ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 9721 1434072 1427369 2026-10-23T09:40:48Z Kamala T C 102599 /* ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ */ 1434072 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಮೂಡಿಗೆರೆ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = College of horticulture mudigere library Sep 10 2016.jpg | image_alt = ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮೂಡಿಗೆರೆ | image_caption = ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮೂಡಿಗೆರೆ | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|13.137|N|75.606|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] | subdivision_type3 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name3 =[[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 3.5 | area_rural_km2 = 1117 | elevation_footnotes = | elevation_m = 990<!--HIDDEN EDITOR NOTE: Citation is added in the article content. Please do not change this value--> | population_total = ೮,೯೬೨ | population_rural = | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‍ಟಿ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಅಂಚೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಖ್ಯೆ (ಪಿನ್ ಕೋಡ್)|ಪಿನ್‍]] | postal_code = ೫೭೭೧೩೨ | registration_plate = ಕೆಎ-೧೮ | website = http://www.mudigeretown.mrc.gov.in | iso_code = [[:en:ISO 3166-2:IN|IN-KA]] }} '''ಮೂಡಿಗೆರೆ'''ಯು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ೧೨೮ ಕಿ.ಮೀ (೮೦ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಮಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]].<ref>{{cite web|url=https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-mudigere.html|title=How to reach Mudigere|access-date=2016-12-08|publisher=Make My Trip|archive-date=2017-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015171256/https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-mudigere.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂಡಿಗೆರೆ [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು [[ಕರಿಮೆಣಸು]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Developments in Plantation Crops Research: Papers|url=Developments in Plantation Crops Research: Papers Presented in PLACROSYM XII ..|journal=Developments in Plantation Crops Research: Papers|pages=24|via=PLACROSYM XII}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FW6K68ZMgxQC&dq=mudigere&pg=PA208|title=Advances in Agronomy|publisher=Academic Press London UK|year=2006|pages=208|isbn=9780080468914 }}</ref><ref>{{Cite book |title=Agronomy and Economy of Black Pepper and Cardamom: The "King" and "Queen" of ..Spices |publisher=Elsevier-USA|year=2011|pages=133}}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಗುಣ== ಮೂಡಿಗೆರೆ ಪಟ್ಟಣವು {{Coord|13.15459|N|75.65033|E}} ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ೯೯೦ ಮೀ (೩,೨೫೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು [[ಮಡಿಕೇರಿ]], [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು|ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ]] ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ೪ ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಆಡಳಿತ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.<ref name="mg-elevation">{{cite web |url=https://elevation.maplogs.com/poi/mudigere_karnataka_india.496751.html |title=Elevation of Mudigere, Karnataka, India |access-date=23 June 2020 |publisher=World Elevation Map Finder}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ೨೦೦೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಡಿಗೆರೆ ೮,೯೬೨ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೫೧ ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೪೯ ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮೂಡಿಗೆರೆ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ ೮೨ ರಷ್ಟು ಇದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಶೇಕಡ ೫೯.೫ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡ ೮೫, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡ ೭೯ ಆಗಿದೆ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ ೧೦ ರಷ್ಟು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಇದ್ದರು. ==ಗ್ರಾಮಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ:<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: Village Panchayat Names of Mudigere, Chikmagalur, Karnataka|publisher=Ministry of Panchayati Raj, Government of India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=5805&parenttype=B&ptype=V|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130417172958/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=5805&parenttype=B&ptype=V|archive-date=2013-04-17}}</ref> {{Columns-list|colwidth=22em| *ಬಿ. ಹೊಸಹಳ್ಳಿ (ಭಾರತಿಬೈಲು) *ಬಾಲೂರು *[[ಬಣಕಲ್]] *ಬೆಟ್ಟಗೆರೆ *ಬಿದರಹಳ್ಳಿ *ಚಿನ್ನಿಗ *ಕೂವೆ *ದಾರದಹಳ್ಳಿ *ಗೋಣಿಬೀಡು *ಹಳೇಮೂಡಿಗೆರೆ *ಹಂತೂರು *ಹೆಸಗಲ್ (ಬೆಳಗೊಳ) *[[ಹೊರನಾಡು]] *ಇಡಕಣಿ *ಜವಳಿ *[[ಕಳಸ]] (ಮಾವಿನಕೆರೆ) *ಕಿರುಗುಂದ *ಕುಂದೂರು *ಮಾಕೋನಹಳ್ಳಿ *ಮರಸಣಿಗೆ *ನಂದಿಪುರ *ನಿಡುವಾಳೆ *ಫಲ್ಗುಣಿ *ಸಂಸೆ *ಸುಂಕಸಾಲೆ *ತರುವೆ *ತೋಟದೂರು *ತ್ರಿಪುರಾ *ಊರುಬಗೆ }} == '''ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್'''ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. == ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಮಳೆ, ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ, ಭತ್ತ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಳೆಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. === '''ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' === ಹಂತೂರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. === '''ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು?''' === ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಅಂಗಡಿ–ಸೊಸೇವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಗಡಿ, ಹಂತೂರು, ಉಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ಕಣಚೂರು, ಜಾಣಿಗೆ, ದೇವರುಂದ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಸೇರಿ ಅರ್ಚಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. “ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ನಾವೇ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದವರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಯಾವ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಹಬ್ಬವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅರ್ಚಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸ್ಥಳವೇ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಒಂದು ಗುಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್–ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರೂ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಮ್ಮನವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರುವುದು ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರಿದ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಹಬ್ಬದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರಿದ ನಂತರ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾಲಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಅಥವಾ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗದೆ, ಕೇವಲ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಬ್ಬ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮಡಿಯಿಂದ, ಅಂದರೆ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಳೆಗೊನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಚೌತವಳ ಎಂಬ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದವರೆಗೆ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಹಿಟ್ಟು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಸರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನವನ್ನು ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರಳವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೇ ದಿನ ಕೆಂಡ ಹಾಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಂಡ ಹಾಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ದೇವಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಂಡ ಹಾಯುವ ಆಚರಣೆಯ ನಂತರದ ದಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರಿನವರು ಸೇರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೆರವಣಿಗೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗ್ರಾಮದವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಪ್ರತೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹಂತೂರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೆ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. === '''ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ''' === 1)ಹೊಸ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪರಂಪರೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. 2)ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು. 3)ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು. ಕೋಲಾಟಗಳು ಎಂದರೆ, ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ 4)ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು. 5)ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. 6)ಗ್ರಾಮದ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಬ್ಬವೂ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಜನರು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧು-ಬಳಗದವರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಇಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳು ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪರಂಪರೆ, ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ರೈತರು ದೇಶದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಹಕಾರ, ಪ್ರೀತಿ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಕೃಷಿ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸುಂದರ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. 🌾🌿 === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು: === * ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ – ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ / ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ * ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ರೈತರ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಫಸಲನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ/ಸೂರ್ಯದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ⁠ * Karnataka Tourism * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಇತಿಹಾಸ * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟ, ಸಲು ಕುಣಿತ, ಸುತ್ತು ಕುಣಿತ, ರಾಜ ಕುಣಿತ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಇತಿಹಾಸ⁠ * Chikkamagaluru District * ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಸುಗ್ಗಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ಗಿ-ಹುಗ್ಗಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ⁠ ==ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಕನಗದ್ದೆ ಬಳಿಯ [[ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ|ಬೆಟ್ಟದ ಬೈರವೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು ಬೈರಾಪುರ (ಹೊಸಕೆರೆ) ಬಳಿಯ ನಾನ್ಯಾದ ಬೈರವೇಶ್ವರ, ಗುತ್ತಿ ಬಳಿಯ ದೇವರಮನೆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://newslanded.com/2019/09/27/hill-stations-south-india/|title=Hill Stations|date=27 September 2019}}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುಂಕಸಾಲೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯ ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನ ದುರ್ಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಗದ ಬೆಟ್ಟವು ಮತ್ತೊಂದು ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/mudigere.php|title=Government of Karnataka|access-date=2024-04-25|archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204065843/http://www.karnatakaholidays.com/mudigere.php|url-status=dead}}</ref> ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರದಿಂದ [[ಕಳಸ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಕಾಫಿ]] [[ತೋಟ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಂಕರ ಜಲಪಾತವು ಮೂಡಿಗೆರೆ ಬಳಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಎಂಬ ಚಾರಣ ತಾಣವಿದೆ. ಇದು ೧೩೦೦ ಮೀ (೪,೨೬೫ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|date=14 March 2015|title=Travels in South India: Voyage through Karnataka|url=https://books.google.com/books?id=9q48BwAAQBAJ|journal=Travels in South India|last1=Moro|first1=Archana}}</ref> ಮೂಡಿಗೆರೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ತಾಣಗಳವರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ! ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ. ==ಹೋಬಳಿಗಳು== * [[ಕಸಬ]] * ಗೋಣಿಬೀಡು * [[ಬಣಕಲ್]] * ಬಾಳೂರು * [[ಕಳಸ]] * ದೇವವೃಂದ ==ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. *[[ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ]] *ಸಂತಮಾರ್ಥಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು *ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ *ಡಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಜಿ.ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು *ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಂಘ ಸಿ.ಬಿ.ಎಸ್.ಇ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== *[[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] *[[ವಿ.ಜಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ]] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಮಂಗಳೂರು]] *[[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] *[[ಶೃಂಗೇರಿ]] *[[ಹೊರನಾಡು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Mudigere}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} pko7ju939ueu51hpzv0kwen2v26sv3s 1434073 1434072 2026-10-23T09:42:42Z Kamala T C 102599 1434073 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಮೂಡಿಗೆರೆ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = College of horticulture mudigere library Sep 10 2016.jpg | image_alt = ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮೂಡಿಗೆರೆ | image_caption = ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮೂಡಿಗೆರೆ | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|13.137|N|75.606|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] | subdivision_type3 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name3 =[[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 3.5 | area_rural_km2 = 1117 | elevation_footnotes = | elevation_m = 990<!--HIDDEN EDITOR NOTE: Citation is added in the article content. Please do not change this value--> | population_total = ೮,೯೬೨ | population_rural = | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = | demographics1_title1 = | demographics1_info1 = | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | timezone1 = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‍ಟಿ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಅಂಚೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಖ್ಯೆ (ಪಿನ್ ಕೋಡ್)|ಪಿನ್‍]] | postal_code = ೫೭೭೧೩೨ | registration_plate = ಕೆಎ-೧೮ | website = http://www.mudigeretown.mrc.gov.in | iso_code = [[:en:ISO 3166-2:IN|IN-KA]] }} '''ಮೂಡಿಗೆರೆ'''ಯು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ೧೨೮ ಕಿ.ಮೀ (೮೦ ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಮಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]].<ref>{{cite web|url=https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-mudigere.html|title=How to reach Mudigere|access-date=2016-12-08|publisher=Make My Trip|archive-date=2017-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015171256/https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-mudigere.html|url-status=dead}}</ref> ಮೂಡಿಗೆರೆ [[ಕಾಫಿ]] ಮತ್ತು [[ಕರಿಮೆಣಸು]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|title=Developments in Plantation Crops Research: Papers|url=Developments in Plantation Crops Research: Papers Presented in PLACROSYM XII ..|journal=Developments in Plantation Crops Research: Papers|pages=24|via=PLACROSYM XII}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FW6K68ZMgxQC&dq=mudigere&pg=PA208|title=Advances in Agronomy|publisher=Academic Press London UK|year=2006|pages=208|isbn=9780080468914 }}</ref><ref>{{Cite book |title=Agronomy and Economy of Black Pepper and Cardamom: The "King" and "Queen" of ..Spices |publisher=Elsevier-USA|year=2011|pages=133}}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಗುಣ== ಮೂಡಿಗೆರೆ ಪಟ್ಟಣವು {{Coord|13.15459|N|75.65033|E}} ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ ೯೯೦ ಮೀ (೩,೨೫೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇದು [[ಮಡಿಕೇರಿ]], [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು|ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನ]] ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ೪ ನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಆಡಳಿತ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.<ref name="mg-elevation">{{cite web |url=https://elevation.maplogs.com/poi/mudigere_karnataka_india.496751.html |title=Elevation of Mudigere, Karnataka, India |access-date=23 June 2020 |publisher=World Elevation Map Finder}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ೨೦೦೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂಡಿಗೆರೆ ೮,೯೬೨ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archive-date=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|access-date=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೫೧ ರಷ್ಟು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೪೯ ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮೂಡಿಗೆರೆ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡ ೮೨ ರಷ್ಟು ಇದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ ಶೇಕಡ ೫೯.೫ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡ ೮೫, ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡ ೭೯ ಆಗಿದೆ. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ ೧೦ ರಷ್ಟು ೬ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಇದ್ದರು. ==ಗ್ರಾಮಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಗ್ರಾಮಗಳಿವೆ:<ref>{{Cite web|title=Reports of National Panchayat Directory: Village Panchayat Names of Mudigere, Chikmagalur, Karnataka|publisher=Ministry of Panchayati Raj, Government of India|url=http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=5805&parenttype=B&ptype=V|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130417172958/http://panchayatdirectory.gov.in/adminreps/viewpansumSQL.asp?selstate=5805&parenttype=B&ptype=V|archive-date=2013-04-17}}</ref> {{Columns-list|colwidth=22em| *ಬಿ. ಹೊಸಹಳ್ಳಿ (ಭಾರತಿಬೈಲು) *ಬಾಲೂರು *[[ಬಣಕಲ್]] *ಬೆಟ್ಟಗೆರೆ *ಬಿದರಹಳ್ಳಿ *ಚಿನ್ನಿಗ *ಕೂವೆ *ದಾರದಹಳ್ಳಿ *ಗೋಣಿಬೀಡು *ಹಳೇಮೂಡಿಗೆರೆ *ಹಂತೂರು *ಹೆಸಗಲ್ (ಬೆಳಗೊಳ) *[[ಹೊರನಾಡು]] *ಇಡಕಣಿ *ಜವಳಿ *[[ಕಳಸ]] (ಮಾವಿನಕೆರೆ) *ಕಿರುಗುಂದ *ಕುಂದೂರು *ಮಾಕೋನಹಳ್ಳಿ *ಮರಸಣಿಗೆ *ನಂದಿಪುರ *ನಿಡುವಾಳೆ *ಫಲ್ಗುಣಿ *ಸಂಸೆ *ಸುಂಕಸಾಲೆ *ತರುವೆ *ತೋಟದೂರು *ತ್ರಿಪುರಾ *ಊರುಬಗೆ }} == '''ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. == ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಮಳೆ, ಸಮೃದ್ಧ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫಿ, ಭತ್ತ, ಕಾಳುಮೆಣಸು, ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಲಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಳೆಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. === '''ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ''' === ಹಂತೂರು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. === '''ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು?''' === ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕಿನ ಅಂಗಡಿ–ಸೊಸೇವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಗಡಿ, ಹಂತೂರು, ಉಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ, ಕಣಚೂರು, ಜಾಣಿಗೆ, ದೇವರುಂದ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹಲವು ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಹತ್ತಾರು ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಸೇರಿ ಅರ್ಚಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮನವಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. “ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಡಿ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ನಾವೇ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದವರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಯಾವ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಯಿತು. ಹಬ್ಬವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಅರ್ಚಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯರು ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಿ, ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸ್ಥಳವೇ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಒಂದು ಗುಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ವಿಶೇಷವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್–ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರೂ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಮ್ಮನವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರುವುದು ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರಿದ ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೆಲವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಹಬ್ಬದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸಾರಿದ ನಂತರ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾಲಿಗೆ ಚಪ್ಪಲಿ ಅಥವಾ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗದೆ, ಕೇವಲ ಚಾಪೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವ ಪದ್ಧತಿಯಿದೆ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಒಗ್ಗರಣೆ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಹಬ್ಬ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮಡಿಯಿಂದ, ಅಂದರೆ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಾಳೆಗೊನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಚೌತವಳ ಎಂಬ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಗ್ಗಿನಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದವರೆಗೆ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತುಳಸಿ ಹಿಟ್ಟು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಸರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನವನ್ನು ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರಳವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೇ ದಿನ ಕೆಂಡ ಹಾಯುವ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಂಡ ಹಾಯುವುದು ಎಂದರೆ ಕೆಂಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ದೇವಿಯ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಭಕ್ತರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಂಡ ಹಾಯುವ ಆಚರಣೆಯ ನಂತರದ ದಿನ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರಿನವರು ಸೇರಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮೆರವಣಿಗೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಗ್ರಾಮದವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಜನರು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುವ ಪ್ರತೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೆ ಅಮ್ಮನವರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಅಂಗಡಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಹಂತೂರಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ನಂತರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೆ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಗ್ರಾಮದ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ. === '''ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ''' === 1)ಹೊಸ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪರಂಪರೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು. 2)ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು. 3)ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು. ಕೋಲಾಟಗಳು ಎಂದರೆ, ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಕೋಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಮಾಡುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಲಾಟವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ 4)ಗ್ರಾಮಸ್ಥರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು. 5)ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುವುದು. 6)ಗ್ರಾಮದ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಬ್ಬವೂ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಜನರು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧು-ಬಳಗದವರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಇಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳು ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿರಿಯರಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಪರಂಪರೆ, ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ರೈತರು ದೇಶದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಶ್ರಮದಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಹಕಾರ, ಪ್ರೀತಿ, ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಹಂತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವು ಕೃಷಿ, ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ರೈತರ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸುಂದರ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. 🌾🌿 === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು: === * ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ – ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ / ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ * ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ರೈತರ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಫಸಲನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಗೆ/ಸೂರ್ಯದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. * ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ⁠ * Karnataka Tourism * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಇತಿಹಾಸ * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕೋಲಾಟ, ಸಲು ಕುಣಿತ, ಸುತ್ತು ಕುಣಿತ, ರಾಜ ಕುಣಿತ ಮುಂತಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. * ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಇತಿಹಾಸ⁠ * Chikkamagaluru District * ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಸುಗ್ಗಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕುವ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಗ್ಗಿ-ಹುಗ್ಗಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ – ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ⁠ ==ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಕನಗದ್ದೆ ಬಳಿಯ [[ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ|ಬೆಟ್ಟದ ಬೈರವೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು ಬೈರಾಪುರ (ಹೊಸಕೆರೆ) ಬಳಿಯ ನಾನ್ಯಾದ ಬೈರವೇಶ್ವರ, ಗುತ್ತಿ ಬಳಿಯ ದೇವರಮನೆ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://newslanded.com/2019/09/27/hill-stations-south-india/|title=Hill Stations|date=27 September 2019}}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸುಂಕಸಾಲೆ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯ ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನ ದುರ್ಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಗದ ಬೆಟ್ಟವು ಮತ್ತೊಂದು ಚಾರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.karnatakaholidays.com/mudigere.php|title=Government of Karnataka|access-date=2024-04-25|archive-date=2020-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204065843/http://www.karnatakaholidays.com/mudigere.php|url-status=dead}}</ref> ಕೊಟ್ಟಿಗೆಹಾರದಿಂದ [[ಕಳಸ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಕಾಫಿ]] [[ತೋಟ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೋಡಿಮಾಡುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಂಕರ ಜಲಪಾತವು ಮೂಡಿಗೆರೆ ಬಳಿ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಎಂಬ ಚಾರಣ ತಾಣವಿದೆ. ಇದು ೧೩೦೦ ಮೀ (೪,೨೬೫ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|date=14 March 2015|title=Travels in South India: Voyage through Karnataka|url=https://books.google.com/books?id=9q48BwAAQBAJ|journal=Travels in South India|last1=Moro|first1=Archana}}</ref> ಮೂಡಿಗೆರೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ತಾಣಗಳವರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ! ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಗೆರೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ. ==ಹೋಬಳಿಗಳು== * [[ಕಸಬ]] * ಗೋಣಿಬೀಡು * [[ಬಣಕಲ್]] * ಬಾಳೂರು * [[ಕಳಸ]] * ದೇವವೃಂದ ==ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳು== ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. *[[ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ]] *ಸಂತಮಾರ್ಥಾ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು *ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ *ಡಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಜಿ.ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು *ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಂಘ ಸಿ.ಬಿ.ಎಸ್.ಇ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== *[[ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] *[[ವಿ.ಜಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ]] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಮಂಗಳೂರು]] *[[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] *[[ಶೃಂಗೇರಿ]] *[[ಹೊರನಾಡು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Mudigere}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 5iw6xz7mu4x7ojygc0tub74cohwcfyq 0 13276 1434069 1358364 2026-10-23T08:52:16Z ~2026-56814-25 102597 AI 1434069 wikitext text/x-wiki '''ಮಳವಳ್ಳಿ''' [[ಮಂಡ್ಯ|ಮಳವಳ್ಳಿ- 571430]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಈ ತಾಲೂಕಿನ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮಳವಳ್ಳಿ ಇದು [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಗ್ನೇಯ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಟಿ.ನರಸೀಪುರ]],ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕನಕಪುರ]],ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ [[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]],ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡ್ಯ,ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಮದ್ದೂರು]] ಮತ್ತು [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ]]- ಈ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ. ಕಿರುಗಾವಲು, ಬೊಪ್ಪಗೌಡನಪುರ, ಮಳವಳ್ಳಿ,ಮತ್ತು ಹಲಗೂರು ಹೋಬಳಿಗಳು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೮೦೪ ಚ.ಕಿಮೀ. ಮಳವಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮೊದಲು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ೧೯೩೯ ಜುಲೈ ೧ ರಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿತು. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೬೨ ಮೀಟರ್ ನಿಂದ ೯೧೪ ಮೀಟರ್ ಇದೆ. ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಕಣಶಿಲೆಯ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಳವಳ್ಳಿ [[ಮಂಡ್ಯದಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ,[[ಮೈಸೂರಿನಿಂದ]] ೪೨ ಕಿಮೀ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ೧00 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಮದ್ದೂರಿನಿಂದ]] ೨೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು == * [[ಶಿವನ ಸಮುದ್ರ]] - ''ಗಗನಚುಕ್ಕಿ'' ಮತ್ತು ''ಭರಚುಕ್ಕಿ'' ಜಲಪಾತಗಳು ವಿಶ್ವದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ೧೦೦ ಜಲಪಾತಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡಾಗಿವೆ. ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ಗಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.... * ಬ್ಲಫ್ *[[ಕಿರುಗಾವಲು]] ಇದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣ ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. *[[ಹಲಗೂರು]] ಇದು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ. ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಗಳ ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ದಿನ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೫ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಂಡ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ. ವ.ಕು.ಹು.ಚ. [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] *ಇದು ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಮಳವಳ್ಳಿ ಮಾರ್ಗ ಹಲಗೂರು ಇಂದ ೨೨ ಕಿ.ಮೀ. ಕರಲಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮುತ್ತತ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣಕರ್ಥು ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಸೀತಾದೇವಿಯು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಮೂಗುತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿದಾಗ ಸೀತಾಮಾತೆಯು ಆಂಜನೆಯಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿ ಬಿನ್ನವಿಸಿದಾಗ ಸ್ವಾಮಿಯು ತನ್ನ ಬಾಲದಿಂದ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿ ಮೂಗುತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ, ಆ ಸ್ತಳದಲ್ಲಿ ಈಗಲು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ನೀರೆಲ್ಲ ಮೂರು ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಸ್ತಳಕ್ಕೆ "ತಿರುಗಣೆ ಮಡ"ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಬೊಪ್ಪೆಗೌಡನಪುರ : ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾದ ತಲಕಾಡಿ ಮತ್ತು ಮುಡುಕುತೊರೆಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕು.]] [[ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 9ux09eeebml952xk46cl2fe31vn6iet 0 15258 1434019 1431132 2026-10-22T16:45:30Z Cmariejoseph 913 1434019 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ |type = city |native_name = ವಿಜಯವಾಡ |other_name = ಬೆವಾಡ |state_name = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ |skyline = Vijayawada from Gandhi Hill.jpg |skyline_caption = ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ |latd = 16.516 |longd = 80.616 |locator_position = right |area_total = 119.8 |area_rank = 3 |area_metro =210.14 |altitude = 11.88 |climate = Tropical climate{{Infobox settlement| | name = ವಿಜಯವಾಡ | native_name = | native_name_lang = te | other_name = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = Montage of Vijayawada.png | image_alt = | image_caption = ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದ ನೋಟ, ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜು, ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣ, ವಿಎಂಸಿ ಸ್ಥೂಪ - ಮೇಲೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಡದಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿ. | nickname = ವಿಕ್ಟರಿ ಪ್ಲೇಸ್ – ವಿಜಯವಾಟಿಕ | image_map = | map_alt = | map_caption = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ. | pushpin_map = India Andhra Pradesh | pushpin_label_position = right | coordinates = {{coord|16.5193|N|80.6305|E|display=inline,title}} | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[ದೇಶ]] | subdivision_name = [[ಇಂಡಿಯಾ]] | subdivision_type1 = [[ರಾಜ್ಯಗಳು, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_type2 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಜಿಲ್ಲೆ(ಗಳು)]] | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_name2 = [[ಎನ್ ಟಿ ಆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎನ್ಟಿಆರ್]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = ಗೆಲುವು | government_type = [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] | governing_body = [[ವಿಜಯವಾಡ ನಗರಪಾಲಿಕೆ]] | leader_title1 = [[ಮೇಯರ್]] | leader_name1 = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name=profile>{{cite web|title=Vijayawada: A Profile|url=https://vijayawada.cdma.ap.gov.in/en/vijayawada-municipal-corporation|website=Vijayawada Municipal Corporation|accessdate=2019-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527013318/http://vijayawada.cdma.ap.gov.in/en/vijayawada-municipal-corporation|archive-date=2019-05-27|url-status=live}}</ref> | area_total_km2 = 61.88 | area_metro_km2 = 110.44 | area_rank = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ|೨ನೆಯದು <large>(in state)</small>]] | elevation_footnotes = <ref name=geo>{{cite web|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Vijayawada.html|title=Maps, Weather, and Airports for Vijayawada, India|work=fallingrain.com|access-date=2016-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314012409/http://www.fallingrain.com/world/IN/02/Vijayawada.html|archive-date=2016-03-14|url-status=live}}</ref> | elevation_m = 23 | population_total = {{formatnum:{{#property:P1082|from=Q200017}}|R}} | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name=population>{{cite web|title=Census 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=630453|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=2 July 2016}}</ref> | population_density_km2 = 16939 | population_metro = 1491202 | population_metro_footnotes = <ref name="population" /> | population_rank = [[ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳು|ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೭ನೆಯದು]]<br />[[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨ನೆಯದು]] | population_demonym = | demographics_type1 = [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಳು]] | demographics1_title1 = [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | postal_code_type = [[ಪೋಸ್ಟಲ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಂಬರು|PIN]] | postal_code = 520 XXX | area_code = +91–866 | area_code_type = [[ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋನ್ ಕೋಡ್|ಟೆಲಿಕೋಡ್]] | registration_plate = AP–16 (AP 17, AP 18 and AP 19 reserved) | website = {{URL|https://vijayawada.cdma.ap.gov.in/en/vijayawada-municipal-corporation}} | footnotes = | area_metro_footnotes = <ref name=profile /> | demographics1_info1 = [[ತೆಲುಗು]] }} }}'''ವಿಜಯವಾಡ''' [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅನುಸಾರ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಇದು [[ಎನ್‌ಟಿಆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಯಲ್ಲಿ, [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ]] ದಡದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಾಗಿ [ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟ]], ಉತ್ತರಗಡಿಯಾಗಿ [[ಬುಡಮೇರು]] ನದಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾರಿಗೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದರಾಸು]]-[[ಹೌರಾ]], ಮದ್ರಾಸು-[[ನವದೆಹಲಿ]] [[ರೈಲು]] ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿಜಯವಾಡ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯವಾಡಕ್ಕೆ ಈಗಿನ ಹೆಸರು, ಇಲ್ಲಿನ ದೇವತೆ [[ಕನಕದುರ್ಗ ಗುಡಿ|ಕನಕದುರ್ಗ]] ಅಮ್ಮನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ವಿಜಯ (ವಿಜಯವಾಟಿ) ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಕಾವೇರುವುದರಿಂದ [[ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ]] ಯವರು ಇದು ಬೆಜವಾಡ ಅಲ್ಲ ಬೇಜುವಾಡ (ಬೇಗೆಯನಾಡು) ಎಂದಿದ್ದಾರಂತೆ. == ಸ್ಥಳಪುರಾಣ == ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ದಾರುಕಾ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದಾಗ ವೇದವ್ಯಾಸರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವಾಗ ಶಿವನು ಅವನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಯಾಮೃಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತಾನೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಜುನನೊಮ್ಮೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಹೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೇಟೆ ನನ್ನದು ತನ್ನದು ಎಂದು ಜಗಳ ಶುರುವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಶಿವನು ತನಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿ ಸೆಣಸಿದ ಅರ್ಜುನನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. {{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=11}} ಈಗಲೂ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಇದೆ. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದೊಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕವಿತ್ರಯರು ತಮ್ಮ ಆಂಧ್ರಮಹಾಭಾರತ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇತರ ಪುರಾಣಾಧಾರಗಳಲ್ಲೂ ಮೂಲ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಹೇಳಿದ ಕತೆಯು ಇಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=12}} === ಹೆಸರು ಕುರಿತ ಕತೆಗಳು === ವಿಜಯವಾಡ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಬೆಜವಾಡ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಯುದ್ಧಮಲ್ಲುನ ಶಾಸನ, ಕೊಂಡವೀಡುವಿನ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬೆಜವಾಡ ಎಂದೇ ಹೇಳಿವೆ.{{sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=1}} ಈ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಅನೇಕ ಕತೆಗಳೂ, ತರ್ಕಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ. ಅರ್ಜುನನು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿನ ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಮೇಲೆ ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಬೇಡನ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಿದ ಕತೆಯಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಹೊಂದಿದ ಅರ್ಜುನನಿಂದಲೇ ವಿಜಯವಾಡ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುವವರಿದ್ದಾರೆ. {{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=12}} ಅರ್ಜುನನ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ ಸಂಪಾದನೆ ಇಲ್ಲೇ ನಡೆಯಿತು ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವೆಚ್ಚವಾಡ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಜಲಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ನೆಲಮಾರ್ಗ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಂಗಮಿಸುವ ವಿಜಯವಾಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣ ವೆಚ್ಚಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವೆಚ್ಚವಾಡ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಜಾನ್ಸನ್‌ ಚೋರಗುಡಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=2}} ಬೆಜವಾಡ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರು ಬ್ಲೇಝ್‌ ವಾಡ ದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೆಂದು, ವಿಪರೀತ ಬಿಸಿಲಬೇಗೆಯ ಕಾರಣ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬ್ಲೇಝ್‌ ವಾಡ ಎಂದು ಕರೆದುದಾಗಿಯೂ ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕಟ್ಟುಕತೆ ಅಷ್ಟೇ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬರುವ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನವೇ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕಟ್ಲಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ ಬ್ಲೇಝ್‌ ವಾಡ ಪ್ರಯೋಗವು ಜನರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. == ಇತಿಹಾಸ == === ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ೩-೭ನೇ ಶತಮಾನ === [[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ:Mogalraja puram caves.vijayawada (10).JPG|thumb|ಮೊಗಲ್ ರಾಜಪುರಂ ಗುಹೆಗಳು |alt=|left|250x250px]] ವಿಜಯವಾಡ ವಿಷ್ಣುಕುಂಡಿನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ 565ರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಕುಂಡಿನ ವಂಶದ ರಾಜ ಮಾಧವವರ್ಮ ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿ ಪರಿಪಾಲಿಸಿದ. ಆತನ ಮಗ ನಗರದಲ್ಲಿ ರಥ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ದಾರಿಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಳಿಚಿಗುರು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದ ಅಜ್ಜಿಯ ಪುಟ್ಟಹುಡುಗನ ಮೇಲೆ ರಥ ಏರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಬಾಲಕ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾರಾಜನು ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಮಮತೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ ಅದೇ ರಥದ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಮಗನನ್ನು ಬಲಿಗೊಡಬೇಕೆಂದು ಅಪ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಲ್ಲೀಶ್ವರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಮಬೋಯ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಜಮೀನುದಾರರ ವಂಶಚರಿತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬರಹಗಳು ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=15}}{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=16}} ಅಕ್ಕಣ್ಣ, ಮಾದಣ್ಣ ಗುಹೆಗಳು, [[ಮೊಗಲ್‌ ರಾಜಪುರಂ ಗುಹೆಗಳು]] ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೩, ೪ ನೇ ಶತಮಾನದವು. ಇವು ಬೌದ್ಧ ಆರಾಮಗಳು, ಮುಂದೆ ಶೈವರಿಗೆ ಆವಾಸಗಳಾದವು, ಹಾಗೆ ಶೈವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಈ ವಾದವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾ, ಇವು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳೇ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ಆಳಿದ ಶಾಲಂಕಾಯನರಾಗಲಿ, ಕೃಷ್ಣೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಪಲ್ಲವರಾಗಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎನ್ನುವ ವಾದವೂ ಇದೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=3}} ಶಾಲಿವಾಹನಶಕೆ ೭೩೯ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಯಾತ್ರಿಕ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]]‌ ಬೆಜವಾಡವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ. ಈ ನಗರವು ತೇನಕಚಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ಅವನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ತೇನಕಚಕ ಎಂದರೆ [[ಧರಣಿಕೋಟ|ಧಾನ್ಯಕಟಕದ]] ರೂಪಾಂತರ. ಹ್ಯುಯೆನ್‌ ತ್ಸಾಂಗ್‌ ಬೆಜವಾಡ, ಸೀತಾನಗರ, [[ಉಂಡವಲ್ಲಿ]] ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷುಗಳು ಇದ್ದಾರೆಂದೂ, ಸಾಯಂಕಾಲವಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿಸುವ ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಬೆಜವಾಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಷಿಗಳು ನೆಲೆಸಲು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸಪಾಟಾಗಿಸಿ ಹಲವು ಚಾವಡಿಗಳನ್ನೂ ಸೂರುಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=5}} ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ತಾಂತ್ರಿಕರಿಂದ ಮಾಯಾಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆತ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=8}} ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ರೋಗಗಳನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುವ ವನೌಷಧ ಬೆಟ್ಟ ಇದೆಯೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದೂ, ಬೆಟ್ಟಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಚಿನ್ನ ತಯಾರಿಸುವ ರಸವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿದಿದೆಯೆಂದೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=9}} === ಶಾಲಿವಾಹನಶಕೆ ೮-೧೦ ಶತಮಾನಗಳು === ವೆಂಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಇದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡದ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಹಲವು ಸಲ ದಂಡೆತ್ತಿಬಂದರು. ನಗರವು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ನಲುಗಿತ್ತು. ಹಲವು ಸಲ ಕೈಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ ೯೨೭ರಲ್ಲಿ ವೆಂಗಿಯ ಚಾಲುಕ್ಯರಾಜ ಎರಡನೇ ಯುದ್ಧಮಲ್ಲನು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಂತೆ ಚೋಳರಿಗೂ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೂ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿ ವಿಜಯವಾಡವು ರಣರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟಗಳ ಕಾರಣ ವಿಜಯವಾಡವು ಅರಾಜಕವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಭದ್ರತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜೀವನ ದುರ್ಭರವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ ೯೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಚೋಳಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಚೋಳಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ರಾಜರಾಜಚೋಳನು ಚಾಲುಕ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ, ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜರಾಜಚೋಳನು ತನ್ನ ಸಾಮಂತನಾಗಿ ಶಕ್ತಿವರ್ಮ-೧ ನನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ತರುವಾಯ ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ವೆಂಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ರಾಜಮಂಡ್ರಿ|ರಾಜಮಹೇಂದ್ರವರಂ]] ಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=3}} === ಶಾಲಿವಾಹನಶಕೆ ೧೧-೧೮ ಶತಮಾನಗಳು === ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ ತರುವಾಯ ವಿಜಯವಾಡದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಳಿಯಿತು. ಆದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಪುರಾತತ್ವ ತಜ್ಞ ಸ್ಟೀವನ್‌ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯವಾಡ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದ್ದೇ ೪೭ ಶಾಸನಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇಲ್ಲೊಂದು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರವಿತ್ತು ಎಂದು ಚರಿತ್ರಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಜಲಮಾರ್ಗಕ್ಕೂ, ಕಳಿಂಗ (ಒಡಿಶಾ), ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಬರುವ ನೆಲಮಾರ್ಗಗಳಿಗೂ ಕೂಡುಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೆಜವಾಡವು ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=2}} ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರಗಳು, ರೇವುಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡವೂ ಒಂದು. {{Sfn|ಕಂಭಪು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದ್|1999|p=4}} ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಇದ್ದರೂ ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಕತೀಯರು, ರೆಡ್ಡರಾಜರು, ಗಜಪತಿ ಮುಂತಾದ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಲೆಕ್ಕಿಸಿದರು. {{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=3}} ಈ ನಗರವು ಹಲವು ಸಾಮಂತರ ಪರಿಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೫ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಕ್ಷತ್ರಿಯರು]] ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ವಶಿಷ್ಟಗೋತ್ರದವರಾದ ಪೂಸಪಾಟಿ ರಾಜವಂಶದವರು ವಿಜಯವಾಡ ನಗರವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರು. ಕಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪುಲಿವೆಂಡ್ಲ ತಾಲೂಕಿನ ಪುಲಿವೆಂಡ್ಲ ಗ್ರಾಮದ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿಯಿರುವ ಕಲ್ಕೊರೆತದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 1509ರಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಶಕವರ್ಷ 1431, ಶುಕ್ಲ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ೧೨ ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೫೦೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೪ ಬುಧವಾರ, ದೇವರಾದ ರಂಗರಾಜುಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸೂರ್ಯವಂಶ ವಶಿಷ್ಠಗೋತ್ರದ ಬೆಜವಾಡ ಮಾಧವ ವರ್ಮನ ಮರಿಮಗ, ವಲ್ಲಭರಾಯನ ಮೊಮ್ಮಗ, ತಮ್ಮರಾಜುವಿನ ಮಗನಾದ ಬಸವರಾಜನ ತಮ್ಮ ನರಸಯ್ಯದೇವ ಮಹಾರಾಜನು ಕುಂದಲಕುಂಡು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನ ಕೊಟ್ಟ ವಿವರವಿದೆ. ದಾನಕೊಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವು ಉದಯಗಿರಿ ರಾಜ್ಯದ ಗಂಧಿಕೋಟ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಲ್ಕಿನಾಡು ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪುಲಿವಿಂಡಲಸ್ಥಲದಲ್ಲಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>No. 45. (A.R. No. 491 of 1906.)</ref> ಗಜಪತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೂಲಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಿದಾಗ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ [[ಶ್ರೀಕಾಕುಳಂ(ಘಂಟಸಾಲ)|ಶ್ರೀಕಾಕುಳ]] ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ [[ಶ್ರೀಕಾಕುಳೇಶ್ವರಸ್ವಾಮಿ ಆಲಯಂ|ಶ್ರೀಕಾಕುಳ ಆಂಧ್ರಮಹಾವಿಷ್ಣು]]ವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ‌, ಆಂಧ್ರವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಣತಿಯ ಮೇರೆಗೆ [[ಆಮುಕ್ತಮಾಲ್ಯದ]] ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದೆನೆಂದು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=4}} === ಶಾಲಿವಾಹನಶಕೆ 1800 - 2000 === ವಿಜಯವಾಡವು ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ತರುವಾಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಎರಡು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ತನ್ನ ಗತವೈಭವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ೧೮೩೨ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘೋರ ಬರಗಾಲದ ನಂತರ [[ಆರ್ಥರ್‌ ಕಾಟನ್]]‌ ೧೮೩೯ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೀರಾವರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಡುವ ಹಮ್ಮುಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡನು. ಈ ಹಮ್ಮುಗೆಯು ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿ ಕೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಅನುಮೋದನೆಗೊಳಗಾಗಿ ಸ್ಥಳಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲು ಆದೇಶ ಪಡೆಯಿತು. ಕಾಟನ್‌ ಅಂದು ಗಣಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದ [[ಮುಕ್ತ್ಯಾಲ]]ದ [[ಇಬ್ರಾಹಿಂಪಟ್ನಂ(ಕೃಷ್ಣಾ)|ಇಬ್ರಾಹಿಂಪಟ್ನಂ]]ವನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ವಿಜಯವಾಡವನ್ನೇ ಬ್ಯಾರೇಜಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ತಾಣ ಎಂದು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ವಿಜಯವಾಡಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|pp=5, 6}} ೧೯೪೦ರವರೆಗೂ ವಿಜಯವಾಡದ ಒನ್‌ ಟೌನ್‌ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮರಗಿಡ ತೊರೆ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ೧೯೪೯ರ ತರುವಾಯ ಒನ್‌ ಟೌನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1947ರ ನಂತರ ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಹಾಗೂ ರಜಾಕಾರರ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ವಲಸೆ ಬಂದು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸವರಿ, ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|pp=75, 76}} ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸಿನಿಂದ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಿಜಯವಾಡವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮೂಡಿಬಂತು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟರು ವಿಜಯವಾಡವಾಗಲೀ, [[ಗುಂಟೂರು]] ಆಗಲೀ ರಾಜಧಾನಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರಾದರೂ ಒಂದೇ ಒಂದು ಓಟಿನಿಂದ ಆ ಒತ್ತಾಯ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು. {{sfn|ಪಿ ರಘುನಾಥರಾವ್‌|2010|p=234}} ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ [[ಕರ್ನೂಲು]] ಮೂರುವರ್ಷ, ಆಮೇಲೆ ೧೯೫೬ರಿಂದ ಓಕ್ಕೂಟವಾದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.‌ ೧೯, ೨೦ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೂರುವರ್ಷಕಾಲ [[ಕೃಷ್ಣಾ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ [[ಮಚಿಲಿಪಟ್ನಂ]] ಮುಖ್ಯರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ವಿಜಯವಾಡವಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಎಂದೂ ರಾಜಧಾನಿ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದ ವಿಜಯವಾಡವು ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. === ೨೧ನೇ ಶತಮಾನ === ೨೦೦೦ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕರಾವಳಿಯು ಹಲವು ರಂಗಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]]ವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಕರಾವಳಿ-ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಗುಂಟೂರಿಗೆ ಸಮೀಪದ [[ಅಮರಾವತಿ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. == ಭೂಪ್ರದೇಶ == {{Panorama|image=File:Vijayawada landscape.jpg|height=300|alt=|caption=<center>'''<big>ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದ ನೋಟ</big>'''</center>}}{{infobox mapframe|zoom=12|frame-width=512|frame-height=400}} [[ಚಿತ್ರ:ವಿಜಯವಾಡ_ಪಟ್ಟಣ_IMG20200111145102-01.jpg|thumb|ವಿಜಯವಾಡ ಪಟ್ಟಣಂ]] ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರವು [[ಕೃಷ್ಣಾನದಿ]] ತಟದಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳು [[ಪೂರ್ವಘಟ್ಟ]]ಗಳ ಒಂದು ಭಾಗ. ಕೃಷ್ಣಾನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜಿನಿಂದ ಏಲೂರು ಕಾಲುವೆ, ಬಂದರು ಕಾಲುವೆ, ರೈವಿಸ್‌ ಕಾಲುವೆಗಳು ನಗರದ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಹೊಳೆ ಇದೆ. ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೀರಾಸರೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಕಿಂಗ್‌ ಹ್ಯಾಂ ಕಾಲುವೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲವು ತುಂಬಾ ಸಾರವತ್ತಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಬೇಗೆ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖವು ೨೨° - ೪೯.೭° ಸೆಂಟಿಗ್ರೇಡ್‌ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈದು ೧೫°- ೩೦° ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ನೈಋತ್ಯ, ಈಶಾನ್ಯ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಒದಗುತ್ತದೆ. === ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಕಾಡು === ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದ ಪಡುವಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ೧೧ ಕಿಲೊಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಕಾಪುಗಾಡು ೧೨೧.೫ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರು (ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಎಕರೆ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯವು ವಿಜಯವಾಡ ನಗರಕ್ಕೆ ಜೀವಶ್ವಾಸ ಇದ್ದಂತೆ. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿರತೆ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ತೋಳ ಮುಂತಾದವು ಇವೆ.<ref>{{Cite web |date=2006 |title=Presence of leopards, wild dogs detected in Krishna forests |url=http://www.hindu.com/2006/05/25/stories/2006052503630200.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127050932/http://www.hindu.com/2006/05/25/stories/2006052503630200.htm |archive-date=2007-11-27 |access-date=2008-05-25 |website= |publisher=The Hindu}}</ref> == ಜನಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶ == {{Historical populations|1871|8206|1881|9366|1891|20224|1901|24224|1911|32867|1921|44159|1931|60427|1941|86184|1951|161198|1961|234360|1971|344607|1981|543008|1991|845756|2001|1039518|2011|1491202|footnote=೧೮೭೧ರಿಂದ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಪರಿಧಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿವರಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ. Sources: {{cite book|title=Cities and Slums: A study of a Squatters' Settlement in the City of Vijayawada|page=12|url=https://books.google.co.in/books?id=ptUhA9t3f4QC&pg=PA12&lpg=PA12&source=bl&ots=MpCaORyJam&sig=C-OOyfj53dVlTjqiDcC1Ax8boLI&hl=en&sa=X&ei=jSIOUJ_mC8vLrQet9IHICg#v=onepage&q&f=false#v=onepage&f=false|first1=Kondapalli Ranga|last1=Rao|first2=M. S. A.|last2= 1. Rao|publisher=Concept Publishing Company|year=1984}} [http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf 2. Provisional Population Totals, Census of India 2011 City Name:VIJAYAWADA]}}ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಪ್ರತಿ ಕಿಲೊಮೀಟರು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ೩೧,೨೦೦ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಅಂದರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದು.<ref>{{Cite web |last=reddy |first=u sudhakar |date=2016-08-19 |title=Vijayawada is third densely packed city; 31,200 people in every square km |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/190816/vijayawada-is-third-densely-packed-city-31200-people-in-every-square-km.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190529060520/https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/190816/vijayawada-is-third-densely-packed-city-31200-people-in-every-square-km.html |archive-date=2019-05-29 |access-date=2019-05-29 |website=Deccan Chronicle}}</ref> ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯವಾಡದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೦೨೧,೮೦೬. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ೫೨೪,೯೧೮, ಹೆಂಗಸರು ೫೨೩,೩೨೨ ಅಂದರೆ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೯೪೦ ಸ್ತ್ರೀಯರು.<ref name="population" /><ref>{{cite web |title=Sex Ratio |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922103426/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/indiaatglance.html |archive-date=22 సెప్టెంబరు 2014 |accessdate=2 September 2014 |website= |publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೨.೫೯% (ಗಂಡಸರು ೮೬.೨೫%, ಹೆಂಗಸರು ೭೮.೯೪%) ಅಂದರೆ ೭೮೯,೦೩೮ ಸಾಕ್ಷರರು, ಅಂದರೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ೭೩% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref name="population" /><ref>{{cite web |title=Chapter–3 (Literates and Literacy rate) |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/PCA_Highlights/pca_highlights_file/India/Chapter-3.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113231419/http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/PCA_Highlights/pca_highlights_file/India/Chapter-3.pdf |archive-date=13 నవంబరు 2013 |accessdate=2 September 2014 |website= |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref> == ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ == {{bar box|title=ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ (2011)|titlebar=#fcd666|float=left|bars={{bar percent|ಹಿಂದೂ|orange|85.16}} {{bar percent|ಮುಸ್ಲಿಂ|green|9.12}} {{bar percent|ಕ್ರೈಸ್ತ|red|3.64}} {{bar percent|ಇತರೆ|grey|1.59}}}}ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ [[ತೆಲುಗು]].<ref>{{cite news |title=The Hindu : Andhra Pradesh / Vijayawada News : Championing the cause of Telugu language |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/2005/12/16/stories/2005121605130200.htm |accessdate=14 June 2017}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ನಗರ ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ {{formatnum:1143232}} ಇದ್ದರೂ, ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವವರು {{formatnum:1022376}}, ಉರ್ದು ಮಾತನಾಡುವವರು {{formatnum:90876}}. ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂದೀ, ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ಒಡಿಯಾ, ಗುಜರಾತಿ, ಮರಾಠಿ ಮಾತನಾಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="language">{{cite web |title=C-16 Population By Mother Tongue – Town Level |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16_Town.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181114073520/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16_Town.html |archive-date=14 నవంబరు 2018 |accessdate=13 May 2019 |website=Census of India |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}} ''Select "Andhra Pradesh" from the download menu. Data for "Vijayawada (M+OG)" is at row 11723 of the excel file.''</ref>. ಅದೇ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೂಗಳು {{formatnum:973612}} (85.16%), [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] {{formatnum:104206}} (9.12%), [[ಕ್ರೈಸ್ತರು]]{{formatnum:41557}} (3.64%), ಜೈನರು {{formatnum:5722}} (0.50%), ಮತ ವಿವರ ಇಲ್ಲದವರು {{formatnum:18135}} (1.59%).<ref name="religion">{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 సెప్టెంబరు 2015 |accessdate=13 May 2019 |website=Census of India |publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}} ''Select "Andhra Pradesh" from the download menu. Data for "Vijayawada (M+OG)" is at row 2395 of the excel file.''</ref> == ಹಣಕಾಸು == ವಿಜಯವಾಡವು ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹಲವು ತರದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ಕಾರಣದಿಂದ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಫಸಲುಗಳಿಗೆ ವಿಜಯವಾಡವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಭತ್ತ]], [[ಮಾವು]] ಮುಂತಾದ ಫಸಲಿಗೆ ಇದು ಬಲುದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರ. [[ವರ್ತಕ]]ರು, [[ಸಾರಿಗೆ]], [[ವಿದ್ಯೆ]], [[ವೈದ್ಯ]] ಮುಂತಾದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ನಗರ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಮೋಟಾರುವಾಹನ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು (ಆಟೋನಗರ್)‌, ಕಬ್ಬಿಣಸಾಮಗ್ರಿ, ಮನೆಕಟ್ಟೋಣ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಬಟ್ಟೆತಯಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯೋದು ಹಳೆಯ ನಗರಭಾಗದ (ಒನ್‌ ಟೌನ್)‌ [[ಕಾಳೇಶ್ವರರಾವ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್]]ನಲ್ಲಿ. ಗವರ್ನರ್‌ ಪೇಟ, ಬೆಸೆಂಟ್‌ ರೋಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಜವಳಿ]], [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಸಾಧನ]]ಗಳು, ಇತರ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಬಿಕರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಲಬ್ಬಿಪೇಟ, ಎಂಜಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸುಗಳಿವೆ. ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ ತಯಾರಿಕೆಯು ಮೊದಲೆಲ್ಲ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ]], ಆಮೇಲೆ [[ಹೈದರಾಬಾದ್]]ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ ಮುಂಚಿನಿಂದ ಅವುಗಳ ವಿತರಣೆ ವಿಜಯವಾಡದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡುವೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾ ವಿತರಣೆ ಜರುಗಿತು. [[ನವಯುಗ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌]], ಪೂರ್ಣಾ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‌, ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ಫಿಲಮ್ಸ್‌, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಫಿಲಮ್ಸ್‌, ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಚಿತ್ರ, ರಾಜಶ್ರೀ ವಿಜಯಾ ಮುಂತಾದ ವಿತರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ತೆಲುಗು ಮುದ್ರಣ, ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯ ವೇದಿಕೆ. ಆಂಧ್ರ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ) ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ವಿಜಯವಾಡದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಟ್ಟೆ]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಸಾಮಗ್ರಿ, [[ದಿನಸಿ]], [[ಔಷಧಿ]], [[ರಸಗೊಬ್ಬರ]], ಮುಂತಾದವು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. == ಪರಿಪಾಲನೆ == [[ಚಿತ್ರ:VMC_-_KCP_cement_Pylon_opposite_Tummalapalli_Kshetrayya_Kalakshetram_Vijayawada.JPG|alt=|thumb|333x333px|ವಿಜಯವಾಡ ನಗರಪಾಲಿಕೆಯು ೫೦ ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಸಿಪಿ ಯವರ ಸ್ಮಾರಕ, ತುಮ್ಮಲಪಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಳಿ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ]] === ಸ್ಥಳೀಯಸಂಸ್ಥೆ === ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದ ಪೌರರ ಪರಿಪಾಲನೆ [[ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಪಾಲಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯದು. ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲೇ ಐಎಸ್‌ಒ ೯೦೦೧ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=-YyHAwAAQBAJ&pg=PA195&lpg=PA195&dq=first+iso+9001+urban+local+body#v=onepage&q=first%20iso%209001%20urban%20local%20body&f=false|title=Unlocking E-Government Potential: Concepts, Cases and Practical Insights|last1=Bhatnagar|first1=Subhash|date=2009-03-01|publisher=SAGE Publications India|isbn=9788132102489|page=195|accessdate=9 May 2017}}</ref> ೧೮೮೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧ರಂದು ಪುರಸಭೆ ರಚಿತವಾಗಿ, ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‌ ಗ್ರೇಡ್‌ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ದರ್ಜೆಗೇರಿತು. ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಅದು ನಗರಪಾಲಿಕೆಯಾಯಿತು. ೨೦೧೨ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರಪಾಲಿಕೆಯು ೬೧.೮ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref name="vmc">{{cite web |title=Vijayawada Municipal Corporation |url=https://www.ourvmc.org/general/aboutvmc.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120202014033/http://www.ourvmc.org/general/aboutvmc.htm |archive-date=2 ఫిబ్రవరి 2012 |accessdate=30 January 2012 |website= |publisher=Ourvmc.org}}</ref> ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಗ್ರೇಟರ್‌ ವಿಜಯವಾಡ (ಮೆಟ್ರೊ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="G.O.">{{cite web |title=Welcome to Government Order Issue Register |url=http://goir.ap.gov.in/Reports.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170507093841/http://goir.ap.gov.in/reports.aspx |archive-date=7 మే 2017 |accessdate=27 March 2017 |website=goir.ap.gov.in}}</ref> ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಧಿ ೧೬೦ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name=":0">{{cite news |date=25 March 2017 |title=Govt Declares Vijayawada A Metropolitan City |work=Primepost.in |url=http://www.primepost.in/govt-declares-vijayawada-metropolitan-city/ |url-status=dead |accessdate=30 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504214855/http://www.primepost.in/govt-declares-vijayawada-metropolitan-city/ |archive-date=4 మే 2017}}</ref> ಮೆಟ್ರೊ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅಂಬಾಪುರಂ, ಬುದ್ದವರಂ, ಗೋನೇಟಿಕೂರು, ಎನಿಕೇಪಾಡು, ಗಂಗೂರು, ಗನ್ನವರಂ, ಗೊಲ್ಲಪೂಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳು, ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೂಡಪಲ್ಲಿ, ಜಕ್ಕಂಪೂಡಿ, |ಕಾನೂರು, ಕಿಸರಪಲ್ಲಿ, ನಿಡಮಾನೂರು, ನುನ್ನ, ಪಾತಪಾಡು, ಪೆನಮಲೂರು, ಫಿರ್ಯಾದೀನೈನವರಂ, ಪೋರಂಕಿ, ಪ್ರಸಾದಂಪಾಟು, ರಾಮವರಪ್ಪಾಡು, ತಾಡಿಗಡಪ, ಯನಮಲಕುದುರು ಇವೆ.<ref name="metropolitan">{{cite news |last1=Reporter |first1=Staff |title=Vijayawada, 19 other contiguous areas notified as Metropolitan Area |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/vijayawada-19-other-contiguous-areas-notified-as-metropolitan-area/article17665839.ece |accessdate=27 March 2017}}</ref> ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಎನ್‌ಟಿಆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಪರಿಪಾಲನಾ ಕೇಂದ್ರ. ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಪರಿಪಾಲನಾ ಬಾಧ್ಯತೆಯು ನಗರಪಾಲಿಕೆಯದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=VMC<!-- Bot generated title --> |url=http://www.ourvmc.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220134826/http://www.ourvmc.org/ |archive-date=2008-12-20 |access-date=2007-05-07 |website=}}</ref>. ನಗರದಲ್ಲಿನ ೫೯ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ನಗರಸಭಾ ಸದಸ್ಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಒಬ್ಬ ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಕಮಿಷನರ್‌ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಸಬ್‌ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಗರಪಾಲಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕಮಿಷನರ್‌ ಅವರದು. ಈ ಆಯುಕ್ತರ ಕೈಕೆಳಗೆ ರೆವಿನ್ಯೂ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ, ಆಟೋಟ ಮುಂತಾದ ೧೩ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.{{sfn|ಟಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರರಾವ್|2008|pp=98,99}} ವಿಜಿಟಿಎಂ ವುಡಾ ವಿಜಯವಾಡದ ಮೂಲಕ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ಮೇಲುಸೇತುವೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. === ಕೆಟ್ಟನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ === ನಗರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು (ಎಸ್‌ಟಿಪಿ) ಸೀವೇಜ್‌ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ ಗಳು ಇವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲೂ ಹಲವು ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂಪುಗಳಿಗೆ ಹಲವೆಡೆಗಳಿಂದ ಕೆಟ್ಟನೀರು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸಂಪುಗಳಿಂದ ಎಸ್‌ಟಿಪಿಗಳಿಗೆ ಈ ನೀರು ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಈ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳಿವೆ. ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಳೆನೀರು ಈ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಡ್ರೇನೇಜ್‌ ನೀರು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಕೆಟ್ಟನೀರನ್ನು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟಿಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟನೀರನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಕಡೆದು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಟ್ಟನೀರೆಲ್ಲವೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಂಡು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಳ್ಳೆನೀರನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಗಡಸುನೀರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ದಗೊಳಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ, ಹೊಲಗಳಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.<ref>జూలై 16, 2010 ఆంధ్రజ్యోతి ವಿಜಯವಾಡ అనుబంధం</ref> == ರಾಜಕೀಯ == ವಿಜಯವಾಡವು ೧೯೪೦ರಿಂದ ಕೆಲಕಾಲ ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟರ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |title=ವಿಜಯವಾಡಯಲ್ಲಿని ఈ కమ్యూనిస్టుల విగ్రహాలు ఏం చెబుతున్నాయి? |url=https://www.bbc.com/telugu/india-43419370 |website=బీబీసీ తెలుగు}}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == {{main|ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಶನ್‌ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣ}}{{Wide image|Panorama of Pandit Nehru Bus Station.jpg|1200px|<center><big>ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ</center></big>}}[[ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಶನ್‌ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೇಲ್ವೇ ಜಂಕ್ಷನ್. [[ಚಿತ್ರ:APSRTC_Amaravati_bus_at_Vijayawada_Bus_Station_1.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ್‌ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅಮರಾವತಿ ಬಸ್ಸು]] === ರಸ್ತೆಗಳು === ನಗರದಲ್ಲಿ {{Convert|1264.24|km|abbr=on}} ರಸ್ತೆಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite web |title=Details of Roads in each ULB of Andhra Pradesh |url=http://centralapp.cdma.ap.gov.in:8080/CDMAAPTaxesInfo/RoadDetails.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801101300/http://centralapp.cdma.ap.gov.in:8080/CDMAAPTaxesInfo/RoadDetails.jsp |archive-date=1 ఆగస్టు 2016 |accessdate=27 June 2016 |website=Municipal Administration and Urban Development Department}}</ref> ಇವಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೂರಾರು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ, ಇತರ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿಬರುತ್ತವೆ. ನಗರ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದರು, ಏಲೂರು ಮತ್ತು ರೈವೇಸ್‌ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲಾದು ಹದಿನಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ.<ref name="vmc_brochure">{{cite web |title=Roads and Drains |url=https://www.ourvmc.org/general/vmc_brochure.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120814004519/http://www.ourvmc.org/general/vmc_brochure.pdf |archive-date=14 ఆగస్టు 2012 |accessdate=9 May 2017 |website=Vijayawada Municipal Corporation |page=4 |format=PDF}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ವುಡಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಒಳವರ್ತುಲ ರಸ್ತಯು ನೈನವರಂ ಗೇಟ್‌ (ವೈವಿರಾವ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್ಸ್)‌ ನಿಂದ ಪೈಪ್‌ ರೋಡ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ವರೆಗಿನ ಮೊದಲರ್ಧವು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಕೊಲ್ಕತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಕಾಪುರದಿಂದ ರಾಮವರಪ್ಪಾಡು ರಿಂಗ್‌ ರಸ್ತೆಯು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ನಿಂದ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳುವ ವಾಹನಗಳು ಗೊಲ್ಲಪೂಟಿ, ನೈನವರಂ ಫ್ಲೈಓವರ್‌ ಮೇಲೆ ಇನ್ನರ್‌ ರಿಂಗ್‌ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ನಗರವನ್ನು ಮುಟ್ಟದೆಯೇ ರಾಮವರಪ್ಪಾಡು ರಿಂಗ್‌ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ತೆರಳುವ ವಾಹನಗಳು ರಾಮವರಪ್ಪಾಡು ರಿಂಗ್‌ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಗೊಲ್ಲಪೂಡಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದರು ರಸ್ತೆ, ಏಲೂರು ರಸ್ತೆ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು.<ref>{{cite news |title=Pedestrians crossing roads at the mercy of motorists |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/Pedestrians-crossing-roads-at-the-mercy-of-motorists/article16085973.ece |accessdate=12 May 2017}}</ref> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೬ (ಇಂಡಿಯಾ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೬]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೫ (ಇಂಡಿಯಾ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೫]], ನಗರವನ್ನು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |date=4 April 2017 |title=Road safety vehicles to focus on infrastructure too |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/road-safety-vehicles-to-focus-on-infrastructure-too/article17791036.ece |accessdate=12 May 2017}}</ref><ref name="nh">{{cite web |title=List of National Highways passing through A.P. State |url=http://aproads.cgg.gov.in/getInfo.do?dt=1&oId=33 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328053359/http://aproads.cgg.gov.in/getInfo.do?dt=1&oId=33 |archive-date=28 మార్చి 2016 |accessdate=11 February 2016 |website=Roads and Buildings Department |publisher=Government of Andhra Pradesh}}</ref> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೩೦ (ಇಂಡಿಯಾ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೩೦]], [[ಚತ್ತೀಸ್‌ಗಡ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಜಗದಲ್‌ಪುರ]]ವನ್ನು ನಗರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ [[ಇಬ್ರಾಹಿಂಪಟ್ನಂ]] ವರೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="nh" /> ನಗರದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇನ್ನರ್‌ ರಿಂಗ್‌ ರಸ್ತೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೧೬ ಮತ್ತು ೬೫ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ನಿಂದ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತೆರಳುವ ವಾಹನಗಳು ಗೊಲ್ಲಪೂಡಿ, ನೈನವರಂ ಮೇಲುಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಒಳವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ನಗರದೊಳಕ್ಕೆ ಬಾರದೆಯೇ ರಾಮವರಪಾಡು ವರ್ತುಲರಸ್ತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಾಹನಗಳು ರಾಮವರಪ್ಪಾಡು ವಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಗೊಲ್ಲಪೂಡಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite news |date=11 December 2015 |title=IRR flyover to be completed by Jan. end |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/irr-flyover-to-be-completed-by-jan-end/article7973124.ece |url-status=live |accessdate=22 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221085750/http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/irr-flyover-to-be-completed-by-jan-end/article7973124.ece |archive-date=21 డిసెంబరు 2016}}</ref> ==== ಬೈಪಾಸ್‌ ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Benz_Circle_in_Vijayawada.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಬೆಂಜ್‌ ಸರ್ಕಲ್]] ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ತಾಡೆಪಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ಕರಕಟ್ಟ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬೈಪಾಸ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಇತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗಿರಿ, ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಕಲಾಶಾಲೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಪೆದವಡ್ಲಪೂಡಿ, ನೂತಕ್ಕಿ ಗ್ರಾಮದ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ದಾಟಿ ವಿಜಯವಾಡ, ಮಚಲಿಪಟ್ನಂ ರಾ.ಹೆ.೯ ದಾಟಿ ನಿಡಮಾನೂರು ಬಳಿ ರಾ.ಹೆ.೫ರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ‌ === ಬಸ್ ಸಾರಿಗೆ === {{main|ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್}} ಮೊದಲಿಗೆ ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸುಗಳು, ಆಟೋಗಳು ನಗರದೊಳಗಿನ ಜನಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು. <ref name="transport">{{cite web |title=Traffic and Transportation |url=https://www.ourvmc.org/jnnurm/ch46.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220071026/https://www.ourvmc.org/jnnurm/ch46.pdf |archive-date=20 డిసెంబరు 2016 |accessdate=18 April 2017 |website=Vijayawada Municipal Corporation |page=43 |format=PDF}}</ref> ಇವಲ್ಲದೆ ಮೋಟಾರು ಬೈಕುಗಳು, ರಿಕ್ಷಾಗಳು, ಸೈಕಲ್ಲುಗಳು ಕೂಡಾ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರು.<ref name="transport" />{{rp|37,44}} [[ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌, [[ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಷನ್‌ ರೇಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್]]‌ ಗಳು ಸಾರಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಲಿಕ ಬಳಕೆಗಳು.<ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=Rush at PNBS, railway station peaks |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/Rush-at-PNBS-railway-station-peaks/article13997304.ece |accessdate=8 May 2017}}</ref> [[ಆಂ‍ಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ”ವಿಜಯವಾಡ ಸಿಟಿ ಡಿವಿಷನ್‌” ಪ್ರತಿದಿನ ೪೦೦ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ, ೩,೦೦,೦೦೦ ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |title=Vijayawada City Bus System |url=https://www.ourvmc.org/jnnurm/chapter7.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915022942/https://www.ourvmc.org/jnnurm/chapter7.pdf |archive-date=15 సెప్టెంబరు 2017 |accessdate=12 May 2017 |website=Vijayawada Municipal Corporatiom |page=1 |format=PDF}}</ref> ವಿಜಯವಾಡ ಬಿ.ಆರ್.‌ ಟಿ. ಎಸ್‌ ಮಾರ್ಗವು ವೇಗವಾದ ಸಿಟಿಬಸ್ಸುಗಳಿಗೆಂದೇ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Vijayawada BRT System |url=https://www.ourvmc.org/jnnurm/chapter10.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914220204/https://www.ourvmc.org/jnnurm/chapter10.pdf |archive-date=14 సెప్టెంబరు 2017 |accessdate=4 May 2017 |website=Vijayawada Municipal Corporation |format=PDF}}</ref> [[ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ [[ಆಂ‍ಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಇದೆ.<ref>{{cite news |date=20 August 2015 |title=Vijayawada bus station to be RTC headquarters |language=en |work=The Hans India |url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2015-08-20/Vijayawada-bus-station-to-be-RTC-headquarters/171260 |url-status=live |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517191252/http://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2015-08-20/Vijayawada-bus-station-to-be-RTC-headquarters/171260 |archive-date=17 మే 2017}}</ref> ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣ ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=Festival rush chokes city bus and railway stations |language=en |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/festival-rush-chokes-city-bus-and-railway-stations/article6777299.ece |accessdate=12 May 2017}}</ref> ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ೬,೭೮,೦೦೪ ಸಾರಿಗೆಯೇತರ ಹಾಗೂ ೯೪,೯೩೭ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳು ಇವೆ. <ref name="traffic">{{cite web |title=Traffic Wing – VijayawadaPolice |url=http://vijayawadapolice.ap.gov.in/?page_id=21833 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708040000/http://vijayawadapolice.ap.gov.in/?page_id=21833 |archive-date=2017-07-08 |accessdate=8 May 2017 |website=vijayawadapolice.ap.gov.in}}</ref> ಲಾರಿಯಂತಹ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳು ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಶೇ. ೧೮ರಷ್ಟು ಲಾರಿಗಳು ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲೇ ಇವೆ.<ref>{{cite news |date=5 September 2014 |title=All you need to know about Andhra Pradesh's new capital - Vijayawada |work=dna |url=http://www.dnaindia.com/india/report-all-you-need-to-know-about-andhra-pradesh-s-new-capital-vijaywada-2016247 |url-status=live |accessdate=30 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801020006/http://www.dnaindia.com/india/report-all-you-need-to-know-about-andhra-pradesh-s-new-capital-vijaywada-2016247 |archive-date=2017-08-01}}</ref> ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ೨೭,೨೯೬ ಆಟೋಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ರಸ್ತೆಗಿಳಿಯುತ್ತವೆ.<ref name="traffic" /> === ರೈಲು === [[ಚಿತ್ರ:VijayawadaRailwayStation.jpg|thumb|250x250px|ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಷನ್‌ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣ]] ಉಪನಗರ ಸಾರಿಗೆಯ ರೈಲುಗಳು ವಿಜಯವಾಡದಿಂದ [[ಗುಂಟೂರು]], [[ತೆನಾಲಿ]]ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಮುಟ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite news |last1=Reporter |first1=Staff |title=‘A quick and cheaper mode of transport' |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/lsquoA-quick-and-cheaper-mode-of-transport/article15779856.ece |accessdate=27 May 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=Vijayawada-Guntur-Tenali MEMU diverted |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/Vijayawada-Guntur-Tenali-MEMU-diverted/article12562401.ece |accessdate=8 May 2017}}</ref> ಹೊಸದಾಗಿ ಉಂಗುರರೈಲು ಹಮ್ಮುಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ನಡೆದಿದೆ, ಇದು ರಾಜಧಾನಿ [[ಅಮರಾವತಿ]]ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |last1=Reporter |first1=Staff |title=Circular rail line for Amaravati approved |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/Circular-rail-line-for-Amaravati-approved/article16806688.ece |url-status=live |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713182204/https://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/Circular-rail-line-for-Amaravati-approved/article16806688.ece |archive-date=2019-07-13}}</ref><ref>{{cite news |title=Circular trains to connect capital towns with Amaravati - Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/Circular-trains-to-connect-capital-towns-with-Amaravati/articleshow/55490840.cms |url-status=live |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517124607/http://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/Circular-trains-to-connect-capital-towns-with-Amaravati/articleshow/55490840.cms |archive-date=17 మే 2017}}</ref> ವಿಜಯವಾಡ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟು ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. <ref>{{cite news |title=Metro rail to connect airport, Amaravati |language=en |work=The Hans India |url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2017-01-13/Metro-rail-to-connect-airport-Amaravati/273496 |url-status=live |accessdate=27 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914220649/http://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2017-01-13/Metro-rail-to-connect-airport-Amaravati/273496 |archive-date=14 సెప్టెంబరు 2017}}</ref> ವಿಜಯವಾಡ ರೇಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣವು ''A1'' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Statement showing Category-wise No.of stations |url=http://www.indianrailways.gov.in/StationRedevelopment/AI&ACategoryStns.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128044328/http://www.indianrailways.gov.in/StationRedevelopment/AI%26ACategoryStns.pdf |archive-date=28 జనవరి 2016 |accessdate=12 May 2017 |website=Indian Railways |page=2 |format=PDF}}</ref> ದೇಶದ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಜಂಕ್ಷನ್‌ ವಿಜಯವಾಡ ಜಂಕ್ಷನ್.‌<ref>{{cite news |title=Trains are back at Vijayawada station - Times of India |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/Trains-are-back-at-Vijayawada-station/articleshow/54596358.cms |url-status=live |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107075737/https://timesofindia.indiatimes.com/city/vijayawada/Trains-are-back-at-Vijayawada-station/articleshow/54596358.cms |archive-date=7 నవంబరు 2017}}</ref> [[ವಿಜಯವಾಡ ರೇಲ್ವೇ ಡಿವಿಷನ್]] ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲೇ ಇದೆ.<ref>{{cite news |title=South Central Railway |work=South Central Railway |url=http://www.scr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |url-status=dead |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110206015535/http://www.scr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1 |archive-date=6 ఫిబ్రవరి 2011}}</ref> === ವಿಮಾನ === {{main|ವಿಜಯವಾಡ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ}} [[ಚಿತ್ರ:AirCosta1.jpg|alt=|thumb|250x250px|ವಿಜಯವಾಡ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ವಿಜಯವಾಡಕ್ಕೆ ೧೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗನ್ನವರಂ ದೇಶೀ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌, [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಚೆನ್ನೈ, [[ಮುಂಬೈ]], [[ಜೈಪುರ್]]‌, [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ]], [[ತಿರುಪತಿ]], [[ದೆಹಲಿ]] ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಸೌಕರ್ಯ ಇದೆ.<ref name="airport">{{cite news |date=5 May 2017 |title=International status to boost air traffic from Vijayawada airport |work=The New Indian Express |url=http://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2017/may/05/international-status-to-boost-air-traffic-from-vijayawada-airport-1601247.html |url-status=live |accessdate=8 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170508203920/http://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2017/may/05/international-status-to-boost-air-traffic-from-vijayawada-airport-1601247.html |archive-date=8 మే 2017}}</ref>೨೦೧೭ ಮೇ ೩ರಂದು, ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="airport" /> ೨೦೧೬-೧೭ ಆರ್ಥಿಕ ವರುಷದಲ್ಲಿ ೬,೨೨,೩೫೪ ಮಂದಿ ದೇಶೀ ಯಾತ್ರಿಕರು ಪಯಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ. ೫೬.೧ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Domestic Passengers |url=http://www.aai.aero/traffic_news/Mar2k17annex3.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428052950/http://www.aai.aero/traffic_news/Mar2k17annex3.pdf |archive-date=28 ఏప్రిల్ 2017 |accessdate=24 May 2017 |website=Airports Authority of India |page=2 |format=PDF}}</ref> ಅದೇ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೦,೩೩೩ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಿ ಶೇ. ೫೪.೮ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Domestic Aircraft Movements |url=http://www.aai.aero/traffic_news/Mar2k17annex2.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170428050942/http://www.aai.aero/traffic_news/Mar2k17annex2.pdf |archive-date=28 ఏప్రిల్ 2017 |accessdate=24 May 2017 |website=Airports Authority of India |page=2 |format=PDF}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:NTR_University_of_Health_Sciences.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಎನ್.ಟಿ. ಆರ್‌. ಆರೋಗ್ಯವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇಲ್ಲಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಎನ್‌.ಟಿ.ಆರ್.‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್]]‌, ದೇಶದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಆರೋಗ್ಯ ವಿವಿ. ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯಟ್‌ ಸ್ಥಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಖಾಸಗಿ ತಂಗುಕಾಲೇಜುಗಳು, ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡಾ ಇದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪಾಲು ನೀಡಿವೆ. === ಪಾಠಶಾಲೆಗಳು === ವೀರಮಾಚಿನೇನಿ ಪೆದ್ದಯ್ಯ ದಾನಮಾಡಿದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಅಕಾಡೆಮಿ [[೧೯೭೭]]ಯವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಪಾಠಶಾಲೆ'''ಯು ವಿಜಯವಾಡ ಮುಗಲ್‌ ರಾಜಪುರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. == ವೈದ್ಯ == ಸಾಮಾನ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಸೂಪರ್‌ ಸ್ಪೆಶಾಲಿಟಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2014-07-14 |title=ವಿಜಯವಾಡಯಲ್ಲಿ సూపర్‌స్పెషాలిటీ హాస్పిటల్ |url=https://www.sakshi.com/news/andhra-pradesh/ap-suparspesaliti-hospital-in-vijayawada-148314 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815060050/https://www.sakshi.com/news/andhra-pradesh/ap-suparspesaliti-hospital-in-vijayawada-148314 |archive-date=2019-08-15 |access-date=2019-08-15 |website= |publisher=సాక్షి}}</ref> ಖಾಸಗಿ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿವೆ. == ಸುದ್ದಿ, ವಿನೋದ == [[ಚಿತ್ರ:Trendsetmall.jpg|alt=|thumb|250x250px|ಬೆಂಜ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಹತ್ತಿರ ಟ್ರೆಂಡ್‌ ಸೆಟ್‌ ಮಾಲ್]] === ರೇಡಿಯೋ === ೧೯೪೮ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧ರಂದು ಶುರುವಾದ [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಜಯವಾಡ|ಆಕಾಶವಾಣಿ ವಿಜಯವಾಡ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ಬಾನುಲಿ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ತೆಲುಗು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಲಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದುಡಿದ ಹಲವು ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕಲಾಕಾರರಿಗೆ ವಿಜಯವಾಡ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=AIR Vijayawada |url=http://allindiaradio.gov.in/Station/VIJAYAWADA/Pages/default.aspx# |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170603221351/http://allindiaradio.gov.in/station/vijayawada/Pages/default.aspx |archive-date=3 జూన్ 2017 |accessdate=5 June 2017 |website=allindiaradio.gov.in}}</ref> ಇದರ ಭವನಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ [[ಪಿಂಗಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ]] ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="AIR">{{cite news |title=AIR Vijayawada poised for digitisation by Dec end |work=The Hans India |url=http://www.thehansindia.com/posts/index/Hans/2014-12-03/AIR-Vijayawada-poised-for-digitisation-by-Dec-end/119251 |url-status=live |accessdate=13 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914220348/http://www.thehansindia.com/posts/index/Hans/2014-12-03/AIR-Vijayawada-poised-for-digitisation-by-Dec-end/119251 |archive-date=14 సెప్టెంబరు 2017}}</ref><ref name="AIR" /> ವಿಜಯವಾಡ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ,<ref>{{cite web |title=Prasara Bharati Annual Report 2010-11 |url=http://prasarbharati.gov.in/Information/Annual%20Report/Documents/PB%2010-11%20Eng_m.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722155342/http://prasarbharati.gov.in/Information/Annual%20Report/Documents/PB%2010-11%20Eng_m.pdf |archive-date=2015-07-22 |accessdate=13 June 2017 |website=Prasara Bharati |page=65}}</ref> [[ವಿವಿಧಭಾರತಿ]] (ರೇನ್‌ ಬೋ ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ ಎಫ್‌ ಎಂ ೧೦೨.೨ ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಝ್).<ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=Vividh Bharati on FM for Vijayawada listeners |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/vividh-bharati-on-fm-for-vijayawada-listeners/article5259886.ece |url-status=live |accessdate=13 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830182429/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/vividh-bharati-on-fm-for-vijayawada-listeners/article5259886.ece |archive-date=30 ఆగస్టు 2014}}</ref> ಇವಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ರಂಗದಲ್ಲಿ, ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಎಫ್‌ ಎಂ ೯೮.೩, ರೆಡ್‌ ಎಫ್‌ ಎಂ ೯೩.೫ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇವೆ. === ಟೆಲಿವಿಷನ್ === [[ದೂರದರ್ಶನ ಸಪ್ತಗಿರಿ]]ಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ವಿಜಯವಾಡ. === ಸಿನಿಮಾ === ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿಯೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾರುತಿಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಟಾಕಿ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಬರುವ ಮುನ್ನವೇ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾ ಕಳಾಮಂದಿರ (೧೯೨೩), ರಾಮಾ ಟಾಕೀಸು (೧೯೨೯) ಮೊದಲಾದ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದವು. ತೆಲುಗು ಸಿನಿಮಾರಂಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ನಿರ್ಮಾಣಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಂಚಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ವಿಜಯವಾಡ ವಿಜೃಂಭಿಸಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಸಿನಿಮಾರಂಗವನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚಾಗೋಷ್ಠಿಗಳು, ಸಮಾವೇಶಗಳು, ಅಭಿಮಾನ ಸಂಘಗಳು, ಸಿನಿಮಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮೊದಲಾದವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ತಾಣ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ವಿಜಯವಾಡ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬಾಂಧವ್ಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ [[ನಂದಮೂರಿ ತಾರಕ ರಾಮಾರಾವ್]]‌, [[ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್]]‌, ಸಾವಿತ್ರಿ ಮುಂತಾದ ನಟನಟಿಯರು ಒಳ್ಳೆ ಹೆಸರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ವಿಜಯವಾಡ ಫಿಲಂ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯು ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಭಿರುಚಿ ಮೂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗವು ನಗರದ ಜನಜೀವನ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=16}}{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=17}} === ಸುದ್ದಿಮನೆ === [[ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ ದಿನಪತ್ರಿಕ]] ಎಂಬುದು ವಿಜಯವಾಡದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ.<ref>{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=‘Visalandhra maintaining quality of information’ |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/visalandhra-maintaining-quality-of-information/article4843187.ece |url-status=live |accessdate=5 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130929024945/http://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/visalandhra-maintaining-quality-of-information/article4843187.ece |archive-date=29 సెప్టెంబరు 2013}}</ref> ೨೦೧೩-೧೪ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರೆಸ್‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜಯವಾಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ದೊಡ್ಡ, ಮಧ್ಯಮ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಜ್ಯೋತಿ]], [[ಈನಾಡು]], [[ಸಾಕ್ಷಿ]], [[ಸೂರ್ಯ]], [[ವಾರ್ತ]], [[ಪ್ರಜಾಶಕ್ತಿ]], [[ಉದಯಭಾರತಂ]] ಇವೆ. ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸುವವರೆಗೂ ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಂಚಿಕೆಗಳೂ, ಕೆಲವು ಸಂಜೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ತಾಜಾ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=15}} ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರಕಟನೆಗಳಿಗೆ ವಿಜಯವಾಡವೇ ಕೇಂದ್ರ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ. ೯೦ರಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಜಯವಾಡ ಪುಸ್ತಕೋತ್ಸವ]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]] ಬಿಟ್ಟರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕಮೇಳದಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೆಯದು. ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌]], ಪ್ರಜಾಶಕ್ತಿ, ನವೋದಯ, ಜಯಂತಿ, ಅರುಣ ಮುಂತಾದವು ಇವೆ. ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು, ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಾಲಯಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ. ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಇ. ಸುಬ್ಬುಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಆಸ್ತಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಭಾಂಡಾಗಾರಂ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯೧೬ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಕಿಂಗ್‌ ಹ್ಯಾಂಪೇಟೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಶ್ವತ ಭವನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಹೆಸರನ್ನು ರಾಮ್‌ ಮೋಹನ್‌ ಧರ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಭಂಡಾರ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇದೇ ಇಂದು ಶ್ರೀರಾಂಮೋಹನ್‌ ಗ್ರಂಥಾಲಯಂ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಉಪ್ಪುಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಪೆಟ್ಟು ತಿಂದು, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತ [[ವೆಲಿದಂಡ್ಲ ಹನುಮಂತರಾವ್]]‌ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಮನೆಯೊಂದು ೧೯೩೪ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮನೆಗಳು ನಗರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಹಲವು ರಾಜಕೀಯವೇತ್ತರು, ವಿದ್ಯಾವೇತ್ತರು ಹನುಂತರಾಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಏಳಿಗೆಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=14}} == ರಾಜಕೀಯ == ವಿಜಯವಾಡ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ. == ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦ ಐಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ೨೦೦೬-೦೭ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಇವು ೪೨ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿವೆ. ಎಪಿಐಐಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಗನ್ನವರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಐಟಿಪಾರ್ಕು, ಎಸ್‌ ಇ ಜಡ್‌ (ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ) ಕಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳ ಕಟ್ಟೋಣಕ್ಕೆಂದೇ ಎಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟಿ ಕಂಪೆನಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಅಂದಾಜುವೆಚ್ಚ ೩೦೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು. ಈ ಐಟಿ ಪಾರ್ಕುಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಮಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಐಟಿ ಪಾರ್ಕು [[ಮಂಗಳಗಿರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:PVP_square_Vijayawada.jpg|thumb|250x250px|ಪಿವಿಪಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌, ವಿಜಯವಾಡ]] === ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳು, ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು === {{Main|ವಿಜಯವಾಡ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣಗಳು}} * [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಜಯವಾಡ]] * [[ಬಾಪು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] (ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ) * [[ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ]] * [[ಪ್ರಕಾಶಂ ಬ್ಯಾರೇಜು]] * [[ಗಾಂಧಿಕೊಂಡ]] * [[ಉಂಡವಲ್ಲಿ ಗುಹೆಗಳು]] * [[ಅಕ್ಕಣ್ಣ ಮಾದಣ್ಣ ಗುಹೆಗಳು]] * ಮಂಗಳಗಿರಿ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ * ಗುಣದಲ ಮೇರಿಮಾತೆ ಚರ್ಚು * [[ಪಂಡಿತ್‌ ನೆಹರೂ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್]] * ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕು * ರಾಘವಯ್ಯ ಪಾರ್ಕು * [[ಮುಗಲ್‌ ರಾಜಪುರಂ ಗುಹೆಗಳು]] * [[ಅಮರಾವತಿ]] * ಬೆಸೆಂಟ್‌ ರಸ್ತೆ * ಮಹಾತ್ಮಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ (ಬಂದರು ರಸ್ತೆ) (ಒಡವೆ ಅಂಗಡಿಗಳು) * [[ಸುರಂಗ]] * ಸತ್ಯನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿ * [[ಭವಾನಿ ದ್ವೀಪ,]] ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡ ಮತ್ತು ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮೂಡಿದೆ. === ಮತನಂಬಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸ್ಥಳಗಳು === ವಿಜಯವಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ಬೌದ್ಧ]], [[ಜೈನ]] ಆನಂತರ [[ಶೈವ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇವೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪರಿಪಾಲನೆಯ ನಂತರ ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇತ್ತು. ರಾಮ, ರಾಘವ, ಕೃಷ್ಣ ಗುಡಿಗಳು ಕೂಡಾ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಏನಾಯಿತೋ ಏನೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ವೈಶ್ಯರು ವೈಷ್ಣವವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಶ್ರಮಪಟ್ಟುದರಿಂದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವೈಷ್ಣವ ಗುಡಿಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ.{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=29}} ವಿಜಯವಾಡ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. ೧೫ ಇತ್ತೆಂದು ಒಂದು ಅಂದಾಜು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಒನ್‌ ಟೌನ್‌ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಧಿಪತ್ಯ ಮುಸ್ಲಿಮರದೇ ಆಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಂಜಾಗಳು, ಸೂಫಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದರ್ಗಾಗಳು ವಿಜಯವಾಡದ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಂದು ವಿಜಯವಾಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಗಳು ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದವು. ಚಿನ್ನ ಬೆಳ್ಳಿಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳೂ ಇವರದೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆಸ್ತಿಗಳು ಪರಭಾರೆಯಾಗಿ ಇಂದು ಅವರು ಹಳೇ ಕಬ್ಬಿಣ, ಟೈರುಗಳ ಮರುಮಾರಾಟ, ಬಟ್ಟೆಹೊಲಿಗೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದೂ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚನ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳು ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಬಹುವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ವಿಜಯವಾಡ ಪಡುವಣ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=31}}{{Sfn|ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|2014|p=66}} ಸಿಖ್ಖರೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆಟೋನಗರ್‌ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಕಾಲನಿಗೆ ಗುರುನಾನಕ್‌ ಕಾಲನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಟೂ ಟೌನ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಖಲ್ಸಾಗೆ ಮುನ್ನೂರು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ವೈಭವವಾದ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆದವು.{{Sfn|ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|2000|p=32}} ==== ಕನಕದುರ್ಗ ಅಮ್ಮನವರ ಗುಡಿ ==== {{main|ಕನಕದುರ್ಗ ಗುಡಿ}} [[ಚಿತ್ರ:Kanaka_Durga_Temple.jpg|alt=|thumb|250x250px|ವಿಜಯವಾಡ – [[ಕನಕದುರ್ಗ ಗುಡಿ|ಕನಕದುರ್ಗ ಅಮ್ಮನವರ ಗುಡಿ]]]] ಕನಕದುರ್ಗ ಆಲಯ, ದುರ್ಗಾಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಗುಡಿಗಳು ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಸ್ವಯಂಭುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದಳೆಂದು ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದಿಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಪರ್ಯಟನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಕ್ಷಸರ ಬಾಧೆಯನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ ಇಂದ್ರಕೀಲ ಎನ್ನುವ ಋಷಿಯು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ ಆ ತಾಯಿ ಕೋರಿಕೆ ನೆರವೇರಿಸಿದಳೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅರ್ಜುನನು ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ಸಹಾ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ==== ಮರಕತ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರೀ ಗುಡಿ - ಪಟಮಟ ==== {{main|ಮರಕತ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರೀ ಗುಡಿ}} ಇದು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಗುಡಿ. ಅಮ್ಮನವರ ವಿಗ್ರಹವು ಅಪರೂಪವಾದ ಮರಕತ (ಪಚ್ಚೆ) ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಗುಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳೆಲ್ಲ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು [[ಶ್ರೀಚಕ್ರ]]ದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಚಕ್ರಗಳು, ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅದ್ಭುತಕರವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಶಿಖರವು ಸುಮೇರು ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಮುಂದೆ ಆಮೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪುಮಾಣಿಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಚಕ್ರವಿದೆ. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ [[ಗಣಪತಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವಾಮಿ]]ಯವರು ಈ ಗುಡಿಯ ಕುಂಭಾಭಿಷೇಕದೊಂದೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ==== ಇತರ ಗುಡಿಗಳು ==== * ಆಂಜನೇಯ ಗುಡಿ - ಮಾಚವರಂ * ಪಟಮಟ ಕ್ಷಿಪ್ರಗಣಪತಿ ಗುಡಿ * ತ್ರಿಶಕ್ತಿಪೀಠ * ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಗುಡಿ - ಯನಮಲಕುದುರು, ಇದು ಕೃಷ್ಣಾవది ಒಡ್ಡಿನ ಬಳಿಯಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿದೆ. ಬೆಂಜಿ ಸರ್ಕಲ್‌ ನಿಂದ ಮೂರು ಕಿಲೊಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==== ಹತ್ತಿರದ ಗುಡಿಗಳು ==== * ಪರನುಗಂಚಿಪ್ರೋಲು ತಿರುಪತಮ್ಮ * ವೇದಾದ್ರಿ ನಾರಸಿಂಹ ಕ್ಷೇತ್ತ * ಮೊಪಿದೇವಿ * ಶ್ರೀಕಾಕುಳಂ (ಘಂಟಸಾಲ) – ಆಂಧ್ರ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಕ್ಷೇತ್ರ * ಕೊಲ್ಲೇಟಿಕೋಟ – ದೊಡ್ಡಮನೆಗಳಮ್ಮ * ನೆಮಲಿ (ಗಂಪಲಗುಡೆಂ) – ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ * ಪೆದಕಳ್ಳೇಪಲ್ಲಿ – ನಾಗೇಶ್ವರಾಲಯಂ * ಆಗಿರಿಪಲ್ಲಿ – ನರಸಿಂಹಾವತಾರ ವ್ಯಾಘ್ರನರಸಿಂಹ * [[ಗುಣದಲ]] ౼ [[ಮೇರಿಮಾತ ಚರ್ಚು]] == ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == {{Main|ವಿಜಯವಾಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] * [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] * [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] * [[ಕಾಳೇಶ್ವರರಾವ್‌ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] * [[ವಿಜಯವಾಡ ಪ್ರವಾಸತಾಣಗಳು]] * [[ವಿಜಯವಾಡ ಮೆಟ್ರೊ]] * [[ವಿಜಯವಾಡ ರೇಲ್ವೇ ಡಿವಿಷನ್]] * [[ವಿಜಯವಾಡ ಪಟ್ಟಣ ಸಮಿತಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} === ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು === {{refbegin}} * {{citation|author=ಜಾನ್ಸನ್ ಚೋರಗುಡಿ|title=ಮನ ವಿಜಯವಾಡ|year=2000|publisher=ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ ಪ್ರಕಾಶನ|location=ವಿಜಯವಾಡ|url=http://www.sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=31793|accessdate=25 April 2019}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ ೨೦೨೦|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} *{{citation|author=ಲಂಕ ವೆಂಕಟರಮಣ|title=ವಿಜಯವಾಡ ಬೀದಿಗಳ ಕತೆಗಳು|year=2014|publisher=ವಿಕ್ಟರಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್|location=ವಿಜಯವಾಡ|url=http://www.sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=31305|accessdate=25 April 2019|isbn=|pages=}}{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} *{{citation|author=ಪಿ ರಘುನಾಥರಾವ್‌|title=ಆಧುನಿಕ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಚರಿತ್ರ|date=2010|publisher=ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್‌ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್|location=ನವದೆಹಲಿ|edition=6}} *{{citation|author=ಕಂಭಪು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದ್|title=ಮಧ್ಯಯುಗ ಆಂಧ್ರದೇಶ ಆರ್ಥಿಕ ಚರಿತ್ರೆ (ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕೆ ೧೦೦೦ – ೧೩೨೩)|date=1999|url=http://sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=7632|accessdate=11 May 2019}}{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} *{{citation|author=ಟಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರರಾವ್|title=ವಿಜಯವಾಡ ಸಮಗ್ರ ದರ್ಶಿನಿ ೨೦೦೮|date=2008|url=http://www.sathyakam.com/pdfImageBook.php?bId=4972|accessdate=11 May 2019}}{{Dead link|date=జనవరి 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} {{refend}} == ಚಿತ್ರಗಳು == <gallery> ಚಿತ್ರ:IMG_0026.JPG|ವಿಜಯವಾಡ ನಗರ-ಪಕ್ಷಿನೋಟ-ಗುಣದಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಚಿತ್ರ:Gandhi_hill.jpg|ಗಾಂಧಿಬೆಟ್ಟ ಚಿತ್ರ:BENZCIRCLE.jpg|ಬೆಂಜ್‌ ಸರ್ಕಲ್ ಚಿತ್ರ:Vijayawada-Kondapalli_Quilla.jpg|ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಚಿತ್ರ:Kondapalli_toys.jpg|[[ಕೊಂಡಪಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳು]] ಚಿತ್ರ:Hanuman-vijayawada-paritala.jpg|ವೀರ ಅಭಯಾಂಜನೇಯ ದೊಡ್ಡವಿಗ್ರಹ, ಪರಿಟಾಲ ಚಿತ್ರ:Akkanna_Madanna_caves_Indrakeeladri_Vijayawada03.jpg|ಇಂದ್ರಕೀಲಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಕಣ್ಣ ಮಾದಣ್ಣ ಗುಹೆಗಳು ಚಿತ್ರ:IMG_0035.JPG|ಗುಣದಲ ಮೇರಿಮಾತೆ ಚರ್ಚು ಚಿತ್ರ:View_of_Tummalapalli_kshetrayya_kalakshetram.JPG|ತುಮ್ಮಲಪಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಯ್ಯ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ, ವಿಜಯವಾಡ ಚಿತ್ರ:Viswanatha_satyanarayana_statue.jpg|ವಿಶ್ವನಾಥ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ವಿಗ್ರಹ </gallery> == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikivoyage|Vijayawada|ವಿಜಯವಾಡ}} * [http://www.shaktipeethas.org/topic-t151.html ಕನಕದುರ್ಗ ಅಮ್ಮನವರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003120722/http://www.shaktipeethas.org/topic-t151.html|date=2009-10-03}} * [http://www.pvpsiddhartha.ac.in/ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ] {{ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮುಖ್ಯಪಟ್ಟಣಗಳು}}{{Navboxes|title=ಸಂಬಂಧಿತ ಬರಹಗಳು|list=                                                                                                  {{ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜಧಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ಸತ್ರಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳು}} {{ವಿಜಯವಾಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು}} {{ಎನ್‌ಟಿಆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ}} {{ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ}}}}{{ಎನ್‌ಟಿಆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಮಂಡಲ ಕೇಂದ್ರಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] npt1n9m5u1uxlu8ogcdz8cqiw2ldpkh 0 23098 1434053 1346631 2026-10-23T05:19:36Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ 1434053 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Leopard africa.jpg|thumb]] [[File:Leopard.ogv|ಚಿರತೆ|thumb]] '''ಚಿರತೆ'''ಯು (''ಪಾಂತೇರಾ ಪಾರ್ದೂಸ್'') [[ಆಫ಼್ರಿಕಾ]] ಹಾಗು ಉಷ್ಣವಲಯ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ]] ಹಾಗು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ [[ಆಫ಼್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಆಫ಼್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ಬಹುಪಾಲು ಉದ್ದಗಲದವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ [[ಫ಼ೆಲಿಡೈ]] [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ. [[ಅವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ]] ಹಾಗು ಛಿದ್ರೀಕರಣ, ಮತ್ತು [[ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾಪಾರ]] ಹಾಗು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯ ಕಾರಣ ಅದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು [[ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆದರಿಕೆ ಹತ್ತಿರ]]'' ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]], [[ಸಿಂಗಪೋರ್]], [[ಕುವೇಟ್]], [[ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಲಿಬ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಟುನೀಶ]]ದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ== ಚಿರತೆ ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣ ಅಲ್ಯುರಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣ ಫೀಲಿಡೀ ಕುಟುಂಬ-ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸ್ತನಿ (ಲೇಪರ್ಡ್). ಇದನ್ನು ಕಿರುಬ, ಹೊನಿಗ, ಮೊಟಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ==ಆವಾಸ== ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಭಾರಿ [[ಕಾಡು]]ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುರುಚಲುಗಿಡಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ [[ಬಂಡೆ]] ಅಥವಾ [[ಬಯಲು]]ಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಜೀವನ== ಇದು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಬಲ್ಲುದು. ಚಂಗನೆ ಹಾರಿ ಗುರಿತಪ್ಪದಂತೆ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಗಲು ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಳೆಗಳ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಂದುಗಳಲ್ಲೂ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೋ ಅಡಗಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಬೇಟೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಳದಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮರ ಹತ್ತಿದಾಗ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ತೂರುವ ಬಿಸಿಲು-ನೆರಳುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೈ ಚುಕ್ಕೆಗಳೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಚಿರತೆಯೂ ಉಂಟು. ಚಿರತೆ [[ಹುಲಿ]]ಗಿಂತಲೂ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹೆದರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜನ ವಾಸಿಸುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ಅವರ ದನ ಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವುದು. ಇದು ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಬಲು ಚುರುಕು. ಇದರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅತಿ ಪಟವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುವಾಗ ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳು, [[ಉರಗ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಜಿಂಕೆ]]ಮರಿ, ನಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ [[ದನ]], [[ಕುರಿ]], ಜಿಂಕೆ, [[ಕುದುರೆ]], [[ಕತ್ತೆ]] ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಚಿರತೆ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಮರಿಹಾಕಬಹುದು. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ವಾರಗಳು, ಮರಿಗಳಿಗೆ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಚಿರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಪ್ಯಾಂತರ್ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ, ಹಿಮಕಿರುಬ ಎಂಬುದು ಮೈಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಚಿಕ್ಕ ಚಿರತೆ. ಇವೆರಡೂ ಪ್ಯಾಂತೆರ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಕ್ಲೌಡೆಡ್ ಲೆಪರ್ಡ್ ಎಂಬುದರ ಮೈ ಮೇಲೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ; ಇದು ನಿಯೋಫಿಲಿಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಬೇಟೆ ಚಿರತೆ (ಹಂಟಿಂಗ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬುದು ಆಸಿನೋನಿಕ್ಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಸಾಕಿ ಪಳಗಿಸುವುದುಂಟು. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆಯ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಫುಸ್ಕ, ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಪೆರ್ನಿಗ್ರ, ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಮಿಲರ್ಡ್ ಇವೇ ಆ ಮೂರು ಬಗೆಗಳು. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಫುಸ್ಕ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ ; ಇದರ ಹೊಳಪಾದ ಮೈ ಮೇಲೆ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]], [[ನೇಪಾಳ]], ಕುಮಾಂವ್, ಗರ್ವಾಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಪೆರ್ನಿಗ್ರ ಎಂಬ ಬಗೆಯ ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೂದಲು ಬೆಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಅಷ್ಟು ಹೊಳಪಾಗಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಅಗಲವಾಗಿವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಮಿಲರ್ಡ್ ಎಂಬುದು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಕೂದಲು ಅಷ್ಟು ಹೊಳಪಾಗಿಲ್ಲ; ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಊನ್ಸಿಯ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ (ಹಿಮಗಿರುಬ) ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿಂವರೆಗಿನ ಹಿಮಾಲಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೈ ನಯವಾಗಿ ನರೀ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳಂತಿವೆ. ಇದರ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಬೆಲೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ನಿಯೋಫಿಲಿಸ್ ನೆಬ್ಯುಲೋಸ (ಕ್ಲೌಡೆಡ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬ ಚಿರತೆ ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಹು ನಿಡಿದಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ನರೆ, ಕಂದು ಇಲ್ಲವೆ ಮಾಸಲು ಬಿಳಿ, ಉದರಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದು. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾಯಿಯ ವರೆಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಇರುವ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆಗಳು ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ದೇಹದ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಬೇಟೆಗಾರರು ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ಕೊಂದು ಹಾಕುವರು. ಇದನ್ನು ಸಾಕಿ ಪಳಗಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಈಚೆಗೆ ಇದು ನಿರ್ವಂಶವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಟೆಚಿರತೆ (ಹಂಟಿಂಗ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬುದರ ಕಾಲುಗಳ ಉಗುರಿನ ಮೇಲೆ ಇತರ ಚಿರತೆಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಮಾಂಸದ ಪೊರೆಯಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದ ಬೇಟೆ ಚಿರತೆಗಳೆಂದು ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಭಾರತದ ಬೇಟೆ ಚಿರತೆಗೆ ಆಫ್ರಿಕದ ಚಿರತೆಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತೆಳುವಾದ ತುಪ್ಪಳದ ಚರ್ಮವಿದೆ. ಕತ್ತಿನ ಬಳಿ ಗಂಡು ಚಿರತೆಗೆ ಕೇಸರವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಲು ಬಿಳಿ. ಉದರಭಾಗ ಬಿಳಿ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾಯಿಯವರಗೆ ಕಂದು ಮಚ್ಚೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಬಳಸುವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರತೆ}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] au1aqr4ehlbdw6s4fgx3gli5ipop4v8 1434054 1434053 2026-10-23T05:20:30Z VASANTH S.N. 728 ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಅಳವಡಿಕೆ 1434054 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ಚಿರತೆ | fossil_range = {{fossilrange|Early Pleistocene | Present}} | image = African leopard male (cropped).jpg <!--- Please do not change consensus image. This was agreed upon at the talk page ----> | image_caption = Male [[African leopard]] in [[Maasai Mara National Reserve]] | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |title=''Panthera pardus'' |name-list-style=amp |author1=Stein, A.B. |author2=Gerngross, P. |author3=Al Hikmani, H. |author4=Balme, G. |author5=Bertola, L. |author6=Drouilly, M. |author7=Farhadinia, M.S. |author8=Feng, L. |author9=Ghoddousi, A. |author10=Henschel, P. |author11=Jhala, Y. |author12=Khorozyan, I. |author13=Kittle, A. |author14=Laguardia, A. |author15=Luo, S.-J. |author16=Mann, G. |author17=Miquelle, D. |author18=Moheb, Z. |author19=Raza, H. |author20=Rostro-García, S. |author21=Shivakumar, S. |author22=Song, D. |author23=Wibisono, H. |year=2025 |article-number=e.T15954A286153337|doi=10.2305/IUCN.UK.2025-2.RLTS.T15954A286153337.en}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=IUCN/> | taxon = Panthera pardus<ref name=msw3>{{MSW3 Wozencraft |id=14000250 |pages=547 |heading=Species ''Panthera pardus''}}</ref> | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = {{center|See [[#Living subspecies|&sect; Living subspecies]]}} | range_map = Leopard distribution.jpg | range_map_caption = Present and historical distribution of the leopard<ref name=IUCN/> | synonyms = }} [[ಚಿತ್ರ:Leopard africa.jpg|thumb]] [[File:Leopard.ogv|ಚಿರತೆ|thumb]] '''ಚಿರತೆ'''ಯು (''ಪಾಂತೇರಾ ಪಾರ್ದೂಸ್'') [[ಆಫ಼್ರಿಕಾ]] ಹಾಗು ಉಷ್ಣವಲಯ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ]] ಹಾಗು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ [[ಆಫ಼್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಆಫ಼್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹಾರಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ಬಹುಪಾಲು ಉದ್ದಗಲದವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ [[ಫ಼ೆಲಿಡೈ]] [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಒಂದು ಸದಸ್ಯ. [[ಅವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ]] ಹಾಗು ಛಿದ್ರೀಕರಣ, ಮತ್ತು [[ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾಪಾರ]] ಹಾಗು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯ ಕಾರಣ ಅದು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು [[ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ]] ''[[ಬೆದರಿಕೆ ಹತ್ತಿರ]]'' ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]], [[ಸಿಂಗಪೋರ್]], [[ಕುವೇಟ್]], [[ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಲಿಬ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಟುನೀಶ]]ದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ== ಚಿರತೆ ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣ ಅಲ್ಯುರಾಯ್ಡಿಯ ಉಪಗಣ ಫೀಲಿಡೀ ಕುಟುಂಬ-ಇವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸ್ತನಿ (ಲೇಪರ್ಡ್). ಇದನ್ನು ಕಿರುಬ, ಹೊನಿಗ, ಮೊಟಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ==ಆವಾಸ== ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಭಾರಿ [[ಕಾಡು]]ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುರುಚಲುಗಿಡಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ [[ಬಂಡೆ]] ಅಥವಾ [[ಬಯಲು]]ಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಜೀವನ== ಇದು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಬಲ್ಲುದು. ಚಂಗನೆ ಹಾರಿ ಗುರಿತಪ್ಪದಂತೆ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕೊಂಡು ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೌಶಲವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಗಲು ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಳೆಗಳ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಗಳ ಸಂದುಗಳಲ್ಲೂ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೋ ಅಡಗಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಬೇಟೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹಳದಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮರ ಹತ್ತಿದಾಗ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ತೂರುವ ಬಿಸಿಲು-ನೆರಳುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೈ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತುಹೋಗಿ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೈ ಚುಕ್ಕೆಗಳೇ ಇಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಚಿರತೆಯೂ ಉಂಟು. ಚಿರತೆ [[ಹುಲಿ]]ಗಿಂತಲೂ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹೆದರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಜನ ವಾಸಿಸುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ಅವರ ದನ ಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವುದು. ಇದು ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಯಾದರೂ ಬಲು ಚುರುಕು. ಇದರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅತಿ ಪಟವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುವಾಗ ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳು, [[ಉರಗ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಜಿಂಕೆ]]ಮರಿ, ನಳ್ಳಿ ಮುಂತಾದವು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ [[ದನ]], [[ಕುರಿ]], ಜಿಂಕೆ, [[ಕುದುರೆ]], [[ಕತ್ತೆ]] ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಚಿರತೆ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಮರಿಹಾಕಬಹುದು. ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ವಾರಗಳು, ಮರಿಗಳಿಗೆ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಚಿರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಪ್ಯಾಂತರ್ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿರತೆ, ಹಿಮಕಿರುಬ ಎಂಬುದು ಮೈಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಚಿಕ್ಕ ಚಿರತೆ. ಇವೆರಡೂ ಪ್ಯಾಂತೆರ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಕ್ಲೌಡೆಡ್ ಲೆಪರ್ಡ್ ಎಂಬುದರ ಮೈ ಮೇಲೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ; ಇದು ನಿಯೋಫಿಲಿಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಬೇಟೆ ಚಿರತೆ (ಹಂಟಿಂಗ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬುದು ಆಸಿನೋನಿಕ್ಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಇದನ್ನು ಸಾಕಿ ಪಳಗಿಸುವುದುಂಟು. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆಯ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಗೆಗಳಿವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಫುಸ್ಕ, ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಪೆರ್ನಿಗ್ರ, ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಮಿಲರ್ಡ್ ಇವೇ ಆ ಮೂರು ಬಗೆಗಳು. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಫುಸ್ಕ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ ; ಇದರ ಹೊಳಪಾದ ಮೈ ಮೇಲೆ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]], [[ನೇಪಾಳ]], ಕುಮಾಂವ್, ಗರ್ವಾಲ್ ಮುಂತಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಪೆರ್ನಿಗ್ರ ಎಂಬ ಬಗೆಯ ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೂದಲು ಬೆಳೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಅಷ್ಟು ಹೊಳಪಾಗಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಅಗಲವಾಗಿವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಪಾರ್ಡಸ್ ಮಿಲರ್ಡ್ ಎಂಬುದು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಕೂದಲು ಅಷ್ಟು ಹೊಳಪಾಗಿಲ್ಲ; ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ಯಾಂತೆರ ಊನ್ಸಿಯ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ (ಹಿಮಗಿರುಬ) ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿಂವರೆಗಿನ ಹಿಮಾಲಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೈ ನಯವಾಗಿ ನರೀ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಮಚ್ಚೆಗಳಂತಿವೆ. ಇದರ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಬೆಲೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಚಿರತೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ನಿಯೋಫಿಲಿಸ್ ನೆಬ್ಯುಲೋಸ (ಕ್ಲೌಡೆಡ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬ ಚಿರತೆ ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಹು ನಿಡಿದಾದ ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ನರೆ, ಕಂದು ಇಲ್ಲವೆ ಮಾಸಲು ಬಿಳಿ, ಉದರಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದು. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾಯಿಯ ವರೆಗೂ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಇರುವ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಮಚ್ಚೆಗಳು ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ದೇಹದ ಇನ್ನುಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾದ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಬೇಟೆಗಾರರು ಹೊಂಚುಹಾಕಿ ಕೊಂದು ಹಾಕುವರು. ಇದನ್ನು ಸಾಕಿ ಪಳಗಿಸುವುದೂ ಉಂಟು. ಈಚೆಗೆ ಇದು ನಿರ್ವಂಶವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಟೆಚಿರತೆ (ಹಂಟಿಂಗ್ ಲೆಪರ್ಡ್) ಎಂಬುದರ ಕಾಲುಗಳ ಉಗುರಿನ ಮೇಲೆ ಇತರ ಚಿರತೆಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಮಾಂಸದ ಪೊರೆಯಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದ ಬೇಟೆ ಚಿರತೆಗಳೆಂದು ಎರಡು ಬಗೆಗಳುಂಟು. ಭಾರತದ ಬೇಟೆ ಚಿರತೆಗೆ ಆಫ್ರಿಕದ ಚಿರತೆಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತೆಳುವಾದ ತುಪ್ಪಳದ ಚರ್ಮವಿದೆ. ಕತ್ತಿನ ಬಳಿ ಗಂಡು ಚಿರತೆಗೆ ಕೇಸರವಿಲ್ಲ. ಇದರ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಲು ಬಿಳಿ. ಉದರಭಾಗ ಬಿಳಿ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಾಯಿಯವರಗೆ ಕಂದು ಮಚ್ಚೆಯಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಬಳಸುವರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರತೆ}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] g8sfiplf9uv17siob9xnmwxn1r1r6s6 0 23573 1434036 1432171 2026-10-23T03:30:33Z Stephan1000000 102388 1434036 wikitext text/x-wiki {{About|the television series|similarly titled works|Gray's Anatomy (disambiguation)}} {{Infobox television | show_name = Grey's Anatomy | image = [[File:Greysanatomy-title.jpg|280px]] | caption = | genre = [[Medical drama]] | creator = [[Shonda Rhimes]] | starring = [[Ellen Pompeo]]<br />[[Sandra Oh]]<br />[[Katherine Heigl]]<br />[[Justin Chambers]]<br />[[T.R. Knight]]<br />[[Chandra Wilson]]<br />[[James Pickens, Jr.]]<br />[[Kate Walsh (actor)|Kate Walsh]]<br />[[Sara Ramírez]]<br />[[Eric Dane]]<br />[[Chyler Leigh]]<br />[[Brooke Smith (actress)|Brooke Smith]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Jessica Capshaw]]<br />[[Kim Raver]]<br />[[Isaiah Washington]]<br />[[Patrick Dempsey]] | narrated = [[Ellen Pompeo]] (most episodes)<br />[[Sandra Oh]]<br />[[Katherine Heigl]]<br />[[Justin Chambers]]<br />[[T.R. Knight]]<br/>[[Chandra Wilson]]<br />[[James Pickens, Jr.]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Patrick Dempsey]] | theme_music_composer = [[Psapp]] | opentheme = "[[#Music|Cosy in the Rocket]]" | country = United States | language = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] | num_seasons = 23 | num_episodes = 468 <!-- (as of October,22, 2026) --> | list_episodes = List of Grey's Anatomy episodes | executive_producer = Shonda Rhimes<br />[[Betsy Beers]]<br />[[Mark Gordon]]<br />[[Krista Vernoff]]<br />[[Rob Corn]]<br />[[Mark Wilding]] | location = [[Los Angeles]] | runtime = 43 minutes | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]])<br />[[720p]] ([[HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]], [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | first_aired = {{Start date|2005|3|27}} | last_aired = present | related = ''[[Private Practice (TV series)|Private Practice]]'' | website = http://abc.go.com/shows/greys-anatomy }} '''''ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ (ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ)'' ''' ವು ಅಮೆರಿಕನ್ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಟಕ]],[[ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಸರಣಿಗಳಾ]]ಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸೆ ಮರ್ಸಿ ವೆಸೃ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ (ಈ ಮೊದಲು ಇದು [[ಸೀಟಲ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಆಗಿತ್ತು)ಇದು [[ಕಲಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ,[[ನಿವಾಸಿಗಳ]] ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಯೆನಿಸಿದೆ. [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿ]],"[[ಎ ಹಾರ್ಡ್ ಡೇಸ್ ನೈಟ್]] "ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 27,2005 ರಲ್ಲಿ[[ABC]]ಮೇಲೆ ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು,ಇದುವರೆಗೆ ಐದು (ಋತು)ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ;ಆರನೆಯದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24,2009ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಬಹುದ್ದೇಶದಿಂದ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ'' ಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವ ನಟರ ವರ್ಗವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಅವಧಿಯ ವರೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ,ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೊನೆಯ ಪಕ್ಷ ವಸಂತಕಾಲದ 2012ದ ವರೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಬದಲಾವಣೆ]] ಮೂಲಕ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ತನ್ನ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು.[[ಕಾನೂನು ವಿಷಯದ ನಾಟಕ ]]''[[ಬಾಸ್ಟನ್ ಲೀಗಲ್]]'' ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತಲ್ಲದೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.ಇದರ ಮೊದಲ ಧಾರಾವಾಹಿ ಭಾಗವು ಸುಮಾರು 16.25ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು;ಹೀಗೆ ಕಂತಿನ ಅವಧಿಗೆ ಅದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 22.22 ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು <ref>{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=March 29, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=032905_05|title= Weekly Program Rankings|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 24, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052405_04|title= Weekly Program Rankings|accessdate=2009-07-01}}</ref> ಆಕರ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಎರಡು [[ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು[[ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಅದು ಟೀವಿಯ [[ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಾರವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನರು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಸರಣಿ ಎನಿಸಿದೆ. ==ನಿರ್ಮಾಣ== === ಹೆಸರು=== ಇದರ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಈ ''ಗ್ರೆಯೆಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ''ಕಾಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ '' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಹಾಗೆ <ref>{{cite web|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?date=02/04/05&id=6822|title=Breaking News - Development Updates: February 4|last=Staff writer|date=February 4, 2005|work=The Futon Critic|accessdate=2009-07-01}}</ref> ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ನಾಟಕವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲಿನ ''[[ಗ್ರೆಯ್ ನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ]]'' ಎಂಬುದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸದ್ಯದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ "''ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ಆಫ್ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಾಡಿ"'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟನೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು 40ನೆಯ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಂಪುಟವಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದೆ.ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1858ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟನೆ ಕಂಡ [[ಹ್ಯೂಮನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]]ಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. "ಗ್ರೇ"ನಿಂದ ಗ್ರೆಯ್ ಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಇದರ ಉಲ್ಲಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಧಾರಿ ಮೆರ್ಡಿತ್ ಗ್ರೆಯ್ ಎನ್ನಬಹುದು. ===ತಾಣಗಳು=== ಈ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಫಿಶರ್ ಪ್ಲಾಜಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲಿನ ಮಿಡಿಯಾ ಕಂಪನೆ [[ಫಿಶರ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಫಿಶರ್ ನ [[ABC]]ಗಳು[[KOMO]] ಆಧೀನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.(ಚಾನಲ್ 4/1000 AM/97.7 FM)ಗಳು ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿವೆ.ಸೀಟಲ್ಲಿನ ರೇಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಟೆಲೆವಿಜನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ;ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಏರ್ ಅಂಬ್ಯುಲನ್ಸ್]] ಗಳು[[KOMO-TV]]ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುವ [[ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ [[ಸ್ಪೇಸ್ ನೀಡಲ್]] ದಿ [[ಸೀಟಲ್ ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರಾಂತ ಗುರುತುಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ಆದರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಳಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವು ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದಲ್ಲ.ಇವುಗಳನ್ನು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ VA ಸೆಪುಲ್ವೇದಾ ಅಂಬ್ಯುಲೇಟರಿ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್ <ref>''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಸೀಜನ್ 1 DVD ಕಾಸ್ಟ್ ಕಾಮೆಂಟ್ರಿ</ref> ನಲ್ಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ನ ಮನೆ ಮನೆಯನ್ನು ಸೆಟ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಆದರೆ ಮನೆಯ ಒಳದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿಕೆ=== ಈ ಕುರಿತಂತೆ ABC ಪ್ರಕಟನೆ ಹೊರಡಿಸಿ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಫೆಬ್ರವರಿ5,2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ <ref name="zap2it2005">[http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C98318%7C1%7C,00.html "'ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಲೆಸ್ಸನ್ ಫಾಲೊಸ್ ಆನ್ ಸೊಪರ್ ಬೌಲ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071105060804/http://tv.zap2it.com/tveditorial/tve_main/1,1002,271%7C98318%7C1%7C,00.html |date=2007-11-05 }} Zap2It, ಆಕ್ಟೋಬರ್ 31, 2005.</ref> ಕಂಡಿತು. ಈ ವಿಶೇಷ ಸರಣಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಸುಮಾರು 38.1ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದಿತು. ಈ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲವು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಅನುಕೂಲಕರ ಪ್ರಸಾರ ಅವಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು''[[.ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್]]'' ನೊಂದಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿನ [[CBS]]ನ ರೇಟಿಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ನೊಂದಿಗೆ ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' ಹೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತೆರನಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರಾವಧಿ ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಆದರೂ ''CSI'' ಗಿಂತ 3 ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ''CSI'' ಹೀಗೆ 2006ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ'' ನ್ನು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು. ===ಸಂಗೀತ=== ಸಂಗೀತಭರಿತ ಹಾಡುಗಳಿಂದಾಗಿ ''ಗ್ರೆಯ್ ನ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಸರಣಿಯು ತನ್ನ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯಲ್ಲಿ[[Psapp ಪಾಸಪ್]]ನ ಹಾಡು "ಕೊಸಿ ಇನ್ ದಿ ರಾಕೆಟ್ "ಈ ಸರಣಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹಾಡಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲಿಗೆ [[ದಿ ಪೊಸ್ಟಲ್ ಸರ್ವಿಸಿಸ್]] ನ ಹಾಡು "[[ಸಚ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್]] "ನ್ನು ABCಯ ಮುಖಾಂತರ ಕೆಲಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಸರಣಿ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ ಇದು ಹಾಡುಗಳ ಯಶಸ್ವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು,ಇನ್ನುಳಿದ ಹಾಡುಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ನೊ ಪ್ಯಾಟ್ರೊಲ್]] ನ "[[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಫ್ರೇ]] ನ "[[ಹೌ ಟು ಸೇವ್ ಎ ಲೈಫ್]] "ಇತ್ಯಾದಿ. [[ಚೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ಸ್]] ನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ವಿಡಿಯೊ ಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. "[[ಹೌ ಟು ಸೇವ್ ಲೈಫ್]] "ನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕರ ವಿಡಿಯೊ ಆಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ತೋರಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರಾಂಡಿ ಕಾರ್ಲಿಲೆ]] ನ "[[ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ]]" ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ ಕೆರ್ನಿ]] ಯ "[[ಬ್ರೀದ್ ಇನ್, ಬ್ರೀದ್ ಔಟ್ ]]" ಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅದರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಅದರ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಕಥೆಯ ಸಾರವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದರ ಕಥಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಹಾಗು ಅದು ನೀಡುವ ನೈತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ಕಲಾವಿದರ ಬಳಗವೆಂದರೆ; [[ರಿಲೊ ಕಿಲೆಯ್ ]], [[ಗ್ರೆಗ್ ಲಾಸ್ವೆಲ್ ]], [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ]], [[ಲಿಟ್ಟಲ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ]], [[ಜೊಂಟ್ ]], [[ಮೆಕೊ ]], [[ಗೊಮೆಝ್ ]], [[ಅಡೆಲೆ ]], [[ಬೆಕ್ ]], [[ಟೆಗಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ]], [[ದಿ ಬಾಯ್ ಲೀಸ್ಟ್ ಲೈಕ್ಲಿ ಟು ]], [[ನೊವೆಲ್ಲೆ ವ್ಯಾಗ್ಯು ]], [[ಕಾಟೆ ಹಾವ್ನೆವಿಕ್ ]], [[ರೊಯಿಸಿನ್ ಮರ್ಫಿ ]], [[ಗೆಮ್ಮಾ ಹೇಸ್ ]], [[ಸ್ನೊ ಪ್ಯಾಟ್ರೊಲ್]], [[ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್ ]], [[ಇಂಟರ್ ಪೊಲ್ ]], [[ಇದಾ ಮಾರಿಯಾ ]], [[ಮಾರಿಯಾ ಟೇಲರ್ ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಕಿರ್ನೆಯ್ ]], [[ಥ್ರೀ ಡೇಸ್ ಗ್ರೇಸ್ ]], [[ಥರ್ಟೀನ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ]], [[ಮೆಡೆಸ್ಕಿ ಮಾರ್ಟಿನ್ &amp; ವುಡ್]], [[ಇಂಗ್ರಿಡ್ ಮೈಕಲ್ ಸನ್ ]], [[ಜೊಶು ರಾಡಿನ್ ]], [[ಜೆಮ್ ]], [[ಬ್ರಾಂಡಿ ಕಾರ್ಲಿಲೆ ]], [[ಅನ್ಯಾ ಮರಿನಾ ]], [[ಎರಿನ್ ಮ್ಯಾಕರ್ಲಿ ]], [[ಡಫ್ಫಿ ]], [[ಕೊರಿನೆ ಬೈಲ್ ರೇ ]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಗಾರ್ನೆಯು ]], [[ಡೆವಿಕ್ಸ್ ]], [[KT ಟನ್ ಸ್ಟಾಲ್ ]], [[ಸಿಯಾ ]], [[ಅನ್ನಾ ನಾಲಿಕ್ ]], [[ಎಮಿಲಿಯಾನಾ ಟೊರಿನಿ ]], [[ಟೇಲರ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್ ]], [[ಸ್ಯಾಂಟಿ ಗೊಲ್ಡ್ ]], [[ಕೊಲ್ಡ್ ಪ್ಲೆ ]], [[ಲಿಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೆನ್ ]], [[ಜೊನ್ ಫೊರ್ಮ್ಯಾನ್ ]], [[ಕೆಂಡಾಲ್ ಪಯ್ನೆ ]], [[ಟೈರೊನ್ ವೆಲ್ಸ್ ]], [[ರೆಗಿನಾ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸಿ ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್ ]], [[ಉತ್ತರ ರಾಜ್ಯ]] ಇತ್ಯಾದಿ ===ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ (ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ)=== {{Main|Private Practice (TV series)}} ಫೆಬ್ರವರಿ 21, ''[[:The Wall Street Journal]]'' 2007,ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರದಿಯಂತೆ ABC ಯು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗ್ಯಾಮರಿಯ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅದರ [[ಫಲಿತಾಂಶ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ''ಕೈಹಾಕಿತು''. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು,ಇದನ್ನು [[ಬ್ಯಾಕ್ ಡೋರ್ ಪೈಲೆಟ್]] (ಪ್ರಧಾನ ಕಥಾನಕದ ಹೆಚ್ಚಳ)ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ABCಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದು ಅದರ ಮೇ11,2007ರ ಸರದಿಗಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು 2007ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ9.00/ಈಸ್ಟರ್ನ್ 8:00ರಾತ್ರಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಂದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26,2007ರಂದು [[ABC]]ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ''[[ಡಾನ್ಸಿಂಗ್ ಉಯಿತ್ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]]'' ನ ಚೊಚ್ಚಿಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಣಿಗಳಾದ ''[[ಡರ್ಟಿ ಸೆಕ್ಸಿ ಮನಿ ]]'' ಕುರಿತಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸರಣಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತಿತ್ತು. ''[[ಪುಶಿಂಗ್ ಡೈಸಿಸ್]]'' ಮೂರನೆಯ ಹೊಸ ಸರಣಿ ಕೂಡಾ ಸಂಜೆ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಕ್ಟೊಬರ್ 3,2007ರಲ್ಲಿ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು'' ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ '' <ref>[http://abcmedianet.com/specials/upfront07/docs/upfront07.pdf], ABC ಮಿಡಿಯಾನೆಟ್, ಮೇ 15, 2007</ref> ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು ಸರದಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ರೇಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುದಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ABCಯ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲೇ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ''ಪ್ರಾವೈಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್'' ಸರಣಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನುWGA ನ ಧರಣಿಯಿಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಧರಣಿಯ ನಂತರ ABC ಯು ''ಪ್ರೈವೆಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ '' ನ್ನು ಹೊಸ ಧಾರಾವಹಿಗಳ ಆಗಮನದ ನಂತರ 2008-2009ರಲ್ಲಿ ಪುನ: ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.ತನ್ನ ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಅವಧಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬುಧವಾರದ ಸಂಜೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಂತೆ ಅದು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1,2008ರ ಪ್ರಧಾನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು ==ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳು== {{Main|List of characters from Grey's Anatomy}} ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಇಂಟರ್ನಿಗಳು,ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತುಹಲವಾರು ವೈದ್ಯರು,ಇವರು ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಇಂಟರ್ನಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಈ ಶೊದ ನಿರ್ಮಾಪಕರು "[[ಬಣ್ಣ ರಹಿತ ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ]]" ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವಿದೇ ಜನಸಮೂಹದ ವಿಭಜನೆ ಅಥವಾ ಭೇದಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕ್ಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಕಳಂಕದ ಯಾವುದೇ ಅ6ಶಗಳಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ [[ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್]] ನ ವಿವಿಧತೆಯ ಕನಸನ್ನು ಇಲ್ಲಿ <ref>[https://www.nytimes.com/2005/05/08/arts/television/08foge.html?pagewanted=print 'ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಗೋಸ್ಸ್ ಕಲರ್ ಬ್ಲೈಂಡ್ ], ''ದಿ ನಿವ್ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 8, 2005</ref> ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಐದು ಪಾತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯವು ಹೊಸಮುಖಗಳಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅವುಗಳೆಂದರೆ; [[ಮೆರೆಡಿತ್ ಗ್ರೆಯ್]] ([[ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ ]]), [[ಅಲ್ಕ್ಸ್ ಕರೆವ್]] ([[ಜಸ್ಟಿನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್ ]]), [[ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮಲ್ಲೆಯ್]] ([[ಟಿ. ಆರ್. ನೈಟ್]]), [[ಇಜ್ಜೆ ಸ್ಟಿವೆನ್ಸ್]] ([[ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ]]) ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಯಾಂಗ್]] ([[ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್]]). ಅವರು ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲಿಕಾ ಅಥವಾ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು,ಅವರ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ [[ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ]] ಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಮಿರಾಂಡಾ ಬೈಲೆಯ್ ]]([[ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್]] )ಓರ್ವ ಜನರಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗಿ ನಂತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಖಾಯಮ್ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ]]ನಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ರಿಚರ್ಡ್ ವೆಬ್ಬರ್ ([[ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್,ಜೂ.]])ಈತನಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಮೆರಿಡಿತ್ ಚಿಕ್ಕವಳಿರುವಾಗ ಅವಳ ತಾಯಿ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ ವೆಬ್ಬರ್ ನಲ್ಲಿರುವವರೆಂದರೆ (ಕೆಲಸಗಾರರು) {0ಕಾರ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತ ವೈದ್ಯರು {/0}ಗಳು [[ಡೆರೆಕ್ ಶ್ಫೆರ್ಡ್]] ([[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪೆಸಿಯ್ ]]) ಮತ್ತು[[ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ ಬುರ್ಕೆ]] ([[ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ]]), ಈತ who specialize in [[ನರಮಂಡಲದ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರೊರ್ಯಾಸಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾನೆ.. ಡೆರೆಕ್ ಮೆರೆಡಿತ್ ನ ಪ್ರೆತಿ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರದರ್ಶನದ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದವರೆಂದರೆ [[OB/GYN]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಸವ ನಂತರದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿ]] ([[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ]]), [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜನ್]] [[ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೊವನ್]] ([[ಎರಿಕ್ ಡೇನ್ ]]), [[ಕೀಲು-ಮೂಳೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಕ್ಯಾಲಿ ಟೊರೆಸ್]] ([[ಸಾರಾ ರಾಮಿರೆಜ್ ]])..ಆಡಿಸನ್ ಡೆರೆಕ್ ನ ಪತ್ನಿ ಆಕೆ ಸೀಟಲ್ ಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಆತನೊಂದಿಗಿನ ಮರುಬೆಸುಗೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಾರ್ಕ್ ಡೆರೆಕ್ ನ ಈ ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಆಡಿಸನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಮದುವೆಗೆ ಕುತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ..ಕ್ಯಾಲೆಯು ಜಾರ್ಜ್ ಗಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿದ್ದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿ ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳಾದರೂ ನಂಟರ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಡಿಸನ್ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತಾಳೆ,ಅದೇ ರೀತಿ ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ''[[ಪ್ರೈವೆಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ನತಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾಳೆ,ಆದರೆ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ.'' ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಾಗ ಅತಿಥಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಿ [[ಲೆಕ್ಸಿ ಗ್ರೆಯ್]] ([[ಚಿಲೆರ್ ಲೇಘ್]] )ಮೆರಿಡಿತ್ ನ ಸಹೋದರಿ. ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಜಾರ್ಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳಸಿದಳು ಈ ಋತುವಿನ ಐದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ,ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೋಯನ್ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಋತುವುನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಟೆನ್ ಬರ್ಕೆನ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾಳನ್ನು ಸರನಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ [[ಎರಿಕಾ ಹ್ಯಾನ್]] ([[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್]] )ಈ ಪಾತ್ರವು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ,ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಆತ ಪ್ರೇಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರಣಿಯ ಐದನೆಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಡಾ.ಎರಿಕಾ ಹಾನ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದಳು;ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಆಕೆ ಕ್ಯಾಲಿ ಹಾಗು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ವೈದ್ಯರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಬೆಳಿಸಿಕೊಂಡದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಎರಡು ಹೊಸ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು:[[ಟ್ರಾಮಾ ಸರ್ಜನ್]] [[ಒವನ್ ಹಂಟ್]] ([[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್]] )ಮತ್ತು [[ಪಿಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸರ್ಜನ್ ]][[ಅರಿಜೊನ್ ರಾಬಿನ್ಸ್ ]]([[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಾವ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಒವನ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾನೊಂದಿಗೆ ಅರಿಜೊನ್ ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಮಾಂಕುರವಾಯಿತು. ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ [[ಡಾ.ಸ್ಯಾಡೆ ಹ್ಯಾರಿಸ್]] ([[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] )ಈತ ಮೆರ್ಡಿತ್ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಗೆಳೆತನ ಮಾಡಿದ್ದ. ಆಕೆ ಲೆಕ್ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆಯುತ್ತಾಳಲ್ಲದೇ ಸಂಭವನೀಯ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೊಂದುವರೆಸುತ್ತಾಳೆ. ಸ್ಯಾಡಿಯನ್ನು ಸರಣಿಯ ನಿರಂತರ ಕಲಾವಿದರೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಅವಳ ಒಪ್ಪಂದ ನವೀಕರಣವಾಗದೇ ಹೋಯಿತಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶೊದಿಂದ ತೆಗೆದು <ref>{{Cite web |url=http://tvwatch.people.com/2009/01/13/melissa-george-it-was-my-choice-to-leave-greys/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2012-05-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/67paWRGfU?url=http://www.people.com/people/article/0,,20422900.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆರನೆಯ ಅವಧಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು:ಆತನ ದುರಂತ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಡಾ.ಜಾರ್ಜ್ ಒ ಮ್ಯಾಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು[[.ಡಾ.ಟೆಡ್ದಿ ಅಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಕಿಮ್ ರೇವೆರ್]] )ಇವರು ಪಾತ್ರವರ್ಗವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.ಒವೆನ್ ನ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಡಿಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗಾಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರಹಗಾರರು ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಒವನ್ ಟೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ನಡುವೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಡಾ.ಇಜ್ಜಿ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ತನ್ನನ್ನು ಫೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆ ಮುಂದೆ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದಳು,ಅದಲ್ಲದೇ ಡಾ.ಕಾರೆವ್ ರೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಾ ಕುಸಿಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನು ಹಲವರು ನಿರಂತರ ಪಾತ್ರಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ಇದಲ್ಲದೇ ''ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್'' ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ವಿಲೀನತೆ ಕೂಡಾ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಡಾ.ರೀಡ್ ಆಡಮ್ಸನ್ ([[ನೊರಾ ಜೆಹೆತ್ನೆರ್ ]])ಡಾ.ಜಾಕ್ಸ್ನ್ ಅವೆರಿ ([[ಜೆಸ್ಸೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ),ಡಾ.ಏಪ್ರಿಲ್ ಕೆಪ್ನೆರ್ ([[ಸಾರಾ ಡ್ರೆವ್]] )ಮತ್ತು ಡಾ.ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರ್ಸಿ ([[ರೊಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್]] )ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಮೆರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞ ಡಾ.([[ಜಾಸೊನ್ ಜಾರ್ಜ್ ]])ಕೂಡಾ ಬೈಲಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೇಮದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ===ಬರ್ಖಾಸ್ತುಗಳು=== ====ಇಸೈಹ್ ವಾಷಂಗ್ಟನ್ ==== ಅಕ್ಟೊಬರ್ 2006,ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶೊದ ನಟರು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.ಸೆಟ್ ಯೊಂದರಲ್ಲಿ [[ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ]]ಯ ಜೊತೆಗಿನ ವಾಗ್ವಾದಲ್ಲಿ [[ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್]] ರನ್ನು ಓರ್ವ [[ಅನಿಷ್ಟ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ]] ಎಂದು ಕರೆದಳು ಇದಾದ ನಂತರ ನೈಟ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಚಾರದ ವಿವರ ಪರಿಗಣಿಸಿ ತನ್ನ ಲೈಂಗಿಕ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ [[ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ]]. ಈ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ &amp; ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿನಿ ಜೊತೆಗಾರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ]] ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="fight">[http://www.eonline.com/news/article/index.jsp?uuid=2335b61f-822a-4d64-b1bd-35f5a494c2e3 ಗ್ರೆಯ್ಸ್' ಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಸೀಯಿಂಗ್ ರೆಡ್ ಓವರ್ ಸ್ಲರ್ ], ಜನವರಿ 17, 2007, eonline.com</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನ್ನುವಂತೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎತ್ತದೇ ಅದಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಎಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಅಳತೆಗೆ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ABC ಯು ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವಿಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಆತನನ್ನು ಶೊದಿಂದ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಕನಿಂದ ಹೊರಬಿತ್ತು."ನಾನೊಬ್ಬನು ಹುಚ್ಚನೇ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನೇನು ಅದರಲ್ಲಿ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |author= |coauthors= |title=Washington Out of `Grey's Anatomy' |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/08/AR2007060800015.html |work=[[The Washington Post]] |date=2007-06-08 |accessdate=2007-06-08 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೋಗಲಾರೆ," ಇದನ್ನು ನೈಟ್ ಇಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ವೇಷವನ್ನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದನೆಂದು ಆತ ಉಸುರಿದ;ಇಂತಹದನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆತ ಹೆಚ್ಕಿನ ಲಾಭಾಂಶ ಅಥವಾ ಸಂಬಳದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣಬಹುದು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಾನು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಕರಿಸಿದನು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿ]] ಈ ಹಿಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಆತ <ref>{{Cite web |url=http://www.edmontonsun.com/Entertainment/OtherEntertainment/2007/06/23/4284045-sun.html |title=edmontonsun.com—ಅದರ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್—ಗ್ರೆಯ್ಸ್' ಸ್ಟಾರ್ ಸೀಸ್ ರೆಡ್ ಓವರ್ ಫೈಯರಿಂಗ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217184914/http://www.edmontonsun.com/Entertainment/OtherEntertainment/2007/06/23/4284045-sun.html |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದನು. ಇಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಫೈಯರಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ತಾನು "ದುಖಿತ"ನಾಗಿದ್ದೇನೆ ವಿನಹ ಹುಚ್ಚನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾಸಿದ್ದಾನೆ, ಆತ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ತನಗೆ ಕೇಳಿದರೆ ಈ ಶೊದಲ್ಲಿ [[ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲು]] ತಾನು "ಸಿದ್ದ"ವಿರುವುದಾಗಿ ಆತ <ref>{{cite news |url=http://www.pr-inside.com/washington-i-d-consider-a-grey-s-anatomy-r155519.htm |title=WASHINGTON: 'I'D CONSIDER A GREY'S ANATOMY CAMEO' |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526030919/http://www.pr-inside.com/washington-i-d-consider-a-grey-s-anatomy-r155519.htm |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದ. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಪಾತ್ರದ (ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ )ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮೇ 9,2008ರಲ್ಲಿ "ದಿ ಬಿಕಮಿಂಗ್ "ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕೆ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಅಟಾರ್ನಿ ಪೀಟರ್ ನೆಲ್ಸನ್ ABC ಮತ್ತು SAG ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತಾವು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆತನ ಪ್ರಚಾರಕರ್ತ ಹಾವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಗ್ ಮನ್ ''ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಪೊರ್ಟರ್'' ಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಥೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಆದರೆ ಚಿತ್ರವನ್ನಲ್ಲ"ಇದು ಹೀಗಾಗುವದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಕುದರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನೂ ಅವರು <ref>"ಆಕ್ಟರ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಕಂಪ್ಲೇಂಟ್ ಓವರ್'ಅನ್ಯಾಟಮಿ'", Reuters.com, ಮರುಪಡೆದಿದ್ದು ಆಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2008. http://www.reuters.com/article/televisionNews/idUSN1155789020080512</ref> ಹೇಳಿದರು. ====ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್==== ನವೆಂಬರ್ 3, 2008,ರಲ್ಲಿ ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ '' <nowiki>'</nowiki>ಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲೊ]] ಹೇಳಿದಂತೆ [[ಎರಿಕಾ ಹಾನ್]] ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಿಂದ, ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು <ref name="EW" /> ಆತ ಹೊರಹೋಗಲಿದ್ದಾನೆ. ಸರಣಿ ನಿರ್ಮಾತೃ [[ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್]] ಹೇಳುವಂತೆ "[[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್]] "ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿಂದಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ" ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದು ವಿವಾದವೇ ಅಲ್ಲ ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಸಲಿಯತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಯೊಪೆ ಟೊರೆಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. [[ಸಾರಾ ರಮಿರಜ್]] ಒಬ್ಬ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಅಭಿನೇತ್ರಿ ಇದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಕೆಯ ನಟನೆಯ ಕೌಶಲ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟಾವಶಾತ ಬ್ರೂಕ್ ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸತ್ವ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಕ್ಯಾಲಿ/ಎರಿಕಾ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಭಾವವು ತಿಳಿವಿಗೆ ನಿಲುಕಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತೆ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧವು ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರುವುದಲ್ಲದೇ ಈರಿಕಾ ಬದಲಾಗಿ 'ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿ'ಯ ಪಾತ್ರ ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ನೀನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ ಪೂರ್ಣ ಋತುವಿನಾದ್ಯಂತ ಬುರ್ಕೆಯ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು <ref name="EW">{{cite news |url=http://ausiellofiles.ew.com/2008/11/brooke-smith-le.html |title=Grey's Anatomy Discharges Erica Hahn |publisher=Entertainment Weekly |authorlink=Michael Ausiello |first=Michael |last=Ausiello |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2008-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081106123632/http://ausiellofiles.ew.com/2008/11/brooke-smith-le.html |url-status=dead }}</ref> ತೋರ್ಪಿಡಿಸಿದಳು". ಹೇಗಾದರೂ, [[E! ]][[ಆನ್ ಲೈನ್]] ನ [[ಕ್ರಿಸ್ಟನ್ ಡೊಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೊಸ್]] ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಸ್ಮಿತ್ ನ ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ [[ABC]] ಗೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಿತ "ಗೇ-ರಹಿತ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆಯೂ <ref name="gay">{{cite news |url=http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b66996_greys_de-gayed_brooke_smith_axed.html |title=Grey's De-Gayed: Brooke Smith Axed; Melissa George's Role Rewritten |publisher=[[E! Online]] |authorlink=Kristin Dos Santos |first=Kristin |last=Dos Santos |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03}}</ref> ಸಫಲವಾಯಿತು. ಆಕೆ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಎರಿಕಾ ಹಾನ್ ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಪಾತ್ರದ [[ಮೆಲಿಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಇನ್ನು ಮೇಲೆ ಆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಲಾರರು.ಎಂದು ಅವರು <ref name="gay" /> ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲ್ಲೊರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್ "ಯಾವಾಗ ಎರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರೋ ಆಗ ನನಗೆ ಕೊಂಚಮಟ್ತಿಗೆ ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟಾಯಿತು." ಅದಲ್ಲದೇ ನಾವು,ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರು ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೈಂಗಿಕ ದಂಪತಿಗಳಂತೆ ಅವರನ್ನುTV ಪರದೆ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದೇವೆ.ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ಬರೆಯಲಾಗದು ಎಂದಾಗ ನನಗೆ ತೀವ್ರ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು. [...] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಏಕಪಾತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಎರಿಕಾ ತಾನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿದಳು. ಆವರು ಆಗ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿದು ಬಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೆಂದರೆ ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದೆ. ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಕುಸಿದೆ,[ನಂತರ ನನ್ನನ್ನು ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು,] ಇದೊಂದೇ ಕೊನೆಯ ವಿಷಯ ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು. ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಕೇಳಿದೆ,"ಇದು ಯಾವಾಗ ಘಟಿಸಿತು?" ಅವರು ಹೇಳಿದರು"[ಮುಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ]ಯು ನಿಮ್ಮದು ಕೊನೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ."ಅದೇ ಈ ಗುರುವಾರದಂದು ಅದು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಠಾತ್ <ref name="EW" /> ಆಗಿದ್ದು". ====ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್==== ಮೇ 27, 2009, ''[[E! ]]'' ''[[ಆನ್ ಲೈನ್]]'' ನ {{'}}ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಲ್ಕಿನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ [[ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್]] ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ಅವರು ಹಿಂದುರಿಗಿ ಬರಲಾರರು. ಮಾಲ್ಕಿನ್ ನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರಣಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನೈಟ್ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ-ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಅಸಹನೀಯವಾದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನೈಟ್ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಒ' ಮ್ಯಾಲ್ಲೆ]]ಯ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ತೋರಿದರಲ್ಲದೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ನಲ್ಲಿತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner">{{cite news| last = Malkin| first = Marc| title = T.R. Knight: A Grey's Anatomy Goner| publisher = [[E! Online]]| date = 2009-05-27| url = http://www.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b125996_tr_knight_greys_anatomy_goner.html| accessdate = 2009-05-28}}</ref> ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಇದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಜಾರ್ಜ್ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನ <ref name="Ausiello finds theory intriguing">{{cite news| last = Ausiello| first = Michael| authorlink = Michael Ausiello| title = Ask Ausiello: Spoilers on 'Gossip Girl,' 'Dollhouse,' 'Scrubs,' 'NCIS,' 'Grey's,' and more!| work = The Ausiello Files| publisher = [[Entertainment Weekly]]| date = 2009-05-20| url = http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/ask-ausiello--2.html| accessdate = 2009-05-29| archive-date = 2009-05-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20090526203823/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/ask-ausiello--2.html| url-status = dead}}</ref> ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಎಂದು; ಆದರೆ ''[[ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಡೇಲಿ ನಿವ್ಸ್|{{'}}ನ್ಯುಯಾರ್ಕ್ ಡೇಲಿ ನಿವ್ಸ್]]'' ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಾರ ಪ್ಯಾಟಿ ಲೀ ಹೇಳಿರುವಂತೆ "ಡಾ.ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮ್ಯಾಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ಸತ್ತು ಹೋಯಿತು" ಎಂದು <ref name="Source: T.R. Knight's 'Dr. George O'Malley' character officially off 'Grey's Anatomy'">{{cite news| last = Lee| first = Patty| title = Source: T.R. Knight's 'Dr. George O'Malley' character officially off 'Grey's Anatomy'| publisher = [[New York Daily News]]| date = 2009-05-28| url = http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/28/2009-05-28_source_tr_knights_dr_george_omalley_character_officially_off_greys_anatomy.html| accessdate = 2009-05-28| archive-date = 2009-07-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20090727080027/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv/2009/05/28/2009-05-28_source_tr_knights_dr_george_omalley_character_officially_off_greys_anatomy.html| url-status = dead}}</ref> ಬರೆದಿದ್ದರು. ನೈಟ್ ಮತ್ತುABC ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದನ್ನಿ ಇನ್ನೂ ಖಚಿತಪಡಿಸಬ್ನೇಕಾಗಿದೆ ಆದರ ಅವುಗಳು ಇವ್ಯಾವುದನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner" /> ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿಯ'' [[ಮೈಕೆಲ್ ಆಸಿಲ್ಲೊ]] ಮೇ15,2009ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಬ್ಲಾಗ್ ''ದಿ ಆಸಿಲ್ಲೊಫೈಲ್ಸ್ '' ನ ಪತ್ರಕರ್ತನೊಂದಿಗೆ,ನಡೆಸಿ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು;ರಿಮ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಜಾರ್ಜ್ ಒ'ಮ್ಯಾಲ್ಲೆಯ ಪಾತ್ರದ ಕೊರತೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಿದ್ದರೂ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತೆನ್ನುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೇ14,2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. "ಈ ಋತುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಈ ಹರಿವು ಕೂಡಾ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ ಋತುವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಇದನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನನಗನಿಸಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡಿರಲಾರರು ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವರೆದುರಿಗೆ ಇಡಲು <ref name="Rhimes exclusive">{{cite news| last = Ausiello| first = Michael| authorlink = Michael Ausiello| title = Exclusive: 'Grey's' boss on finale's Izzie-George shocker, Mer-Der 'wedding,' and more!| work = The Ausiello Files| publisher = [[Entertainment Weekly]]| date = 2009-05-15| url = http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-greys.html| accessdate = 2009-05-28| archive-date = 2009-06-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20090627025937/http://ausiellofiles.ew.com/2009/05/exclusive-greys.html| url-status = dead}}</ref> ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ <ref name="TR Knight 'Grey's Anatomy' Goner" /> ಇದ್ದರೂ ರಿಮ್ಸ್ ನೈಟ್ ನನ್ನು"ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆ <ref name="Rhimes exclusive"/> ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ 22,2009ರಲ್ಲಿ ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನುಜೊತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಆರನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ಆತ <ref>http://www.thehdroom.com/news/Katherine_Heigl_Returning_to_ಗ್ರೆಯ್ಸ್{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅನ್ಯಾಟಮಿ_Next_Season/5024</ref> ಮರಳಲಿಲ್ಲ. ====ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್==== ಮಾರ್ಚ್ 11,2010 ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'' ಪ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾಥ್ರನ್ ಹೇಗಿಲ್ ತನ್ನ ಹೆರಿಗೆ ರಜೆಯಿಂದ ವಾಪಸು ಬಂದು ಸೆಟ್ ಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಅದು ನಂತರ ಹೇಗಿಲ್ ಶೊ ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಯ್ತು.ಜನವರಿ21ರ ಆತನ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಇಜ್ಜೈನ ಕೊನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ <ref name="heigl">[http://ausiellofiles.ew.com/2010/03/11/greys-anatomy-katherine-heigl-leaving "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ಎಕ್ಸಕ್ಲುಸಿವ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಈಸ್ (ಆಲ್ಮೊಸ್ಟ್) ಔಟ್ಟಾ ದೇರ್!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614185415/http://insidetv.ew.com/2010/03/11/greys-anatomy-katherine-heigl-leaving/ |date=2012-06-14 }}, ''ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'', ಮಾರ್ಚ್ 11, 2010</ref><ref>[http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b171689_sources_confirm_katherine_heigl_leaving.html ಸೌರ್ಸಸ್ ಕನ್ ಫರ್ಮ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಈಸ ಲೀವಿಂಗ್ "ಗ್ರೆಯೆ'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ"], ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 15, 2010</ref> ಆಗಿತು. ಅದಲ್ಲದೇ ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ಯಲ್ಲದೇ ಹೇಗಿಲ್ ಕೂಡಾ ಈ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಬಗ್ಗೆ ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು,ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಜ್ಜೈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮರುವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಇರ್ಮಾಪಕ ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ರಜೆ ಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಳು,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಿಂದ ವಿನಾಯತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಳು,ನಂತರ ಹೆರಿಗೆಯ ರಜೆ ಮೇಲ,ಎ ತೆರಳಲು ಸಮ್ಮತಿ ದೊರಕಿತ್ತು. ಹೇಗ್ಲಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ24,2010ರಂದು ತನ್ನ ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದಳು. ಚಿತ್ರದ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಗಾಗಿ ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲ ಇದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೆಂದು <ref>[http://www.eonline.com/uberblog/detail.jsp?contentId=173161 ABC ಕನ್ ಫರ್ಮ್ಸ್: ಕತೆರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಲೀವಿಂಗ್ "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121150423/http://www.eonline.com/uberblog/detail.jsp?contentId=173161 |date=2012-01-21 }}, ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್'', ಮಾರ್ಚ್24, 2010</ref> ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಳು. ==ಕಾಲಗಳು(ಋತುಗಳು)== {{See also|List of Grey's Anatomy episodes}} ===ಮೊದಲ ಋತು: 2005=== {{Main|Grey's Anatomy (season 1)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2004-5 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #9 (18.5 ದಶಲಕ್ಷ <ref>{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471 |publisher=[[Hollywood Reporter]] |date=May 27, 2005 |title=2004-05 Final audience and ratings figures |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051226102306/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1000937471 |archivedate=ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 2005 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಮೊದಲ ಪ್ರಸಾರದ ಋತು ಭಾನುವಾರ ಮಾರ್ಚ27ಕ್ಕೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲವು ಇದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮೇ22,2005ಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲ ಕೆಲ ವಾರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಟರ್ನಿಗಳ ಇಂಟರ್ನಶಿಪ್ ಬಗ್ಗೆ,ಅಂದರೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ತಾಯಿಯ [[ಅಪಸ್ಮಾರ ಕಾಯಿಲೆ]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ [[ಉಪಯೋಜನೆ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತು. ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ಇಂಟರ್ನ್ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು,ಅಲ್ಲದೇ ಡೆರೆಕ್ ನ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಪತ್ನಿ ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮರಿಯ ರಹಸ್ಯ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಜನೆಗಳು,ಮಿರಾಂಡಾ ಬೇಲಿಯವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನಿಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ;ಡೆರೆಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಕೆಯ ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾರೊಂದಿಗಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧ;ಇಜ್ಜೈನ ವೈದ್ಯ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಯತ್ನ ಆಕೆ ತನ್ನ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವ ಯತ್ನ ಮೆರೆಡಿತ್ ರೊಂದಿಗಿನ ಜಾರ್ಜನ ಘರ್ಷಣೆ,ಒಲಿವಾಳೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧ ಅಲ್ಲದೇ ರಿಚರ್ಡ್ ನ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. ===ಎರಡನೆಯ ಋತು: 2005–2006=== {{Main|Grey's Anatomy (season 2)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2005-6 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #5 (20.3 ದಶಲಕ್ಷ <ref>{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393 |publisher=[[Hollywood Reporter]] |date=May 26, 2006 |title=2005-06 primetime wrap |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060529003429/http://www.hollywoodreporter.com/thr/television/feature_display.jsp?vnu_content_id=1002576393 |archivedate=ಮೇ 29, 2006 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಎರಡನೆಯ ಋತುವು ಭಾನುವಾರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25,2005 ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡು,ಮೇ14 ಮತ್ತು 15,2006ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಋತು 14 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ABC ಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಮಧ್ಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಋತುವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಕೊನೆಗಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ABC ಯ ಆಡಳಿತವು ಶೊದ ಮೊದಲ ಋತುವನ್ನು ABC ಯ ''[[ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್]]'' ಗಾಗಿ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ(ಇದು''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಎರಡು ಋತುಗಳಿಗೆ ಕಾಲಾವಾಕಾಶ ಪಡೆದಿತ್ತು.) ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇನ್ನುಳಿದುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾದ 10-14 ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು 2ನೆಯ ಋತುವಿನ ಐದು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ABC ಯು 22 ಧಾರಾವಾಹಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನು ಐದನ್ನು ಮುಂದಿನದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 27ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ''ಬ್ರಿಂಗ್ ದಿ ಪೇನ್'' ಇದು ಸರಣಿಯ 14ನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್ ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಮೊದಲ ಋತುವಿನ <ref>{{Cite web |url=http://www.greyswriters.com/2005/11/from_shonda_rhi.html |title=ಗ್ರೆಯ್ ಮ್ಯಾಟರ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090515034229/http://www.greyswriters.com/2005/11/from_shonda_rhi.html |url-status=dead }}</ref> ಅಂತ್ಯಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಅವರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಆದರೆ ಇದು ಅಚಾನಾಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತಿತು,ಯಾಕೆಂದರೆ ಡೆರೆಕ್ ಪ್ರಸವ ತಜ್ಞ ಸರ್ಜನ್ ಆಡಿಸನ್ ಮೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದುದನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಡತಡೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇಜ್ಜೈ ಮತ್ತು ಅಲ್ಕ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು(ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಇಜ್ಜೈ ಹೃದಯರೋಗಿ ಡೆನ್ನಿ ಡುಕೆಟೆನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಪಾಶಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.)ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಾದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಆಯಿತು. ಬೈಲೆಯು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ನಂತರ ಆಕೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕಿನ ಹಿನ್ನಲೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳುತ್ತದೆ. ಮೇ 15,2006 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶೊದಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದಿನ ಇಬ್ಬರು ನಟರು ಮತ್ತೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು;ಸಾರಾ ರೆಮಿರೆಜ್ (ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ ಟೊರೆಸ್ )ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಡೇನ್ (ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಲೊಯನ್ )ಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನ ಪಾತ್ರವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಡೆಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ ಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು 7, 8, 10 ಮತ್ತು13ನೆಯ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಲ್ಲೇ ಹಿಂಪಡೆಯುಅ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ತಡೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಕಂತು ಆರಂಭದ ಮುಂಚೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ===ಮೂರನೆಯ ಋತು: 2006–2007=== {{Main|Grey's Anatomy (season 3)}} :''[[ನೆಲ್ಸನ್]]'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2006-7 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #4 (21.3 ದಶಲಕ್ಷ <ref name="HRwrap2006-07">{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |source=Hollywood Reporter |date=May 25, 2007 |title=Hollywood Reporter: 2006-07 primetime wrap |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070528062839/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/features/e3ifbfdd1bcb53266ad8d9a71cad261604f |archivedate=ಮೇ 28, 2007 |access-date=ಜೂನ್ 7, 2010 |url-status=live }}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಮೇ 16,2006ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎರಡನೆಯ ಋತುವಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ಘೋಷಿಸಿದ ABC ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ನಂತರ ಗುರುವಾರ ಸಂಜೆ <ref name="zap2it06">[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-abc-upfront-grid,0,7505738.story ABC ಫಾಲ್ 2006 ಶ್ದ್ಯುಲ್, Zap2It.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524054650/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-abc-upfront-grid,0,7505738.story |date=2012-05-24 }}, ಜುಲೈ11, 2006</ref> ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ 9ಕ್ಕೆ [[ET]]ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಿತು.ABC ಯು ಮೊದಲು ತನ್ನ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 9,2006ಕ್ಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು,ನಂತರ [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ XL]]-ನ ಮರುಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ "ಇಟ್ ಇಸ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ "ಪ್ರಮುಖ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮುಂದಿನ ಗುರುವಾರ ಫೆಬ್ರವರಿ 16,2006ರಂದು ಈ ವಾಹಿನಿಯು "(ಆಸ್ ಉಯಿ ನೊ ಇಟ್ )"ನ ಎರಡನೆಯ ಕಂತನ್ನು ಮೂಲ ಕಥಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಪ್ರಸಾರಗಳು ರಾತ್ರಿ 9,30ಕ್ಕೆ ET,ಮತ್ತು''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' CBS ಮತ್ತು''[[ಉತೌಟ್ ಎ ಟ್ರೇಸ]]'',ಫಾಕ್ಸ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನ ''[[ದಿ OC]]'',ಹಾಗೂ NBCಯ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಾಟಕ ''[[ER]]'' ತಮ್ಮ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ತಾನು ಮೂರನೆಯ ಋತುವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21,2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ABC ಜುಲೈ18, 2006ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಸರಣಿಯು ತನ್ನ್ ಹೊಸ ಗುರುವಾರದ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಜುಲೈ 6,2006ರಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರಾವಾಹಿ "ಎ ಹಾರ್ಡ್ ಡೇಸ್ ನೈಟ್ "ನ್ನು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮರು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮಿತಿಸಿತು. ಈ ಋತುವಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ನಿಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಇಜ್ಜೈ,ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ನಡುವಿನ ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಆಯ್ಕೆ,ಬರ್ಕೆಯನ ಗಾಯಗಳ ಉಪಶಮನ,ನಾಲ್ವರು ಸರ್ಜನರ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಅಯ್ಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲದೇ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಆಯ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಸರಣಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಷ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿವಾರ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.ಗುರುವಾರದಲ್ಲೊಂದು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಹಾಗು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಅದರ ಭಾನುವಾರದ ಅವಧಿಯು ಮುಂದುವರಿಕೆ ಇತ್ತು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಹೊಸ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿತು. ಅದು ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ9ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ 1 ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25.14 ದಶಲಕ್ಷ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ 10.9 ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 18-49ರಲ್ಲಿತ್ತು. ಇನ್ನುಳಿದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ''CSI'' {{'}}ನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಕವರ್ಗ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ 22.04ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು 7.5 ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕ 18-<ref name="medialife">{{Cite web |url=http://www.medialifemagazine.com/artman/publish/article_7475.asp |title=ಮೆಡಿಯಾ ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827121505/http://www.medialifemagazine.com/artman/publish/article_7475.asp |url-status=dead }}</ref> 49ರಲ್ಲಿತ್ತು. ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ಕಂತು ಮೇ 17,2007ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಋತು ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬರ್ಕೆ,ಬರ್ಕೆಯೊಂದಿನ ಮದುವೆಯನ್ನು ಚರ್ಚ್ ತಡೆ ಹಿಡಿದ,ಸರ್ಜರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕ್ಯಾಲ್ಲಿಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ತಾನು ಅಂತಿಮ ಇಂಟರ್ನ್ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಪಾಸಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಅರಿತುಕೊಂಡ. ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್ ಬರ್ಕೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಶೊದಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇಸ್ಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಈ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಡೆರೆಕ್ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕೋಣ ಪ್ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ,ಜಾರ್ಜ್,ಮತ್ತು ಇಜ್ಜೈ ಅವರ ಸ6ಬಂಧಗಳು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆಡಿಸನ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಲು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತು: 2007–2008=== {{Main|Grey's Anatomy (season 4)}} :''ನೆಲ್ಸನ್ '' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2007-8 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #8 (15.9 ದಶಲಕ್ಷ <ref name="ABC Medianet Seasonal Rankings">{{cite news |url=http://www.abcmedianet.com/web/progcal/dispDNR.aspx?id=052808_06 |date=May 28, 2008 |title=ABC Medianet: Season Program Rankings}}</ref> ವೀಕ್ಷಕರು) ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೊದಲ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27,2007ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವದರೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿಗೆ ನವಿಕರೀಸಲಾಯಿತು ರಿಮ್ಸ್ ಗೆ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮತ್ತು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ಎರಡರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿತ್ತು.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಇದರ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೆ ವೆರ್ನಾಫ್]] ಗೆ <ref>'' 'ಗ್ರೆಯ್' ಶಿಫ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ವೆರ್ನಾಫ್, ನೊಕ್ಸೊನ್'' [http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3iaf82321e51c9ae09a55c8263388d21aa ದಿ ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಪೊರ್ಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011094403/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/television/news/e3iaf82321e51c9ae09a55c8263388d21aa |date=2007-10-11 }}</ref> ವಹಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ 0}ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಆಗ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ |ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್ 0}ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಆಗ ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ]]ನ್ನು ಉಪಸರಣಿಯನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು. [[ಇಸ್ಸೈಹ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವಿಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಜೂನ್ 7,2007ರಲ್ಲಿ <ref name="MA-2007-06-07">ಆಸಿಲೊ ಮೈಕೆಲ್,. [http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 "ಎಕ್ಸಕ್ಲುಸಿವ್! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103135256/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 |date=2008-11-03 }}[http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಫೈಯರ್ಸ್ ಇಸೈ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103135256/http://community.tvguide.com/blog-entry/TVGuide-Editors-Blog/Ausiello-Report/Exclusive-Greys-Fires/800016659 |date=2008-11-03 }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಿಕಾ ಕಾರ್ಡಿಥ್ರ್ಯಾಸಿ ಸರ್ಜರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಬರ್ಕೆಯವರನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿದರು. ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಅಂತಿಮ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಚಿಲೆರ್ ಲೇಘ್]] ಅತಿಥಿ ತಾರೆಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಸಿ ಗ್ರೆಯ್ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು,ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಇಂಟರ್ನಿ ಮತ್ತು ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಚಿಕ್ಕ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಈ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಲೇಘ್ ಳು ಸರಣಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವರೆಂದು ಜೂನ್ 11,2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು,ಈ ಮೊದಲೇ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ 13 ಕಂತುಗಳ ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಿದ್ದತೆ <ref>[http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html ಗ್ಲಿಟ್ಟೆರೆಟಿ ಗಾಸ್ಸಿಪ್ : ಡೂಮ್ಡ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928155600/http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html |date=2011-09-28 }}[http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html ಚಿಲರ್ ಲೇಘ್ ಆಡೈಡ್ ಟು''ಗ್ರೀಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928155600/http://www.glitteratigossip.com/glitterati/2007/07/doomed-chyler-l.html |date=2011-09-28 }}</ref> ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನ ಅತಿಥಿ ತಾರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಅವರೆಂದರೆ ''[[ಗಿಲ್ಮೊರೆ ಗರ್ಲ್ಸ್]]'', ನಟ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹೆರ್ಮನ್]] ಇವರು ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''[[ಬಫೆ ದಿ ವ್ಯಾಂಪೈಯರ್ ಸ್ಲೇಯರ್]]'' ನ [[ಸೆಥ್ ಗ್ರೀನ್]] ಇವರು ಎರಡು ಭಾಗದ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ <ref>[https://web.archive.org/web/20071013042824/http://news.yahoo.com/s/nm/20071011/tv_nm/sethgreen_dc_1 ಸೆಥ್ ಗ್ರೀನ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಇನ್ ಸಿಕ್ ಫಾರ್"ಗ್ರೆಯ್'ಸ್"], ''ಯಾಹೂ!'', ಒಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007</ref> ಅಭಿಯಿನಸಿದರು. [[ಲಾರೆನ್ ಸ್ಟೇಮೈಲ್]] ಳು [[ಸ್ಕ್ರಬ ನರ್ಸ್]] ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಈಕೆ ಡೆರೆಕ್ ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ <ref>[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-laurenstamilegreysanatomycasting,0,6140336.story "ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" Casts Mystery Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090218193205/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-laurenstamilegreysanatomycasting,0,6140336.story |date=2009-02-18 }}, ''Zap2It.com'', October 5, 2007</ref> ವಿಶೇಷ. [[ಜೊಶುವಾ ಜಾಕ್ಸನ್]] ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ''[[ಡಾವ್ಸನ್ ಕ್ರೀಕ್]]'' ತನ್ನ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ,ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಆತ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ಈಋತುವಿನ ಹನ್ನೊಇಂದನೆಯ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ <ref>[http://www.zap2it.com/tv/news/zap-joshuajacksongreysanatomycasting,0,5817254.story?coll=zap-tv-headlines ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್: 'ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ' ಪಿಕ್ಸ್ ಅಪ್ ಪ್ಯಾಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821044525/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-joshuajacksongreysanatomycasting,0,5817254.story?coll=zap-tv-headlines |date=2009-08-21 }}, ''Zap2It.com'', ಅಕ್ಟೊಬರ್ 22, 2007</ref> ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ [[2007-2008ರ ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾದವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]]ಯಿಂದ ಜಾಕ್ಸನ್ ನ ಪಾತ್ರ <ref>[http://www.teentelevision.com/d/164960/1002/jacksons-tv-comeback-derailed-by-strikes.html ಜಾಕ್ಸನ್'ಸ್ TV ಕಮ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಡಿರೇಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080417014930/http://www.teentelevision.com/d/164960/1002/jacksons-tv-comeback-derailed-by-strikes.html |date=2008-04-17 }}, ''TeenTelevision.com'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2007</ref> ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕಾಟೆ ವಾಲ್ಶ್]] ಮತ್ತೆ ಆಡಿಸನ್ ಮ್ಪೊಂಟ್ಗೊಮೆರಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮೇ 1,ರ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ಪೀಸ್ ಆಫ್ ಮೈ ಹಾರ್ಟ್]]''ಗೆ ವಾಪಸಾದಳು. <ref name="tv.ign.com">[http://tv.ign.com/articles/853/853797p1.html ''ಲಾಸ್ಟ್'' ನಿವ್ ಟೈಮ್ ಸ್ಲೊಟ್ ಕನ್ ಫರ್ಮೆಡ್ / ABC ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ''ಬಾಸ್ಟನ್ ಲೀಗಲ್ '', ''ಡೆಸ್ಪರೇಟ್ ಹೌಸ್ ವೈವ್ಸ್'', ''ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ], ''IGN.com'', February 20, 2008</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 20,2008ರಲ್ಲಿ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಮತ್ತೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 24,2008ಕ್ಕೆ ಐದು ಹೊಸ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತುಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಪಸಾಗುವುದು ಎ6ದು <ref name="tv.ign.com"/> ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ WGA ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಂತಿನ ಧಾರಾವಾಹಿ''[[ವ್ಹೇರ್ ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್]]'' ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ದ್ವೀತಿಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಅಂತಿಮ ಕಂತು ([[ಫ್ರೀಡಮ್ ]])ಮೇ22,2008ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಮೆರೆಡಿತ್ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಆಕೆಯ ತಾಯಿಯ ವಿಶಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸತನ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್ ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಗೆಡ್ಡೆಯಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳು ಅವರ ಕೈಮೀರುತ್ತಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಸರ್ಜರಿ ನಂತರ ಉಳಿದ ಮಹಿಳೆಯ ಗೆಳೆಯ ಅಸುನೀಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೆರೆಡಿತ್ ತಾನೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಡೆರೆಕ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮರುಮಿಲನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಕಟತೆ ಇದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆರೆಡಿತ್ ಮತ್ತು ಡೆರೆಕ್,ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಸಿ, ರಿಚರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಅಡೆಲ್,ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಜ್ಜೆ,ಹಾಗು ಎರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಲಿ. ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಕುರಿತಾದ ಕಥೆಗಾಗಿ ಇದು ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು;ಗ್ರೆಯ್ ಯು GLAAD ನೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕ <ref>{{Cite web |url=http://www.afterellen.com/TV/2008/6/greysanatomy |title=ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಲೆಸಿಬಿಯನ್ ಸ್ಟೊರಿ ಲೈನ್ ಆನ್ "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" {{!}} AfterEllen.com |access-date=2012-05-26 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://archive.is/20120526231257/http://www.afterellen.com/TV/2008/6/greysanatomy |url-status=live }}</ref> ಸಾಧಿಸಿದರು. ===Season Five: 2008–2009=== {{Main|Grey's Anatomy (season 5)}} :''ನೆಲ್ಸನ್ '' ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ (2008-9 U.S. TV ಋತುವಿನಲ್ಲಿ;ಇದು ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಾಸರಿಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.) #12 (14.6 ದಶಲಕ್ಷ {2/}ವೀಕ್ಷಕರು) ಐದನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ಎರಡು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಂತನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25,2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನ ''[[ಅಗ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಿ]]'' ಯ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ ಇದರೆ ಸರದಿ ಬಂದಿತು. ಈ ಸರಣಿಯ ನಿಯಮಿತ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು U.S ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 9,2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸ ಲಾಯಿತು.ಆಗಿನ [[2008ರ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸೆಡೆನ್ಸಿಯಲ್ ಡಿಬೇಟ್ ]]ಗೆ ಹೊಂದಿ ಇದರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇರುತಿತ್ತು. ಆಗ ಈ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾದ ಟಿ.ಆರ್.ನೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಕುರಿತು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿ ಬಂದವು.ಆಗ ಹೇಗಿಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ತಾನು ಎಮ್ಮಿ ಪೈಪೋಟಿಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಳು.ಅಲ್ಲದೇ ಶೊದ ನಿರ್ಮಾತೃ ಶೊಂಡಾ ರಿಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಆಗ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ''[[OK!ಓಕೆ]]'' ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಮಾತ್ರ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯೊಂದಿಗೆ ಉಳಿಯುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು,ಅದಲ್ಲದೇ [[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್ |[[ಕೆವಿನ್ ಮ್ಯಾಕಿಡ್ ]]]]ಮತ್ತು [[ಮೆಲ್ಲಿಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಇವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ <ref name="OK!US.com">{{cite web |url=http://www.okmagazine.com/news/view/7889/Denied:-Katherine-Heigl-Not-Leaving-Grey's-Anatomy |title=Katherine Heigl is staying on ''Grey's Anatomy'' |work=OK!magazine.com |accessdate=2008-08-28}}</ref> ಆರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಬ್ರೂಕ್ ಸ್ಮಿತ್ ]]([[ಎರಿಕಾ ಹಾನ್]] )ಇವರನ್ನು ಶೊದಿಂದ ಹೊರಕಳಿಸಲಾಗುವುದೆ6ದು ನವೆಂಬರ್ 3,2008ರಲ್ಲಿ <ref name="EW" /> ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಮಿತ್ ನ ಹೊರಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಮೇರಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನೆಲ್]] ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಡಿಕ್ಸನ್ ಆಗಿ ಒಬ್ಬ [[ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್]] ನಂತೆ [[ಆಸ್ಪೆಜರೆ ಸಿಂಡ್ರೊಮ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿವರೆಂದು <ref name="EW2">{{cite news |url=http://ausiellofiles.ew.com/2008/10/mary-mcdonnells.html |title='Grey's Anatomy' Exclusive: Mary McDonnell's Secret Revealed! |publisher=Entertainment Weekly |authorlink=Michael Ausiello |first=Michael |last=Ausiello |date=2008-11-03 |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102080359/http://ausiellofiles.ew.com/2008/10/mary-mcdonnells.html |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಜಾರ್ಜ್]] ಕೂಡಾ ಸರಣಿಯುಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರಲಾರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರ [[ಸಾಡಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಈ ಪಾತ್ರ ಕೂಡಾ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 6, 2008,ರ [[TV ಗೈಡ್]] ನ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯು ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ಧಾರಾವಾಹಿಯು ''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್]]'' ನನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿ ಇದನ್ನು ಉಪಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿ <ref>[http://www.tvguide.com/News/Greys-Anatomy-crossover-35411.aspx ಎಕ್ಸುಕ್ಲುಸಿವ್: ಮಲ್ಟಿ-ಎಪಿಸೊಡ್''ಗ್ರೆಯ್ಸ ಅನ್ಯಾಟಮಿ '' /''ಪ್ರಾವೇಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ '' ಕ್ರಾಅಸ್ ಒವರ್ ಇಸ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003170745/http://www.tvguide.com/news/greys-anatomy-crossover-35411.aspx |date=2009-10-03 }} ''TV ಗೈಡ್''. ನವೆಂಬರ್‌ 12, 2008</ref> ಮಾಡಿತು. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮೆರಿಡಿತ್ ಳ ತಾಯಿಯ ಯಾವಾಗ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಳೋ ಆಗ ಜರ್ನಲ್ ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು,ಮೆರೆಡಿತ್ ಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹ ಇಂಟರ್ನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವ್ಹಣೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು,ಮೆರೆಡಿತ್ ರ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಃಇತ ಸಾಡಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು,ಅಲ್ಲದೇ ಡೆನ್ನಿ ಡುಕ್ವೆಟ್ಟೆ ಪುನಕಾಣಿಸಿದ್ದು,ಇಜ್ಜೈ ಸ್ಟೆವನ್ ಗೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಾಂತಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು ಆಗ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತಳಾಗಿದ್ದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.(ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿಲ್ ಶೊದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಎಣಿಸಿದ್ದಾಳೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದು)ಹೀಗೆ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುವ ತುಮುಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಜರಿಯ ಕುರಿತ ನಾಟಕ ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪ್ರಣಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 26,2009ರಲ್ಲಿ [[ಎಂಟರ್ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದಂತೆ [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಿವ್]] ABC ಯೊಂದಿಗೆ ಕರಾರೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿ,ಇದರಲ್ಲಿ [[ಅಂಗಸೌಷ್ಟವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] [[ಅರಿಜೊನಾ ರಾಬಿನ್ಸ್]] ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಋತುಗಳ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ಮುಂಬರುವ ಋತುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕುರಿತ ವಿಷಯ ಅದರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web |url=http://ausiellofiles.ew.com/2009/02/greys-exclusi-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2012-05-21 |archive-url=https://www.webcitation.org/67pakACxU?url=http://insidetv.ew.com/2009/02/26/greys-exclusi-1-3/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.buddytv.com/articles/greys-anatomy/jessica-capshaw-inks-greys-ana-26630.aspx}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆರನೆಯ ಋತು: 2009–2010=== {{Main|Grey's Anatomy (season 6)}} ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2009,ರಲ್ಲಿ [[ABC]] ಯು ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು for the [[2009–2010]]ರ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಋತುವಿಗಾಗಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090423abc01 ABC ಘೋಷಣೆ ಆರಂಭಿಕ ಪಿಕ್-ಅಪ್ಸ್ ಫಾರ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ], ''ದಿ ಫುಟಾನ್ ಕ್ರ್ತಿಟಿಕ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2009</ref> ಆರನೆಯ ಋತುವಿನ ಮೊದಲ ಕಂತನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24,2009ರ ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ 9.00/ಈಸ್ತರ್ನ್ /8.00ರಾತ್ರಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾವಧಿ <ref>{{cite web|url =http://www.tvguide.com/News/FallTV-ABC-Premieres-1006734.aspx|title=ABC Announces Fall Premiere Dates for 19 Shows|publisher=TVGuide.com|accessdate=2009-06-09}}</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. [[ಟಿ.ಆರ್. ನೈಟ್]] ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರಲಾರರು,ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಪಾತ್ರವರ್ಗದ [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ಶಿವ್]] ರನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯು ನಿಯಮಿತ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ <ref>[http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/its-official-tr-knight-to-exit-greys-anatomy.html ಇದು ಅಧಿಕೃತ: T.R. ನೈಟ್ ಟು ಎಕ್ಸಿಟ್ "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್' ಅನ್ಯಾಟಮಿ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090722035248/http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/its-official-tr-knight-to-exit-greys-anatomy.html |date=2009-07-22 }}, ''ಎಂಟರ್ನೇಟ್ ಮೆಂಟ್ ವೀಕ್ಲಿ '', ಜೂನ್ 17, 2009</ref><ref>[http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/exclusive-greys-anatomy-promotes-jessica-capshaw-.html ಎಕ್ಸುಕ್ಲುಸಿವ್: "ಗ್ರೆಯ್'ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ಪ್ರೊಮೊಟ್ಸ್ ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕ್ಯಾಪ್ ಶಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090629212238/http://ausiellofiles.ew.com/2009/06/exclusive-greys-anatomy-promotes-jessica-capshaw-.html |date=2009-06-29 }}, ''ಎಂಟರ್ನೇಟ್ ವೀಕ್ಲಿ'', ಜೂನ್ 17, 2009</ref> ನೀಡಲಾಯಿತು. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಗಾಗಿ [[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೊಂದು ಋತುವಿಗಾಗಿ <ref>[http://abclocal.go.com/wls/story/section=news/entertainment&amp;id=6873492 ನೈಟ್ ಔಟ್, ಹೆಗಿಲ್ In on "ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯಲ್ಲಿ "]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ABC 7 ಶಿಕ್ಯಾಗೊ'', ಜೂನ್ 19, 2009</ref><ref>[http://www.tvguide.com/News/ABC-Heigl-staying-1007116.aspx ABC ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಸಿದೆ.Makes : ಹೇಗಿಲ್ "ಗ್ರೆಯ್'"ನಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ], ''TV ಗೈಡ್ '', ಜೂನ್ 19, 2009</ref> ಉಳಿದರು. [[ಮಾರ್ಥಾ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್]] ಬಹುಸರಣಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಆಕೆ ಋತುವಿನ ಪ್ರಧಾನ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕಂತಿನೊಂದಿಗೆ <ref>[http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSTRE56E0Z520090715?feedType=RSS&amp;feedName=entertainmentNews ಮಾರ್ಥಾ ಪ್ಲಿಂಪ್ಟನ್ ಅಭಿನಯ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು "ಗ್ರೆಯ್ ನ" ಹೊಸ ಅವಧಿಗಾಗಿ ], ''Reuters.com'', July 15, 2009</ref> ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಋತ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಬಹುತೇಕ ಕಂತುಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿವೆ.ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.ಇದರಲ್ಲಿ [[ಡೆರೆಕ್]] ಎಂಬ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು([[ಗಿವ್ ಪೀಸ್ ಎ ಚಾನ್ಸ್]] "),[[ಅರಿಜೊನಾ]],([[ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಲೌ]] "[[ಒವೆನ್ ]]([[ಸುಸೈಡ್ ಇಸ್ ಪೇನ್ ಲೆಸ್ಸ್]] "ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ]]"ಸಿಂಪತಿ" [[ಫಾರ್ ದಿ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್]] "ಇತ್ಯಾದಿ. ಆರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಭಿನ್ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗು ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನ ಇತ್ಯಾದಿ. ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳೆಂದರೆ (ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ )[[ನೊರಾ ಝೆಹೆತ್ನರ್]] ನ ಡಾ.ರೀಡ್ ಆಡ್ಮಸನ್,[[ಜೆಸ್ಸೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ನ ಡಾ.ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವೆರಿ,[[ರಾಬರ್ಟ್ ಬೇಕರ್]] ನ ಡಾ.ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಸಾರಾ ಡ್ರೆವ್]] ನ ಡಾ.ಏಪ್ರಿಲ್ ಕೆಪ್ನರ್,ಈತ ಆರನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದನೆಗೊಳಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡನು. ನವೆಂಬರ್ 12 ರಂದು [[ಕಿವ್ ರಾವರ್]] ಡಾ.ಟೆಡ್ಡಿ ಅಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡಿಯೊಥೊರಾಸಿಸ್ ಸರ್ಜನ್ ಆಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.ಅದಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ದ ಯೋಧನೊಬ್ಬ ಡಾ.ಒವೆನ್ ಹಂಟ್ ರೊಂದಿಗಿದ್ದ. ರಾವೆರ್ ಸರಣಿಯ ನಿಯಮಿತ ನಟನಾದನೆಂದು ಜನವರಿ 4,2010ರಂದು <ref>[http://news-briefs.ew.com/2010/01/04/kim-raver-joins-greys-anatomy/ 'ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ ಮೇಲೆ ಕಿಮ್ ರಾವೆರ್ ' ನಿರಂತರ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141017221235/http://news-briefs.ew.com/2010/01/04/kim-raver-joins-greys-anatomy/ |date=2014-10-17 }}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ''[[ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]]'' /''[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್ ]]'' ಗಳು ಸಮಾನಾಗಿ ಜನವರಿ 14, 2010ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡವು. ಇಜ್ಜೈ ಸ್ಟೆವೆನ್ಸ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ[[ಕ್ಯಾಥ್ರೈನ್ಸ್ ಹೇಗಿಲ್]] ಆಗಿ ಸೀಟಲ್ ಗ್ರೇಸ್ ಮರ್ಸಿ ವೆಸ್ಟ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಗೆ ಮರಳಲಾರಳು. ಮಾರ್ಚ್ 29,2010ರಲ್ಲಿ [[ಡೆಮಿ ಲೊವ್ಯಾಟೊ]] ತಾನು ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯನ್ನು "ಈ ವಾರದಲ್ಲೇ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ತನ್ನ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ <ref>{{Cite web |url=http://www.twitter.com/ddlovato |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609021843/https://twitter.com/ddlovato |url-status=dead }}</ref> ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ". ಏಪ್ರಿಲ್ 8,2010 ದ 6 ನೆಯ ಕೊನೆಯ ಸಿರೀಸ್ ಗೆ ಗಾಯಕ [[ಮ್ಯಾಂಡಿ ಮೂರೆ]] ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ನಟನಾಗಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== {{See also|List of awards and nominations received by Grey's Anatomy}} ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯು ಬಹುಮುಖಿ [[ಎಮ್ಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಗಳಿಸಿರುವ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಶೊ ಎನಿಸಿದೆ. ===U.S. ಟೆಲೆವಿಸನ್ ರೇಟಿಂಗ್ಸ್=== ಋತುವಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು (ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.) ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ವೀಕ್ಷಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ. ''ಟಿಪ್ಪಣಿ:ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ U.S.ನ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಜಾಲದ ಸೀಜನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬ್ರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಮೇ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ,ಅದು ಮೇ [[ಕೊನೆಗಾಲ]]ದ ಅವಧಿಗೆ ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.'' {| class="wikitable" |- style="background-color:#E0E0E0" valign="bottom" ! ಋತು ! ಟೈಮ್ಸ್‌ಲಾಟ್‌! ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಪ್ರಥಮಪ್ರದರ್ಶನ ! ಸೀಸನ್ನಿನ ಮುಕ್ತಾಯ ! ಟಿವಿ ಸೀಸನ್ ! ಶ್ರೇಯಾಂಕ ! ವೀಕ್ಷಕರು<br>(ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) |- style="background-color:#E0E0E0" |- style="background-color:#F9F9F9" | 1 ನೆಯ | ಭಾನುವಾರ 10:00PM | ಮಾರ್ಚ್ 27, 1988 | ಮೇ 25, 2004 | 2005 ! #9<ref name="season1">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 24, 2005|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052405_05|title= Season Program Rankings from 09/20/04 through 05/22/05|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 18.5<ref name="season1" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 2 ನೆಯ | ಭಾನುವಾರ 10:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2005 | ಮೇ 26, 2006 | 2005–2006 ! #5<ref name="season2">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 28, 2006|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=053106_05|title= Season Program Rankings from 09/19/05 through 05/28/06 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 20.3<ref name="season2" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 3 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2006 | ಮೇ 17, 2007 | 2006–2007 ! #4<ref name="season3">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=June 3, 2007|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=060507_05|title= Season Program Rankings from 09/18/06 through 06/03/07|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 21.3<ref name="season3" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 4 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2007 | ಮೇ 19, 2008 | 2007–2008 ! #8<ref name="season4">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 28, 2008|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=052808_06|title= Season Program Rankings from 09/24/07 through 05/25/08|accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 15.9 <ref name="season4" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 5 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2008 | ಮೇ 14, 2009 | 2008–2009 ! #12<ref name="season5">{{cite web|publisher=[[American Broadcasting Company|ABC]] Medianet|date=May 19, 2009|url=http://abcmedianet.com/web/dnr/dispDNR.aspx?id=051909_05|title= Season Program Rankings from 09/22/08 through 05/17/09 |accessdate=2009-07-03}}</ref> ! 14.6<ref name="season5" /> |- style="background-color:#F9F9F9" | 6 ನೆಯ | ಗುರುವಾರ 9:00PM | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2009 | ಮೇ 25, 2004 | 2009–2010 ! 17 ! 13.53 (ಇಲ್ಲಿಯ ದಿನಾಂಕದ ವರೆಗೆ ) |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು== [[ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಎಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾತ್ರ ಹಂಚಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಲಿಂಡಾ ಲೊವೆ ಮತ್ತು ಜೊನ್ ಬ್ರೇಸ್ )ಅವರಿಂದ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕೈಲ್ಕೆ ಚಾಂಡ್ಲರ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕಾಟೆ ಬರ್ಟನ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಾ ರಿಕಿ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್ ) *'''2007 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ (ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )''' *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಕಾಟೆ ಬರ್ಟನ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಎಲೆಜಾಬೆತ್ ರೀಸರ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಡೈಹಾನ್ ಕರೊಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೌರವ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ (ಶೆರೊನ್ ಲಾರೆನ್ಸ್)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ [[ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡಿಂಪ್ಸೆ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್)''' *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡಿಂಪ್ಸೆ)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನ ನಟಿ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ TV ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರ ಪೋಷಕ ನಟಿ TV ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ TV ಪುರುಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ) *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್)''' *2006ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ,ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *'''2007ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ''' *2008ರ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ, ಎನ್ಸೆಂಬಲ್ ಅವರಿಂದ [[NAACP ಇಮೇಜ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *'''2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಇಸೈಹ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ''' *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2006 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ ) *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಇಸೈಹ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ )ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ''' *2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2007 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *'''2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2008 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ''' *'''2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ,ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2009 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ,ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ(ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ ) *2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ,ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ(ಜೇಮ್ಸ್ ಪಿಕೆನ್ಸ್ ಜೂ.)ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2010 ನಾಟಕ ಸರಣಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬರವಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಶೊಂದಾ ರಿಮ್ಸ್)''' *'''2010 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಈ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' [[ಜನರಾಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] *'''2006 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಪುರುಷ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ)''' *'''2006 ರಲ್ಲಿ ನಟನೆಗಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' *'''2007 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಮಹಿಳಾ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಕಥ್ರೈನಾ ಹೇಗಿಲ್ )''' *'''2007 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ಪುರುಷ ತಾರೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸಿಯೆ)''' *'''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಶ್ಯದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್ )''' *2008 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ಪುರುಷ ತಾರೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ(ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೆಂಪ್ಸಿಯೆ) *2008 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009 ರ ಮೆಚ್ಚಿನ TV ನಾಟಕದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2009ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ TV ನಾಟಕದ ನಟನಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಮ್ಸೆಯ್) *'''2009ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ TV ನಾಟಕದ ನಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ )''' [[ಸ್ಯಾಟ್ ಲೈಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2005 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಸಾಂಡ್ರಾ ಒಹ್) *'''2007ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಟಕದ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ(ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ)''' *2007 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *2007 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ಕಿರು ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಟಿ.ಆರ್ ನೈಟ್) *2007 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್) *2008 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ಕಿರುಧಾರಾವಾಹಿಗಳು ಅಥವಾ TV ಚಿತ್ರದ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಚಂದ್ರಾ ವಿಲ್ಸನ್) [[ಎವ್ವಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ]] *2008 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪೆ ) *2009 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಾಗಿ ನಾಟಕ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ (ಕೆವಿನ್ ಮೆಕ್ಕಿಡ್) [[ರೈಟರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] *2005 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕದ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ *'''2005 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಸ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''' *2006 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ಸರಣಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ==ವ್ಯಾಪಾರಿಕರಣ== ===DVD ಬಿಡುಗಡೆಗಳು=== [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್]] (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ತಾ ಹೋಮ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್ ಮೆಂಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು )''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯ ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳ DVD ಗಳ ರೀಜನ್ 1ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಿಕೆಯಾಗಿ {{Citation needed|date=November 2009}}ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ[[ಬ್ಲು-ರೇ]] ನಾಲ್ಕನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿUK ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಋತು ಐದರ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ರೀಜನ್ ಎ ನಲ್ಲಿ ನಂತರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ;ಆಯಾ ಕಾಲದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು {| class="wikitable" !DVD ಹೆಸರು !USA ರಿಲೀಸ್ ದಿನಾಂಕ !Ep # ! ದಿಸ್ಕೊಸ್ ! ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1973 | align="center"|9 (R2-14) | align="center"|2 | ಪರ್ಯಾಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ title ಸಂದರ್ಭ, ಆಡಿಯೊ ಕಾಮೆಂಟರೀಸ್, an ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ ಮೂಲ,ಪ್ರಧಾನ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಎ ಮೇಕಿಂಗ್-ಆಫ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಈಸ್ಟರ್ Egg (ದಿಸ್ಕೊ2). |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2006 | align="center"|27 (R2-22) | align="center"|6 | ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ದಿ ಸಾಫ್ಟರ್ ಬದಿಯ ಡಾ.ಬೈಲಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು, ಸಮ್ಗ್ರ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ, ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆಡಿಯೊ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು, ''ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಮೆಮೊರೀಸ್ '',ಗಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಇಟ್ಸ್ ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ '', ''ವಾಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ಐ ಡನ್ ಟು ಡಿಸರ್ವ್ ದಿಸ್?'' ಮತ್ತು''ಲೂಸಿಂಗ್ ಮೈ ರಿಲಿಜನ್ ''. |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2007 | align="center"|25 | align="center"|7 | ಗಂಭೀರವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಂಪುಟ: 4 ವಿಸ್ಟೃತ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು, ಒಂದು "ಒನ್-ಆನ್-ಒನ್ ಉಯ್ತ್ ಎಲ್ಲೆನ್ ಪೊಂಪಿಯೊ", a visit to the race track with ತಾರೆ ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಡೆಂಪ್ಸ್,ರೊಂದಿಗೆ ರೇಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗೆ ಭೇಟಿ, ಅಭಿನಯ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ತಂಡ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ದೃಶ್ಯಗಳು,ಈ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಮೂಹ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು. |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 23, 2008 | align="center"|17 | align="center"|5 | ವಿಸ್ತೃತ ಸಂಪುಟ: "ಫಾರ್ ಎವರ್ ಯಂಗ್ ",ನ ವಿಸ್ತೃತ ಧಾರಾವಾಹಿ,ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅದರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಹೇಳುವವರ 4ನೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಆಡಿಯೊ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು,ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾದಗಳು. {{Citation needed|date=November 2009}} |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2009 | align="center"|24 | align="center"|7 | ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಣಗಳ ಸಂಪುಟ: 100ನೆಯ ಸರಣಿಯ ಹಿಂದಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಕಥ್ರೈನ್ ಹೇಗಿಲ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ, ಜಸ್ಟಿನ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್, ಜೆಫ್ರಿ ಡೀನ್ ಮೊರ್ಗನ್, ಪ್ರಸಾರವಾಗದ ಹೆಚ್ಕು ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಣಿಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳು ಪ್ರಮಾದಗಳು |- | ಪ್ರಥಮ ಕಂತು | ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2010<ref>[http://www.tvshowsondvd.com/news/Greys-Anatomy-Season-6/13564 ಗ್ರೆಯ್ ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯ - ಸಂಪೂರ್ಣ 6ನೆಯ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಸಾರ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.Season is On the Way: ದಿನಾಂಕ, ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದು!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111017202158/http://www.tvshowsondvd.com/news/Greys-Anatomy-Season-6/13564 |date=2011-10-17 }}, ''TVShowsonDVD.com'', ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2010</ref> | align="center"|24 | align="center"|6 | |} ===ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳ ಸಂಘಟನೆ=== ಸೋಮವಾರ ದಂದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದ ವರೆಗೆ 5/4cಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 6/5cಕ್ಕೆ,ಸದ್ಯ 3 ಗಂಟೆಗಳ ಬ್ಲಾಕ್ ಆರಂಭವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. [[FOX]] ಕೂಡಾ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ===ಧ್ವನಿಪಥಗಳು=== {{See also|Grey's Anatomy (soundtrack)}} ಈ ಶೊ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅದರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೀಜನ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಲಾವಿದ [[ಸ್ಯಾಪ್]] ಅವರಿಂದ "ಕೊಸಿ ಇನ್ ದಿ ರಾಕೆಟ್ "ನ ಅಂಶವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿತು. ಇದು ABC ಕಾರ್ಪೊರೇಟನ ಮೂಲಕ ಸಹವರ್ತಿ [[ಹಾಲಿಯುಡ್ ರಿಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ಧ್ವನಿ ಪಥದ ಸಂಗೀತದ ಅಲ್ಬಮ್ ನಲ್ಲಿ ಎಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2005ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ಪಟ್ಸವಾಸ್]] ಅವರಿಂದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವ [http://abc.go.com/primetime/greysanatomy/index?pn=musicguide]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120531225654/http://abc.go.com/shows/greys-anatomy/ |date=2012-05-31 }} ಪಟ್ಸವಾಸ್ ಅದೇ ತೆರನಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು [[FOX]] ಸರಣಿಗಾಗಿ ಪಡೆಯಿತು.''[[The O.C.]]'' ಅದರ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮುಂಚೆ ABC ಸರಣಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ {{Citation needed|date=June 2008}}ತೋರಿತು. ಎರಡನೆಯ ಧ್ವನಿ ಪಥಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಈ ಸರಣಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು,ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12, 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗಿನ ಧ್ವನಿಪಥವೂ ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಮೂರನೆಯ ಅವಧಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ===ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು=== {{Main|Grey's Anatomy: The Video Game}} ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ, ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಯನ್ನು ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ [[ಗೇಮ್ ಲಾಫ್ಟ್]] ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ಮೊಬೈಲ್ ಗೇಮ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಒಂದು Reuters.com ನ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ "ಇದು ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೇ ನೋಡುಗರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸರಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯುವ ಅವಕಾಶವಾಗುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ <ref>{{Cite web |url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS223051+17-Jan-2008+BW20080117 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207003022/http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS223051+17-Jan-2008+BW20080117 |url-status=dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ'' ಮೂಲದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಒಂದರ ಕುರಿತಂತೆ ಯುಬಿಸಾಫ್ಟ್ ತಾನು ಜನವರಿ7,2009ರಲ್ಲಿ ABC ಸ್ಟುಡಿಯೊಸ್ ನ ಅನುಮತಿಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಪರಿಕಲ್ಪನೆ [[Wii]]ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ, ದಿ [[ನೈಟೆಂಡೊ DS]] ಮತ್ತು PC, ''ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ:ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಹ ಒಂದು ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ '' ನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 10, 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಒಂದು ಎದುರು ಬದರಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ,ಅಂದರೆ [[ಟ್ರಾಮಾ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಈ ಆಟಗಾರರು ಆಯಾ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು {{Citation needed|date=March 2009}}ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. DigitalSomething.com [http://www.digitalsomething.com/news/2115.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110630004817/http://www.digitalsomething.com/news/2115.html |date=2011-06-30 }} ಇದರಿಂದ ನಿಂದ ಕಡಿಮೆ ರೇಟಿಂಗ್ ಅಂದರೆ 10ಕ್ಕೆ 2 ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಅಂಕ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ [[ದಿ CW]] ತಾನು ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸರಣಿ ಆಧಾರಿತ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಂದರೆ [[ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸರಣಿಗಳ]] ನ್ನು ಮಾಡುವುದಾಗಿ <ref>[http://www.eonline.com/uberblog/marc_malkin/b125402_greys_anatomy_inspires_reality_show.html "ಗ್ರೆಯ್ ನ ಅನ್ಯಾಟಮಿ" ರಿಯಾಲ್ಟಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯೇ ?], ''E! '' ''ಆನ್ ಲೈನ್ '', May 22, 2009</ref> ಘೋಷಿಸಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 26,2010ನಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ''[[ಎ ಕೊರಾಜೊನ್ ಅಬಿರ್ಟೊ ]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿತು. ಒಟ್ಟು 20.4 ರ[[ರೇಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು 48 [[ಶೇರ್ ]],ನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅರ್ಧದಷ್ಟು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ವೀಕ್ಷಕರು ಈ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ <ref>{{cite web|url=http://tvbythenumbers.com/2010/04/27/greys-anatomy-adaptation-a-corazon-abierto-premieres-to-huge-ratings-in-colombia/49914|title=ABC Press Release: "Grey's Anatomy" Adaptation "A Corazón Abierto" Premieres to Huge Ratings In Colombia|date=April 27, 2010|last=Seidman|first=Robert|work=TVbytheNumbers.com|accessdate=April 27, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100429183357/http://tvbythenumbers.com/2010/04/27/greys-anatomy-adaptation-a-corazon-abierto-premieres-to-huge-ratings-in-colombia/49914|url-status=dead}}</ref> ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{wikimedia}} * {{official|http://beta.abc.go.com/shows/greys-anatomy}} * [http://www.greyswriters.com ಗ್ರೆಯ್ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್ ರೈಟರ್ಸ್ ' ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008004304/http://www.greyswriters.com/ |date=2014-10-08 }} * {{imdb title|413573}} * {{tv.com show|24440}} {{Grey's Anatomy}} {{Private Practice}} {{GoldenGlobeTVDrama 1990-2009}} {{ScreenActorsGuildAwardsTVEnsembleDrama 1994-2009}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ನೆಯ ದಶಕದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2000ದ ದಶಕದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಬ್ರಾಡ್ ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಶೊಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಡ್ರಾಮಾ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೆಯ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಟಮಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಕಲ್ ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಿರಿಯಲ್ ಡ್ರಾಮಾ ಟೆಲಿವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಲೆವಿಸನ್ ಸಿರೀಸ್ ಬೈ ಬ್ಯುನಾ ವಿಸ್ತಾ ಟೆಲೆವಿಸನ್]] [[ವರ್ಗ:ಸೀಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ತೆಲೆವಿಜನ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಸ್ಟ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸಿರೀಸ್ ಗೊಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ವಿನ್ನರ್ಸ್]] gq7mt7fecqruj96f8tru2netoc5laxu 0 29009 1434052 1383807 2026-10-23T04:37:33Z Snow Lion Fenian 78665 /* */ 1434052 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Montgomery |settlement_type = City |nickname = |image_skyline = Montgomery Alabama panorama.jpg |imagesize = |image_caption = |image_flag = Flag of Montgomery, Alabama.svg |flag_size = 100px |image_seal = City of Montgomery Great Seal.png |seal_size = 75px |image_map = Montgomery_County_Alabama_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Montgomery_Highlighted.svg |mapsize = 200px |map_caption = Location in Montgomery County and Alabama |alias = |pushpin_map = USA Alabama |pushpin_map_caption = Location in Alabama. |coordinates_region = US-AL |subdivision_type = Country |subdivision_type1 = State |subdivision_type2 = [[List of counties in Alabama|County]] |subdivision_name = United States |subdivision_name1 = {{flag|Alabama}} |subdivision_name2 = [[Montgomery County, Alabama|Montgomery]] |government_type = |leader_title = [[List of mayors of Montgomery, Alabama|Mayor]] |leader_name = [[Todd Strange (politician)|Todd Strange]] ([[Republican Party (United States)|R]]) |established_title = [[Municipal corporation|Incorporated]] |established_date = December 3, 1819 |area_magnitude = |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 156.19 |area_total_km2 = 404.53 |area_land_sq_mi = 155.38 |area_land_km2 = 402.43 |area_water_sq_mi = 0.81 |area_water_km2 = 2.09 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_urban_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_metro_km2 = |population_as_of = 2009 |population_note = |population_footnotes =<ref name=popest>{{Cite web| date = June 28, 2007 | url = http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2006-04-01.csv | title = Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Alabama, Listed Alphabetically: April 1, 2000 to July 1, 2006 | format = [[Comma-separated values|CSV]] | work = 2007 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | accessdate = June 28, 2007 }}</ref> |population_total = 224119<!--<ref name=popest>--> |population_metro = 469268 |population_urban = |population_density_sq_mi = auto |timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]] |utc_offset = -6 |timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |coordinates_display = display=inline,title |latd = 32 |latm = 21 |lats = 42 |latNS = N |longd = 86 |longm = 16 |longs = 45 |longEW = W |elevation_m = 73 |elevation_ft = 240 |website = [http://www.montgomeryal.gov www.montgomeryal.gov] |postal_code_type = |postal_code = |area_code = [[Area code 334|334]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 01-51000 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0165344 }} '''ಮಾಂಟ್ಗಾಮೆರಿ''' ({{lang-en|Montgomery}}) [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ [[ಅಲಬಾಮ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ೨೦೦೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೫೬೮. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] 05c75l7jof4a640w8cmpazhryajcg2u 0 29478 1434076 1427431 2026-10-23T10:10:43Z Jyothianki 102601 1434076 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Krishnarajanagara | native_name = ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ | native_name_lang = ಕನ್ನಡ | other_name = ಹೊಸ ಯಡತೊರೆ | nickname = ಕೆಆರ್ಎನ್ | settlement_type = ನಗರ | image_skyline = File:Saligrama. Kayanahalli.jpg | image_alt = | image_caption = ಕಾಯನಹಳ್ಳಿ | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|12.46|N|76.39|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[flag|ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಮೈಸೂರು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 56312 | population_as_of = 2010 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೊಡು]] | postal_code = 571 602 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08223 | registration_plate = KA-45 KA-09 KA-55 | website = | footnotes = }} '''ಕೃ‍ಷ್ಣರಾಜನಗರ'''ವು [[ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು [[ಕಾವೇರಿ ನದಿ|ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ]] ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಹಿಂದೆ '''ಎಡತೊರೆ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಗರದ ಕಾವೇರಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ [[ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ವಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆ ಕಂಡುಬರುವ ಎರಡನೇ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಾದ ಮಾರನೇ ದಿನ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ<ref>[http://m.vijaykarnataka.com/district/mysuru/-81-/articleshow/47693604.cms ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ 81ರ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಸಂಭ್ರಮ]</ref> ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರವು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಾಲ್ಲೂಕಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು 1925-1930ರ ಮಧ್ಯಂತರ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಪ್ರವಾಹದ ಹಾನಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಎಡತೊರೆಯು ಹುಟ್ಟಿ ನಂತರ ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ ಎಂದಾಯಿತು. (ಎಡತೊರೆ ಹೆಸರಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ನಗರದ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ತೊರೆಯಿದ್ದು ಆದಕಾರಣ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ನಾಮಾಂಕಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಅಚ್ಚಕಟ್ಟಾದ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ನಿರ್ಮಾತೃ ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದೀವಾನರಾಗಿದ್ದ ಸರ್.ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರು ಕಾವೇರಿಯ ನದಿಯ ದಡಕ್ಕೆ ಆರ್ಕೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದೂರಿ ಜಾತ್ರೆ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಕೆ.ಆರ್.ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದು ಹಾಸನವನ್ನು ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆ.ಆರ್.ನಗರದಿಂದ 22ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಜಲಪಾತವಿದ್ದು ನೋಡುಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ, ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧ್ಯದೈವ. ಸರ್ವಧರ್ಮಕ್ಕೊ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳು, ಢೋರ್ನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಂತ ಅಂತೋಣಿರವರ ಚರ್ಚ್ ಇದ್ದು ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಮನ್ವಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ. ಇನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ಕಾಲೇಜು, ಪಿ.ಯು ಕಾಲೇಜು, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ವಿಷಯ. ಇನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಡಿ ರವಿಶಂಕರ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಗರವು ಮಂಡ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ==ಕೃ‍ಷ್ಣರಾಜನಗರದ ವಿಶೇಷತೆ== *ಈ ತಾಲೂಕಿನಾದ್ಯಂತ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಪಾತ್ರವಿದ್ದು ನೀರಾವರಿ ಯೊಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ, ಕಟ್ಟೆಪುರ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಏತ ನೀರಾವರಿ ಯೊಜನೆಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕೆ.ಆರ್. ನಗರವು ರಾಜ್ಯ ಹೆದಾರಿ ೫೭ ರಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ವ್ಯವಸ್ತಿತ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. *ಅಲ್ಲದೆ ಮೈಸೂರು - ಹಾಸನ - ಅರಸಿಕೆರೆ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಕೂಡ ಹಾದೂ ಹೋಗಿದ್ದು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೆಂದ್ರ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ೪೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರವಿದೆ. ಹುಣಸೂರು, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ, ಅರಕಲಗೂಡು, ಹೊಳೆ ನರಸಿಪುರ, ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ ತಾಲೂಕುಗಳ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ ತಾಲೂಕು ಇದೆ. *ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರಸ್ತೆ, ಚರಂಡಿ, ಬಸ್‌ನಿಲ್ದಾಣ, ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ವಾಚನಾಲಯ, ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಪಶುಆಸ್ಪತ್ರೆ, ತಾಲೂಕು ಕಚೇರಿ, ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ವಸತಿಗೃಹಗಳು ಇವೆ. ==ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ== ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಭತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಾಗಿ, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ ತಾಲೂಕನ್ನು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭತ್ತದ ಕಣಜ / ಭತ್ತದ ನಾಡೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬರ/ಪ್ರವಾಹದಂತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಆಹಾರ ಉಗ್ರಾಣ ಎಲ್ಲರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಕಾಟ್ನಾಳು == ಕಾಟ್ನಾಳು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಈ ಊರಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು ಅಗಿನ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೆವರನ್ನುಆರಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆ ಯನ್ನು ಕೊಡಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅದ್ದರಿ ನಂತರ ಕಾಟ್ನಾಳು ಯೆಂದು ಕರೆದರು. == ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ == ತಾಲೂಕಿನ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕ ದಿವಂಗತ ಚಿಕ್ಕಮಾದುರವರು ಹುಟ್ಟಿ‌ ಬೆಳೆದ ಗ್ರಾಮ, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ಕಡೆ ನೀರಿನಿಂದ ಅವೃತವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಕಟ್ಟೆ ಹಿನ್ನೀರಿನ ಗ್ರಾಮ, ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭ ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಗ್ರಾಮ ಮುಳುಗಡೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ಗ್ರಾಮ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಊರು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸರ್ವಧರ್ಮದ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ, ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ಈ ಊರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೊಬಗಿನಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕೈಬಿಸಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಗಡಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕುಂಟಿತವಾಗಿದೆ. == '''ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿ.''' == ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ನಗರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿ. ಎಂಬ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವಿದ್ದು 300 ಜನರಿಂದ 400 ಜನಗಳವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ,ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮತಾಯಿ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ತಾಯಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ವಾದರೂ ತೆಂಗುಗಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗುರುಕಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಕೆರೆಗಳು ಇದ್ದು ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಹಬ್ಬವು ಗುರು ಕಟ್ಟೆಯ ನೀರಿನ ಕಳಸದ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು ಭತ್ತ ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಕಾಳುಗಳು ತಂಬಾಕು ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಧುಮುಕುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ನದಿಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ದಡದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೋದಂಡರಾಮನ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ರಾಮನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಇದ್ದು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ನದಿ ನದಿ ದುಮುಕಿ ಹರಿಯುವ ಶಬ್ದವು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಸೀತಾ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು .ಇವರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಈ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಹೆಸರು ಚುಂಚ ಚುಂಚಿ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೊಟ್ಟರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸೀತಾ ಮಾತೆಯು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶ್ರೀ ರಾಮನು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಎಡ ಭಾಗ ನಿಂತು ದರ್ಶನ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಸೀತೆಮಾತೆಯು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ದರ್ಶನ. ಕೊಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತಾಮಾತೆಯು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನದಿ ದುಮುಕುವ ಶಬ್ದವು ಸೀತೆಗೆ ಕೇಳಬಾರದೆಂದು ರಾಮನು ಬಾಣ ಬಿಟ್ಟನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವು ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳಾದ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ದೇವರುಗಳ ಒಡವೆಯನ್ನು ಈ ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವಂತಹ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಯುಗಾದಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುದೆಂಬ ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ತಾಲೂಕು ಕೃ‍ಷ್ಣರಾಜನಗರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭತ್ತವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ,ಆದ್ದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಭತ್ತದ ನಾಡು ಅಥವಾ ಭತ್ತದ ಕಣಜ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ .ಇದು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ನಗರ ಎಂಬ  ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.  ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣಗಳು ಎಂದರೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ನಗರದ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದು ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನದಂದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣವು ಶಿವನ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಒಂದು ವಾರಗಳ ತನಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯು ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್ ನಗರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಆಗಿದ್ದು ,ಇಲ್ಲಿನ ಎಂ.ಎಲ್ಎ ರವಿಶಂಕರ್ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ .ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರವು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ (ಕೆ.ಆರ್. ನಗರ) ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಜನಗಣತಿ ಕೋಡ್ 618648 ಮತ್ತು ಪಿನ್‌ಕೋಡ್ 571602 ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮವು ಸಿದ್ಧಾಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಗ್ರಾಮ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇರುವುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನಕ್ಷೆ/ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. Gowdenahalli Sri Basaveshwara Temple ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ ತಾಲೂಕು ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ನಾಡಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಹೆಚ್.ವಿಶ್ವನಾಥ. ಶ್ರೀ ಸಾ.ರಾ.ಮಹೇಶ್. ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಸಿ.ಪಿ.ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್, ಬೆ.ಗೊ.ರಮೇಶ್, ರಾಮಸ್ವಾಮಿಗೌಡ ಎನ್, ಡಿ ರವಿಶಂಕರ್ , ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. == ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ರಾಮಗಳು == *'''ಅಡಗೂರು''' *'''ಅಂಕನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಅರ್ಜುನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಬೇರ್ಯ''' *'''ಬ್ಯಾಡರಹಳ್ಳಿ''' *'''ಚನ್ನಂಗೆರೆ''' *'''ಚಂದಗಾಲು''' *'''ಡೋರ್ನಳ್ಳಿ''' *'''ಗಂಧನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಹಳಿಯೂರು''' *'''ಹಂಪಾಪುರ''' *'''ಹನಸೋಗೆ''' *'''ಹರದನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಹೆಬ್ಬಾಳ''' *'''ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಹೊಸ ಅಗ್ರಹಾರ''' *'''ಹೊಸಕೋಟೆ''' *'''ಕರ್ಪೂರವಳ್ಳಿ''' *'''ಕೆಸ್ತೂರು''' *'''ಕುಪ್ಪೆ ಹಂತ''' *'''ಲಕ್ಷ್ಮಿಪುರ''' *'''ಲಾಳಂದೇವನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಮಾವತ್ತೂರು''' *'''ಮಾಯಾಗೌಡನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಮಾಲೂರು''' *'''ಮಿರ್ಲೆ''' *'''ಮುಂಜನಹಳ್ಳಿ''' *'''ನರಚನಹಳ್ಳಿ''' *'''ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ''' *'''ಶ್ರೀಗವಾಳು''' *'''ಸಿದ್ದಾಪುರ''' *'''ತಂದ್ರೆ''' *'''ತಿಪ್ಪೂರು''' ==ಭೌಗೋಳಿಕ== *ಭೌಗೋಳಿಕ ವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಫಲವತ್ತತೆ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಡ್ಯಾಮ್ ನಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ==ಬೆಳೆಗಳು== *ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು(ತಂಬಾಕು) ಭತ್ತ ರಾಗಿ ಅಡಿಕೆ ತೆಂಗು ತೊಗರಿ ಅಲಸಂದೆ ಹುರುಳಿಕಾಳು ==ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು== {{Colbegin|2}} * [[ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಜಲಪಾತ]] * [[ಅರ್ಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] * ಜಿನ ಬಸದಿ, ಚಿಕ್ಕ ಹನಸೋಗೆ * ಕಪ್ಪಡಿ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ - ರಾಚಪ್ಪಾಜಿ, ಸಿದ್ದ ಪ್ಪಾಜಿ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಜಮ್ಮ ಗದ್ದಿಗೆ * ಹಂಪಾಪುರದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ * ತಿಪ್ಪೂರು ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ * ಸಂತ ಅಂಥೊನಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಡೋರ್ನಹಳ್ಳಿ * ಚುಂಚನಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ * ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳು {{Colend|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{ಮೈಸೂರು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 0pqjngn3u9sbau83k6w1uir9fpdhp1s 0 38479 1434022 1366239 2026-10-22T16:56:59Z ~2026-56290-73 102586 /* */ am just adding tha Sridhar Swami name grate shishya of samartha ramadasa 1434022 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | honorific-prefix = ಸಮರ್ಥ | name = ರಾಮದಾಸ | religion = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | order = | philosophy = [[ಭಕ್ತಿಯೋಗ]], [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ]] | birth_name = ನಾರಾಯಣ ಟೋಸರ್ | birth_date = c. 1608 | birth_place = Jamb, [[Ahmadnagar Sultanate]] | death_date = {{death date and age|1682|1608|df=yes}} | literary_works = [[Dasbodh]], Manobodh, [[Aatmaram]], [[Manache Shlok]], more<ref name="AyyappappanikkarAkademi1997">{{cite book|url={{google books |plainurl=y |id=KYLpvaKJIMEC|page=368}}|title=Medieval Indian Literature: Surveys and selections|page=368|access-date=21 April 2015}}</ref> | image = Samarth ramdas swami original.jpg | native_name = | death_place = [[Sajjangad]], [[Satara district|Satara]], [[Maratha Empire]] | founder = Samarth sect | disciples = Sadguru Sridhar Swami (Varadalli) Kalyan Swami, Uddhav Swami, Krishnabai, Akka Swami | caption = Portrait of Ramdas by Meru Swami, c.17th-century }} '''ರಾಮದಾಸ 1608-81''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಾಳಿದ ಸಂತರು. [[ರಾಮ|ಶ್ರೀರಾಮ]]ನ ಭಕ್ತರಾಗಿ, ಚಾಪಳದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ ಮಂದಿರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರುಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡವರು. ಸಜ್ಜನಗಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಜನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪಸರಿಸಿದರು. [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ]]ರೊಡನೆ ಹೋರಾಡಿ ಅವರನ್ನು ದೇಶದಿಂದೋಡಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದ [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]] ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದವರು. ==ಬಾಲ್ಯ== ಸಮರ್ಥ ರಾಮದಾಸರ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ನಾರಾಯಣ. ರಾಮದಾಸನ ಪೂರ್ವಜರು ಠೋಸರ್ ಮನೆತನದವರು. ಈತನ ತಂದೆ ಸೂರ್ಯಾಜಿ ಪಂತ ಠೋಸರ್, ತಾಯಿ ರಾಣೂಬಾಯಿ. ಸಹೋದರ ಗಂಗಾಧರ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಮದಾಸ ಬಹಳ ತುಂಟನಾಗಿದ್ದ. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದರೂ ತುಂಟತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿದ್ದರೂ ತುಂಟತನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಈತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಜಾಂಬಗಾವ್ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ಈತನ ಆರಾಧ್ಯದೇವತೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈತನಿಗೆ [[ರಾಮ]]ನ ದರ್ಶನವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮದುವೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮಗನ ತುಂಟತನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ತಾಯಿ ರಾಣೂಬಾಯಿ ಮದುವೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದಳು. ಮದುವೆಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಾಷ್ಟಕ ಆರಂಭವಾಗಿ ದ್ವಿಜರು ಸುಮೂಹೂರ್ತಾ ಸಾವಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ನಾರಾಯಣ ಲಗ್ನಮಂಪಟದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟುಹೋದ. ==ಪರ್ಯಟನೆ== ಲಗ್ನಮಂಟಪದಿಂದ ಹೊರಟ ನಾರಾಯಣ [[ಗೋದಾವರಿ]]-ನಂದಿನೀ ಸಂಗಮ ಕ್ಷೇತ್ರ, [[ನಾಸಿಕ್]] ಮುಂತಾಗಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿದ. ಗೋದಾವರೀ ತೀರದಿಂದ [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಬದರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದವರೆಗೆ ಸಂಚಾರಮಾಡಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ತಾಯಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆಂದು ಪುನಃ ಜಾಂಬಗಾವ್‍ಗೆ ಬಂದ. ವಯೋವೃದ್ಧೆ ತಾಯಿಯ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಹೊರಟು ಕೃಷ್ಣಾತೀರದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಜನೇಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜಾಫಳ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತ. ಈ ರಾಮಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜ ಹಾಗೂ ಆದಿಲ್ ಷಾಹೀ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಧನಿಕರು ದಾನದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಂಜನೇಯ ಮೂರ್ತಿಗಳ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು "೧೧-ಮಾರುತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. {| class="wikitable" |+11-ಮಾರುತಿ ! Location !! Region !! Year |- | ಷಹಾಪುರ್||ಕರಾಡ|| 1644 |- | ಮಾಸೂರ್ || ಕರಾಡ|| 1645 |- | ಛಾಫಲ್ ವೀರ ಮಾರುತಿ|| ಸತಾರ|| 1648 |- |ಛಾಫಲ್ ದಾಸ ಮಾರುತಿ || ಸತಾರ|| 1648 |- | ಶಿಂಗನ್‍ವಾಡಿ|| ಸತಾರ|| 1649 |- | ಉಂಬ್ರಜ್ || ಮಾಸೂರ್|| 1649 |- | ಮಜ್‍ಗಾಂವ್|| ಸತಾರ|| 1649 |- | ಭಾಹೆ|| ಸಾಂಗ್ಲಿ|| 1651 |- | ಮನಪಡಲೆ|| ಕೊಲ್ಹಾಪುರ|| 1651 |- | ಪರ್ ಗಾವ್||ವಾರಣನಗರ|| 1651 |-1 | ಶಿರಾಲ ||ಸಾಂಗ್ಲಿ||1654 |} ==ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರವರ್ತಕ== ಏಕದೇವತಾ ಉಪಾಸನೆಗಳನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹರಿಸಲು ಅವಶ್ಯವಾದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ನಿರೂಪಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ರಾಮದಾಸೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶ್ರೀ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಮರ್ಥಸಂಪ್ರದಾಯ, ದಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಘವನ ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರ್ಯ, ಕಾರ್ಯೋದ್ದೇಶ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಉಪಾಸ್ಯ ಸಂಗತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರಾಮದಾಸ ಅದರ ಪ್ರಸಾರಣೆಗೆಂದು ಮಠ, ಮಹಂತ, ದಿನಚರ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪರೇಷೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾಜದ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ರಾಮದಾಸೀ ಪಂಥದಲ್ಲಿ ದ್ವೈತಾದ್ವೈಗಳ ಸಮನ್ವಯವಿದೆ. ರಾಮದಾಸನ ವಾಙ್ಮಯವೂ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ದಾಸಬೋಧ, ರಾಮಾಯಣ, ಪಂಚವೀಸ ಪ್ರಶ್ನವ ಪಂಚೀಕರಣಾದೀ ಅಭಂಗ, ದ್ವಾದಶ ಓವೀ ಶತಕ, ಕರುಣಾಷ್ಟಕ-ಇವು ಇವನ ಕೃತಿಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಸಬೋಧ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚ ಹಾಗೂ ಪರಮಾರ್ಥಗಳ ಸಮನ್ವಯವೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಾಧನಗಳು. ಇವರು ಕ್ರಿ.ಶ 1608ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಮದಾಸರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಶಿವಾಜಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರು ರಾಮದಾಸರು ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.dasbodh.com 'Largest Database of RAMDASI SAMPRADAYA' containing ALL literature of Samarth Ramdas] {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸಂತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಪಂಥ]] [[ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ರಾಮದಾಸ}} p2bums1oqh7zddyedfml0loqj1cmafh 1 59044 1434013 1433978 2026-10-22T13:28:26Z Pavanaja 5 Reverted edits by [[Special:Contributions/Prakruthi I G|Prakruthi I G]] ([[User talk:Prakruthi I G|talk]]) to last revision by [[User:Pavanaja|Pavanaja]] 1428483 wikitext text/x-wiki ಮುಖ್ಯ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಈ ಪುಟವನ್ನು ಬಳಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೮, ೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ (UTC) 9hmvibeg2ygmkcxrp90elarjblyv72y 0 84919 1434060 1346637 2026-10-23T05:58:11Z VASANTH S.N. 728 ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434060 wikitext text/x-wiki {{Cn}} '''ಚಿರಾಯತ'''- ಜೆನ್ಸಿಯನೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ== ಸ್ಪರ್ಷಿಯ ಚಿರೆಟ (Swertia) ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 4,000'-10,000' ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗಳು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವು. [[ಅಂಡಾಶಯ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೂವಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಇಲ್ಲವೆ ಐದು. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಕೋಶ]]ವಿದೆ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ಅಸಂಖ್ಯ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತವೆ. ==ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು== ಚಿರಾಯತಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ತ್ವವುಂಟು. ಕಾಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಸ್ಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು [[ಕಹಿ]]ಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಫೆಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಿರಾಚಿನ್ ಎಂಬ ಆಮ್ಲಗಳು. [[ಜ್ವರ]], ಶೀತ, [[ಹೊಟ್ಟೆನೋವು]] ಮುಂತಾದ [[ರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಈ ಗಿಡ ಒಳ್ಳೆ ಔಷಧಿ ಎನಿಸಿದೆ. ==ಚಿರಿಯಾತ== [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂ]] : ಕಿರಾತಿಕ್ತ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂ]] : ಚಿರಯಾತ [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮ]] : ಚಿರಯಿತ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗು]] : ಚಿರ್‍ಯಾತ [[ತೆಲುಗು|ತೆ]] : ನೀಲಾವೇಮು [[ತಮಿಳು|ತ]] : ನೀಲವೆಂಬು ===ವರ್ಣನೆ=== ಪುಟ್ಟ[[ಗಿಡ]], 12 ರಿಂದ 18 [[ಅಂಗುಲ]] ಉದ್ದ ಬೆಳೆದಿರುವುದು. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಹಸಿರಾಗಿರುವವು. ಮತ್ತು ಕಂಟಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವವು. ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿರುವವು. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 4-4 ಹೂ ದಳವಿರುವವು. ಮತ್ತು ತಿಳಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದು ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವವು. ಹೂ ಕಹಿಯಾಗಿರುವುದು. ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ‘‘ಚಿರಾಯಿತಿನ್’’ ಅನ್ನುವ ಕಹಿಯಾದ ಹಳದೀ ವರ್ಣವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿರುವುದು, ಹೂ ಬಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಣಗಿಸಿ ವನೌಷಧವಾಗಿ’ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಪೆಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವಿದೆ. ಬಾಬಬುಡನ್‍ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ===ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು=== '''ಅರ್ಧತಲೆನೋವಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, [[ಬೇವು|ಬೇವಿ]]ನ ತೊಗಟೆ, ತ್ರಿಫಲಚೂರ್ಣ [[ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ]], [[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]] ಕೊಂಬು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ 1/8 ಭಾಗ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ ಶೇಖರಿಸುವುದು. 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಸೆದು, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ನಶ್ಯದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಸುವುದು. ಸೀನುಗಳು ಬಂದು ಅರ್ಧ ತಲೆನೋವು ಶಾಂತವಾಗುವುದು. '''ತೀವ್ರವಾದ ಜ್ವರ''' ಚಿರಾಯಿತ, [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]], ಕಚೂರ, ಮರದರಶಿನ, [[ಏಲಕ್ಕಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, [[ಓಮು|ಓಮ]], [[ಹಿಪ್ಪಲಿ]], [[ದೇವದಾರು]] ಐದೈದು ಗ್ರಾಂ ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಕಷಾಯ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿ ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸಾಕು. '''ಚಳಿ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ''' ಚಿರಿಯಾತ ಸಪ್ತಪರ್ಣಿ [[ಚಕ್ಕೆ]], [[ಕರೀಜೀರಿಗೆ|ಕರಿಜೀರಿಗೆ]] ಇವೆಲ್ಲ ತಲಾ ಎರಡೆರೆಡು ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ, ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಎರಡೆರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವಾಗ [[ಲಾವಂಚ|ಲಾಮಂಚ]] ಮತ್ತು ಕಟುಕರೋಹಿಣಿಯ ಎರಡು ಗ್ರಾಂ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣ ಸೇರಿಸುವುದು. ಜ್ವರದ ತಾಪವು ತಗ್ಗಿ ಜ್ವರ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು. '''ಎದೆ ಉರಿ, ಆಮ್ಲ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ''' 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಒಣಗಿದ ಚಿರಿಯಾತದ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣಕ್ಕೆ 10 ಗ್ರಾಂ ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ, ಸೇವಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು. '''ಹಳೇ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ತಲಾ 5-5 ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣಿಸುವುದು. 5 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ರಕ್ತ ಕೆಟ್ಟು ಉಂಟಾಗುವ ಕಜ್ಜಿ, ತುರಿ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ ಮೂಲಿಕೆಯ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಅಜೀರ್ಣ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಒಣಗಿದ ಬೇವಿನ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು. ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 ಗ್ರಾಂ ನಷ್ಟು ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕದಡಿ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಶಕ್ತಿ ಬರಲು''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಅತಿಮಧುರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದು. ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 1/2 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಮೇಲೆ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದ ಬಿಸಿಯಾದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಾಯತ}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] 4gqnwjzkj5gu4okrgk49kbmwposs5v7 1434061 1434060 2026-10-23T06:00:23Z VASANTH S.N. 728 ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಅಳವಡಿಕೆ 1434061 wikitext text/x-wiki {{Cn}} {{Automatic taxobox |image=Swertia perennis 230705.jpg |image_caption=''[[Swertia perennis]]'' |taxon=Swertia |authority=[[Carl Linnaeus|L.]] |type_species=''[[Swertia perennis]]'' |type_species_authority=L. |subdivision_ranks=Species |subdivision=120–150; see text |synonyms_ref=<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11742 |title=Genus: ''Swertia'' |archive-date=2012-09-14 |author=Germplasm Resources Information Network (GRIN) |author-link=Germplasm Resources Information Network |date=2004-09-23 |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program, National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120914154914/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11742 }}</ref><ref name="ING">{{cite web |url=http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Swertia |title=Index Nominum Genericorum database |access-date=2008-05-16 |year=1978 |work=[[International Code of Botanical Nomenclature]] |publisher=[[Smithsonian Institution]] }}</ref><ref name="NHM">{{cite web |url=http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/linnaean-typification/detail.dsml?ID=870100 |archive-url=https://archive.today/20121223103010/http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/linnaean-typification/detail.dsml?ID=870100 |url-status=dead |archive-date=December 23, 2012 |title=Linnaean Name: ''Swertia perennis'' Linnaeus |access-date=2008-05-16 |work=The Linnaean Plant Name Typification Project |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] }}</ref> |synonyms=* ''Kingdon-Wardia'' <small>C. Marquand</small> * ''Ophelia'' <small>D. Don</small> * ''Pleurogyne'' <small>Eschsch. ''ex'' Griseb.</small> * ''Swertopsis'' <small>Makino</small> * ''Synallodia'' <small>Raf.</small> * ''Tesseranthium'' <small>Kellogg</small> '''Probable synonyms''' * ''Anagallidium'' <small>Griseb.</small> '''Possible synonyms''' * ''Frasera'' <small>Walter</small> * ''Lomatogoniopsis'' <small>T. N. Ho & S. W. Liu</small> }} '''ಚಿರಾಯತ'''- ಜೆನ್ಸಿಯನೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ== ಸ್ಪರ್ಷಿಯ ಚಿರೆಟ (Swertia) ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 4,000'-10,000' ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗಳು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವು. [[ಅಂಡಾಶಯ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೂವಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಇಲ್ಲವೆ ಐದು. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಕೋಶ]]ವಿದೆ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ಅಸಂಖ್ಯ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತವೆ. ==ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು== ಚಿರಾಯತಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ತ್ವವುಂಟು. ಕಾಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಸ್ಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು [[ಕಹಿ]]ಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಫೆಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಿರಾಚಿನ್ ಎಂಬ ಆಮ್ಲಗಳು. [[ಜ್ವರ]], ಶೀತ, [[ಹೊಟ್ಟೆನೋವು]] ಮುಂತಾದ [[ರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಈ ಗಿಡ ಒಳ್ಳೆ ಔಷಧಿ ಎನಿಸಿದೆ. ==ಚಿರಿಯಾತ== [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂ]] : ಕಿರಾತಿಕ್ತ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂ]] : ಚಿರಯಾತ [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮ]] : ಚಿರಯಿತ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗು]] : ಚಿರ್‍ಯಾತ [[ತೆಲುಗು|ತೆ]] : ನೀಲಾವೇಮು [[ತಮಿಳು|ತ]] : ನೀಲವೆಂಬು ===ವರ್ಣನೆ=== ಪುಟ್ಟ[[ಗಿಡ]], 12 ರಿಂದ 18 [[ಅಂಗುಲ]] ಉದ್ದ ಬೆಳೆದಿರುವುದು. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಹಸಿರಾಗಿರುವವು. ಮತ್ತು ಕಂಟಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವವು. ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿರುವವು. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 4-4 ಹೂ ದಳವಿರುವವು. ಮತ್ತು ತಿಳಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದು ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವವು. ಹೂ ಕಹಿಯಾಗಿರುವುದು. ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ‘‘ಚಿರಾಯಿತಿನ್’’ ಅನ್ನುವ ಕಹಿಯಾದ ಹಳದೀ ವರ್ಣವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿರುವುದು, ಹೂ ಬಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಣಗಿಸಿ ವನೌಷಧವಾಗಿ’ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಪೆಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವಿದೆ. ಬಾಬಬುಡನ್‍ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ===ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು=== '''ಅರ್ಧತಲೆನೋವಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, [[ಬೇವು|ಬೇವಿ]]ನ ತೊಗಟೆ, ತ್ರಿಫಲಚೂರ್ಣ [[ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ]], [[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]] ಕೊಂಬು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ 1/8 ಭಾಗ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ ಶೇಖರಿಸುವುದು. 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಸೆದು, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ನಶ್ಯದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಸುವುದು. ಸೀನುಗಳು ಬಂದು ಅರ್ಧ ತಲೆನೋವು ಶಾಂತವಾಗುವುದು. '''ತೀವ್ರವಾದ ಜ್ವರ''' ಚಿರಾಯಿತ, [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]], ಕಚೂರ, ಮರದರಶಿನ, [[ಏಲಕ್ಕಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, [[ಓಮು|ಓಮ]], [[ಹಿಪ್ಪಲಿ]], [[ದೇವದಾರು]] ಐದೈದು ಗ್ರಾಂ ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಕಷಾಯ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿ ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸಾಕು. '''ಚಳಿ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ''' ಚಿರಿಯಾತ ಸಪ್ತಪರ್ಣಿ [[ಚಕ್ಕೆ]], [[ಕರೀಜೀರಿಗೆ|ಕರಿಜೀರಿಗೆ]] ಇವೆಲ್ಲ ತಲಾ ಎರಡೆರೆಡು ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ, ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಎರಡೆರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವಾಗ [[ಲಾವಂಚ|ಲಾಮಂಚ]] ಮತ್ತು ಕಟುಕರೋಹಿಣಿಯ ಎರಡು ಗ್ರಾಂ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣ ಸೇರಿಸುವುದು. ಜ್ವರದ ತಾಪವು ತಗ್ಗಿ ಜ್ವರ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು. '''ಎದೆ ಉರಿ, ಆಮ್ಲ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ''' 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಒಣಗಿದ ಚಿರಿಯಾತದ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣಕ್ಕೆ 10 ಗ್ರಾಂ ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ, ಸೇವಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು. '''ಹಳೇ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ತಲಾ 5-5 ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣಿಸುವುದು. 5 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ರಕ್ತ ಕೆಟ್ಟು ಉಂಟಾಗುವ ಕಜ್ಜಿ, ತುರಿ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ ಮೂಲಿಕೆಯ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಅಜೀರ್ಣ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಒಣಗಿದ ಬೇವಿನ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು. ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 ಗ್ರಾಂ ನಷ್ಟು ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕದಡಿ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಶಕ್ತಿ ಬರಲು''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಅತಿಮಧುರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದು. ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 1/2 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಮೇಲೆ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದ ಬಿಸಿಯಾದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಾಯತ}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] mhr49m26f0n79ub3rjw3o8t4nn244lr 1434062 1434061 2026-10-23T06:00:43Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434062 wikitext text/x-wiki {{Cn}} {{Automatic taxobox |image=Swertia perennis 230705.jpg |image_caption=''[[Swertia perennis]]'' |taxon=Swertia |authority=[[Carl Linnaeus|L.]] |type_species=''[[Swertia perennis]]'' |type_species_authority=L. |subdivision_ranks=Species |subdivision=120–150; see text |synonyms_ref=<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11742 |title=Genus: ''Swertia'' |archive-date=2012-09-14 |author=Germplasm Resources Information Network (GRIN) |author-link=Germplasm Resources Information Network |date=2004-09-23 |work=Taxonomy for Plants |publisher=[[United States Department of Agriculture|USDA]], [[Agricultural Research Service|ARS]], National Genetic Resources Program, National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120914154914/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11742 }}</ref><ref name="ING">{{cite web |url=http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Swertia |title=Index Nominum Genericorum database |access-date=2008-05-16 |year=1978 |work=[[International Code of Botanical Nomenclature]] |publisher=[[Smithsonian Institution]] }}</ref><ref name="NHM">{{cite web |url=http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/linnaean-typification/detail.dsml?ID=870100 |archive-url=https://archive.today/20121223103010/http://internt.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/linnaean-typification/detail.dsml?ID=870100 |url-status=dead |archive-date=December 23, 2012 |title=Linnaean Name: ''Swertia perennis'' Linnaeus |access-date=2008-05-16 |work=The Linnaean Plant Name Typification Project |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] }}</ref> |synonyms=* ''Kingdon-Wardia'' <small>C. Marquand</small> * ''Ophelia'' <small>D. Don</small> * ''Pleurogyne'' <small>Eschsch. ''ex'' Griseb.</small> * ''Swertopsis'' <small>Makino</small> * ''Synallodia'' <small>Raf.</small> * ''Tesseranthium'' <small>Kellogg</small> '''Probable synonyms''' * ''Anagallidium'' <small>Griseb.</small> '''Possible synonyms''' * ''Frasera'' <small>Walter</small> * ''Lomatogoniopsis'' <small>T. N. Ho & S. W. Liu</small> }} '''ಚಿರಾಯತ'''- ಜೆನ್ಸಿಯನೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯ. ==ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಮ== ಸ್ಪರ್ಷಿಯ ಚಿರೆಟ (Swertia) ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 4,000'-10,000' ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಬಹಳ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ [[ಹೂವು|ಹೂ]]ಗಳು ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವು. [[ಅಂಡಾಶಯ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೂವಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಇಲ್ಲವೆ ಐದು. ಅಂಡಾಶಯ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ [[ಕೋಶ]]ವಿದೆ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ಅಸಂಖ್ಯ ಬೀಜಗಳಿರುತ್ತವೆ. ==ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು== ಚಿರಾಯತಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಮಹತ್ತ್ವವುಂಟು. ಕಾಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಸ್ಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು [[ಕಹಿ]]ಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಒಫೆಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಿರಾಚಿನ್ ಎಂಬ ಆಮ್ಲಗಳು. [[ಜ್ವರ]], ಶೀತ, [[ಹೊಟ್ಟೆನೋವು]] ಮುಂತಾದ [[ರೋಗ]]ಗಳಿಗೆ ಈ ಗಿಡ ಒಳ್ಳೆ ಔಷಧಿ ಎನಿಸಿದೆ. ==ಚಿರಿಯಾತ== [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂ]] : ಕಿರಾತಿಕ್ತ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂ]] : ಚಿರಯಾತ [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮ]] : ಚಿರಯಿತ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗು]] : ಚಿರ್‍ಯಾತ [[ತೆಲುಗು|ತೆ]] : ನೀಲಾವೇಮು [[ತಮಿಳು|ತ]] : ನೀಲವೆಂಬು ===ವರ್ಣನೆ=== ಪುಟ್ಟ[[ಗಿಡ]], 12 ರಿಂದ 18 [[ಅಂಗುಲ]] ಉದ್ದ ಬೆಳೆದಿರುವುದು. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಹಸಿರಾಗಿರುವವು. ಮತ್ತು ಕಂಟಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವವು. ಕಾಂಡದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಿರುವವು. ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 4-4 ಹೂ ದಳವಿರುವವು. ಮತ್ತು ತಿಳಿ ಹಸಿರಾಗಿ ಹಳದಿಯಾಗಿದ್ದು ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ವರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವವು. ಹೂ ಕಹಿಯಾಗಿರುವುದು. ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ‘‘ಚಿರಾಯಿತಿನ್’’ ಅನ್ನುವ ಕಹಿಯಾದ ಹಳದೀ ವರ್ಣವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿರುವುದು, ಹೂ ಬಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಒಣಗಿಸಿ ವನೌಷಧವಾಗಿ’ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಪೆಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವಿದೆ. ಬಾಬಬುಡನ್‍ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ===ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು=== '''ಅರ್ಧತಲೆನೋವಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, [[ಬೇವು|ಬೇವಿ]]ನ ತೊಗಟೆ, ತ್ರಿಫಲಚೂರ್ಣ [[ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ]], [[ಅರಿಸಿನ|ಅರಿಶಿನ]] ಕೊಂಬು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ 1/8 ಭಾಗ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ ಶೇಖರಿಸುವುದು. 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ, ಒಂದಿಷ್ಟು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಸೆದು, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ನಶ್ಯದಂತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಸುವುದು. ಸೀನುಗಳು ಬಂದು ಅರ್ಧ ತಲೆನೋವು ಶಾಂತವಾಗುವುದು. '''ತೀವ್ರವಾದ ಜ್ವರ''' ಚಿರಾಯಿತ, [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]], ಕಚೂರ, ಮರದರಶಿನ, [[ಏಲಕ್ಕಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, [[ಓಮು|ಓಮ]], [[ಹಿಪ್ಪಲಿ]], [[ದೇವದಾರು]] ಐದೈದು ಗ್ರಾಂ ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಕಷಾಯ ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿ ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸಾಕು. '''ಚಳಿ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ''' ಚಿರಿಯಾತ ಸಪ್ತಪರ್ಣಿ [[ಚಕ್ಕೆ]], [[ಕರೀಜೀರಿಗೆ|ಕರಿಜೀರಿಗೆ]] ಇವೆಲ್ಲ ತಲಾ ಎರಡೆರೆಡು ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ, ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಅಷ್ಠಾಂಶ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಎರಡೆರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಸೇವಿಸುವುದು. ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವಾಗ [[ಲಾವಂಚ|ಲಾಮಂಚ]] ಮತ್ತು ಕಟುಕರೋಹಿಣಿಯ ಎರಡು ಗ್ರಾಂ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣ ಸೇರಿಸುವುದು. ಜ್ವರದ ತಾಪವು ತಗ್ಗಿ ಜ್ವರ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದು. '''ಎದೆ ಉರಿ, ಆಮ್ಲ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ''' 1/4 ಟೀ ಚಮಚ ಒಣಗಿದ ಚಿರಿಯಾತದ ನಯವಾದ ಚೂರ್ಣಕ್ಕೆ 10 ಗ್ರಾಂ ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ, ಸೇವಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು. '''ಹಳೇ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' ಚಿರಿಯಾತ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ತಲಾ 5-5 ಗ್ರಾಂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣಿಸುವುದು. 5 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಕಾಯಿಸಿ ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ರಕ್ತ ಕೆಟ್ಟು ಉಂಟಾಗುವ ಕಜ್ಜಿ, ತುರಿ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ''' ಚಿರಿಯಾತ ಮೂಲಿಕೆಯ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ, ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಅಜೀರ್ಣ ಜ್ವರಕ್ಕೆ''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಒಣಗಿದ ಬೇವಿನ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು. ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 ಗ್ರಾಂ ನಷ್ಟು ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಬಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕದಡಿ ಸೇವಿಸುವುದು. '''ಶಕ್ತಿ ಬರಲು''' 10 ಗ್ರಾಂ ಚಿರಾಯಿತ ಮತ್ತು 10 ಗ್ರಾಂ ಅತಿಮಧುರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕುಟ್ಟಿ ನುಣ್ಣಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದು. ಹೊತ್ತಿಗೆ 2 1/2 ಗ್ರಾಂ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಮೇಲೆ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದ ಬಿಸಿಯಾದ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಾಯತ}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] rk3aqtkl7tsh7znvhpilc6obhs0foly 0 92146 1434070 1359934 2026-10-23T08:59:25Z GeertivpBot 81497 #pwb Copy label Authority control [[c:Category:May Sinclair|Commons category May Sinclair]] 1434070 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ | image = May Sinclair 001.jpg | caption = ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ | birth_name = | birth_date = ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೬೩ | birth_place = [[Rock Ferry]], [[Cheshire]] | death_date = {{death date|1946|11|14|df=y}} | death_place = [[Buckinghamshire]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | occupation = Novelist and poet | genre = | movement = | signature = | influences = | influenced = }} '''ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್''' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿರುವ ಮೇರಿ ಅಮೆಲಿಯಾ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಲೇರವರು ಪ್ರಸಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಅವರು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಡಜನ್ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕವಿತೆ]]ಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಕಾದಂಬರಿಗಳು, ಮೂವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕವನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಮತದಾನ]]ದ ಹಕ್ಕು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು ಹೋರಾಡಿದರು ಮತ್ತು 'ವುಮನ್‍ ರೈಟರ್ಸ್ ಸಫ್ರಿಜ್ ಲೀಗ್‍'ನಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಆಧುನಿಕ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ಗದ್ಯೆಗಳ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಅವರು ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ ಕವಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಡೊರೊಥಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ರನ್ನು ಇತರರಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಡೊರೊಥಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನವರ ಕಾದಂಬರಿ ಅನುಕ್ರಮದ 'ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮೇಜ್‌ನ' (೧೯೧೫-೧೯೬೭) ಮೊದಲ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವಾಗ, ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ 'ಸ್ಟ್ರೀಮ್‍ ಆಫ್‍ ಕಾನ್ಷಿಯಸ್‍ನಸ್‍' ಶಬ್ದದವನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ==ಜೀವನ== ೧೮೬೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪<ref>{{cite web |title=May Sinclair {{!}} British writer and suffragist |url=https://www.britannica.com/biography/May-Sinclair |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=11 January 2020 |language=en}}</ref> ರಂದು ಮೇರಿ ಅಮೆಲಿಯಾ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಲೇರ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್, ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಅಮೇಲಿಯಾ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಕ್ ಫೆರ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರವರ [[ತಾಯಿ]] ಅಮೆಲಿಯಾ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಒಂದು ಕಲ್ಪನಾತೀತ ಮತ್ತು ದೃಢ-ಸಂಕಲ್ಪದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ದಮನಶೀಲ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಅವರ [[ತಂದೆ]] ವಿಲಿಯಮ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಹಡಗು ವ್ಯವಹಾರದ ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಕುಟುಂಬವು [http://%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%AA%E0%B3%82%E0%B2%B2%E0%B3%8D ಲಿವರ್‍ಪೂಲ್‌] ನ ಮೀಪವಿರುವ ಹೈಯರ್ ಬೆಬಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಕ್ ಪಾರ್ಕ್ನ ಥಾರ್ನ್ಕೋಟ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಕುಟುಂಬವು 1860 ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ದೊಡ್ಡ ಮನೆ, ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಆರಾಮದಾಯಕ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿಂಕ್ಲೇರವರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿರುವಾಗ ಅವರ ತಂದೆಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಉಳಿದಿರುವ ಆಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಕ್ಲೇರವರ ತಂದೆ ವಿಲಿಯಂ [[ಮದ್ಯಪಾನ]]ಕ್ಕೆ ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದರು. 1872 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುಟುಂಬ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನ]] ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಲ್ಫಾರ್ಡ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. 1881 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಕ್ಲೇರವರು 18 ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಚೆಲ್ಟೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಲೇಡೀಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಚೆಲ್ಟೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಲೇಡೀಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಐದು ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಮಾರಣಾಂತಿಕ [[ಹೃದಯ]] ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Cheltenham Ladies' College.jpg|thumb|right|ಚೆಲ್ಟೆನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಲೇಡೀಸ್ ಕಾಲೇಜ‍]] ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ೧೮೯೬ ರಿಂದ ಸಿಂಕ್ಲೇರವರ ತಾಯಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಧೈರ್ಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿಯಾದ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ 'ದಿ ಡಿವೈನ್ ಫೈರ್'<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Divine-Fire-Sinclair-Original-Classics/dp/1544295480 |website=www.amazon.com |accessdate=11 January 2020}}</ref> ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>https://pdfs.semanticscholar.org/243e/72ca54d55096aa71ad753c0139573e174dbb.pdf</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅವರನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್‌ನ 'ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಪ್ರವಾಸ' ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರಾಲ್ಫ್ ವಾಲ್ಡೋ ಎಮರ್ಸನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಲಿಯಟ್ ನಾರ್ಟನ್, ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್, ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೈನ್, ಆನೀ ಫೀಲ್ದ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಓರ್ನೆ ‍‍‍‍‍‍ಜುವೆಟ್‍‍‍ ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನೇಕ ಗಣನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಮ್ಯಾಜಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಕವಿ ಹಿಲ್ಡಾ ಡೂಲಿಟಲ್‍ರವರ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಕೃತಿ 'ದಿ ಈಗೋಯಿಸ್ಟ್'ನಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅವರು ಟಿ.ಎಸ್‍. ಎಲಿಯಟ್ ಮತ್ತು ಡೊರೊಥಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನವರ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ 'ದಿ ಈಗೋಯಿಸ್ಟ್'ನಲ್ಲಿ ಡೊರೊಥಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ರ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮೆಜ್‍ ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ಸನವರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರು ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಸಿಂಕ್ಲೇರವರು 'ಅನ್ಕ್ಯಾನಿ ಸ್ಟೋರೀಸ್' (1923) ಮತ್ತು 'ದಿ ಇಂಟರ್ಸೆಸರ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್' (1931) ಎಂಬ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಯ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇ.ಎಫ್. ಬ್ಲೀಲರ್ ಸಿಂಕ್ಲೇರವರ ಅನ್ಕಾನ್ನಿ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯುತ್ತಮ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಕಥೆಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿಖರತೆಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ನಿಧನ== ಮೇ ಸಿಂಕ್ಲೇರ್ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್‌ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಕಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಕಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬರ್ಟ್ರೋಪ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕಳೆದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1946 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಲಂಡನ್ನ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್-ಅಟ್-ಹ್ಯಾಂಪ್ಸ್ಟೆಡ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದರೆ.<ref>{{cite web |last1=Jones |first1=Charlotte |title=May Sinclair: the readable modernist |url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2013/aug/01/may-sinclair-readable-modernist |website=The Guardian |accessdate=11 January 2020 |date=1 August 2013}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:St John at Hampstead, churchyard - geograph.org.uk - 1121594.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್-ಅಟ್-ಹ್ಯಾಂಪ್ಸ್ಟೆಡ್‌ ಚರ್ಚ್‌: ಸಿಂಕ್ಲೇರು ಸಮಾಧಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳ]] ==ಕೃತಿಗಳು== *ನಕಿಕೆಟಸ್‍ ಅಂಡ್‍ ಅದರ್‍ ಪೊಯಮ್ಸ್ (೧೮೮೬)<ref name="Greenwood Publishing Group">{{cite web |last1=Janik |first1=Vicki K. |last2=Janik |first2=Del Ivan |last3=Nelson |first3=Emmanuel Sampath |title=Modern British Women Writers: An A-to-Z Guide |url=https://books.google.co.in/books?id=RKkxuhw7kowC&pg=PA296&lpg=PA296&dq=Nakiketas+and+other+poems+by+mary+sinclair&source=bl&ots=p_pvgoFqK3&sig=ACfU3U2sRfY_QfflnV-ljnT5uy1d0zEeXQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjM34H18PvmAhXV6XMBHV_FCqMQ6AEwAnoECAgQAQ#v=onepage&q=Nakiketas%20and%20other%20poems%20by%20mary%20sinclair&f=false |publisher=Greenwood Publishing Group |accessdate=11 January 2020 |language=en |date=2002}}</ref> *ಎಸ್ಸೇಸ್‍ ಇನ್‍ ವರ್ಸ್ (೧೮೯೨)<ref name="Greenwood Publishing Group"/> *ಆಡ್ರೆ ಕ್ರಾವೆನ್‍ (೧೮೯೭) *ಮಿಸ್ಟರ್‍ ಅಂಡ್‍ ಮಿಸಸ್‍ ನೆವಿಲ್‍ ಟೈಸನ್ಸ್(೧೮೯೮) *ಟೂ ಸೈಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಅ ಕ್ವೆಸ್‍ಟಿನ್(1901) *ದಿ ಡಿವೈನ್‍ ಫಯರ್‍(1904) *ದಿ ಹೆಲ್ಪ್‌ಮೇಟ್‍(1907)<ref>https://www.amazon.in/Helpmate-Sinclair-Fiction-Literary-Romance/dp/1603128832</ref> *ದಿ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‍ ಆಫ್ ಈವ್‍(1907) *ದಿ ಇಮ್ಮಾ‌ರ್ಟ‌ಲ್‍ ಮೊಮೆಂಟ್‍(1908) *ಕಿಟ್ಟಿ ಟೈಲೀರ್‌(1908) *ದಿ ಕ್ರಿಯೇಟರ್ಸ್(1910) *ಮಿಸ್‍ ಟರಂಟ್ಸ್ ಟೆಂಪರಮೆಂಟ್‍(1911) *ದಿ ಫ್ಲಾ ಇನ್‍ ದಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‍(1912) *ದಿ ತ್ರೀ ಬ್ರೋಂಟ್ಸ್(1912) *ಫೆಮಿನಿಸಮ್‍(1912) *ದಿ ಕಂಬೈನ್ಡ್ ಮೇಝ್‍(1913)<ref>{{cite web |title=Books : the-helpmate-1907-by-may-sinclair - Rediff Shopping |url=http://books.rediff.com/exactmatch/the-helpmate-1907-by-may-sinclair |website=books.rediff.com |accessdate=11 January 2020 |archive-date=11 ಜನವರಿ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111145508/http://books.rediff.com/exactmatch/the-helpmate-1907-by-may-sinclair |url-status=dead }}</ref> *ದಿ ತ್ರೀ ಸಿಸ್ಟ್‌ರ್ಸ್(1914) *ದಿ ರಿಟರ್ನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರಾಡಿಗಲ್‍(1914) *ಅ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇಂಪ್ರೆಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‍(1916) *ದಿ ಬೆಲ್‌ಫ್ರೈ(1916) *ಟಾಸ್ಕರ್‌ ಜೆವನ್ಸ್: ದಿ ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೋರಿ(1916) *ದಿ ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಹೆವನ್‍(1917) *ಅ ಡಿಫೆಂನ್ಸ್ ಆಫ್ ಐಡಿಯಲಿಸಮ್‌(1917) *ಮೇರಿ ಒಲಿವರ್‍: ಅ ಲೈಫ್‍(1919) *ದಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌(1920) *ಮಿಸ್ಟರ್ ವೆಡಿಂಗ್ಟನ್‌ ಆಫ್ ವಿಕ್ಕ್‌(1921) *ಲೈಫ್‍ ಅಂಡ್ ಡೆತ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾರಿಯಟ್‍ ಫ್ರೀನ್‌(1922) *ದಿ ನ್ಯೂ ಐಡಿಯಲಿಸಮ್‍(1922) *ಅನ್ಕ್ಯಾನಿ ಸ್ಟೋರೀಸ್(1922) *ಅ ಕ್ಯೂರ್‍ ಆಫ್ ಸೋಲ್ಸ್(1923) *ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ ನೈಟ್‍(1924) *ಅರ್ನಾಲ್ದ್ ವಾಟರ್ಲೋ(1924) *ದಿ ರೆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ವಿಕ್ಕ್‌(1925) *ಫಾರ್ ಎಂಡ್‍(1926) *ದಿ ಅಲ್ಲಿಂಗಮ್ಸ್‌(1927) *ಫೇಮ್‍(1929) *ಟೇಲ್ಸ್ ಟೋಲ್ಡ್ ಬೈ ಸಿಂಪ್ಸ‌ನ್ಸ್(1930)<ref>{{cite web |title=Tales Told by Simpson by Sinclair May - AbeBooks |url=https://www.abebooks.co.uk/book-search/title/tales-told-by-simpson/author/sinclair-may/ |website=www.abebooks.co.uk |accessdate=11 January 2020}}</ref> *ದಿ ಇಂಟರ್ಸೆಸ್ಸ್‌ರ್‌ ಆಂಡ್‍ ಅದರ್‍ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌(1931)<ref>{{cite web |last1=Sinclair |first1=May |title=The Intercessor, and Other Stories |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Intercessor_and_Other_Stories.html?id=gGU2vgAACAAJ&redir_esc=y |publisher=Hutchinson & Company, limited |accessdate=11 January 2020 |language=en |date=1931}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} {{Commons category|May Sinclair}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೭-೧೮]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 3esu3wqbyq7nr2kjkvbhujaeh8lx9uy 0 187685 1434025 1431962 2026-10-23T00:20:56Z Cmariejoseph 913 1434025 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದರ್ಶಿ | other_name = Darsi | nickname = | type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = |perrow = 1/1 |image1 = darsi clock tower.jpg |caption1 = ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ದರ್ಶಿ }} | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|15.7667|N|79.6833|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[Prakasam district|ಪ್ರಕಾಶಂ]] | subdivision_type3 = [[List of mandals in Andhra Pradesh|ಮಂಡಲ]] | subdivision_name3 = ದರ್ಶಿ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = Incorporated (ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ) | established_date1 = 2020 | founder = | named_for = | parts_type = | parts = | government_type = [[ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿ]] | governing_body = ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 46.4 | elevation_m = ೧೧೦ | population_total = ‌೩೩೪೧೮ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[Telugu language|ತೆಲುಗು]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ೫೨೩೨೪೭ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +91–8407 | registration_plate = AP 39, AP 40 | website = | footnotes = | official_name = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 }} '''ದರ್ಶಿ''' ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದರ್ಶಿ ಪುರಸಭೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್ ನಿಂದ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮವು ೮೦೬೮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೩೪೧೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭೦೯೬ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೬೩೨೨. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೮೪೫ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೦೩. ಗ್ರಾಮ ಜನಗಣತಿಯ ಸ್ಥಳ ಕೋಡ್ ೫೯೦೮೧೭ <ref>{{Cite web |title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> . ಪಿನ್ ಕೋಡ್: ೫೨೩೨೪೭. == ಇತಿಹಾಸ == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ದರ್ಶನಪುರವನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಲ್ಲವ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ದರ್ಶಿ, ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್‌ನಿಂದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಜನಗಣತಿ ವಿವರಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೩,೪೧೮ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೮,೦೬೮. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2818_PART_A_DCHB_PRAKASAM.pdf |title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK PRAKASHAM - VILLAGE AND TOWN DIRECTORY |date=2011-10-01 |publisher=DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS ANDHRA PRADESH |page=426}}</ref> ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೫,೯೦೭ ಆಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೫೭೨೯ ವಸತಿ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್. == ಆಡಳಿತ == ದರ್ಶಿ ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ ಪಟ್ಟಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == * ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ೪ ಖಾಸಗಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ೩ ಖಾಸಗಿ ಕಲಾ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. * ಹತ್ತಿರದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಚಿಮಕುರ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಪೊದಿಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗವಿಕಲ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ . == ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ವಿನುಕೊಂಡ, ಪೊದಿಲಿ ಮತ್ತು ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕುರಿಚೇಡು (೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಮತ್ತು ದೊನಕೊಂಡ (೨೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ). == ಭೂ ಬಳಕೆ == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂ ಬಳಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: * ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿ: ೯೪೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಖರಾಬು: ೮೦೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಗೋಮಾಳ: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ತೋಟಗಳು: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಬಂಜರು ಭೂಮಿ: ೬೨೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನು: ೨೬೨೯ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಒಣಬೇಸಾಯದ ಭೂಮಿ: ೧೧೫೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾದ ಭೂಮಿ: ೨೦೯೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕಾಲುವೆಗಳು: ೨೦೧೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಬಾವಿಗಳು/ಕೊಳವೆಬಾವಿ: ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕೆರೆಗಳು: ೨೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == [[ಭತ್ತ|ಅಕ್ಕಿ]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಸಜ್ಜೆ|ರಾಗಿ]] == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು/ದೇವಾಲಯಗಳು == === ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿ === ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿಯಿದೆ. === ಶ್ರೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ಸಮೇತ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನಾಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಶ್ರೀ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಎನ್ಎಸ್ಪಿ ಕೆರೆ / ಸಾಯಿಬಾಬಾ ದೇವಾಲಯ === ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಬಳಿಯ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ಬಲ ಕಾಲುವೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಶ್ರಿ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ === ಈ ಆಶ್ರಮವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊದಿಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. === ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. === * ದರ್ಶಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ == ಮೂಲಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == 2x9db91fijl7te4s1wn0qlwu7kd0utu 1434026 1434025 2026-10-23T00:27:22Z Cmariejoseph 913 ಅನುವಾದ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆ 1434026 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದರ್ಶಿ | other_name = Darsi | nickname = | type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = |perrow = 1/1 |image1 = darsi clock tower.jpg |caption1 = ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ದರ್ಶಿ }} | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|15.7667|N|79.6833|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[Prakasam district|ಪ್ರಕಾಶಂ]] | subdivision_type3 = [[List of mandals in Andhra Pradesh|ಮಂಡಲ]] | subdivision_name3 = ದರ್ಶಿ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = ಸ್ಥಾಪನೆ (ಪಟ್ಟಣ) | established_date1 = ೨೦೨೦ | founder = | named_for = | parts_type = | parts = | government_type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | governing_body = ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 46.4 | elevation_m = 110 | population_total = ‌೩೩೪೧೮ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[Telugu language|ತೆಲುಗು]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ೫೨೩೨೪೭ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +91–8407 | registration_plate = AP 39, AP 40 | website = | footnotes = | official_name = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 }} '''ದರ್ಶಿ''' ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದರ್ಶಿ ಪುರಸಭೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್ ನಿಂದ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮವು ೮೦೬೮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೩೪೧೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭೦೯೬ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೬೩೨೨. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೮೪೫ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೦೩. ಗ್ರಾಮ ಜನಗಣತಿಯ ಸ್ಥಳ ಕೋಡ್ ೫೯೦೮೧೭ <ref>{{Cite web |title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> . ಪಿನ್ ಕೋಡ್: ೫೨೩೨೪೭. == ಇತಿಹಾಸ == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ದರ್ಶನಪುರವನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಲ್ಲವ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ದರ್ಶಿ, ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್‌ನಿಂದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಜನಗಣತಿ ವಿವರಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೩,೪೧೮ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೮,೦೬೮. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2818_PART_A_DCHB_PRAKASAM.pdf |title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK PRAKASHAM - VILLAGE AND TOWN DIRECTORY |date=2011-10-01 |publisher=DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS ANDHRA PRADESH |page=426}}</ref> ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೫,೯೦೭ ಆಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೫೭೨೯ ವಸತಿ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್. == ಆಡಳಿತ == ದರ್ಶಿ ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ ಪಟ್ಟಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == * ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ೪ ಖಾಸಗಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ೩ ಖಾಸಗಿ ಕಲಾ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. * ಹತ್ತಿರದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಚಿಮಕುರ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಪೊದಿಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗವಿಕಲ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ . == ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ವಿನುಕೊಂಡ, ಪೊದಿಲಿ ಮತ್ತು ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕುರಿಚೇಡು (೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಮತ್ತು ದೊನಕೊಂಡ (೨೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ). == ಭೂ ಬಳಕೆ == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂ ಬಳಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: * ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿ: ೯೪೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಖರಾಬು: ೮೦೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಗೋಮಾಳ: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ತೋಟಗಳು: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಬಂಜರು ಭೂಮಿ: ೬೨೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನು: ೨೬೨೯ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಒಣಬೇಸಾಯದ ಭೂಮಿ: ೧೧೫೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾದ ಭೂಮಿ: ೨೦೯೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕಾಲುವೆಗಳು: ೨೦೧೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಬಾವಿಗಳು/ಕೊಳವೆಬಾವಿ: ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕೆರೆಗಳು: ೨೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == [[ಭತ್ತ|ಅಕ್ಕಿ]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಸಜ್ಜೆ|ರಾಗಿ]] == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು/ದೇವಾಲಯಗಳು == === ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿ === ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿಯಿದೆ. === ಶ್ರೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ಸಮೇತ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನಾಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಶ್ರೀ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಎನ್ಎಸ್ಪಿ ಕೆರೆ / ಸಾಯಿಬಾಬಾ ದೇವಾಲಯ === ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಬಳಿಯ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ಬಲ ಕಾಲುವೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಶ್ರಿ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ === ಈ ಆಶ್ರಮವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊದಿಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. === ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. === * ದರ್ಶಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ == ಮೂಲಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == n3zemrm9q0kkpnc577yy2ru6bssy025 1434027 1434026 2026-10-23T00:37:23Z Cmariejoseph 913 1434027 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದರ್ಶಿ | other_name = Darsi | nickname = | type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = |perrow = 1/1 |image1 = darsi clock tower.jpg |caption1 = ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ದರ್ಶಿ }} | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|15.7667|N|79.6833|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[Prakasam district|ಪ್ರಕಾಶಂ]] | subdivision_type3 = [[List of mandals in Andhra Pradesh|ಮಂಡಲ]] | subdivision_name3 = ದರ್ಶಿ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = ಸ್ಥಾಪನೆ (ಪಟ್ಟಣ) | established_date1 = ೨೦೨೦ | founder = | named_for = | parts_type = | parts = | government_type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | governing_body = ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 46.4 | elevation_m = 110 | population_total = ‌೩೩೪೧೮ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[Telugu language|ತೆಲುಗು]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|ಅಂಚೆ‌ ಕೋಡ್]] | postal_code = ೫೨೩೨೪೭ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +91–8407 | registration_plate = AP 39, AP 40 | website = | footnotes = | official_name = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 }} '''ದರ್ಶಿ''' ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದರ್ಶಿ ಪುರಸಭೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್ ನಿಂದ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮವು ೮೦೬೮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೩೪೧೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭೦೯೬ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೬೩೨೨. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೮೪೫ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೦೩. ಗ್ರಾಮ ಜನಗಣತಿಯ ಸ್ಥಳ ಕೋಡ್ ೫೯೦೮೧೭ <ref>{{Cite web |title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> . ಪಿನ್ ಕೋಡ್: ೫೨೩೨೪೭. == ಇತಿಹಾಸ == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದರ್ಶನಪುರವನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಲ್ಲವ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ದರ್ಶಿ, ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್‌ನಿಂದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಜನಗಣತಿ ವಿವರಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೩,೪೧೮ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೮,೦೬೮. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2818_PART_A_DCHB_PRAKASAM.pdf |title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK PRAKASHAM - VILLAGE AND TOWN DIRECTORY |date=2011-10-01 |publisher=DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS ANDHRA PRADESH |page=426}}</ref> ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೫,೯೦೭ ಆಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೫೭೨೯ ವಸತಿ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್. == ಆಡಳಿತ == ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == * ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ೪ ಖಾಸಗಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ೩ ಖಾಸಗಿ ಕಲಾ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. * ಹತ್ತಿರದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಚಿಮಕುರ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಪೊದಿಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗವಿಕಲ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ . == ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ವಿನುಕೊಂಡ, ಪೊದಿಲಿ ಮತ್ತು ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕುರಿಚೇಡು (೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಮತ್ತು ದೊನಕೊಂಡ (೨೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ). == ಭೂ ಬಳಕೆ == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂ ಬಳಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: * ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿ: ೯೪೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಖರಾಬು: ೮೦೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಗೋಮಾಳ: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ತೋಟಗಳು: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಬಂಜರು ಭೂಮಿ: ೬೨೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನು: ೨೬೨೯ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಒಣಬೇಸಾಯದ ಭೂಮಿ: ೧೧೫೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾದ ಭೂಮಿ: ೨೦೯೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕಾಲುವೆಗಳು: ೨೦೧೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಬಾವಿಗಳು/ಕೊಳವೆಬಾವಿ: ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕೆರೆಗಳು: ೨೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == [[ಭತ್ತ|ಅಕ್ಕಿ]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಸಜ್ಜೆ|ರಾಗಿ]] == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು/ದೇವಾಲಯಗಳು == === ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿ === ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿಯಿದೆ. === ಶ್ರೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ಸಮೇತ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನಾಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಶ್ರೀ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಎನ್ಎಸ್ಪಿ ಕೆರೆ / ಸಾಯಿಬಾಬಾ ದೇವಾಲಯ === ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯ ಶಿವಾಜಿನಗರದ ಬಳಿಯ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ಬಲ ಕಾಲುವೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಶ್ರಿ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ === ಈ ಆಶ್ರಮವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊದಿಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. === ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. === * ದರ್ಶಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ == ಮೂಲಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == oa6jogdsepsmamap1xodkdib5rhlzbq 1434028 1434027 2026-10-23T00:51:51Z Cmariejoseph 913 /* ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು/ದೇವಾಲಯಗಳು */ 1434028 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದರ್ಶಿ | other_name = Darsi | nickname = | type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 300 |image_style = |perrow = 1/1 |image1 = darsi clock tower.jpg |caption1 = ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ದರ್ಶಿ }} | pushpin_map = India Andhra Pradesh#India | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|15.7667|N|79.6833|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_name2 = [[Prakasam district|ಪ್ರಕಾಶಂ]] | subdivision_type3 = [[List of mandals in Andhra Pradesh|ಮಂಡಲ]] | subdivision_name3 = ದರ್ಶಿ | established_title = <!-- Established --> | established_date = | established_title1 = ಸ್ಥಾಪನೆ (ಪಟ್ಟಣ) | established_date1 = ೨೦೨೦ | founder = | named_for = | parts_type = | parts = | government_type = [[ಪಟ್ಟಣ]] | governing_body = ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್ | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 46.4 | elevation_m = 110 | population_total = ‌೩೩೪೧೮ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[Telugu language|ತೆಲುಗು]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|ಅಂಚೆ‌ ಕೋಡ್]] | postal_code = ೫೨೩೨೪೭ | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = +91–8407 | registration_plate = AP 39, AP 40 | website = | footnotes = | official_name = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 12 }} '''ದರ್ಶಿ''' ಪ್ರಕಾಶಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದರ್ಶಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ದರ್ಶಿ ಪುರಸಭೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್ ನಿಂದ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮವು ೮೦೬೮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೩೪೧೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೭೦೯೬ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೬೩೨೨. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪೮೪೫ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೦೩. ಗ್ರಾಮ ಜನಗಣತಿಯ ಸ್ಥಳ ಕೋಡ್ ೫೯೦೮೧೭ <ref>{{Cite web |title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> . ಪಿನ್ ಕೋಡ್: ೫೨೩೨೪೭. == ಇತಿಹಾಸ == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ದರ್ಶನಪುರವನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಲ್ಲವ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕ == ದರ್ಶಿ, ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಓಂಗೋಲ್‌ನಿಂದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ೭೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಜನಗಣತಿ ವಿವರಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೩,೪೧೮ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೮,೦೬೮. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2818_PART_A_DCHB_PRAKASAM.pdf |title=DISTRICT CENSUS HANDBOOK PRAKASHAM - VILLAGE AND TOWN DIRECTORY |date=2011-10-01 |publisher=DIRECTORATE OF CENSUS OPERATIONS ANDHRA PRADESH |page=426}}</ref> ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೫,೯೦೭ ಆಗಿತ್ತು. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೫೭೨೯ ವಸತಿ ಮನೆಗಳಿದ್ದವು. ಗ್ರಾಮದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೬೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್. == ಆಡಳಿತ == ದರ್ಶಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಪಟ್ಟಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == * ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ೪ ಖಾಸಗಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ೩ ಖಾಸಗಿ ಕಲಾ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. * ಹತ್ತಿರದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು ಚಿಮಕುರ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಪೊದಿಲಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಅಂಗವಿಕಲ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ಓಂಗೋಲ್‌ ನಲ್ಲಿದೆ . == ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ವಿನುಕೊಂಡ, ಪೊದಿಲಿ ಮತ್ತು ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕುರಿಚೇಡು (೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ) ಮತ್ತು ದೊನಕೊಂಡ (೨೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರ). == ಭೂ ಬಳಕೆ == ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂ ಬಳಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: * ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿ: ೯೪೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಖರಾಬು: ೮೦೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಗೋಮಾಳ: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ತೋಟಗಳು: ೪೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಬಂಜರು ಭೂಮಿ: ೬೨೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಜಮೀನು: ೨೬೨೯ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಒಣಬೇಸಾಯದ ಭೂಮಿ: ೧೧೫೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾದ ಭೂಮಿ: ೨೦೯೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕಾಲುವೆಗಳು: ೨೦೧೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಬಾವಿಗಳು/ಕೊಳವೆಬಾವಿ: ೫೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು ** ಕೆರೆಗಳು: ೨೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == [[ಭತ್ತ|ಅಕ್ಕಿ]], [[ಹತ್ತಿ]], [[ಸಜ್ಜೆ|ರಾಗಿ]] == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು/ದೇವಾಲಯಗಳು == === ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿ === ಅದ್ದಂಕಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪೋಲೇರಮ್ಮನ ಗುಡಿಯಿದೆ. === ಶ್ರೀ ಸುವರ್ಚಲಾ ಸಮೇತ ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನಾಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ಶ್ರೀ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ ಕೆರೆ/ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ದೇವಾಲಯ === ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯ ಶಿವರಾಜನಗರದ ಬಳಿಯ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರದ ಬಲ ಕಾಲುವೆಯ ಬಳಿ ಇದೆ. == ಇತರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಶ್ರಿ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ === ಈ ಆಶ್ರಮವು ಕುರಿಚೇಡು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪೊದಿಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. === ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ. === * ದರ್ಶಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ == ಮೂಲಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ixgiwt0br4xpmy3jo9kq48ztqw6llno 0 187809 1434015 1433913 2026-10-22T15:26:12Z Cmariejoseph 913 /* ಮೂಲಗಳು */ 1434015 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗೌರಿಪಟ್ನಂ (ದೇವರಪಲ್ಲಿ) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | type = ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮ | image = | alt = | caption = | nickname = | pushpin_map = India Andhra Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_alt = | pushpin_caption = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ | coordinates = {{coord|17|2|29.112|N|81|37|15.996|E|region:IN-AP_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ | subdivision_type3 = ಮಂಡಲ | subdivision_name3 = ದೇವರಪಲ್ಲಿ | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="census2011"/> | area_total_km2 = 10.98 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 7137 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref name="census2011"/> | population_density_km2 = 650 | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರಗಳು | demographics1_title1 = ಪುರುಷರು | demographics1_info1 = 3458 | demographics1_title2 = ಮಹಿಳೆಯರು | demographics1_info2 = 3679 | demographics1_title3 = ಲಿಂಗಾನುಪಾತ | demographics1_info3 = 1064 | demographics1_title4 = ಮನೆಗಳು | demographics1_info4 = 1933 | time_zone1 = ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಮಯ | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = ಪಿನ್‌ಕೋಡ್ | postal_code = 534313 | area_code = +91 | area_code_type = ಪ್ರದೇಶ ಕೋಡ್ | registration_plate = | website = | footnotes = 2011 ಜನಗಣನಾ ಕೋಡ್: 588264 }} '''ಗೌರಿಪಟ್ನಂ,''' ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ [[ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ದೇವರಪಲ್ಲಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಇದು ದೇವರಪಲ್ಲಿ - ಧರ್ಮಾವರಂ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರಪಲ್ಲಿಯಿಂದ ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಇದು ಮಂಡಲ ಕೇಂದ್ರವಾದ ದೇವರಪಲ್ಲಿಯಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಕೊವ್ವೂರಿನಿಂದ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೯೩೩ ಮನೆಗಳಿದ್ದು, ೭೧೩೭ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧೦೯೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೪೫೮ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೬೭೯. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೨೬೧ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೯. ಗ್ರಾಮದ ಜನಗಣತಿ ಸ್ಥಳ ಕೋಡ್ ೫೮೮೨೬೪. <ref>{{Cite web |title=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India - Village amenities of 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_Village_Release_2800.xlsx}}</ref> ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಕೂಸಿನಮನೆಗಳಿವೆ. ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಇವೆ. ಗೌರಿಪಟ್ನಂದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಆರು ಮಂದಿ ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಜನ ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಸಂಚಾರಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಲ್ಲ. ಮೂವರು ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. == ನಿರ್ಮಲಗಿರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ == ಗೌರಿಪಟ್ನಂ ಬಳಿಯಿರುವ ನಿರ್ಮಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟವು, [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮಾತೆಯ]] ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಮಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿ, ಶಿಲುಬೆಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ಮೇರಿಮಾತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆಯ ಹಿಂದೆ ಗುಹೆಯಂತಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಶಿಲುಬೆ, ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಮತ್ತು ಮೇರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿತ್ಯ ಅನ್ನದಾನವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಿರ್ಮಲಗಿರಿ ಮಾತೆಯ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬಹಳ ವಿಜೃಂಭಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮದ ಜನರು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. [[నిర్మలగిరి|ನಿರ್ಮಲಗಿರಿ]] ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿರುವ ಮೇರಿ ಮಾತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಭಕ್ತರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ ತಲಪಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾದ ಮೇರಿ ಮಾತೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಕಂಡು, [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮರ|ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಗರಬತ್ತಿ ಧೂಪಗಳನ್ನು ಉರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೂಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೩೮೪. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೨೮೯, ಹೆಂಗಸರ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೦೯೫, ಮತ್ತು ೧೬೨೫ ವಾಸದ ಮನೆಗಳಿವೆ. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಮೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಎರಡು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಇವೆ. ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕಲಾ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ಗಳು, ಅಂಗವಿಕಲರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜು ರಾಜಮಂಡ್ರಿಯಲ್ಲಿವೆ . ಹತ್ತಿರದ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆ ಕೊವ್ವೂರಿನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವು ದೇವರಪಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದೆ . == ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ == === ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ === ಗೌರಿಪಟ್ನಂದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಆರು ಮಂದಿ ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಜನ ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಸಂಚಾರಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಿಲ್ಲ. ಮೂವರು ಅರೆವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಪಶು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರ, ಕ್ಷಯರೋಗದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಲೋಪತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಔಷಧಾಲಯ, ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. === ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ === ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 3 ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಪದವಿ ಇಲ್ಲದ ನಾಲ್ವರು ವೈದ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. == ಕುಡಿಯುವ ನೀರು == ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಲ್ಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಕೈ ಪಂಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಕೆರೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. == ನೈರ್ಮಲ್ಯ == ಕೊಳಚೆ ನೀರು ತೆರೆದ ಚರಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಕಚ್ಚಾ ಕೊಳಚೆ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೊಳಚೆ ನೀರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಜಲಮೂಲಗಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಬೀದಿ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಗೌರಿಪಟ್ನಂದಲ್ಲಿ ಉಪ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಇದೆ. ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಕಚೇರಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರವಾಣಿ ಕಚೇರಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕೆಫೆ/ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರ, ಖಾಸಗಿ ಕೊರಿಯರ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಊರುಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಆಟೋ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಇದೆ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿವೆ. ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಮುಖ್ಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆಗಳು, ಜಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. == ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ == ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಸಂಘವಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಪಡಿತರ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಎಟಿಎಂ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಮತ್ತು ವಾರದ ಸಂತೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಘವು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ. ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಆರೋಗ್ಯ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಈ ಗ್ರಾಮವು ಸಮಗ್ರ ಶಿಶು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರ, ಇತರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರು ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆಟದ ಮೈದಾನವಿದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ ವಿತರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಂದು ವಿಧಾನಸಭಾ ಮತಗಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿ ಇದೆ. ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಚನಾಲಯ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್ ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ೫ ರಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ವಿದ್ಯುತ್ == ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಕೃಷಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ೭ ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ೧೬ ಗಂಟೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಭೂ ಬಳಕೆ == ಗೌರಿಪಟ್ನಂ ನಲ್ಲಿ ಭೂ ಬಳಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: * ಕೃಷಿಯೇತರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿ: ೧೮೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಖರಾಬು: ೧೩೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಗೋಮಾಳ: ೪೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ತೋಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಭೂಮಿ: ೩೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಪಾಳುಭೂಮಿ: ೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಕೃಷಿಯೇತರ ಪಾಳುಭೂಮಿ: ೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ಬಂಜರು ಭೂಮಿ: ೮೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ನಿವ್ವಳ ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರದೇಶ: ೬೧೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಭೂಮಿ: ೯೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್ * ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಮಾಡಲಾದ ಭೂಮಿ: ೬೧೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == ಗೌರಿಪಟ್ನಂನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಬಾವಿಗಳು/ಬೋರ್‌ವೆಲ್‌ಗಳು: ೫೭೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು * ಕೆರೆ ನೀರು: ೩೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳು == ಉತ್ಪನ್ನ == ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗೌರಿಪಟ್ನಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು === [[ಭತ್ತ|ಅಕ್ಕಿ]], [[ಕಬ್ಬು]], [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]] === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು === ಶಿಲ್ಪಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು == ಮೂಲಗಳು == <references/> {{దేవరపల్లి (పశ్చిమ గోదావరి) మండలంలోని గ్రామాలు}} [[ವರ್ಗ:ಊರು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] 5zaxxfmbhqtu9jong3s3yvc5na7er2r 0 187818 1434050 1433935 2026-10-23T03:45:24Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಂಸ್ಕೃತ ಲೇಖಕರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434050 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ಸುಖ'''- [[ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕಾ]] ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ. [[ಅದ್ವೈತ]]ದ ವಾದಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಈತ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಗುರು ಜ್ಞಾನೋತ್ತಮ. ಈತನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥ ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕಾ. ಇದನ್ನು ಚಿತ್ಸುಖೀ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವನ ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೀಗಿವೆ ; ಆನಂದಬೋಧಾಚಾರ್ಯರ ನ್ಯಾಯ ಮಕರಂದ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಹರ್ಷ]]ನ ಖಂಡನ ಖಂಡ ಖಾದ್ಯ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲಿನ [[ಭಾಷ್ಯ]]ಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು [[ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಭಾಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾಷ್ಯ ಭಾವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ, [[ಮಂಡನಮಿಶ್ರ]] ರಚಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸಿದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳು. ಈತನ ಸ್ವತಂತ್ರಗ್ರಂಥಗಳೆಂದರೆ-ವಿವರಣ ತಾತ್ಪರ್ಯ ದೀಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕರಣಮಂಜರೀ ಎನ್ನುವವು. ಶ್ರೀಹರ್ಷನ ಖಂಡನ ಖಂಡ ಖಾದ್ಯ ಚಿತ್ಸುಖನಿಗೆ ಬಹು ಮೆಚ್ಚು. ಆತನ ವಾದಸರಣಿಯನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದ್ವೈತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ವಾದಗಳನ್ನು ಈತ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಯಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಆತ್ಮ]] ತತ್ತ್ವದ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈತನದು ಅಧಿಕಾರವಾಣಿಯಾಗಿ ಇಂದೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥ ಎನ್ನಬಹುದು. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಅವಿದ್ಯೆಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಿಮರ್ಶೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಬಗೆ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]]ದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾದ [[ಮೋಕ್ಷ]]ದ ವಿಚಾರವಿದೆ. [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಲೇಖಕರು]] f6q10es9prwtktkn3brt0dn3pur5aid 1434051 1434050 2026-10-23T03:48:12Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434051 wikitext text/x-wiki '''ಚಿತ್ಸುಖ'''- [[ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕಾ]] ಎಂಬ ಖ್ಯಾತ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ. [[ಅದ್ವೈತ]]ದ ವಾದಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈತನ ಹೆಸರು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಈತ 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದನೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಗುರು ಜ್ಞಾನೋತ್ತಮ. ಈತನ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥ ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕಾ. ಇದನ್ನು ಚಿತ್ಸುಖೀ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವನ ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೀಗಿವೆ ; ಆನಂದಬೋಧಾಚಾರ್ಯರ ನ್ಯಾಯ ಮಕರಂದ ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಹರ್ಷ]]ನ ಖಂಡನ ಖಂಡ ಖಾದ್ಯ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲಿನ [[ಭಾಷ್ಯ]]ಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಆದಿ ಶಂಕರ|ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು [[ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಭಾಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾಷ್ಯ ಭಾವಪ್ರಕಾಶಿಕಾ, [[ಮಂಡನಮಿಶ್ರ]] ರಚಿತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸಿದ್ಧಿ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪ್ರಕಾಶಿಕಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳು. ಈತನ ಸ್ವತಂತ್ರಗ್ರಂಥಗಳೆಂದರೆ-ವಿವರಣ ತಾತ್ಪರ್ಯ ದೀಪಿಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕರಣಮಂಜರೀ ಎನ್ನುವವು. ಶ್ರೀಹರ್ಷನ ಖಂಡನ ಖಂಡ ಖಾದ್ಯ ಚಿತ್ಸುಖನಿಗೆ ಬಹು ಮೆಚ್ಚು. ಆತನ ವಾದಸರಣಿಯನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದ್ವೈತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ವಾದಗಳನ್ನು ಈತ ಮುಂದಿಡುತ್ತಾನೆ. ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಯಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ವಿಮರ್ಶೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಆತ್ಮ]] ತತ್ತ್ವದ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈತನದು ಅಧಿಕಾರವಾಣಿಯಾಗಿ ಇಂದೂ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ತತ್ತ್ವಪ್ರದೀಪಿಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥ ಎನ್ನಬಹುದು. ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಅವಿದ್ಯೆಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಿಮರ್ಶೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೂರನೆಯದರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಬಗೆ ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ]]ದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಾದ [[ಮೋಕ್ಷ]]ದ ವಿಚಾರವಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿತ್ಸುಖ}} [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಲೇಖಕರು]] bh2s4d5drmudbt7cuau0axxm3k2dair 0 187819 1434043 1433936 2026-10-23T03:36:30Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434043 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] bn2eum4j3nngl4fiwjhzmr04bko5maz 1434044 1434043 2026-10-23T03:39:01Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434044 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ} 7b8mmxvtc25bxxs43gzrp9yp7q3kw1k 1434045 1434044 2026-10-23T03:39:22Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434045 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] tjvart6m69md466i325lz3g9ggqztzy 1434046 1434045 2026-10-23T03:39:52Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434046 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] tp9uj65zqypokcttuhrj02t2mhv4oa4 1434047 1434046 2026-10-23T03:40:08Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434047 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] ftvad0zw4lwbx6ff1ast4jmcaqk84pe 1434048 1434047 2026-10-23T03:40:33Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1434048 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ}} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] 2x7fwchletfausczgcnvsfcozoaztc3 1434049 1434048 2026-10-23T03:43:23Z VASANTH S.N. 728 ವಿಕೀಕರಣ,ವಿಸ್ತರಣೆ 1434049 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India3 | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ==ವಾಸ್ತು ವೈಭವ== ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ}} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] m0ut9appt2srku55fapbwrxemw0ws9g 1434063 1434049 2026-10-23T08:05:30Z HaileyChoi9 101713 SVG image 1434063 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಚಿದಂಬರಂ | native_name = | native_name_lang = | other_name = Thillai | type = [[Town]] | image = Chidambaram Temple.jpg | alt = Chidambaram Nataraja Temple | caption = Thillai Nataraja Temple | nickname = Temple City | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Tamil Nadu#India | pushpin_label_position = left | pushpin_alt = | pushpin_caption = Chidambaram, Tamil Nadu | coordinates = {{coord|11.407000|N|79.691200|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Tamil Nadu]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Cuddalore district|Cuddalore]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chola Nadu]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = Selective Grade Municipality | governing_body = Chidambaram Municipality | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 31 | population_total = 62,153 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Chidambaran | population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|title=Tamil Nadu (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards - Population Statistics in Maps and Charts|access-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308193757/http://www.citypopulation.de/php/india-tamilnadu.php|archive-date=8 March 2016|url-status=live}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Tamil language|Tamil]] | time_zone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 608001 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-4144 | registration_plate = '''TN-91''' | website = http://Cuddalore.tn.nic.in | footnotes = | official_name = }} '''ಚಿದಂಬರಂ '''- [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಕಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿ]]ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 122 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿ ವೆಳ್ಳಾರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲರೂನ್ ನದೀ ಮುಖಗಳ ನಡುವಣ ಬತ್ತದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ|ಬಂಗಾಲ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಗೆ ಕೆಲವೇ ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 62,153(2011). ಊರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ, ಪುರಾತನ [[ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ]]ವೆನಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, 1929ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ನೇಕಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಯತ್ರಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀರಂಗಂ]] ಮತ್ತು [[ಮಧುರೈ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇದೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ [[ನಟರಾಜ]]ನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಶೈವಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಯಿಲ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ವಿಧವಾದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಲಿ, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯುತವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷಿತರೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲದ ಗುಂಪಿಗೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಒಡೆತನವೂ ಇದರ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಗರ್ಭಗೃಹ]]ದವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಸಂಗಮ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರದ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ್ದರೂ 7-10 ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ಶೈವಸಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಿ¾್ದಂಬಲಮ್ (ಸಣ್ಣ ಆಲಯ ಅಥವಾ ಸಭಾಮಂಟಪ), ತಿಲ್ಲೈ (ತಿಲ್ಲೈ ಮರಗಳ ತೋಪು), ಪೊನ್ನಂಬಲಮ್ (ಸ್ವರ್ಣಾಲಯ), ಪೆರುಂಬ¾್ದಪುಲಿಯೂರ್ (ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಿಯ ಊರು) ಎಂದೆಲ್ಲ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈವಸಂತರು ಚಿದಂಬರವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಆಲಯವೂ ಒಂದು ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರೂ ಕುಲಶೇಖರರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚಿತ್ರಕೂಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡೂ ಆಲಯಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಅತಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರು ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಲಯವನ್ನು ಮಾಣಿಕ್ಯವಾಚಕರು ಗೋವಿಂದರಾಜ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತಂಜಲಿ]] ಮತ್ತು ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನೆಂಬ ಅರಸ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಚಿದಂಬರಂ ದೇವಾಲಯದ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಮಿಂದು ಸ್ವರ್ಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂಬುದೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕತೆ. [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವರ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಚಿದಂಬರದ ಶಿವನ ಭಕ್ತನೆಂದು ಶೈವಸಂತರಾದ ಸುಂದರರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಲ್ಲವ ಅರಸನೊಬ್ಬ ದಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]]ರ 1ನೆಯ ಆದಿತ್ಯ (871-907) ಮತ್ತು 1ನೆಯ ಪರಾಂತಕರು (907-955) ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನ ಮುಲಾಮನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ]]ನ (955-1016) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತೇವಾರಮ್‍ನ ತಾಡವೋಲೆ ಪ್ರತಿ ನಂಬಿ ಅಂಡಾಲ್ ನಂಬಿಗೆ ದೊರೆಯಿತಂತೆ. ಚೋಳರ 1ನೆಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ [[ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರಂ|ಗಂಗೈಕೊಂಡಚೋಳಪುರ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದಾಗ ಚೋಳ ಅರಸರು ಚಿದಂಬರದ ದೇವಾಲಯದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ 1ನೆಯ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೧|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ (1070) ಚಿದಂಬರದ ಇತಿಹಾಸ ಚೋಳರ ಇತಿಹಾಸವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮಾಣಿಕ್ಯ ವಾಚಕರ ತಿರುವಾಚಕಂ ತಿರುಚಿರ್ದಂಬಲಮ್‍ಗಳು ಚಿದಂಬರದ ತಿಲೈಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದವು. ಶೇಕ್ಕಿಳಾರ್‍ರವರ ತಿರುತ್ತೊಂಡರ್ ಪುರಾಣಂ (ಪೆರಿಯ-ಪುರಾಣಂ) ಚಿದಂಬರದ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿ [[ಕುಲೋತ್ತುಂಗ ಚೋಳ-೨|ಕುಲೋತ್ತುಂಗ]]ನ(1133-1150) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== ದೇವಾಲಯ ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತøತಗೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಚೋಳರ [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳು ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇರದೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ, [[ಮಧುರೈ|ಮಧುರೆ]]ಯ ನಾಯಕರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯಾಗಲಿ ಯಾವ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]] ಕಳಿಂಗದೇಶದ ತನ್ನ ವಿಜಯದ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದರ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾಕುಕೋಟಿ ಚೆಟ್ಟಿಗಳು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗರ್ಭಗೃಹ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಅದರ ಮುಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರಿಬೇಕೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಹಿಂದೆ ಹರಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ==ವಾಸ್ತು ವೈಭವ== ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು ಚಿತ್ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕನಕಸಭೆ. ಚಿತ್ಸಭೆಯ ಮೂರು ಕಡೆ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗೋಡೆಗಳಿವೆ. ನಟರಾಜವಿಗ್ರಹವೂ ಆಕಾಶ ಲಿಂಗವೂ ಇರುವುದು ಇದರೊಳಗಡೆಯ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ಸವಗಳೂ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳೂ ನಡೆಯುವುದು ಕನಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕುಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಪುರದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪಾಂಡ್ಯರ ದೊರೆ ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯ 12-13ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಜಟಾವರ್ಮ ಸುಂದರಪಾಂಡ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಅದು ಆರಂಭವಾದ್ದು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ. ದೇವಾಲಯದ ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಗಂಗಾ ಕೊಳ, ನೂರು ಕಂಬಗಳ ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಿಯ ಗುಡಿಗಳು ಇವೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾವಣಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಸಭೆ, ನೃತ್ಯಸಭೆ, ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಚ್ಚಿಯಾರ್ ಸನ್ನಿಧಿಗಳಿರುವುದು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಂ}} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] f9jcuv5kt9x6mqrxytjc3m33c76o1ug 0 187820 1434040 1433937 2026-10-23T03:33:21Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434040 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಂಬರಯ್ಯ ಹೊಸಕೆರೆ''' - 1870-1938. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಕರ್ತೃಗಳು. ಅಂದಿನ ಲೋಯರ್ ಸೆಕಂಡರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಮುಖ್ಯಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ತುಂಬ ದೈವಭಕ್ತರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಗಳು, [[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]] ವೃತ್ತಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಾಧುಗಳಾದ ಗೋಂದಾವಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮತ್ತು ಕುರ್ತುಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ನಿರತರಾದರು. [[ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ]], [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ತರುಣರನ್ನು ಪರಧರ್ಮ, ಪರಭಾಷಾ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿ ಸ್ವಧರ್ಮ ಸ್ವಭಾಷ ಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಲು [[ಧಾರವಾಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆಗ್ಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದುವು. ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕಪ್ರೌಢಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿ ಕನ್ನಡ ಮಾದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದ್ದ ಅಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೆಲವು [[ಭಾಷಾಂತರ]]ಗಳು, ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಗಳು, [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಗೀತೆ]], [[ವೇದ]], [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಮತ್ತು [[ಪುರಾಣ]]ಗಳ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉಪಕತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕವಿ]]ಗಳ, ಕಾವ್ಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂಥದು. ಶೈಲಿ ಸರಳ, ಗ್ರಂಥರಚನೆ, ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ''ಪರಮಾರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಭಕ್ತಬಂಧು'' ಎಂಬ ಎರಡು [[ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನಕಾರರ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿ, ಕೀರ್ತನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹಲವು ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಇವರಿಗೆ ಕವಿರತ್ನ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದು ಅಲ್ಪವಾದರೂ ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನದಾನದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಬಹುಭಾಗ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದ ಇವರು ತಮ್ಮ 68ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರದ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಗ್ರಂಥರಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತ 1938ರಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಟವಾಸಿಗಳಾದರು. ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರ, ಅಂತೆಯೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ನಾಟಕ, ಟೀಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವರು ಕೈಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿಯ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಃ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬೋಧನ ಸ್ವಭಾವ, ಬೋಧನಕ್ರಮ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳು, ಗಣಿತಾಬ್ಜ ಭಾಸ್ಕರ — ಇವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಭಗವದ್ಗೀತಾಸಾರವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ, ಮರಾಠಿಯ ಮನಾಜೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿಗುಪದೇಶವೆಂಬ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀತಿಗಳ ನೆಲಗಟ್ಟು, ಗುಣನಿರೂಪಣೆ, ಭರತನ ಬಂಧುಪ್ರೇಮ-ಮುಂತಾದ ನೀತಿಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಸುಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವ, ಕಲಿಸಂಕರಣ, ಕೃಷ್ಣಮಹೇಶ್ವರಿ, ನವೀನಕಲ್ಪ, ಚೂಡಾಲೆ-ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಕಾವ್ಯ, ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ತುತಿ, ಗುರುಸ್ತುತಿ-ಮುಂತಾದ ಸ್ತೋತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಭಕ್ತಗೀತಾವಳಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಹರಿಕಥೆ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗುವಂತೆ ಕೀರ್ತನೆ ಕಂಠಾಭರಣ ಮುಂತಾದ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗೀತಾರ್ಥ ಚಂದ್ರಿಕೆ, ಪಂಚದಶೀ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ, ವೇದಾಂತ ರೂಪರೇಖೆ, ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಸಂವಾದ, ವೇದಾಂತ ಜೀವನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಭವಾಮೃತಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶನೀ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಮಲ್ಲಾರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಟೀಕಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭರತಖಂಡದ ಜೀವಜ್ಯೋತಿಗಳು. ಮಕ್ಕಳ ಗೀತೆ, ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ವಿವೇಕ, ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ, ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯ ತೇಜಸ್ಸು-ಮುಂತಾದವೂ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು. ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ ಇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸುಮಾರು 550 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1924ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರ್‍ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವರು, ಜಗತ್ತು ಧರ್ಮ, ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಾಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃತ್ತಿ, ಕರ್ಮಯೋಗ, ರಾಜಯೋಗ, ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಇವನ್ನು ಸೋದಾಹರಣವಾಗಿ, ಹಲವು ಆಕರ್ಷಕ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪರಮ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ವೇದಗಳು, ವೇದಾಂಗಗಳು, ಮೀಮಾಂಸೆ, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಮತಭೇದಗಳಾದ ಭೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಅದ್ವೈತ, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ , ವೀರಶೈವ, ದ್ವೈತ, ಸಿಖ್ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆರ್ಯಸಮಾಜ, ಯಹೂದೀ, ಪಾರ್ಸಿ, ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆ ನಿಡಿದ್ದಾರೆ. 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಗೀತಾಥ್ ಚಂದ್ರಿಕೆ ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಂಥ. ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗ್ರಂಥಗಳಿದ್ದರೂ ನೂತನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಈ ಗ್ರಂಥ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಗೀತೆಯ ಒಂದೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಅರ್ಥ ನೀಡಿ, ವಿವರಣೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸುಲಭ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನ ಕಂಠಾಭರಣ-ರಾಮಾಯಣ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥ. ಸುಮಾರು 225 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1928ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಕೀರ್ತನಕಾರರಿಗೆ ಕೈದೀಪವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕøತ ಕಾವ್ಯಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಹಲವು ಕನ್ನಡ, ಕವಿಗಳ ವಚನಕಾರರ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ, ದಿಂಡಿ ಛಂದಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮಾಡಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿ ಅಪಾರವಾದುದು. ಓದು ಬಲ್ಲವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನತ್ತ ವಾಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳತ್ತ ಹಂಬಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೂ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯತ್ತ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] evpisp0kunukoneaoefwistnxdhwy7h 1434041 1434040 2026-10-23T03:33:54Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434041 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಂಬರಯ್ಯ ಹೊಸಕೆರೆ''' - 1870-1938. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಕರ್ತೃಗಳು. ಅಂದಿನ ಲೋಯರ್ ಸೆಕಂಡರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಮುಖ್ಯಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ತುಂಬ ದೈವಭಕ್ತರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಗಳು, [[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]] ವೃತ್ತಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಾಧುಗಳಾದ ಗೋಂದಾವಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮತ್ತು ಕುರ್ತುಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ನಿರತರಾದರು. [[ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ]], [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ತರುಣರನ್ನು ಪರಧರ್ಮ, ಪರಭಾಷಾ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿ ಸ್ವಧರ್ಮ ಸ್ವಭಾಷ ಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಲು [[ಧಾರವಾಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆಗ್ಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದುವು. ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕಪ್ರೌಢಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿ ಕನ್ನಡ ಮಾದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದ್ದ ಅಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೆಲವು [[ಭಾಷಾಂತರ]]ಗಳು, ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಗಳು, [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಗೀತೆ]], [[ವೇದ]], [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಮತ್ತು [[ಪುರಾಣ]]ಗಳ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉಪಕತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕವಿ]]ಗಳ, ಕಾವ್ಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂಥದು. ಶೈಲಿ ಸರಳ, ಗ್ರಂಥರಚನೆ, ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ''ಪರಮಾರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಭಕ್ತಬಂಧು'' ಎಂಬ ಎರಡು [[ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನಕಾರರ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿ, ಕೀರ್ತನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹಲವು ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಇವರಿಗೆ ಕವಿರತ್ನ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದು ಅಲ್ಪವಾದರೂ ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನದಾನದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಬಹುಭಾಗ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದ ಇವರು ತಮ್ಮ 68ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರದ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಗ್ರಂಥರಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತ 1938ರಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಟವಾಸಿಗಳಾದರು. ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರ, ಅಂತೆಯೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ನಾಟಕ, ಟೀಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವರು ಕೈಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿಯ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಃ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬೋಧನ ಸ್ವಭಾವ, ಬೋಧನಕ್ರಮ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳು, ಗಣಿತಾಬ್ಜ ಭಾಸ್ಕರ — ಇವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಭಗವದ್ಗೀತಾಸಾರವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ, ಮರಾಠಿಯ ಮನಾಜೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿಗುಪದೇಶವೆಂಬ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀತಿಗಳ ನೆಲಗಟ್ಟು, ಗುಣನಿರೂಪಣೆ, ಭರತನ ಬಂಧುಪ್ರೇಮ-ಮುಂತಾದ ನೀತಿಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಸುಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವ, ಕಲಿಸಂಕರಣ, ಕೃಷ್ಣಮಹೇಶ್ವರಿ, ನವೀನಕಲ್ಪ, ಚೂಡಾಲೆ-ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಕಾವ್ಯ, ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ತುತಿ, ಗುರುಸ್ತುತಿ-ಮುಂತಾದ ಸ್ತೋತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಭಕ್ತಗೀತಾವಳಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಹರಿಕಥೆ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗುವಂತೆ ಕೀರ್ತನೆ ಕಂಠಾಭರಣ ಮುಂತಾದ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗೀತಾರ್ಥ ಚಂದ್ರಿಕೆ, ಪಂಚದಶೀ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ, ವೇದಾಂತ ರೂಪರೇಖೆ, ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಸಂವಾದ, ವೇದಾಂತ ಜೀವನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಭವಾಮೃತಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶನೀ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಮಲ್ಲಾರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಟೀಕಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭರತಖಂಡದ ಜೀವಜ್ಯೋತಿಗಳು. ಮಕ್ಕಳ ಗೀತೆ, ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ವಿವೇಕ, ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ, ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯ ತೇಜಸ್ಸು-ಮುಂತಾದವೂ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು. ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ ಇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸುಮಾರು 550 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1924ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರ್‍ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವರು, ಜಗತ್ತು ಧರ್ಮ, ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಾಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃತ್ತಿ, ಕರ್ಮಯೋಗ, ರಾಜಯೋಗ, ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಇವನ್ನು ಸೋದಾಹರಣವಾಗಿ, ಹಲವು ಆಕರ್ಷಕ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪರಮ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ವೇದಗಳು, ವೇದಾಂಗಗಳು, ಮೀಮಾಂಸೆ, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಮತಭೇದಗಳಾದ ಭೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಅದ್ವೈತ, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ , ವೀರಶೈವ, ದ್ವೈತ, ಸಿಖ್ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆರ್ಯಸಮಾಜ, ಯಹೂದೀ, ಪಾರ್ಸಿ, ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆ ನಿಡಿದ್ದಾರೆ. 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಗೀತಾಥ್ ಚಂದ್ರಿಕೆ ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಂಥ. ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗ್ರಂಥಗಳಿದ್ದರೂ ನೂತನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಈ ಗ್ರಂಥ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಗೀತೆಯ ಒಂದೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಅರ್ಥ ನೀಡಿ, ವಿವರಣೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸುಲಭ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನ ಕಂಠಾಭರಣ-ರಾಮಾಯಣ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥ. ಸುಮಾರು 225 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1928ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಕೀರ್ತನಕಾರರಿಗೆ ಕೈದೀಪವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕøತ ಕಾವ್ಯಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಹಲವು ಕನ್ನಡ, ಕವಿಗಳ ವಚನಕಾರರ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ, ದಿಂಡಿ ಛಂದಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮಾಡಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿ ಅಪಾರವಾದುದು. ಓದು ಬಲ್ಲವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನತ್ತ ವಾಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳತ್ತ ಹಂಬಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೂ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯತ್ತ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] d7pjgeg609jy6vjfjvgybv458g1nxyh 1434042 1434041 2026-10-23T03:35:19Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434042 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಂಬರಯ್ಯ ಹೊಸಕೆರೆ''' - 1870-1938. ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥ ಕರ್ತೃಗಳು. ಅಂದಿನ ಲೋಯರ್ ಸೆಕಂಡರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಮುಖ್ಯಾಧ್ಯಾಪಕರೂ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ತುಂಬ ದೈವಭಕ್ತರು. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಗಳು, [[ಉಪಾಧ್ಯಾಯ]] ವೃತ್ತಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸಾಧುಗಳಾದ ಗೋಂದಾವಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಮತ್ತು ಕುರ್ತುಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ನಿರತರಾದರು. [[ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕøತ]], [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಪರಿಶ್ರಮವಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ತರುಣರನ್ನು ಪರಧರ್ಮ, ಪರಭಾಷಾ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಮುಕ್ತರನ್ನಾಗಿಸಿ ಸ್ವಧರ್ಮ ಸ್ವಭಾಷ ಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಲು [[ಧಾರವಾಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆಗ್ಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದುವು. ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕಪ್ರೌಢಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿ ಕನ್ನಡ ಮಾದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದ್ದ ಅಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೆಲವು [[ಭಾಷಾಂತರ]]ಗಳು, ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಗಳು, [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಗೀತೆ]], [[ವೇದ]], [[ಉಪನಿಷತ್|ಉಪನಿಷತ್ತು]] ಮತ್ತು [[ಪುರಾಣ]]ಗಳ ಧರ್ಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉಪಕತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕವಿ]]ಗಳ, ಕಾವ್ಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಇವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಬಾಲವೃದ್ಧರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವಂಥದು. ಶೈಲಿ ಸರಳ, ಗ್ರಂಥರಚನೆ, ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ''ಪರಮಾರ್ಥ'' ಮತ್ತು ''ಭಕ್ತಬಂಧು'' ಎಂಬ ಎರಡು [[ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಇವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನಕಾರರ ಸಮ್ಮೇಳನ ನಡೆಸಿ, ಕೀರ್ತನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಹಲವು ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಇವರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಇವರಿಗೆ ಕವಿರತ್ನ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿತದ್ದು ಅಲ್ಪವಾದರೂ ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನದಾನದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಬಹುಭಾಗ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದ ಇವರು ತಮ್ಮ 68ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರದ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಗ್ರಂಥರಚನೆ ನಡೆಸುತ್ತ 1938ರಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಟವಾಸಿಗಳಾದರು. ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಪಾರ, ಅಂತೆಯೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಗದ್ಯ, ಪದ್ಯ, ನಾಟಕ, ಟೀಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವರು ಕೈಯಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿಯ ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಃ ಶಿಕ್ಷಣ, ಬೋಧನ ಸ್ವಭಾವ, ಬೋಧನಕ್ರಮ, ಉಪಾಧ್ಯಾಯರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳು, ಗಣಿತಾಬ್ಜ ಭಾಸ್ಕರ — ಇವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಕುರ್ತಕೋಟಿ ಮಹಾಭಾಗವತರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಭಗವದ್ಗೀತಾಸಾರವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ, ಮರಾಠಿಯ ಮನಾಜೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮನಸ್ಸಿಗುಪದೇಶವೆಂಬ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀತಿಗಳ ನೆಲಗಟ್ಟು, ಗುಣನಿರೂಪಣೆ, ಭರತನ ಬಂಧುಪ್ರೇಮ-ಮುಂತಾದ ನೀತಿಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಸುಧರ್ಮ ಪ್ರಭಾವ, ಕಲಿಸಂಕರಣ, ಕೃಷ್ಣಮಹೇಶ್ವರಿ, ನವೀನಕಲ್ಪ, ಚೂಡಾಲೆ-ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಕಾವ್ಯ, ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ತುತಿ, ಗುರುಸ್ತುತಿ-ಮುಂತಾದ ಸ್ತೋತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಭಕ್ತಗೀತಾವಳಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ ಹರಿಕಥೆ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗುವಂತೆ ಕೀರ್ತನೆ ಕಂಠಾಭರಣ ಮುಂತಾದ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೂ ಇವರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗೀತಾರ್ಥ ಚಂದ್ರಿಕೆ, ಪಂಚದಶೀ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥ, ವೇದಾಂತ ರೂಪರೇಖೆ, ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಸಂವಾದ, ವೇದಾಂತ ಜೀವನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಭವಾಮೃತಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶನೀ ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಮಲ್ಲಾರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಟೀಕಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭರತಖಂಡದ ಜೀವಜ್ಯೋತಿಗಳು. ಮಕ್ಕಳ ಗೀತೆ, ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ವಿವೇಕ, ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ, ಆತ್ಮಶಕ್ತಿಯ ತೇಜಸ್ಸು-ಮುಂತಾದವೂ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು. ಆರ್ಯಧರ್ಮ ಪ್ರದೀಪ ಇವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಸುಮಾರು 550 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1924ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡು ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರ್‍ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವರು, ಜಗತ್ತು ಧರ್ಮ, ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಜನ್ಮಾಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೃತ್ತಿ, ಕರ್ಮಯೋಗ, ರಾಜಯೋಗ, ಭಕ್ತಿಯೋಗ, ಜ್ಞಾನಯೋಗ, ಇವನ್ನು ಸೋದಾಹರಣವಾಗಿ, ಹಲವು ಆಕರ್ಷಕ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪರಮ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ವೇದಗಳು, ವೇದಾಂಗಗಳು, ಮೀಮಾಂಸೆ, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಮತಭೇದಗಳಾದ ಭೌದ್ಧ, ಜೈನ, ಅದ್ವೈತ, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ , ವೀರಶೈವ, ದ್ವೈತ, ಸಿಖ್ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆರ್ಯಸಮಾಜ, ಯಹೂದೀ, ಪಾರ್ಸಿ, ಇಸ್ಲಾಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆ ನಿಡಿದ್ದಾರೆ. 1929ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಗೀತಾಥ್ ಚಂದ್ರಿಕೆ ಇವರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಂಥ. ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗ್ರಂಥಗಳಿದ್ದರೂ ನೂತನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಈ ಗ್ರಂಥ ತುಂಬ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಗೀತೆಯ ಒಂದೊಂದು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಸೂಕ್ತ ಅರ್ಥ ನೀಡಿ, ವಿವರಣೆ, ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಗೀತೆಯನ್ನು ಸುಲಭ ಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕೀರ್ತನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನ ಕಂಠಾಭರಣ-ರಾಮಾಯಣ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥ. ಸುಮಾರು 225 ಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥ 1928ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಅದು ಕೀರ್ತನಕಾರರಿಗೆ ಕೈದೀಪವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಸಂಸ್ಕøತ ಕಾವ್ಯಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಕವಿಗಳ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು. ಹಲವು ಕನ್ನಡ, ಕವಿಗಳ ವಚನಕಾರರ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸ್ವರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಸಾಕಿ, ದಿಂಡಿ ಛಂದಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮಾಡಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕೃಷಿ ಅಪಾರವಾದುದು. ಓದು ಬಲ್ಲವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನತ್ತ ವಾಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳತ್ತ ಹಂಬಲಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಗೂ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯತ್ತ ಚಿದಂಬರಯ್ಯನವರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಂಬರಯ್ಯ ಹೊಸಕೆರೆ}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 011q26yc92mm7jpdns23eod0mmc0iio 0 187821 1434037 1433938 2026-10-23T03:30:36Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434037 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದ''' - [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂವರು ಕವಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚಿದಾನಂದನ ಕಾಲ ಸು. 1680. ಈತ ಜೈನಕವಿ. ಮೈಸೂರು ದೊರೆ [[ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್|ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ]]ನನ್ನು (1672-1704) ಸ್ತುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈತ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನೂ [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊ]]ಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಕೃತಿ ಮುನಿವಂಶಾಭ್ಯುದಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. 16 ಸಂದಿ ಮತ್ತು 2630 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ [[ಸಾಂಗತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನ ಮುನಿಗಳ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ಸಂಘದ ದೇಶೀಯ ಗಣದ ಕೊಂಡ ಕುಂದಾನ್ವಯದ ಮುನಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ, ಶ್ರುತಕೇವಲಿಯಾದ ಭದ್ರಬಾಹು ಬೆಳ್ಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೂ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂತೆಯೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. [[ರಾಜನೀತಿ]], ಆತ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಿನಸ್ತುತಿ ಇದೆ. [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] 2oe32gcwl7toi9cky4dswreayks47bs 1434038 1434037 2026-10-23T03:30:51Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434038 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದ''' - [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂವರು ಕವಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚಿದಾನಂದನ ಕಾಲ ಸು. 1680. ಈತ ಜೈನಕವಿ. ಮೈಸೂರು ದೊರೆ [[ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್|ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ]]ನನ್ನು (1672-1704) ಸ್ತುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈತ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನೂ [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊ]]ಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಕೃತಿ ಮುನಿವಂಶಾಭ್ಯುದಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. 16 ಸಂದಿ ಮತ್ತು 2630 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ [[ಸಾಂಗತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನ ಮುನಿಗಳ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ಸಂಘದ ದೇಶೀಯ ಗಣದ ಕೊಂಡ ಕುಂದಾನ್ವಯದ ಮುನಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ, ಶ್ರುತಕೇವಲಿಯಾದ ಭದ್ರಬಾಹು ಬೆಳ್ಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೂ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂತೆಯೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. [[ರಾಜನೀತಿ]], ಆತ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಿನಸ್ತುತಿ ಇದೆ. [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 9zfh792l49d8phm1dig2d4xxo5c8yrk 1434039 1434038 2026-10-23T03:32:17Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434039 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದ''' - [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂವರು ಕವಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಚಿದಾನಂದನ ಕಾಲ ಸು. 1680. ಈತ ಜೈನಕವಿ. ಮೈಸೂರು ದೊರೆ [[ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್|ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ]]ನನ್ನು (1672-1704) ಸ್ತುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈತ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದವನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜನ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನೂ [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳ್ಗೊ]]ಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಕೃತಿ ಮುನಿವಂಶಾಭ್ಯುದಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. 16 ಸಂದಿ ಮತ್ತು 2630 ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಗ್ರಂಥ [[ಸಾಂಗತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನ ಮುನಿಗಳ-ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಲ ಸಂಘದ ದೇಶೀಯ ಗಣದ ಕೊಂಡ ಕುಂದಾನ್ವಯದ ಮುನಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕವಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನಲ್ಲದೆ, ಶ್ರುತಕೇವಲಿಯಾದ ಭದ್ರಬಾಹು ಬೆಳ್ಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಚಿಕ್ಕ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೂ [[ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ|ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ]] ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂತೆಯೂ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. [[ರಾಜನೀತಿ]], ಆತ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಿನಸ್ತುತಿ ಇದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಾನಂದ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] t9inaxo43n4eme5f6ixq4sqi1q0khqz 0 187822 1434033 1433939 2026-10-23T03:27:48Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434033 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ''' - ಸು 1750. [[ಅದ್ವೈತ]] [[ವೇದಾಂತ]]ವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ '''ಜ್ಞಾನಸಿಂಧು''' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವ [[ಕನ್ನಡ]] ಕವಿ. ಇದು ಮಹಾಲಿಂಗರಂಗನ ಅನುಭವಾಮೃತವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕವಿ. [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ತಟದ ಅಯೋಧ್ಯಾಪುರದ" ಚಿದಾನಂದ "ಈತನ ಗುರು. ಪಂಚೀಕರಣ, ತತ್ತ್ವಚಿಂತಾಮಣಿ, ನವಚಕ್ರಕುಲ ರೇಖಾಲಕ್ಷಣ, ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಬಗಳಾಂಬಾಸ್ತೋತ್ತ್ರ, ಚಿದಾನಂದವಚನ ಮತ್ತು ಕಾಮವಿಡಂಬನ- ಇವು ಈತನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು . ಜ್ಞಾನ ಸಿಂಧು ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ 49 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು 3621 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಶಿವ]] [[ಷಣ್ಮುಖ]]ನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಬೋಧೆಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. [[ವ್ಯಾಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಗಾಗಿ [[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ|ಭಾಮಿನಿಷಟ್ಪದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕೃತಿ ಇದು. ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನನ್ನನುಸಿರುವುದು [[ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ದಾರಯಿನ್ನರುಹುವುದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಪಂಚೀಕರಣ ಹದಿನೈದು ವಚನಗಳ ಗದ್ಯ ಕೃತಿ. ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರುವೇ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಪ್ರತಿವಚನವೂ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳಯ್ಯ ದೇಹ ಬೀಲು ಪೃಥ್ವಿ ಪೃಥ್ವಿಯ ಕೂಡಿತು ; ಅಪ್ಪು ಅಪ್ಪ ಕೂಡಿತು ; ತೇಜ ತೇಜವ ಕೂಡಿತು ; [[ವಾಯು]] ವಾಯುವ ಕೂಡಿತು ; [[ಆಕಾಶ]] ಆಕಾಶವ ಕೂಡಿತು ; ಪಂಚಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಆಯಾ ಭೂತತತ್ತ್ವಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದವು. ತತ್ತ್ವದ ಗುಣಂಗಳು ತತ್ತ್ವವ ಹೊಂದಿದವು. ನೀನು ಅಂಗರಹಿತನು, ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರನು, ನಿರ್ವಯಲುಕಣಾ ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರವೆ-ಎಂಬ ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಚನದಿಂದ ಕವಿಯ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನಪರತತ್ವ ವಿಶ್ವವಿರಾಟ್ಪುರುಷವಿವರ, ಜೀವೇಶ್ವರೈಕ್ಯ ವಿಚಾರ, ಪ್ರಣವನಾದ ಬಿಂದುಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತಿತರ ವಿವರಗಳು ತತ್ತ್ವ ಚಿಂತಾಮಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವೇದಾಂತ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನವಚಕ್ರ ಕುಲರೇಖಾಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂವಾದ ಶ್ಲೋಕರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಟೀಕೆ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವೀಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷಾಂತರ. 18 ಸಂಧಿ, 769 ಪದ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುದುದಾಗಿ ಕವಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬಗಳಾಂಬಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ 101 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಹತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಬಗಳಾಂಬ ದೇವತೆಯ ಸ್ತುತಿಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. ಇದು ಮಾತ್ರಾಗಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಛಂದೋವಸಂತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಚಿದಾನಂದ ಎಂಬ ಅಂಕಿತವಿದೆ. ಚಿದಾನಂದವಚನದಲ್ಲಿ ರಾಗತಾಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಕಾಮ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬನ]]ದಲ್ಲಿ 110 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಹೋಳಿಪದಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ನೀತಿ, ತತ್ತ್ವ ಇವುಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] 2w2nlkys2pugxtt1tx4zu6wb37c7gvc 1434034 1434033 2026-10-23T03:28:07Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434034 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ''' - ಸು 1750. [[ಅದ್ವೈತ]] [[ವೇದಾಂತ]]ವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ '''ಜ್ಞಾನಸಿಂಧು''' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವ [[ಕನ್ನಡ]] ಕವಿ. ಇದು ಮಹಾಲಿಂಗರಂಗನ ಅನುಭವಾಮೃತವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕವಿ. [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ತಟದ ಅಯೋಧ್ಯಾಪುರದ" ಚಿದಾನಂದ "ಈತನ ಗುರು. ಪಂಚೀಕರಣ, ತತ್ತ್ವಚಿಂತಾಮಣಿ, ನವಚಕ್ರಕುಲ ರೇಖಾಲಕ್ಷಣ, ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಬಗಳಾಂಬಾಸ್ತೋತ್ತ್ರ, ಚಿದಾನಂದವಚನ ಮತ್ತು ಕಾಮವಿಡಂಬನ- ಇವು ಈತನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು . ಜ್ಞಾನ ಸಿಂಧು ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ 49 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು 3621 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಶಿವ]] [[ಷಣ್ಮುಖ]]ನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಬೋಧೆಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. [[ವ್ಯಾಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಗಾಗಿ [[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ|ಭಾಮಿನಿಷಟ್ಪದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕೃತಿ ಇದು. ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನನ್ನನುಸಿರುವುದು [[ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ದಾರಯಿನ್ನರುಹುವುದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಪಂಚೀಕರಣ ಹದಿನೈದು ವಚನಗಳ ಗದ್ಯ ಕೃತಿ. ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರುವೇ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಪ್ರತಿವಚನವೂ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳಯ್ಯ ದೇಹ ಬೀಲು ಪೃಥ್ವಿ ಪೃಥ್ವಿಯ ಕೂಡಿತು ; ಅಪ್ಪು ಅಪ್ಪ ಕೂಡಿತು ; ತೇಜ ತೇಜವ ಕೂಡಿತು ; [[ವಾಯು]] ವಾಯುವ ಕೂಡಿತು ; [[ಆಕಾಶ]] ಆಕಾಶವ ಕೂಡಿತು ; ಪಂಚಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಆಯಾ ಭೂತತತ್ತ್ವಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದವು. ತತ್ತ್ವದ ಗುಣಂಗಳು ತತ್ತ್ವವ ಹೊಂದಿದವು. ನೀನು ಅಂಗರಹಿತನು, ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರನು, ನಿರ್ವಯಲುಕಣಾ ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರವೆ-ಎಂಬ ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಚನದಿಂದ ಕವಿಯ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನಪರತತ್ವ ವಿಶ್ವವಿರಾಟ್ಪುರುಷವಿವರ, ಜೀವೇಶ್ವರೈಕ್ಯ ವಿಚಾರ, ಪ್ರಣವನಾದ ಬಿಂದುಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತಿತರ ವಿವರಗಳು ತತ್ತ್ವ ಚಿಂತಾಮಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವೇದಾಂತ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನವಚಕ್ರ ಕುಲರೇಖಾಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂವಾದ ಶ್ಲೋಕರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಟೀಕೆ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವೀಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷಾಂತರ. 18 ಸಂಧಿ, 769 ಪದ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುದುದಾಗಿ ಕವಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬಗಳಾಂಬಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ 101 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಹತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಬಗಳಾಂಬ ದೇವತೆಯ ಸ್ತುತಿಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. ಇದು ಮಾತ್ರಾಗಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಛಂದೋವಸಂತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಚಿದಾನಂದ ಎಂಬ ಅಂಕಿತವಿದೆ. ಚಿದಾನಂದವಚನದಲ್ಲಿ ರಾಗತಾಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಕಾಮ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬನ]]ದಲ್ಲಿ 110 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಹೋಳಿಪದಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ನೀತಿ, ತತ್ತ್ವ ಇವುಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] fikjltukp83r5u50uo8zdajzhi8m47n 1434035 1434034 2026-10-23T03:29:18Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434035 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ''' - ಸು 1750. [[ಅದ್ವೈತ]] [[ವೇದಾಂತ]]ವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ '''ಜ್ಞಾನಸಿಂಧು''' ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವ [[ಕನ್ನಡ]] ಕವಿ. ಇದು ಮಹಾಲಿಂಗರಂಗನ ಅನುಭವಾಮೃತವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಸ್ತು ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕವಿ. [[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ತಟದ ಅಯೋಧ್ಯಾಪುರದ" ಚಿದಾನಂದ "ಈತನ ಗುರು. ಪಂಚೀಕರಣ, ತತ್ತ್ವಚಿಂತಾಮಣಿ, ನವಚಕ್ರಕುಲ ರೇಖಾಲಕ್ಷಣ, ದೇವೀ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ, ಬಗಳಾಂಬಾಸ್ತೋತ್ತ್ರ, ಚಿದಾನಂದವಚನ ಮತ್ತು ಕಾಮವಿಡಂಬನ- ಇವು ಈತನ ಇತರ ಕೃತಿಗಳು . ಜ್ಞಾನ ಸಿಂಧು ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ 49 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿದ್ದು 3621 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಶಿವ]] [[ಷಣ್ಮುಖ]]ನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಬೋಧೆಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. [[ವ್ಯಾಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಗಾಗಿ [[ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿ|ಭಾಮಿನಿಷಟ್ಪದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಕೃತಿ ಇದು. ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನನ್ನನುಸಿರುವುದು [[ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ದಾರಯಿನ್ನರುಹುವುದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ. ಪಂಚೀಕರಣ ಹದಿನೈದು ವಚನಗಳ ಗದ್ಯ ಕೃತಿ. ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರುವೇ ಎಂಬ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಪ್ರತಿವಚನವೂ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಳಯ್ಯ ದೇಹ ಬೀಲು ಪೃಥ್ವಿ ಪೃಥ್ವಿಯ ಕೂಡಿತು ; ಅಪ್ಪು ಅಪ್ಪ ಕೂಡಿತು ; ತೇಜ ತೇಜವ ಕೂಡಿತು ; [[ವಾಯು]] ವಾಯುವ ಕೂಡಿತು ; [[ಆಕಾಶ]] ಆಕಾಶವ ಕೂಡಿತು ; ಪಂಚಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಆಯಾ ಭೂತತತ್ತ್ವಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದವು. ತತ್ತ್ವದ ಗುಣಂಗಳು ತತ್ತ್ವವ ಹೊಂದಿದವು. ನೀನು ಅಂಗರಹಿತನು, ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರನು, ನಿರ್ವಯಲುಕಣಾ ಚಿದಾನಂದ ಸದ್ಗುರವೆ-ಎಂಬ ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಚನದಿಂದ ಕವಿಯ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನಪರತತ್ವ ವಿಶ್ವವಿರಾಟ್ಪುರುಷವಿವರ, ಜೀವೇಶ್ವರೈಕ್ಯ ವಿಚಾರ, ಪ್ರಣವನಾದ ಬಿಂದುಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತಿತರ ವಿವರಗಳು ತತ್ತ್ವ ಚಿಂತಾಮಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ವೇದಾಂತ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ನವಚಕ್ರ ಕುಲರೇಖಾಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾರ್ವತಿಯರ ಸಂವಾದ ಶ್ಲೋಕರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರ ಟೀಕೆ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ದೇವೀಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಸಂಸ್ಕøತ ಭಾಷಾಂತರ. 18 ಸಂಧಿ, 769 ಪದ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕೃತಿ ಭಾಮಿನೀ ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುದುದಾಗಿ ಕವಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬಗಳಾಂಬಾ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ 101 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಹತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾದ ಬಗಳಾಂಬ ದೇವತೆಯ ಸ್ತುತಿಯೇ ಇದರ ವಸ್ತು. ಇದು ಮಾತ್ರಾಗಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ ಛಂದೋವಸಂತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ಚಿದಾನಂದ ಎಂಬ ಅಂಕಿತವಿದೆ. ಚಿದಾನಂದವಚನದಲ್ಲಿ ರಾಗತಾಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳಿವೆ. ಕಾಮ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬನ]]ದಲ್ಲಿ 110 ಪದ್ಯಗಳಿವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಹೋಳಿಪದಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ನೀತಿ, ತತ್ತ್ವ ಇವುಗಳೇ ಇಲ್ಲಿನ ವಸ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದಾನಂದಾವಧೂತ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] nony1hyry362q3kmmxsvbyqpw35laqo 0 187823 1434029 1433940 2026-10-23T03:24:43Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434029 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳ ಮಹಾರಾಜ''' - [[ತೆಲುಗು]] [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಸ. [[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ|ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ]] [[ಇಮ್ಮಡಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ ಸಾಮಂತ. 1073ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನೆ 300, ಪೆಡೆಕಲ್-800, ನಳವಾಡಿ-500, ಅಯಜೆ-500 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ತೆಲುಗು ಚೋಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಚರಣಸರೋರುಹವಿಹಿತ ವಿಲೋಚನ ತ್ರಿಳೋಚನಪ್ರಮುಖಾಖಿಳಪೃಥ್ವೀಸ್ವರ ಕಾರಿತಕಾವೇರೀ ತಿಲ್ ಕರಿಕಾಲುಕುಲರತ್ನಪ್ರದೀಪ ಕುಮಾರಾಂಕುಸ ಕಾಂಚೀಪುರತ್ರಿಪುರ ಸಂಹರಣ ಮಹೇಶ್ವರ'' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಈತನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇರುಗಣ ಚೋಳನೆಂಬೊಬ್ಬ ಈತನಿಗೂ ಮೊದಲು [[1 ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ (1044-1068) [[ಸಾಮಂತ]]ವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಹಬೂಬ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವನು ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳನಿಗೆ ಹಿರಿಯನಾಗಿರಬಹುದು. ಚಿದ್ದಣ ತನ್ನ ಅರಸನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಧೇಯನಾಗಿದ್ದ. ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೂ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬|ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]]ನಿಗೂ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಈತ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸಾಮಂತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದ್ದ [[ಸೇವುಣ|ಸೇಉಣ]] ವಂಶದ ಸೇಗುಣವನ್ನು (ಇಮ್ಮಡಿ ಸೇಉಣ ಚಂದ್ರ ) ಸೋಲಿಸಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಎಳರಾಮತೀರ್ಥದ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಬೀಪಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆಳತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಚಿದ್ದಣ ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] 9ngmxhg6d6ueil28v2o94oxl7a23070 1434030 1434029 2026-10-23T03:25:13Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434030 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳ ಮಹಾರಾಜ''' - [[ತೆಲುಗು]] [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಸ. [[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ|ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ]] [[ಇಮ್ಮಡಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ ಸಾಮಂತ. 1073ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನೆ 300, ಪೆಡೆಕಲ್-800, ನಳವಾಡಿ-500, ಅಯಜೆ-500 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ತೆಲುಗು ಚೋಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಚರಣಸರೋರುಹವಿಹಿತ ವಿಲೋಚನ ತ್ರಿಳೋಚನಪ್ರಮುಖಾಖಿಳಪೃಥ್ವೀಸ್ವರ ಕಾರಿತಕಾವೇರೀ ತಿಲ್ ಕರಿಕಾಲುಕುಲರತ್ನಪ್ರದೀಪ ಕುಮಾರಾಂಕುಸ ಕಾಂಚೀಪುರತ್ರಿಪುರ ಸಂಹರಣ ಮಹೇಶ್ವರ'' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಈತನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇರುಗಣ ಚೋಳನೆಂಬೊಬ್ಬ ಈತನಿಗೂ ಮೊದಲು [[1 ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ (1044-1068) [[ಸಾಮಂತ]]ವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಹಬೂಬ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವನು ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳನಿಗೆ ಹಿರಿಯನಾಗಿರಬಹುದು. ಚಿದ್ದಣ ತನ್ನ ಅರಸನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಧೇಯನಾಗಿದ್ದ. ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೂ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬|ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]]ನಿಗೂ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಈತ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸಾಮಂತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದ್ದ [[ಸೇವುಣ|ಸೇಉಣ]] ವಂಶದ ಸೇಗುಣವನ್ನು (ಇಮ್ಮಡಿ ಸೇಉಣ ಚಂದ್ರ ) ಸೋಲಿಸಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಎಳರಾಮತೀರ್ಥದ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಬೀಪಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆಳತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಚಿದ್ದಣ ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ]] kwcmy05w6l6yb7pi9pr9d8mb3yp32ii 1434031 1434030 2026-10-23T03:25:42Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434031 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳ ಮಹಾರಾಜ''' - [[ತೆಲುಗು]] [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಸ. [[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ|ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ]] [[ಇಮ್ಮಡಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ ಸಾಮಂತ. 1073ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನೆ 300, ಪೆಡೆಕಲ್-800, ನಳವಾಡಿ-500, ಅಯಜೆ-500 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ತೆಲುಗು ಚೋಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಚರಣಸರೋರುಹವಿಹಿತ ವಿಲೋಚನ ತ್ರಿಳೋಚನಪ್ರಮುಖಾಖಿಳಪೃಥ್ವೀಸ್ವರ ಕಾರಿತಕಾವೇರೀ ತಿಲ್ ಕರಿಕಾಲುಕುಲರತ್ನಪ್ರದೀಪ ಕುಮಾರಾಂಕುಸ ಕಾಂಚೀಪುರತ್ರಿಪುರ ಸಂಹರಣ ಮಹೇಶ್ವರ'' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಈತನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇರುಗಣ ಚೋಳನೆಂಬೊಬ್ಬ ಈತನಿಗೂ ಮೊದಲು [[1 ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ (1044-1068) [[ಸಾಮಂತ]]ವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಹಬೂಬ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವನು ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳನಿಗೆ ಹಿರಿಯನಾಗಿರಬಹುದು. ಚಿದ್ದಣ ತನ್ನ ಅರಸನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಧೇಯನಾಗಿದ್ದ. ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೂ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬|ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]]ನಿಗೂ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಈತ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸಾಮಂತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದ್ದ [[ಸೇವುಣ|ಸೇಉಣ]] ವಂಶದ ಸೇಗುಣವನ್ನು (ಇಮ್ಮಡಿ ಸೇಉಣ ಚಂದ್ರ ) ಸೋಲಿಸಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಎಳರಾಮತೀರ್ಥದ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಬೀಪಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆಳತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಚಿದ್ದಣ ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] qypwwy63v8dpaq0t3qdi4el5fi6kw3m 1434032 1434031 2026-10-23T03:27:10Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434032 wikitext text/x-wiki '''ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳ ಮಹಾರಾಜ''' - [[ತೆಲುಗು]] [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ವಂಶದ ಒಂದು ಶಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅರಸ. [[ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ|ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಳುಕ್ಯ]] [[ಇಮ್ಮಡಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ ಸಾಮಂತ. 1073ರಲ್ಲಿ ಕನ್ನೆ 300, ಪೆಡೆಕಲ್-800, ನಳವಾಡಿ-500, ಅಯಜೆ-500 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ತೆಲುಗು ಚೋಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಚರಣಸರೋರುಹವಿಹಿತ ವಿಲೋಚನ ತ್ರಿಳೋಚನಪ್ರಮುಖಾಖಿಳಪೃಥ್ವೀಸ್ವರ ಕಾರಿತಕಾವೇರೀ ತಿಲ್ ಕರಿಕಾಲುಕುಲರತ್ನಪ್ರದೀಪ ಕುಮಾರಾಂಕುಸ ಕಾಂಚೀಪುರತ್ರಿಪುರ ಸಂಹರಣ ಮಹೇಶ್ವರ'' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಈತನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥದೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇರುಗಣ ಚೋಳನೆಂಬೊಬ್ಬ ಈತನಿಗೂ ಮೊದಲು [[1 ನೆಯ ಸೋಮೇಶ್ವರ]]ನ (1044-1068) [[ಸಾಮಂತ]]ವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದುದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮಹಬೂಬ್‍ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವನು ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳನಿಗೆ ಹಿರಿಯನಾಗಿರಬಹುದು. ಚಿದ್ದಣ ತನ್ನ ಅರಸನಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಧೇಯನಾಗಿದ್ದ. ಸೋಮೇಶ್ವರನಿಗೂ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬|ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]]ನಿಗೂ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಈತ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸಾಮಂತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದುರ್ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದ್ದ [[ಸೇವುಣ|ಸೇಉಣ]] ವಂಶದ ಸೇಗುಣವನ್ನು (ಇಮ್ಮಡಿ ಸೇಉಣ ಚಂದ್ರ ) ಸೋಲಿಸಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಈತ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಎಳರಾಮತೀರ್ಥದ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇಶ್ವರ ದೇವರಿಗೆ ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಬೀಪಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ಆಳತೊಡಗಿದ ಮೇಲೆ ಚಿದ್ದಣ ಬಹುಶಃ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿದ್ದಣ ಚೋಳ ಮಹಾರಾಜ}} [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 7bzyyh6uwhb5kzpobxsblgtrq2yyqlw 0 187852 1434007 1434006 2026-10-22T12:04:32Z Cmariejoseph 913 1434007 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Borra_Cave.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ರೂಪ]] [[ಚಿತ್ರ:Borra_Caves.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆ ದ್ವಾರ, ಒಳಗಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ]] '''ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳು''' ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮರಾಜು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಂ ಕಿಂಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 'ಬೊರ್ರಾ' ಎಂದರೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಗುಹೆಗಳು ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯೂಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ, ಕಲ್ಲು ಕ್ರಮೇಣ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೀರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಗುಹೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಗುಹೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಕಾಲ್ಶಿಯಮ್ ಬೈ ಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ (ಸುಣ್ಣಗಲ್ಲು), ಇತರ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದಿಬ್ಬಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಎಂಬುವು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್, ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರವರ ಊಹೆಯಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾನವತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ನಡುಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದ ೩೦೦೦೦ ದಿಂದ ೫೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜನಜೀವನ ಇತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಬೊರ್ರಾಗುಹೆಗಳನ್ನು "ಬೊಡೊ ದೇವ" (ದೊಡ್ಡ ದೇವರು) ಮನೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್, ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಶಿವ -ಪಾರ್ವತಿ, ತಾಯಿ-ಮಗು, ಋಷಿ ಗಡ್ಡ, ಮಾನವ ಮೆದುಳು, ಮೊಸಳೆ, ಹುಲಿ-ಹಸು ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳು ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯು ಕೊರೆದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೊರ್ರಾ-೧ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದ್ವಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ, ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮವು ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳ ಹೊರಗೆ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ [[ಸಸ್ಯ|ಮರಗಳನ್ನು]] ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತುಂಬಾ ಸುಂದರಗೊಳಿಸಿತು. ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗೆ ಆಧುನಿಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗುಹೆಗಳೊಳಗಿನ ವಿಚಿತ್ರ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 3 ಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಕು ಕಣಿವೆಯು ಭವ್ಯವಾದ ಗುಹೆಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಕೃತಿ == ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತಗಳು ಮತ್ತು ಪವಾಡಗಳಿವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳು ಅಂತಹ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಆ ಸ್ಥಳವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಒಂದು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನಿಸರ್ಗ|ಪ್ರಕೃತಿ]] ನೀಡಿದ ಅದ್ಭುತ. ಇದು [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ನಿಂದ ೯೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಅನಂತಗಿರಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಅರಕು ಕಣಿವೆಯವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವು ಕಣಿವೆಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವ. ನೀವು ಮೈ ಜುಮ್ಮೆನಿಸುವ ಪರ್ವತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ, ಪ್ರಕೃತಿ, ದಟ್ಟವಾದ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳು]] ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹಸಿರು ಕಾರ್ಪೆಟ್‌ನಂತೆ ಹರಡಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀರಿ. == ಪ್ರಯಾಣ == [[ಚಿತ್ರ:Borra_Guhalu_Train_station.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಕೀರ್ಣ]] ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಬಸ್ ಮತ್ತು [[ರೈಲು]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ನಿಂದ ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಈ ರೈಲು ಸುಮಾರು ೪೦ ಸುರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವೂ ಇವೆ. ಈ ಸುರಂಗಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಪರ್ವತಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಬಸ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಸಹ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅನುಭವ. == ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗಳು == ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಜಗದೇಕ ವೀರುಡು, ಅತಿಲೋಕಸುಂದರಿ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಜಂಬಲಕಿಡಿಪಂಬ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಕನ್ಹೇರಿ ಗುಹೆಗಳು * ಅರಕು ಕಣಿವೆ * ವಂಜಂಗಿ ಮೋಡಗಳ ಬೆಟ್ಟ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:en:Luray_Caverns|ಲೂರ್ ಗುಹೆಗಳು]] * [https://web.archive.org/web/20080928115840/http://www.vizagwaves.com/visakhapatnam/arakuvalley/index.html ಆರಕು ಗುಹೆಗಳು] s1jb4lfp8hxaidjamklodayu1p2wzka 1434008 1434007 2026-10-22T12:36:50Z Cmariejoseph 913 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿ 1434008 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Borra_Cave.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಹಸುವಿನ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ರೂಪ]] [[ಚಿತ್ರ:Borra_Caves.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆ ದ್ವಾರ, ಒಳಗಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ]] '''ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳು''' ಅಲ್ಲೂರಿ ಸೀತಾರಾಮರಾಜು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲಿಯಂ ಕಿಂಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 'ಬೊರ್ರಾ' ಎಂದರೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಗುಹೆಗಳು ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯೂಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರೊಂದಿಗೆ, ಕಲ್ಲು ಕ್ರಮೇಣ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನೀರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಗುಹೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಗುಹೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್ ಬೈಕಾರ್ಬನೆಟ್]] (ಸುಣ್ಣಗಲ್ಲು), ಇತರ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದಿಬ್ಬಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಎಂಬುವು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಈ ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್, ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತವೆ. ಅವರವರ ಊಹೆಯಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಾನವತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ನಡುಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದ ೩೦೦೦೦ ದಿಂದ ೫೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜನಜೀವನ ಇತ್ತೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಬೊರ್ರಾಗುಹೆಗಳನ್ನು "ಬೊಡೊ ದೇವ" (ದೊಡ್ಡ ದೇವರು) ಮನೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟಾಲಗ್‌ಮೈಟ್ಸ್, ಸ್ಟಾಲಕ್ಟೈಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿ, ತಾಯಿ-ಮಗು, ಋಷಿ ಗಡ್ಡ, ಮಾನವ ಮೆದುಳು, ಮೊಸಳೆ, ಹಸು-ಹುಲಿ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆಗಳು [[ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿ]]ಯು ಕೊರೆದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೊರ್ರಾ-೧ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದ್ವಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಳಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ, ಗೋಸ್ತನಿ ನದಿಯವರೆಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ]]ವು ಬೊರ್ರಾಗುಹೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗುಹೆಗಳ ಹೊರಗೆ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ [[ಸಸ್ಯ|ಮರಗಳನ್ನು]] ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತುಂಬಾ ಸುಂದರಗೊಳಿಸಿತು. ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಪಂಜು ಹಿಡಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಗುಹೆಗಳ ಒಳಗೆ ಪ್ರಖರದೀಪಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗುಹೆಗಳೊಳಗಿನ ವಿಚಿತ್ರಾಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 3 ಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಅರಕು ಕಣಿವೆ]]ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಈ ಭವ್ಯ ಗುಹೆಗಳು. == ಪ್ರಕೃತಿ == ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತಗಳು ಮತ್ತು ಪವಾಡಗಳಿವೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗುಹೆಗಳು ಅಂತಹ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಸ್ಥಳವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನಿಸರ್ಗ|ಪ್ರಕೃತಿ]] ನೀಡಿದ ಅದ್ಭುತ. ಇದು [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]] ನಿಂದ ೯೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ [[ಅನಂತಗಿರಿ]] ಬೆಟ್ಟಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಅರಕು ಕಣಿವೆಯವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವು ಘಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕಾರೀ ಅನುಭವ. ಮೈ ಜುಮ್ಮೆನಿಸುವ ಪರ್ವತ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ, ಪ್ರಕೃತಿ, ದಟ್ಟವಾದ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳು]] ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹಸಿರು ಕಾರ್ಪೆಟ್‌ನಂತೆ ಹರಡಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. == ಪ್ರಯಾಣ == [[ಚಿತ್ರ:Borra_Guhalu_Train_station.jpg|thumb| ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಕೀರ್ಣ]] ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ [[ಬಸ್ಸು]] ಮತ್ತು [[ರೈಲು]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಸ್ವಂತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನಿಂದ ಬೊರ್ರಾ ಗುಹೆಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಈ ರೈಲು ಸುಮಾರು ೪೦ ಸುರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವೂ ಇವೆ. ಈ ಸುರಂಗಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣವು ಸುಂದರವಾದ ಕಣಿವೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಪರ್ವತಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. == ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗಳು == ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಜಗದೇಕ ವೀರುಡು, ಅತಿಲೋಕಸುಂದರಿ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಜಂಬಲಕಿಡಿಪಂಬ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಕನ್ಹೇರಿ ಗುಹೆಗಳು * ಅರಕು ಕಣಿವೆ * ವಂಜಂಗಿ ಮೋಡಗಳ ಬೆಟ್ಟ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [[:en:Luray_Caverns|ಲೂರ್ ಗುಹೆಗಳು]] * [https://web.archive.org/web/20080928115840/http://www.vizagwaves.com/visakhapatnam/arakuvalley/index.html ಆರಕು ಗುಹೆಗಳು] 8z3xns8j4m11kenceeo0da0el7q64ae 3 187853 1434009 2026-10-22T13:03:54Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434009 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sruu bhajantri}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೩, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lukiuv7r7m7ssh8auutbifjv7pal4a8 3 187854 1434010 2026-10-22T13:07:08Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434010 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಸುರೇಶಪ್ಪ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೭, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 0m472cdb3696uxninj02ot6hbxteq3m 3 187855 1434011 2026-10-22T13:08:13Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434011 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sruuu bhajantri}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೮, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) cucj1tu08q440muwp2hqtpamz1tzimg 2 187856 1434012 2026-10-22T13:20:52Z ಶಂಕ್ರಮ್ಮ 102565 /* */ 1434012 wikitext text/x-wiki ಶಂಕ್ರಮ್ಮ ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆಯ ಮಾಹಿತಿ kmk6yqzkzmzqjeq6ihzhyzz6xypc754 3 187857 1434014 2026-10-22T15:07:09Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434014 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Vishnusiri}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೩೭, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) i6ywdz07deok22coit7fjg7m59hu4yf 3 187858 1434016 2026-10-22T16:29:52Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434016 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Cute girl 8}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೯, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 8hvb0ygyyhnxfj6g5t5h52tdm1ckx7r 3 187859 1434017 2026-10-22T16:35:53Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434017 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Santoshakumar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೦೫, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) lgozp0pau5tb7ad9rru3apfursp3b3f 0 187860 1434018 2026-10-22T16:41:12Z Cmariejoseph 913 "[[:te:Special:Redirect/revision/4975980|కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1434018 wikitext text/x-wiki  {{Infobox person|name=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ|image=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1880|12|10}}<ref>{{Cite book|title=The Great Indian Patriots, Volume 2|last=Rajeswara Rao|first=P.|publisher=Mittal Publications|year=1991|isbn=81-7099-288-5|location=New Delhi|pages=69|url=https://books.google.com/books?id=04tDyxmNOhsC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=Musalamma+maranam&source=bl&ots=dqqri5UTOk&sig=ACfU3U1ahNUbW4KfzHqGm5_kmWqQ7U9b9w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjTr667pK3iAhUVat4KHXvAAPkQ6AEwDnoECAgQAQ#v=onepage&q=Musalamma%20maranam&f=false}}</ref>|birth_place=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ, [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆ|death_date={{Death date and age|1950|02|24|1880|12|10}}|death_place=ಮದರಾಸು|death_cause=ವೃದ್ದಾಪ್ಯ|occupation=ಉಪಕುಲಪತಿ, ಕವಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ.|religion=ಹಿಂದೂ|spouse=|children=|father=ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರೆಡ್ಡಿ|mother=ನಾರಾಯಣಮ್ಮ}} '''ಸಿ.''' '''ಆರ್.''' '''ರೆಡ್ಡಿ''' '''ಡಾ. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗ ರೆಡ್ಡಿ''' ( [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦]], [[೧೮೮೦]] - [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೪|ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪]], [[೧೯೫೧]] ), ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ವಾಗ್ಮಿ, ಬರಹಗಾರ, ವಿಚಾರವಾದಿ, ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಬರೋಡಾದ ದೊರೆ ಸಯಾಜಿ ರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಉಪ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೨೧ ರವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದರು. ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಮುಂತಾದ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಚಂದ್ರಿಕಾ ಗ್ರಂಥಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. == ಬಾಲ್ಯ == ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦|ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦,]] ೧೮೮೦ ರಂದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] - [[ತಿರುಪತಿ]] ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಅವರು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮೂರನೇ ಮಗು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಸಹೋದರ ಪೆದ್ದರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ದತ್ತು ಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. == ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == [[దస్త్రం:C_Ramalinga_Reddy.jpg|alt=ట్యాంకుబండపై కట్టమంచి విగ్రహం|right|333x333px| ಟ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಟ್ಟಮಂಚಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ]] [[దస్త్రం:Crreddy_text.jpg|alt=ఐ యస్ బి సింహ ద్వారము|right|250x250px| ಐಎಸ್‌ಬಿ ಲಯನ್ ಗೇಟ್]] [[దస్త్రం:CRamalingareddy.jpg|right|thumb|133x133px| ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗ ರೆಡ್ಡಿ]] ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಶಿಕ್ಷಣವು ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾಭಾರತ, ಅಮರಕೋಶ ಮತ್ತು ಬಾಲರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗ ಪಿಸಿಆರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಿತ್ತೂರು ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೧೯ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ "ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕವನಕ್ಕಾಗಿ ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೦೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿ.ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇಲೆ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಹೋದರು. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ''ರೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು'' ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ 'ವಿದ್ವಾಂಸ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯೂನಿಯನ್ ಲಿಬರಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತೀಯರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಜ್ಞಾನ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ವಾಗ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿದ್ದರು. == ಕೆಲಸದ ಜೀವನ == [[ವಡೋದರಾ|ಬರೋಡಾದ]] ದೊರೆ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಅವರು ೨೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉಪ-ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] <nowiki>ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ</nowiki> ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಿಜನರಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು]] ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು "ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ಶಾಲೆ" ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅವರು ೧೯೨೧ ರ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದ ಅವರು ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೧-೨೫ರ ನಡುವೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[జస్టిస్‌ పార్టీ|ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ನಂತರ,]] ಅವರು ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅದರ ಉಪ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[కాంగ్రెస్‌|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪರವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್]] ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಭಾಷಣಗಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರಖರವಾಗಿದ್ದವು. == ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ == ಆಂಧ್ರದವರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪಕುಲಪತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಉಪಕುಲಪತಿ [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್|ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರವರೆಗೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಪ್ರೊ-ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಹೊಸ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅವರು ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆಡೆ ತೆಲುಗು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಾವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೂ ಕಾರಣರಾದರು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ 'ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು' ಮೊದಲು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. ತೆಲುಗಿನ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, [[కవిత్వతత్త్వవిచారం|ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಮುಚ್ಚಯ, ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ, ಪಂಚಮಿ, ವೇಮನ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪೀಠಿಕಲು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅವರ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದರು ಮತ್ತು '''ವಿಮರ್ಶೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. == ಕೃತಿಗಳು == ; ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ | * ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು - ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದಿತು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. * ಪಿಂಗಳಿ ಸೂರನ್ನ ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಪೂರ್ಣೋದಯಂ ಕಾವ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ "ಕವಿತ್ವ ತತ್ವ ವಿಚಾರಮು" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಯಿತು.http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711m * ಭಾರತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಂ - ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ. ಲಿಂಕ್http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 * ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಂಗ್ರಹ * ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ - ನವಯಾಮಿನಿ, ಭರತ ಪ್ರಶಂಸ, ಅಂಪಕಂ ಮುಂತಾದ ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳು * ಪಂಚಮಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ[1] * ವೇಮನ - * ಡಾ. ಸಿ.ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು - ೧೯೮೩ ರ ಸಂಕಲನ * ಸರಸ್ವತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು - ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಸನ್ಮಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿhttp://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam * ಮುತ್ಯಾಲಸರಮುಲು * ದೇವಿಭಾಗವತಮು * ಪ್ರಹಸನಮುಲು * ಪ್ರತಾಪರುದ್ರೀಯಮು * ಕೆ.ಎಸ್. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ * ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ; ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ** Drama in the East and West ** Speeches on Universitry Reform ** Democracy in contemporary India ** Congress in Office ** Education, Industry & Commerce == ಪ್ರಶಂಸೋಕ್ತಿ == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಪುಣರು. ಅವರ ಮಾತಿನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಅವರ ದುರಹಂಕಾರ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣಾ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು. * == ವಿಮರ್ಶೆ == [[ఆవటపల్లి నారాయణరావు|ಆವಟಪಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್]] ತಮ್ಮ ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣವೇ ಅವರನ್ನು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=ఆవటపల్లి |first=నారాయణరావు |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.330833/page/n133 |title=విశాలాంధ్రము |publisher= |year=1940 |isbn= |location= |pages=111}}</ref> ಅವನು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದವು. ಒಮ್ಮೆ, ಮದ್ರಾಸಿನ ಗೋಖಲೆ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸನ್ಮಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾಷಣಕಾರರು ಸಿ. ಅವರನ್ನು "ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಸದ್ಗುಣಶೀಲ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು. ಆರ್. ಆದರೆ, ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಮಾತು ತುಂಬಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವಿವಾಹಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, "ಇತರರು ನನಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಾನು ಏಕೆ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು?" ಮತ್ತು "ನಿಮಗೆ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹಾಲು ಸಿಗುವಾಗ ಹಸುವನ್ನು ಏಕೆ ಖರೀದಿಸಬೇಕು?" ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ೧೯೫೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಜನಿಸಿದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯ ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಮನಗಂಡು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬಂಗಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಹುದ್ದೆಗಳು == ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏಲೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ . ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. == ಮೂಲಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> * ತೆಲುಗು ಹಿರಿಯರು - ಮಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ್ - ಮೆಹರ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ (1999) * [http://www.archive.org/details/Telugu ಪ್ರಮುಖ ಚಮತ್ಕಾರ ಭಾಷಣಗಳು ತೆಲುಗು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಡಾ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಸಿ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಮೃಣಾಲಿನಿ - ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್] * ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಲೇಖಕರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು - ಕಲ್ಲೂರು ಅಹೋಬಲರಾವ್ - ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ, ಹಿಂದೂಪುರ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ; ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711mbp ಕವಿತ್ರ ತತ್ವವಿಚಾರಮು] - ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam ಸರಸ್ವತೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮು,] ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಕಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ * [http://www.archive.org/details/educationindustr031370mbp Education, Industry & Commerce..] * [http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಭಾಗ ಎರಡು] ; ಇತರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು * [http://www.andhrauniversity.info ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20140104201938/http://sircrreddycollege.org/ ಸರ್ ಸಿಆರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.sircrrengg.ac.in ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.hindu.com/2005/09/16/stories/2005091614990500.htm ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಶ್ಲಾಘನೆ.] Archived . * [https://web.archive.org/web/20070228005005/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/15/stories/2002071501200200.htm ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ] [[ವರ್ಗ:೧೮೮೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:No local image but image on Wikidata]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] eakynh0ny5e4oeo46hkdr7mo88a8a1j 1434020 1434018 2026-10-22T16:48:28Z Cmariejoseph 913 /* ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು */ 1434020 wikitext text/x-wiki  {{Infobox person|name=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ|image=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1880|12|10}}<ref>{{Cite book|title=The Great Indian Patriots, Volume 2|last=Rajeswara Rao|first=P.|publisher=Mittal Publications|year=1991|isbn=81-7099-288-5|location=New Delhi|pages=69|url=https://books.google.com/books?id=04tDyxmNOhsC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=Musalamma+maranam&source=bl&ots=dqqri5UTOk&sig=ACfU3U1ahNUbW4KfzHqGm5_kmWqQ7U9b9w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjTr667pK3iAhUVat4KHXvAAPkQ6AEwDnoECAgQAQ#v=onepage&q=Musalamma%20maranam&f=false}}</ref>|birth_place=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ, [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆ|death_date={{Death date and age|1950|02|24|1880|12|10}}|death_place=ಮದರಾಸು|death_cause=ವೃದ್ದಾಪ್ಯ|occupation=ಉಪಕುಲಪತಿ, ಕವಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ.|religion=ಹಿಂದೂ|spouse=|children=|father=ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರೆಡ್ಡಿ|mother=ನಾರಾಯಣಮ್ಮ}} '''ಸಿ.''' '''ಆರ್.''' '''ರೆಡ್ಡಿ''' '''ಡಾ. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗ ರೆಡ್ಡಿ''' ( [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦]], [[೧೮೮೦]] - [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೪|ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪]], [[೧೯೫೧]] ), ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ವಾಗ್ಮಿ, ಬರಹಗಾರ, ವಿಚಾರವಾದಿ, ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಬರೋಡಾದ ದೊರೆ ಸಯಾಜಿ ರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಉಪ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೨೧ ರವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದರು. ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಮುಂತಾದ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಚಂದ್ರಿಕಾ ಗ್ರಂಥಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. == ಬಾಲ್ಯ == ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦|ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦,]] ೧೮೮೦ ರಂದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] - [[ತಿರುಪತಿ]] ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಅವರು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮೂರನೇ ಮಗು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಸಹೋದರ ಪೆದ್ದರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ದತ್ತು ಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. == ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:C_Ramalinga_Reddy.jpg|alt=ಕೆರೆದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಮಂಚಿಯವರ ವಿಗ್ರಹ|right|333x333px| ಟ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಟ್ಟಮಂಚಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Crreddy_text.jpg|alt=ఐ యస్ బి సింహ ద్వారము|right|250x250px| ಐಎಸ್‌ಬಿ ಲಯನ್ ಗೇಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:CRamalingareddy.jpg|right|thumb|133x133px| ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ]] ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಶಿಕ್ಷಣವು ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾಭಾರತ, ಅಮರಕೋಶ ಮತ್ತು ಬಾಲರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗ ಪಿಸಿಆರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಿತ್ತೂರು ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೧೯ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ "ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕವನಕ್ಕಾಗಿ ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೦೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿ.ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇಲೆ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಹೋದರು. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ''ರೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು'' ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ 'ವಿದ್ವಾಂಸ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯೂನಿಯನ್ ಲಿಬರಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತೀಯರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಜ್ಞಾನ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ವಾಗ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿದ್ದರು. == ಕೆಲಸದ ಜೀವನ == [[ವಡೋದರಾ|ಬರೋಡಾದ]] ದೊರೆ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಅವರು ೨೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉಪ-ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] <nowiki>ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ</nowiki> ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಿಜನರಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು]] ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು "ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ಶಾಲೆ" ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅವರು ೧೯೨೧ ರ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದ ಅವರು ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೧-೨೫ರ ನಡುವೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[జస్టిస్‌ పార్టీ|ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ನಂತರ,]] ಅವರು ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅದರ ಉಪ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[కాంగ్రెస్‌|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪರವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್]] ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಭಾಷಣಗಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರಖರವಾಗಿದ್ದವು. == ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ == ಆಂಧ್ರದವರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪಕುಲಪತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಉಪಕುಲಪತಿ [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್|ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರವರೆಗೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಪ್ರೊ-ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಹೊಸ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅವರು ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆಡೆ ತೆಲುಗು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಾವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೂ ಕಾರಣರಾದರು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ 'ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು' ಮೊದಲು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. ತೆಲುಗಿನ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, [[కవిత్వతత్త్వవిచారం|ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಮುಚ್ಚಯ, ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ, ಪಂಚಮಿ, ವೇಮನ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪೀಠಿಕಲು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅವರ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದರು ಮತ್ತು '''ವಿಮರ್ಶೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. == ಕೃತಿಗಳು == ; ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ | * ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು - ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದಿತು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. * ಪಿಂಗಳಿ ಸೂರನ್ನ ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಪೂರ್ಣೋದಯಂ ಕಾವ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ "ಕವಿತ್ವ ತತ್ವ ವಿಚಾರಮು" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಯಿತು.http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711m * ಭಾರತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಂ - ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ. ಲಿಂಕ್http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 * ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಂಗ್ರಹ * ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ - ನವಯಾಮಿನಿ, ಭರತ ಪ್ರಶಂಸ, ಅಂಪಕಂ ಮುಂತಾದ ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳು * ಪಂಚಮಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ[1] * ವೇಮನ - * ಡಾ. ಸಿ.ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು - ೧೯೮೩ ರ ಸಂಕಲನ * ಸರಸ್ವತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು - ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಸನ್ಮಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿhttp://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam * ಮುತ್ಯಾಲಸರಮುಲು * ದೇವಿಭಾಗವತಮು * ಪ್ರಹಸನಮುಲು * ಪ್ರತಾಪರುದ್ರೀಯಮು * ಕೆ.ಎಸ್. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ * ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ; ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ** Drama in the East and West ** Speeches on Universitry Reform ** Democracy in contemporary India ** Congress in Office ** Education, Industry & Commerce == ಪ್ರಶಂಸೋಕ್ತಿ == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಪುಣರು. ಅವರ ಮಾತಿನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಅವರ ದುರಹಂಕಾರ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣಾ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು. * == ವಿಮರ್ಶೆ == [[ఆవటపల్లి నారాయణరావు|ಆವಟಪಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್]] ತಮ್ಮ ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣವೇ ಅವರನ್ನು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=ఆవటపల్లి |first=నారాయణరావు |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.330833/page/n133 |title=విశాలాంధ్రము |publisher= |year=1940 |isbn= |location= |pages=111}}</ref> ಅವನು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದವು. ಒಮ್ಮೆ, ಮದ್ರಾಸಿನ ಗೋಖಲೆ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸನ್ಮಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾಷಣಕಾರರು ಸಿ. ಅವರನ್ನು "ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಸದ್ಗುಣಶೀಲ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು. ಆರ್. ಆದರೆ, ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಮಾತು ತುಂಬಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವಿವಾಹಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, "ಇತರರು ನನಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಾನು ಏಕೆ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು?" ಮತ್ತು "ನಿಮಗೆ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹಾಲು ಸಿಗುವಾಗ ಹಸುವನ್ನು ಏಕೆ ಖರೀದಿಸಬೇಕು?" ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ೧೯೫೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಜನಿಸಿದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯ ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಮನಗಂಡು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬಂಗಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಹುದ್ದೆಗಳು == ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏಲೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ . ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. == ಮೂಲಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> * ತೆಲುಗು ಹಿರಿಯರು - ಮಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ್ - ಮೆಹರ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ (1999) * [http://www.archive.org/details/Telugu ಪ್ರಮುಖ ಚಮತ್ಕಾರ ಭಾಷಣಗಳು ತೆಲುಗು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಡಾ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಸಿ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಮೃಣಾಲಿನಿ - ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್] * ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಲೇಖಕರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು - ಕಲ್ಲೂರು ಅಹೋಬಲರಾವ್ - ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ, ಹಿಂದೂಪುರ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ; ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711mbp ಕವಿತ್ರ ತತ್ವವಿಚಾರಮು] - ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam ಸರಸ್ವತೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮು,] ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಕಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ * [http://www.archive.org/details/educationindustr031370mbp Education, Industry & Commerce..] * [http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಭಾಗ ಎರಡು] ; ಇತರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು * [http://www.andhrauniversity.info ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20140104201938/http://sircrreddycollege.org/ ಸರ್ ಸಿಆರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.sircrrengg.ac.in ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.hindu.com/2005/09/16/stories/2005091614990500.htm ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಶ್ಲಾಘನೆ.] Archived . * [https://web.archive.org/web/20070228005005/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/15/stories/2002071501200200.htm ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ] [[ವರ್ಗ:೧೮೮೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:No local image but image on Wikidata]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] c9va3vv9ela0oqdft354y78vo9top72 1434021 1434020 2026-10-22T16:50:19Z Cmariejoseph 913 /* ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು */ 1434021 wikitext text/x-wiki  {{Infobox person|name=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ|image=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1880|12|10}}<ref>{{Cite book|title=The Great Indian Patriots, Volume 2|last=Rajeswara Rao|first=P.|publisher=Mittal Publications|year=1991|isbn=81-7099-288-5|location=New Delhi|pages=69|url=https://books.google.com/books?id=04tDyxmNOhsC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=Musalamma+maranam&source=bl&ots=dqqri5UTOk&sig=ACfU3U1ahNUbW4KfzHqGm5_kmWqQ7U9b9w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjTr667pK3iAhUVat4KHXvAAPkQ6AEwDnoECAgQAQ#v=onepage&q=Musalamma%20maranam&f=false}}</ref>|birth_place=ಕಟ್ಟಮಂಚಿ, [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆ|death_date={{Death date and age|1950|02|24|1880|12|10}}|death_place=ಮದರಾಸು|death_cause=ವೃದ್ದಾಪ್ಯ|occupation=ಉಪಕುಲಪತಿ, ಕವಿ, ವಿದ್ವಾಂಸ.|religion=ಹಿಂದೂ|spouse=|children=|father=ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯರೆಡ್ಡಿ|mother=ನಾರಾಯಣಮ್ಮ}} '''ಸಿ.''' '''ಆರ್.''' '''ರೆಡ್ಡಿ''' '''ಡಾ. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗ ರೆಡ್ಡಿ''' ( [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦]], [[೧೮೮೦]] - [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೪|ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪]], [[೧೯೫೧]] ), ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸಾಹಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ವಿದ್ವಾಂಸ, ವಾಗ್ಮಿ, ಬರಹಗಾರ, ವಿಚಾರವಾದಿ, ಆದರ್ಶವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಬರೋಡಾದ ದೊರೆ ಸಯಾಜಿ ರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಉಪ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೧೯೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೮ ರಿಂದ ೧೯೨೧ ರವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿದರು. ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಮುಂತಾದ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮುದುಕಿಯ ಸಾವು ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಅವರ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಚಂದ್ರಿಕಾ ಗ್ರಂಥಮಂಡಳಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. == ಬಾಲ್ಯ == ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦|ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೦,]] ೧೮೮೦ ರಂದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು [[ಚಿತ್ತೂರು]] - [[ತಿರುಪತಿ]] ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಅವರು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಮೂರನೇ ಮಗು. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಸಹೋದರ ಪೆದ್ದರಾಮಸ್ವಾಮಿ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ದತ್ತು ಪುತ್ರನನ್ನಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದರು. == ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:C_Ramalinga_Reddy.jpg|right|333x333px| ಟ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಟ್ಟಮಂಚಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Crreddy_text.jpg|right|250x250px| ಐಎಸ್‌ಬಿ ಲಯನ್ ಗೇಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:CRamalingareddy.jpg|right|thumb|133x133px| ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ]] ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಶಿಕ್ಷಣವು ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀದಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾಭಾರತ, ಅಮರಕೋಶ ಮತ್ತು ಬಾಲರಾಮಾಯಣವನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗ ಪಿಸಿಆರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಚಿತ್ತೂರು ಬೋರ್ಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ, ೧೯ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ "ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು" ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕವನಕ್ಕಾಗಿ ಕವನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೦೨ ರಲ್ಲಿ, [[ಇತಿಹಾಸ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿ.ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಭಾಷಣಕಾರಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇಲೆ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಹೋದರು. ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ''ರೈಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು'' ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ 'ವಿದ್ವಾಂಸ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯೂನಿಯನ್ ಲಿಬರಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಲವಾರು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಭಾರತೀಯರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲು. ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಜ್ಞಾನ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ವಾಗ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗಿದ್ದರು. == ಕೆಲಸದ ಜೀವನ == [[ವಡೋದರಾ|ಬರೋಡಾದ]] ದೊರೆ ಸಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡ್ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಪ್ರವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದ ಅವರು ೨೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೋಡಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉಪ-ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] <nowiki>ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ</nowiki> ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹರಿಜನರಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು]] ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು "ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ಶಾಲೆ" ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಅವರು ೧೯೨೧ ರ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದ ಅವರು ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಚಿತ್ತೂರಿನಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರಿ ಬಹುಮತದಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೨೧-೨೫ರ ನಡುವೆ ಮದ್ರಾಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. [[జస్టిస్‌ పార్టీ|ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ನಂತರ,]] ಅವರು ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಅದರ ಉಪ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[కాంగ్రెస్‌|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪರವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್]] ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಚಿತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಭಾಷಣಗಳು ತುಂಬಾ ಪ್ರಖರವಾಗಿದ್ದವು. == ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ == ಆಂಧ್ರದವರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪಕುಲಪತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಚಿತ್ತೂರಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಉಪಕುಲಪತಿ [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್|ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] ಅವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರವರೆಗೆ ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಪ್ರೊ-ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. == ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಹೊಸ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅವರು ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೆಡೆ ತೆಲುಗು ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಾವ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಗೂ ಕಾರಣರಾದರು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ 'ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು' ಮೊದಲು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. ತೆಲುಗಿನ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, [[కవిత్వతత్త్వవిచారం|ಕಾವ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಮುಚ್ಚಯ, ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ, ಪಂಚಮಿ, ವೇಮನ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪೀಠಿಕಲು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಒಬ್ಬ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅವರ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಅವರು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದರು ಮತ್ತು '''ವಿಮರ್ಶೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ''' ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. == ಕೃತಿಗಳು == ; ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ | * ಮುಸಲಮ್ಮ ಮರಣಮು - ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಭಾಷಾಭಿರಂಜನಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದಿತು. ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಕಂಡಿತು. * ಪಿಂಗಳಿ ಸೂರನ್ನ ರಚಿಸಿದ ಕಲಾಪೂರ್ಣೋದಯಂ ಕಾವ್ಯಂ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ "ಕವಿತ್ವ ತತ್ವ ವಿಚಾರಮು" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದ್ದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಯಿತು.http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711m * ಭಾರತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಂ - ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ. ಲಿಂಕ್http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 * ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಲಘುಪೀಠಿಕಾ ಸಂಗ್ರಹ * ವ್ಯಾಸಮಂಜರಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ - ನವಯಾಮಿನಿ, ಭರತ ಪ್ರಶಂಸ, ಅಂಪಕಂ ಮುಂತಾದ ಖಂಡಕಾವ್ಯಗಳು * ಪಂಚಮಿ - ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹ[1] * ವೇಮನ - * ಡಾ. ಸಿ.ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪೀಠಿಕೆಗಳು - ೧೯೮೩ ರ ಸಂಕಲನ * ಸರಸ್ವತಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು - ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಸನ್ಮಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿhttp://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam * ಮುತ್ಯಾಲಸರಮುಲು * ದೇವಿಭಾಗವತಮು * ಪ್ರಹಸನಮುಲು * ಪ್ರತಾಪರುದ್ರೀಯಮು * ಕೆ.ಎಸ್. ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ * ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ; ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ** Drama in the East and West ** Speeches on Universitry Reform ** Democracy in contemporary India ** Congress in Office ** Education, Industry & Commerce == ಪ್ರಶಂಸೋಕ್ತಿ == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು, ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ಲೇಷೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಪುಣರು. ಅವರ ಮಾತಿನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಅವರ ದುರಹಂಕಾರ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣಾ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು. * == ವಿಮರ್ಶೆ == [[ఆవటపల్లి నారాయణరావు|ಆವಟಪಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್]] ತಮ್ಮ ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಟ್ಟಮಂಚಿ ರಾಮಲಿಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವರು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣವೇ ಅವರನ್ನು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=ఆవటపల్లి |first=నారాయణరావు |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.330833/page/n133 |title=విశాలాంధ్రము |publisher= |year=1940 |isbn= |location= |pages=111}}</ref> ಅವನು ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಹಾಸ್ಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದವು. ಒಮ್ಮೆ, ಮದ್ರಾಸಿನ ಗೋಖಲೆ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸನ್ಮಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾಷಣಕಾರರು ಸಿ. ಅವರನ್ನು "ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಸದ್ಗುಣಶೀಲ" ಎಂದು ಹೊಗಳಿದರು. ಆರ್. ಆದರೆ, ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಈ ಮಾತು ತುಂಬಾ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವಿವಾಹಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, "ಇತರರು ನನಗಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಾನು ಏಕೆ ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು?" ಮತ್ತು "ನಿಮಗೆ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಹಾಲು ಸಿಗುವಾಗ ಹಸುವನ್ನು ಏಕೆ ಖರೀದಿಸಬೇಕು?" ಎಂಬಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ೧೯೫೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಆದರೆ, ಅವರು ಜನಿಸಿದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯ ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಸ್ಮಾರಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೇಶವರೆಡ್ಡಿಯವರು ಮನಗಂಡು ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬಂಗಲೆಯ ಮುಂಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. == ಹುದ್ದೆಗಳು == ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಸಿ. ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರನ್ನು ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕಾರಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಸಿ. ಆರ್.ರೆಡ್ಡಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏಲೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ . ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. == ಮೂಲಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> * ತೆಲುಗು ಹಿರಿಯರು - ಮಲ್ಲಾಡಿ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ್ - ಮೆಹರ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ (1999) * [http://www.archive.org/details/Telugu ಪ್ರಮುಖ ಚಮತ್ಕಾರ ಭಾಷಣಗಳು ತೆಲುಗು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳು - ಡಾ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಸಿ.] [http://www.archive.org/details/Telugu ಮೃಣಾಲಿನಿ - ವಿಶಾಲಾಂಧ್ರ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್] * ರಾಯಲಸೀಮೆಯ ಲೇಖಕರ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪುಟ ಎರಡು - ಕಲ್ಲೂರು ಅಹೋಬಲರಾವ್ - ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಗ್ರಂಥಮಾಲಾ, ಹಿಂದೂಪುರ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == ; ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/kavitvatatvavich020711mbp ಕವಿತ್ರ ತತ್ವವಿಚಾರಮು] - ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. * [http://www.archive.org/details/SarswatiSamrajyam ಸರಸ್ವತೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮು,] ಗ್ರಂಥಾಲಯೋದ್ಧಾರಕ ಅಯ್ಯಂಕಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ರಾಮಲಿಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಂಕಲಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ * [http://www.archive.org/details/educationindustr031370mbp Education, Industry & Commerce..] * [http://www.archive.org/details/ArthaSastramuPart2 ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಭಾಗ ಎರಡು] ; ಇತರ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು * [http://www.andhrauniversity.info ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://web.archive.org/web/20140104201938/http://sircrreddycollege.org/ ಸರ್ ಸಿಆರ್ ರೆಡ್ಡಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.sircrrengg.ac.in ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.hindu.com/2005/09/16/stories/2005091614990500.htm ಸಿ.ಆರ್. ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಶ್ಲಾಘನೆ.] Archived . * [https://web.archive.org/web/20070228005005/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/15/stories/2002071501200200.htm ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ] [[ವರ್ಗ:೧೮೮೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:No local image but image on Wikidata]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] 4kburxu632dx1wlhrtr0b78unkbv39b 3 187861 1434023 2026-10-22T17:58:43Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434023 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Yawshathmanu}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೨೮, ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ct6ijcmoy69ak1ldhfxiut1nwc9y061 3 187862 1434024 2026-10-22T19:33:33Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434024 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Advikdedai}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೦೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) jyhjwcljhhzyd0ri2qyf4g5t6dc803o 0 187863 1434055 2026-10-23T05:32:47Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1434055 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name =ಸರ್ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್ | honorific_suffix = | image = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier.jpg | image_size = | image_upright = | alt = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier | caption = painted by [[John Collier (painter)|John Collier]] at his London studio in 1909. | native_name = | native_name_lang = | pen_name = | birth_name = | birth_date = 25 May 1852<!-- {{Birth date and age|1852|05|28}} --> | birth_place = | death_date = 22 October 1929<!-- {{Death date and age|1929|10|22|1852|05|28}} --> | death_place = Carlyle Square, London, England | resting_place = | occupation = Historian, Journalist and diplomat | language = English, French and German | citizenship = | education = University of Paris | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್''' 1852-1929. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಪತ್ರಕರ್ತ. ==ಜೀವನ== ಇವನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾರ್ಬಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ (1872-1876) ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಕೂನನಾಗಿದ್ದ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ (1876-1892). ಅನಂತರ 1892ರಿಂದ 1896ರ ವರೆಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನ]]ಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿ, 1899-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‍ನ ವಿದೇಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 1908-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಣ ಕಂಪನಿಯ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದ. ''ಟ್ವಿಕ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್'' (1881), ''ದಿ ಫಾರ್ ಈಸ್ಸರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ''(1896), ''ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್'' (1903), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ''(1910),'' ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ''(1920),'' ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟ್'' (1924)-ಇವು ಅವನು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ== [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಲು 1908ರಲ್ಲಿ ಚಿರಲನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ದೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಅದನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸುಧಾರಣಾಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (1910). ಅವನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ; ಅನಂತರ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟೀಯ ಆಂದೋಳನದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಮಧ್ಯಭಾರತ, [[ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯ|ಬಂಗಾಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬು]]ಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದ್ದೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಉಹಾತೀತವೆಂದೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಅವನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ. [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಡಳಿತವರ್ಗದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದುವು. ತಿಲಕರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂತು. ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಚಿರಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತೀರ್ಪಾಯಿತು. ಅವನು ಅನಂತರ ಇಂಡಿಯ ''ಓಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲಿ ನಾಯಕರ ವಿಷಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಅವನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸರ್ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 1924ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಲ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್}} lgw3fmhxv915y5c1sa7qy2mdm1cjp5h 1434056 1434055 2026-10-23T05:33:05Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434056 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name =ಸರ್ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್ | honorific_suffix = | image = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier.jpg | image_size = | image_upright = | alt = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier | caption = painted by [[John Collier (painter)|John Collier]] at his London studio in 1909. | native_name = | native_name_lang = | pen_name = | birth_name = | birth_date = 25 May 1852<!-- {{Birth date and age|1852|05|28}} --> | birth_place = | death_date = 22 October 1929<!-- {{Death date and age|1929|10|22|1852|05|28}} --> | death_place = Carlyle Square, London, England | resting_place = | occupation = Historian, Journalist and diplomat | language = English, French and German | citizenship = | education = University of Paris | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್''' 1852-1929. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಪತ್ರಕರ್ತ. ==ಜೀವನ== ಇವನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾರ್ಬಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ (1872-1876) ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಕೂನನಾಗಿದ್ದ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ (1876-1892). ಅನಂತರ 1892ರಿಂದ 1896ರ ವರೆಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನ]]ಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿ, 1899-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‍ನ ವಿದೇಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 1908-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಣ ಕಂಪನಿಯ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದ. ''ಟ್ವಿಕ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್'' (1881), ''ದಿ ಫಾರ್ ಈಸ್ಸರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ''(1896), ''ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್'' (1903), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ''(1910),'' ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ''(1920),'' ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟ್'' (1924)-ಇವು ಅವನು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ== [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಲು 1908ರಲ್ಲಿ ಚಿರಲನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ದೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಅದನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸುಧಾರಣಾಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (1910). ಅವನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ; ಅನಂತರ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟೀಯ ಆಂದೋಳನದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಮಧ್ಯಭಾರತ, [[ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯ|ಬಂಗಾಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬು]]ಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದ್ದೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಉಹಾತೀತವೆಂದೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಅವನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ. [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಡಳಿತವರ್ಗದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದುವು. ತಿಲಕರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂತು. ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಚಿರಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತೀರ್ಪಾಯಿತು. ಅವನು ಅನಂತರ ಇಂಡಿಯ ''ಓಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲಿ ನಾಯಕರ ವಿಷಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಅವನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸರ್ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 1924ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಲ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] stld7igheye9k3bocugocivfgaz4fzs 1434057 1434056 2026-10-23T05:33:34Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434057 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name =ಸರ್ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್ | honorific_suffix = | image = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier.jpg | image_size = | image_upright = | alt = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier | caption = painted by [[John Collier (painter)|John Collier]] at his London studio in 1909. | native_name = | native_name_lang = | pen_name = | birth_name = | birth_date = 25 May 1852<!-- {{Birth date and age|1852|05|28}} --> | birth_place = | death_date = 22 October 1929<!-- {{Death date and age|1929|10|22|1852|05|28}} --> | death_place = Carlyle Square, London, England | resting_place = | occupation = Historian, Journalist and diplomat | language = English, French and German | citizenship = | education = University of Paris | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್''' 1852-1929. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಪತ್ರಕರ್ತ. ==ಜೀವನ== ಇವನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾರ್ಬಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ (1872-1876) ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಕೂನನಾಗಿದ್ದ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ (1876-1892). ಅನಂತರ 1892ರಿಂದ 1896ರ ವರೆಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನ]]ಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿ, 1899-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‍ನ ವಿದೇಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 1908-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಣ ಕಂಪನಿಯ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದ. ''ಟ್ವಿಕ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್'' (1881), ''ದಿ ಫಾರ್ ಈಸ್ಸರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ''(1896), ''ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್'' (1903), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ''(1910),'' ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ''(1920),'' ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟ್'' (1924)-ಇವು ಅವನು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ== [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಲು 1908ರಲ್ಲಿ ಚಿರಲನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ದೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಅದನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸುಧಾರಣಾಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (1910). ಅವನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ; ಅನಂತರ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟೀಯ ಆಂದೋಳನದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಮಧ್ಯಭಾರತ, [[ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯ|ಬಂಗಾಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬು]]ಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದ್ದೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಉಹಾತೀತವೆಂದೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಅವನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ. [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಡಳಿತವರ್ಗದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದುವು. ತಿಲಕರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂತು. ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಚಿರಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತೀರ್ಪಾಯಿತು. ಅವನು ಅನಂತರ ಇಂಡಿಯ ''ಓಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲಿ ನಾಯಕರ ವಿಷಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಅವನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸರ್ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 1924ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಲ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] oik2l2y92276tpzhp47llgmwpof3hm1 1434058 1434057 2026-10-23T05:33:55Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434058 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name =ಸರ್ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್ | honorific_suffix = | image = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier.jpg | image_size = | image_upright = | alt = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier | caption = painted by [[John Collier (painter)|John Collier]] at his London studio in 1909. | native_name = | native_name_lang = | pen_name = | birth_name = | birth_date = 25 May 1852<!-- {{Birth date and age|1852|05|28}} --> | birth_place = | death_date = 22 October 1929<!-- {{Death date and age|1929|10|22|1852|05|28}} --> | death_place = Carlyle Square, London, England | resting_place = | occupation = Historian, Journalist and diplomat | language = English, French and German | citizenship = | education = University of Paris | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್''' 1852-1929. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಪತ್ರಕರ್ತ. ==ಜೀವನ== ಇವನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾರ್ಬಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ (1872-1876) ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಕೂನನಾಗಿದ್ದ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ (1876-1892). ಅನಂತರ 1892ರಿಂದ 1896ರ ವರೆಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನ]]ಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿ, 1899-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‍ನ ವಿದೇಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 1908-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಣ ಕಂಪನಿಯ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದ. ''ಟ್ವಿಕ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್'' (1881), ''ದಿ ಫಾರ್ ಈಸ್ಸರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ''(1896), ''ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್'' (1903), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ''(1910),'' ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ''(1920),'' ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟ್'' (1924)-ಇವು ಅವನು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ== [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಲು 1908ರಲ್ಲಿ ಚಿರಲನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ದೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಅದನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸುಧಾರಣಾಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (1910). ಅವನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ; ಅನಂತರ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟೀಯ ಆಂದೋಳನದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಮಧ್ಯಭಾರತ, [[ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯ|ಬಂಗಾಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬು]]ಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದ್ದೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಉಹಾತೀತವೆಂದೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಅವನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ. [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಡಳಿತವರ್ಗದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದುವು. ತಿಲಕರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂತು. ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಚಿರಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತೀರ್ಪಾಯಿತು. ಅವನು ಅನಂತರ ಇಂಡಿಯ ''ಓಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲಿ ನಾಯಕರ ವಿಷಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಅವನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸರ್ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 1924ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಲ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 6ad1fd8nnshh2fs1x26u8qndaqtu3ql 1434059 1434058 2026-10-23T05:36:03Z VASANTH S.N. 728 /* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ */ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1434059 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name =ಸರ್ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್ | honorific_suffix = | image = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier.jpg | image_size = | image_upright = | alt = Sir Ignatius Valentine Chirol by John Collier | caption = painted by [[John Collier (painter)|John Collier]] at his London studio in 1909. | native_name = | native_name_lang = | pen_name = | birth_name = | birth_date = 25 May 1852<!-- {{Birth date and age|1852|05|28}} --> | birth_place = | death_date = 22 October 1929<!-- {{Death date and age|1929|10|22|1852|05|28}} --> | death_place = Carlyle Square, London, England | resting_place = | occupation = Historian, Journalist and diplomat | language = English, French and German | citizenship = | education = University of Paris | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = <!-- or: | notablework = --> | spouse = <!-- or: | spouses = --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> }} '''ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ ಚಿರಲ್''' 1852-1929. [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಪತ್ರಕರ್ತ. ==ಜೀವನ== ಇವನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಾರ್ಬಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ (1872-1876) ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಕೂನನಾಗಿದ್ದ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ (1876-1892). ಅನಂತರ 1892ರಿಂದ 1896ರ ವರೆಗೆ [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್ನ]]ಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಟೈಮ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿ, 1899-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‍ನ ವಿದೇಶ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, 1908-1912ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರಕಟಣ ಕಂಪನಿಯ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದ. ''ಟ್ವಿಕ್ಸ್ಟ್ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಡ್ ಟರ್ಕ್'' (1881), ''ದಿ ಫಾರ್ ಈಸ್ಸರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ''(1896), ''ದಿ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್'' (1903), ''ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ''(1910),'' ದಿ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ ''(1920),'' ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟ್'' (1924)-ಇವು ಅವನು ಬರೆದ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ== [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರದಿಮಾಡಲು 1908ರಲ್ಲಿ ಚಿರಲನನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ದೇ ಅಥವಾ ಸಹಜವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾದ್ದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲೂ ಅದನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಸುಧಾರಣಾಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲೂ ಅವನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (1910). ಅವನು ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ; ಅನಂತರ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಅನ್‍ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟೀಯ ಆಂದೋಳನದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿ ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಮಧ್ಯಭಾರತ, [[ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯ|ಬಂಗಾಳ]], [[ಪಂಜಾಬ್|ಪಂಜಾಬು]]ಗಳಿಗೂ ಸೀಮಿತವಾದ್ದೆಂದೂ ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುವುದು ಉಹಾತೀತವೆಂದೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಅವನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ. [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕರಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಡಳಿತವರ್ಗದಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಲವು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅವನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದುವು. ತಿಲಕರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದರು. ಕೆಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂತು. ಮೇಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಚಿರಲ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ತೀರ್ಪಾಯಿತು. ಅವನು ಅನಂತರ ಇಂಡಿಯ ''ಓಲ್ಡ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂ'' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸಿದ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಲಿ ನಾಯಕರ ವಿಷಯವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಅವನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾದ ನಿಲುವು ತಳೆಯಲಿಲ್ಲ. ಚಿರಲ್‍ಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಸರ್ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು 1924ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳೂ== * [http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=25653 National Portrait Gallery: Portrait of Chirol] by [[John Collier (painter)|John Collier]] * {{Gutenberg author |id=6140| name=Valentine Chirol}} *{{cite book |title=Diplomat without Portfolio: Valentine Chirol, His Life and 'The Times' |author=Linda Fritzinger |date=27 June 2006 |publisher=I. B. Tauris |isbn=1-84511-186-9 |url=https://www.amazon.com/gp/product/1845111869 }} by Linda Fritzinger *{{UK National Archives ID}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿರಲ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] hnt8z35stvkocklm2c7se09903kn9b0 3 187864 1434064 2026-10-23T08:09:53Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434064 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಗಣಪತಿ ಕೂರ್ಸೆ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 5fkrdirr2kkay1j8xdwqt2ho6esme84 0 187865 1434065 2026-10-23T08:16:30Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1434065 wikitext text/x-wiki [File:Pablo Neruda (1966).jpg|thumb|200px|ಚಿಲಿಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] '''ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ''' 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನವನಾದ ಅಲೋನ್ಸ ದ ಎರ್ಸಿಲ್ (1553-1594) ಲಾ ಅ್ಯರಕಾನ ಎಂಬ [[ಕವನ]]ವನ್ನು ಬರೆದ. ಇದು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಾರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಎರ್ಸಿಲ್ಲನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರೆಂದರೆ ಅ್ಯರಕೊ ದಮಾದೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಪೆದ್ರೊ ಲೆ ಓನಾ (1570-1643). ಪ್ಯುರೇನ್ ಇಂದೋಮಿತೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಆಲ್ವಾರೆಝ್ ದ ಟೊಲೆಡೋ ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಕ್ವಿನೋನೆ, ಮೆಲ್ಟೋರ್ ಜೂಫ್ರೆದ ಅಗಿಲ್ಲ, ದಿಯೇಗೊ ಸಾಂಟಿಸ್ಟೆಬಾನ್ ಓಸಾರಿಯೋ-ಮೊದಲಾದವರು. ==೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ== ಹೀಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ, ಏಕೋ ಏನೋ, ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. ವಿದ್ವಾಂಸ ಹಾಗೂ ಕವಿಯಾದ [[ಆಂದ್ರೆ ಬೆಲ್ಲೊ]] (1781-1864) ಮತ್ತು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜಂಟೀನ]]ದವರಾದ [[ದೊಮಿಂಗೊ ಫಾಸ್ಟಿನೊ ಸಾರ್ಮಿಂಟೊ]], ಜಾನ್ ಬತೀಸ್ತ ಅಲ್ಬೆರ್ಡಿ ಮತ್ತು ವಿಸೆಂಟೆ ಫೈಡಲ್ ಲೊಪೆಝ್ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. 1842ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಚಳವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಸೊಸಿಯದಾದ್ ಲಿಟರೇರಿಯ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಕಾರರು, [[ಕವಿ]]ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ [[ಜೋಸೆ ವಿಕ್ಟೋರಿನೊ ಲಾಸ್ಟಾರಿಯ]] (1817-1888), ಕವಿ [[ಸಾಲ್ವಾದೊರ್ ಸಾನ್ ಫುಯಂಟೆ]] (1817-1860) ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜೋಸೆ ಜೋಕ್ವಿನ್ ವಲ್ಲೆಜೊ (1809-1858) (ಈತನನ್ನು ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಇವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು. ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಅನುಯಾಯಿಯೆಂದು ಡೇನಿಯಲ್ ಬರೋ ಗ್ರೇಜ್‍ನನ್ನು (1834-1904) ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈತ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ತತ್ತ್ವವಾದಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಚಿಲಿ ಲೇಖಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಬ್ಲೆಸ್ಟ್ ಗಾನನೂ (1830-1920) ಮುಖ್ಯನಾದವ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈತ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಬರವಣಿಗೆ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ್ದು. ==೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನ== [[File:Vicente huidobro.jpg|thumb|ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ]] ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಯುಗ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರುಬೇನ್ ದರೀಯೋನ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಶತಮಾನದ ಮೂವರು ಮಹಾಕವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದೆಯೆನ್ನುವರು : ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ (1893-1948), [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ವಿಜೇತ [[ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್]] (1889-1957) ಹಾಗೂ [[ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] (1904). ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರು ಪಾಬ್ಲೊ ದೋ ರೋಖ (1895-), ಜುವೆನಿಕೊ ವಲ್ಲೆ (1907-) ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಅಂದರ್ರಗ (1911- ). ==ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ== ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರವೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟೊ ದ ಹಾಮರ್ (1880-1950), [[ಲಿಯೊ ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್|ಟಾಲ್‍ಸ್ಟಾಯ್‍]]ನ ಮನೋಭಾವವನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಎಡ್ಯುಯಾರ್ಡೊ ಬ್ಯಾರಿಯೋಸ್ (1884-), ಜೆನಾರೊ ಪ್ರಿಯೆಟೊ (1889-1946), ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆ (1886-1946) ಮೊದಲಾದವರೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯ [[ಪರ್ವತ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ರೋಜಸ್ (1896- ) ಬಹುಮಟ್ಟಗೆ ನಗರಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈತನ ಹಿಚೊ ದ ಲಾದ್ರೊನ್ (1951) ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20131008012444/http://www.memoriachilena.cl/catalogo/resultado.asp?text1=literatura&campo=3&fecha1=-1&fecha2=2013&t0=1&tv=1|title=(in Spanish) Memoriachilena.cl Catalogue|sec=el}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20190921035529/http://www.patrimoniochileno.net/ www.patrimoniochileno.net]}} *[https://www.isabelallende.com/en/interview Isabelle Allende Interview] *[https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/books/2024/09/12/isabel-allende-photos/75170226007/ House of Spirits- Looking Back] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ}} b2qyzu3jlcozk65hxibzgxwuw7gvkjw 1434066 1434065 2026-10-23T08:17:11Z VASANTH S.N. 728 1434066 wikitext text/x-wiki [[File:Pablo Neruda (1966).jpg|thumb|200px|ಚಿಲಿಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] '''ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ''' 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನವನಾದ ಅಲೋನ್ಸ ದ ಎರ್ಸಿಲ್ (1553-1594) ಲಾ ಅ್ಯರಕಾನ ಎಂಬ [[ಕವನ]]ವನ್ನು ಬರೆದ. ಇದು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಾರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಎರ್ಸಿಲ್ಲನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರೆಂದರೆ ಅ್ಯರಕೊ ದಮಾದೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಪೆದ್ರೊ ಲೆ ಓನಾ (1570-1643). ಪ್ಯುರೇನ್ ಇಂದೋಮಿತೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಆಲ್ವಾರೆಝ್ ದ ಟೊಲೆಡೋ ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಕ್ವಿನೋನೆ, ಮೆಲ್ಟೋರ್ ಜೂಫ್ರೆದ ಅಗಿಲ್ಲ, ದಿಯೇಗೊ ಸಾಂಟಿಸ್ಟೆಬಾನ್ ಓಸಾರಿಯೋ-ಮೊದಲಾದವರು. ==೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ== ಹೀಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ, ಏಕೋ ಏನೋ, ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. ವಿದ್ವಾಂಸ ಹಾಗೂ ಕವಿಯಾದ [[ಆಂದ್ರೆ ಬೆಲ್ಲೊ]] (1781-1864) ಮತ್ತು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜಂಟೀನ]]ದವರಾದ [[ದೊಮಿಂಗೊ ಫಾಸ್ಟಿನೊ ಸಾರ್ಮಿಂಟೊ]], ಜಾನ್ ಬತೀಸ್ತ ಅಲ್ಬೆರ್ಡಿ ಮತ್ತು ವಿಸೆಂಟೆ ಫೈಡಲ್ ಲೊಪೆಝ್ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. 1842ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಚಳವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಸೊಸಿಯದಾದ್ ಲಿಟರೇರಿಯ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಕಾರರು, [[ಕವಿ]]ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ [[ಜೋಸೆ ವಿಕ್ಟೋರಿನೊ ಲಾಸ್ಟಾರಿಯ]] (1817-1888), ಕವಿ [[ಸಾಲ್ವಾದೊರ್ ಸಾನ್ ಫುಯಂಟೆ]] (1817-1860) ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜೋಸೆ ಜೋಕ್ವಿನ್ ವಲ್ಲೆಜೊ (1809-1858) (ಈತನನ್ನು ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಇವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು. ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಅನುಯಾಯಿಯೆಂದು ಡೇನಿಯಲ್ ಬರೋ ಗ್ರೇಜ್‍ನನ್ನು (1834-1904) ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈತ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ತತ್ತ್ವವಾದಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಚಿಲಿ ಲೇಖಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಬ್ಲೆಸ್ಟ್ ಗಾನನೂ (1830-1920) ಮುಖ್ಯನಾದವ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈತ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಬರವಣಿಗೆ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ್ದು. ==೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನ== [[File:Vicente huidobro.jpg|thumb|ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ]] ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಯುಗ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರುಬೇನ್ ದರೀಯೋನ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಶತಮಾನದ ಮೂವರು ಮಹಾಕವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದೆಯೆನ್ನುವರು : ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ (1893-1948), [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ವಿಜೇತ [[ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್]] (1889-1957) ಹಾಗೂ [[ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] (1904). ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರು ಪಾಬ್ಲೊ ದೋ ರೋಖ (1895-), ಜುವೆನಿಕೊ ವಲ್ಲೆ (1907-) ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಅಂದರ್ರಗ (1911- ). ==ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ== ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರವೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟೊ ದ ಹಾಮರ್ (1880-1950), [[ಲಿಯೊ ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್|ಟಾಲ್‍ಸ್ಟಾಯ್‍]]ನ ಮನೋಭಾವವನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಎಡ್ಯುಯಾರ್ಡೊ ಬ್ಯಾರಿಯೋಸ್ (1884-), ಜೆನಾರೊ ಪ್ರಿಯೆಟೊ (1889-1946), ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆ (1886-1946) ಮೊದಲಾದವರೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯ [[ಪರ್ವತ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ರೋಜಸ್ (1896- ) ಬಹುಮಟ್ಟಗೆ ನಗರಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈತನ ಹಿಚೊ ದ ಲಾದ್ರೊನ್ (1951) ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20131008012444/http://www.memoriachilena.cl/catalogo/resultado.asp?text1=literatura&campo=3&fecha1=-1&fecha2=2013&t0=1&tv=1|title=(in Spanish) Memoriachilena.cl Catalogue|sec=el}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20190921035529/http://www.patrimoniochileno.net/ www.patrimoniochileno.net]}} *[https://www.isabelallende.com/en/interview Isabelle Allende Interview] *[https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/books/2024/09/12/isabel-allende-photos/75170226007/ House of Spirits- Looking Back] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ}} lyvj00dyrfea9juvbfmzmuxlgk1ajdn 1434067 1434066 2026-10-23T08:17:28Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1434067 wikitext text/x-wiki [[File:Pablo Neruda (1966).jpg|thumb|200px|ಚಿಲಿಯ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] '''ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ''' 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನವನಾದ ಅಲೋನ್ಸ ದ ಎರ್ಸಿಲ್ (1553-1594) ಲಾ ಅ್ಯರಕಾನ ಎಂಬ [[ಕವನ]]ವನ್ನು ಬರೆದ. ಇದು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಾರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಎರ್ಸಿಲ್ಲನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರೆಂದರೆ ಅ್ಯರಕೊ ದಮಾದೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಪೆದ್ರೊ ಲೆ ಓನಾ (1570-1643). ಪ್ಯುರೇನ್ ಇಂದೋಮಿತೊ ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃ ಆಲ್ವಾರೆಝ್ ದ ಟೊಲೆಡೋ ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಕ್ವಿನೋನೆ, ಮೆಲ್ಟೋರ್ ಜೂಫ್ರೆದ ಅಗಿಲ್ಲ, ದಿಯೇಗೊ ಸಾಂಟಿಸ್ಟೆಬಾನ್ ಓಸಾರಿಯೋ-ಮೊದಲಾದವರು. ==೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನ== ಹೀಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ, ಏಕೋ ಏನೋ, ಸಾಕಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯಿತು. ವಿದ್ವಾಂಸ ಹಾಗೂ ಕವಿಯಾದ [[ಆಂದ್ರೆ ಬೆಲ್ಲೊ]] (1781-1864) ಮತ್ತು ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜಂಟೀನ]]ದವರಾದ [[ದೊಮಿಂಗೊ ಫಾಸ್ಟಿನೊ ಸಾರ್ಮಿಂಟೊ]], ಜಾನ್ ಬತೀಸ್ತ ಅಲ್ಬೆರ್ಡಿ ಮತ್ತು ವಿಸೆಂಟೆ ಫೈಡಲ್ ಲೊಪೆಝ್ ಮೊದಲಾದವರು ತಮ್ಮ ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. 1842ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಚಳವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಸೊಸಿಯದಾದ್ ಲಿಟರೇರಿಯ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಕಾರರು, [[ಕವಿ]]ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಸಾಹಿತಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಕಾದಂಬರಿಕಾರರ [[ಜೋಸೆ ವಿಕ್ಟೋರಿನೊ ಲಾಸ್ಟಾರಿಯ]] (1817-1888), ಕವಿ [[ಸಾಲ್ವಾದೊರ್ ಸಾನ್ ಫುಯಂಟೆ]] (1817-1860) ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜೋಸೆ ಜೋಕ್ವಿನ್ ವಲ್ಲೆಜೊ (1809-1858) (ಈತನನ್ನು ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ), ಇವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು. ಜೊಟಬೆಚೆಯ ಅನುಯಾಯಿಯೆಂದು ಡೇನಿಯಲ್ ಬರೋ ಗ್ರೇಜ್‍ನನ್ನು (1834-1904) ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈತ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ತತ್ತ್ವವಾದಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಚಿಲಿ ಲೇಖಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಬ್ಲೆಸ್ಟ್ ಗಾನನೂ (1830-1920) ಮುಖ್ಯನಾದವ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ಸಮಾಜದ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಈತ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಬರವಣಿಗೆ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ್ದು. ==೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನ== [[File:Vicente huidobro.jpg|thumb|ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ]] ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಯುಗ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾವ್ಯಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ, 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರುಬೇನ್ ದರೀಯೋನ ಪ್ರಭಾವ ಈ ಶತಮಾನದ ಮೂವರು ಮಹಾಕವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದೆಯೆನ್ನುವರು : ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ವಿಸೆಂಟೆ ಹ್ಯುದೋಬ್ರೊ (1893-1948), [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ವಿಜೇತ [[ಗಾಬ್ರಿಯೇಲ ಮಿಸ್ಟ್ರಲ್]] (1889-1957) ಹಾಗೂ [[ಪಾಬ್ಲೋ ನೆರೂಡಾ]] (1904). ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರು ಪಾಬ್ಲೊ ದೋ ರೋಖ (1895-), ಜುವೆನಿಕೊ ವಲ್ಲೆ (1907-) ಮತ್ತು ಆಂತೋನಿಯೊ ದ ಅಂದರ್ರಗ (1911- ). ==ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ== ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರವೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಗಸ್ಟೊ ದ ಹಾಮರ್ (1880-1950), [[ಲಿಯೊ ಟಾಲ್ಸ್ಟಾಯ್|ಟಾಲ್‍ಸ್ಟಾಯ್‍]]ನ ಮನೋಭಾವವನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಎಡ್ಯುಯಾರ್ಡೊ ಬ್ಯಾರಿಯೋಸ್ (1884-), ಜೆನಾರೊ ಪ್ರಿಯೆಟೊ (1889-1946), ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆ (1886-1946) ಮೊದಲಾದವರೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಿಯಾನೊ ಲತೋರೆಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯ [[ಪರ್ವತ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ರೋಜಸ್ (1896- ) ಬಹುಮಟ್ಟಗೆ ನಗರಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈತನ ಹಿಚೊ ದ ಲಾದ್ರೊನ್ (1951) ಕಾದಂಬರಿ ತುಂಟರ ಸಾಹಸಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20131008012444/http://www.memoriachilena.cl/catalogo/resultado.asp?text1=literatura&campo=3&fecha1=-1&fecha2=2013&t0=1&tv=1|title=(in Spanish) Memoriachilena.cl Catalogue|sec=el}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20190921035529/http://www.patrimoniochileno.net/ www.patrimoniochileno.net]}} *[https://www.isabelallende.com/en/interview Isabelle Allende Interview] *[https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/books/2024/09/12/isabel-allende-photos/75170226007/ House of Spirits- Looking Back] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಿಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ]] 997f2g3hbxq3gdwiwjchgl9i8mji1e6 2 187866 1434068 2026-10-23T08:21:41Z ಗಣಪತಿ ಕೂರ್ಸೆ 102596 *ಲೋಹತರಂಗ* ಲೋಹತರಂಗವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ನವೀನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ. ಇದು ಸ್ಟೀಲ್ ಲೋಟಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜಲತರಂಗ ವಾದ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ವಿವರ ಮಾಹಿತಿ **ವಾದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ** ಘನ ವಾದ್ಯ, ನವೀನ ವಾದ್ಯ **ಆವಿಷ್ಕಾರ** 21ನೇ ಶತಮಾನ **ಆವಿಷ್ಕಾರಕರು** ರಾಜು ಹೆಗಡೆ ಹೆಗ್ಗಾರ್ **ಪರಿಷ್ಕಾರಕರು** ಗಣಪತಿ ಕೂರ್ಸೆ **ನಿರ್ಮಾಣ** ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ದಪ್ಪದ ಸ್ಟೀಲ್ ಲೋಟಗಳು 1434068 wikitext text/x-wiki [https://youtube.com/@ganapatikursegokarna?si=YxI9LD9tBCY0qD-y ಲೋಹತರಂಗ] er2jb6t7upt351y6a2faogekirnu4hi 3 187867 1434071 2026-10-23T09:37:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434071 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Kamala T C}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೭, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) av2iogn5v0wmwhw7cmpk4kro6les3h7 3 187868 1434074 2026-10-23T10:06:24Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434074 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Jyothi Ankitha}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೬, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) k10zt2cpmlklk43yc7zerp6c5puf4y4 3 187869 1434075 2026-10-23T10:08:13Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434075 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Jyothianki}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) qfh6yucxd5rgif55rdjertaeggkk56a 3 187870 1434077 2026-10-23T10:24:44Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1434077 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ವಸಂತ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೪, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 3p96kt9jsjuoh5koqic44cvhfxcewm4