದೇವಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವಮಾನಿತಳಾದಳು. ಆಗಲೂ ಅವಳು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಸತಿ ತೀವ್ರ ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಅವಳು ಯಜ್ಞದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲು ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಾಯಕನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಳದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಶಿವನೂ ಯಜ್ಞ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕೋಲಾಹಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸತಿಯ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]] ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ವಿಷ್ಣುವು ಶಿವನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುದರ್ಶ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸತಿಯ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಅವಳನ್ನು ೫೧ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು (ಅನೇಕ [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪುರಾಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ]] ೧೦೮ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ) ಶಿವನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸತಿಯ ಈ ಐವತ್ತೊಂದು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ಉಪಖಂಡದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು (ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಯ ವಾಸಸ್ಥಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಬಲಗೈ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವು ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ [[ಮಹಿಷಾಸುರ|ಮಹಿಷಾಸುರನು]] ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ೧೮ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿಯು ದುರ್ಗೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಮಹಿಷಾಸುರನು ಎಮ್ಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಮ್ಮೆಯ ತಲೆ ಇದೆ, ಇದು ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}</ref> ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ|ಲಕ್ಷ್ಮಣನು]] ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನು]] ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಂದನು. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm "Places of Tourist Nashik District"]. Official web site of Nashik District. Archived from [http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm the original] on 1 October 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗ ಪರ್ವತವು ''[[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ [[ದಂಡಕಾರಣ್ಯ]] ಎಂಬ ಕಾಡಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಶ್ರೀರಾಮ, [[ಸೀತೆ]] ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ|ಋಷಿಯ]] ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಗುಹೆಯಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಕಂದರವು ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದಾಗ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ದೇವಿಯನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು) [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪಠಿಸಿದನೆಂದು]] ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣವೆಂದರೆ ಹುಲಿಯು ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ (ಗರ್ಭಗೃಹ) ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಪುರಾಣವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ದೇವಿಯು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ದೇವಿಯ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಅನೇಕ ಇತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು [[ಶಿರ್ಡಿ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ|ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿಬಾಬಾ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಕಾಜಿ ವೈದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಚಕನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವನದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಚಲಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತೆಗಳು. ಅರ್ಚಕನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿಯು ಅವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲು ಬಾಬಾರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಯಾವ ಬಾಬಾ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಅರ್ಚಕನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರದ ಕಾರಣ, ಅವನು [[ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ|ತ್ರಿಮಬಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು]] ಮತ್ತು ಅವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದನು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಶಾಂತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅವರು ನಿರಾಶರಾಗಿ ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ನಂತರ, ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ]] [[ಯಜುರ್ವೇದ|ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ]] ರುದ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಅವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ತಾನು ಹೇಳಿದ ಬಾಬಾ [[ಶಿರ್ಡಿ|ಶಿರಡಿಯ]] ಸಾಯಿ ಸಮರ್ಥನೆಂದು ಮತ್ತು ಅವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಯಿಬಾಬಾರವರು ತಮ್ಮ ದೈವಿಕ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಚಕರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಕ್ತ ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಅರ್ಚಕರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಕರೆತರಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ, ಮಾಧವರಾವ್ ಕೂಡ ಬಾಬಾರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ದೇವಿಗೆ ಎರಡು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತಾಯಿಯು ದೇವಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮರೆತಿದ್ದರು. ಮಾಧವರಾಯರು ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅರ್ಚಕರು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಶಿರಡಿಯಿಂದ ದೇವಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರು. ಪಾದ್ರಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಾಧವರಾಯರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಣತಿಯಂತೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪಾದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಅರ್ಚಕರು ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಿರಡಿಗೆ ಬಂದು ಸಾಯಿಬಾಬಾರವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ೧೨ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತವಾದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಾಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WJoVJWlkApIC&pg=PA54|title=Sai – The Age of Cosmic Family|last=Sudarshan|date=1 January 2004|publisher=Lotus Press|isbn=978-81-901912-5-8|pages=54–|access-date=3 March 2013}}</ref> == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg/220px-Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg|alt=White coloured temple shrine located in the hill.|right|thumb| ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Kurma_at_Saptashrungi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Kurma_at_Saptashrungi.JPG/220px-Kurma_at_Saptashrungi.JPG|alt=Brass sculpture of a tortoise.|right|thumb| ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕಾರ್ಪ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮುಖದ ತಳದಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಿಯು ಪರ್ವತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಸ್ವಯಂ-ವ್ಯಕ್ತ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಏಳು (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಸಪ್ತ'' ) ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾಳೆ (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗ), ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು: ಸಪ್ತ ''ಶೃಂಗಿ'' ಮಾತಾ (ಏಳು ಶಿಖರಗಳ ತಾಯಿ). <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref name="Sapta">{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರವು ''ದೇವಿ'' ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಹದಿನೆಂಟು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ( ''ಅಷ್ಟ-ದಶ ಭುಜ'' ), ತಪ್ಪಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಅಷ್ಟ-ಭುಜ'' (ಎಂಟು ತೋಳುಗಳು) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಸುಮಾರು {{Convert|8|ft|m}} ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು [[ಸಿಂಧೂರ|ಸಿಂಧೂರದಿಂದ]] ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ''ದೇವಿ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಲು ದೇವಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವಳು ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ: [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] [[ತ್ರಿಶೂಲ]] (ತ್ರಿಶೂಲ), [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ]], [[ವರುಣ|ವರುಣನ]] [[ಶಂಖ]] (ಶಂಖ), ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿಯ]] ಜ್ವಾಲೆ, [[ವಾಯು (ದೇವತೆ)|ವಾಯುವಿನ]] ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ, [[ವಜ್ರಾಯುಧ|ವಜ್ರ]] (ಗುಡುಗು) ಮತ್ತು [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನ]] ಘಂಟಾ ( [[ಗಂಟೆ]] ), [[ಯಮ|ಯಮನ]] ದಂಡ ( [[ದೊಣ್ಣೆ|ಕಡ್ಜೆಲ್]] ), [[ದಕ್ಷ|ದಕ್ಷನ]] [[ಜಪಮಾಲೆ|ಅಕ್ಷಮಾಲಾ]] (ಮಣಿಗಳ ಸರ), ಬ್ರಹ್ಮನ [[ಕಮಂಡಲು]] (ನೀರಿನ ಮಡಕೆ), ಸೂರ್ಯ-ದೇವರಾದ [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯನ]] ಕಿರಣಗಳು, [[ಕಾಳಿ|ಕಾಳಿಯ]] ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ, [[ವಿಶ್ವಕರ್ಮ|ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ]] ಪರಶು (ಕೊಡಲಿ), [[ಕುಬೇರ|ಕುಬೇರನ]] ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ, [[ಗದೆ|ಗದಾ]] (ಮೇಸ್), ಕಮಲ, ಭರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ (ನೂಸ್). <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>[http://saptashrungi.net/mahatmya.html mahatmya]</ref> ದೇವಿಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ( ಪಾಪಲ್ ಕಿರೀಟದಂತೆ ), ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುತಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಉಡುಪು ರವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಲುವಂಗಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ಉಡುಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಮೊದಲು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ''[[ಅಭಿಷೇಕ]]'' ಅಥವಾ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣವು ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ರಿಶೂಲ ಅಥವಾ [[ತ್ರಿಶೂಲ|ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರವು [[ಸಿಂಧೂರ|ಸಿಂಧೂರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಓಚರ್ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಿಳಿ [[ಪಿಂಗಾಣಿ|ಪಿಂಗಾಣಿಯಿಂದ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ರಚನೆಯಂತಹ ಪೋರ್ಟಿಕೋ, ದೇವಿಯ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಸತಾರಾ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿಂಚೂರಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ). ಬೆಟ್ಟದ ಬಂಡೆಯ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯ ಬಿಂದುವಿನ ಮೇಲಿನಿಂದ, ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯ ಭವನ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರಲು ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯ ''ದರ್ಶನ'' . <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಕ್ರಿ.ಶ .೧೭೧೦ ರಲ್ಲಿ ಉಮಾಬಾಯಿ ದಾಭಾಡೆ ಎಂಬುವವರು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. [[ರಾಮ]], [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]], [[ರಾಧೆ|ರಾಧಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣ]], [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ]], ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಅಥವಾ ಮಾತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಮೆಯ ಆಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು'' [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ|ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿ]] ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ದೇವಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಎದುರಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು; ಈಗ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುರಿಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹತ್ತಲು ಮತ್ತು ಇಳಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಇಳಿಯುವಾಗ ಮಹೋನಿದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗುಹೆಯಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವತೆಯು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಆ ಗುಹೆಯು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> == ಪೂಜೆ == [[ಚಿತ್ರ:Saptashrungi_temple_at_night.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Saptashrungi_temple_at_night.JPG/220px-Saptashrungi_temple_at_night.JPG|alt=illuminated temple shrine seen in the dark hill|right|thumb| ರಾತ್ರಿ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನೋಟ]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಚೈತ್ರೋತ್ಸವ, "ಚೈತ್ರ ಹಬ್ಬ". ಹಬ್ಬವು [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ|ರಾಮ ನವಮಿಯಂದು]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಹಿಂದೂ ತಿಂಗಳ [[ಚೈತ್ರ ಮಾಸ|ಚೈತ್ರದ]] ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಚಂದ್ರನ ದಿನ) ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ದೊಡ್ಡ ದಿನವಾದ ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮಾ (ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ) ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/marathi/news/news/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0-2/%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0/%E0%A4%B8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B6%E0%A5%83%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80/78770|title=सप्तशृंगी देवीच्या चैत्रोत्सवाला भाविकांची गर्दी|date=7 April 2012|publisher=[[Zee News]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013}}</ref> ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದೇವಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು ಸುಮಾರು ೨,೫೦,೦೦೦ ಜನರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ೧ ರಂತೆ&nbsp;ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವದ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, [[ಗುಜರಾತ್]], ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ ( {{Convert|60|km}} . ), ಧುಲೆ ( {{Convert|150|km}} ) ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100326/5068770722142524473.htm|title=गडावर एक लाखांवर भाविक निघाले पायीच...!|date=26 March 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222172030/http://www.esakal.com/esakal/20100326/5068770722142524473.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಕ್ತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ( ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' ನೋಡಿ). ಹಿಂದೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಐಕಾನ್ ಅನ್ನು ಕೆತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇವಿಗೆ [[ಪಂಚಾಮೃತ]] ( ''ಪಂಚ'' ಎಂದರೆ ಐದು ಮತ್ತು ''ಅಮೃತ'' ಎಂದರೆ ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇನು, ಸಕ್ಕರೆ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು [[ತುಪ್ಪ|ತುಪ್ಪದ]] ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ( ''[[ಅಭಿಷೇಕ]]'' ನೋಡಿ). ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು (ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಂದ್ರನ ದಿನ), ದೇವಿಯ ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ದರೇಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ( ''ಗವಳಿ-ಪಾಟೀಲ್'' ) ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಭಕ್ತರು ಪವಿತ್ರ ಧ್ವಜದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು (ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು) ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭವು ಕನಿಷ್ಠ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನವಾಸ್ (ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ) ಬಳಸಿದ ಭಕ್ತರು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>[http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 Festivals]</ref> <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ, ಹೂವು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹಣ ಅಥವಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ''ಕುಂಡದಿಂದ'' ತಂದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕದ (ಅಭ್ಯಾಸದ ಸ್ನಾನ) ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ಅಕ್ಕಿ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಮಾಡಿದ ''[[ಪಾಯಸ|ಖೀರ್]]'' ಅನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಟೂರಿಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಪಾಲಕರಾದ ಭೋಪಾಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. <ref>[http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 Festivals]</ref> <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms "सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 }} (in Marathi). [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್|Maharashtra Times]]. 18 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 March</span> 2013</span>.</cite></ref> [[ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ|ಅಶ್ವಿನ್]] (ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ತಿಂಗಳು) [[ಪಕ್ಷ|ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ]] ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ''ಉತ್ಸವ'' (ಉತ್ಸವ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ದಸರ|ದಸರಾ]] ಮತ್ತು [[ನವರಾತ್ರಿ|ನವರಾತ್ರಿಯು]] ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ, ಒಂಬತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು (ಪೂಜೆ) ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ [[ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವ|ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ]], [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ]], ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ಕೋಜಗಿರಿ [[ನವರಾತ್ರಿ|,]] ಲಕ್ಷ್ಮೀಪೂಜನ್, ಹರಿಹರ ಭೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Shops_at_Saptashrungi_02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Shops_at_Saptashrungi_02.JPG/220px-Shops_at_Saptashrungi_02.JPG|alt=Green and red saris and kumkum on sale in a shop|right|thumb| ಸೀರೆಗಳು, ಬಾಟಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕುಂಕುಮ, ಹೂವುಗಳು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಸಾದ|ಪ್ರಸಾದವನ್ನು]] ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗಡಿ.]] ಭಕ್ತರು ಅನುಸರಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮರ|ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು [[ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ''ಚೋಲಿ'' (ಕುಪ್ಪಸ) ಅನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವರಿಗೆ ಮಾಡುವ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಒಳಗಿನ ಆಂಬ್ಯುಲೇಟರಿ ಮಾರ್ಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ [[ಕುಂಕುಮ|ಕುಂಕುಮದ]] ವೃತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಏಳುನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವ ದೇವಿಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು'' ಸಹ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಥಾರ್ ಅಥವಾ ಕುತಾಡಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಪಚ್ವಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಗು ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕುಲದೈವವಾದ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮೇಕೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ನಂತರ ದಿನ ೧೨ ರಂದು ಮಗುವಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BsBEgVa804IC&pg=PA962|title=People of India: Maharashtra|last=Kumar Suresh Singh|publisher=Popular Prakashan|year=2004|isbn=978-81-7991-101-3|pages=962–|access-date=7 February 2013}}</ref> ಗೊಂಡಾಳ, ಭೂತ್ಯೆ, ಆರಾಧಿ ಮತ್ತು [[ನಾಯಕ (ಜಾತಿ)|ನಾಯಕ್]] ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಪುರಾತನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೊಂಡಾಲ್ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗೋಂಧಾಲಿಗಳನ್ನು ಮದುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಡಾಳವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗೋಂಧಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಿಂಬಲ್, ಸಣ್ಣ ಡೋಲು, ಸಾಂಬಲ್ ಮತ್ತು ತುಂಟೂನ್ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ತಂತಿ ವಾದ್ಯದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> == ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad,Vani,Nashik,Maharashtra,India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad%2CVani%2CNashik%2CMaharashtra%2CIndia.jpg/220px-Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad%2CVani%2CNashik%2CMaharashtra%2CIndia.jpg|thumb| ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲು]] ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಮಿಗ್ಡಾಲೋಯ್ಡಲ್ ಬಸಾಲ್ಟ್‌ಗಳು, ಬೋಲೆ ಹಾಸಿಗೆಗಳು (ಕೆಂಪು ಬೋಲ್) ಮತ್ತು [[ಮುರಕಲ್ಲು|ಲ್ಯಾಟರೈಟಿಕ್]] ಮಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಾತ್ರಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಕೆಲವು ಗಾಯಗಳು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms "सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 }} (in Marathi). [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್|Maharashtra Times]]. 18 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಮಾರ್ಗವು ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟಿಕ್ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುರಿದ ಮತ್ತು ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ಕೀಲುಗಳಿಗೆ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ವಿಷಯವು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India|doi=10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|volume=2|journal=International Journal of Disaster Risk Reduction|pages=77–83|date=December 2012|last=Ansari|first=M.K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=Rajesh|last4=Singh|first4=T.N.}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAnsariAhmadSinghSingh2012">Ansari, M.K.; Ahmad, M.; Singh, Rajesh; Singh, T.N. (December 2012). "Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India". ''International Journal of Disaster Risk Reduction''. '''2''': 77–83. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|10.1016/j.ijdrr.2012.09.002]].</cite></ref> ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಟ್ರಿಕಿ ಆಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಅಪಘಾತಗಳು ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸೊಂದು ಯು-ಟರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಿದ್ದು ೪೩ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಅಂತಹ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ [[ಸುಂಕದ ರಸ್ತೆ|ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹವೂ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೦<ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100120/4672390890712127042.htm|title=बस अपघाताची तीन वर्षे|date=20 January 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222171936/http://www.esakal.com/esakal/20100120/4672390890712127042.htm|url-status=dead}}</ref> ''ಸಕಾಲ್‌ನ'' ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯ ತಾಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಹಿಟ್-ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅಣಕು ಡ್ರಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/2012-12-10/main/DetailedNews-All.php?nid=NashikEdition-6-1-10-12-2012-7e8cd&ndate=2012-12-10&editionname=nashik|title=सप्तशृंग गडावर मॉकड्रील|date=10 December 2012|publisher=[[Lokmat]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಸಪ್ತಶೃಂಗ್ ನಿವಾಸಿನಿ ದೇವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ವಿವಿಧ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100925/5745695505251580978.htm|title=सप्तशृंग निवासिनी ट्रस्टवर स्थानिकांना प्रतिनिधित्त्व नाही|date=25 September 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=5 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101105191415/http://esakal.com/esakal/20100925/5745695505251580978.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೈತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿ‌ಸಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೮.೬ ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ಎಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಸ್‌ಗಳಿಂದ ಮಿಲಿಯನ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100408/5728165476754466442.htm|title=एसटीची आठ दिवसांत ८६ लाखांची कमाई!|date=8 April 2010|publisher=[[Sakal]]|location=Dhule|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=21 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721153841/http://esakal.com/esakal/20100408/5728165476754466442.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಕ್ತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ದರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಜಾಗದ ಕೊರತೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದಿರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿವೇಶನದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20110515/5347631934020753461.htm|title=धर्मस्थळांची 'श्रीमंती'!|date=15 May 2011|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=19 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519104057/http://www.esakal.com/esakal/20110515/5347631934020753461.htm|url-status=dead}}</ref> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://saptashrungi.org/ ಅಧಿಕೃತ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳ] * [http://saptashrungi.net/home.html ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231211015901/http://saptashrungi.net/home.html |date=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[Category:CS1 Hindi-language sources (hi)]] [[Category:CS1 Marathi-language sources (mr)]] [[Category:CS1 errors: missing title]] [[Category:CS1 errors: bare URL]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] esgyo257ftjnwahcxc59z5r4xfz7psk 0 144646 1376414 1364805 2026-07-07T01:46:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376414 wikitext text/x-wiki '''ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ಅಥವಾ '''ಜ್ಯೇಷ್ಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ [[ಶ್ರೀನಗರ|ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿರುವ]] ಜಬರ್ವಾನ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ [[ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ]]. ಇದು [[ಶಿವ|ಶಿವನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ೧೦೦೦ ಅಡಿ (೩೦೦ ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೆರಾತ್‌ನಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು [[ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ]] ಎಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.greaterkashmir.com/city/herath-to-be-celebrated-with-religious-fervour-today|title=Herath to be celebrated with religious fervour today|last=Yaqoob|first=Mudasir|date=28 February 2022|website=Greater Kashmir|language=en|access-date=2022-02-28}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧರ]] ಐಕಾನ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Acharekar">{{Cite web|url=https://www.cntraveller.in/story/trail-kashmirs-shrines/|title=Could the salve to Kashmir's wounds lie in its centuries of pluralism?|last=Acharekar|first=Janhavi|authorlink=Janhavi Acharekar|date=12 September 2018|publisher=[[Condé Nast Traveler]]|access-date=27 January 2022}}</ref> ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಭೂಮಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://jkarchives.nic.in/Arch_ASI_Protected_Monuments.htm|title=ASI Protected Monuments|website=Directorate of Archives, Archaeology & Museums, Government of Jammu and Kashmir|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722120251/http://jkarchives.nic.in/Arch_ASI_Protected_Monuments.htm|archive-date=22 July 2020|access-date=2022-01-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://asi.nic.in/wp-content/uploads/2021/08/Jammu-Kashmir-U.T.-Srinagar-Circle.pdf|title=List of Centrally Protected Monuments / Sites under the jurisdiction of Jammu & Kashmir (U.T.) (Srinagar Circle)|website=Archaeological Survey of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20220103175644/https://asi.nic.in/wp-content/uploads/2021/08/Jammu-Kashmir-U.T.-Srinagar-Circle.pdf|archive-date=3 January 2022}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Cunningham|1848}} <ref name="Shankaracharya Temple">{{Cite web|url=https://www.radiochinar.in/shankaracharya-temple-2/|title=Shankaracharya Temple|date=2021-06-15|publisher=Radio Chinar|access-date=2022-01-31|archive-date=2022-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220131085157/https://www.radiochinar.in/shankaracharya-temple-2/|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪೆರ್ಮಿಯನ್ ಯುಗದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂಜಾಲ್ ಬಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Global Geographical Heritage, Geoparks and Geotourism: Geoconservation and Development|last=Wadhawan|first=Sudesh Kumar|date=2021|publisher=Springer Nature|isbn=978-981-15-4956-4|editor-last=Singh|editor-first=RB|pages=264|language=en|chapter=15. Geoheritage and Potential Geotourism in Geoparks - Indian Perspective|editor-last2=Wei|editor-first2=Dongying|editor-last3=Anand|editor-first3=Subhash|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dnkGEAAAQBAJ&dq=Shankaracharya+Temple&pg=PA264}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಖರವಾದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/4554.pdf|title=Archaeological remains in Kashmir|last=Koul|first=Pandit Anand|date=1935|publisher=Mercantile Press|others=Foreward by [[Tej Bahadur Sapru]]|location=Lahore|pages=17–22}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು [[ಕಲ್ಹಣ|ಕಲ್ಹಣದಿಂದ]] ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಪರ್ವತವನ್ನು 'ಗೋಪಾದ್ರಿ' ಅಥವಾ 'ಗೋಪಾ ಬೆಟ್ಟ' ಎಂದು ಕರೆದರು. ರಾಜ ಗೋಪಾದಿತ್ಯನು ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆರ್ಯದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡಿದನೆಂದು ಕಲ್ಹಣ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭೂದಾನ ಒಂದು ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನು 'ಗೋಪ ''[[ಅಗ್ರಹಾರ|ಅಗ್ರಹಾರಗಳು]]'' ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಈಗ ಗುಪ್ಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಹಣನು ಬೆಟ್ಟದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ ಗೋಪಾದಿತ್ಯನು ಕೆಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಇಂದಿನ ಡಾಲ್ಗೇಟ್‌ನ ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು. ಕಲ್ಹಣ ರಾಜ ಗೋಪಾದಿತ್ಯನು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರ (ಶಿವ ಜ್ಯೇಷ್ಠರುಡ) ೩೭೧ ಬಿಸಿಇ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Stein 1900 453–454">{{Cite book|url=https://archive.org/details/RajataranginiVol2/page/n457/mode/2up|title=Kalhana's Rajatarangini, A Chronicle of the Kings of Kashmir|last=Stein|first=Aurel|publisher=Archibald Constable and Company, Rivington|year=1900|volume=2|location=Westminster|pages=453–454|author-link=Aurel Stein|via=Internet Archive}}</ref> ಸಂಬಂಧಿತ ಇತಿಹಾಸವು ೩೭೧ ಬಿಸಿಇ ಯದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ಜೆ ಎನ್ ಯು ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಕೆ. ವಾರಿಕೂ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಇ ವರೆಗೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Warikoo 2009 109–110">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GfF1pTv0PgkC&pg=PA109|title=Cultural Heritage of Kashmiri Pandits|last=Warikoo|first=Kulbhushan|date=2009|publisher=Pentagon Press|isbn=978-81-8274-398-4|editor-last=Toshkhani|editor-first=S. S.|pages=109–110|editor-last2=Warikoo|editor-first2=K.}}</ref> ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಫರ್ಗುಸನ್ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ೧೭ ರಿಂದ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇರಿಸಿದರು. ಫರ್ಗುಸನ್ ವಿವಾದಗಳು ಅವರು ಈ ಹಕ್ಕು ಮಾಡುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚನೆಗಳು ರಿಪೇರಿಯಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Fergusson|1899}} ಆರೆಲ್ ಸ್ಟೈನ್ ಅವರು ಸೂಪರ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ಗಳು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಬಂದವು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/RajataranginiVol1/page/n223/mode/2up?q=Gopadri|title=Kalhana's Rajatarangini, A Chronicle of the Kings of Kashmir|last=Stein|first=Aurel|publisher=Archibald Constable and Company, Rivington|year=1900|volume=1|pages=1.345|via=Internet Archive}}</ref> ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಾಜತರಂಗಿಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಶೋಕನ (ಗೋನಂಡಿಯ) ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಜಲೋಕನನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. {{Sfn|Cunningham|1848}} <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pwJuAAAAMAAJ&q=Jalauka|title=Aśoka and the Decline of the Mauryas|last=Thapar|first=Romila|date=1961|publisher=Oxford University Press|pages=30, 188|language=en|author-link=Romila Thapar|url-access=limited}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:The_Ancient_Shankaracharya_Temple_(Srinagar,_Jammu_and_Kashmir)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/The_Ancient_Shankaracharya_Temple_%28Srinagar%2C_Jammu_and_Kashmir%29_%28cropped%29.jpg/160px-The_Ancient_Shankaracharya_Temple_%28Srinagar%2C_Jammu_and_Kashmir%29_%28cropped%29.jpg|left|thumb|208x208px| ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೈಲ್.<br /><br /><br /><br />]] ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರರು]] (೮ನೇ ಶತಮಾನ ಸಿಇ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sx12hxoFVqwC|title=The Method of Early Advaita Vedānta: A Study of Gauḍapāda, Śaṅkara, Sureśvara, and Padmapāda|last=Comans|first=Michael|date=2000|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-1722-7|pages=163}}</ref> ) ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.<ref name="Warikoo 2009 109–110"/> ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ರಚನೆಯಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಂಬಿಕೆಯಾದ [[ಶಕ್ತಿ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಕ್ತಿಯನ್ನು]] ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಆದಿ ಶಂಕರರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ಶಾಕ್ತ ಪಂಥ|ಶಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ]] ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Cite book|title=Sankara-Dig-Vijaya. The Traditional Life of Sri Sankaracharya|last=Vidyaranya|first=Madhava|publisher=[[Ramakrishna Mission|Sri Ramakrishna Math]]|year=2013|location=Chennai|translator-last=Tapasyananda|translator-first=Swami}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ikashmir.net/saints/shankracharyavisittokashmir.html|title=Adi Shankracharya's Visit to Kashmir|last=Aima|first=Onkar|website=Kashmiri Pandit Network|others=Kashmir Sentinel|access-date=26 January 2022}}</ref>   ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಮಾನ-ಪರ್ವತ, ಕೊಹ್-ಎ-ಸುಲೇಮಾನ್, ತಖ್ತ್-ಇ-ಸುಲೈಮಾನ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ತಖ್ತ್ ಬೆಟ್ಟ, ಗೋಪಾದ್ರಿ ಅಥವಾ ಗೋಪಾ ಬೆಟ್ಟ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Shankaracharya Temple"/><ref name="Stein 1900 453–454"/> {{Sfn|Cunningham|1848}} ಡೋಗ್ರಾ ರಾಜ ಗುಲಾಬ್ ಸಿಂಗ್ (೧೭೯೨-೧೮೫೭ ಸಿಇ) ದುರ್ಗಾ ನಾಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.{{Fact|date=February 2022}} ಝೀಲಂಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹಂತಗಳು ಮೊದಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ನೂರ್ ಜಹಾನ್ ಅವರು ಪಥರ್ ಮಸೀದಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=It1LePnN2LsC&dq=Shankaracharya+temple+kashmir&pg=PA146|title=Kashmiri Scholars Contribution to Knowledge and World Peace: Proceedings of National Seminar by Kashmir Education Culture & Science Society (K.E.C.S.S.), New Delhi|last=Bhatt|first=Saligram|date=2008|publisher=APH Publishing|isbn=978-81-313-0402-0|pages=146|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=Hindu Shrines Of Kashmir|last=Bhat|first=R L|publisher=Substance Publishers|year=2014|pages=140–141}}</ref> ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಐದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಹುಡುಕಾಟ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://ignca.gov.in/Asi_data/4554.pdf|title=Archaeological remains in Kashmir|last=Koul|first=Pandit Anand|date=1935|publisher=Mercantile Press|others=Foreward by [[Tej Bahadur Sapru]]|location=Lahore|pages=17–22}}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾರಾಜರು ದತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ [[ದ್ವಾರಕಾ ಪೀಠ|ದ್ವಾರಕಾಪೀಠದ]] ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>Kashur Encyclopedia Volume one Published by [[Jammu and Kashmir Academy of Art, Culture and Languages]], Srinagar 1986 Page 302</ref> [[ಅರವಿಂದ ಘೋಷ್|ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ]] ೧೯೦೩ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hlasAgAAQBAJ|title=The Lives of Sri Aurobindo|last=Heehs|first=Peter|date=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-14098-0|pages=72}}</ref> ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. [[ವಿನೋಬಾ ಭಾವೆ]] ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VNXt00vBew0C|title=Vinoba: His Life and Work|last=Narayan|first=Shriman|last2=Vinobā|date=1970|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-483-7|pages=274|language=en}}</ref> ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ೩.೫ ಮೈಲಿ (೫.೬ ಕೀ ಮಿ) ರಸ್ತೆಯನ್ನು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite journal|date=14 June 1970|title=Shankaracharya Road Project|url=https://books.google.com/books?id=DdohlIUDakUC&dq=Shankaracharya+Temple&pg=RA21-PA9|journal=[[Sainik Samachar]]|volume=XVII|issue=24|pages=9–10}}</ref> ಬಾರ್ಡರ್ ರೋಡ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂವಹನ ಗೋಪುರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದು. ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪೀಠಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು ೨೪೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ.<ref name="Acharekar"/><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/column/238-steps-to-solitude-in-shiva-s-sanctum-144336|title=238 steps to solitude in Shiva's sanctum...|last=Khare|first=Harish|authorlink=Harish Khare|date=11 October 2015|website=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=2022-01-27}}</ref> ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧುಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref name="Shankaracharya Temple"/> ಬೆಟ್ಟವು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Kumar|first=Kewal|last2=Sharma|first2=Yash Pal|last3=Manhas|first3=R.K.|last4=Bhatia|first4=Harpreet|date=2015|title=Ethnomedicinal plants of Shankaracharya Hill, Srinagar, J&K, India|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0378874115003463|journal=Journal of Ethnopharmacology|language=en|volume=170|pages=255–274|doi=10.1016/j.jep.2015.05.021|pmid=26008867}}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Kumar|first=Kewal|last2=Manhas|first2=Rajesh K|last3=Magotra|first3=Rani|date=August 2011|title=The Shankaracharya sacred grove of Srinagar, Kashmir, India|url=https://www.researchgate.net/publication/289032426|journal=Current Science|volume=101|issue=3|pages=262}}</ref> ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರಹಗಾರ ಜಸ್ಟಿನ್ ಹಾರ್ಡಿ ದಾಲ್ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ೧೩೫೦ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=|title=In the valley of mist|last=Hardy|first=Justine|date=2009|publisher=Rider|isbn=978-1-84604-146-4|pages=183|author-link=Justine Hardy}}</ref> ಝೀಲಂ ಕೂಡ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Kashmir in Stories|last=Dhar|first=S N|publisher=Jaykay Books|year=2012|isbn=978-8187221746|pages=112}}</ref> ವಿಶಾಲವಾದ ಪನೋರಮಾವು ದಾಲ್ ಸರೋವರ, ಝೀಲಂ ಮತ್ತು ಹರಿ ಪರ್ಬತ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<gallery caption="ಶಂಕರಚಾರ್ಯ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ವೀಕ್ಷಣೆ"> ಚಿತ್ರ:Sketch of Kashmir Valley from Soleiman's Seat to the Nishat Bagh.jpg|೧೮೬೨ ಚಿತ್ರ:Shankaracharya Temple and the view.jpg|೧೮೭೪ ಚಿತ್ರ:Shankaracharya Temple and the view from the hill.jpg|೧೮೮೭ ಚಿತ್ರ:Jammu and Kashmir WV banner.jpg|೨೦೧೦ </gallery> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ == ದೇವಾಲಯವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ೨೦ ಅಡಿ(೬.೧ ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ತಳವು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿ ಬದಿಯು ೧೫ ಅಡಿ(೪.೬ ಮೀ) ಆಗಿದೆ. ಮುಂಭಾಗ, ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೆ ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಬದಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. {{Sfn|Cunningham|1848}} ಕೇಂದ್ರವು ೨೧.೫ ಅಡಿ (೬.೬ ಮೀ) ವೃತ್ತದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ೩.೫ ಅಡಿ (೧.೧ ಮೀ) ಅಗಲದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳು ೮ ಅಡಿ (೨.೪ ಮೀ) ಇವೆ. {{Sfn|Cunningham|1848}} ಚೌಕಾಕಾರದ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ತಾರಸಿಯನ್ನು ಎರಡು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸುತ್ತುವರಿದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಎದುರು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಾರವು ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗಾಢವಾದ ಕೋಣೆಯಾಗಿದ್ದು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಚಾವಣಿಯು ನಾಲ್ಕು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಾವಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಲಿಂಗವನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Inside_Adi_Shankara's_Gufa_at_Shankaracharya_Temple_(Srinagar,_Jammu_and_Kashmir).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Inside_Adi_Shankara%27s_Gufa_at_Shankaracharya_Temple_%28Srinagar%2C_Jammu_and_Kashmir%29.jpg/220px-Inside_Adi_Shankara%27s_Gufa_at_Shankaracharya_Temple_%28Srinagar%2C_Jammu_and_Kashmir%29.jpg|left|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ]] ಸ್ಮಾರಕ]] ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು [[ಅಮರನಾಥ್|ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/amarnath-pilgrims-reach-shankaracharya-temple/article1-435007.aspx|title=Amarnath Pilgrims reach Shankaracharya Temple|authors=PTI|date=22 July 2009|publisher=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20131223032525/http://www.hindustantimes.com/india-news/amarnath-pilgrims-reach-shankaracharya-temple/article1-435007.aspx|archive-date=23 December 2013|access-date=7 December 2013}}</ref> ಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಚಂದ್ರನ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಗದೆಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತರುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/%E2%80%98Chhari-Mubarak%E2%80%99-taken-to-Shankaracharya-temple/article14548359.ece|title='Chhari Mubarak' taken to Shankaracharya temple|date=2016-08-03|work=The Hindu|access-date=2022-01-28|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/india/chhari-mubarak-of-lord-shiva-brought-to-srinagars-shankaracharya-temple-for-prayers-1502991636.html|title=Chhari Mubarak of Lord Shiva brought to Srinagar's Shankaracharya temple for prayers|last=Sharma|first=SP|date=2021-08-08|website=The Statesman|language=en-US|access-date=2022-01-28}}</ref> ದೇವಾಲಯವು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.risingkashmir.com/After-a-Gap-of-28-year--Tourism-Dept-Kashmir-relaunches-Heritage-Tour-Srinagar-City-Bus-Service-99603|title=After a Gap of 28-year, Tourism Dept Kashmir relaunches Heritage Tour Srinagar City Bus Service|last=Sofi|first=Jahangir|date=2022-01-25|website=[[Rising Kashmir]]|access-date=2022-01-28|archive-date=2022-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128134005/https://www.risingkashmir.com/After-a-Gap-of-28-year--Tourism-Dept-Kashmir-relaunches-Heritage-Tour-Srinagar-City-Bus-Service-99603|url-status=dead}}</ref> ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ, ಹೇರತ್ ಮುಂತಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://thewire.in/politics/bjp-srinagar-shankaracharya-maha-shivratri|title=Fact Check: Was Srinagar's Shankaracharya Temple Lit up for Maha Shivratri After Decades?|authors=[[Alt News]]|date=7 March 2020|website=[[The Wire (India)|The Wire]]|access-date=2022-01-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/j-k/kps-throng-temples-on-herath-45349|title=KPs throng temples on Herath|last=|first=|date=21 February 2020|website=Tribune India|access-date=2022-02-28}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.timesnownews.com/spiritual/religion/article/herath-celebrations-in-srinagars-shankaracharya-temple-shrine-decorated-with-lights-for-maha-shivratri/730932|title=Kashmiri Hindus celebrate 'Mahashivaratri' by decorating Shankaracharya Temple with lights and flowers|date=12 Mar 2021|access-date=12 Mar 2021|publisher=Times Now}}</ref> ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರದ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಹಜರತ್‌ಬಾಲ್ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಂತೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://brighterkashmir.com//news/dc-srinagar-visits-shankaracharya-temple-inspects-arrangements-for-maha-shivratri-festival|title=DC Srinagar visits Shankaracharya Temple, inspects arrangements for Maha Shivratri Festival|date=25 February 2022|website=Brighter Kashmir|access-date=2022-02-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.risingkashmir.com/-DC-Srinagar-visits-Dargah-Hazratbal-to-oversee-arrangements-for-Meraj-un-Nabi--SAW---Maha-Shivratri-festival-101430|title=DC Srinagar visits Dargah Hazratbal to oversee arrangements for Meraj-un-Nabi (SAW), Maha Shivratri festival|date=2022-02-26|website=Rising Kashmir|language=en-GB|access-date=2022-02-28|archive-date=2022-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228024640/https://www.risingkashmir.com/-DC-Srinagar-visits-Dargah-Hazratbal-to-oversee-arrangements-for-Meraj-un-Nabi--SAW---Maha-Shivratri-festival-101430|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಲಸಿಕೆ ಡೋಸ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿದ ನೂರು ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/j-ks-shankaracharya-temple-capitol-complex-in-chandigarh-among-asi-monuments-lit-up-to-mark-1-billion-vaccine-doses-327615|title=J-K's Shankaracharya temple, Capitol Complex in Chandigarh among ASI monuments lit up to mark 1 billion vaccine doses|last=|first=|date=21 October 2021|website=Tribune India|access-date=2022-01-28}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Shankaracharya_Temple,_Srinagar.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Shankaracharya_Temple%2C_Srinagar.jpg/220px-Shankaracharya_Temple%2C_Srinagar.jpg|thumb| ದೇವಾಲಯದ ನೋಟ]] ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ''ಸ್ವತಂತ್ರಕ್ಕೆ'' ಪತ್ರ ಬರೆದರು. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಳುಹಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=India After Gandhi: The History of the World's Largest Democracy|last=Guha|first=Ramachandra|date=2017-07-13|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-1-5098-8328-8|language=en|chapter=4. A Valley Bloody and Beautiful|author-link=Ramachandra Guha|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AW4sDwAAQBAJ&dq=Shankaracharya&pg=RA1-PR4}}</ref> ದಕ್ಷಿಣದವರಾದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಶೈವಧರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ ದ [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ''ಮಿಷನ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್'' ಮತ್ತು ''ಪುಕಾರ್'' ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JLW1CgAAQBAJ|title=Terror and the Postcolonial: A Concise Companion|last=Singh|first=Sujala|date=2015-10-09|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-119-14358-1|editor-last=Boehmer|editor-first=Elleke|pages=356, 358|chapter=14. Terror, Spectacle, and the Secular State in Bombay Cinema|editor-last2=Morton|editor-first2=Stephen}}</ref><ref name=":PukarKapoor">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F73RDwAAQBAJ&dq=Shankaracharya+Temple&pg=PT24|title=Shooting Terror: Terrorism in Hindi Films|last=Bharat|first=Meenakshi|date=2020-02-20|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-02493-7|language=en}}</ref> ದೇವಾಲಯವು ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ''ಜೈ ಜೈ ಶಿವ ಶಂಕರ್ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.'' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Interwikineeded}} 2ndgaurindbemai8k8kscl6h2edjhab 0 145644 1376395 1360652 2026-07-06T12:39:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376395 wikitext text/x-wiki '''ಯಾಜಿಸಿಕ್''' ಟೋಕಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನಿಕ್ಸರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ . == ಇತಿಹಾಸ == 1530 ರ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರನ್ನು '''ಗೇರಾನ್''' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/36792169/MUH%C3%82SEBE_VL%C3%82YET_KARAMAN_VE_R%C3%9BM_DEFTER|title=MUHÂSEBE-VLÂYET-KARAMAN VE RÛM DEFTER|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423161017/https://www.academia.edu/36792169/MUH%C3%82SEBE_VL%C3%82YET_KARAMAN_VE_R%C3%9BM_DEFTER|archive-date=23 Nisan 2022|dead-url=hayır|access-date=23 Nisan 2022}}</ref> ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಅವಧಿಯ 1916 ರ ಜನಗಣತಿಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ತುರ್ಕರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಗೆಯ್ರಾನ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 134 ಕುಟುಂಬಗಳಿದ್ದು, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 945 ಆಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/38170141/Niksar_Etnik_N%C3%BCfus_ve_K%C3%B6yleri_1916|title=Niksar Etnik Nüfus ve Köyleri 1916.|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423155551/https://www.academia.edu/38170141/Niksar_Etnik_N%C3%BCfus_ve_K%C3%B6yleri_1916|archive-date=23 Nisan 2022|dead-url=hayır|access-date=23 Nisan 2022}}</ref> 1960 ರಲ್ಲಿ "ಯಾಝಿಕ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸಾಹತು, 23 ಜೂನ್ 1976 ರ ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು 3 ನೇ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ 15625 ಸಂಖ್ಯೆಯಿದೆ. 29.04.1976 ರ ದಿನಾಂಕದ ಮತ್ತು 1976/297-303 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಇದು ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ತೀರ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. Yazicik ನ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವು 2013 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.kamudan.com/belediyeler/iste-kapatilacak-559-belde-h6578.html|title=İşte Kapatılacak 559 Belde !|date=10 Ekim 2012|publisher=kamudan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027073532/https://www.kamudan.com/belediyeler/iste-kapatilacak-559-belde-h6578.html|archive-date=27 Ekim 2018|dead-url=evet|access-date=7 Temmuz 2020}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ಮೀರಿದಾಗ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.sgkrehberi.com/haber/5374|title=Uyanık Yozgatlılar 8 belde belediyesini kurtardı!|date=12 Aralık 2012|publisher=sgkrehberi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404010626/https://www.sgkrehberi.com/haber/5374|archive-date=4 Nisan 2022|access-date=3 Nisan 2022}}</ref> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೊಲ್ಲಿ; ಟೋಕಟ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ 70&nbsp;ಕಿಮೀ, ನಿಕ್ಸರ್ ಪಟ್ಟಣ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 25&nbsp;ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="YER">{{Cite web|url=http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=127085|title=Yazıcık Belediyesi|publisher=YerelNet.org.tr|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314072335/http://www.yerelnet.org.tr/belediyeler/belediye.php?belediyeid=127085|archive-date=14 Mart 2016|dead-url=evet|access-date=25 Ağustos 2017}}</ref> ಯಾಝಿಕ್ ಟೌನ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕರಾಕಾಮ್, ಡ್ಯೂಡೆನ್ ಮತ್ತು ಲಾಲ್ಡಿಜ್ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲು ಪುರಸಭೆಯು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://tokatgundem.com.tr/baskan-uzunoglu-yaylamiz-turizme-acilacak/23642/|title=Başkan Uzunoğlu Yaylamız Turizme Açılacak}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಿಕ್ಸರ್ ಯಾಜಿಸಿಕ್ ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಬೆಂಟೋನೈಟ್ ಮೈನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಅರ್ಥ್ ಇದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.academia.edu/43772590/N%C4%B0KSAR_GEYRAN|title=NİKSAR GEYRAN}}</ref> ಯಾಜಿಸಿಕ್ ಪಟ್ಟಣದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿ ಬೆಂಟೋನೈಟ್ ಮಣ್ಣಿನ ಗಣಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/f5d5ef24881f3c3_ek.pdf|title=Tokat Niksar Yazıcık Kasabası Bentonit Madeni}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == {| class="wikitable" width="210" ! colspan="2" |ವರ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾಹಿತಿ |- | align="center" | 2020 | align="right" | 2,900 |- | align="center" | 2015 | align="right" | 2,431 <ref name="YER"/> |- | align="center" | 2014 | align="right" | 2,422 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2013 | align="right" | 2.306 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2012 | align="right" | 2,399 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2011 | align="right" | 1980 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2010 | align="right" | 2,092 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2009 | align="right" | 2,106 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2008 | align="right" | 1988 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2007 | align="right" | 2,143 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 2000 | align="right" | 3,366 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1990 | align="right" | 3,651 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1985 | align="right" | 2,035 <ref name="YER" /> |- | align="center" | 1960 | align="right" | 1,869 <ref name="TÜİK1960">{{Cite web|url=https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|title=1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus|date=1963|publisher=sehirhafizasi.sakarya.edu.tr|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218091504/https://www.sehirhafizasi.sakarya.edu.tr/wp-content/uploads/2018/05/1960-n%C3%BCfus-say%C3%ACm%C3%AC.pdf|archive-date=18 Şubat 2020|dead-url=evet|access-date=18 Şubat 2020}}</ref> |- | align="center" | 1935 | align="right" | 1,395 <ref name="TÜİK1935">{{Cite web|url=http://www.mku.edu.tr/files/200-0cfb0f06-28b5-4acf-9ed8-138ec43c4d95.pdf|title=1935 Genel Nüfus Sayımı: Köyler Nüfusu|date=1937|publisher=mku.edu.tr|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20200116081638/http://www.mku.edu.tr/files/200-0cfb0f06-28b5-4acf-9ed8-138ec43c4d95.pdf|archive-date=16 Ocak 2020|dead-url=evet|access-date=18 Şubat 2020}}</ref> |- | align="center" | 1916 | align="right" | 945 <ref name="Niksar Etnik Nüfus ve Köyleri 1916">{{Cite web|url=https://www.academia.edu/38170141/Niksar_Etnik_N%C3%BCfus_ve_K%C3%B6yleri_1916|title=Niksar Etnik Nüfus ve Köyleri 1916|date=1916|language=Türkçe|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423155551/https://www.academia.edu/38170141/Niksar_Etnik_N%C3%BCfus_ve_K%C3%B6yleri_1916|archive-date=23 Nisan 2022|dead-url=evet|access-date=23 Nisan 2022|4=}}</ref> |- |} == ನಿರ್ವಹಣೆ == === ಮೇಯರ್ ಕಚೇರಿ === ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೊಗ್ಲು ಸತತ 8 ಅವಧಿಗೆ ಯಾಝಿಕ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.tokattan.com/tokat/35-yildir-baskandi-5-yil-daha-baskan-h3875.html|title=35 yıldır başkandı, 5 yıl daha başkan|date=9 Nisan 2019|publisher=tokattan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20211017173948/https://www.tokattan.com/tokat/35-yildir-baskandi-5-yil-daha-baskan-h3875.html|archive-date=17 Ekim 2021|access-date=17 Ekim 2021}}</ref> {| class="wikitable" width="270" !ಆಯ್ಕೆಯಾದ ವರ್ಷ ! ಮೇಯರ್‌ಗಳು <ref name="YER"/> |- | 2019 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು ( CHP ) |- | 2014 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು ( CHP ) |- | 2009 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 2004 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 1999 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 1994 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 1989 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 1984 | ಟ್ಯೂನ್ಸರ್ ಉಜುನೋಗ್ಲು (BĞMSZ) |- | 1977 | ಹ್ಯಾಲಿಸ್ ಎರ್ಕಾಸ್ಲಾನ್ (BGMSZ) |} == ಮೂಲ == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * https://www.yazicik.bel.tr/{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://www.google.com/maps/@40.478,37.1196,20734m/data=!3m1!1e3?hl=en    {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟರ್ಕಿ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] 0pkjg3u2347h6beu501ryya4njhagwf 0 146935 1376413 1364156 2026-07-07T00:20:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376413 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=December 2019}} {{Infobox Hindu temple | name = ವೀರ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳವಾಡಿ | image = Shri VeeraNarayana Temple, Belavadi.jpg | alt = Vira Narayana temple of Belvadi | coordinates = {{coord|13|16|55.1|N|75|59|45.9|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}} | state = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | country = [[ಭಾರತ]] | district = [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] | locale = ಬೆಳವಾಡಿ ಗ್ರಾಮ | architecture = [[ಹೊಯ್ಸಳ]] | creator = ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ }} '''ಬೆಳವಾಡಿಯ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು''' ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨೦೦ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಹೊಯ್ಸಳ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳವಾಡಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. <ref name="asi">[http://asibengalurucircle.in/?q=node/35 Viranarayana Temple - Belavadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828112729/http://asibengalurucircle.in/?q=node/35 |date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 }}, ASI</ref> <ref name="perfect">Foekema (1996), p53</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಚೌಕ ''ರಂಗಮಂಟಪದ'' ಮೂಲಕ (೧೦೩ ಅಡಿ) ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿ ವೀರನಾರಾಯಣನಿಗೆ (ವಿಷ್ಣು) ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ದೇಗುಲವು ಗೋಪಾಲನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ದೇಗುಲವು ಯೋಗ-ನರಸಿಂಹನದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವ ಮೊದಲು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ-ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಆಭರಣ-ರೀತಿಯ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಅಂದವಾದ ಅಲಂಕೃತವಾದ [[ವೇಸರ]] ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು (ಶಿಕಾರ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಳಗೆ ಕಂಬಗಳ ನುಣ್ಣಗೆ ನಯಗೊಳಿಸಿದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಚಾವಣಿಗಳು ಸಹ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಕುರಿತಾದ ಹಿಂದೂ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಕೋಷ್ಟಕದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಫಲಕಗಳಾಗಿವೆ. <ref name="dhaky">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=a1VJAQAAIAAJ|title=Encyclopaedia of Indian Temple Architecture, Volume 1 Part 3 South India Text & Plates|last=Madhusudan A. Dhaky|last2=Michael Meister|publisher=American Institute of Indian Studies|year=1996|isbn=978-81-86526-00-2|pages=361–363}}</ref> ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಸರ್ಕಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="asi"/> == ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ == ಬೆಳವಾಡಿಯು ಹಳೆಬೀಡಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ೧೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಹಾಸನ ನಗರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಎನ್‍ಎಚ್ ೭೩ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಏಕಚಕ್ರನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಬೆಳವಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವ]] ರಾಜಕುಮಾರ [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮನು]] ರಾಕ್ಷಸ ಬಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. <ref name="asi"/> ವೀರನಾರಾಯಣನ ಗುಡಿಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇರ್ಪಡೆಗಳ ಅಡ್ಡ ವಿಭಾಗದ ಸಮತಲವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ವೀರನಾರಾಯಣನ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨೦೦ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ಮತ್ತು ಯೋಗ-ನರಸಿಂಹನ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿಗಾತ್ರದ ರಂಗ-ಮಂಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ.೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. <ref name="dhaky"/> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == ಈ ಅಲಂಕೃತ ''ತ್ರಿಕೂಟ'' (ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳು) ದೇವಾಲಯವನ್ನು [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ರಾಜ [[ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ 2|ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ]] ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೦೦ ರಲ್ಲಿ [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಬಳಪದ ಕಲ್ಲನ್ನು]] ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. <ref name="schist">Kamath (2001), p136. Quote:"The Western Chalukya carvings were done on green schist ([[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|Soapstone]]). This technique was adopted by the Hoysalas", {{Cite web|url=http://www.indoarch.org/|title=Architecture of the Indian subcontinent, 20 September 1996|last=Takeo Kamiya|publisher=Gerard da Cunha-Architecture Autonomous, Bardez, Goa, India|access-date=2006-11-26|archive-date=2015-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502190211/http://www.indoarch.org/|url-status=dead}}</ref> ಮೂರೂ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿರುವ ಗೋಪುರ). ಇದು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತೇಳು ವಿಜಯಮಾಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ತೆರೆದ ಮಂಟಪದ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿವೆ. <ref name="bay">Quote:"A bay is a square or rectangular compartment in the hall", Foekema (1996), p93</ref> ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಎರಡು ಮುಚ್ಚಿದ ಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದರಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಕೊಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಗಳಿದ್ದು ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ಮೂರನೇ ದೇವಾಲಯವು ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="perfect">Foekema (1996), p53</ref> ಹಳೆಯ ದೇಗುಲದ ಒಳಗೋಡೆಗಳು ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಲ್ಯಾಥ್-ಟರ್ನ್ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೆಲವು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="bell">Quote:"This is a common feature of Western Chalukya-Hoysala temples", Kamath (2001), p117</ref> ಫೋಕೆಮಾ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಯು ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸೂರು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳ (ಎಡಿಕ್ಯುಲ್) ಮೇಲೆ ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡನೇ ಈವ್ಸ್ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳ ಫಲಕ ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿಚಾರಕರು (ಫ್ರೈಜ್) ಈ ಈವ್ಸ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಗೋಡೆಯ ತಳಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಐದು ಮೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="eave">Quote:"An eaves is a projecting roof, overhanging the wall", Foekema (1996), p93</ref> [[ಚಿತ್ರ:Sri_Veeranarayana_Temple_,_Mantap_Hall_Between_Sri_Venugopal_and_Sri_YogaNarasimha.jpg|thumb| ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಮತ್ತು ಯೋಗ ನರಸಿಂಹ ಗುಡಿಗಳ ನಡುವಿನ ''ರಂಗಮಂಟಪದಲ್ಲಿ'' ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದರು.]] ಎರಡು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವೆರಡೂ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೇಗುಲವು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಕಲಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (ಅಲಂಕಾರಿಕ ನೀರಿನ ''[[ಕಲಶ|ಮಡಕೆಯಂತಹ]]'' ರಚನೆ) ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಮೂರು ಹಂತದ ಅಲಂಕೃತ ಚಿಕಣಿ ಛಾವಣಿಗಳಿವೆ. <ref name="pot">Quote:"The ''Kalasha'' is the water pot like structure at the peak of the tower", Foekema (2001), p27</ref>ಪ್ರತಿ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸವು ಸುಕನಾಸಿ ಎಂಬ ಕಡಿಮೆ ಮುಂಚಾಚಿರುವಿಕೆಯ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ (ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್ ಮೇಲಿನ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ "ಮೂಗು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಸುಕನಾಸಿಯು ಎರಡು ಹಂತದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಚಿಕಣಿ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೇವಾಲಯಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗೋಪುರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತನೆಯ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ದೂರದಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="distance">Foekema (1996), pp54-55.</ref> ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ ಮತ್ತು ಗರುಡನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಉತ್ತಮವಾದ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="distance" /> ಇದು ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ದೇವಾಲಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ಅವತಾರ) ಹಿಂದೂ ದೇವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ದೇಗುಲವು (ಹಳೆಯ ದೇಗುಲ) ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವ ನಾರಾಯಣನ ೮ ಅಡಿ (೨.೪ ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಹೊಯ್ಸಳ ಕಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಲಂಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ''ಪದ್ಮಾಸನದ'' (ಕಮಲದ ಆಸನ) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ದೇಗುಲವು ಗರುಡ ಪೀಠವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ (ದೇವರು ಕೃಷ್ಣನು ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಿರುವ) ೮ ಅಡಿ (೨.೪ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ದೇಗುಲವು ಯೋಗಾ ನರಸಿಂಹನ ೭ ಅಡಿ (೨.೧ ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಯೋಗ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ. ದೇಗುಲದ (ವಿಮಾನ) ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲು ಕೀರ್ತಿಮುಖಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Veeranarayana temple in belavadi Karnataka state India.jpg| ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ದೇವಾಲಯದ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Lathe turned pillars in outer mantapa of Veeranarayana temple at Belavadi.JPG|ಬೆಳವಾಡಿಯ ವೀರ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರ ಮಂಟಪ (ಸಭಾಂಗಣ). ಚಿತ್ರ:Open Hall (Inner mantapa) at Veeranarayana Temple in Belavadi.jpg|ಬೆಳವಾಡಿಯ ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಳ ಮಂಟಪ (ಸಭಾಂಗಣ). ಚಿತ್ರ:Parapet wall relief at Veeranarayana Temple.jpg| ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಪೆಟ್ ಗೋಡೆಯ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪ ಚಿತ್ರ:Right profile of rear shrine in the Veeranarayana temple at Belavadi.JPG| ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಿಂಭಾಗದ ಗುಡಿಯ ವಿವರ ಚಿತ್ರ:Left profile of rear shrine in the Veeranarayana temple at Belavadi.JPG|ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಿಂಭಾಗದ ಗುಡಿಯ ವಿವರ ಚಿತ್ರ:View of front right shrine with rear shrine in the background in Veeranarayana temple at Belavadi.JPG| ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದ ಬಲಭಾಗದ ದೇಗುಲದ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:View of the front left shrine with rear shrine in the background in the Veeranarayana temple at Belavadi.JPG| ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಮುಂಭಾಗದ ಎಡಭಾಗದ ದೇಗುಲದ ನೋಟ ಚಿತ್ರ:Profile of the outer mantapa and a shrine in Veeranarayana temple at Belavadi.JPG|ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಹೊರ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗುಡಿಯ ವಿವರ ಚಿತ್ರ:Lintel decoration at entrance into inner closed mantapa in Veeranarayana temple at Belavadi.JPG| ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗಿನ ಮುಚ್ಚಿದ ಮಂಟಪದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಟಲ್ ಅಲಂಕಾರ ಚಿತ್ರ:Domical bay ceiling art in outer mantapa of Veeranarayana temple at Belavadi 1.JPG| ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಡೊಮಿಕಲ್ ಬೇ ಸೀಲಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ ಚಿತ್ರ:Sri Veeranarayana Temple - Belavadi South Western Side View 01.jpg|ದೇವಸ್ಥಾನದ ನೈಋತ್ಯ ನೋಟ </gallery> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == * ಗೆರಾರ್ಡ್ ಫೊಕೆಮಾ, ''ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ'', ಅಭಿನವ್, ೧೯೯೬  * ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಯು. ಕಾಮತ್, ''ಪೂರ್ವ-ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ'', ಜುಪಿಟರ್ ಬುಕ್ಸ್, ೨೦೦೧, ಎಮ್‌ಸಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರು (ಮರುಮುದ್ರಿತ ೨೦೦೨) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="0"></references> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] gnw7lzan23q8pfrnmajat2cewbkv853 0 151737 1376415 1364690 2026-07-07T02:09:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376415 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=December 2018}} {{Infobox dancer | name = ಶರ್ಮಿಳಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್ | image = Sharmila Biswas, Odissi dancer.jpg | alt = | caption = | full_name = | birth_name = | birth_date = <!-- {{birth date and age|df=yes|yyyy|mm|dd}} or {{birth date|df=yes|yyyy|mm|dd}} --> | birth_place = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಭಾರತ]] | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|deathyear|mm|dd|birthyear|mm|dd}} --> | death_place = | height = | occupation = ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ, | years_active = | current_group = | former_groups = | dances = [[ಒಡಿಸ್ಸಿ]] | website = {{URL|http://sharmilabiswas.com/home.html}} }} {{Interwikineeded}} [[Category:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು]] ಶರ್ಮಿಳಾ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿ. ಇವರು ಗುರು ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರ ಶಿಷ್ಯೆ. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರವು ಒವಿಎಂ ರೆಪರ್ಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರಿಗೆ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾಗಿದೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಇವರು ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ನೃತ್ಯ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮುರಳೀಧರನ್ ಮಜ್ಹಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ನಂತರ ಕೇಲುಚರಣ್ ಮೊಹಾಪಾತ್ರ ಅವರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. <ref>{{Cite news |date=23 April 2005 |title=Rhythms of life |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp |url-status=dead |access-date=28 May 2013 |archive-url=https://archive.today/20130630101118/http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp |archive-date=30 June 2013}}</ref> ನಂತರ [[ಕಲಾನಿಧಿ ನಾರಾಯಣನ್]] ಅವರಿಂದ ''ಅಭಿನಯ'' ಕಲಿತರು. <ref>{{Cite web |year=2011 |title=Katha Kavya Abhinaya |url=http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927144520/http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html |archive-date=27 September 2013 |access-date=28 May 2013 |publisher=Sangeet Natak Akademi}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶರ್ಮಿಳಾ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಪನ್ ಕುಮಾರ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದಂಪತಿಗೆ ಶೌಮಿಕ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. <ref name="tele05">{{Cite news |date=23 April 2005 |title=Rhythms of life |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp |url-status=dead |access-date=28 May 2013 |archive-url=https://archive.today/20130630101118/http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp |archive-date=30 June 2013 }}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304123559/http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp |date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016 }}. ''The Telegraph''. 23 April 2005. Archived from [http://www.telegraphindia.com/1050423/asp/weekend/story_4631630.asp the original] on 30 June 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 May</span> 2013</span>.</cite></ref> == ವೃತ್ತಿ == ವರ್ಷ ಕಳೆದಂತೆ, ಬಿಸ್ವಾಸ್ [[ಎಲಿಫೆಂಟಾ ಗುಹೆಗಳು|ಎಲಿಫೆಂಟಾ]], ಖಜುರಾಹೊ ನೃತ್ಯ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಕೊನಾರ್ಕ್ ನೃತ್ಯ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ಎ, ಜರ್ಮನಿ, ರಷ್ಯಾ, ದುಬೈ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. <ref name="tele05"/> ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನೃತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="sna">{{Cite web |year=2011 |title=Katha Kavya Abhinaya |url=http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927144520/http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html |archive-date=27 September 2013 |access-date=28 May 2013 |publisher=Sangeet Natak Akademi}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20130927144520/http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html "Katha Kavya Abhinaya"]. Sangeet Natak Akademi. 2011. Archived from [http://sangeetnatak.gov.in/RabindraPranati2011/sharmila-biswas.html the original] on 27 September 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 May</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite news |last=Gowri Ramnarayan |date=28 January 2010 |title=Treat to the eye and ear |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/arts/treat-to-the-eye-and-ear/article96234.ece |access-date=28 May 2013}}</ref> <ref>{{Cite news |date=14 Apr 2006 |title=A blend of lasya and tandava: Innovative dance recital by Sharmila Biswas marked the Dhauli Mohotsav. |work=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/fr/2006/04/14/stories/2006041401010200.htm |url-status=dead |access-date=28 May 2013 |archive-url=https://archive.today/20130629105028/http://www.hindu.com/fr/2006/04/14/stories/2006041401010200.htm |archive-date=29 June 2013}}</ref> [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒರಿಸ್ಸಾದ]] ದೇವಾಲಯದ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾರಿ ನೃತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="sna"/> ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಒಡಿಸ್ಸಿ ವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ (ಒವಿಎಂ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯುವ ನೃತ್ಯಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಒವಿಎಂ ರೆಪರ್ಟರಿಯನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. <ref name="sna" /> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವಾದ ''ಪೂರ್ವ ಧಾರಾವನ್ನು'' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news |date=29 October 2009 |title=East is most |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/east-is-most/article40407.ece |access-date=28 May 2013}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ [[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ|ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ]] [[ಪುರಿ|ಪುರಿಯ]] [[ದೇವದಾಸಿ|ದೇವದಾಸಿಯರನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ''ಸಂಪೂರ್ಣ''ವೆಂಬ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ"ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="tele05"/> ೦೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಉದಯ್ ಶಂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref name="sna"/> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಮಹಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref name="Hindu Mahari Awards">{{Cite news |title=Sharmila Biswas conferred Mahari Award |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/sharmila-biswas-conferred-mahari-award/article258855.ece |access-date=2 June 2013}}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪ್ರದಾನ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date= |title=Sangeet Natak Akademi Fellowships and Akademi Awards 2012 |url=http://pib.nic.in/archieve/others/2012/dec/d2012122401.pdf |access-date=28 May 2012 |publisher=Press Information Bureau, Govt of India}}</ref> <ref>{{Cite web |title=SNA: List of Akademi Awardees |url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |archive-date=2015-05-30 |publisher=[[Sangeet Natak Akademi]] Official website}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಡೋನಾ ಗಂಗೂಲಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|http://sharmilabiswas.com/home.html}} tfhuc8vjrmem0nn2wi16pgd8m4jm6v4 0 152554 1376403 1361391 2026-07-06T14:53:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376403 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ರಾಜೀ ನಾರಾಯಣ | image = Guru Rajee Narayan Photograph.jpg | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1931|08|19}} | birth_place = [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಭಾರತ]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|2020|9|25|1931|8|19}} | death_place = ಗುರ್ಗಾಂವ್, [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]]<ref>{{cite web |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/tributes-to-guru-rajee-narayan/article32744543.ece |title=The Hindu Official Website |website=The Hindu |access-date=October 1, 2020}}</ref> | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನೃತ್ಯ ಗುರು<br>ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ<br>ಸಂಯೋಜಕಿ<br>ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ | yearsactive = | known for = [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] | spouse = | children = ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ್ ನಾರಾಯಣ | parents = ಎಸ್.ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಗಂಗಮ್ಮಳ್ | website = {{Url|http://www.rajeenarayan.com}} | awards = ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite web |url=https://sangeetnatak.gov.in/sna/citation_popup.php?id=232&at=3 |title=Sangeet Natak Official Website |website=Sangeet Natak |access-date=October 5, 2020}}</ref><br>ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರ<br>ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣಮಣಿ<br>ಸ್ವರ ಸಾಧನ ರತ್ನ<br>ಎಂ. ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ }} '''ಗುರು ಶ್ರೀಮತಿ ರಾಜೀ ನಾರಾಯಣ''' (೧೯೩೧-೨೦೨೦) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುವ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿ, ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕಿ. <ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://rajeenarayan.com/ |access-date=October 1, 2020 |website=Rajee Narayan }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಭರತನಾಟ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತ]], ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನಟ್ಟುವಂಗಂ ಕಲಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವೈಶಿಷ್ಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವರು [[ಗುರು]]ವಾಗಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕಿಯಾಗಿ ಅಪರೂಪದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಗೀತಾಂಜಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮತ್ತು ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ( ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ) ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಿಎಚ್‌ಡಿಗಾಗಿ ಪ್ರಬಂಧದ ಪರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://www.rajeenarayan.com/home.html |access-date=October 3, 2020 |website=Rajee Narayan |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029065641/https://rajeenarayan.com/home.html |url-status=dead }}</ref> == ರಚನಾತ್ಮಕ ವರ್ಷಗಳು == ರಾಜೀ ನಾರಾಯಣ ಅವರು ೧೯೩೧ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯ ರಂದು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ]] ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಗಂಗಮ್ಮಲ್ ಅವರ ೧೧ ನೇ ಮಗುವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಜೀ ಅವರು ತಮ್ಮ ೫ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ನಟರಾಜ ನಾಟ್ಯ ನಿಕೇತನದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿ-ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾದ ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ, ನೀಲಾ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತಿ ಗಾನ ನಿಲಯಂನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿ-ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾದ ಕೆ. ಲಲಿತಾ ಅವರಿಂದ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://www.rajeenarayan.com/history.html |access-date=October 3, 2020 |website=Rajee Narayan |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930003434/https://rajeenarayan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ನಾರಾಯಣ ಅವರು 'ನೆರಮಿಂಚಕುರ' (ಶಂಕರಾಭರಣಂ ರಾಗ - ಇಕಾನ ತಾಳ) ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕಥೆಗಳು, ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://www.rajeenarayan.com/history.html |access-date=October 3, 2020 |website=Rajee Narayan |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930003434/https://rajeenarayan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> ಕಡಪ್ಪಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಮ್ಮಾಳ್ ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಾಟ ಜೋತ್ರೈ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂದುಮಾದರ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವಿಲಾಸ ಸಭಾದ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಸಭೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://www.rajeenarayan.com/history.html |access-date=October 3, 2020 |website=Rajee Narayan |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930003434/https://rajeenarayan.com/history.html |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಯೋಜನೆಗಳು == ನಾರಾಯಣ ಅವರು ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿ ನೃತ್ಯ ಗೀತಮಾಲಾ (೨ ಸಂಪುಟಗಳು) ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ''ಸಂಗೀತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಲಾ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ''ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಲಾ'', ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕಿಯೂ ಹೌದು. <ref>{{Cite web |title=Rajee Narayan Official Website |url=https://www.rajeenarayan.com/compositions/Natya_Sastra_Mala.html |access-date=October 3, 2020 |website=Rajee Narayan }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.rajeenarayan.com ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315143838/https://rajeenarayan.com/ |date=2022-03-15 }} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅನುವಾದ ಶಿಬಿರ ಲೇಖನ]] ixd0peszh9k79vnwlb0kvjsjttoq3f8 0 154196 1376409 1362693 2026-07-06T19:26:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376409 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಲೀನಾ ನಾಯರ್ | image = | caption = ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ ನಾಯರ್ | birth_date = {{Birth date and age|1969|06|11}} | birth_place = [[ಕೊಲ್ಲಾಪುರ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಭಾರತ]] | occupation = ಗ್ಲೋಬಲ್ ಚೀಫ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಆಫೀಸರ್ | employer = [[ಶನೆಲ್]] }} [[ಚಿತ್ರ:Leena-Nair-Chief-HR-Officer_(cropped).jpg|thumb]] '''ಲೀನಾ ನಾಯರ್''' (ನೀ ಮೆನನ್, ಜನನ ೧೯೬೯)ರವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಶನೆಲ್|ಶನೆಲ್‌ನ]] ಜಾಗತಿಕ ಸಿಇಒ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Who is Leena Nair, the new CEO of Chanel |url=https://www.indiatoday.in/business/story/french-fashion-brand-chanel-global-ceo-leena-nair-unilever-1888002-2021-12-15 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |title=Leena Nair |url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair |access-date=14 July 2023 |publisher=gov.uk}}</ref><ref>{{Cite news |others=PTI |date=2021-12-15 |title=Chanel appoints Unilever executive Leena Nair as Global CEO |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/international/chanel-appoints-unilever-executive-leena-nair-as-ceo/article37957876.ece |access-date=2021-12-15 |issn=0971-751X}}</ref> ನಾಯರ್ ಈ ಹಿಂದೆ [[ಯೂನಿಲಿವರ್|ಯೂನಿಲಿವರ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಯೂನಿಲಿವರ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Leena Nair |url=https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212101642/https://www.unilever.com/our-company/our-leadership/leena-nair/ |archive-date=12 December 2021 |access-date=2021-12-12 |website=Unilever |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Pant |first=Drishti |title=Rapid Fire with Unilever's CHRO, Leena Nair |work=people matters |url=https://www.peoplematters.in/article/rapid-fire/rapid-fire-with-unilevers-chro-leena-nair-22016 |access-date=8 August 2019}}</ref> <ref>{{Cite web |last=S |first=Radhakrishna N. |date=2019-06-29 |title=Indian origin Leena Nair to join BT Board |url=https://www.easterneye.biz/indian-origin-leena-nair-to-join-bt-board/ |access-date=2019-08-08 |website=EasternEye}}</ref> ೧೯೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಅನೇಕ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯೂನಿಲಿವರ್ನ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ನಾಯರ್ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಲಿವರ್, ೫೪ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೊದಲ ಎಫ್ಎಂಸಿಜಿ ಪದವೀಧರ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=At a glance |url=https://www.unilever.com/our-company/at-a-glance/ |access-date=2021-12-12 |website=Unilever |language=en-GB}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Chakravarty |first=Chaitali |last2=Malviya |first2=Sagar |title=Unilever likely to name Leena Nair as its global HR chief |work=The Economic Times |url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/unilever-likely-to-name-leena-nair-as-its-global-hr-chief/articleshow/50179368.cms}}</ref> ಲೀನಾ ನಾಯರ್‌ರವರು ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Hougaard |first=Rasmus |title=How Unilever Develops Leaders To Be A Force For Good |url=https://www.forbes.com/sites/rasmushougaard/2021/06/08/how-unilever-develops-leaders-to-be-a-force-for-good/ |access-date=2021-12-12 |website=Forbes |language=en}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ನಾಯರ್ ಅವರು ಜೂನ್ ೧೧, ೧೯೬೯ ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಕೊಲ್ಲಾಪುರ|ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ]] [[ಹಿಂದೂ]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/india/indian-origin-ceos-leading-industries-across-the-world/manish-sharma/slideshow/89363480.cms&ved=2ahUKEwjvpOjX3pr_AhVyZ_EDHSXzCW0Qqb0CegQIABAj&usg=AOvVaw25vHxugbRHCnq3HsvK0RBX{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರು ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಹ್ಲಾಪುರ ಮತ್ತು ದಿ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜ್ ಕೊಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ಸಾಂಗ್ಲಿಯ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) ವಾಲ್‌ಚಂದ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ (ಇ&ಟಿಸಿ) ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು XLRI - ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿ (೧೯೯೦-೧೯೯೨) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. [[ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಪುರ|ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]], ಅಂಬತ್ತೂರ್, [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ತಲೋಜಾದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |date=21 November 2012 |title=As good as it gets |url=http://businesstoday.intoday.in/story/people-in-news-leena-nair-datawind-suneet-tuli-more/1/189918.html |access-date=10 February 2013 |publisher=business today}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == === ಯೂನಿಲಿವರ್ === ನಾಯರ್ ಮೊದಲು ಯೂನಿಲಿವರ್ಗೆ ಬೇಸಿಗೆ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಯೂನಿಲಿವರ್ನ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಟ್ರೈನಿಯಾದರು. ೧೯೯೨ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರ ನಡುವೆ ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಯೂನಿಲಿವರ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಯೂನಿಲಿವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಯೂನಿಲಿವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ನಾಯರ್‌ರವರು ಲಂಡನ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref> The Wall Street Journal, "Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company," Aug 27, 2023 </ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ನಾಯರ್ ಯುನಿಲಿವರ್‌ನ "ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ, ಮೊದಲ ಏಷ್ಯನ್, ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ" ಮುಖ್ಯ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |last=Ward |first=Marguerite |title=Chanel's incoming Global CEO, Leena Nair, could shake up the future of fashion |url=https://www.businessinsider.com/chanel-new-ceo-leena-nair-could-shake-up-future-fashion-2021-12 |access-date=2022-01-02 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> === ಶನೆಲ್ === ಅಲೈನ್ ವರ್ತೈಮರ್ ಅವರಿಂದ ಶನೆಲ್ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನಾಯರ್ ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಶನೆಲ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web |title=Indian-origin Leena Nair is new Chanel Global CEO |url=https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html |access-date=15 December 2021 |website=Connected to India |archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215123016/https://www.connectedtoindia.com/indian-origin-leena-nair-is-new-chanel-global-ceo-9636.html |url-status=dead }}</ref><ref> "WSJ - Chanel's Unexpected CEO Is Reinventing the Company" </ref> ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಶನೆಲ್‌ನ ಸೃಜನಶೀಲ ನಿರ್ದೇಶಕ ವರ್ಜಿನಿ ವಿಯಾರ್ಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಫ್ಯಾಷನ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶನೆಲ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಾಯರ್ ಅವರ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಹಲವಾರು ಉಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಅಂಗಡಿಯು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಳಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಪರಿಸರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ರೇಖೆಯಾದ ಎನ್ ° ೧ ಡಿ ಶನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಶನೆಲ್ ಉನ್ನತ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಸಲೂನ್ ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ನಾಯರ್ ಅವರು [[ಪೆಪ್ಸಿಕೋ]] ನ ಮಾಜಿ ಸಿ‌ಇಓ(CEO) [[ಇಂದ್ರಾ ನೂಯಿ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನಿಗೆಲ್ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Indra Nooyi lauds Leena Nair's leadership skills, says it was an honour to see the next Chanel CEO grow |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/indra-nooyi-lauds-leena-nairs-leadership-skills-says-it-was-an-honour-to-see-the-next-chanel-ceo-grow/articleshow/88317783.cms |access-date=2022-01-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 December 2021 |title=Fashion house Chanel hires Indian-born Leena Nair as CEO |url=https://www.nbcnews.com/news/world/fashion-house-chanel-hires-indian-born-leena-nair-ceo-n1286083 |access-date=2022-01-02 |website=NBC News |language=en}}</ref> === ಇತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು === * ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯೆ - ಬಿಟಿ ಪಿಎಲ್ಸಿ(BT plc)<ref>{{Cite web |title=Leena Nair - Board of directors - Group governance - Our company {{!}} BT Plc |url=https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110507/https://www.bt.com/about/bt/our-board/leena-nair |archive-date=12 December 2021 |access-date=2021-12-12 |website=www.bt.com |language=en}}</ref> * ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯೆ - ಲೆವರ್‌ಹುಲ್ಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ <ref>{{Cite web |title=THE LEVERHULME TRUST - Charity 1159154 |url=https://register-of-charities.charitycommission.gov.uk/charity-search/-/charity-details/5053028/trustees |access-date=2021-12-12 |website=register-of-charities.charitycommission.gov.uk |language=en-GB}}</ref> * ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಕಮಿಟಿ ಸದಸ್ಯೆ - ಶಿಕ್ಷಣ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಭವಿಷ್ಯ, ಡಬ್ಲ್ಯುಇಎಫ್ (WEF) (೨೦೧೭-ಪ್ರಸ್ತುತ) * ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯೆ – ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ವುಮೆನ್ (೨೦೧೯ – ಪ್ರಸ್ತುತ) <ref>{{Cite web |title=ICRW Leadership Council |url=https://www.icrw.org/icrw-leadership-council/ |access-date=2021-12-12 |website=ICRW {{!}} PASSION. PROOF. POWER. |language=en-US}}</ref> * ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಇಲಾಖೆ (ಬಿಇಐಎಸ್) (೨೦೧೮-೨೦೨೦) ಬಗ್ಗೆ ಎನ್ಇಡಿ.<ref>{{Cite web |title=Leena Nair |url=https://www.gov.uk/government/people/leena-nair |access-date=2021-12-12 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ == * ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಉನ್ನತ ಸ್ವ-ನಿರ್ಮಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿ (ಅಕಾ ಡಬ್ಲ್ಯೂ-ಪವರ್) (೨೦೨೨)<ref>{{Cite web |title=Top Self-Made Women in 2022 |url=https://www.forbesindia.com/lists/w-power-2022/ |access-date=11 January 2023 |website=Forbes India}}</ref> * ರೋಲ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಇಯರ್, ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ವುಮನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ (೨೦೨೧) <ref>{{Cite web |title=2021 Alumni |url=https://www.greatbritishbusinesswoman.co.uk/2021-alumni |access-date=2021-12-12 |website=Great British Businesswoman Series |language=en |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://www.greatbritishbusinesswoman.co.uk/2021-alumni |url-status=dead }}</ref> * ಫಾರ್ಚೂನ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿ (೨೦೨೧)<ref>{{Cite web |date=8 November 2021 |title=Power is force of good in the world: Unilever's Leena Nair |url=https://www.fortuneindia.com/multimedia/power-is-force-of-good-in-the-world-unilevers-leena-nair/106161 |access-date=2021-12-12 |website=www.fortuneindia.com |language=en}}</ref> * ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ – ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (೨೦೨೦) * ಲಿಂಕ್ಡ್‌ಇನ್ ಟಾಪ್ ವಾಯ್ಸ್ (೨೦೧೮-೨೦೨೦) <ref>{{Cite web |title=LinkedIn Top Voices 2020: United Kingdom |url=https://www.linkedin.com/pulse/linkedin-top-voices-2020-united-kingdom-emily-spaven |access-date=2021-12-12 |website=www.linkedin.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=LinkedIn Top Voices 2019: United Kingdom |url=https://www.linkedin.com/pulse/linkedin-top-voices-2019-united-kingdom-emily-spaven |access-date=2021-12-12 |website=www.linkedin.com |language=en}}</ref> * ಥಿಂಕರ್ಸ್ ೫೦ ಪಟ್ಟಿ – ವ್ಯಾಪಾರದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಚಿಂತಕರು (೨೦೧೯) <ref>{{Cite web |date=29 March 2019 |title=Leena Nair - Thinkers50 |url=https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212110512/https://thinkers50.com/radar-2019/leena-nair/ |archive-date=12 December 2021 |access-date=2021-12-12 |website=thinkers50.com |language=en-US}}</ref> * ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ (೨೦೧೭-೨೦೧೯) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಎಫ್ಟಿ ಎಚ್ರೋಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟಾಪ್ ೧೦ ಪಟ್ಟಿ <ref>{{Cite news |last=Jacobs |first=Emma |last2=Fildes |first2=Nic |date=2017-09-27 |title=HERoes ranking: champions of women in business |work=Financial Times |url=https://www.ft.com/content/6ad9144c-93d4-11e7-a9e6-11d2f0ebb7f0 |access-date=2021-12-12}}</ref> * ಯುಕೆ (೨೦೧೭) ನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಕೆ.ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಲೀನಾ ನಾಯರ್‌‌ರವರು ಮೂಲದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳಾದ ವಿಜಯ್ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಸಚಿನ್ ಮೆನನ್ ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಉದ್ಯಮಿ, ಕುಮಾರ್ ನಾಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ]] oo4nkut6g0gitji4ii59g7yvi3gro7t 2 158247 1376424 1375188 2026-07-07T11:35:04Z Hariprasad Shetty10 87270 1376424 wikitext text/x-wiki IMG 1090 ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹಬ್ಬ, ಅದೆಲ್ಲಾ ನಮ್ದು ಪ್ರಕ್ರತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹಬ್ಬ. ಒಂದು ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ನಮಗೆ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭತ್ತದ ಬೆಳೆ ನಾಟಿ ಅದಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿದಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಎತ್ತು, ಎಮ್ಮೆ, ಕೋಣಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಸಿ ಅಂದರೆ ಅದರ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಿ ಅದಕ್ಕೆ ಫಣಿ ಕೊಡುವುದು ಅಂತ ಮಾಡ್ತಿವಿ. ಕರ್ಕಾಟಕ ಮಾಸ ಅಂತ ..ಮತ್ತೊಂದು ಹೇಳ್ಬೇಕು.....ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೪ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ವರ್ಷ. ನ್ಯೂ ಇಯರ ಕೊಡವರಿಗೆ. ಆ ದಿವಸ ಎತ್ತುನ ಕರೆಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗದ್ದೆನು ಒಂದು ಉಳುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಡ್ರಾ ಇದ್ದರು ಮೊದಲು ನಡೆದೆ ನಡೆತಾ ಇತ್ತು. ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಬರುತ್ತಾ ಇದ್ರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಳೆ ಬರುವಾಗ ಎಪ್ರಿಲ್ ಎಂಡ್ ಅತ ಮೇ ಯಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ೫ ಸಾಲು ಅ ಗದ್ದೆಯ ಗುಣ ಪ್ರಕಾರ ನೀರು ಕಟ್ಟಿ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡುದು, ಆಗ ತುಂಬಾ ಕೆಲಸ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕೆಲಸ ಅಗುತಿತ್ತು...ಜುಲಾಯಿ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಡ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಶುಭ ಕೆಲಸ ಮಾಡುದಿಲ್ಲ..ಅಂದರೆ ಸತ್ತರೂ ಸ್ವರ್ಗ ಇಲ್ಲ ...ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ ಅಂತ...ಅಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಗು ಬೆಂಕಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಕೂಡಾ ಎತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ ಅಂತ...ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ..ಅ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುದಿಲ್ಲ...ಗಂಡಸರು ತಲೆ ಕೂದಲು ತೆಗೆಯುದಿಲ್ಲ....ಶೇವ್ ಮಾಡುದಿಲ್ಲ.....ಅಂದರೆ ಗದ್ದೆ ಕೆಲಸ ಅಷ್ಟು ಇರುತಿತ್ತು.... ಅದು ಕಳೆದು ಮೇಲೆ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣ. ಆದು ಕಾವೇರಿ ಭಾಷೆ ಕೊಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರು. ನಾನು ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಜಲರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಅಥಾವ ತೀರ್ಥರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ದರ್ಶನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಅಂತ ಅ ದಿವಸ ಕೂಡಾ ಕಣಿ ಪೂಜೆ ಅಂತ ಮಾಡ್ತಿವಿ. ಅದು ಬೆಳ್ಲಾರೆಕಾಯಿ ಅಥಾವ ಸೌತೆಕಾಯಿ ಅಥಾವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ತ್ರೀ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕೊಡಗಿನ ಆಭರಣ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಹೂವೆಲ್ಲಾ ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುದು. ಮತ್ತೆ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಪಿಂಡ ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡಿ ತೀರ್ಥ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು. ಇದೆಲ್ಲಾ ಮೊದಲಿಂದಲೇ ಬಂದುದು. ಅದು ಅದ್ಮೆಲೆ ಭತ್ತ ಕೋಯಿವ ಹಬ್ಬ ಅದು ಹುತ್ತರಿ ಹಬ್ಬ ಅದು ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡುದು. ಸಾಧಾರಣ ನವೆಂಬರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ‍ಫಸ್ಟ್ ವೀಕ್ ಆ ಟ್ಯಮಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತೆ. ಅದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಮೇಲೆ. ಹುಣ್ಣಿಮೆ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ಕದುರು ತೆಗೆಯುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು. ಒಂದು ದಿವಸ ಮೊದಲು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಸಾಧಾರಣ . ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದೇ ದಿವಸ ಆದ್ರೂ ಹಿಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕದುರು ತೆಗೆಯುದು ಆಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆಯುದು.ಹುತ್ತರಿ ಹಬ್ಬ ಅಂದರೆ ಆಚರಣೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. g7pynlojq75kaelscw9v2i06br7323w 0 175865 1376405 1375484 2026-07-06T15:25:59Z ~2026-34429-77 100105 /* */ 1376405 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = | image_alt = | caption = | genre = {{plainlist| * [[ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ]] }} | writer = ಡಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ | screenplay = ದ್ವಾರಕಿ ರಾಘವ್ | story = Dialogues: ತುರುವೆಕೆರೆ ಪ್ರಸಾದ್ | director = ಮಲಿಶಾಂತ್ | starring = ಮಧುಸಾಗರ್ <br> ಅಖಿಲ ದೆಚ್ಚಮ್ಮ | theme_music_composer = | open_theme = "Ninu Obbale Nana Lokavu" <br> Vivan Arya, Shashank, Shruthi Prashant (Vocals) | composer = | language = ಕನ್ನಡ | num_seasons = 1 | num_episodes = 617<!---As of 19 Oct 2023---> | producer = ಕೆ. ಎಮ್ ಚೈತನ್ಯ <br> ಹರಿದಾಸ್ ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್. | editor = ಗುರುರಾಜ್ ಬಿ.ಕೆ. | camera = [[ಮಲ್ಟೀ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] | runtime = 22–23 ನಿಮಿಷಗಳು | company = ಚೈತನ್ಯ ಹರಿದಾಸ್ ಸಿನಿಮಾಸ್ | network = [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]] | first_aired = {{Start date|2021|11|22|df=y}} | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | related = [[Vanathai Pola (TV series)|Vanathai Pola]] }} '''''ಗೆಳತಿ ಗಾಯತ್ರಿ''''' [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಆಗಿದೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಯು 6 ಜುಲೈ 2026 ರಂದು ರಾತ್ರಿ 8:00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಧು ಸಾಗರ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಲಾ ದೇಚಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸರಣಿಯು [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ]] ಮರುಮಗಲ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅಧಿಕೃತ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ <ref>{{Cite news |title=Watch new show Anna Tangi from Monday |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/watch-new-show-anna-tangi-from-monday/articleshow/87753187.cms}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Anna Thangi to premiere today; here's everything you need to know about the upcoming show |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/anna-thangi-to-premiere-today-heres-everything-you-need-to-know-about-the-upcoming-show/articleshow/87844054.cms}}</ref> <ref>{{Cite news |title=New serial 'Anna-sister' on 'Udaya TV'; Since when? What kind of story?, Udaya TV new Kannada serial Anna Thangi to go on air 22nd November |work=pipanews.com |url=https://pipanews.com/new-serial-anna-sister-on-udaya-tv-since-when-what-kind-of-story-udaya-tv-new-kannada-serial-anna-thangi-to-go-on-air-22nd-november/}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Daily soap Anna Thangi completes 100 episodes |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/daily-soap-anna-thangi-completes-100-episodes/articleshow/90373263.cms}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಂಚುರಿ ಬಾರಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದ 'ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿ'; ಮಹತ್ವದ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದ ಧಾರಾವಾಹಿ |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/k-m-chaitanya-akhila-prakashs-anna-thangi-serial-completes-100-episode/articleshow/90663038.cms |access-date=2023-03-03 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2022-04-05 |title=Anna Thangi Serial 100 Episodes On Udaya TV - Monday To Saturday At 7:00 P:M |url=https://www.indiantvinfo.com/anna-thangi-serial-100-episode/ |access-date=2023-03-03 |website=Indian TV News |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=ಕಿರುತೆರೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ನಟಿ ಅಖಿಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್; ಶುರುವಾಗಲಿದೆ ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ 'ಅಣ್ಣ-ತಂಗಿ' |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/akhila-prakash-k-m-chaitanyas-new-serial-anna-thangi-to-go-on-air-on-udaya-tv-from-november-22nd/articleshow/87749077.cms |access-date=2023-03-03 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> {{Interwikineeded}} e91zfj4rv2oi0lt4fbqwfv2eq9iewgh 0 179092 1376416 1373796 2026-07-07T03:11:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1376416 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ | name = ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ | image = Suvendu Adhikari at Esplanade Metro Rail Station, Kolkata, 6 March 2024.jpg | width = 250px | caption = ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಅಧಿಕಾರೀ | office = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ 9ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | governor = [[ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ]] | term_start = 9 ಮೇ 2026 | term_end = | preceded = [[ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ]] | successor = | office1 = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸದಸ್ಯ | termstart1 = 20 ಮೇ 2016 | constituency1 = [[ನಂದಿಗ್ರಾಮ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ನಂದಿಗ್ರಾಮ]] | predecessor1 = [[ಫಿರೋಜಾ ಬೀಬಿ]] | termstart2 = 4 ಮೇ 2026 | predecessor2 = ಮಮತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ | birth_place = [[ಪೂರ್ವ ಮೇದಿನಿಪುರ|ಕರ್ಕುಲಿ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ]], ಭಾರತ | birth_date = {{birth date and age|1970|12|15|df=y}} | spouse = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] {{small|(2020 ರಿಂದ)}} | alma_mater = [[ರವೀಂದ್ರ ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<ref>{{cite news |title= Suvendu Adhikar's Affidavit 2026 |url= https://suvidha.eci.gov.in/ac/public/uploads2/acaffidavit/E32/2026/AC/S25/210/S25_10940_3519_202604060137411775462861.pdf }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ([[ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಎಂ.ಎ.]]) | occupation = {{hlist|[[ರಾಜಕಾರಣಿ]]|ಉದ್ಯಮಿ|ಸಮಾಜ ಸೇವಕ}} | website = | footnotes = | otherparty = * [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(1995–2000)}} * [[ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] {{small|(2000–2020)}} }} <references /> '''ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ''' ([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಳಾ]]: '''শুভেন্দু আধিকরী'''; ಜನನ 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಇವರು 2026 ರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ)ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. <ref name="Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last= |first= |date=9 May 2026 |title=Suvendu Adhikari sworn in as first BJP Chief Minister of West Bengal |url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509174556/https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/suvendu-adhikari-becomes-west-bengals-first-bjp-chief-minister/article70958299.ece |archive-date=9 May 2026 |access-date=9 May 2026 |work=The Hindu |language=en-IN}}</ref> ಅವರು 2021 ರಿಂದ 2026 ರವರೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಶುಭೇಂದು ಅಧಿಕಾರೀ ಈ ಹಿಂದೆ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 2016, 2021 ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದ ಶಾಸಕರಾಗಿ (ಶಾಸಕ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಭಬಾನಿಪುರದಿಂದ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು 2005 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಥಿ ದಕ್ಷಿಣ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2009 ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಲುಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ (ಸಂಸದ) ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name="HT_1">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Manral |first=Karan |date=17 June 2021 |title=Mamata Banerjee challenges Suvendu Adhikari’s Nandigram win in Calcutta High Court |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/mamata-banerjee-challenges-suvendu-adhikari-s-nandigram-win-in-calcutta-hc-101623948924307.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ 2016 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, 2018 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು 2009 ರಿಂದ 2016 ರವರೆಗೆ ತಮ್ಲುಕ್ ನಿಂದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೆಣಬಿನ ನಿಗಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1998 ರಿಂದ 2020 ರವರೆಗೆ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಮತ್ತು 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಖಾತೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಅಧಿಕಾರೀ ಅವರ ಪುತ್ರ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Bhattacharya |first=Ravik |date=23 September 2012 |title=Had no work, say former TMC ministers in UPA govt |url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/had-no-work-say-former-tmc-ministers-in-upa-govt/story-u42OCyo4PuSXfNtPwjP3hO.html |access-date=29 May 2022 |work=Hindustan Times}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Suvendu Adhikari -Profile |url=http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029035522/http://westbengalelectionresult.com/suvendu-adhikari-profilecontact-blogs-news-address/469 |archive-date=29 October 2010 |access-date=20 June 2009}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503202328/https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25210.htm?ac=210 |archive-date=3 May 2021 |access-date=2 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nandigram Election Result 2021 LIVE: Nandigram MLA Election Result & Vote Share – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/nandigram-assembly-elections-wb-210/ |access-date=29 May 2022 |website=OneIndia}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Nandigram Assembly Election Results 2021 LIVE – Nandigram Vidhan Sabha Election Results |url=https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |access-date=29 May 2022 |work=Times Now |archive-date=12 ಜೂನ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612225129/https://www.timesnownews.com/elections/nandigram-west-bengal-election-result-2021 |url-status=dead }}</ref> 330hh8swkktqu0p1io5dccs0twr5h2e 2 179607 1376397 2026-07-06T13:21:37Z 2510375harshavardhan 100023 ಹೊಸ ಪುಟ: ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗರಿಗೂ ನನ್ನ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು! ನನ್ನ ಹೆಸರು ಹರ್ಷ ವರ್ಧನ್ ಯು. ನಾನು 2006ರ ಮಾರ್ಚ್ 2ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೂ ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳವೂ... 1376397 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಪರಿಚಯ ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗರಿಗೂ ನನ್ನ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು! ನನ್ನ ಹೆಸರು ಹರ್ಷ ವರ್ಧನ್ ಯು. ನಾನು 2006ರ ಮಾರ್ಚ್ 2ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೂ ಬೆಂಗಳೂರು, ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳವೂ ಬೆಂಗಳೂರು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮೂಲ ಊರು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬಂಧು-ಬಳಗದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಮಾತೃಭಾಷೆ ತೆಲುಗು. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು, ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅಂಶಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿವೆ. ಈ ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಹವ್ಯಾಸಗಳು, ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು, ಕನಸುಗಳು ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಉಮಾಪತಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಲೀಲಮ್ಮ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸುಖ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನನಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಇಂದು ಏನಾಗಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ. ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಯೋಗೇಶ್ವರಿ. ಈಗ ಅವರು ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ನನ್ನ ಎರಡನೇ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಂತಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಓದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಗೃಹಪಾಠದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುವಾಗ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ನನಗೆ ಸದಾ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣನೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಸರು ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರು ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟರು. ಅನೇಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರ ಶ್ರಮ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ ನಾನೂ ಕೂಡ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಕನಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು, ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಣ್ಣ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂತೋಷದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ಒಬ್ಬರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನಿಲ್ಲುತ್ತೇವೆ. ಈ ಕುಟುಂಬವೇ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರೆಗೆ ಸಾಯಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಬೆಂಗಳೂರುಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದೆ. ಶಾಲಾ ಜೀವನವು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ಅನುಭವಗಳು ದೊರಕಿದವು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ನಂತರ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜು, ಹೊಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಕಲಿತೆ. ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ (ಆನರ್ಸ್) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕೇವಲ ಪಾಠಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾಯಕತ್ವ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಶಿಸ್ತು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್‌ಗಳು, ಗುಂಪು ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅನುಭವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳು ನನ್ನ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಯಿರುವ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಾಕುವ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಅಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಜೀವನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಯೋಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ನಟ ರಾಮ್ ಚರಣ್. ಅವರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ನೀಡುವ ಸಮರ್ಪಣೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ, ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಂಗೀತ ನನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದೆ. ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದ ಕ್ರೀಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್. ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ತಂಡದ ಆಟ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಬಿರಿಯಾನಿ. ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಿನ್ನುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು, ಸೈಕಲ್ ಓಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಸಮಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆಯುವುದು ನನ್ನ ದಿನಚರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಗಳು ಬಂದರೆ ನನ್ನ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಊರಾದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಕ-ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಆಚರಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂತೋಷ, ನಗು ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ನನ್ನ ದಿನಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಿತು. ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಾನು ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ, ಸ್ನೇಹಪರ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಹೊಸ ಜನರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ. ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಸೋಲನ್ನು ನಾನು ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವದಿಂದ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಸಾಧನೆಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ತ್ರೋಬಾಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಅವಕಾಶ ದೊರಕುವುದು ನನ್ನ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಫಲವಾಗಿದೆ. ತ್ರೋಬಾಲ್ ನನಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಟವಲ್ಲ. ಅದು ತಂಡದ ಸಹಕಾರ, ನಾಯಕತ್ವ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಅನುಭವ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗುವುದು. ಈ ಕನಸಿಗೆ ನನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಸಾಧನೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಣೆ. ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರಮಿಸಿ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ರೀತಿಯು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಆಸೆ ನನಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈಗಿನಿಂದಲೇ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮಾಡಿ ನನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ಅವರ ಜೀವನ ನನಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮೂಲ ಊರು. ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವ ಸಮಯ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಬಣ್ಣ ನೀಲಿ, ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಬಿರಿಯಾನಿ, ಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಮತ್ತು ಮೆಚ್ಚಿನ ನಟ ರಾಮ್ ಚರಣ್. ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದ ಉಕ್ತಿ: “ಯಶಸ್ಸು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿದಿನದ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮವೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಿಜವಾದ ರಹಸ್ಯ.” ಸಮಾರೋಪ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಜೀವನವನ್ನು ಸಂತೋಷಮಯವಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರೀಡೆ ನನಗೆ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಕನಸನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿ ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. “ಕನಸು ಕಾಣುವುದು ಮುಖ್ಯ, ಆದರೆ ಆ ಕನಸನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ.” ಇದೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ನಂಬಿಕೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. qgmdlvobisitehb0mrsesgikya2j6lf 3 179608 1376401 2026-07-06T14:21:46Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376401 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Pragathi v}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೧, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 1pd0ugnqypygj04pta4plzsvqyk68gb 3 179609 1376402 2026-07-06T14:29:24Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376402 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Sanjanaa krishna}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೯, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 6wv6wctg2wwzo4m64629jdqd4a76uzv 2 179610 1376404 2026-07-06T15:18:43Z Hithesh G Raj 100366 Auto Biography 1376404 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು ಹಿತೇಶ್ ಜಿ ರಾಜ್. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಗಿರಿರಾಜ ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಛಾಯಾ ಎಸ್.ಆರ್. ನನ್ನ ತಂದೆ ಸಾರಿಗೆ (ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್) ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿ ಗೃಹಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲೂರ್ಡ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಂತರ ನೆಲಮಂಗಲದ ಹರ್ಷ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ. (ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳು (ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳು), ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು (ಡಿಬೇಟ್‌ಗಳು) ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿದೆ. ನನಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. jytbdna03n7kxl5slivyxi7jejyjd1r 2 179611 1376406 2026-07-06T15:42:41Z Bhanavi s 100362 ಹೊಸ ಪುಟ: ನನ್ನ ಹೆಸರು ಭಾನವಿ.ಎಸ್. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತಿದ್ದೀನಿ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬ್ರೈನ್ ಸೆಂಟರ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಸಂಸ್ಸ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವೆ.ನಾನು ಸೌಂದ... 1376406 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು ಭಾನವಿ.ಎಸ್. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತಿದ್ದೀನಿ. ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬ್ರೈನ್ ಸೆಂಟರ್ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಸಂಸ್ಸ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರುವೆ.ನಾನು ಸೌಂದರ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ{ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ } ಪದವಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತಿದ್ದೇನೆ. ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿಯಲ್ಲಿ 96.96% ಪಡೆದಿದ್ದು , ದ್ವಿತೀಯ ಪಿ.ಯು.ಸಿಯಲ್ಲಿ 98%ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ . ಅದರೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಿಎ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿದ್ದೇನೆ.ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಇದೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗೂ ಇವು ನನ್ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಹವ್ಯಾಸಗಳು. ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು, ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು, ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು, ಇವುಗಳು ನನಗೆ ಹೊಸ ಹುರುಪನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ. -ಧನ್ಯವಾದಗಳು. l33d9776be3qk09fg06z7glvp0hbn28 3 179612 1376408 2026-07-06T16:32:46Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376408 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Durgappa bellanavar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೦೨, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) 9yoavtyvu59fc92ocvvflfugodspawp 3 179613 1376418 2026-07-07T06:49:02Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376418 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಯಶಸ್ವಿನಿ ಬಿ.ಕೆ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೯, ೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) et2a87eixsnl6rto1t5zlo9zgswvdio 3 179614 1376419 2026-07-07T06:49:33Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1376419 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೯, ೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) kwsi3uqvmmy3m6s0rxrdi4pnnhzhyd4 2 179615 1376420 2026-07-07T06:54:15Z ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ 100382 ಹೊಸ ಪುಟ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು : ಹೆಸರು : ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರು : ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ) ತರಗತಿ : ೩ ಃ.Sಛಿ ಇಛಿoಟಿomiಛಿs, ಒಚಿಣhemಚಿಣiಛಿs ಚಿಟಿಜ Sಣಚಿಣisಣiಛಿs ಸ್ನಾ... 1376420 wikitext text/x-wiki ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು : ಹೆಸರು : ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರು : ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ) ತರಗತಿ : ೩ ಃ.Sಛಿ ಇಛಿoಟಿomiಛಿs, ಒಚಿಣhemಚಿಣiಛಿs ಚಿಟಿಜ Sಣಚಿಣisಣiಛಿs ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯ ರ‍್ಷ : ೨ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ : ೩   ವಿಳಾಸ : #೭೮/ಅ, ನೆಲ ಮಹಡಿ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲ, ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ರಸ್ತೆ, ಬಸವನಗುಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ - ೫೬೦೦೦೪ ಜನ್ಮದಿನಾಂಕ : ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ಲಿಂಗ : ಪುರುಷ ನಾನು ಪ್ರನೇತ್. ನಾನು ಬೆಳದಿದ್ದ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವ, ಚಿಂತಿಸುವ ಮತ್ತು ರ‍್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾರ‍್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಫ್ರೌಡ ಶಾಲಾದಿನಗಳಿಂದ ವಿರ‍್ಶೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೀ.ಎಸ್.ಸೀ ಕರ‍್ಸನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಇದ್ದರೆ ಕೂಡ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿವನ್ನು ತಿಳಿಸುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಆಸೆ ಆಗಿದೆ. ಇದೆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ೧೦ ರ‍್ಷಗಳಿಂದ ರ‍್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀನಿ. ಅದರ ರಚನೆ, ಸ್ವರೂಪ, ಸೌಂರ‍್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಯಾವತ್ತು ಸಾಧನೆ ಮಾಡದೆ ಇರಲ್ಲ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಂಪರ‍್ಣ ಜೀವನ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ನಾನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತೀನಿ. ರ‍್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತೋಟ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮನುಷ್ಯರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಸರ ಮೇಲೆ ಎಂತಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುತ್ತೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿದು, ಸುಖ-ದುಃಖದ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಎಂಬುದು ರ‍್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು. ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳು. ದಯವಿಲ್ಲದ ರ‍್ಮವಾವುದಯ್ಯಾ? ದಯವೇ ಬೇಕು ಸಕಲಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ! ದಯವೇ ರ‍್ಮದ ಮೂಲವಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯನಂತಲ್ಲದೊಲ್ಲನಯ್ಯಾ. ~ ಬಸವಣ್ಣನವರು 625molplc4l4midnx4374lz88wbdffa 1376421 1376420 2026-07-07T07:05:33Z ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ 100382 1376421 wikitext text/x-wiki ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳು : ಹೆಸರು : ಪ್ರನೇತ್ ವೈಷ್ಣವಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹೆಸರು : ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ) ತರಗತಿ : ಬೀ. ಎಸ್. ಸೀ ಈ. ಎಮ್. ಎಸ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯ ರ‍್ಷ : ೨ ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ : ೩   ವಿಳಾಸ : #೭೮/ಅ, ನೆಲ ಮಹಡಿ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟಾಚಲ, ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ರಸ್ತೆ, ಬಸವನಗುಡಿ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ - ೫೬೦೦೦೪ ಜನ್ಮದಿನಾಂಕ : ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ಲಿಂಗ : ಪುರುಷ ನಾನು ಪ್ರನೇತ್. ನಾನು ಬೆಳದಿದ್ದ ಊರು ಬೆಂಗಳೂರು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವ, ಚಿಂತಿಸುವ ಮತ್ತು ರ‍್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾರ‍್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಫ್ರೌಡ ಶಾಲಾದಿನಗಳಿಂದ ವಿರ‍್ಶೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೀ.ಎಸ್.ಸೀ ಕರ‍್ಸನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿ ಇದ್ದರೆ ಕೂಡ ಕಲಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿವನ್ನು ತಿಳಿಸುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಆಸೆ ಆಗಿದೆ. ಇದೆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ೧೦ ರ‍್ಷಗಳಿಂದ ರ‍್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀನಿ. ಅದರ ರಚನೆ, ಸ್ವರೂಪ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಯಾವತ್ತು ಸಾಧನೆ ಮಾಡದೆ ಇರಲ್ಲ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ತೊಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಂಪರ‍್ಣ ಜೀವನ ಎನ್ನುವುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ನಾನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತೀನಿ. ರ‍್ನಾಟಕದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ತೋಟ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮನುಷ್ಯರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಸರ ಮೇಲೆ ಎಂತಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳುತ್ತೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿದು, ಸುಖ-ದುಃಖದ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು ಎಂಬುದು ರ‍್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು. s4jhohh6ih7mvit83nqfs6rnpsz5616