ಅಕ್ಟೋಬರ್

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಅಕ್ಟೋಬರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1185</id>
    <revision>
      <id>1435263</id>
      <parentid>1374109</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39544" sha1="do2ye0i2gyocq2pyxwyookoxrvf2jlz" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Maple_leaf_in_fall.jpg|thumb|ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಪಲ್ ಎಲೆ (ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧ).]]
'''ಅಕ್ಟೋಬರ್''' ಜೂಲಿಯನ್ ಮತ್ತು [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವರ್ಷದ ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ೩೧ ದಿನಗಳ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಳು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆರನೇ ತಿಂಗಳು. ರೊಮುಲಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳು {{Circa|750 BC}}, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ( [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್ನಿಂದ]] ''ôctō'' ಅಂದರೆ &quot;ಎಂಟು&quot;). [[ಜನವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ನಂತರ ಮೂಲತಃ ರೋಮನ್ನರು ರಚಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಮುಂಡಸ್ ಪ್ಯಾಟೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ರಂದು, ಮೆಡಿಟ್ರಿನಾಲಿಯಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧, ಅಗಸ್ಟಾಲಿಯಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ರಂದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ ರಂದು ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿಲುಸ್ಟ್ರಿಯಮ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನಾಂಕಗಳು ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ವಿಂಟರ್‌ಫೈಲ್ಲೆತ್  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕಿತ್ತು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಲಾರ್ಧ|ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧ|ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ]] ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಶರತ್ಕಾಲ|ಶರತ್ಕಾಲದ]] ಋತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.  ಅಲ್ಲಿ ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಏಪ್ರಿಲ್|ಏಪ್ರಿಲ್‌ಗೆ]] ಸಮನಾದ ಋತುಮಾನವಾಗಿದೆ.

== ಚಿಹ್ನೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Calendula_January_2008-1_filtered.jpg|thumb|ಕ್ಯಾಲೆಡುಲ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Opal_Armband_800pix.jpg|alt=An opal armband. Opal is the birthstone for October.|thumb| ಓಪಲ್ ತೋಳುಪಟ್ಟಿ. ಓಪಲ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Tourmaline_cut.JPG|alt=Cut tourmaline|thumb| ಟೂರ್‌ಮ್ಯಾಲಿನ್ ಅನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ.]]
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಜನ್ಮಗಲ್ಲುಗಳು ಟೂರ್‌ಮ್ಯಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ಓಪಲ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gemstone Leaflet |url=http://www.jewelers.org/pdf/ConsEdcn/Gemstone%20Leaflets.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222185020/http://www.jewelers.org/pdf/ConsEdcn/Gemstone%20Leaflets.pdf |archive-date=2012-02-22 |access-date=Jan 22, 2012 |publisher=[[Jewelers of America]]}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜನ್ಮ ಹೂವು ಕ್ಯಾಲೆಡುಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SHG Resources |title=Birth Months, Flowers, and Gemstones |url=http://www.shgresources.com/gems/birthflowers/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120911093344/http://www.shgresources.com/gems/birthflowers/ |archive-date=2012-09-11 |access-date=2011-11-01 |publisher=SHG Resources}}&lt;/ref&gt; ರಾಶಿಚಕ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ತುಲಾ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨ ರವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ ರಿಂದ).&lt;ref&gt;The Earth passes the junction of the signs at 22:59 UT/GMT October 22, 2020, and will pass it again at 04:51 UT/GMT October 23, 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Astrology Calendar|url=https://www.yourzodiacsign.com/calendar/|journal=yourzodiacsign}}. Signs in UT/GMT for 1950–2030.&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬ್ರೆ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದವನ್ನು ೮ಬ್ರೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=To Benjamin Franklin from Alexandre Pochard, 11 October 1776 |url=https://founders.archives.gov/documents/Franklin/01-22-02-0385 |quote=Montreal Le 11 8bre. 1776.}}&lt;/ref&gt;

== ಆಚರಣೆಗಳು ==
''ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.''
[[ಚಿತ್ರ:Beata_Vergine_Maria,_Madonna_del_Rosario.jpg|thumb|ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೋಸ್ಟ್ ಹೋಲಿ ರೋಸರಿ, ಅವರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]

=== ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಅಲ್ಲದ: ೨೦೨೩ ದಿನಾಂಕಗಳು ===
(ಎಲ್ಲಾ [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಬಹಾಯಿ]], ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ]] ಆಚರಣೆಗಳು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ದಿನಾಂಕದ ಮೊದಲು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಮನಿಸದ ಹೊರತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ದಿನಾಂಕದ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. )

* ಬಹಾಯಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
* ಚೀನೀ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
* [[ಇವ್ರಿತ್|ಹೀಬ್ರೂ]] ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
* ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.
* [[ಸೌರ]] ಹಿಜ್ರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ.

=== ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ===

* [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ]] ಕಪ್ಪು ಇತಿಹಾಸದ ತಿಂಗಳು.
* [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಪವಿತ್ರ ರೋಸರಿಯ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Special Devotions For Months |url=http://www.newadvent.org/cathen/10542a.htm |access-date=2012-10-24 |publisher=Newadvent.org}}&lt;/ref&gt;
* ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.
* ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Health Literacy Month – Finding the Right Words for Better Health |url=http://www.healthliteracymonth.org/ |website=www.healthliteracymonth.org |access-date=2023-08-20 |archive-date=2021-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210622041111/https://healthliteracymonth.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಾಕ್ ಟು ಸ್ಕೂಲ್ ತಿಂಗಳು.
* ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SDMS Medical Ultrasound Awareness Month |url=http://www.sdms.org/resources/muam |website=www.sdms.org}}&lt;/ref&gt;
* ರೆಟ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home - Rettsyndrome.org |url=http://www.rettsyndrome.org/get-involved/october-awareness-month |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010053152/http://www.rettsyndrome.org/get-involved/october-awareness-month |archive-date=2016-10-10 |access-date=2016-10-07 |website=www.rettsyndrome.org}}&lt;/ref&gt;
* ವಿಶ್ವ ಅಂಧತ್ವ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;[http://www.aao.org/aao/patients/eyemd/world_blindness.cfm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208072923/http://www.aao.org/aao/patients/eyemd/world_blindness.cfm |date=ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2007 }}&lt;/ref&gt;
* ವಿಶ್ವ ಋತುಬಂಧ ತಿಂಗಳು.
* ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 October 2021 |title=Hultin G. Why Celebrate Vegetarian Awareness Month? Food &amp; Nutrition, October 7, 2014, Accessed November 14, 2018 |url=https://foodandnutrition.org/blogs/stone-soup/celebrate-vegetarian-awareness-month/ |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2023 |archive-date=ಜುಲೈ 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716113117/https://foodandnutrition.org/blogs/stone-soup/celebrate-vegetarian-awareness-month/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vegetarian Awareness Month: Celebrating Meatless Mindfulness, Oldways website, September 28, 2017, Accessed November 14, 2018 |url=https://oldwayspt.org/blog/vegetarian-awareness-month-celebrating-meatless-mindfulness}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Vegetarian Day, October 1. North American Vegetarian Society (the North American WVD sponsor explains that &quot;World Vegetarian Day &amp;#91;on&amp;#93; October 1st is the annual kick-off of Vegetarian Awareness Month&quot;, accessed November 14, 2018 |url=https://worldvegetarianday.navs-online.org/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 October 2017 |title=Palmer S. World Vegetarian Awareness Month. Vegan Outreach website, October 2, 2017, Accessed November 14, 2018 |url=https://veganoutreach.org/world-vegetarian-awareness-month/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=October is National Vegetarian Awareness Month. Fix.com. October 1, 2014, Accessed November 14, 2018 |url=https://www.fix.com/blog/national-vegetarian-awareness-month/ }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Celebrate Vegetarian Awareness Month. Fruits &amp; Veggies: More Matters. Monday, October 14, 2013, at 4:00 am. Accessed November 14, 2018 |url=https://www.fruitsandveggiesmorematters.org/celebrate-vegetarian-awareness-month}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gerber J. 9 Easy Wasys to Celebrate Vegetarian Awareness Month. Care2. October 1, 2012. Accessed November 14, 2018 |url=https://www.care2.com/greenliving/easy-ways-to-celebrate-vegetarian-awareness-month.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181115112739/https://www.care2.com/greenliving/easy-ways-to-celebrate-vegetarian-awareness-month.html |archive-date=November 15, 2018 |access-date=November 15, 2018}}&lt;/ref&gt;

==== [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ====
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವಾರಗಳು (ಮತ್ತು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, ನವೆಂಬರ್‌ನ ಮೊದಲ ವಾರ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ &quot;ಬಿಗ್ ಫೋರ್&quot; ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ವರ್ಷದ ಏಕೈಕ ಸಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ವ ಋತುವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ ನಿಯಮಿತ ಋತುವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.  ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಅದರ ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳು. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]] ಅದರ ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿನ ಅರ್ಧದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಅದರ ನಂತರದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿದೆ ಲೀಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಲೀಗ್‌ಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.  ಎಲ್ಲಾ [[ನಾಲ್ಕು]] ಲೀಗ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ ೧೯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ '''ಕ್ರೀಡಾ ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೨೦೧೯ ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=October 27, 2019 |title=Which games to pick for Sunday's 'Sports Equinox' |work=ESPN.com |url=https://www.espn.com/chalk/story/_/id/27938231/which-games-pick-sunday-sports-equinox |access-date=October 27, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Busbee |first=Jay |date=September 9, 2020 |title=One day, four sports: The sports equinox is upon us |url=https://www.yahoo.com/now/one-day-four-sports-the-sports-equinox-is-upon-us-113036292.html |publisher=Yahoo! Sports |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2023 |archive-date=ಜುಲೈ 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716113116/https://www.yahoo.com/now/one-day-four-sports-the-sports-equinox-is-upon-us-113036292.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದರ ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಕರ್ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದೆ.

* ಅಮೇರಿಕನ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2017-06-22 |title=American Archives Month |language=en |work=National Archives |url=https://www.archives.gov/news/topics/american-archives-month |access-date=2018-09-25}}&lt;/ref&gt;
* ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಡಾಪ್ಟ್ ಎ ಶೆಲ್ಟರ್ ಡಾಗ್ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=October is Adopt a Shelter Dog Month |url=http://www.aspca.org/adopt/adopt-a-shelter-dog-month |access-date=2014-10-17 |publisher=ASPCA}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವಿಕ ತಿಂಗಳು.
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆದರಿಸುವ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ತಿಂಗಳು.
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About NCSAM |url=http://www.staysafeonline.info/content/about-ncsam |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005011514/http://www.staysafeonline.info/content/about-ncsam |archive-date=October 5, 2009 |website=www.staysafeonline.info}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.
* ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸ ತಿಂಗಳು.
* ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು.
* ಪೋಲಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ತಿಂಗಳು.
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ತಿಂಗಳು.

===== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿತ =====

* ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಾರ್ಮಾಸಿಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Pharmacists Month 2011 |url=http://www.pharmacist.com/aphm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20071011161022/http://www.pharmacist.com/aphm |archive-date=October 11, 2007 |access-date=2011-11-01 |publisher=Pharmacist.com}}&lt;/ref&gt;
* ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಕುಬ್ಜತೆ/ಚಿಕ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು/ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರ/ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯಾ ಜಾಗೃತಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Little People of the World |url=https://www.littlepeopleoftheworld.org/dwarfism-awareness }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=October 2021}}&lt;/ref&gt;
* ಕುಬ್ಜತೆ/ಪುಟ್ಟ ಜನರ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Little People of America |url=http://www.lpaonline.org/dwarfism-awareness-month-press-release |access-date=2023-08-20 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006074930/http://www.lpaonline.org/dwarfism-awareness-month-press-release |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಎಸ್ಜಿಮಾ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Eczema Awareness Month – National Eczema Association |url=http://nationaleczema.org/get-involved/eczema-awareness-month/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520184429/http://nationaleczema.org/get-involved/eczema-awareness-month/ |archive-date=2015-05-20 |access-date=2015-05-19 |website=National Eczema Association}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಂತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ADHA – October is National Dental Hygiene Month |url=http://www.adha.org/ndhm/ |access-date=2011-11-01 |publisher=Adha.org}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2012 |title=Healthy Lung Month – Lung problems |url=https://www.healthstatus.com/health_blog/copd/healthy-lung-month/ |access-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923050723/https://www.healthstatus.com/health_blog/copd/healthy-lung-month/ |archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬಂಜೆತನ]] ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Observing Infertility Awareness Month |url=http://library.adoption.com/resources-and-information/observing-infertility-awareness-month/article/574/1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828125101/http://library.adoption.com/resources-and-information/observing-infertility-awareness-month/article/574/1.html |archive-date=2008-08-28 |access-date=2011-11-01 |publisher=Library.adoption.com}}&lt;/ref&gt;
* ಯಕೃತ್ತಿನ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 August 2017 |title=Liver Awareness Month |url=http://www.liverfoundation.org/education/liverlowdown/ll1013/lam/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160929024939/http://www.liverfoundation.org/education/liverlowdown/ll1013/lam |archive-date=29 September 2016 |access-date=6 October 2016 |website=www.liverfoundation.org}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೂಪಸ್ ಎರಿಥೆಮಾಟೋಸಸ್ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;[http://www.lupus.org/education/LAM_main.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071121102210/http://www.lupus.org/education/LAM_main.html |date=ನವೆಂಬರ್ 21, 2007 }}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;[http://www.apta.org/AM/Template.cfm?Section=National_PT_Month&amp;Template=/TaggedPage/TaggedPageDisplay.cfm&amp;TPLID=155&amp;ContentID=28220 APTA | National Physical Therapy Month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105123101/http://www.apta.org/AM/Template.cfm?Section=National_PT_Month&amp;Template=/TaggedPage/TaggedPageDisplay.cfm&amp;TPLID=155&amp;ContentID=28220 |date=ಜನವರಿ 5, 2009 }}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪೈನಾ ಬಿಫಿಡಾ ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Spina Bifida Association – Spina Bifida Association |url=http://www.sbaa.org/site/c.gpILKXOEJqG/b.2016945/k.2321/Spina_Bifida_Association_Web_site.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014011920/http://www.sbaa.org/site/c.gpILKXOEJqG/b.2016945/k.2321/Spina_Bifida_Association_Web_site.htm |archive-date=2007-10-14 |access-date=2011-11-01 |publisher=Sbaa.org}}&lt;/ref&gt;
* [[ಹಠಾತ್ ಶಿಶು ಮರಣ ರೋಗಲಕ್ಷಣ|ಹಠಾತ್ ಶಿಶು ಮರಣ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್]] ಜಾಗೃತಿ ತಿಂಗಳು &lt;ref&gt;{{Cite web |title=October is SIDS Awareness Month |url=https://www.nichd.nih.gov/news/resources/spotlight/Pages/102014-october-SIDS.aspx |website=www.nichd.nih.gov}}&lt;/ref&gt; (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್).

===== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಪಾಕಶಾಲೆ =====

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಜ್ಜಾ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Pizza Month |url=http://pizza.com/news/national-pizza-month/ |access-date=2012-10-24 |publisher=Pizza.com |archive-date=2014-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221150304/http://pizza.com/news/national-pizza-month |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್]] ಪಾಪಿನ್ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Popcorn Poppin' Month |url=http://www.popcorn.org/AboutUs/PopcornPoppinMonth/tabid/72/Default.aspx |access-date=2012-10-24 |publisher=Popcorn.org |archive-date=2012-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801012613/http://www.popcorn.org/AboutUs/PopcornPoppinMonth/tabid/72/Default.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಂದಿಮಾಂಸ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-10-02 |title=October is National Pork Month |url=http://www.thepigsite.com/swinenews/15806/octobers-national-pork-month |publisher=ThePigSite}}&lt;/ref&gt;
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಿಂಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-10-01 |title=NOAA Fisheries Celebrates National Seafood Month |url=http://www.nmfs.noaa.gov/stories/2017/10/national-seafood-month-2017.html |access-date=2017-10-09 |publisher=NOAA.gov}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಲಿಸಬಲ್ಲ, ೨೦೨೨ ದಿನಾಂಕಗಳು ===

* ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಆಚರಣೆಗಳು (ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ).
* ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ದಿನ : ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧
* ವಿಶ್ವ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ ದಿನ : ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬
* ವಿಶ್ವ ಕಾಲೇಜು ರೇಡಿಯೋ ದಿನ : ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭
* ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ ವಾರ : ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯–೧೫.
* ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ.
* ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಪೂರ್ವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ.

==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ====

* ವಿಪರೀತವಾದ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ಮೊದಲ ಭಾನುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ====

* ಹಗಲು ಉಳಿಸುವ ಸಮಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).
* [[ತಂದೆಯ ದಿನಾಚರಣೆ|ತಂದೆಯ ದಿನ]] ([[ಲಕ್ಸೆಂಬೊರ್ಗ್|ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್]]).
* ಅಜ್ಜಿಯರ ದಿನ ([[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]).
* ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ ([[ಬೆಲಾರುಸ್|ಬೆಲಾರಸ್]], [[ಲಾಟ್ವಿಯ|ಲಾಟ್ವಿಯಾ]], [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್]]).

==== ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨–೮ ====

* ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಲೂನ್ ಫಿಯೆಸ್ಟಾ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
* ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಜಾಗೃತಿ ವಾರ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ಮೊದಲ ಸೋಮವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩ ====

* ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ ದಿನ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನ]] ([[ಚಿಲಿ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]).
* ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಿನ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ, ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್, [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಕ್ವೀನ್ಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).
* ಪೀಟ್ ಕಟಿಂಗ್ ಸೋಮವಾರ (ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು).
* ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ಗಿವಿಂಗ್ ([[ಸೇಂಟ್ ಲೂಷಿಯ|ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ]]).
* ವಿಶ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ದಿನ.
* ವಿಶ್ವ ಆವಾಸ ದಿನ.

==== ಮೊದಲ ಮಂಗಳವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪ ====

* ನ್ಯಾಷನಲ್ ನೈಟ್ ಔಟ್ ([[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ಮೊದಲ ಬುಧವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ====

* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನ]] ([[ಚಿಲಿ]]).

==== ಮೊದಲ ಗುರುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ ====

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾವ್ಯ ದಿನ ([[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]]).

==== ಮೊದಲ ಶುಕ್ರವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭ ====

* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನ]] ([[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪೂರ್]]).
* ಲೀ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆನಿಮ್ ಡೇ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
* ವಿಶ್ವ ಸ್ಮೈಲ್ ಡೇ.

==== ಎರಡನೇ ಶನಿವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ ====

* ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿ ದಿನ ([[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]], [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ|ಮಧ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]], ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ).
* ಮನೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ದಿನ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಚರಣೆ).
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರ ನೆಡುವ ದಿನ ([[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]).

==== ಎರಡನೇ ಭಾನುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯ ====

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಜ್ಜಿಯರ ದಿನ ([[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]]).

==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯ ರ ವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯–೧೫ ====

* ಫೈರ್ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ವೀಕ್ ([[ಕೆನಡಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]])
** ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೇವೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ದಿನ ([[ಕೆನಡಾ]]). ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ವಾರದ ಕೊನೆಯ ದಿನ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦.

==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ ರ ವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯–೧೫ ====

* ಫಿಜಿ ವೀಕ್ ([[ಫಿಜಿ]]).

==== ಎರಡನೇ ಸೋಮವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦ ====

* ಕೊಲಂಬಸ್ ಡೇ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
** ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ದಿನ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಭಾಗಗಳು).
** ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ದಿನ (ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
* ಭ್ರಾತೃತ್ವ ದಿನ ([[ಅಲಬಾಮ|ಅಲಬಾಮಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).
* ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ದಿನ ([[ಜಪಾನ್]]).
* ತಾಯಂದಿರ ದಿನ ([[ಮಲಾವಿ]]).
* ನಾರ್ಫೋಕ್ ದ್ವೀಪ ಕೃಷಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ದಿನ (ನಾರ್ಫೋಕ್ ದ್ವೀಪ).
* ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ಗಿವಿಂಗ್ ([[ಕೆನಡಾ]]).
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನ ([[ತೈವಾನ್|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]).

==== ಎರಡನೇ ಮಂಗಳವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧ ====

* ಅದಾ ಲವ್ಲೇಸ್ ದಿನ

==== ಎರಡನೇ ಬುಧವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ====

* ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಸಂಸತ್ತಿನ ನೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ([[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]]).

==== ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪೂರ್ಣ ವಾರದ ಬುಧವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ ====

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಿನ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ಎರಡನೇ ಗುರುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೩ ====

* ವಿಶ್ವ [[ದೃಶ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆ|ದೃಷ್ಟಿ]] ದಿನ

==== ಎರಡನೇ ಶುಕ್ರವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ ====

* ಆರ್ಬರ್ ಡೇ ([[ನಮೀಬಿಯ|ನಮೀಬಿಯಾ]]).
* ವಿಶ್ವ [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆ]] ದಿನ

==== ಮೂರನೇ ಶನಿವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ ====

* ಸ್ವೀಟೆಸ್ಟ್ ಡೇ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ಮೂರನೇ ಭಾನುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬ ====

* ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ ([[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]).
* [[ತಾಯಿ ದಿನ|ತಾಯಿಯ ದಿನ]] ([[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]).

==== ಮೂರನೇ ಸೋಮವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ ====

* ವೀರರ ದಿನ ([[ಜಮೈಕ|ಜಮೈಕಾ]]).
* [[ತಾಯಿ ದಿನ|ತಾಯಿಯ ದಿನ]] ([[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]).
* ನ್ಯಾನೊಮೊನೆಸ್ಟೊಟ್ಸೆ (ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು).
* ಬಾಸ್ ಡೇ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ).

==== ಮೂರನೇ ಗುರುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ ====

* ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಯೂನಿಯನ್ ದಿನ.

==== ನಾಲ್ಕನೇ ಶನಿವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨ ====

* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನ]] ([[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]]).
* ಮೇಕ್ ಎ ಡಿಫರೆನ್ಸ್ ಡೇ ([[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]).

==== ನಾಲ್ಕನೇ ಬುಧವಾರದ ವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩–೨೯ ====

* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ವಾರ]] ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).

==== ನಾಲ್ಕನೇ ಸೋಮವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ====

* [[ವಿಶ್ವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದಿನಾಚರಣೆ|ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನ]] ([[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]).

==== ನಾಲ್ಕನೇ ಬುಧವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬ ====

* [[ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನ]] ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).

==== ಕೊನೆಯ ಶುಕ್ರವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ ====

* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂದನ್ನ ದಿನ ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).
* ನೆವಾಡಾ ಡೇ ([[ನೆವಾಡಾ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]) (ಆದರೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧, ೧೮೬೪ ರಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು).
* ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ ([[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]) (ಕೊನೆಯ ಶುಕ್ರವಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ರಂದು ಇದ್ದರೆ, ಈ ರಜಾದಿನವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೭ ಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ).

==== ಕೊನೆಯ ಭಾನುವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦ ====

* ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
* ಅಜ್ಜಿಯರ ದಿನ (ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]).
* ಸ್ಜೆಕ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ದಿನ ( [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾ]] ).&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Szoó |first=Attila |date=26 October 2020 |title=&quot;Brussels should pay attention to the Szeklers&quot; – Day of Szekler Autonomy |work=Transylvania Now |url=https://transylvanianow.com/brussels-should-pay-attention-to-the-szeklers-day-of-szekler-autonomy/}}&lt;/ref&gt;

==== ಕೊನೆಯ ಸೋಮವಾರ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ====

* ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಹಾಲಿಡೇ ([[ಐರ್ಲೆಂಡ್]]).

=== ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ===
[[ಚಿತ್ರ:Les_Très_Riches_Heures_du_duc_de_Berry_octobre.jpg|right|thumb| ಅಕ್ಟೋಬರ್, ''ಟ್ರೆಸ್ ರಿಚಸ್ ಹ್ಯೂರೆಸ್ ಡು ಡಕ್ ಡಿ ಬೆರ್ರಿ'' ಅವರಿಂದ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Halloween_Derry_2005.jpg|right|thumb| [[ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌|ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ಗಾಗಿ]] ಡೆರ್ರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Pumpkins-2009.jpg|right|thumb| [[ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌|ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು.]]

== ವಿವಿಧ ==

* ಎರಿಕ್ ವಿಟಾಕ್ರೆ ಈ ತಿಂಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ''ಅಕ್ಟೋಬರ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ನೀಲ್ ಗೈಮನ್ ತನ್ನ ೨೦೦೬ ರ ''ಫ್ರಾಗಿಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'' ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ &quot;ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಇನ್ ದಿ ಚೇರ್&quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ತಿಂಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದರು.
* ರೇ ಬ್ರಾಡ್ಬರಿ ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ''ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕಂಟ್ರಿ'' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.
* ''ನಮಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಡೋತ್'' ಹಾಡು ವಸಂತಕಾಲದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ (ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=October doth before us go (feat. Leisha Stevens) |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ic78D0yLNUw |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930093617/https://www.youtube.com/watch?v=Ic78D0yLNUw |archive-date=2021-09-30 |access-date=30 September 2021 |website=[[YouTube]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=October doth before us go (feat. Leisha Stevens) |url=https://www.amazon.com/October-Before-feat-Leisha-Stevens/dp/B08MCLKQVH |access-date=30 September 2021 |website=Amazon}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>do2ye0i2gyocq2pyxwyookoxrvf2jlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ತಲಕಾವೇರಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3973</id>
    <revision>
      <id>1435481</id>
      <parentid>1349551</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10367" sha1="ihd8pfoap61te6apfa1t9i0nr2czm3d" xml:space="preserve">{{Infobox ಊರು
| name                    = Talakaveri
| native_name             = ತಲಕಾವೇರಿ
| native_name_lang        = Kannada
| other_name              = 
| settlement_type         = Temple Village
| image_skyline           = Thalakkaveri Temple, Karnataka.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           = Talakaveri - Source of R.Kaveri
| nickname                = 
| image_map               = 
| map_alt                 = 
| map_caption             = 
| pushpin_map             = India Karnataka
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| latd                    = 12.38
| latm                    = 
| lats                    = 
| latNS                   = N
| longd                   = 75.52
| longm                   = 
| longs                   = 
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = India
| subdivision_type1       = State
| subdivision_name1       = Karnataka
| subdivision_type2       = District
| subdivision_name2       = [[Kodagu]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 
| population_as_of        = 
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Kannada]]
| timezone1               = IST
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = &lt;!-- [[Postal Index Number|PIN]] --&gt;
| postal_code             = 
| registration_plate      = 
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
[[Image:talacauvery.jpg|thumb|right|ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ತಲಕಾವೇರಿಯ ದೃಶ್ಯ]]
[[Image:Tank at Talakaveri.jpg|thumb|300px|Pilgrims throw coins into the tank and make a wish]]
[[Image:Talacauvery Temple.jpg|thumb|300px|Talakaveri temple after renovation in 2010 by the state government]]
[[File:Giri from Talacauveri.jpg|thumb|300px|Brahmagiri Hills as seen from Talacauveri]]
[[File:View of Talacauvery temple from Talacauvery mountain.jpg|thumb|300px|View of temple from nearby hill]]

[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ]] ಪ್ರಮುಖ ನದಿ, [[ಕಾವೇರಿ]]ಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ, '''ತಲಕಾವೇರಿ'''. [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಮಡಿಕೇರಿ|ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೪೬ ಕಿ.ಮೀಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ]] ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಡವರ ಕುಲದೇವತೆಯಾದ ಕಾವೇರಿಯು, ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ [[ತುಲಾ]] [[ಸಂಕ್ರಮಣ]]ದಂದು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ) ಇಲ್ಲಿ ನೀರುಬುಗ್ಗೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಇದನ್ನು 'ತೀರ್ಥೋದ್ಭವ' ಎನ್ನುವರು. ಹಲವಾರು ಭಕ್ತರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರು ತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು [[ಶರಪಂಜರ]], [[ಹುಲಿಯ ಹಾಲಿನ ಮೇವು]] ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ==
ತಲಕಾವೇರಿ - ದಕ್ಷಿಣಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಭಾಗಮಂಡಲ ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಮಂಡಲದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ (ಉ.ಅ. 120 25' ; ಪೂ. ರೇ. 750 34') ಇದೆ. ಮಡಿಕೇರಿಯಿಂದ 39 ಕಿಮೀ, ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗಮಂಡಲಕ್ಕೂ ತಲಕಾವೇರಿಗೂ 8 ಕಿಮೀ. ಉದ್ದದ ವಾಹನಯೋಗ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿದೆ.
==ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಉಗಮ== 
ಕಾವೇರಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನ 2' * 2' ಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕೊಳ. ಇದನ್ನು ಕುಂಡಿಗೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 4' ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ. ಕುಂಡಿಗೆಯ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಳವಿದೆ. ಕುಂಡಿಗೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ನೀರು ಸಣ್ಣ ಕೊಳ ಸೇರಿ ಅಂತರ್ಗಾಮಿಯಾಗಿ ಹರಿದು ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಳವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಪುನಃ ನೀರು ಅಂತರ್ಗಾಮಿಯಾಗಿ ಹರಿದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕುಂಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥ ಉದ್ಭವವಾಗುವುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಂದು ಬೆಳಗಿನ ನಿಶ್ಚಿತ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಆ ಕುಂಡಿಗೆಯಿಂದ ನೀರು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಮಣದಿಂದ ವೃಶ್ಚಿಕ ಸಂಕ್ರಮಣದ ವರೆಗೆ ತಲಕಾವೇರಿಯ ಬಳಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ವಸತಿಗಳುಂಟು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸು. 300 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ [[ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ]]ಯ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳು ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಏಳು ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿಗಳಿವೆ. ಆಕಾಶ ಶುಭ್ರವಾಗಿರುವಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯ ತುದಿಯಿಂದ ಬೆಟ್ಟದಪುರದ ಬೆಟ್ಟವೂ ನೀಲಗಿರಿಯೂ ಉತ್ತರದ [[ಕುದುರೆಮುಖ]] ಶಿಖರಗಳೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಘಟ್ಟದ ಕೆಳಗಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳಂತೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳೂ ಅವುಗಳಿಂದಾಚೆಗೆ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ವೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
==ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು==
[[ಭಾಗಮಂಡಲ]]ದಿಂದ ತಲಕಾವೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ೫.೫ ಕಿಮೀ. ದೂರದ ಕಾಲುದಾರಿಯೊಂದುಂಟು. ಇದರ ನಡುವೆ ಭೀಮನಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಒಂದು ಭಾರಿಬಂಡೆಯಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರೆಂದೂ ಭೀಮ ಊಟಮಾಡುವಾಗ ಅನ್ನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದಿಟ್ಟನೆಂದೂ ಅದೇ ಭೀಮನಕಲ್ಲು ಎಂದೂ ಜನರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಭೀಮನಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಸಿಗುವುದು ಸಲಾಮ್ ಕಲ್ಲು. ಟೀಪು ಸುಲ್ತಾನ (ನೋಡಿ) ಕೊಡಗನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಲಕಾವೇರಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯಲು ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಲ್ಲಿನ ವರೆಗೆ ಬಂದನೆಂದೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಾವೇರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದನೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿಯುಂಟು.

ತಲಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿ ಪ್ರತಿóóಷ್ಠಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಲಿಂಗ ಇರುವ ಅಗಸ್ತ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಇವೆ. ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಎತ್ತರದ ಕಣಿವೆಗಳು, ಬತ್ತದ ಬಯಲು, ಕಾಫಿ-ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟಗಳು, ಹಸುರು ಕಾಡು-ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ತಲಕಾವೇರಿ ಒಂದು ರಮ್ಯವಾದ ತಾಣ.
&lt;gallery&gt;
Image:Talakaveri_valley.jpg|Talakaveri wildlife sanctuary
Image:Talacauvery panorama.jpg|Panoramic View from Talacauvery
Image:Talakaveri_valley_shola.jpg|[[Shola]] habitats
&lt;/gallery&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://www.india9.com/i9show/34486.htm Talakaveri] {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.paradisecoorg.com/Talakaveri.html Talakaveri Tourism Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190910015112/http://www.paradisecoorg.com/Talakaveri.html |date=2019-09-10 }}

{{commonscat|Talakaveri}}

{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ತಲಕಾವೇರಿ}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>ihd8pfoap61te6apfa1t9i0nr2czm3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5531</id>
    <revision>
      <id>1435372</id>
      <parentid>1349734</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58100-28</username>
        <id>102902</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ತಿಪ್ಪಯ್ಯ ಜೋಗಯ್ಯ</comment>
      <origin>1435372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4831" sha1="fashqx8vb8h1fn11kuqkgf37wbmc937" xml:space="preserve">'''ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯ'''ನು  [[ಶ್ರೀ ಹನುಮದ್ವಿಲಾಸ]], [[ಕುಚೇಲೋಪಾಖ್ಯಾನ]], [[ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ಧನ]] ಎಂಬ ಮೂರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.  '''ಖಾದ್ರಿ ನೃಸಿಂಹ''' ಎಂಬುದು ಈ ಕವಿಯ ಅಂಕಿತ. ಈ ಕವಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಇರಬಹುದಾದರೂ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಇವು ಮೂರು ಮಾತ್ರ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೂ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣನಾವೈಖರಿ, ಅಪೂರ್ವ ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತಿ, ಅರ್ಥ ಗಾಂಭೀರ್ಯ, ಪದಪ್ರಯೋಗ ತಿಪ್ಪಯ್ಯ ಚಾತುರ್ಯಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ನವರಸಾಲಂಕಾರಭರಿತವಾಗಿದೆ.1125 ಜೋಗಯ್ಯ ತಂದೆ

ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಗಿರಿಯಮ್ಮ, ತಂದೆ ರಂಗರಾರ್ಯ. ಗುರು ಚಂದ್ರರಸಾರ್ಯ.  ತನ್ನ ಪಿತಾಮಹನು ಸರಸಕವಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ನರಸಿಂಹಾರ್ಯ (ನರ ಕಂಠೀರವ) ಎಂದು ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯ ತನ್ನ ಗ್ರಂಧದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಮಾಧ್ವ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ, [[ಉಲಚುಕಮ್ಮಿ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಗೋತ್ರವರೆಂದೂ ಈತನ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

==ಕವಿಯ ಕಾಲ==

ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯರ ಸ್ಥಳ-ಕಾಲಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈತನ ಪೂರ್ವಿಕರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಿವಾನರಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ಣಯ್ಯನವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ( ೧೭೯೯- ೧೮೧೧)ದಾನವಾಗಿ  ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಧಾರದಿಂದ ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯ ೧೦೦-೧೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯ ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಚಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ತನ್ನ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನಾಗಲೀ, ಸಮಕಾಲೀನರನ್ನಾಗಲೀ ಪ್ರಶಂಸಿಸುವ ಗೊಡವೆಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲ.

== ಕವಿಯ ಸ್ಥಳ==

ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯನು ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು '''ನವಸಾಲಪುರೀ-ನೂತನಾವರಣ ಮಂದಿರ''' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೆಸರಿನ ಊರು ಈಗ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.  ಈ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮೈಸೂರ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಕೋಟೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂರು - ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಖಚಿತವಾಗಿ ಯಾವ [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ,ಉಲುಚುಕಮ್ಮಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮನೆತನದವರು [[ಕೋಲಾರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಚಿಂತನಪಲ್ಲಿ]]ಅಥವಾ [[ಹುಣಸೆಹಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಚಿಂತನಪಲ್ಲಿಯೇ ತಿಪ್ಪಣಾರ್ಯನ ವಾಸಸ್ಥಳ ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಕೃತಿಗಳು==

* [[ಶ್ರೀ ಹನುಮದ್ವಿಲಾಸ]]
* [[ಕುಚೇಲೋಪಾಖ್ಯಾನ]]
* [[ಕಾಳಿಂಗ ಮರ್ಧನ]]

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>fashqx8vb8h1fn11kuqkgf37wbmc937</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6056</id>
    <revision>
      <id>1435284</id>
      <parentid>1430681</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T20:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339041" sha1="1j1wdu7h1jcz18i31fnphn5zdkv73yj" xml:space="preserve">{{ದ್ವಂದ್ವ|ಈ ಲೇಖನ '''ಅಮೇರಿಕ''' [[ದೇಶ]]ದ ಬಗ್ಗೆ.|ಇದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]] ಎಂಬ [[ಖಂಡ]]ಗಳೂ ಇವೆ.}}
{{Infobox Country
|native_name = United States of America &lt;br /&gt; ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ''
|conventional_long_name=ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
|common_name= ಅಮೇರಿಕ ದೇಶ
|image_flag=Flag of the United States.svg
|image_coat=US-GreatSeal-Obverse.svg
|length=1776–Present
|symbol_type=ಚಿಹ್ನೆ
|national_motto=&lt;!--Please read the talk page before editing these mottoes:--&gt;''ಈ ಪ್ಲುರಿಬಸ್ ಯುನಮ್'' (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)&lt;br /&gt;''ಇನ್ ಗಾಡ್ ವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್'' (ಅಧಿಕೃತ, ೧೯೫೬ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ)
|image_map=United States (orthographic projection).svg
|map_width=220px
|national_anthem=&quot;ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪಾಂಗಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್&quot;
|official_languages=ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ;&lt;br /&gt;[[ಅಮೇರಿಕದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ]] ''ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ''
|languages_type=[[National language]]
|languages=[[English language|English]] (''[[de facto]]''){{smallsup|2}}
|capital=[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]]
|largest_city=[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]
|latd=38|latm=53|latNS=ಉ|longd=77|longm=01|longEW=ಪ
|[[List of United States cities by population|largest_city]]=[[New York City]]
|government_type=[[ಸಂಘಟಿತ ಗಣರಾಜ್ಯ]]
|leader_title1=[[President of the United States|President]]
|leader_name1=[[ಜೋ ಬೈಡನ್]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
|leader_title2=[[Vice President of the United States|Vice President]]
|leader_name2=[[ಕಮಲ ಹ್ಯಾರ್ರಿಸ್]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
|leader_title3={{nowrap|[[Speaker of the United States House of Representatives|Speaker of the House]]}}
|leader_name3=[[Nancy Pelosi]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
|leader_title4=[[Chief Justice of the United States|Chief Justice]]
|leader_name4=[[John G. Roberts|John Roberts]]
|sovereignty_type=[[American Revolutionary War|Independence]] {{nobold|from the [[Kingdom of Great Britain]]}}
|established_event1=[[United States Declaration of Independence|Declared]]
|established_date1=July 4, 1776
|established_event2=[[Treaty of Paris (1783)|Recognized]]
|established_date2=September 3, 1783
|established_event3=[[United States Constitution|Current constitution]]
|established_date3=June 21, 1788
|area_footnote=&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt;
|area_sq_mi=3794066
|area_km2=9826630
|area_rank=3rd/4th{{smallsup|3}}
|area_magnitude=1 E12
|percent_water=6.76
|population_estimate={{uspop commas}}&lt;ref name=&quot;POP&quot;/&gt;
|population_estimate_year={{CURRENTYEAR}}
|population_estimate_rank=3rd{{smallsup|4}}
|population_census=281,421,906&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_submenuId=population_0&amp;_sse=on|title=Population Finder: United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-12-20|year=2000|archive-date=2020-02-12|archive-url=https://archive.today/20200212060450/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFPopulation?_submenuId=population_0&amp;_sse=on|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|population_census_year=2000
|population_density_km2=31
|population_density_sq_mi=80
|population_density_rank=180th
|GDP_PPP_year=2008
|GDP_PPP=$14.264&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=IMF_GDP&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=111&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=60&amp;pr.y=9|title=United States|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank=1st
|GDP_PPP_per_capita=$46,859&lt;ref name=&quot;IMF_GDP&quot;/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank=6th
|GDP_nominal=$14.264&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;/&gt;
|GDP_nominal_rank=1st
|GDP_nominal_year=2008
|GDP_nominal_per_capita=$46,859&lt;ref name=&quot;IMF_GDP&quot;/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank=17th
|HDI_year=2006
|HDI={{steady}} 0.950&lt;ref&gt;[http://hdrstats.undp.org/en/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_USA.html HDI of the US] The United Nations. Retrieved 10 July 2009.&lt;/ref&gt;
|HDI_rank=15th
|HDI_category=&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|Gini=45.0&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt;
|Gini_rank=38th
|Gini_year=2007
|currency=United States dollar ($)
|currency_code=USD
|country_code=USA
|utc_offset=-5 to -10
|utc_offset_DST=-4 to -10
|cctld=[[.us]] [[.gov]] [[.mil]] [[.edu]]
|calling_code= [[North American Numbering Plan|+1]]
|drives_on=Right
|demonym=[[Names for U.S. citizens|American]]
|footnote1=English is the official language of at least 28 states—some sources give a higher figure, based on differing definitions of &quot;official&quot;.&lt;ref name=ILW/&gt; English and [[Hawaiian language|Hawaiian]] are both official languages in the state of Hawaii.
|footnote2=English is the ''de facto'' language of American government and the sole language spoken at home by 81% of Americans age five and older. Spanish is the [[Spanish in the United States|second most commonly spoken language]].
|footnote3=Whether the United States or the People's Republic of China is larger is [[List of countries and outlying territories by total area|disputed]]. The figure given is from the U.S. [[Central Intelligence Agency]]'s ''[[World Factbook]]''. Other sources give smaller figures. All authoritative calculations of the country's size include only the 50 states and the District of Columbia, not the territories.
|footnote4=The population estimate includes people whose usual residence is in the fifty states and the District of Columbia, including noncitizens. It does not include either those living in the territories, amounting to more than 4 million U.S. citizens (most in [[Puerto Rico]]), or U.S. citizens living outside the United States.
}}
'''ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''' ವು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ''', '''ಯುಎಸ್''', '''ಯುಎಸ್‌ಎ''' ಅಥವಾ '''ಅಮೆರಿಕಾ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಐವತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ. 
ಬಹುತೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇಶದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪದ ಪ್ರದೆಶಗಳು|ಒತ್ತೊತ್ತಾಗಿರುವ 48 ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮುಖ್ಯ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಪ್ರಧಾನ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]] [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ]], [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಹಾಗೂ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ]]ಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]] ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಡಿಗಳು|ಗಡಿ]]ಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]] ರಾಜ್ಯವು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆನಡಾವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ [[ಬೇರಿಂಗ್ ಜಲಸಂಧಿ]]ಯನ್ನು ಹಾದು [[ರಷ್ಯಾ]]ವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಹವಾಯಿ|ಹವಾಯ್]] ರಾಜ್ಯವು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ [[ದ್ವೀಪಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹಾಗೂ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್|ಕೆರೆಬಿಯನ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ದೇಶದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು|ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] ಅಥವಾ [[ನಡುಗಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ|ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ]]ಗಳಿವೆ. 
3.79 ಚದರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (9.83 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಚ.ಕಿ.ಮೀ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ  ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು 307 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ]] ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿಯೂ, ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ|ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ವಲಸೆಗಾರ]]ರಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜ|ಜನಾಂಗ ವೈವಿಧ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯುಳ್ಳ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DD&quot;&gt;ಆಡಮ್ಸ್, ಜೆ.ಕ್ಯೂ., ಅಂಡ್ ಪರ್ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾದರ್-ಆಡಮ್ಸ್ (2001). ''ಡೀಲಿಂಗ್ ವಿತ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ'' ಶಿಕಾಗೋ: ಕೆಂಡಾಲ್/ಹಂಟ್.ISBN 0-7872-8145-X.&lt;/ref&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಬಹುದೊಡ್ದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ಜಿಡಿಪಿ]]ಯು 14.3 [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್]] ಆಗಿತ್ತು. (ಜಗತ್ತಿನ ನಾಮಾಂಕಿತ ಜಿಡಿಪಿ ಶೇಕಡಾ 23% ಮತ್ತು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಮ್ಯತೆ]]ಯು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 21%)&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/index.aspx|publisher=International Monetary Fund|title=World Economic Outlook Database|date=October 2008|year=2008|accessdate=2008-10-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ದಿ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಹ್ಯಾಸ್ ಎ ಲಾರ್ಜರ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಎಕಾನಮಿ, ಬಟ್ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಎ ಸಿಂಗಲ್ ನೇಶನ್.&lt;/ref&gt;
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ತೀರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದ್ದ [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ]] [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು|ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಂದ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿತು. ಅವರು 4 ಜುಲೈ 1776ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಹಕಾರೀ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಚನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು]]. ಬಂಡುಕೋರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಥಮ ಯಶಸ್ವೀ [[ವಸಾಹಾತುಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸ|ವಸಾಹತುಷಾಹಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೆನಿಸಿದ [[ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ|ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;ಡಲ್, ಜೊನಾಥನ್ ಆರ್.(2003 &quot;ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ ಆಫ್ ದಿ ರೆವೊಲ್ಯುಶನ್, ಟು 1783,&quot; ಪಿ.352, ಚಾಪ್ಟರ್ ಇನ್ ಎ ''ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವೊಲ್ಯುಶನ್'', ಎಡಿಶನ್. ಜ್ಯಾಕ್ ಪಿ.ಗ್ರೀನ್ ಅಂಡ್ ಜೆ.ಆರ್.ರೋಲ್. ಮೇಡನ್, ಮಾಸ್.: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ವೆಲ್,ಪಿಪಿ. 352-361ISBN 1-4051-1674-9.&lt;/ref&gt; [[ಫಿಲಡೆಲ್‍ಫಿಯ ಒಪ್ಪಂದ|ಫಿಲಿಡೆಲ್ಫಿಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯು ಈಗಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 1787ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದೇ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಂಗಗಳಾದವು.  ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿ, ಹತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡ್ಡಿಯ ಪಟ್ಟಿ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯು 1791ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. 
19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಲುಯಿಸಿಯಾನ ಖರೀದಿ|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಅಡಮ್ಸ್ - ಒನಿಸ್ ಒಂಪ್ಪದ|ಸ್ಪೇನ್]], [[ಓರೆಗಾನ್ ದೇಶ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಹಾಗೂ [[ಅಲಾಸ್ಕಾ ಖರೀದಿ|ರಷ್ಯಾ]]ಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಹವಾಯಿ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಹವಾಯ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು [[ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಸ್ವಾಧೀನ]]ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ದಕ್ಷಿಣ]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉತ್ತರ]] ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು|ರಾಜ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೀತಪದ್ಧತಿ|ಗುಲಾಮೀ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕುರಿತು ಉಂಟಾದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು 1860ರ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾದವು. ಉತ್ತರದ ವಿಜಯವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದೇಶವನ್ನು ಹೋಳಾಗಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸಕ್ರಮ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕೊನೆ]]ಗೊಳಿಸಿತು. 1870ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Maddison, Angus|url=http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|title=Historical Statistics for the World Economy|publisher=The Groningen Growth and Development Centre, Economics Department of the University of Groningen|year=2006|accessdate=2008-11-06|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205205145/http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಸ್ಪೇನ್-ಅಮೇರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ]] ಮತ್ತು [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ಗಳು ದೇಶದ ಸೈನಿಕ ಬಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿದವು. 1945ರಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದಿಂದ [[ಅಣುಅಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ವಾಗಿ ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಇತಿಹಾಸ (1985-1991)|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ವಿಲೀನ]]ವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿ|ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ]]ಯಾಗಿಸಿತು.ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾವೆಚ್ಚದ [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸೇನಾ ವೆಚ್ಚ|ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ50ರಷ್ಟನ್ನು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ]] ಈ ದೇಶ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Cohen, Eliot A.|url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html|title=History and the Hyperpower|work=Foreign Affairs|date=July–August 2004|accessdate=2006-07-14}} {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm|title=Country Profile: United States of America|publisher=BBC News|date=2008-04-22|accessdate=2008-05-18}}&lt;/ref&gt; 
== ಹೆಸರು ಬಂದ ಬಗೆ ==
{{See also|Names for U.S. citizens}}
1507ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ [[ಭೂಪಟ ಶಾಸ್ತ್ರ|ನಕ್ಷೆಕಾರ]] [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವಲ್ಡ್‌‍ಸೀಮುಲ್ಲರ್|ಮಾರ್ಟಿನ್ ವಾಲ್ಡ್‌ಸೀಮುಲ್ಲರ್]] ತಯಾರಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ವೇಷಕ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷೆಕಾರ [[ಅಮೆರಿಗೊ ವೆಸ್ಪುಚ್ಚಿ|ಅಮೆರಿಗೋ ವೆಸ್ಪುಸಿ]]ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂಗೋಳದ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|‘ಅಮೆರಿಕಾ’]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/nation/2007-04-24-america-turns-500_N.htm?csp=34|title=Cartographer Put 'America' on the Map 500 years Ago|work=USA Today|date=2007-04-24|accessdate=2008-11-30}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 14, 1776ರಂದು ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಈ ಆಧುನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು “ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ&quot; ಗಳಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ “[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಅಮೆರಿಕೆಯ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೊರಲಿನ ಘೋಷಣೆ]]&quot; ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html|title=The Charters of Freedom|publisher=National Archives|accessdate=2007-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130624075829/http://www.archives.gov/exhibits/charters/charters.html|archive-date=2013-06-24|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈಗಿನ ಹೆಸರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು 15, ನವೆಂಬರ್ 1777ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಎರಡನೇ ಖಂಡಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ. ಅದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ, “ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿರಲಿದೆ&quot; ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯುಳ್ಳ [[ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟದ ಲೇಖನಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಲಮಿನಲ್ಲಿ]] ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ''ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ'' ಎಂಬ ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವೂ ಮಾನ್ಯವೇ. ''ಯುಎಸ್'', ''ಯುಎಸ್‌ಏ '' ಮತ್ತು ''ಅಮೆರಿಕಾ '' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''ಯುಎಸ್ ಆಫ್ ಏ'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ''[[ಕೊಲಂಬಿಯಾ (ಹೆಸರು)|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] '' ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಿಂದಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌]]ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|“ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ&quot;]] ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''[[ಅಮೇರಿಕನ್ (ಪದ)|ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]]'' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)ವು ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಾಗ ಯು.ಎಸ್., ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ (“ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಯು.ಎಸ್.ಸೇನೆಗಳು). ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲದ ಜನರನ್ನು ''ಅಮೆರಿಕನ್ '' ಎಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ವಿಲ್ಸನ್, ಕೆನ್ನೆಥ್ ಜಿ.(1993). ''ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಗೈಡ್ ಟು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಕೋಲಂಬಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಪಿಪಿ.27-28.ISBN 0-231-06989-8.&lt;/ref&gt;
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಎಂಬ ಬಹುವಚನದ ರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1865ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡ್ಡಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಾಗರಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದನಂತರ ಏಕವಚನದ- “ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ&quot; ಎಂಬ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕಗೊಂಡಿತು.  ಏಕವಚನದ ಬಳಕೆಯು ಈಗ ಸರ್ವಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. &quot;ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು&quot; ಎಂಬ ಬಹುವಚನದ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://itre.cis.upenn.edu/~myl/languagelog/archives/002663.html|author=Zimmer, Benjamin|date=2005-11-24|title=Life in These, Uh, This United States|publisher=University of Pennsylvania—Language Log|accessdate=2008-02-22}}&lt;/ref&gt;
== ಭೂಗೋಳ, ವಾಯುಗುಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ==
{{Main|Geography of the United States|Climate of the United States|Environment of the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:USATopographicalMap.jpg|left|thumb| ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ]] ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗ ಸುಮಾರು 1.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆಗಳು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಲಾಸ್ಕಾವು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 365 ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವು ಕೇವಲ 4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Lubowski, Ruben, Marlow Vesterby, and Shawn Bucholtz|url=http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|title=AREI Chapter 1.1: Land Use|publisher=Economic Research Service|date=2006-07-21|accessdate=2009-03-09|archive-date=2006-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060808222823/http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ನಂತರದ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ಒಟ್ಟು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ]]ದ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹೊಂದಿದೆ.
ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ಗಳ ಗಡಿವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಟ್ಟು ಗಾತ್ರವು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: CIA ''ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್'' ಪ್ರಕಾರ, {{convert|3794083|sqmi|km2|0|abbr=on}} ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಕಾರ,{{convert|3717813|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಮತ್ತು ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಪ್ರಕಾರ{{convert|3676486|sqmi|km2|0|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|title=United States|publisher=Encyclopedia Britannica|accessdate=2008-03-25|archive-date=2012-07-29|archive-url=https://archive.is/20120729115512/http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; ಕೇವಲ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಹಿಂದೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF|title=World Factbook: Area Country Comparison Table|publisher=Yahoo Education|accessdate=2007-02-28}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Barns grand tetons.jpg|thumb|left|ಟೀಟನ್ ಶ್ರೇಣಿ, ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳ ಭಾಗ]]
ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಕರಾವಳಿಯು [[ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮರ|ಉದುರೆಲೆ]] ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌)|ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟ್‌]]ನ ರೋಲಿಂಗ್ ಹಿಲ್ಸ್‌‌ನ ಒಳನಾಡಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. [[ಅಪ್ಪಲೆಚಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಅಪಾಲೇಶಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು]] [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]]ದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. [[ಉದ್ದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನದಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಗತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿ]]ಯಾದ [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ]]-[[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನದಿ]]ಯು ದೇಶದ ಹೃದಯಭಾಗವನ್ನು ಹಾದು ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌]]ನ ಸಮತಟ್ಟಾದ, ಸಂಪದ್ಭರಿತ [[ಪ್ರೈರೀ|ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಆಗ್ನೇಯದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಳಭಾಗದ ಮಲೆನಾಡುಗಳು|ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗ]]ಗಳನ್ನು ಹಾದು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಶಿಲಾ ಪರ್ವತಗಳು|ಕಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] ದೇಶದ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ತನಕ ಹಬ್ಬಿದೆ ಮತ್ತು [[ಕೊಲೋರಡೋ|ಕೊಲರಾಡೋ]]ದಲ್ಲಿ 14,000 ಅಡಿ (4,300 ಮೀ)ಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೂರದ ಪಶ್ಚಿಮವು ಶಿಲಾವೃತವಾದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬಸಿನ್|ಮಹಾ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮೊಜಾವೆ ಮರುಭೂಮಿ|ಮೊಜಾವೆ]]ಯಂತಹ ಮರಳುಗಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. [[ಸಿಯಾರ ನವಾಡ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಸಿಯೆರ್ರಾ ನೆವಾಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್‌ಕೆಡ್ ಶ್ರೇಣಿ|ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್]] ಪರ್ವತಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ತೀರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. 20,320 ಅಡಿ (6,194 ಮೀ) ಎತ್ತರದ ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೌಂಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಿನ್ಲೇಯು ದೇಶದ ಅತೀ ಎತ್ತರವಾದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಅಲಾಸ್ಕಾದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲುಟಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಲ್ಯೂಶನ್ ದ್ವೀಪಗಳಾ]]ದ್ಯಂತ ಜೀವಂತ [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳು ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮತ್ತು ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಜ್ವಾಲಾಮಖಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ.ರಾಕೀಸ್‌ನ [[ಎಲ್ಲೊಸ್ಟೊನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಎಲ್ಲೋಸ್ಟೋನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಮಹಾಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಯು ಈ ಖಂಡದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|title=Supervolcano: What's Under Yellowstone?|author=O'Hanlon, Larry|publisher=Discovery Channel|accessdate=2007-06-13|archiveurl=https://archive.today/20120525210051/http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html|archivedate=2012-05-25|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Haliaeetus leucocephalus2.jpg|right|thumb|upright|ಬೋಳುತಲೆಯ ಹದ್ದು, 1782 ರಿಂದ ಯುನೈಟ್‌ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಿ]]
ತನ್ನ ಅಗಾಧ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[೧೦೦ನೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮೆರಿಡಿಯನ್|100ನೇ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಭೂಪ್ರದೇಶದ ತೇವ ಹವಾಗುಣ|ತೇವ]]ಗುಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ತೇವವಾದ ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಗುಣ|ತೇವ ಉಷ್ಣವಲಯ]]ದವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಂತೇ [[ಫ್ಲೊರಿಡಾ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವೂ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ. 100ನೇ ಮೆರಿಡಿಯನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣವಾಗಿದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪರ್ವತಗಳು [[ಅಲ್ಪೈನ್ ಹವಾಗುಣ|ಅಲ್ಪೈನ್‌]] ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್, ನೈರುತ್ಯದ ಮರಳುಗಾಡು, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಕರಾವಳಿ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕರಾವಳಿ]]ಯ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ ಹವಾಗುಣ|ಮೆಡಿಟರ್ರೇನಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಒರೆಗಾನ್|ಓರೆಗಾನ್]] ಕರಾವಳಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಹವಾಗುಣ|ಓಶಿಯಾನಿಕ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟ್‌ನ್|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಾಯುಗುಣವು ಶುಷ್ಕವಾಗಿದೆ.ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಉಪ ಉತ್ತರಧ್ರುವ ಅಥವಾ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಅತೀಸಾಮಾನ್ಯ. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ|ಗಲ್ಫ್-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ|ಸುಂಟರಗಾಳಿ]]ಯು ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹಚ್ಚಿನ [[ಟಾರ್ನಡೋ|ತೂಫಾನಿ]]ಗೆ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ [[ಟೊರ್ನಾಡೋ ಕಾಲುದಾರಿ|ಟೋರ್ನಡೋ ಅಲೇಯ್‌]]ಗಳು ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Perkins, Sid|url=http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701131631/http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp|archivedate=2007-07-01|title=Tornado Alley, USA|accessdate=2006-09-20|date=2002-05-11|work=Science News|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಿಸರವು &quot;[[ಮೆಗಾಡೈವರ್ಸ್ ದೇಶಗಳು|ಅತಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]&quot;ಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅಲಾಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17,೦೦೦ ಜಾತಿಯ [[ನಾಳರಚನೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ನಾಳರಚನೆಯ (vascular) ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು 1,800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ [[ಹೂವಿನ ಸಸ್ಯ|ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು]] ಹವಾಯಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Morin, Nancy|url=http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|title=Vascular Plants of the United States|publisher=National Biological Service|work=Plants|accessdate=2008-10-27|archive-date=2013-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130724222726/http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ತನಿಗಳು, 750 ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು 500 ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹಾಗೂ ಉಭಯವಾಸೀ ಜೀವಿಗಳ ತವರೂರಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html|title=Global Significance of Selected U.S. Native Plant and Animal Species|publisher=SDI Group|date=2001-02-09|accessdate=2009-01-20}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 91,000 ಕೀಟಜಾತಿಗಳಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.si.edu/Encyclopedia_SI/nmnh/buginfo/bugnos.htm|title=Numbers of Insects (Species and Individuals)|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=2009-01-20}}&lt;/ref&gt;[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೀನು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸೇವೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ಸ್ಯ ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಸುಪರ್ದಿಗೊಳಪಡುವ ಅಪಾಯ ಹಾಗೂ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಪಂಗಡಗಳ ಕಾಯಿದೆ|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ,1973]]ಯು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೆಂಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪಾರ್ಕುಗಳು, ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಜನಪ್ರದೇಶ|ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|title=National Park Service Announces Addition of Two New Units|publisher=National Park Service|date=2006-02-28|accessdate=2006-06-13|archive-date=2006-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20061001195645/http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ದೇಶದ 28.8% ಭೂಭಾಗವು ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;FL&quot;&gt;{{cite web|url=http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|title=Federal Land and Buildings Ownership|publisher=Republican Study Committee|date=2005-05-19|accessdate=2009-03-09|archive-date=2009-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090309172818/http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು [[ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ|ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ]]. ಕೆಲಭಾಗಗಳು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಗೋಮಾಳಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2.4% ಭಾಗವು ಸೇನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;FL&quot;/&gt;
== ಇತಿಹಾಸ ==
{{Main|History of the United States}}
=== ಮೂಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ನೆಲಸಿಗರು ===
{{seealso|Native Americans in the United States|European colonization of the Americas|Thirteen Colonies}}
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು|ಸ್ಥಳೀಯರು]] ಹಾಗೂ [[ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] [[ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಲಸೆಯ ಮಾದರಿಗಳು|ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರೆಂದು]] ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 12,000ದಿಂದ 40,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ವಲಸೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://anthropology.si.edu/HumanOrigins/faq/americas.htm|title=Peopling of Americas|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|date=June 2004|year=2004|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು, [[ಪೂರ್ವ ಕೊಲಂಬಿಯನ್|ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ]] [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯಂಥವು ಸುಧಾರಿತ ಕೃಷಿಗಾರಿಕೆ, ವೈಭವದ ವಾಸ್ತುಕಲೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಮದಾದ [[ಸಿಡುಬು|ಸಿಡುಬಿ]]ನಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತಿಹಾಸ|ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=Meltzer, D.J.|year=1992|title=How Columbus Sickened the New World: Why Were Native Americans So Vulnerable to the Diseases European Settlers Brought With Them?|journal=New Scientist|pages=38|url=http://www.newscientist.com/article/mg13618424.700-how-columbus-sickened-the-new-world-why-were-nativeamericans-so-vulnerable-to-the-diseases-european-settlers-brought-with-them.html}}&lt;/ref&gt;
--[[ವಿಶೇಷ:Contributions/37.8.71.121|37.8.71.121]] ೧೩:೦೭, ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೩ (UTC)&lt;ref&gt;لفرصشطويست رف&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:MayflowerHarbor.jpg|left|thumb| ಮೇಫ್ಲವರ್ ಹಡಗು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ 1620ರಲ್ಲಿ ರವಾನೆ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಲಿಯಮ್ ಹಲ್ಸಲ್ಸ್‌ರವರು 1882ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಮೌತ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.]]
1942ರಲ್ಲಿ [[ಜೆನೊವಾ|ಜಿನೋವಾದ]] ಅನ್ವೇಷಕ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್‌]]ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಗುತ್ತಿಗೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕೆರೆಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರಥಮ ಸಂಪರ್ಕ(ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕ]] ಸಾಧಿಸಿದನು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2,1513ರಂದು ಸ್ಪಾನಿಷ್ [[ಕಾನ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟಾಡೊರ್|ದಿಗ್ವಿಜಯಕಾರ]] [[ಜುವಾನ್ ಪಾನ್ಸ್ ಡೆ ಲಿಯಾನ್|ಜಾನ್ ಪೋನ್ಸ್ ಡಿ ಲಿಯೋನ್]], ಯುರೋಪಿಯನ್ನನ ಆಗಮನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ, ಯು.ಎಸ್.ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ [[ಪ್ಲೊರಿಡಾದ ಇತಿಹಾಸ|“ಲಾ ಫ್ಲೋರಿಡಾ&quot;]]ದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿರಿಸಿದನು.ಸ್ಪಾನಿಷ್ ನೆಲೆಗಳು ಇಂದಿನ [[ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮುಖಾಂತರ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ [[ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರ|ತುಪ್ಪುಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು]] [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌]]ನ ಸುತ್ತ [[ಹೊಸ ಫ್ರಾನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಳನಾಡಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಕೊಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ತನ್ನ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು.ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳೆಂದರೆ, 1607ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಜೆಮ್ಸ್‌ಟವನ್,ವರ್ಜಿನಿಯಾ|ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಕಾಲೋನಿ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಕಾಲೊನಿ]] ಮತ್ತು 1620ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ [[ಯಾತ್ರಿಕ|ಪಿಲ್‌ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌]] [[ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಕಾಲೊನಿ]].
1628ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಕಾಲೊನಿ|ಮಸಾಚುಯೆಟ್ಸ್ ಬೇ ಕಾಲೊನಿ]]ಯ ಸನದು ವಲಸೆಗಾರರ ಮಹಾಪೂರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; 1634ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಲವು 10,000 [[ಅತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ|ಪ್ಯುರಿಟನ್ನರಿಂದ]] [[ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಹೊಸ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿತು.ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು 1610ರ ಮಧ್ಯೆ ಸುಮಾರು 50,000 ಅಪರಾಧಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೊನಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web|DUPLICATE_work=Butler, James Davie|url=http://www.dinsdoc.com/butler-1.htm|title=British Convicts Shipped to American Colonies|publisher=Smithsonian Institution, National Museum of Natural History|work=American Historical Review 2|date=October 1896|year=1896|accessdate=2007-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20020602194900/http://www.dinsdoc.com/butler-1.htm|archive-date=2002-06-02|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1614ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಹಡ್‌ಸನ್ ನದಿ|ಹಡ್ಸನ್ ನದಿ]]ಯ ಕೆಳಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಡಚ್ಚರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜೊತೆಗೆ [[ಮ್ಯಾನ್ಹಟ್ಟನ್|ಮ್ಯಾನ್ಹಟನ್ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಂ|ನ್ಯೂ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್ಡಾಮ್]] ನ್ನು ಕೂಡಾ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
1674ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದ ಅಮೆರಿಕಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಹೊಸ ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು.1630 ಮತ್ತು 1680ರ ಮಧ್ಯೆ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ|ದಕ್ಷಿಣದ]] ಕಡೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗದ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಕರಾರು ಕೂಲಿ]]ಗಳಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ರಸ್ಸೆಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಲೀ (2005). 
''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವೊಲ್ಯುಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಸೌಥರ್ನ್ ಕಾಲೊನೀಸ್.'' ಜೆಫರ್ಸನ್, ಎನ್.ಸಿ.,ಅಂಡ್ ಲಂಡನ್: ಮೆಕ್‌ಫಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪಿ.12.ISBN 0-7864-0783-2.&lt;/ref&gt; ಶತಮಾನ ಕಳೆಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು]], ಜೀತದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದರು. [[ಕರೊಲಿನ್ಸ್|ಕೆರೋಲಿನಾ]]ಗಳ 1729ರ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗೂ 1732ರ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ)|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ವಸಾಹತೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷ ವಸಾಹತುಗಳು ಸೇರಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.[[ಆಂಗ್ಲರ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಆಂಗ್ಲರ ಪುರಾತನ ಹಕ್ಕು]]ಗಳೆಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಆರಾಧನಾಭಾವ ಮತ್ತು [[ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ|ಗಣರಾಜ್ಯತ್ವ]]ಕ್ಕೆ ಇಂಬುಕೊಡುವ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ಆಫ್ರಿಕದ ಜೀತದಾಳುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ|ಅಫಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ]]ವನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದವು.ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವಲಸೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ವಸಾಹತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರುಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1730 ಮತ್ತು 1740ರ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುನಶ್ಚೇತನ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯ ಚಳುವಳಿಯು [[ಮೊದಲ ಮಹಾಜಾಗೃತಿ|ಗ್ರೇಟ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಎರಡರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.[[ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಫ್ರೆಂಚರಿಂದ ಕೆನಡಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆದರೆ [[ಫ್ರಾಂಕೋಫೋನ್]] ಜನರು ದಕ್ಷಿಣದ ವಸಾಹತಿನಿಂದ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದೂರವೇ ಉಳಿದರು. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಮೂಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ) ಆ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1770ರಲ್ಲಿ 2.6 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಬ್ರಿಟನ್ನರು ಮತ್ತು ಐದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಮೆರಿಕದ ಕಪ್ಪು ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ನ್, ರಾಬಿನ್ (1998).''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಲ್ಯಾವೆರಿ: ಫ್ರಂ ದಿ ಬರೋಕ್ ಟು ದಿ ಮಾಡರ್ನ್, 1492–1800''. ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ವೆರ್ಸೋ, p. 460. ISBN 1-85984-195-3.&lt;/ref&gt;[[ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂದಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಲೋನಿಗಳು [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಂಸತ್ತು|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]]ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. 
=== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆ ===
{{seealso|American Revolution|American Revolutionary War|Manifest Destiny}}
[[ಚಿತ್ರ:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|ಜಾನ್ ಟ್ರುಮ್‍ಬುಲ್‌ನಿಂದ ಯುನೈಟೆ‌ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ,1817–18]]
1760 ಮತ್ತು 1770ರ ಅಮೆರಿಕಾ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮಧ್ಯದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ನಂತರ 1775 ರಿಂದ 1781ರವರೆಗಿನ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಜೂನ್ 4, 1775ರಂದು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಾ|ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸಿದ [[ಎರಡನೆ ಭೂಖಂಡದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]], [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್|ಜಾರ್ಜ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಒಂಡಬಡಿಕೆಯ ಸೈನ್ಯ|ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.[[ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ|&quot;ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರೂ ಸಮಾನರು&quot;]]ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳು|ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಕೀಯವಲ್ಲದ ಹಕ್ಕು]]ಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಕರಡನ್ನು ಜುಲೈ 4, 1776ರಲ್ಲಿ [[ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಈ ದಿನವನ್ನು ಈಗ ಪ್ರತೀವರ್ಷವೂ ಅಮೆರಿಕದ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ ದಿನಾಚರಣೆ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ]] ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಕ್ಷೀಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1777ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು|ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್]] 1789ರವರೆಗೂ ನಡೆಸಿತು.
[[ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌|ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಸಹಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು [[ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ನ ಮುತ್ತಿಗೆ|ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ]] ನಂತರ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (1783)|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡಿತು]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ|ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಡಳಿತವು [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ|ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.
ಕಂದಾಯದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸಿದವರು 1787ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಾ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು 1788ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[1ನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಶಾಸನಸಭೆ]], ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಜಾರ್ಜ್ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ 1789ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡು, 1791ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು. 
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಗುಲಾಮೀಪದ್ಧತಿ]]ಯೆಡೆಗೆ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು; [[: ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಚೇದ ಒಂದು#ಕಲಂ 9 : ಸೀಮಿತ ಸಮ್ಮೇಳನ.|ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದು ನಿಯಮ]]ವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮೀ ಮಾರಾಟವನ್ನು 1808ರ ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಿಸಿತು.1780 ಮತ್ತು 1804ರ ಮಧ್ಯೆ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದವು. ತಮ್ಮ [[ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ|&quot;ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಾಜ&quot;]]ವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯ|ಗುಲಾಮೀ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಇನ್ನೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.[[ಎರಡನೆ ಮಹಾ ಜಾಗೃತಿ|ಎರಡನೇ ಮಹಾ ಜಾಗೃತಿ (great awakening)]] 1800ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ [[ಸುಧಾರಣ ಚಳುವಳಿ|ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ [[ನಿರ್ಮೂಲನ|ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಚಳವಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ [[ಇವಾಂಗೆಲಿಕಲಿಸಂ|ಕ್ರಿಸ್ತೀಕರಣಕ್ಕೆ (evangelicalism)]] ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:U.S. Territorial Acquisitions.png|right|thumb|ದಿನಾಂಕಾನುಸಾರ ವಸಾಹತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ]]
ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮಹಾತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಸಾಹತು ಪ್ರಾಪ್ತಿ|ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದುದು]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮರ]]ದ ಸರಣಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್ನರ ತೊಲಗಿಸುವಿಕೆ|ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ]] ಕಾನೂನು ಮೂಲ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನೆಲದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್‌ಸನ್ ಅವರು 1803ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಲುಯಿಸಿಯಾನಾ ಖರೀದಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು ದೇಶದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟಾಗಿಸಿತು. ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ವಿರುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿದ [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ವು ಯು.ಎಸ್. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]ಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಗೊಳಿಸಿತು. ಫ್ಲೊರಿಡಾ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರಣಿ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಅಡ್ಯಮ್ಸ್‌- ಒನಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಸ್ಪೇನ್ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗಿ]] ಬಂತು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೊಲ್ಲಿ ತೀರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ 1819ರಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಟೆಕ್ಸಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು 1845ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮೆನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ|ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮೊರಿಸನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಏ. (1999). ''ಸ್ಲ್ಯಾವೆರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ವೆಸ್ಟ್: ದಿ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್'' ಚ್ಯಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ಥ್ ಕೆರೊಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್, pp. 13–21.ISBN 0-8078-4796-8.&lt;/ref&gt; 1846ರ ಬ್ರಿಟನ್ ಜೊತೆಗಿನ [[ಓರೆಗಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವು [[ವಾಯುವ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಈಗಿನ ವಾಯವ್ಯ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 1848ರ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಸಮರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]]ವು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸ್ವಾಧೀನ|ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು]] ಮತ್ತು ಈಗಿನ [[ನೈರುತ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ನೈರುತ್ಯ]] ಭಾಗಗಳು ವಶವಾದವು. 1848-49ರ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ವಲಸೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಕ್ಕಿತು.[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ#ಇತಿಹಾಸ|ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ]]ದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲು ಸುಲಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜೊತೆ ಸಂಘರ್ಷಗಳೂ ಜಾಸ್ತಿಯಾದವು.ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ರೇಲ್ವೇ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ 40ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ]] ಹಾಗೂ ಕಾಡುಕೋಣಗಳು ಹತವಾದವು. [[ಭಾರತೀಯ ಮೈದಾನಗಳು|ಇಂಡಿಯನ್ನರ]] ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಕೋಣಗಳ ವಿನಾಶವು ಹಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನೇ ಎಬ್ಬಿಸಿದವು.
=== ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಔದ್ಯಮೀಕರಣ ===
{{seealso|American Civil War|Reconstruction era of the United States|Spanish-American War}}
[[ಚಿತ್ರ:Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png|thumb|left| ಗೆಟ್ಯುಸ್‌ಬ‌ರ್ಗ್ ಯುದ್ಧ, ಕುರಿಯರ್ &amp; ಇವೆಸ್‌ರಿಂದ ಶಿಲಾಮುದ್ರಣ1863]]
[[ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯ|ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೂಲಿಗಳ ಮಧ್ಯದ [[ಅಮೆರಿಕದ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಗಳು|ತಿಕ್ಕಾಟ]]ವು [[ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಕ್ಕು|ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಮಧ್ಯದ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೇ ಕೂಲಿಯ [[ರಕ್ತ ಹರಿಯುವ ಕ್ಯಾನ್ಸ್‌ಸ್|ದ್ವೇಷಯುತ ತಿಕ್ಕಾಟ]]ವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವುದಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ(ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]] 1860ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಅಧಿಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಏಳು ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ [[ಬೇರ್ಪಡೆ|ವಿಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕದ ಬೆಂಬಲಿಗ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೆರಿಕದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಫೊರ್ಟ್ ಸಮರ ರಣಾಂಗಣ|ಫೋರ್ಟ್ ಸಮ್ಟರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕಾನ್ಫ್ಹೆಡರೇಟ್‌ನ ದಾಳಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಗುಲಾಮ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಾನ್ಫೆಡರಸಿಯನ್ನು ಸೇರಿದವು. ಲಿಂಕನ್ನರ [[ದಾಸ್ಯಮುಕ್ತಿಯ ಉದ್ಘೋಷಣೆ]]ಯು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಕೂಟ (ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ)|ಯೂನಿಯನ್‌‌]]ನ್ನು ಬದ್ಧನಾಗಿಸಿತು. 1865ರ ಯೂನಿಯನ್ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೂರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್|ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಗುಲಾಮರನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿಮೂರನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸ್ವತಂತ್ರರನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1860a-02.pdf|title=1860 Census|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-06-10}} ಪೇಜ್ 7 ಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಎ ಟೋಟಲ್ ಸ್ಲೇವ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಆಫ್ 3,953,760.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆ ತಿದುಪಡಿ|ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿಸಿ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ ಹದಿನೈದನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಮತ ಚಲಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು]]. ಈ ಸಮರ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲಿಸಂ|ಫೆಡರಲ್ ಶಕ್ತಿಯ]] ಸದೃಢ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಡೆ ರೋಸಾ, ಮಾರ್ಶಲ್ ಎಲ್. (1997). ''ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಸೊಲ್ಯುಶನ್: ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಎ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್''. ಎಡಿಸನ್, ಎನ್‌ಜೆ: ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್, p. 266ISBN 1-56000-349-9.&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Ellis island 1902.jpg|thumb|ಇಲ್ಲಿಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಗಾರರ ನೆಲೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1902]]
[[ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಹತ್ಯೆ|ಲಿಂಕನ್ನರ ಕೊಲೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ [[ತೀವ್ರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದ|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ]]ದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುನರ್‍ರಚನೆಯ ಯುಗ|ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ]] ನಿಯಮವು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಅದೇ ವೇಳೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮುಕ್ತರಾದ ಗುಲಾಮರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ,1876|1876ರ ವಿವಾದಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನವಣೆ]]ಯು [[1877ರ ಸಂಧಾನ|1877ರ ಒಪ್ಪಂದ]]ದೊಂದಿಗೆ ಪುನ್‌ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. [[ಜಿಮ್ ಕ್ರೊ ಕಾನೂನುಗಳು|ಜಿಮ್ ಕ್ರೋವ್ ಕಾನೂನು]] ಹಲವು [[ಪುನರ್‍ರಚನೆ ಯುಗದ ನಂತರ ಪೌರಹಕ್ಕಿನ ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‍)|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿತು]]. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್|ದಕ್ಷಿಣ]]ದಿಂದ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ#ವಲಸೆ 1850 ರಿಂದ 1930|ಹರಿದು ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಪ್ರವಾಹ]]ವು ಹಾಗೂ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸ#ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ.|ದೇಶದ ಔದ್ಯಮೀಕರಣ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ವಲಸೆಗಾರ ಪ್ರವಾಹವು 1929ರ ವರೆಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. 1867ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಮಾಡಿದ [[ಅಲಸ್ಕ ಖರೀದಿ|ಅಲಾಸ್ಕಾ ಖರೀದಿ]]ಯು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಯ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. 1890ರ [[ವೂಂಡೆಡ್ ನೀ ಕಗ್ಗೊಲೆ|ಗಾಯಗೊಂಡ ಮಂಡಿಯ ನರಮೇಧ]]ವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮರಗಳಲ್ಲೇ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಸೈನಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಯು [[ಹವಾಯಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಹವಾಯಿಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ಪುರಾತನ ಹವಾಯಿ|ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು 1893ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 1898ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಸ್ಪೈನ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ|ಸ್ಪಾನಿಷ್ - ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿನ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷವೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರ|ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ]] ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]], ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಮತ್ತು ಗುವಾಮನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Gates, John M.|url=http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html|title=War-Related Deaths in the Philippines|work=Pacific Historical Review|publisher=College of Wooster|date=August 1984|accessdate=2007-09-27|archive-date=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629045949/http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೋ ಮತ್ತು ಗುವಾಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು.
=== ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ. ===
{{seealso|American Expeditionary Force|Great Depression in the United States|Military history of the United States during World War II}}
[[ಚಿತ್ರ:Dust Bowl - Dallas, South Dakota 1936.jpg|thumb|left|ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೊಟಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಕೃಷಿಭೂಮಿ, 1936]]
[[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|1914ರ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫಾನರ್, ಎರಿಕ್, ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಎ. ಗರೆಟಿ (1991). ''ದಿ ರೀಡರ್ಸ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಹೌಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್, p. 576.ISBN 0-395-51372-3.&lt;/ref&gt; 1917ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[I ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಒಕ್ಕೂಟ]]ವನ್ನು ಸೇರಿತು. [[ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು|ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (1919)|ವರ್ಸೈಲ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವನ್ನು ಸಮರದ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 
[[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ]] ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ [[ಏಕಪಕ್ಷೀಯತೆ]]ಯ ನಿಯಮವನ್ನು ದೇಶವು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಮೆಕ್‌ಡಫೀ, ಜೆರೋಮ್, ಗ್ಯಾರಿ ವೇಯ್ನ್ ಪಿಗ್ರೆಮ್, ಅಂಡ್ ಸ್ಟೀವನ್ ಈ.ವುಡ್‌ವರ್ಥ್ (2005). ''ಯು.ಎಸ್.ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೂಪರ್ ರಿವ್ಯೂ''. ಪಿಸ್ಕ್ಯಾಟ್‌ವೇ, ಎನ್‌ಜೆ: ರೀಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಸೋಸಿಯೇನ್, p. 418. ISBN 0-7386-0070-9.&lt;/ref&gt;
1920ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕು|ಸ್ತ್ರೀ ಹಕ್ಕು]] ಚಳುವಳಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದಹಕ್ಕು|ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮತದಾನ]]ದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಗೌರವಿಸಿತು. [[1929ರ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ರಾಶ್|1929ರ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ರಾಶ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ [[ರೋರಿಂಗ್ ಟ್ವೆಂಟಿಸ್|ರೋರಿಂಗ್ ಟ್ವೆಂಟೀಸ್‌]] ಎಂಬ 1920 ರ ದಶಕದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕಮುಗ್ಗಟ್ಟು|ಮಹಾ ಅರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. 1932ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿ ಬಂದ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲಿನ್ ಡಿ.ರೂಸವೆಲ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] [[ಹೊಸ ವ್ಯವಹಾರ|ಹೊಸ ನಿಯಮ]]ಗಳನ್ನು ತಂದರು. ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. 
1930ರ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಡಸ್ಟ್ ಬೌಲ್|ಡಸ್ಟ್ ಬೋವ್ಲ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ತುಂಬಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:1944 NormandyLST.jpg|thumb|ಡಿ-ದಿನದಂದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಕಾಲ್ದಳದ ತುಕಡಿಯು ನೊರ್ಮಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 6, 1944ರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತು.]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1939ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ|ನಾಝಿ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು [[ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ(1939)|ಪೋಲಾಂಡ್ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ]] ಬಂದ ನಂತರ 1941ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಲೆಂಡ್ -ಲೀಸ್|ಲೆಂಡ್-ಲೀಸ್]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[IIನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಒಕ್ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ [[ಸಾಮಗ್ರಿ]]ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ|ಪರ್ಲ್‌ ಹಾರ್ಬರ್ ಮೇಲೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 1941ರಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ದಾಳಿ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿಗಳು|ಅಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಿಸಿತು.
ಸಮರದಲ್ಲಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಮೇರಿಕವೊಂದೇ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದುದು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಳಗಕ್ಕೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಕೆನ್ನೆಡಿ, ಪಾಲ್ (1989). ''ದಿ ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಾವರ್ಸ್'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಂಟೇಜ್, p. 358. ISBN 0670728197.&lt;/ref&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಬ್ರೆಟನ್ ವುಡ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯಾಲ್ಟಾ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಯಾಲ್ಟಾ]]ನಲ್ಲಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿತ್ ಯುನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡವು. [[ಯುರೋಪ್ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಜಯ]]ದ ನಂತರ 1945ರಲ್ಲಿ [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ವು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ಕೊ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ]] ದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಚಾರ್ಟರ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸನ್ನದ]]ನ್ನು ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಸಮರದ ನಂತರ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|title=The United States and the Founding of the United Nations, August 1941–October 1945|date=October 2005|year=2005|accessdate=2007-06-11|publisher=U.S. Dept. of State, Bureau of Public Affairs, Office of the Historian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051023164441/http://www.state.gov/r/pa/ho/pubs/fs/55407.htm|archivedate=2005-10-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್ ಯೋಜನೆ|ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಪಾನಿನ [[ಹಿರೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿ ಮೇಲೆ ಅಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ|ಹಿರೋಶಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಾಸಾಕಿ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು. [[ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ|ಜಪಾನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಎರಡರಂದು ಶರಣಾಗತ]]ವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾರ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿ (2006). ''ಜಪಾನ್ಸ್ ಲಾಂಗೆಸ್ಟ್ ಡೇ'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.ISBN 4-7700-2887-3.&lt;/ref&gt;
=== ಶೀತಲ ಸಮರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ===
{{seealso|Cold War|African-American Civil Rights Movement (1955–1968)|Vietnam War}}
[[ಚಿತ್ರ:Martin Luther King - March on Washington.jpg|thumb|left|upright|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್, ಜ್ಯು. &quot;ಏ ಹ್ಯಾವ್ ಎ ಡೀಮ್&quot; ಭಾಷಣ ಮಾಡುವುದು, 1963]]
ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೋಸದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಜೊತೆಗೆ ಇವು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು [[ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದ|ವಾರ್ಸಾ ಕರಾರಿ]]ನ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರಗತಿಪರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಯೋಜಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿರಂಕುಶ ಅಧಿಕಾರತ್ವವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಕ್ಸಿ ಯುದ್ಧ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು 1950-53 ರ [[ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ|ಕೊರಿಯನ್ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ]]ರ ಜೊತೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದವು. [[ಹೌಸ್ ಯುಎನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಮಿಟಿ|ಹೌಸ್ ಅನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಕಮಿಟಿ]]ಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸುವ ಎಡಪಂಥೀಯವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್‍‌ತಿ|ಜೋಸೆಫ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]]ಯವರು ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ವಿರೋಧೀ ಸಂವೇದನೆಯ ಮುಖ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.
1961ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ [[ವೊಸ್ಟೋಕ್-1|ಮೊದಲ ಮಾನವಸಹಿತ ವ್ಯೋಮನೌಕೆ]]ಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನಡಿ]]ಯವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವೇ ಮೊದಲು [[ಅಪೊಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|&quot;ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವ&quot;]]ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಅದನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಸಿದರು. ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸೇನೆಯು ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ [[ಕ್ಯೂಬಾದ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು|ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ಕೆನಡಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಏನೇ ಆದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ (1955–1968)|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ [[ರೋಸಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌|ರೋಸಾ ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, ಜು.|ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್‌]]ರಂತಹ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಿಮೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಹೋರಾಡುವಂತಾಯಿತು. 1963ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಹತ್ಯೆ|ಕೆನಡಿಯವರ ಹತ್ಯೆ]]ಯನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್‌ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್‌|ಲಿಂಡಾನ್ ಬಿ.ಜಾನ್ಸನ್‌]]ರವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ [[1964ರ ಸಿವಿಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ|1964ರ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾನೂನು]] ಮತ್ತು [[1965ರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ|1965ರ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಕಾನೂನು‌]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಜಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಸೊನ್‌|ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್‌]]ರವರು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮರವನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ವಿಯಾಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸಮರ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. [[ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]], [[ಕಪ್ಪು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧ|ಸಮರ ವಿರೋಧ]]ಗಳಿಂದಾಗಿ [[1960ರ ವಿರುದ್ಧಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]]ಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿತು. [[ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರಿಯಡನ್|ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರೀಡನ್]], [[ಗ್ಲೊರಿಯ ಸ್ಟೈನೆಮ್|ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಸ್ಟೀನೆಮ್]] ಮತ್ತಿತರರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾಪರ ಚಳುವಳಿಗಳು|ಹೊಸ ಅಲೆಯ ಸ್ತ್ರೀವಾದ]]ವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಇದು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು.
[[ವಾಟರ್‌ಗೇಟ್ ಹಗರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ 1974ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಅಧಿಕಾರದ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ [[ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ದೋಷಾರೋಪ]]ಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ [[ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಅವರ ತರುವಾಯ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪಟ್ಟಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುತ್ತಾರೆ]]. [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್|ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್‌]]ರವರ 1970ರ ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಉಬ್ಬರಮಂದ ಸ್ಥಿತಿ|ಹಸಿವು-ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಯ]] ಎಂದು ಹಾಗೂ [[ಇರಾನ್ ಒತ್ತೆಯಾಳು ಬಿಕ್ಕಟು|ಇರಾನ್ ಒತ್ತೆಯಾಳು ಸಂದಿಗ್ಧ]]ತೆಯ ಸಮಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೆಗನ್|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ|ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತಂದ]] ರಾಯಭಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರೀಗನಾಮಿಕ್ಸ್|ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಬಳಕೆ]]ಯ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯು [[ಇರಾನ್ – ಕೊಂಟ್ರಾ ವ್ಯವಹಾರ|ಇರಾನ್-ಕಾಂಟ್ರಾ]] ಹಗರಣ ಮತ್ತು [[ಶೀತಲ ಸಮರ (1985–1991)|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮಹತ್ವದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರದ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಒಡಕಿನಿಂದ ಶೀತಲ ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
=== ಸಮಕಾಲೀನ ಘಟನೆಗಳು ===
{{seealso|September 11 attacks|Iraq War|Late 2000s recession}}
[[ಚಿತ್ರ:World-Trade-Center 9-11.jpg|thumb|right|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001]]
[[ಜಾರ್ಜ್ ಹಾರ್‌ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ವಾಕರ್ ಬುಶ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಕೊಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ|ಗಲ್ಫ್ ಸಮರ]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಯುಗೊಸ್ಲವ್ ಯುದ್ಧಗಳು|ಯುಗೋಸ್ಲಾವ್ ಸಮರ]]ದ ಸೂತ್ರಧಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಕ್ಕೂಟವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೀರ್ಘವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯು (ಮಾರ್ಚ್ 1991 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2001) ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು [[ಡಾಟ್ -ಕಾಂ ಬಬ್ಬಲ್|ಡಾಟ್-ಕಾಂ ಬಬಲ್‌]]ನವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Voyce, Bill|url=http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1|title=Why the Expansion of the 1990s Lasted So Long|publisher=Iowa Workforce Information Network|date=2006-08-21|accessdate=2007-08-16|archive-date=2006-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&amp;print=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1998ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪೌಲಾ ಜೋನ್ಸ್|ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ]] ಮತ್ತು [[ಲೆವಿನ್‌ಸ್ಕಿ ಹಗರಣ|ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣ]]ದಿಂದಾಗಿ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ಕ್ಲಿಂಟನ್‌ರವರ ಮೇಲೆ ದೋಷಾರೋಪಣೆ]] ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಉಳಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 2000|2000ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆ [[ಬುಷ್ ವಿ. ಗೋರೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿ]]ನಿಂದಾಗಿ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌ನ ಪುತ್ರರಾದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
[[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರ ದಾಳಿ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001]]ರಂದು [[ಅಲ್-ಕೈಯಿದಾ|ಅಲ್-ಖಾಯಿದಾ]] ಉಗ್ರರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡ|ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆ]] ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿಯ ಹತ್ತಿರದ [[ದಿ ಪೆಂಟಗನ್|ಪೆಂಟಗಾನ್]] ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಜನರು ಪ್ರಾಣಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್ ನಿವಾಸ|ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ]]ವು &quot;[[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ|ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರ]]&quot;ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ತಾಲಿಬಾನ್]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಖಾಯಿದಾ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು [[ಅಫ್ಘಾ‌ನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ (2001–)|ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿದವು.
ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ತಾಲಿಬಾನ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾರರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತವು [[ಇರಾಕ್ ಸಮರದ ಸಕಾರಣತೆ|ವಿವಾದದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು]] ಮುಂದೊಡ್ಡಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ [[ಅಳ್ವಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆ|ಆಡಳಿತ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Many Europeans Oppose War in Iraq|work=USA Today|url=http://www.usatoday.com/news/world/2003-02-14-eu-survey.htm|date=2003-02-14|accessdate=2008-09-01}}{{cite web|author=Springford, John|title='Old' and 'New' Europeans United: Public Attitudes Towards the Iraq War and US Foreign Policy|publisher=Centre for European Reform|url=http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|date=December 2003|year=2003|accessdate=2008-09-01|archive-date=2004-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20040328182510/http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನ್ಯಾಟೋ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲ ಇರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತವು ಸೈನಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ [[ನಂಬಿಕೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸಂಯೋಜಿತ ಸಮ್ಮತಿ]]ಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಪಡೆಗಳು [[ಸಮರ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ|ಪೂರ್ವಭಾವಿ]]ಯಾಗಿ, 2003ರಲ್ಲಿ [[2003 ಇರಾಕ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ|ಇರಾಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ]] ಮಾಡಿದವು. ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಜಿ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್‌‌‌]]ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿ|ಗಲ್ಫ್‌ನ ಕರಾವಳಿ]]ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ, ನಂತರ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌]] ವಿಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ನವೆಂಬರ್ 4, 2008ರಲ್ಲಿ [[2000ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ]]ಯ ಮಧ್ಯೆ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಇವರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ.
== ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು ==
{Main|[[:en:Federal government of the United States]]|[[:en:Elections in the United States]]}
*[[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು]]--[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ]]
[[ಚಿತ್ರ:Capitol Building Full View.jpg|thumb|right| ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮನೆಯಾಗಿರುವ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರ]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತಿನ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಉಳಿದಿರುವ [[ಫೆಡರೇಶನ್|ಒಕ್ಕೂಟರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನಿಂ]]ದ ರಕ್ಷಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕು]]ಗಳು [[ಬಹುಮತ ಕಾಯ್ದೆ|ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಶೆಬ್, ಜಾನ್ ಎಮ್., ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಎಮ್. ಶೆಬ್ II (2002). ''ಎನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೀಗಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್'' ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್, ಕೆವೈ: ಡೆಲ್ಮರ್, p. 6. ISBN 0-7668-2759-3.&lt;/ref&gt; ಇದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಮಾದರಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ನಾಗರಿಕರು ಫೆಡರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ರಸ್ಕಿನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. (2003 ''ಓವರ್‌ರೂಲಿಂಗ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದಿ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ವರ್ಸಸ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೀಪಲ್'' ಲಂಡನ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, pp. 36–38. ISBN 0-415-93439-7.&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ, ಸರ್ಕಾರವು [[ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿಭಜನೆ|ಚೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಫೆಡರಲಿಸಂ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಎಂಬ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು|ಮೂರು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರದ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಕೆಲಸವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕೌಂಟಿ(ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಕೌಂಟಿ]] ಮತ್ತು ಪೌರಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದ ಮಧ್ಯೆ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಯ ನಾಗರಿಕರ [[ಬಹುಮತ ಪದ್ಧತಿ|ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಿ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಫೆಡರಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅನುಪಾತಾಧಾರಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ|ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವ]] ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಳ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ (ಸರ್ಕಾರ)|ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ]]ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾರ್ಯಾಂಗದಿಂದ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನರಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
[[ಚಿತ್ರ:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|left| ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರ, ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳ.]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
*[[ಶಾಸಕಾಂಗ]]: [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಪುಟ|ಸೆನೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆ|ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆ]]ಯಾದಂತಹ [[ಬೈಕ್ಯಾಮೆರಲಿಸಂ|ಉಭಯ ಸದನ]]ಗಳ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಮ್ಮಿಳನ]]ವು [[ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು]]ಗಳ ರಚನೆ, [[ಸಮರ ಘೋಷಣೆ|ಸಮರ ಸಾರುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು [[ಹಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಹಣಕಾಸಿನ ಶಕ್ತಿ]] ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತಹ [[ದೋಷಾರೋಪಣೆ|ದೋಷಾರೋಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
*[[ಕಾರ್ಯಾಂಗ (ಸರ್ಕಾರ)|ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]: [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರು [[ಸೇನಾಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, [[ಬಿಲ್ (ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾನೂನು)|ಶಾಸಕಾಂಗದ ಮಸೂದೆ]]ಗಳು ಕಾನೂನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್|ಸಂಪುಟ]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
* [[ನ್ಯಾಯಾಂಗ]]: ಕಾನೂನಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಮತ್ತು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆ|ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]] ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದವುಗಳನ್ನು ಸರಿತಿರುಗಿಸುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ಮತ್ತು ಕೆಳ ಹಂತದಲ್ಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಪುಟದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
[[ಚಿತ್ರ:USSupremeCourtWestFacade.JPG|thumb|right| ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗ]]
*ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆಯು 435 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಒಂದು [[ಸಮ್ಮಿಳಿತ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌|ಕಾಂಗ್ರೆಶ್ಶನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ನಂತರ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪುನರ್‌ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆದರೆ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ತೊಂಬತ್ತರಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಆರಿಸಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;twsSEPnn01&quot;&gt;{{cite news
| author = Perry Bacon Jr.
| title = Post Politics Hour: Weekend Review and a Look Ahead
| newspaper = Washington Post
| date = August 31, 2009
| url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/discussion/2009/08/27/DI2009082703265.html
| accessdate = 2009-09-20
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twsSEP03&quot;&gt;{{cite book
| last = Huckabee
| first = David C.
| title = Reelection Rates of Incumbents
| publisher = Novinka Books, an imprint of Nova Science Publishers
| date = 2003
| location = Hauppauge, New York
| pages = 21
| url = https://books.google.com/books?id=NSFntwPRYmUC&amp;dq=congress%3F+re-election%3F+statistic%3F+(%2290%25%22+or+%2290+percent%22)&amp;pg=PA21
| doi = 
| id = 
| isbn = 1-59033-5090-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twsSEPoo&quot;&gt;{{cite document | url=http://74.125.113.132/search?q=cache:7vwfDnZQrecJ:https://www.policyarchive.org/bitstream/handle/10207/265/95-361_19950308.pdf%3Fsequence%3D1+congress%3F+re-election%3F+statistic%3F+(%2290%25%22+or+%2290+percent%22)&amp;cd=7&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;gl=us&amp;client=firefox-a | title=Reelection rate of House Incumbents 1790-1990 Summary (page 2) | version= | format=.PDF | publisher=Congressional Research Service -- The Library of Congress | author=David C. Huckabee -- Analyst in American National Government -- Government Division | date=1995-03-08 | accessdate=2009-09-20 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twsSEPnn05&quot;&gt;{{cite news
| author = Janice Francis-Smith
| title = Waging campaigns against incumbents in Oklahoma
| publisher = The Oklahoma City Journal Record
| date = 2008-10-22
| url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4182/is_20081022/ai_n30925232/
| accessdate = 2009-09-20
| archive-date = 2010-05-10
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100510101334/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4182/is_20081022/ai_n30925232/
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;twsSEPnn06&quot;&gt;{{cite news
| author = 
| title = How To Clean Up The Mess From Inside The System, A Plea--And A Plan--To Reform Campaign Finance Before It's Too 
| publisher = NEWSWEEK
| date = Oct 28, 1996
| url = http://www.newsweek.com/id/103143
| accessdate = 2009-09-20
}}&lt;/ref&gt; ಈ ಮನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಪಾಲು|ಪಾಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ]]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ, 2000|2000ದ ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದೇವೇಳೆ ಆತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವು ಐವತ್ಮೂರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
*ಸೆನಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದು ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸೆನಟ್‌ ಸದಸ್ಯರಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸದಸ್ಯರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ [[ದೊಡ್ಡದಾದ|ದೀರ್ಘ]] ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿ|ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ]] ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆ|ನೇರ ಮತಗಳಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ]]. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಮತಗಳ ಭಾಗಗಳಾದ ಪರೋಕ್ಷ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು|ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ]]ಗಳು ಒಂಭತ್ತು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕಠಿಣವಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]]ವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ [[ಬಹುಮುಖೀ|ಏಕಸದನ]]ಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯದ [[ಗವರ್ನರ್#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಗವರ್ನರ್]] ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ಎಲ್ಲ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯಿದೆ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್‌ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಸಂವಿಧಾನದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ಅದನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಪಠ್ಯವು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಇರಬೇಕಾದ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಂದನೇ ಅಧಿನಿಯಮ|ಮೊದಲನೇ ಅಧಿನಿಯಮ‌]]ವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್|ಹೇಬಿಯಸ್ ಕಾರ್ಪಸ್‌]]ನ &quot;ಮಹಾ ನಿರೂಪ&quot;ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರನೇ ಅಧಿನಿಯಮ|ಮೂರನೇ ಆರ್ಟಿಕಲ್‌]] ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐದನೇ ಅದಿನಿಯಮ|ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ]] ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಬಾರಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೊದಲ ಹತ್ತು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕು ಮಸೂದೆ|ಬಿಲ್ ಆಪ್ ರೈಟ್ಸ್‌]]ಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯು ಅಮೆರಿಕದವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿದೆ.
=== ಪಕ್ಷಗಳು, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ===
{{Main|Politics of the United States|Political ideologies in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Barack Obama - ITN.jpg|thumb|ಜನವರಿ 20, 2009ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಾನ್ ಜಿ.ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ದ್ವಿ ಪಕ್ಷ ಪದ್ಧತಿ|ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಹಂತಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತದ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆ]]ಯು, ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳ ನೇಮಕಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ|ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆ]]ಗೆ ಆರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 1856|1856ರ ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆ]]ಯವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|1824]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ|1854]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ]]ವು ಕಂಡುಬಂತು.
ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ [[ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಥಿಯೊಡರ್ ರೂಸ‌್ವೆಲ್ಟ್‌|ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್]] ರ [[ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಪಕ್ಷ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, 1912)|ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್]] ಪಕ್ಷವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ,1912|1912]]ರಲ್ಲಿ 20% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.
ಅಮೆರಿಕದ [[ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಬಲ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವಾದ|ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ]]ಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಎಡ ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಧುನಿಕ ಉದಾರವಾದ|ಉದಾರವಾದ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. [[ಕೆಂಪು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು|ನೀಲಿ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ (ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ )|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ]] ಮತ್ತು [[ವಾಯುವ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಈಶಾನ್ಯ]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದಾರವಾದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ.
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಲವೃದ್ಧಿ|ಕೆಂಪು ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಾದ [[ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌]]ನ ಭಾಗಗಳು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ#ರಾಜಕೀಯ|ಕಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಗಳು]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯ|ದಕ್ಷಿಣ]]ದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ.
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ 2008|2008ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿರುವ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರವರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 44ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೂಲದ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮನೆಯ ಚುನಾವಣೆ, 2008|ಹೌಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಪುಟ ಚುನಾವಣೆ, 2008|ಸೆನೆಟ್]]ದಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು 2008ರ ಚುನಾವಣೆಯೂ ಕಂಡಿದೆ.
[[111ನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 111ನೇ ಸಭೆ]]ಯು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ, ಐವತ್ತೇಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು, ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ರ ಜೊತೆ ರಹಸ್ಯ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಇಬ್ಬರು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ(ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಸ್ವತಂತ್ರರು]] ಮತ್ತು 40 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಖಾಲೀ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 256 ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ರನ್ನು ಮತ್ತು 178 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಖಾಲೀ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೌಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
== ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು ==
{{Main|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು}}
{{See|Territorial evolution of the United States|Territorial acquisitions of the United States}}
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 50 ರಾಜ್ಯಗಳ [[ಫೆಡರೇಶನ್|ಫೆಡರಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದ [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು|ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಂದ ಆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ತಲೆಮಾರಿನ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು (ರಾಜ್ಯದಾಚೆಗಿನ ಭೂಭಾಗಗಳು) ಫೆಡರಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು. [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಕೆಂಟುಕಿ]], [[ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನ|ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ]]ದಿಂದ [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸಿ|ಟಿನ್ನೀಸ್]], [[ಮೆಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್|ಮೆಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌]]ನಿಂದ [[ಮೈನೆ]] ಈ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು ಮೂಲರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯು.ಎಸ್‌, ಸಮರದ ಮೂಲಕ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಅಪವಾದವೆಂದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೇರುವ ಮೊದಲು [[ವೆರ್ಮಾಂಟ್]], [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿ]] ಈ ಮೂರೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಜೀನಿಯಾದಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾ]]ವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ ಹವಾಯಿಯು ಅಗಸ್ಟ್ 21, 1959ರಂದು ರಾಜ್ಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ [[ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದು|ಮುಕ್ತ]]ವಾಗುವ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿ.ವೈಟ್|ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ]].
ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಇನ್ನೆರಡು ಸಮಗ್ರ ಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಫೆಡರಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌]]. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಮಿರಾ ಅಟೊಲ್]] ಕೂಡಾ, ಜನವಸತಿಯಿಲ್ಲದ, ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಭಾಗವೇ]] ಆಗಿದೆ. ಐದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಮುದ್ರಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತದ ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋ|ಪೊರ್ಟೋ ರಿಕೋ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಹಾಗೂ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೊಯ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೋವಾ]], [[ಗುವಾಮ|ಗುವಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನ ದ್ವೀಪಗಳು]]. ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು (ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮೋವಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು|ಅಮೆರಿಕದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
{{USA midsize imagemap with state names}}
== ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇನೆ ==
{{Main|Foreign policy of the United States|United States armed forces}}
[[ಚಿತ್ರ:President Barack Obama meets Prime Minister Gordon Brown.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟ್‍ಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗೊರ್ಡೊನ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]]ವಿದೆ. ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಾಯಭಾರ ಕಛೇರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ [[ನಿಯೋಗಿ(ಪ್ರತಿನಿಧಿ)|ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂತಾವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಿವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ [[ಕ್ಯೂಬಾ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಕ್ಯೂಬಾ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ - ಇರಾನ್ ಸಂಬಂಧ|ಇರಾನ್]], [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಭೂತಾನ್‌|ಭೂತಾನ್]], [[ಸುಡಾನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]] (ತೈವಾನ್) ಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆ ಔಪಚಾರಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ - ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡಾ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಕೆನಡಾ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ -ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಬಂಧ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ನ್ಯೂಝಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಜಪಾನ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಜಪಾನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ– ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]], [[ಇಸ್ರೇಲ್ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಂಬಂಧ|ಇಸ್ರೇಲ್]], ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಸದಸ್ಯತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಡನೆ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ -ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಂಬಂಧ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ ಜೊತೆಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ|ಮುಕ್ತ ವಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳಾದ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಆಪ್ತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೀನಾ|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವು ಸುಮಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.6 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು [[ರಕ್ಷಣೆ (ಹಣಕಾಸು)|ಶೇರುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ,&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/bondsNews/idUSPEK16627420090820 ಚೀನಾ ಮಸ್ಟ್ ಕೀಪ್ ಬೈಯಿಂಗ್ ಯುಎಸ್ ಟ್ರೆಶರೀಸ್ ಫಾರ್ ನೌ-ಪೇಪರ್].ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌ಅಗಸ್ಟ್ 19, 2009.&lt;/ref&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಲದ ಋಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತೀದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶೀ ಹಣಕಾಸುದಾರನಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/china_america_lender_respect.fortune/index.htm ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಲರ್ನ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೀಟ್ ಚಿನಾ ವಿತ್ ಕೇರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129072457/http://money.cnn.com/2009/07/29/news/economy/china_america_lender_respect.fortune/index.htm |date=2014-01-29 }}.CNNMoney.com. 
ಜುಲೈ 29, 2009.&lt;/ref&gt;
2005ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 27$ ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಹಾಯ|ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನೆರವಿ]]ಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡಿದೆ. [[ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ|ನಿವ್ಹಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ]](ಜಿಎನ್ಐ) ದಲ್ಲಿ 0.22% ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ದಾನಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಖಾಸಗೀ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು $96 ಬಿಲಿಯನ್ ದಾನ ಮಾಡಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ $123 ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವು ಜಿಎನ್‌ಐ ಶೇಕಡಾದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Americans Favor Private Giving, People-to-People Contacts|date=2007-05-24|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|url=http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&amp;y=2007&amp;m=May&amp;x=20070524165115zjsredna0.2997553|accessdate=2007-06-17}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:USS Abraham Lincoln(CVN 72).jpg|thumb|left|ಯಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ '' ವಿಮಾನ ವಾಹನ]]
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯ ದಂಡನಾಯಕನ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ|ಭೂಸೇನೆ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾದಳ|ನೌಕಾಸೇನೆ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಡಲಿನ ಸೈನ್ಯದಳ|ಜಲಾಂತರ್ಗತ ಸೇನೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಾಯುಪಡೆ|ವಾಯುಸೇನೆಯ]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಕಾವಲುಗಾರರು|ಕರಾವಳಿ ಪಡೆ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂ ರಕ್ಷಣೆ ವಿಭಾಗ|ಗೃಹರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆ ವಿಭಾಗ|ನೌಕಾಸೇನಾ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿಯು 1.38 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf|title=Department of Defense Active Duty Military Personnel Strengths by Regional Area and by Country (309A)|date=2005-12-31|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21}}&lt;/ref&gt; ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೈನ್ಯದ ಮಿಸಲು ಘಟಕ|ಮೀಸಲು ಪಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ತ್ರೀಯ ಕಾವಲುಗಾರರು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಕ]]ರನ್ನು ಒಟ್ಟು [[ಒಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪಡೆ]]ಗಾಗಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಲಕ್ಷ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯು ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ|ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಹೊಂದಿದವರನ್ನು [[ಆಯ್ದ ಸೇವೆ ಪದ್ಧತಿ|ಆಯ್ದ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಡಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.
ವಿಮಾನಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮರುಪೂರಣಾ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಪಡೆಗಳು ಶರವೇಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧರನ್ನಾಗಿಸಬಹುದು. ಹನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿಮಾನ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಡಲ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯ ಘಟಕ|ಕಡಲತಡಿಯ ಪ್ರಯಾಣ ಘಟಕ]]ಗಳು ನೌಕಾಪಡೆಯ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಫ್ಲೀಟ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನೆಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿವೆ. [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆ|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ]] ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ|770 ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf|title=Department of Defense Base Structure Report, Fiscal Year 2005 Baseline|publisher=Global Policy Forum|accessdate=2007-06-21}}&lt;/ref&gt; ಈ ಜಾಗತಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು &quot;ನೆಲೆಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ&quot;ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Ikenberry, G. John|url=http://people.cas.sc.edu/rosati/ttp.ikenberry.empirereviews.fa.march04.htm|title=Illusions of Empire: Defining the New American Order|work=Foreign Affairs|date=March–April 2004|access-date=2009-11-18|archive-date=2012-05-25|archive-url=https://archive.today/20120525210055/http://people.cas.sc.edu/rosati/ttp.ikenberry.empirereviews.fa.march04.htm|url-status=dead}} {{cite web|author=Kreisler, Harry, and Chalmers Johnson|url=http://globetrotter.berkeley.edu/people4/CJohnson/cjohnson-con3.html|title=Conversations with History|publisher=University of California at Berkeley|date=2004-01-29|accessdate=2007-06-21|archive-date=2007-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070610041016/http://globetrotter.berkeley.edu/people4/CJohnson/cjohnson-con3.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
2006ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು $528 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ 46%ರಷ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಆಗುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ( ಈ ರೀತಿಯ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುರೂಪತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಂತರದ ಆರನೇಯ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.) 1,756 ರಷ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚವು ಜಗತ್ತಿನ ಸರಾಸರಿ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚದ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download|title=The Fifteen Major Spender Countries in 2006|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|year=2007|accessdate=2007-06-20}}&lt;/ref&gt; 4.06% ರ ಜಿಡಿಪಿಯು 172 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ 27ನೇ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|title=Rank Order—Military Expenditures—Percent of GDP|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-05-31|accessdate=2007-06-13|archive-date=2018-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180120113336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2009ರ ಉದ್ದೇಶಿತ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಅಯವ್ಯಯ ಪತ್ರ|ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಆಯವ್ಯಯ]]ವು $515.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು 2008ಕ್ಕಿಂತ 7%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2001ರ ನಂತರ 74% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|title=Department of Defense|publisher=Office of Management and Budget|work=Budget of the United States Government, FY 2009|accessdate=2008-03-02|archive-date=2008-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306191929/http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ|ಇರಾಕ್ ಸಮರ]]ದ ಖರ್ಚನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು $2.7 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Goldman, David|url=http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|title=Iraq War Could Cost Taxpayers $2.7 Trillion|publisher=CNNMoney|date=2008-06-12|accessdate=2009-03-10|archive-date=2008-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080717162004/http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮೇ 3, 2009ರವರೆಗೆ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 4,284 ಸೈನಿಕರು ಸಾವು-ನೋವು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು 31,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|title=Iraq Coalition Casualties|publisher=Iraq Coalition Casualty Count|date=2009-05-03|accessdate=2009-05-03|archive-date=2011-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== ವಾಣಿಜ್ಯ ==
{{Main|Economy of the United States}}
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;border:1px black;float:right;margin-left:1em&quot;
|-
! style=&quot;background:#f99&quot; colspan=&quot;2&quot;|ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚಕಗಳು
|-
| [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]
| 9.4%&lt;sup&gt;ಜುಲೈ 2009&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/empsit.nr0.htm|title=Employment Situation Summary|publisher=U.S. Dept. of Labor|date=2009-08-07|accessdate=2009-08-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| GDP ಬೆಳವಣಿಗೆ
| −1.0%&lt;sup&gt;2Q 2009&lt;/sup&gt; [0.4%&lt;sup&gt;2008&lt;/sup&gt;]&lt;ref&gt;{{cite web |date=2009-07-31 |title=Gross Domestic Product |url=http://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826171407/https://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls |archive-date=2009-08-26 |accessdate=2009-08-06 |publisher=Bureau of Economic Analysis}}ಚೇಜ್ ಈಸ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ [[ಸರಣಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳು|ಚೈನ್‌ಡ್ 2005 ಡಾಲರ್ಸ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲೀ ಗ್ರೋತ್ ಈಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ಆಸ್ ಎನ್ ಆನ್ಯುವಲೈಸ್ಡ್ ರೇಟ್.&lt;/ref&gt;
|-
| [[ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ|CPI]] ಹಣದುಬ್ಬರ
| −2.1%&lt;sup&gt;{{as of|date=2009|June|alt=July 2008 – July 2009}}&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/cpi.nr0.htm|title=Consumer Price Index: July 2009|publisher=Bureau of Labor Statistics|date=2009-08-14|accessdate=2009-08-23}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲ]]
| $11.808 trillion&lt;sup&gt;ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2009&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|title=Debt Statistics|publisher=U.S. Dept. of the Treasury|accessdate=2009-09-21|archive-date=2011-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110418203433/http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡತನ|ಬಡತನ]]
| 13.2%&lt;sup&gt;2008&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;CBPR08&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2009pubs/p60-236.pdf|title=Income, Poverty and Health Insurance Coverage in the United States: 2008|publisher=U.S. Census Bureau|date=2009-09-10|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt;
|}
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ|ಬಂಡವಾಳಗಾರ]]ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯ]]ಗಳು, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಇದಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny|url=https://archive.org/details/naturalresources0000unse_f4n2|author=Lederman, Daniel, and William Maloney|publisher=World Bank|year=2007|isbn=978-0821365458|page=[https://archive.org/details/naturalresources0000unse_f4n2/page/185 185]}}&lt;/ref&gt; [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಿಟರಿ ನಿಧಿ]]ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯಾಪಾರ ದರದಲ್ಲಿನ 23% [[ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನ|ನಿವ್ಹಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ]]ವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 14.3% ಜಿಡಿಪಿಯು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುರೂಪತೆ]]ಯ ನಿವ್ಹಳ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸುಮಾರು 21% ಆಗಿದೆ.(ppp)&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;/&gt; ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಿಡಿಪಿಯು, 2007ರಲ್ಲಿನ pppಯಂತೆ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌]]ನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ ಜಿಡಿಪಿಯು 4%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|title=Rank Order—GDP (Purchasing Power Parity)|publisher=CIA|work=World Factbook|date=2008-10-09|accessdate=2008-10-21|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಜಿಡಿಪಿ ಮೇಲಿನ (ಪಿಪಿಪಿ) ತಲಾ ವರಮಾನದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|pppಯ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಜಿಡಿಪಿ]]ಯಂತೆ ಆರನೇಯ ಮತ್ತು [[ಜಿಡಿಪಿ ಮೇಲಿನ (ನಾಮಾಂಕಿತ) ತಲಾ ವರಮಾನದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ಆದಾಯದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಜಿಡಿಪಿ]]ಯಂತೆ ದೇಶವು ಹದಿನೇಳನೇ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;IMF GDP&quot;/&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಸ್ತುಗಳ ಆಮದಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ. ಆದರೂ [[ತಲಾ ವರಮಾನದ ರಫ್ತುಗಳ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ರಫ್ತು]] ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಗಳು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾಲುದಾರರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/foreign-trade/top/dst/current/balance.html|title=U.S. Top Trading Partners, 2006|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-03-26}}&lt;/ref&gt;
ಮುಖ್ಯ ರಫ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೆಂದರೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಯಂತ್ರಗಳು. ಇದೇ ವೇಳೆ ವಾಹನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಆಮದು ಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/foreign.pdf|title=Table 1289. U.S. Exports and General Imports by Selected SITC Commodity Groups: 2002 to 2005|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}&lt;/ref&gt;
[[ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವರದಿ|ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾಂಪಿಟಿಟಿವ್‌ನೆಸ್ ವರದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟು ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಝರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಈಗ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Rank2009&quot;&gt;{{Cite web| url=http://www.weforum.org/pdf/GCR09/GCR20092010fullrankings.pdf|title = Table 4: The Global Competitiveness Index 2009–2010 rankings and 2008–2009 comparisons| author = World Economic Forum|accessdate=2009-09-09}}&lt;/ref&gt; ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಿಂದ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಕುಸಿತ|ಹಿಂಜರಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2008/12/02/business/02markets.html|author=Grynbaum, Michael A.|title=Dow Plunges 680 Points as Recession Is Declared|work=New York Times|date=2008-12-01|accessdate=2008-12-01}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:NYC NYSE.jpg|thumb|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೆಂಜ್,ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]]
2009ರಲ್ಲಿ [[ಖಾಸಗೀ ವಲಯ|ಖಾಸಗೀ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಅಂದಾಜು 55.3%, ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು 24.1%, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು (ಫೆಡರಲ್ ವಿನಿಮಯವನ್ನೂ ಸೇರಿ) ಇನ್ನುಳಿದ 20.6%ರಷ್ಟನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usgovernmentspending.com/index.php|title=Government Spending Overview|publisher=usgovernmentspending.com|accessdate=2009-05-09}}&lt;/ref&gt; [[ಪೂರ್ವಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜ|ಪೂರ್ವ ಔದ್ಯಮಿಕ]]ವಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿನ 67.8%ರಷ್ಟನ್ನು [[ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತೃತೀಯವಲಯ|ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರ]]ವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Econ&quot;&gt;{{cite web|url=http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|accessdate=2008-03-12|title=USA Economy in Brief|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs}}&lt;/ref&gt; ನಿವ್ಹಳ ವ್ಯವಹಾರ ಜಮೆಯು ಸಗಟು ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಮಾಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 726. Number of Returns, Receipts, and Net Income by Type of Business and Industry: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}&lt;/ref&gt; ಇವೆರಡೂ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/manufact.pdf|title=Table 971. Gross Domestic Product in Manufacturing in Current and Real (2000) Dollars by Industry: 2000 to 2005 (2004)|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆಮದು ದೇಶವೂ ಕೂಡಾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|title=Rank Order—Oil (Production)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2012-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512233445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html|url-status=dead}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2013-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504153025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|url-status=dead}}{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/pub/oil_gas/petroleum/data_publications/company_level_imports/current/import.html|title=Crude Oil and Total Petroleum Imports Top 15 Countries|publisher=U.S. Energy Information Administration|date=2008-08-26|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt; ಲವಣ, ಫಾಸ್ಪೇಟ್ಸ್, ಸಲ್ಫರ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ದ್ರವ ಅನಿಲ, ಜೊತೆಗೆ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊಲನೆಯದಾಗಿದೆ.
ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಯು ಜಿಡಿಪಿಯ&lt;ref name=&quot;Econ&quot;/&gt; ಕೇವಲ ೧%ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸೋಯಾಬಿನ್&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldwatch.org/node/5442|title=Soybean Demand Continues to Drive Production|publisher=Worldwatch Institute|date=2007-11-06|accessdate=2008-03-13|archive-date=2008-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&amp;name=Corn|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&amp;name=Corn|archivedate=2008-01-12|title=Corn|publisher=U.S. Grains Council|accessdate=2008-03-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿದೆ.
ಡಾಲರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಶೇರು ವಿನಿಮಯ]]ವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&amp;p=irol-newsArticle&amp;ID=1036503&amp;highlight=|title=New Release/Ultra Petroleum Corp.|publisher=NYSE Euronext|date=2007-07-03|accessdate=2007-08-03|archive-date=2013-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409073623/http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&amp;p=irol-newsArticle&amp;ID=1036503&amp;highlight=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಕೊಕಾ-ಕೊಲಾ|ಕೋಕಾಕೋಲಾ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್‍ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್|ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್]], ಇವೆರಡೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2|title=Sony, LG, Wal-Mart among Most Extendible Brands|publisher=Cheskin|date=2005-06-06|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt;
2೦೦5ರಲ್ಲಿ 155ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಉತ್ತಮ ಆದಾಯವಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರಲ್ಲಿ 80%ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm|title=Labor Force and Earnings, 2005|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=2007-05-29}}&lt;/ref&gt; ಸೇವಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ 79%ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಜನರು ಕೆಲಸ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt; ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಂಥ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸುಮಾರು 15.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2006pubs/07statab/business.pdf|title=Table 739. Establishments, Employees, and Payroll by Employment-Size Class and Industry: 2000 to 2003|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2007|date=October 2006|year=2006|accessdate=2007-08-26}}&lt;/ref&gt; ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನ 30%ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 12%ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಘ|ಸಂಘಟಿತ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Fuller, Thomas|url=http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|title=In the East, Many EU Work Rules Don't Apply|date=2005-06-15|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050616015106/http://www.iht.com/articles/2005/06/14/news/europe.php|archivedate=2005-06-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;EDBI&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/ExploreEconomies/?economyid=197|accessdate=2007-06-28|title=Doing Business in the United States (2006)|publisher=World Bank}}&lt;/ref&gt; 1997 ಮತ್ತು 2003ರ ಮಧ್ಯೆ ಸರಾಸರಿ ವರ್ಷದ ಕೆಲಸವು 199 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usnews.com/usnews/opinion/articles/031110/10dobbs.htm|author=Dobbs, Lou|title=The Perils of Productivity|work=U.S. News &amp; World Report|date=2003-11-02|accessdate=2007-06-30}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಪರಿಣಾಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ 1950ರಿಂದ 1990ರವರೆಗಿನ ಪ್ರತೀ ಘಂಟೆಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಿಂತ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನದಲ್ಲ. ನಾರ್ವೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಸಮ್‍ಬರ್ಗ್|ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್‌]]ನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|title=Highlights of Current Labour Market trends|publisher=International Labour Organization|work=Key Indicators of the Labour Market Programme|date=2005-12-09|accessdate=2007-12-20|archive-date=2008-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000018/http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ|ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ದರ]]ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆದರೆ ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite magazine|author=Gumbel, Peter|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|title=Escape from Tax Hell|date=2004-07-11|magazine=Time|accessdate=2007-06-28|archive-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100107005616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
=== ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ===
{{Main|Income in the United States}}
{{seealso|Income inequality in the United States|Poverty in the United States|Affluence in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Chart showing inflation-adjusted percentage increase in mean after-tax household income in the United States 1979–2005.jpg|thumb|300px|1979 ಮತ್ತು 2005ರ ಮಧ್ಯೆ ಗೃಹ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ 1% ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕ್ವಿಂಟೈಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಯಿತು. (ಕೆಳಹಂತದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಕೆಯ ಗರಿಷ್ಠ 1%ರಷ್ಟು; ಗರಿಷ್ಠ ಹಂತದ ಮೂಲಕ ಕೆಳ ಕ್ವಿಂಟೈಲ್ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.)]]
[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗ]]ದ ಆಧಾರದಂತೆ [[ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ|ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪೂರ್ವತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ]]ವು 2007ರಲ್ಲಿ $50,233 ಆಗಿದೆ. ಮದ್ಯಮವರ್ಗದ ಆದಾಯವು [[ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]]ಲ್ಲಿ $68,080ಯಿಂದ [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ $36,338ರ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;CBPR08&quot;/&gt; [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕ್ರಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮಾನತೆಯ]] ವಿನಿಮಯ ದರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕುಟುಂಬದ ವರಮಾನ#ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೋಲಿಕೆ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ದೇಶ]]ದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವು ಸಮವಾಗಿದೆ.
ಅವನತಿಯ ನಂತರ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡತನ|ಬಡತನದ ದರ]]ವು 1970 ರಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಜೊತಗೆ 11-15% ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪ್ರತೀವರ್ಷ [[ಬಡತನದ ಪ್ರಾರಂಭ|ಬಡತನ ರೇಖೆ]]ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ 25 ಮತ್ತು 75ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 58.5%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷ ಬಡನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;USCB IP&amp;HIC 2007&quot;&gt;{{cite web|author=DeNavas-Walt, Carmen, Bernadette D. Proctor, and Jessica Smith|url=http://www.census.gov/prod/2008pubs/p60-235.pdf|title=Income, Poverty, and Health Insurance Coverage in the United States: 2007|publisher=U.S. Census Bureau|date=August 2008|year=2008|accessdate=2008-11-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hacker|first=Jacob S.|year=2006|title=The Great Risk Shift: The New Economic Insecurity and the Decline of the American Dream|url=https://archive.org/details/greatriskshift00jaco|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=0195335341}}&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ 37.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;CBPR08&quot;/&gt; [[ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ|ಬಡತನ ಸಂಬಂಧವಾದ]] ಮತ್ತು [[ಬಡತನದ ಪ್ರಾರಂಭ|ನಿಶ್ಚಿತ ಬಡತನ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಠೋರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಾಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Sme&quot;&gt;ಸ್ಮೀಡಿಂಗ್, ಟಿ.ಎಮ್ (
2005. &quot;ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಿಸಿ: ಎಕಾನಮಿಕ್ ಇನ್‌ಈಕ್ವಲಿಟಿ ಅಂಡ್ ಪಾವರ್ಟಿ: ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ ಕಂಪಾರಟಿವ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್&quot;''ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲೀ'' 86, 955–983.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಕೆನ್ವರ್ಥೀ, ಎಲ್. (1999). &quot;Do Social-Welfare Policies Reduce Poverty? &quot;ಡು ಸೋಶಿಯಲ್-ವೆಲ್ಫೇರ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್ ರೆಡೂಸ್ ಪಾವರ್ಟಿ? ಎ ಕ್ರಾಸ್-ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಸ್ಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್&quot; ''ಸೋಶಿಯಲ್ ಫೋರ್ಸಸ್'' 77(3), 1119–1139. ಬ್ರಾಡ್ಲೀ, ಡಿ., ಈ.ಹಬರ್, ಎಸ್.ಮೋಲರ್, ಎಫ್.ನೀಲ್ಸನ್, ಎಂಡ್ ಜೆ.ಡಿ.ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ (2003). &quot;ಡಿಟರ್ಮಿನಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ರಿಲೇಟಿವ್ ಪಾವರ್ಟಿ ಇನ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಕಾಪಿಟಲಿಸ್ಟ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸೀಸ್&quot; ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋಶಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ'' 68(1), 22–51.&lt;/ref&gt; ಇದೇವೇಳೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವು ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಶಕ್ತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;ಓರ್, ಡಿ. (ನವೆಂಬರ್-ಡಿಸೆಂಬರ್, 2004). ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಈಸ್‌ನಾಟ್ ಬ್ರೋಕನ್: ಸೋ ವೈ ದಿ ರಶ್ ಟು ’ಫಿಕ್ಸ್’ ಇಟ್ ? ಇನ್ ಸಿ.ಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಆರ್.ವಾಸುದೇವನ್, ಎಡಿಶನ್.2007''ಕರೆಂಟ್ ಎಕನಮಿಕ್ ಇಶ್ಯೂಸ್''. ಬೋಸ್ಟನ್: ಎಕಾನಮಿಕ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ.&lt;/ref&gt; ಯುವಜನತೆಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|author=Starr, Paul|date=2008-02-25|title=A New Deal of Their Own|work=American Prospect|accessdate=2008-07-24|archive-date=2008-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505021735/http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007ರ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|ಯುನಿಸೆಫ್‌]]ನ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ತಮ ಉನ್ನತಿಯ ಅವಲೋಕನವು, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕೊನೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/shared/bsp/hi/pdfs/13_02_07_nn_unicef.pdf|title=Child Poverty in Perspective: An Overview of Child Well-Being in Rich Countries|author=UNICEF|work=BBC|year=2007|accessdate=2007-09-10}}&lt;/ref&gt;
ಆದರೂ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಹೆಚ್ಚಳ, ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತು ಕನಿಷ್ಠ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿಕೆಯು 1980ರ ನಂತರ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1947 ಮತ್ತು 1979ರ ಮಧ್ಯೆ [[ವಾಸ್ತವ ಆದಾಯ|ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ನಿಜವಾದ ಆದಾಯ]]ವು ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ 80%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಸಿರಿವಂತರಿಗಿಂತ ಬಡ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದರು.&lt;ref name=&quot;Bar&quot;&gt;ಬರ್ಟ್ಲೆಸ್, ಎಲ್.ಎಮ್. (2008 ''ಯುನಿಕಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಎಕಾನಮಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಗಿಲ್ಡೆಡ್ ಏಜ್''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್, ಎನ್‌ಜೆ: ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|author=Hartman, C.|year=2008|title=By the Numbers: Income|accessdate=2008-07-24|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725230318/http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm#1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[[131] ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ|ಮದ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆದಾಯ]]ವು ಹೆಚ್ಚಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Henderson, David R.|url=http://www.hoover.org/publications/digest/3522596.html|title=The Rich—and Poor—Are Getting Richer|work=Hoover Digest|year=1998|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಂಗ ಭೇದವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಿಂದಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಗಳಿಸುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ತಾರಕಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿತು.(ಗ್ರಾಫನ್ನು ನೋಡಿ)&lt;ref name=&quot;Sme&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bar&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Yellen, J. |year=2006 |title=Speech to the Center for the Study of Democracy 2006–2007 Economics of Governance Lecture University of California, Irvine |url=http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205221853/http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html |archive-date=2010-12-05 |accessdate=2008-07-24 |publisher=Federal Reserve Board |location=San Francisco}}{{cite web |author=Shapiro, Isaac |date=2005-10-17 |title=New IRS Data Show Income Inequality Is Again on the Rise |url=http://www.cbpp.org/10-17-05inc.htm |accessdate=2007-05-16 |publisher=Center on Budget and Policy Priorities}} ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್, ಡಿ. (1998). ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ''. ಬೆಲ್ಮಾಂಟ್, ಸಿಏ: ವಾಡ್ಸ್‌ವರ್ಥ್. ISBN 0-534-50520-1.&lt;/ref&gt;
2005ರಲ್ಲಿ ಆದಾಯದ ಪಾಲಿನ ಗರಿಷ್ಠ 1% ರಿಂದ 21.8%ರ ಒಟ್ಟು ವರದಿಯಾದ ಆದಾಯವು 1980ರಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/29/business/29tax.html?ex=1332820800&amp;en=fb472e72466c34c8&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss|title=Income Gap Is Widening, Data Shows|author=Johnston, David Cay|work=New York Times|date=2007-03-29|accessdate=2007-05-16}}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Sme&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://elsa.berkeley.edu/~saez/TabFig2005prel.xls|author=Saez, E.|title=Table A1: Top Fractiles Income Shares (Excluding Capital Gains) in the U.S., 1913–2005|publisher=UC Berkeley|date=October 2007|year=2007|accessdate=2008-07-24}}{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|title=Field Listing—Distribution of Family Income—Gini Index|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-06-14|accessdate=2007-06-17|archive-date=2014-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625144901/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಗರಿಷ್ಠ 1%ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಫೆಡರಲ್ ತೆರಿಗೆಯ 27.6%ರಷ್ಟನ್ನೂ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಟ 10%ರಷ್ಟು 54.7%ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲ ಫೆಡರಲ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbo.gov/ftpdocs/88xx/doc8885/EffectiveTaxRates.shtml|title=Shares of Federal Tax Liabilities, 2004 and 2005|publisher=Congressional Budget Office|accessdate=2008-11-02}}&lt;/ref&gt; ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಆದಾಯವೆಂದು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಯುವಕರು ಶೇಕಡಾ 69.8%ರಷ್ಟು ದೇಶದ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ದೇಶವಾಗಿ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Domhoff, G. William|url=http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|title=Table 4: Percentage of Wealth Held by the Top 10% of the Adult Population in Various Western Countries|publisher=University of California at Santa Cruz, Sociology Dept.|work=Power in America|date=December 2006|year=2006|accessdate=2006-08-21|archive-date=2011-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20111020134522/http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 33.4% ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು 1% ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Kennickell, Arthur B.|url=http://www.federalreserve.gov/pubs/oss/oss2/papers/concentration.2004.5.pdf|title=Table11a: Amounts (Billions of 2004 Dollars) and Shares of Net Worth and Components Distributed by Net Worth Groups, 2004|publisher=Federal Reserve Board|work=Currents and Undercurrents: Changes in the Distribution of Wealth, 1989–2004|date=2006-08-02|accessdate=2007-06-24}}&lt;/ref&gt;
=== ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ===
{{Main|Science and technology in the United States}}
{{seealso|Technological and industrial history of the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Buzz salutes the U.S. Flag.jpg|right|thumb| 1969ರ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಬುಝ್ ಅಲ್ಡ್ರಿನ್]]
19ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ಮುಖಂಡನಾಗಿದೆ. 1876ರಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌]]ನು [[ದೂರವಾಣಿಯ ಅವಿಷ್ಕಾರ|ದೂರವಾಣಿಗಾಗಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದನು.]] [[ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್]] ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು [[ಫೊನೊಗ್ರಾಫ್|ಬೆಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರ]], [[ತಾಪಜ್ವಲನ ದೀಪದ ಬಲ್ಬ್|ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್]], ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್|ಚಲನೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾ]]ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. [[ನಿಕೊಲ ಟೆಸ್ಲಾ|ನಿಕೊಲಾ ಟೆಸ್ಲಾ]]ರವರು [[ಎಸಿ ಮೋಟಾರು|ಎಸಿ ಮೋಟರ್]], [[ರೇಡಿಯೋ]]ಗಳಿಗೆ [[ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್|ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ತ]]ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೆನ್ಸನ್ ಈ.ಓಲ್ಡ್ಸ್|ರಾನ್ಸನ್ ಈ. ಓಲ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ರಿ ಫೊರ್ಡ್|ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್‌]]ರವರ ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಗಳು [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಲೈನ್|ಸಂಯೋಜನಾ ರೇಖೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ರೈಟ್ ಸಹೋದರರು]] 1903ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲ ಹಾರುವ ಯಂತ್ರ|ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದ, ತಾಳಿಕೆಯ ವಿಮಾನ]]ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Benedetti, François|url=http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp|title=100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality|publisher=Fédération Aéronautique Internationale (FAI)|date=2003-12-17|accessdate=2007-08-15|archive-date=2007-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070912065254/http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ನಾಜಿತತ್ವ|ನಾಝಿಸಂ]]ನ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ 1930ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಮತ್ತು [[ಎನ್‌ರಿಕ್ ಫೆರ್ಮ್|ಎನ್ರಿಕೋ ಫೆರ್ಮಿ]]ಯಂತಹ ಹಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವಂತಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್ ಯೋಜನೆ|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]] ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಅಣುಶಕ್ತಿ ಯುಗ|ಅಣು ಸಮಯ]]ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಸ್ಪೇಸ್ ರೇಸ್‌]]ನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು, [[ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ]]ಮತ್ತು ಕಂಫ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಅರ್ಪಾನೆಟ್|ARPNET]]ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌]] ಇದರ ಯಶಸ್ಸು. ಇಂದು 64%ರಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಣವು ಖಾಸಗೀ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.census.gov/compendia/statab/tables/08s0775.xls | title = Research and Development (R&amp;D) Expenditures by Source and Objective: 1970 to 2004 | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2007-06-19 | archive-date = 2008-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081031141104/http://www.census.gov/compendia/statab/tables/08s0775.xls | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಬಾವ ಅಂಶ|ಪರಿಣಾಮದ ಅಂಶ]]ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ್ಕನಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.guardian.co.uk/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |author=MacLeod, Donald| title = Britain Second in World Research Rankings | date=2006-03-21 | work = Guardian | accessdate = 2006-05-14 }}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕವು ಗರಿಷ್ಠಮಟ್ಟದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_tel_percap-media-televisions-per-capita | title = Media Statistics &gt; Televisions (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 | access-date = 2009-11-18 | archive-date = 2007-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070317112936/https://www.nationmaster.com/graph/med_tel_percap-media-televisions-per-capita | url-status = dead }} {{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_per_com_percap-media-personal-computers-per-capita | title = Media Statistics &gt; Personal Computers (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 }} {{cite web | url = http://www.nationmaster.com/graph/med_rad_percap-media-radios-per-capita | title = Media Statistics &gt; Radios (per capita) by Country | publisher = NationMaster | date = December 2003 | year = 2003 | accessdate = 2007-06-03 | archive-date = 2006-12-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061222160715/https://www.nationmaster.com/graph/med_rad_percap-media-radios-per-capita | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕುಟುಂಬಗಳು [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂ‌ಡ್ ಅಂತರ್‍ಜಾಲ ಮಾರ್ಗ|ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ]].&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://adage.com/digital/article?article_id=116136 | title = Download 2007 Digital Fact Pack | date=2007-04-23| work = Advertising Age | accessdate = 2007-06-10 }}&lt;/ref&gt; [[ಜೈವಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿತ ಆಹಾರ|ಆನುವಂಶಿಕ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆಹಾರ]]ವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಬೆಳೆಗಗಲನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.isaaa.org/Resources/Publications/briefs/35/executivesummary/default.html | title = ISAAA Brief 35-2006: Executive Summary—Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops: 2006 | publisher = International Service for the Acquisition of Agri-Biotech Applications | accessdate = 2007-06-19 }}&lt;/ref&gt;
=== ಸಾರಿಗೆ ===
{{Main|Transportation in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Map of current Interstates.svg|thumb|ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಸ್ತಾರ [240][242]]]
ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನದ ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರಿಗೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ ಒಂದು ಸಾವಿರ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 472 ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಂತೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 2003ರವರೆಗೆ 759 ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು 1,000 ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url =http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=STAT/06/125| title =Car Free Day 2006: Nearly One Car per Two Inhabitants in the EU25 in 2004| date=2006-09-19|publisher =Europa, Eurostat Press Office| accessdate = 2007-08-15 }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ ನಲವತ್ತರಷ್ಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರ ವಾಹನ|ಖಾಸಗೀ ವಾಹನ]]ಗಳೆಂದರೆ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು, [[ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಾಹನ|ಎಸ್‌ಯುವಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಹಗುರ ವಾಹನಗಳು.&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|title =Household, Individual, and Vehicle Characteristics|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archive-date =2007-09-29|archive-url =https://web.archive.org/web/20070929125403/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html|url-status =dead}}&lt;/ref&gt; ಸರಾಸರೀ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಯಸ್ಕ ಚಾಲಕರು (ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಚಾಲಕರಲ್ಲದವರನ್ನೂ ಸೇರಿ) ಸುಮಾರು 55ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.{{convert|29|mi|km|0}}&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|title =Daily Passenger Travel|publisher =U.S. Dept. of Transportation, Bureau of Transportation Statistics|work =2001 National Household Travel Survey|accessdate =2007-08-15|archive-date =2007-09-29|archive-url =https://web.archive.org/web/20070929125646/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html|url-status =dead}}&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮನಯಾನ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಸಗೀಕಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇವೇಳೆ ಹಲವು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾನಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.. ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ [[ನೈರುತ್ಯ ವಾಯುದಾರಿಗಳು|ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|title=Scheduled Passengers Carried (2008 data)|publisher=International Air Transport Association (IATA)|accessdate=2009-06-27|archive-date=2010-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100323213100/http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. [[ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ಫಿಲ್ಡ್-ಜಾಕ್‌ಸನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಜನದಟ್ಟಣೆ]]ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹದಿನಾರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-55_666_2__|title=Passenger Traffic 2006 Final|publisher=Airports Council International|date=2007-07-18|accessdate=2007-08-15|archive-date=2012-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20120429000000/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-5-54-55_666_2__|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದೇವೇಳೆ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಾಟ ಮಾಡುವುದೂ ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಜನ ನಗರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರೈಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.gao.gov/products/GAO-07-15 | title = Intercity Passenger Rail: National Policy and Strategies Needed to Maximize Public Benefits from Federal Expenditures| date=2006-11-13| publisher = U.S. Government Accountability Office| accessdate = 2007-06-20 }}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶೇಕಡಾ 9ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ|ಸಮೂಹ ಸಾರಿಗೆ]]ಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf | author = Renne, John L., and Jan S. Wells | title = Emerging European-Style Planning in the United States: Transit-Oriented Development (p. 2) | year = 2003 | publisher = Rutgers, The State University of New Jersey | accessdate = 2007-06-11 | archive-date = 2014-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140912143021/http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಉಪಯೋಗದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಬೈಸಿಕಲ್ ಉಪಯೋಗದ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf | author = Pucher, John, and Lewis Dijkstra | title = Making Walking and Cycling Safer: Lessons from Europe | date = February 2000 | year = 2000 | publisher = Transportation Alternatives | work = Transportation Quarterly | accessdate = 2007-08-15 | archive-date = 2008-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080216000017/http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
=== ಶಕ್ತಿ ===
{{Main|Energy in the United States}}
{{seealso|Energy policy of the United States}}
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಕ್ತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪ್ರತೀವರ್ಷಕ್ಕೆ ೨೯,೦೦೦ [[ವ್ಯಾಟ್-ಹವರ್|ಟೆರ್ರಾವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆ]]ಗಳಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನಿಯ 4.2ಟನ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ 8.3 ಟನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯ]]ನಮೇಲೆ, ಪ್ರತೀ ವರ್ಷದ ತೈಲದ ಸರಿಸಮವಾಗಿ 7.8 ಟನ್ ಆಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 40ರಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನಿಂ, ಶೇಕಡಾ 23 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 22ರಷ್ಟು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದವು ಅಣು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು [[ನವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ|ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲ]]ಗಳಿಂದ ಪುರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/pdf/pages/sec1_3.pdf|title= Diagram 1: Energy Flow, 2007|work=EIA Annual Energy Review 2007 |publisher=U.S. Dept. of Energy, Energy Information Administration|accessdate=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನ ಗ್ರಾಹಕ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|title=Rank Order—Oil (Consumption)|publisher=CIA|work=The World Factbook|date=2007-09-06|accessdate=2007-09-14|archive-date=2013-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130504153025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ|ಅಣು ಶಕ್ತಿ]]ಯು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತ ಪಾತ್ರ್ವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಅಣು ಶಕ್ತಿಯ ಘಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.economist.com/science/displaystory.cfm?story_id=9762843|title= Atomic Renaissance|work=Economist|accessdate=2007-09-06}}&lt;/ref&gt;
== ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನ ==
{{Main|Demographics of the United States}}
{{seealso|Immigration to the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Census-2000-Data-Top-US-Ancestries-by-County-1396x955.png|thumb|right|ಕೌಂಟಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಂಶಾವಳಿಯ ಗುಂಪು, 2000]]
ಅಂದಾಜು 11.2 ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸೆಗಾರರು|ಅಕ್ರಮ ವಲಸೆಗಾರ]]ರನ್ನೂ ಸೇರಿ,{{uspop commas}} &lt;ref name=&quot;POP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/population/www/popclockus.html|publisher=U.S. Census Bureau|title=U.S. POPClock Projection}}ಫಿಗರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟೆಡ್ ಅಟೊಮೇಟಿಕಲಿ.&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.cis.org/articles/2008/back808.pdf| author =Camarota, Steven A., and Karen Jensenius | title = Homeward Bound: Recent Immigration Enforcement and the Decline in the Illegal Alien Population | date =July 2008 | year =2008| publisher = Center for Immigration Studies | accessdate = 2008-08-06}}&lt;/ref&gt; ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಂತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ನರ 0.16% ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] ದರವು 0.89% ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html| title = European Union| publisher = CIA| work = The World Factbook| date = 2007-05-31| accessdate = 2007-06-15| archive-date = 2020-06-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20200611111527/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 1,000 ಜನರಿಗೆ [[ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ|ಜನನ ದರ]]ವು 14.16 ಆಗಿದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಸರಾಸರಿಯ ಶೇಕಡಾ ಮೂವತ್ತು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿ]]ನಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html| title = Rank Order—Birth Rate| publisher = CIA| work = The World Factbook| date = 2007-05-31| accessdate = 2007-06-13| archive-date = 2013-03-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20130309174328/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1.1ಮಿಲಿಯನ್‌ ವಲಸೆಗಾರರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಖಾಯಂ ಗೃಹ ಚೀಟಿ|ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ವಸತಿ]]ಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.dhs.gov/xlibrary/assets/statistics/publications/lpr_fr_2008.pdf &quot;ಯು.ಎಸ್. ಲೀಗಲ್ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್: 2008&quot;][[ವಲಸೆಗಾರರ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಛೆರಿ|ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಶನ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]] ''ಎನ್ಯುವಲ್ ಫ್ಲೋ ರಿಪೋರ್ಟ್.''&lt;/ref&gt; ಕಳೆದೆರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದೇಶವು ಹೊಸ ವಸತಿದಾರರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. 1998ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಚೀನಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಶಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡ, ಪ್ರತೀವರ್ಷ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm|title=Persons Obtaining Legal Permanent Resident Status by Region and Country of Birth: Fiscal Years 1998 to 2007 (Table 3)|publisher=U.S. Dept. of Homeland Security|accessdate=2008-09-06}}&lt;/ref&gt;
ಅತೀಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶವೆಂದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವೊಂದೇ.&lt;ref name=&quot;PRC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|title=Executive Summary: A Population Perspective of the United States|publisher=Population Resource Center|date=May 2000|year=2000|accessdate=2007-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html|archivedate=2007-06-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸದಸ್ಯರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಮೂವತ್ತೊಂದು [[ಅಮೆರಿಕದ ವಂಶಾವಳಿ ನಕ್ಷೆ|ವಂಶ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತುಂಬಾ [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜ|ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;An2000&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|title=Ancestry 2000|publisher=U.S.Census Bureau|date=June 2004|year=2004|accessdate=2007-06-13}}&lt;/ref&gt; [[ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಬಿಳಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಬಹದೊಡ್ಡ [[ಜನಾಂಗ (ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಗಳ ವಿಂಗಡನೆ)|ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ]]ವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ [[ಜರ್ಮನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಜರ್ಮನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], [[ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರೆಂಬ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ದೇಶದ ಸಂತತಿಯ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt; [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ದೇಶದ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು|ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Cen2008&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/national/asrh/NC-EST2008-srh.html|title=Annual Estimates of the Population by Sex, Race, and Hispanic Origin for the United States: April 1, 2000 to July 1, 2008 (NC-EST2008-03)| publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date = 2009-05-01| accessdate = 2009-07-23}}&lt;/ref&gt;
[[ಏಷ್ಯಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ದೇಶದ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಏಷ್ಯದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಚೀನಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಚೈನೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಫಿಲಿಪಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;An2000&quot;/&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಂದಾಜು, 4.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] ಜನರನ್ನೂ ಅಥವಾ [[ಅಲಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳಿಯರು|ಅಲಾಸ್ಕದ ಸ್ಥಳೀಯ]] ಸಂತತಿಯನ್ನೂ (3.1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಸಂತತಿಯವರನ್ನು) ಮತ್ತು 1.1 ಮಿಲಿಯನ್ [[ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ]] ಜನರನ್ನೂ ಅಥವಾ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪ]]ದ ಸಂತತಿಯನ್ನು (0.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ) ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Cen2008&quot;/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;border:1px black;float:right;margin-left:1em&quot;
|-
! style=&quot;background:#f99&quot; colspan=&quot;2&quot;|ಜನಾಂಗ/ಜನಾಂಗೀಯತೆ(2008)&lt;ref name=&quot;Cen2008&quot;/&gt;
|-
| [[ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಬಿಳಿಯರು]]
| 79.8%
|-
| [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಅಮೆರಿಕಾದ ನೀಗ್ರೋ]]
| 12.8%
|-
| [[ಏಷ್ಯಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]]
| 4.5%
|-
| [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು]]
| 1.0%
|-
| [[ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳಿಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ ಹನರು ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು]]
| 0.2%
|-
| [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ]]
| 1.7%
|-
| [[ಹಿಸ್ಪನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಅಮೆರಿಕದವರು|ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ರು]] (''ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ'' ) 
| 15.4%
|}
&lt;/div&gt;
[[ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಅಮೆರಿಕದವರು|ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ (ಈ ಪದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಕಾರಕವಾಗಿದೆ.) ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಲಾವಣೆ|ಜನಾಂಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಾ]]ಗಿದೆ. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ 46.9 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ &lt;ref name=&quot;Cen2008&quot;/&gt; ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ &quot;[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗ|ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]&quot;ಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌]]ನ 64% ಜನರು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;CB2007&quot;&gt;{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=04000US48&amp;-format=&amp;-_lang=en&amp;-SubjectID=15233304 | title = B03001. Hispanic or Latino Origin by Specific Origin | work = 2007 American Community Survey | publisher = U.S. Census Bureau | accessdate = 2008-09-26 | archive-date = 2020-02-12 | archive-url = https://archive.today/20200212040125/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&amp;-redoLog=true&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=04000US48&amp;-format=&amp;-_lang=en&amp;-SubjectID=15233304 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2000 ಮತ್ತು 2008ರ ಮಧ್ಯೆ ದೇಶದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 32% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದೇವೇಳೆ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 4.3% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Cen2008&quot;/&gt; ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಲಸೆಯಿಂದಾದದ್ದು. 2007ರಂತೆ ೧೨.೪%ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕದ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು. ಜೊತೆಗೆ 54%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html| archiveurl = https://web.archive.org/web/20071225193714/http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html| archivedate = 2007-12-25| title = Population: Native and Foreign-born Populations (Tables 42 and 43)| publisher = U.S. Census Bureau| work = 2009 Statistical Abstract| date = 2008-12-23| accessdate = 2009-01-21| url-status = live}}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸರಾಸರಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯೂ ಒಂರು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಒಬ್ಬ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸ್ತ್ರೀಯು ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಸರಾಸರಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ದರವು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 2.2ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ ಬಿಳಿ ಸ್ತ್ರೀರಲ್ಲಿ ಈ ದರವು 1.8ರಷ್ಟಿದೆ.(2.1 [[ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆಯ ದರ#ಬದಲಿ ದರಗಳು|ಬದಲಾವಣೆಯ ದರ]]ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಗೆ)&lt;ref name=&quot;PRC&quot;/&gt;
[[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು]]( ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಲ್ಲದ, ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಬಿಳಿಯರಲ್ಲದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೇರಿ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ) 34% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2042ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/012496.html|title=An Older and More Diverse Nation by Midcentury|publisher=U.S. Census Bureau|date=2008-08-14|accessdate=2008-09-06}}&lt;/ref&gt;
ಸುಮಾರು 79% ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ. ([[ಉಪನಗರ]]ಗಳಂಥವನ್ನೂ ಸೇರಿಸ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಂತೆ). ಇವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು, 50,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-state=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_box_head_nbr=GCT-P1&amp;-mt_name=&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=&amp;-format=US-1&amp;-_lang=en| title = United States—Urban/Rural and Inside/Outside Metropolitan Area (GCT-P1. Population, Housing Units, Area, and Density: 2000)| publisher = U.S. Census Bureau| date = 2000-04-01| accessdate = 2008-09-23| archive-date = 2020-02-12| archive-url = https://archive.today/20200212044207/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&amp;-state=gct&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-_box_head_nbr=GCT-P1&amp;-mt_name=&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=&amp;-format=US-1&amp;-_lang=en| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ 254 [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಸಂಘಟಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು 100,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು [[ಜಾಗತಿಕ ನಗರ]]ಗಳಾದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]], [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್|ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]], [[ಚಿಕಾಗೊ|ಚಿಕಾಗೋ]] ಮತ್ತು [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ನಗರಗಳು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;PopEstBigCities&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.census.gov/Press-Release/www/2007/cb07-91table1.pdf| title =Table 1: Population Estimates for the 25 Largest U.S. Cities Based on July 1, 2006, Population Estimates: April 1, 2000 to July 1, 2006 | work = 2006 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau, Population Division | date =2007-06-28| accessdate = 2007-09-08}}&lt;/ref&gt; ಐವತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾನಗರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ|ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;PopEstMSA&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/cb07-51tbl2.pdf | title = Table 2. Population Estimates for the 100 Most Populous Metropolitan Statistical Areas Based on July 1, 2006, Population Estimates | work = 2006 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau| date =2007-04-05| accessdate = 2007-06-17}}&lt;/ref&gt; ಐವತ್ತು ಅತೀವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟ|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಡಲ್ಲಾಸ್‌|ಡಲ್ಲಾಸ್]], ಹೌಸ್ಟನ್, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್, ಆರಿಜೊನ|ಫೊನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ [[ಒಳಪ್ರದೇಶ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ )|ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು 2000 ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಜನರು ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/population/009865.html|title=50 Fastest-Growing Metro Areas Concentrated in West and South|publisher=U.S. Census Bureau|date=2007-04-05|accessdate=2007-01-26}}&lt;/ref&gt;
{{Largest cities of the United States}}
{{-}}
=== ಭಾಷೆ ===
{{Main|Languages of the United States}}
{{seealso|Language Spoken at Home (U.S. Census)}}
&lt;div style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;border:1px black;float:right;margin-left:1em&quot;
! style=&quot;background:#f99&quot; colspan=&quot;2&quot;|ಭಾಷೆಗಳು (2005)&lt;ref name=&quot;USCB Lang&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2007pubs/08statab/pop.pdf|publisher=U.S. Census Bureau|work=Statistical Abstract of the United States 2006| title=Table 52—Languages Spoken at Home by Language: 2005|accessdate = 2008-10-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (''ಕೇವಲ'' )
| 216.2 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| ಸ್ಪಾನಿಷ್, [[ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೆಒಲ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸೇರಿ]]
| 32.2 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| ಚೀನಿಯರು
| 2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| ಫ್ರೆಂಚ್,[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಕ್ರೆಯೋಲ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಕ್ರಿಯೋಲ್ ಸೇರಿ]]
| 1.9 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| [[ಟ್ಯಗಲಾಗ್ ಭಾಷೆ|ತಗಲೊಗ್]]
| 1.4 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| [[ವಿಯೆಟ್ನಮೀಯರ ಭಾಷೆ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಗಳು]]
| 1.1 ಮಿಲಿಯನ್‌
|-
| ಜರ್ಮನ್
| 1.1 ಮಿಲಿಯನ್‌
|}
&lt;/div&gt;
ನಿಜವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ]] [[ಅಮೆರಿಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]. ಫೆಡರಲ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]] ಎಂಬುದಿಲ್ಲ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು#ನೈಸರ್ಗಿಕತೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಅಗತ್ಯ]]ದಂಥ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 216ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಥವಾ 81% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕೇವಾಲ್ ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಶ್|ಸ್ಪಾನಿಷ್]] ಭಾಷೆಯು 12%ರಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಮಾನಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;USCB Lang&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf| title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning| date = Fall 2002| publisher = MLA| accessdate = 2006-10-16| archive-date = 2006-10-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20061005184348/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಕನಿಷ್ಠ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಕೀಲರು ಇಂಗ್ಲಿಷನ್ನು ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ILW&quot;&gt;{{cite web| author = Feder, Jody| url = http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf| title = English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress| date = 2007-01-25| publisher = ILW.COM (Congressional Research Service)| accessdate = 2007-06-19| archive-date = 2009-06-18| archive-url = https://web.archive.org/web/20090618133418/http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಹವಾಯಿ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಿನಂತೆ [[ಹವಾಯಿಯ ಭಾಷೆ|ಹವಾಯಿ ಭಾಷೆ]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|title=The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4|publisher=Hawaii Legislative Reference Bureau|date=1978-11-07|accessdate=2007-06-19|archive-date=2007-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070705235552/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದ್ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲದೇ [[ಹೊಸ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಎರಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ. ಹಾಗೇ [[ಲುಯೀಸಿಯಾನಾ|ಲೂಸಿಯಾನಾ]]ವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book| author =Dicker, Susan J. | title = Languages in America: A Pluralist View | url =https://archive.org/details/languagesinameri00dick |year=2003|pages=[https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25 | location =Clevedon, UK| publisher = Multilingual Matters|isbn=1853596515}}&lt;/ref&gt; [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಂಥ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂಥ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಕಡತಗಳನ್ನು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/waisgate?WAISdocID=90544325063+0+0+0&amp;WAISaction=retrieve|title=California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6)| publisher=Legislative Counsel, State of California|accessdate=2007-12-17}} {{cite web|url=http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm|title=California Judicial Council Forms| publisher=Judicial Council, State of California|accessdate=2007-12-17}}&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು ದ್ವೀಪದಂಥ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರ. [[ಸಮಾವೋ ಭಾಷೆ|ಸಮೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಶಮೊರೋ ಭಾಷೆ|ಚಮೊರ್ರೋ]] ಭಾಷೆಯು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮಾಓ ಮತ್ತು ಗುವಾಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ, [[ಕೆರೊಲಿನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕೆರೊಲಿನಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಚಮೊರ್ರೋ ಭಾಷೆಯು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕೋದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.
=== ಧರ್ಮ ===
{{Main|Religion in the United States}}
{{seealso|History of religion in the United States|Freedom of religion in the United States|Separation of church and state in the United States|List of religious movements that began in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:BrunswickWhiteChurch.jpg|thumb|right| ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೆರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್; ಬಹಳಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಜಾತ್ಯತೀತ ರಾಜ್ಯ|ಜಾತ್ಯಾತೀತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಮೊದಲ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮುಕ್ತ ಆಚರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಡಳಿತದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. 2002ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ 59%ರಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, &quot;ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಅತೀ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ&quot; ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವರ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pewglobal.org/reports/display.php?ReportID=167|title=Among Wealthy Nations…U.S. Stands Alone in its Embrace of Religion|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2002-12-19|accessdate=2008-10-23|archive-date=2011-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110822083255/http://pewglobal.org/2002/12/19/among-wealthy-nations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
2007ರ ಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 78.4% ಯುವಕರು ತಮ್ಮನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯತೆ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯ]]&lt;ref name=&quot;Pew&quot;&gt;{{cite web|url=http://religions.pewforum.org/pdf/affiliations-all-traditions.pdf|title=Religious Composition of the U.S.| publisher=Pew Forum on Religion &amp; Public Life|work=U.S. Religious Landscape Survey|year=2007|accessdate=2008-10-23}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣ 1990ರಲ್ಲಿ 86.4%ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|title=American Religious Identification Survey|publisher=CUNY Graduate Center|year=2001|accessdate=2007-06-17|archive-date=2007-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320221156/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
51.3%ರಷ್ಟು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಮ್|ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] ಪಂಗಡವಿದೆ. ಮತ್ತು ಅದೇವೇಳೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌ವಾದ|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಪಂಗಡವು 23.9%ರಷ್ಟಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಅತೀ ದೊಡ್ದ ಅಂತರ್‌ಪಂಗಡಗಳು. ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳುವಂತೆ 26.3%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿ [[ಇವ್ಯಾಂಗೆಲಿಕಲಿಸಂ|ಇವಾಂಜೆಲ್‌]]ಗಳು ದೇಶದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt; ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸುವಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ಇವಾಂಜೆಲ್‌ಗಳು ಸುಮಾರು 30-35%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|author=Green, John C|title=The American Religious Landscape and Political Attitudes: A Baseline for 2004|publisher=University of Akron|5=Ray C. Bliss Institute of Applied Politics|accessdate=2007-06-18|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930141512/http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೇತರ ಧರ್ಮವು 2007ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ 4.7%ರಷ್ಟಿದ್ದು 1990ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 3.3%ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;/&gt; ಮುಖ್ಯವಾದ ಕ್ರಿಷ್ಚಿಯನೇತರ ಧರ್ಮಗಳೆಂದರೆ: [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಜ್ಯೂಸ್|ಜುದಾಯಿ ಧರ್ಮೀಯರು]] (1.7%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ ಧ್ರರ್ಮೀಯರು]](0.7%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೀಯರು(]]0.68%), [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರು]] (0.4%) ಮತ್ತು [[ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಜಾಗತಿಕತೆ|ಮುಕ್ತ ಧರ್ಮೀಯರು]](0.38%).&lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt; 1990&lt;ref name=&quot;ARIS&quot;/&gt; ರಲ್ಲಿ 8.2%ರಷ್ಟಿದ್ದ [[ನಾಸ್ತಿಕತೆ|ದೈವತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದವರು]],[[ನಿರೀಶ್ವರವಾದ|ನಾಸ್ತಿಕರು]], ಅಥವಾ [[ಮತಧರ್ಮ ವಿರೋಧ|ಧರ್ಮ ಇಲ್ಲದವರೆಂ]]ದು ಕರೆದುಕೊಂಡವರು 2007ರಲ್ಲಿ 16.1%ರಷ್ಟಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Pew&quot;/&gt;
=== ಶಿಕ್ಷಣ ===
{{Main|Education in the United States}}
{{seealso|Educational attainment in the United States|Higher education in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:University-of-Virginia-Rotunda.jpg|thumb|right| ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಂಥಹ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 80%ರಷ್ಟು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾಲತಾಣ.]]
ಅಮೆರಿಕದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]]ವು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಫೆಡರಲ್ ನಿಧಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗ|ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಆರು ಅಥವಾ ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಶಿಶುವಿಹಾರ|ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್]] ಅಥವಾ [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ|ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ]]ಗೆ) ಹದಿನೆಂಟನೇ ವರ್ಷದವರೆಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹನ್ನೆರಡನೆ ದರ್ಜೆ|ಹನ್ನೆರಡನೇ ದರ್ಜೆ]]ಯಿಂದ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ) ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಅಥವಾ ಹದಿನೇಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://nces.ed.gov/programs/digest/d02/dt150.asp |title=Ages for Compulsory School Attendance... |accessdate = 2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Education, National Center for Education Statistics}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 12%ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು [[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆ|ಪ್ರಾಂತೀಯ]] ಅಥವಾ [[ಪಂಥೀಯವಲ್ಲದ|ಅಸಂಘಟಿತ]] [[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ 2%ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಮನೆಶಾಲೆ|ಮನೆಯೇ ಶಾಲೆ]]ಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ed.gov/about/offices/list/oii/nonpublic/statistics.html |title=Statistics About Non-Public Education in the United States |accessdate = 2007-06-05 |publisher=U.S. Dept. of Education, Office of Non-Public Education}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರೌಢ‌ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳಿವೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಮುಕ್ತ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮದಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸಮುದಾಯ ಶಾಲೆ|ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜು]]ಗಳೂ ಇವೆ. ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ 84.6% ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, 52.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದಾರೆ, 27.2%ರಷ್ಟು ಜನರು [[ಪ್ರಥಮ ಪದವಿ|ಪದವಿ]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 9.6%ರಷ್ಟು ಜನರು ಉನ್ನತ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/prod/2004pubs/p20-550.pdf|title=Educational Attainment in the United States: 2003|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate = 2006-08-01}}&lt;/ref&gt; ಇಲ್ಲಿಯ ಮೂಲ [[ಸಾಕ್ಷರತೆ‌#ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ದರ]]ವು ಸರಿಸುಮಾರು 99% ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;WF&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ಫಾರ್ ಮೋರ್ ಡೀಟೇಲ್ ಆನ್ ಯು.ಎಸ್ ಲಿಟರಸಿ, ಸೀ [http://nces.ed.gov/NAAL/PDF/2006470.PDF ಎ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ದಿ ಲಿಟರಸಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟಿಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ], ಯು.ಎಸ್.ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (2003).&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೂಚ್ಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಟ್ಟವು 0.97ಇದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=2008-01-14|url=http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070620235428/http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf|archivedate=2007-06-20|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
=== ಆರೋಗ್ಯ ===
{{seealso|Health care in the United States|Health care reform in the United States|Health insurance in the United States}}
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ [[ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷೆ|ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು 77.8 ವರ್ಷವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf#027|title=Health, United States, 2006|date=November 2006 | year=2006|publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics|accessdate = 2007-08-15}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನಾರ್ವೆ, ಸ್ವಿಝರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eberstadt, Nicholas, and Hans Groth|url=http://www.iht.com/articles/2007/04/19/opinion/edeber.php|title=Healthy Old Europe|date=2007-04-19|work=International Herald Tribune|accessdate=2007-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070423013852/http://www.iht.com/articles/2007/04/19/opinion/edeber.php|archivedate=2007-04-23|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ದೇಶದ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ದರ್ಜೆಯು 11ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ 42ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=MacAskill, Ewen|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/aug/13/usa.ewenmacaskill |title=US Tumbles Down the World Ratings List for Life Expectancy|date=2007-08-13 |work= Guardian|accessdate = 2007-08-15}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಥಳಾಧಾರದ [[ಶಿಶು ಮರಣಪ್ರಮಾಣ|ಮೇಲೆ ಶಿಶು ಮರಣ ದರ]]ವು, 221ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 42ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಎಲ್ಲ  ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವಿದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|title=Rank Order—Infant Mortality Rate|date=2007-06-14|publisher=CIA|work=The World Factbook|accessdate=2007-06-19|archive-date=2018-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{cite news| first = Nicole| last = Martin| title = UK Cancer Survival Rate Lowest in Europe| url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1560849/UK-cancer-survival-rate-lowest-in-Europe.html | work = The Daily Telegraph| date = 2007-08-24}} {{cite journal| last = Gatta| first = Gemma | year = 2006| date = February 2006| title = Survival from Rare Cancer in Adults: A Population-Based Study| journal = The Lancet Oncology| volume = 7| issue = 2| pages = 132–140| doi = 10.1016/S1470-2045(05)70471-X| pmid = 16455477 |issn = 1470-2045 }}&lt;/ref&gt; ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದ ಯುವ ಜನರು [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯ|ಬೊಜ್ಜು]] ಮೈಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಮೂರು ಭಾಗದ ಜನರು ಅತೀ ತೂಕದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/products/pubs/pubd/hestats/overweight/overwght_adult_03.htm |title=Prevalence of Overweight and Obesity Among Adults: United States, 2003–2004 |accessdate = 2007-06-05 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಥೂಲಕಾಯದ ದರವು ಔದ್ಯಮಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book | author= Schlosser, Eric | year = 2002 | title = Fast Food Nation | url= https://archive.org/details/fastfoodnationda01schl | publisher = Perennial | location = New York| isbn = 0060938455 |page = [https://archive.org/details/fastfoodnationda01schl/page/240 240] }}&lt;/ref&gt;
ಸ್ಥೂಲಕಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಟುಸ್ 2ನೇ ಬಗ|ಎರಡನೇ ವರ್ಗದ ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]]ವು [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity|year=2005 |accessdate = 2007-06-17|work= [[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]]|publisher=American Heart Association}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಪಕ್ವ ವಯಸ್ಸಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ದರವು ಪ್ರತೀ 1,000 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 79.8% ಆಗಿದೆ. ಈ ದರವು ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm |title=Adolescent Sexual Health in Europe and the U.S.—Why the Difference? |date=October 2001 |year=2001 |accessdate=2007-06-17 |publisher=Advocates for Youth |archive-date=2007-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070520020329/http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;[[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಪಾತ|ಗರ್ಭಪಾತ]]ವು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು ಉಳಿದಂತೆ ಇದು ಅತೀ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.  ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ ಹಾಗೆಯೇ ತಡವಾಗಿ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿಸಲು ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ನಿಗಧಿತ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧಾರ ಪೂರ್ವ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಮಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನಾಗಿಸಿದೆ.
ಇದೇವೇಳೆ ಗರ್ಭಪಾತದ ದರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು 1,000 ಸಜೀವ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ 241 ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ. ಮತ್ತು ಹಲವು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗರಿಷ್ಠವಾದ ಗರ್ಭಪಾತದ ಪ್ರಮಾಣವು 15-44 ವರ್ಷದ 1,000 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 15 ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/ss5511a1.htm|author=Strauss, Lilo T., et al.|title=Abortion Surveillance—United States, 2003|accessdate = 2007-06-17 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Division of Reproductive Health|journal=MMWR|date=2006-11-24|volume=55 |issue=11 |pages=1–32 |pmid=17119534 }}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:FlightHoustontoDallas086.jpg|thumb|right|ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ[381]]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ [[ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅತಿಹೆಚ್ಚು]] ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಲಾ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;''ಓ ಇಸಿಡಿ ಹೆಲ್ತ್ ಡಾಟಾ 2000: ಎ ಕಂಪಾರೆಟಿವ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆಫ್ 29 ಕಂಟ್ರೀಸ್'' [CD-ROM] (OECD: Paris, 2000). ಸೀ ಆಲ್ಸೋ{{cite web|url=http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|title=The U.S. Healthcare System: The Best in the World or Just the Most Expensive?|year=2001|accessdate=2006-11-29|publisher=University of Maine|archive-date=2010-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100604233313/http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ಕಾಳಜಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು 2000ದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೇ ಒಟ್ತಾರೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ 37ನೆಯದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.         
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮೇತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಯುರೋಪ್‌ನ ತಲಾ ಆದಾಯಕ್ಕಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚನ್ನು ಜೈವಿಕ ಔಷಧಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Groves, Trish| year=2008|date=February 2008 |title=Stronger European Medical Research |journal=British Medical Journal |volume=336 |pages=341–342| doi=10.1136/bmj.39489.505208.80 |pmid=18276671 |first1=T |issue=7640 | pmc=2244738|issn=0959-8138}}&lt;/ref&gt;
ಉಳಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶಗಳಂತೆ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ]]ವಾಗಿಲ್ಲ. 2004ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಿಮೆಯಿಂದ 36%ರಷ್ಟನ್ನು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವೂ, 15% ಖಾಸಗಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕೇತರ ಹಣವೂ ಮತ್ತು ಉಳಿದ 44%ರಷ್ಟನ್ನು ಫೆಡರಲ್, ರಾಜ್ಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪಾವತಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;CDC H&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus06.pdf|title=Health, United States, 2006|accessdate = 2006-11-24 |publisher=Centers for Disease Control, National Center for Health Statistics}}&lt;/ref&gt;  2005ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 46.6 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ ಅಂದರೆ 15.9%ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿಮೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಇದು 2001ರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 5.4 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದುದು.&lt;ref name=&quot;CBPP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cbpp.org/8-29-06pov.htm|title=Poverty Remains Higher, and Median Income for Non-Elderly Is Lower, Than When Recession Hit Bottom: Poor Performance Unprecedented for Four-Year Recovery Period|publisher=Center for Budget and Policy Priorities|date =2006-09-01|accessdate = 2007-06-24}}&lt;/ref&gt; 
ವಿಮೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದದ್ದು ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Abelson, Reed|url=http://www.nytimes.com/2008/06/10/health/policy/10health.html|title=Ranks of Underinsured Are Rising, Study Finds|date= 2008-06-10|work=New York Times|accessdate=2008-10-25}} {{cite journal|author=Blewett, Lynn A. et al.|title=How Much Health Insurance Is Enough? Revisiting the Concept of Underinsurance|url=https://archive.org/details/sim_medical-care-research-and-review_2006-12_63_6/page/n4|year= 2006|volume=63|issue=6|pages=663–700|doi=10.1177/1077558706293634|journal=Medical Care Research and Review|pmid=17099121|date=Dec 2006|first1=LA|first2=A|first3=TJ|s2cid=37099198 |issn=1077-5587}}&lt;/ref&gt; [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕಾಗಿನ ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯತಾಲಿಕ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೂಲದ ಅದ್ಯಯನವು ಅಂದಾಜಿಸಿರುವಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತೀವರ್ಷದ ಸುಮಾರು 45,000 ಮರಣವು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಜೊತೆಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2009/HEALTH/09/18/deaths.health.insurance/index.html?eref=rss_latest 45,000 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಥ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್] CNN.com. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 2009.&lt;/ref&gt;
2006ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್|ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Fahrenthold, David A.|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/04/AR2006040401937.html|title= Mass. Bill Requires Health Coverage|date= 2006-04-05|newspaper=Washington Post|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt;
=== ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ===
{{Main|Policing in the United States|Crime in the United States}}
{{seealso|Law of the United States|Incarceration in the United States|Capital punishment in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Homicide rate2004.svg|right|400px]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೋಲೀಸರು ಮತ್ತು [[ಶೆರಿಫ್|ಶೆರಿಫ್‌]] ಇಲಾಖೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ರಾಜ್ಯ ಪೋಲಿಸ್|ರಾಜ್ಯ ಪೋಲೀಸ]]ರು ಕೂಡಾ ವಿಸ್ತ್ರತ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ತನಿಖೆಯ ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೊ|ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್]] (ಎಫ್‌ಬಿಐ) ಮತ್ತು [[ಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾಮನದ ಮಾರ್ಶಲ್ಸ್ ಸೇವೆ|ಯು.ಎಸ್. ಮಾರ್ಶಲ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸ್‌]]ನಂತಹ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಫೆಡೆರಲ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು]] ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಪರಾಧೀ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಫೆಡರಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಕೆಲವೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ [[ಮೇಲ್ಮನವಿ]] ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.
[[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯುತ ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠಮಟ್ಟದ [[ನರಹತ್ಯೆ|ನರಹಂತಕರು]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರ|ಬಂದೂಕಿನ ಬಳಕೆ]] ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unodc.org/pdf/crime/eighthsurvey/8sv.pdf|title=Eighth United Nations Survey of Crime Trends and Operations of Criminal Justice Systems (2001–2002) |publisher=United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) |date = 2005-03-31|accessdate=2008-05-18}} {{cite journal |author=Krug, E.G, K.E. Powell, and L.L. Dahlberg |year=1998 |title=Firearm-Related Deaths in the United States and 35 Other High- and Upper-Middle Income Countries |journal=International Journal of Epidemiology |volume=7|issue=2 |pages=214–221 |url=http://ije.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/27/2/214 |doi=10.1093/ije/27.2.214 |pmid=9602401 |date=Apr 1998 |first1=EG |first2=KE |first3=LL |issn=0300-5771}}&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ 100,000 ಜನರಿಗೆ 5.6 ಕೊಲೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Crime 2007&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.fbi.gov/ucr/cius2007/data/table_01.html|title=Crime in the United States by Volume and Rate per 100,000 Inhabitants, 1988–2007|work=Crime in the United States 2007|publisher=FBI|date=September 2008|year=2008|accessdate=2008-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080916005702/http://www.fbi.gov/ucr/cius2007/data/table_01.html|archivedate=2008-09-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ನೆರೆಯ ದೇಶವಾದ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/legal02.htm?sdi=crimes|title=Crimes by Type of Offence|publisher=Statistics Canada|date=2008-07-17|accessdate=2008-10-26}}&lt;/ref&gt;
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನರಹತ್ಯೆಯ ದರವು 1991 ಮತ್ತು 1999 ರ ಮಧ್ಯೆ 42%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಈವರೆಗೆ ಅದೇ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Crime 2007&quot;/&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ|ಬಂದೂಕಿನ ಪರವಾನಗಿ ಕಾನೂನು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಬಂದುಕು ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚು [[ಕಾರಾಗೃಹವಾಸ]]ದ ದರವನ್ನು &lt;ref name=&quot;SP&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sentencingproject.org/Admin/Documents/publications/inc_newfigures.pdf|title=New Incarceration Figures: Thirty-Three Consecutive Years of Growth|date=December 2006|year=2006|accessdate=2007-06-10|publisher=Sentencing Project|archive-date=2007-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20070611193444/http://www.sentencingproject.org/Admin/Documents/publications/inc_newfigures.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದಾಖಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಾಗೃಹವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Walmsley, Roy|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628215935/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/world-prison-population-list-2005.pdf|archivedate=2007-06-28|title=World Prison Population List|year=2005|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}ಫಾರ್ ದಿ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಡಾಟಾ, ಸೀ {{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070804061423/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/north_america_records.php?code=190|archivedate=2007-08-04|title=Prison Brief for United States of America|date=2006-06-21|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}ಫಾರ್ ಅದರ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ ಇನ್‌ಕಾರ್ಸೇಶನ್ ರೇಟ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಕೊರಿಯಾ ಸೀ{{cite web|author=Adams, Cecil|url=http://www.straightdope.com/columns/read/2494/does-the-united-states-lead-the-world-in-prison-population|title=Does the United States Lead the World in Prison Population?|date=2004-02-06|accessdate=2007-10-11|publisher=The Straight Dope}}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2.3 ಮಿಲಿಯನ್‌‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಕಾರಾಗೃಹವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಪ್ರತಿ ನೂರು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pewcenteronthestates.org/news_room_detail.aspx?id=35912|title=Pew Report Finds More than One in 100 Adults are Behind Bars|date=2008-02-28|accessdate=2008-03-02|publisher=Pew Center on the States|archive-date=2008-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080303025427/http://www.pewcenteronthestates.org/news_room_detail.aspx?id=35912|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈಗಿನ ದರವು 1980ರ ಅಂಕಿ ಅಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಏಳು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ojp.usdoj.gov/bjs/glance/tables/incrttab.htm |title=Incarceration Rate, 1980–2005 |year=2006|accessdate = 2007-06-10 |publisher=U.S. Dept. of Justice, Bureau of Justice Statistics}}&lt;/ref&gt; ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪುರುಷರು, ಬಿಳಿಯ ಪುರುಷರ ದರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸೆರೆವಾಸ ಹಾಗೂ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಪುರಷರಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;SP&quot;/&gt;
2006ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪೊಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಇದು [[ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಹಕಾರ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸಂಘಟನೆ|ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಫಾರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಕೋ ಆಪರೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌]] (OECD)ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/highest_to_lowest_rates.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070824173340/http://www.kcl.ac.uk/depsta/rel/icps/worldbrief/highest_to_lowest_rates.php|archivedate=2007-08-24|title=Entire World—Prison Population Rates per 100,000 of the National Population|year=2007|accessdate=2007-10-19|publisher=King's College London, International Centre for Prison Studies|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
ದೇಶದ ಕಾರಗೃಹವಾಸದ ದರವು ಅತೀಹೆಚ್ಚಿರುವುದರ ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡರ್ಲ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನೀತಿನಿಯಮಾವಳಿಗಳು|ಶಿಕ್ಷೆಯ ತೀರ್ಪು]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಔಷಧಗಳ ನೀತಿ|ಮದ್ಯವ್ಯಸನದ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;SP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HRW&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hrw.org/reports/2000/usa/Rcedrg00-05.htm |title=The Impact of the War on Drugs on U.S. Incarceration |date=May 2000 | year=2000 |accessdate = 2007-06-10 |publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt; ಹಲವು ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ [[ಮರಣದಂಡನೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂವತ್ತಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಫೆಡರಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.  1976ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧದ ನಂತರ [[ಗ್ರೆಗ್ ವಿ. ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ]]. 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007|title=Executions in the United States in 2007|accessdate=2007-06-15|publisher=Death Penalty Information Center|archive-date=2008-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907020938/http://www.deathpenaltyinfo.org/executions-united-states-2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಆರನೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಶಿರಚ್ಛೇದಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು [[ಸುಡಾನ್|ಸುಡಾನ್‌]]ನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/death-penalty-international-perspective |title=Executions Around the World|accessdate = 2007-06-15|year=2007 |publisher=Death Penalty Information Center}}&lt;/ref&gt; [[ಹೊಸ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, 2007ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ|ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ಯು 1976ರ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಶಾಸನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.
== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
{{Main|Culture of the United States}}
{{seealso|Social class in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Motherhood and apple pie.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತ: ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಪೈ, ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಫ್ಲಾಗ್]]
ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ದೇಶವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪುಗಳ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿಶಾಲ ವೈವಿಧ್ಯದ ತವರಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DD&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Society in Focus&quot;&gt;ಥಾಂಪ್ಸನ್, ವಿಲಿಯಮ್, ಅಂಡ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹಿಕೇ (2005). 
''ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಫೋಕಸ್''. ಬಾಸ್ಟನ್: ಪೀಯರ್ಸನ್. ISBN 0-205-41365-X.&lt;/ref&gt; ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿ ಸ್ಥಳೀಯರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿ ಜನರು]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಅಥವಾ ಅವರ ಪೂರ್ವಜರೂ ಕಳೆದ ಐದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಫಿಯೋರಿನಾ, ಮೊರಿಸ್ ಪಿ., ಅಂಡ್ ಪಾಲ್ ಈ. ಪೀಟರ್ಸನ್ (2000). ''ದಿ ನ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ''.ಲಂಡನ್: ಲಾಂಗ್‌ಮನ್, p. 97. ISBN 0-321-07058-5.&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ (ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು) [[African American culture|ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೂಲಿಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂಥ]] ಹಲವು ಪ್ರಭಾವಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂಥ]] [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸೃತಿ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DD&quot;/&gt;&lt;ref&gt;ಹೋಲೋವೇ, ಜೋಸೆಫ್ ಈ. (2005.''ಆಫ್ರಿಕನಿಸಮ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಲ್ಚರ್'', 2d ed. ಬ್ಲೂಮಿಂಗ್ಟನ್: ಇಂಡಿಯಾನಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, pp. 18–38. ISBN 0-253-34479-4. ಜಾನ್ಸನ್, ಫೆರ್ನ್ ಎಲ್. (1999). ''ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಚರಲಿ: ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್''. ಥೌಸಂಡ್ ಓಕ್ಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಲಂಡನ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ದೆಲ್ಲಿ: ಸೇಜ್, p. 116. ISBN 0-8039-5912-5.&lt;/ref&gt; ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಏಷ್ಯದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ವಲಸೆಗಾರರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ [[ಕರಗುವ ಮಡಿಕೆ|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕುಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಸಿತರಕಾರಿಗಳ ಬೌಲ್ (ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಚಾರ)|ಸಂಕರ ಕುಡಿಕೆ]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DD&quot;/&gt;
[[ಗೀರ್ಟ್ ಹೊಫ್‌ಸ್ಟೆ‌ಡ್|ಗೀರ್ಟ್ ಹಾಫ್‌ಸ್ಟೀಡ್]] ಅವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕವಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇತರೆಲ್ಲ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಿಂತ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು [[ವಯಕ್ತಿಕವಾದ|ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದದ]]ಯ ಅಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.clearlycultural.com/geert-hofstede-cultural-dimensions/individualism/|title=Individualism| publisher = Clearly Cultural|accessdate=2009-02-28}}&lt;/ref&gt;
ಇದೇ ವೇಳೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು [[ವರ್ಗರಹಿತ ಸಮಾಜ|ವರ್ಗವಿಲ್ಲದ ಸಮಾಜ]]ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gutfield |first=Amon |year=2002 |title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience |publisher=Sussex Academic Press |location=Brighton and Portland |page=65 |isbn=1903900085}}&lt;/ref&gt; ದೇಶದ [[ಸಾಮಾಜೀಕರಣ|ಸಾಮಾಜಿಕತೆ]], ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮಧ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Zweig |first=Michael |year=2004 |title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, NY |isbn=0801488990}} {{cite web |url=http://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&amp;_pageLabel=RecordDetails&amp;ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&amp;ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&amp;objectId=0900000b800472a5 |title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech |publisher=Education Resource Information Center |accessdate=2007-01-27}}&lt;/ref&gt; [[ಅಮೆರಿಕದ ಮದ್ಯಮ ವರ್ಗ|ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗವು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾ‍ದನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಇತಿಹಾಸ|ಆಧುನಿಕ ಸ್ತ್ರೀವಾದ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿ|ಪರಿಸರವಾದ]] ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಯತೆಯಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ehrenreich |first=Barbara |year=1989 |title=Fear of Falling, The Inner Life of the Middle Class |url=https://archive.org/details/fearoffallinginn00ehre |publisher=HarperCollins |location=New York |isbn=0060973331}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅವರ ಕೆಲಸಗಳ ಜೊತೆ ಅಸಹಜವಾದ ಸಮೀಪ ಹಂತದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Eichar |first=Douglas |year=1989 |title=Occupation and Class Consciousness in America |url=https://archive.org/details/occupationclassc00eich |publisher=Greenwood Press |location=Westport, CT |isbn=0313261113}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಮಾಜೋಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳು, [[ಸರಾಸರಿ ಜೋ|ಸಾಧಾರಣ ಅಥವಾ ಸರಾಸರಿ]]ಯಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=O'Keefe |first=Kevin |year=2005 |title=The Average American |url=https://archive.org/details/averageamericant00okee |publisher=PublicAffairs |location=New York |isbn=158648270X}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅನುಭವಿಸುವ ಉತ್ತಮ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕದ ಕನಸು]]ಗಳು ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/world/unitedstates/displayStory.cfm?story_id=3518560|title=Ever Higher Society, Ever Harder to Ascend: Whatever Happened to the Belief That Any American Could Get to the Top|work=Economist|date=2004-12-29|accessdate=2006-08-21}} {{cite web|url=http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author=Blanden, Jo, Paul Gregg, and Stephen Malchin|publisher=Centre for Economic Performance|date=April 2005|year=2005|accessdate=2006-08-21|archive-date=2006-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623094610/http://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಹುಪಾಲು, ಮನೆಯ ಹೊರಗಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದುವುದು|ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |title=Women's Advances in Education |publisher=Columbia University, Institute for Social and Economic Research and Policy |year=2006 |accessdate=2007-06-06 |archive-date=2007-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609151527/http://www.iserp.columbia.edu/news/articles/female_college.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
2005ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಮಾಜ#ಗೃಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|28%ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು]] ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಬ್ರಿಯಾನ್, ಸ್ಟೇಸೀ ಸಿ. ಸಾಯರ್, ಅಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್ ಎಂ.ವಾಲ್ಸ್‌ಟ್ರಾಮ್( 2005).''ಮ್ಯಾರೇಜಸ್, ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಟಿಮೇಟ್ ರಿಲೇಶನ್ಶಿಪ್ಸ್''. ಬೋಸ್ಟನ್: ಪೀಯರ್ಸನ್. ISBN 0-205-36674-0.&lt;/ref&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ]]ಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ ಕಾನೂನು|ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ]] ಸಿವಿಲ್ ಯೂನಿಯನ್‌ಗಳು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಲಿಯೂ ಆಫ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್‌ಗೆ]] ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. 2003ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮತದಾರರು ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದ ಆಚರಣೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. 2009ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು [[ವೆರ್ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ವೆರ್ಮಾಂಟ್]], [[ಮೈನೆಯಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ|ಮೈನೆ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿವಿಲ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು|ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಮಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಮತಿಸಿದೆ.
=== ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮ ===
{{Main|Cinema of the United States|Television in the United States|Music of the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:PB050006.JPG|thumb|ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿಹ್ನೆ]]
ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್|ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್‌]]ನ [[ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್|ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್‌]]ನ್ನ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ 1894ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಾಕ್ ಚಲನಚಿತ್ರ|ವಾಕ್‌‍ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಬೆಳಣಿಗೆಗೆ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಹಾಲಿವುಡ್, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಲಿವುಡ್‌]]ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ನೆಲೆಯಾಯಿತು. [[ಚಲಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ|ಚಲನಚಿತ್ರ ವ್ಯಾಕರಣ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಗ್ರಿಫ್ಫಿತ್|ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಗ್ರಿಫಿತ್‌]]ಕಾರಣರಾದರು ಮತ್ತು [[ಆರ್ಸನ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್|ಓರ್ಸನ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್‌]]ರ ''[[ಸಿಟಿಜನ್ ಕೇನ್]]'' (೧೯೪೧), ಎಲ್ಲ ಸಮಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.filmsite.org/villvoice.html &quot;ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್&quot;: 100 ಬೆಸ್ಟ್ ಫಿಲಮ್ಸ್ ಆಪ್ ದಿ 20ತ್ ಸೆಂಚುರಿ(2001)].Filmsite.org; [http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-long.html ''ಸೈಟ್ ಅಂಡ್ ಸೌಂಡ್'' ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ರೋಲ್ 2002]. 
BFI. ರಿಟ್ರೈವ್‌ಡ್ ಆನ್ 2007-06-19.&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಚಿತ್ರತಾರೆಗಳಾದಂತಹ [[ಜಾನ್ ವೇಯ್ನ್|ಜಾನ್ ವಾಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ಲಿನ್ ಮನ್ರೆ|ಮರ್ಲಿನ್ ಮನ್ರೋ]]ರವರು ಪೂಜನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. ಅದೇವೇಳೆ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನೆ]] [[ಅನಿಮೇಶನ್|ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ]]ಕ್ಕೂ ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯಸರಕು|ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ]] ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದರು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ [[ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟು‌ಡಿಯೋ|ಮುಖ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ''[[:ಸ್ಟಾರ್ ಸಮರದ ಸರಣಿ IV: ಒಂದು ಹೊಸ ಭರವಸೆ|ಸ್ಟಾರ್ ವಾರ್]]'' (1977) ಮತ್ತು ''[[ಟೈಟಾನಿಕ್‌ (1997 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟೈಟಾನಿಕ್]] '' (1997)ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವು. ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಾಲಿವುಡ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unesco.org/bpi/eng/unescopress/2000/00-120e.shtml |title=World Culture Report 2000 Calls for Preservation of Intangible Cultural Heritage |date=2000-11-17 |publisher=UNESCO |accessdate=2007-09-14}} {{cite web |url=http://www1.worldbank.org/economicpolicy/globalization/thwart.html |title=Summary: Does Globalization Thwart Cultural Diversity? |publisher=World Bank Group |accessdate=2007-09-14}}&lt;/ref&gt;
ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nationmaster.com/graph/med_tel_vie-media-television-viewing |title=Media Statistics &gt; Television Viewing by Country |publisher=NationMaster |accessdate=2007-06-03}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅವಧಿಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಾ 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಗಂಟೆಯಷ್ಟಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1005003 |title=Broadband and Media Consumption |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=2007-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611081621/http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1005003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸಾರ ಜಾಲಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೂಲದವು. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಾನುಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡೂವರೆ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1004830 |title=TV Fans Spill into Web Sites |date=2007-06-07 |publisher=eMarketer |accessdate=2007-06-10 |archive-date=2007-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070609155415/http://www.emarketer.com/Article.aspx?id=1004830 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ|ಅಂತರಜಾಲ ದ್ವಾರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ|ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕುವ ಸಾಧನ]]ಗಳಿವೆ. ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಜಲತಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್|ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌]], [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್]], [[ಮೈಸ್ಪೇಸ್]], [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಕ್ರೇಗ್ಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್|ಕ್ರೇಗ್ಲಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಈಬೇ]]ಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;alexa-topsitesus&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/topsites/countries/US |title=Top Sites in United States |year=2009 |publisher=Alexa |accessdate=2009-05-01 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409001248/http://www.alexa.com/topsites/countries/US |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಅಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಗೀತ|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತ]]ದ ಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿಯು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಗೀತ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.[[ಜನಪದ ಸಂಗೀತ|ಜನಪದ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂಸ್|ಬ್ಲೂಸ್‌]]ಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಈಗ [[ಹಳೆ ಕಾಲದ ಸಂಗೀತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಕಾರ]]ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.  [[ಜಾಝ್]] ಸಂಗೀತವು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅನ್ವೇಷಕರಾದ [[ಲುಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್|ಲೂಯಿಸ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಡ್ಯುಕ್ ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟ‌ನ್|ಡ್ಯೂಕ್‌ ಎಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್‌]]ರವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು
 1920 ಮತ್ತು 1950ರ ಮಧ್ಯೆ [[ದೇಶಿಯ ಸಂಗೀತ]]ವಾದ [[ಲಯ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂ|ರಿದಮ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯೂ]], [[ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್]]ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.1960ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಬಾಬ್ ಡೈಲಾನ್|ಬಾಬ್‌ ಡೈಲನ್‌]] ಇವರು [[ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದ ಪುನಶ್ಚೇತನ|ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಮೂಲ]]ದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಹಾಗೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೌನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬ್ರೌನ್‌]] [[ಹೆದರಿಕೆ|ಫಂಕ್‌]] ಸಂಗೀತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.  ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಯೊಜಿಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪಾಪ್ ತಾರೆಗಳಾದ [[ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲಿ|ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲೇ]], [[ಮೈಕಲ್ ಜಾಕ್‌ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಡೋನಾ(ಮನೋರಂಜಕಿ)|ಮಡೋನ್ನಾ]]ರವರು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.&lt;ref&gt;ಬಿಡಲ್, ಜುಲಿಯನ್ (2001). ''ವಾಟ್ ವಾಸ್ ಹಾಟ್!: ಫೈವ್ ಡಿಕೇಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾಪ್ ಕಲ್ಛರ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸಿಟಾಡೆಲ್, p. ix. ISBN 0-8065-2311-5.&lt;/ref&gt;
=== ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಲೆ ===
{{Main|American literature|American philosophy|Visual arts of the United States|Theater in the United States|American classical music}}
[[ಚಿತ್ರ:Kerouac by Palumbo.jpg|thumb|ವ್ರೈಟರ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಕೆರೊವಾಕ್, ಬೀಟ್ ಜನರೇಶನ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ]]
ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದದ್ದು. [[ನ್ಯಾಥನೀಲ್ ಹಾಥೊರ್ಮ್|ನ್ಯಾಥನೀಲ್ ಹಾವ್‌ಥೊರ್ನ್‌]], [[ಎಡ್ಗರ್ ಅಲ್ಲೆನ್ ಪೊಯಿ|ಎಡ್ಗರ್‍ ಅಲೆನ್‌ ಪೋ]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ರಿ ಡೇವಿಡ್ ಥೊರಿಯು|ಹೆನ್ರಿ ಡೇವಿಡ್ ಥೋರಿಯೋ]]ರವರು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ದಶಕದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ವಿಶೇಷ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು. ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಲ್ಟ್ ವಿಟ್‍ಮ್ಯಾನ್|ವಾಲ್ಟ್ ವೈಟ್‌ಮನ್‌]]ರವರು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು. [[ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್|ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕಾಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ವಿಶೇಷವಾದ ಕವಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[[ಹರಾಲ್ಡ್‌ ಬ್ಲೂಮ್|ಬ್ಲೂಮ್, ಹೆರಾಲ್ಡ್]]. 1999. ''ಎಮಿಲಿ ಡಿಕನ್ಸನ್''. ಬ್ರೂಮಾಲ್, PA: ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಹೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್. p. 9. ISBN 0-7910-5106-4.&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಭೂತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ [[ಹೆರ್‍ಮನ್ ಮೆಲ್‍ವಿಲ್ಲೆ|ಹರ್ಮನ್ ಮೆಲ್ವಿಲ್ಲೆ]]ಯವರ ''[[ಮೊಬಿ-ಡಿಕ್|ಮೊಬಿಡಿಕ್]] '' (1851), ಟ್ವೈನ್‌ರವರ ''[[ಹುಕ್ಲೆಬೆರಿ ಫಿನ್‌ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು|ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಕ್ಲೆಬೆರ್ರಿ ಫಿನ್]]'' (1885), ಮತ್ತು [[ಎಫ್‌. ಸ್ಕಾಟ್‌ ಫಿಟ್ಸ್‌ಗೆರಾಲ್ಡ್‌|ಎಫ್. ಸ್ಕಾಟ್ ಫಿಡ್ಜೆರಾಲ್ಡ್‌]]ರವರ ''[[ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್ ಬಿ|ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗಾಟ್ಸ್‌ಬಿ]]'' (1925) ಇವುಗಳು [[ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಕಾದಂಬರಿ|ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ತಮ ಕಾದಂಬರಿ]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[ಟೊನಿ ಮಾರಿಸನ್|ಟೋನಿ ಮಾರಿಸನ್‌]]ರವರನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹನ್ನೊಂದು ನಾಗರಿಕರು [[ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೊಬಲ್ ಬಹುಮಾನ|ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಭೂಷಿತ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೇಮಿಂಗ್ವೇ|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ]]ಯವರನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಲೇಖಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಮೇಯರ್ಸ್, ಜೆಫ್ರಿ (1999). ''ಹಮಿಂಗ್ವೇ: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಡಾ ಕೆಪೋ, p. 139. ISBN 0-306-80890-0.&lt;/ref&gt; ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿಯಾದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್‌ಬಾಯ್‌ಲ್ಡ್|ಅತಿರಂಜಿತ ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ]]ಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. [[ಬೀಟ್ ಜನರೇಶನ್|ಸ್ಪಂದನ ಸಂತತಿ]]ಯ ಲೇಖಕರಾದಂತಹ [[ಆಧುನಿಕೋತ್ತರ ಸಾಹಿತ್ಯ|ನವಪೂರ್ವಿಕ]] [[ಜಾನ್ ಬಾರ್ಥ್|ಜಾನ್ ಬಾರ್ತ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಪಿಂಕೊನ್|ಥಾಮಸ್ ಪಿನ್ಕಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಡಾನ್ ಡೆಲಿಲ್ಲೋ]]ರವರು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. 
[[ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತವಾದ|ಅಜ್ಞೇಯವಾದಿ]]ಗಳಾದ ಥೊರಿಯೊ ಮತ್ತು [[ರಾಲ್ಪ್ ವಾಲ್ದೋ ಎಮರ್‌ಸನ್|ರಾಲ್ಫ್ ವಾಲ್ಡೋ ಎಮರ್ಸನ್‌]]ರವರು ಅಮೆರಿಕದ ಮೊದಲ [[ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿ|ತಾತ್ವಿಕ ಚಳುವಳಿ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪಿಯರ್ಸ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಪೀಯರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ತದನಂತರ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್ ಡೆವೆಯ್|ಜಾನ್ ಡೆವೆ]]ರವರು [[ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಾಂಡಿತ್ಯಕ್ಕೆ [[ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು [[ವಿಲಾರ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಒರ್ಮನ್ ಕ್ವೈನ್|W.V.O ಕ್ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ರೊರ್ಟಿ|ರಿಚರ್ಡ್ ರಾರ್ಟಿ]]ಯವರು ತಂದರು
[[ಜಾನ್ ರಾಲ್ಸ್|ಜಾನ್ ರಾವ್ಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ನೊಜಿಕ್|ರಾಬರ್ಟ್ ನಾಝಿಕ್]] [[ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಚಳುವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಾದರು.
ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ (ಕಲೆ)|ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದದ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಚಳುವಳಿಯು [[ಹಡ್ಸನ್ ನದಿಯ ಶಾಲೆ|ಹಡ್ಸನ್ ರಿವರ್ ಸ್ಕೂಲಾ]]ಗಿತ್ತು. 1913ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುರೋಪಿಯನ್ [[ಅಧುನಿಕ ಕಲೆ|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆ]]ಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಆ[[ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಪ್ರದರ್ಶನ|ರ್ಮರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ವು ಜನರನ್ನು ದಂಗುಬಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಲಾ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಬ್ರೌನ್, ಮಿಲ್ಟನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (1988 1963). '' ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಪ್ ದಿ ಆರ್ಮರಿ ಶೋ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಅಬ್ಬೆವಿಲ್ಲೆ. ISBN 0-89659-795-4.&lt;/ref&gt;
ಉನ್ನತ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂವೇದನೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಒ'ಕೀಫ್ಫೇ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಓಕಿಫೀ]] ಹಾಗೂ [[ಮರ್ಸ್‌ಡೆ‌ನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಲೆ|ಮಾರ್ಸ್‌ಡನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ಲೀ]] ಮತ್ತಿತರು ಮಾಡಿದರು.
[[ಸಾರಾಂಶ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾದ|ಅಮೂರ್ತ ಪ್ರಕಟಣಾವಾದ]]ದ [[ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಪೊಲಾಕ್|ಜಾಕ್ಸನ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಲೆಂ ಡೆ ಕೂನಿಂಗ್|ವಿಲಿಯಮ್ ಡೆ ಕೂನಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಆ‍ಯ್೦ಡಿ ವಾರ್‌ಹಲ್|ಆಂಡಿ ವರ್ಹೋಲ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಯ್ ಲಿಶೆನ್‌ಸ್ಟೇಯ್ನ್|ರಾಯ್ ಲಿಶೆನ್ಸ್‌ಟೀನ್‌]]ರವರ [[ಪಾಪ್ ಕಲೆ]]ಯಂತಹ ಮುಖ್ಯ ಕಲಾ ಚಳುವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆಧುನಿಕವಾದ ಮತ್ತು ನಂತರದ [[ಅಧುನಿಕತೆಯ ನಂತರ|ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವವಾದ]]ದ ಗತಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾದ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಲ್ಲೋಯ್ದ್ ರೈಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಿಯಾಯ್ಡ್ ವ್ರೈಟ್]], [[ಫಿಲಿಪ್ ಜಾನ್‌ಸನ್|ಫಿಲಿಪ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೆಹ್ರಿ|ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೆಹ್ರೆ]]ಯವರಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂತು.
[[ಚಿತ್ರ:45th St theatres NYC.JPG|thumb|right| ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ವಿಶಾಲ ಹರವಿನ ರಂಗಭೂಮಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹಲವು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು]]
ಅಮೆರಿಕದ ನಾಟಕರಂಗದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೇ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದವನು ಸಂಚಾಲಕ [[ಪಿ.ಟಿ.ಬರ್ನಂ|ಪಿ.ಟಿ.ಬರುಮ್]]. ಇವರು ಸಣ್ಣದಾದ [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟ್ಟನ್|ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್]] ಮನರಂಜನೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು 1841ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು
1870ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹ್ಯಾರಿಗನ್|ಹ್ಯಾರಿಗನ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಟ್]] ಸಂಘವು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಸಂಗೀತ ರಂಗಭೂಮಿ|ಸಂಗೀತ]] ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಧುನಿಕ ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರೂಪವು [[ವಿಶಾಲ ಹರವಿನ ರಂಗಭೂಮಿ|ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಯಿತು. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕದ ಹಾಡುಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಇರ್‍ವಿಂಗ್ ಬೆರ್ಲಿನ್|ಇರ್‌ವಿಂಗ್ ಬೆರ್ಲಿನ್]], [[ಕೂಲಿ ಪಾರ್ಟರ್|ಕೋಲ್ ಪೀಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಸೊಂಧೀಮ್|ಸ್ಟೀಫನ್ ಸೊಂಡಿಯಮ್‌]]ರವರು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ|ಪಾಪ್ ಗುಣಮಟ್ಟ]]ದವರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು ನಾಟಕಕಾರ [[ಯೋಜೀನ್ ಒ’ನೈಲ್|ಈಜೀನ್ ಓನೀಲ್‌]]ರವರು 1936ರಲ್ಲಿ ನೋಬಲ್ ಪಾರಿತೊಷಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನೋಬೆಲ್ ನಾಮಾಂಕಿತರಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಹಲವು [[ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪುಲಿಟ್‌ಜರ್ ಬಹುಮಾನ|ಪುಲಿಟ್ಝರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತರಾದ ಇನ್ನುಳಿದವರೆಂದರೆ [[ಟೆನ್ನಿಸ್ಸೀ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್|ಟೆನ್ನೀಸ್ ವಿಲಿಯಂಸ್]], [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅಲ್ಬೀ]] ಮತ್ತು [[ಅಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್‍ಸನ್|ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್]].
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಪಕ್ಷಿನೋಟವನ್ನು ಹರಿಸಿದಾಗ, 1910ರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇವಿಸ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಇವ್ಸ್‌]]ರವರ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮುಖ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಯೋಜಕನೆಂದು ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕರಾದ [[ಹೆನ್ರಿ ಕೌವೆಲ್|ಹೆನ್ರಿ ಕೋವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಕೇಜ್|ಜಾನ್ ಕೇಗ್‌]]ರವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು.
[[ಆರೊನ್ ಕಾಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್|ಆರನ್ ಕೋಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್ ಗೆರ್ಶ್ವಿನ್|ಜಾರ್ಜ್ ಗೆರ್ಶ್ವಿನ್‌]]ರವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಘಟಿತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು [[ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ|ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಕ]]ರಾದ [[ಇಸಡೊರ ಡಂಕನ್|ಇಸಾಡೊರಾ ಡಂಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಥ ಗ್ರಹಾಂ|ಮಾರ್ಥಾ ಗ್ರಹಮ್]] [[ಅಧುನಿಕ ನೃತ್ಯ|ಆಧುನಿಕ ನೃತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಅದೇ ವೇಳೆ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬಾಲನ್ಚಿನ್|ಜಾರ್ಜ್ ಬಲನ್‌ಶೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಜೆರೊಮ್ ರಾಬ್ಬಿನ್ಸ್|ಜೆರೋಮ್ ರಾಬಿನ್ಸ್‌]]ರವರು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಬ್ಯಾಲೆಗೆ ಮುಂದಾಳುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ [[ಛಾಯಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ]]ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ತುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರರೆಂದರೆ [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಟಿಗ್ಲಿಟ್ಝ್]], [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಯಿಚೆನ್|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೆಚಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಅನ್ಸೇಲ್ ಆಡಮ್ಸ್|ಅನ್ಸೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]]. ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ [[ಕಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್|ಹಾಸ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಮಿಕ್ ಪುಸ್ತಕ|ಹಾಸ್ಯದ ಪುಸ್ತಕ]]ಗಳೆರಡೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. [[ಸುಪರ್ ಮ್ಯಾನ್|ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಎಂಬ [[ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನಾಯಕ|ಅತಿರಂಜಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಯ ಹಾಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕವು ಅಮೆರಿಕದ ಲಾಂಛನದಂತಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Daniels | first=Les | year=1998 | title=Superman: The Complete History | page=11 | edition=1st | publisher=[[Titan Books]] | isbn=1-85286-988-7 }}&lt;/ref&gt;
=== ಆಹಾರ ===
{{Main|Cuisine of the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Strip Mall.jpg|thumb|right| ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮೂಲದ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಸುವ ಒಂದು ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆ.]]
ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ|ಪಾಕಕಲೆ]]ಯು ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಹುದು. [[ಗೋಧಿ]]ಯು ಮೂಲ [[ಧಾನ್ಯ|ಆಹಾರ]] ಧಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು [[ಟರ್ಕಿ (ಹಕ್ಕಿ)|ಕೋಳಿ]], [[ಬಿಳಿ- ಬಾಲದ ಜಿಂಕೆ|ಬಿಳಿಯಬಾಲವಿರುವ ಜಿಂಕೆ]], [[ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸ|ಜಿಂಕೆಯ ಮಾಂಸ]], [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ|ಬಟಾಟೆ]], [[ಗೆಣಸು|ಸಿಹಿ ಗೆಣಸು]], [[ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ|ಜೋಳ]], [[ಹಣ್ಣಿನ ರಸದ ಪಾನೀಯ (ನೆಡು ತೋಪು|ಚೌ ಚೌ ಕಾಯಿ]], [[ಮ್ಯಾಪಲ್ ಪಾನೀಯ|ಮೇಪಲ್ ರಸ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವದೇಶೀ ಆಹಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಲೋಹದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ಮತ್ತು ದನದ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸುವ [[ಬಾರ್‍ಬೆಕ್ಯೂ|ಮೋಜಿನ ಕೂಟ]], [[ಏಡಿಯ ಕೇಕ್|ಏಡಿಯ ಕೇಕ್‌]]ಗಳು, [[ಅಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಚಿಪ್|ಬಟಾಟೆಯ ಚಿಪ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಚಾಕೊಲೇಟ್‌ನ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಅಡಿಗೆಯು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿಶೇಷ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸತ್ವಯುತ ಆಹಾರ]]ವು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜೀತದಾಳುಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು.
[[ಸಿಂಕ್ರೆಟಿಸಂ|ಸಿಂಕ್ರೆಟಿಕ್]] ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಾದ [[ಲ್ಯೂಯಿಸಿಯಾನ ಕ್ರೆಯೊಲ್ ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನ|ಲುಯಿಸೀನಿಯಾ ಕ್ರಿಯೋಲ್]], [[ಕ್ಯಾಜುನ್ ಅಡುಗೆವಿಧಾನ|ಕಾಜುನ್]], [[ಟೆಕ್ಸ್-ಮೆಕ್ಸ್ ಆಡುಗೆ ವಿಧಾನ|ಟೆಕ್ಸ್-ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಗುಣಾತ್ಮಕವಾದ ತಿಂಡಿಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಪೈ|ಆಪಲ್ ಪೈ]], [[ಬೇಯಿಸಿದ ಕೋಳಿ|ಫ್ರೈಡ್ ಚಿಕನ್]], [[ಪಿಜಾ|ಪಿಝಾ]], [[ಹಾಮ್‍ಬರ್ಗರ್|ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಟ್ ಡಾಗ್|ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‌]]ಗಳು ವಿವಿಧ ವಲಸೆಗಾರರ ಪಾಕಸೂತ್ತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್|ಪ್ರೆಂಚ್ ಫ್ರೈಸ್]], ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ತಿಂಡಿಗಳಾದಂತಹ [[ಬುರ್ರಿಟೋ]], [[ಟ್ಯಾಕೋ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಸ್ತಾ|ಪಾಸ್ಟಾ]] ತಿಂಡಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಉಪಯೋಗದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದ ತಿಂಡಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;IFT&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ift.org/cms/?pid=1000496 |author=Klapthor, James N. |title=What, When, and Where Americans Eat in 2003 |publisher=Institute of Food Technologists |date=2003-08-23|accessdate=2007-06-19}}&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಫಿಗಿಂತ ಟೀಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಕಿತ್ತಳೆರಸವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಪೇಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹೊಣೆಹೊತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;ಸ್ಮಿತ್, ಆಡ್ರೂ ಎಫ್. (2004''ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಿಂಕ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಪರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, pp. 131–32. ISBN 0-19-515437-1. ಲೆವೆನ್‌ಸ್ಟನ್, ಹಾರ್ವೇ (2003). ''ರಿವಾಲ್ಯುಶನ್ ಅಟ್ ದಿ ಟೇಬಲ್: ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಯೆಟ್'' ಬರ್ಕ್‌ಲೇ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಅಂಡ್ ಲಂಡನ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, pp. 154–55.ISBN 0-520-23439-1.&lt;/ref&gt;
1980 ಮತ್ತು 1990ರ ಮಧ್ಯೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಸೇವನೆಯು 24% ರಷ್ಟು ಏರಿದೆ.&lt;ref name=&quot;IFT&quot;/&gt; ಪದೇ ಪದೇ [[ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್]] ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವುದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ &quot;ಬೊಜ್ಜು ಹರಡುವಿಕೆ&quot;ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಅತೀ ಸಿಹಿಯಾದ [[ಮೃದು ಪಾನೀಯ|ಮೃದು ಪೇಯ]]ಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾನೀಯವು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ 9%ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಕ್ಯಾಲರಿ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಗಣಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Fast Food, Central Nervous System Insulin Resistance, and Obesity |publisher=American Heart Association |year=2005 |work=[[Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology]] |url=http://atvb.ahajournals.org/cgi/content/full/25/12/2451#R3-101329 |accessdate=2007-06-09 }} {{cite web |title=Let's Eat Out: Americans Weigh Taste, Convenience, and Nutrition |publisher=U.S. Dept. of Agriculture |url=http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf |accessdate=2007-06-09 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107114057/http://www.ers.usda.gov/publications/eib19/eib19_reportsummary.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ಕ್ರೀಡೆ ===
{{Main|Sports in the United States}}
[[ಚಿತ್ರ:Shea Smith-edit1.jpg|thumb|ಒಂದು ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮುನ್ನುಗ್ಗಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.]]
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್|ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]]ನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಅಮೆರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ ಹಾಕಿ]]ಯು ದೇಶದ ಇತರ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕುಶಲವಾದ ಆಟವಾಗಿದೆ.
[[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲೇಜ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗಳು]] ಅಸಂಖ್ಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಂಥದು. ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಈಗ ಜನಪ್ರಿಯ [[ವೀಕ್ಷಕ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Krane, David K. |date=2002-10-30 |title=Professional Football Widens Its Lead Over Baseball as Nation's Favorite Sport |url=http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/index.asp?PID=337 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104143529/http://www.harrisinteractive.com/harris_poll/index.asp?PID=337 |archive-date=2009-01-04 |accessdate=2007-09-14 |publisher=Harris Interactive}} ಮೆಕ್‌ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ಡ್, ಮೈಕೆಲ್ (2004). ''ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಗೇಮ್: ದಿ ಎಪಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಹೌ ಪ್ರೋ ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್‌ಡ್ ಎ ನೇಶನ್''.ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೇಂಡಮ್ ಹೌಸ್. ISBN 0-375-50454-0.&lt;/ref&gt; [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಕುದುರೆ ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಕುದುರೆ ಜೂಜು]] ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತೀಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದೀಗ [[ಗಾಲ್ಫ್‌|ಗಾಲ್ಫ್]], [[ಆಟೋ ರೇಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಎನ್‌ಎ‌ಎಸ್‌ಸಿಎಆರ್|NASCAR]]ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದೆ. [[ಸಂಘಟಿತ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಸಾಕರ್]] ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹೀ ಜನರು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಆಡುವ ಆಟವಾಗಿದೆ. [[ಟೆನಿಸ್|ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
ಇದೇವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಟಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ವಿಕಸಿಸಿದ. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್, [[ವಾಲಿಬಾಲ್]], [[ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್]], [[ಸ್ನೊಬೋರ್ಡಿಂಗ್|ಸ್ನೋಬೋರ್ಡಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿಯರ್‌ಲೀಡಿಂಗ್|ಚೀರ್‌ಲೀಡಿಂಗ್‌]] ಆಟಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ನರ ಪಶ್ಚಿಮದ ಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರಭಾವಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ [[ಲಕ್ರೊಸ್ಸ್|ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ತೆರೆನೊರೆಯಾಟ|ಸರ್ಫಿಂಗ್‌]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಎಂಟು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳು]] [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ]]. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು [[ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಪಿಂಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, 2,301 ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1896–2004 | publisher = Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115108.html | accessdate=2007-06-14}} {{cite web|title=Distribution of Medals—2008 Summer Games| publisher = Fact Monster|url=http://www.factmonster.com/sports/olympics/2008/distribution-medals-summer-games.html| accessdate=2008-09-02}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಧಿಕವಾದ 216 ಪದಕಗಳನ್ನು [[ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಛಳಿಗಾಲದ ಓಲಂಪಿಕ್ ಆಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=All-Time Medal Standings, 1924–2006|publisher=Information Please|url=http://www.infoplease.com/ipsa/A0115207.html|accessdate=2007-06-14}}ನಾರ್ವೆ ಈಸ್ ಫಸ್ಟ್; ದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ಈಸ್ ಥರ್ಡ್, ಅಂಡ್ ವುಡ್ ಬಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಇಫ್ ಇಟ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ ಕೌಂಟ್ ವಾಸ್ ಕಂಬೈನ್‌ಡ್ ವಿತ್ ರಷ್ಯಾಸ್.
&lt;/ref&gt;{{clear}}
== ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ ==
* [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನನ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರರೇಖೆಯಲ್ಲಿ]]
* [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೂಚಕ - ಸಂಬಂಧಿತ ಅದಿನಿಯಮಗಳು|ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಕಣಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೂಚ್ಯಾಂಕ]]
*[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ]]
*[[ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ 2016]]
== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}
== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks|United States}}
;ಸರ್ಕಾರ
* ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ [http://www.usa.gov/ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್]
* ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮನೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ [http://www.house.gov/ ಹೌಸ್‌] ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ.
* ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [http://www.senate.gov/ ಸಂಪುಟ] ದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ.
* ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ [http://www.whitehouse.gov/ ವೈಟ್ ಹೌಸ್‌] ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ.
* ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [http://www.supremecourtus.gov/ ಸರ್ವೋಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯ] ದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ
;ಮೇಲ್ನೋಟ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ 
* {{CIA World Factbook link|us|United States}}
* [http://usinfo.state.gov/infousa/index.html ಇನ್ಫೋ ಯುಎಸ್‌ಏ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112032831/http://usinfo.state.gov/infousa/index.html |date=2008-11-12 }} ಪೋರ್ಟಲ್ ಟು ಯು.ಎಸ್ ಇನ್‌ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಏಜನ್ಸಿಯ ಮೂಲಗಳು
* [http://www.loc.gov/index.html ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್] ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಸೈಟ್ ಆಪ್ ದಿ ಯು.ಎಸ್ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಗ್ರಂಥಕೋಶ|ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]
* [http://www.prb.org/Datafinder/Geography/Summary.aspx?region=72&amp;region_type=2 ಡೆಮೊಗ್ರಫಿಕ್ ಹೈಲೈಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525084335/http://www.prb.org/Datafinder/Geography/Summary.aspx?region=72&amp;region_type=2 |date=2009-05-25 }} ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ
* [http://www.teacheroz.com/states.htm ಯು.ಎಸ್‌.ಎಯ 50 ರಾಜ್ಯಗಳು] ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. 
* [[ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್|ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್‌]]ನ [[:ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್ : ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೈಪಿಡಿ]] 
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/616563/United-States ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ] ದ ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ದ ಪ್ರವೇಶ
* {{dmoz|Regional/North_America/United_States}}
* [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ|ಯು.ಎಸ್‌. ಸೆನ್ಸ್‌ಸ್‌ ಬ್ಯೂರೊ]]ನಿಂದ ಪಡೆದ [http://www.census.gov/hhes/www/ ಯು.ಎಸ್‌ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್‌ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌] ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಸ್ತ್ರತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು.
* ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ತಾಣ, [http://www.uscis.gov/portal/site/uscis ಯು.ಎಸ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್‌ ಮತ್ತು ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ]
* ಯು.ಎಸ್‌ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೇವೆ|ಎಕಾನಮಿಕ್‌‍ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌]]ನಿಂದ ಪಡೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್ಸ್‌, ವರಮಾನ ಮತ್ತು ಜಮೀನು ಕುರಿತಂತೆ ಇರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಶೀಟ್]‌. 
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/ ಯು.ಎಸ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೇಶನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}ನಿಂದ ಪಡೆದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ [http://tonto.eia.doe.gov/state/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}.
;ಇತಿಹಾಸ
* [http://www.nationalcenter.org/HistoricalDocuments.html ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌] ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಡತಗಳು       
* [http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm ಯು.ಎಸ್‌.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ಯೆಯೋದ್ದೇಶಗಳು:ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂಟಾರಿಯೋ ಕನ್ಸಲ್ಟಂಟ್ಸ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20061212193931/http://www.religioustolerance.org/nat_mott.htm |date=2006-12-12 }}ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. 
* ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕುರಿತಾದಂತೆ [http://www.historicalstatistics.org/index2.html ಯುಎಸ್‌ಎ] ಕಲೆಹಾಕಿದ ಮಾಹಿತಿ   
;ನಕ್ಷೆಗಳು
* [http://nationalatlas.gov/ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720093336/http://nationalatlas.gov/ |date=2006-07-20 }}; ಯು.ಎಸ್‌. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ಇಂಟಿರಿಯರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆಗಳು. 
* [[ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ]]ದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ [[ವಿಕಿಪಿಡೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ|ವಿಕಿಮಿಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]]ನ ಜೊತೆ ಅಂಗಿಕೃತವಲ್ಲದ) [http://www.wikimapia.org/#y=41771312&amp;x=-99492187&amp;z=4&amp;l=0&amp;m=a ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ] ದ ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ. 
* {{wikiatlas|the United States}}
{{-}}
{{Navboxes
|title=Articles Related to the United States of America
|list1=
{{United States Template Group}}
{{Anglophone states}}
{{English official language clickable map}}
{{United States topics}}
{{National personifications}}
}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಿ8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಿ20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೨೯೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಫೆಡರಲ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>1j1wdu7h1jcz18i31fnphn5zdkv73yj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13224</id>
    <revision>
      <id>1435316</id>
      <parentid>1377971</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19807" sha1="a1rmyaaqmf6y4cjgzbs82icr140nskm" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>a1rmyaaqmf6y4cjgzbs82icr140nskm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435317</id>
      <parentid>1435316</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19855" sha1="84z6po73dl4rqcrlpnf83527qed8fgb" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ ಗಂಡನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>84z6po73dl4rqcrlpnf83527qed8fgb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435318</id>
      <parentid>1435317</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19859" sha1="s94qxorllqweyqjkl7f14gifknirq88" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>s94qxorllqweyqjkl7f14gifknirq88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435319</id>
      <parentid>1435318</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19863" sha1="6p82npsoetr1jmir4l68w6279g6y73q" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>6p82npsoetr1jmir4l68w6279g6y73q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435320</id>
      <parentid>1435319</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19892" sha1="fblyczlxjsouni05lcm4c5y0q37v96s" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಉಜಿರೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>fblyczlxjsouni05lcm4c5y0q37v96s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435321</id>
      <parentid>1435320</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19896" sha1="obbasafzb1kh9jzcm5jskgfxtkyeogj" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಉಜಿರೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>obbasafzb1kh9jzcm5jskgfxtkyeogj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435322</id>
      <parentid>1435321</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19900" sha1="6orlsj6k2ncp6p63qjawuq0lze0atxy" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಉಜಿರೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]ದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>6orlsj6k2ncp6p63qjawuq0lze0atxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435323</id>
      <parentid>1435322</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19904" sha1="6q9h6ncm8805z2k9ddft271kbpxyaas" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಉಜಿರೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]ದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ [[ತಾಯಿ]]ಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ ಅರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>6q9h6ncm8805z2k9ddft271kbpxyaas</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435324</id>
      <parentid>1435323</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19908" sha1="ejfgk3btohiy37k0u91h92jclf69x4j" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಉಜಿರೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]ದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ [[ತಾಯಿ]]ಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ [[ಅರಸ]]ರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>ejfgk3btohiy37k0u91h92jclf69x4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435325</id>
      <parentid>1435324</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು */</comment>
      <origin>1435325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19912" sha1="dklsbiy8209cxjs95s01z2fyy5a8fmo" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
| native_name                     = &lt;!-- ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಡಿ, WP:INDICSCRIPT ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ. --&gt;
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| nickname                        = 
| pushpin_map                     = India Karnataka
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳ
| coordinates                     = {{coord|12.9210|N|75.2778|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = ದೇಶ
| subdivision_name                = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1               = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_type2               = [[ಭಾರತದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]]
| subdivision_type3               = [[ತಾಲೂಕು|ತಾಲೂಕು]]
| subdivision_name1               = [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ]]
| subdivision_name2               = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| subdivision_name3               = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| established_title               = &lt;!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| leader_title                    = [[ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು (ಭಾರತ)|ಶಾಸಕ]]
| leader_name                     = ಹರೀಶ್ ಪೂಂಜ (BJP)
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_total_km2                  = 8.87
| area_rank                       = 1ನೇ ({{small|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ}})
| elevation_footnotes             =
| elevation_m                     = 108
| population_total                = 7635
| population_metro                = 246,494
| population_as_of                = 2011
| population_footnotes            = 
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 574 214
| area_code                       = 08256
| area_code_type                  = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್
| registration_plate              = KA 21, KA 70
| blank_name_sec1                 = [[Lok Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank_info_sec1                 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]
| blank1_name_sec1                = [[Vidhana Sabha]] ಕ್ಷೇತ್ರ
| blank1_info_sec1                = [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ (ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]]
| blank_name_sec2                 = [[ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] - ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್
| blank_info_sec2                 = 
| website                         = {{URL|belthangaditown.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| demographics_type1              = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1            = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1             = [[ಕನ್ನಡ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first= |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯುಕ್ತರ ವರದಿ {{!}} ಪುಟ 99 |url=https://minorityaffairs.gov.in/WriteReadData/RTF1984/9607554317.pdf |website=minorityaffairs.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{Cite web |title=ಪಟ್ಟಿ C-16 ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ: ಕರ್ನಾಟಕ |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ''' (ಉಚ್ಚಾರಣೆː{{audio|LL-Q33673 (kan)-Yakshitha-ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ.wav|listen}}:ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ.ಇದನ್ನು [[ತುಳು|ತುಳುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಬೋಲ್ತೇರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಉತ್ತರ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕಳ ಮತ್ತು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲ್ಲುಕುಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವೇಣೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕಡ ಇವು ಮೂರು ಹೋಬಳಿಗಳೂ 84 ಗ್ರಾಮಗಳೂ ಇವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 1,375 ಚಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,46,443 (2001)

==ಇತಿಹಾಸ==
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಇದರದೇ ಆದ ಇತಿಹಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಂಗ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot;&gt;{{cite web | url=http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | title=ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ | accessdate=20 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2016 | archive-date=2015-02-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150212175826/http://gazetteer.kar.nic.in/gazetteer/State%20Gazetteer%20Vol%202%201983/Kar_Gaz_1983_Vol2_Chapter12_Places_of_Interest.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನಡ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ನರಸಿಂಹಗಡ ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ೧೭೯೪ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ ಪುನರ್‍ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರಾದ ಜಮಾಲಾಬಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾರಂಬಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅದು ಜಮಲಾಬಾದ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ&quot; /&gt; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಮಾಣು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜೈನ ಬಸದಿ ಇದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಾಲೂಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯು {{coord|13.9833|N|75.3|E|region:IN_type:city(7302)|display=inline}}.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |title=Falling Rain Genomics, Inc – Beltangadi |access-date=2016-02-20 |archive-date=2022-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316172842/http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Beltangadi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ  685&amp;nbsp;ಮೀಟರ್ (2247&amp;nbsp;ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

== ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ==

=== ಶ್ರೀ ವೈದ್ಯನಾಥೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ===

== ಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ==
ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮದರಕ್ಕನ ಅರಮನೆ, ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಒಂದು ಬಸದಿ ಇವೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಗೆ 22 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಲಂಗಡಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಸೋಮಲದೇವಿಯ ಮತ್ತು ಅವಳ [[ಗಂಡ]]ನ [[ಸಮಾಧಿ]]ಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಬಸದಿಯೂ ಇದೆ. ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಗವಾಡಿ ಎಂಬುದು ಬಂಗರಸರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 19 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಉಜಿರೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು, ಹೈಸ್ಕೂಲು, ಗುರುಕುಲಗಳಿವೆ. ಇದು ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ಬಾಗಿಲಿನಂತಿದೆ. [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ|ಧÀರ್ಮಸ್ಥಳ]] ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 25 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಣಿಯೂರು ಹೊಳೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಡಾಯಿಕಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಕೋಟೆ ಇರುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಇದೆ. ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಿದ ಬಲ್ಲಾಳರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ನರಸಿಂಹವರ್ಮ ಈ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. [[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]]ದ ಯುದ್ಧದವರೆಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ನರಸಿಂಹಗಡವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ]] ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ತನ್ನ [[ತಾಯಿ]]ಯ ನೆನಪಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟ.

ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ವೇಣೂರು (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಿಂದ 19 ಕಿಮೀ) ಒಂದು ಜೈನಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಪುರ (ಫಲ್ಗುಣ) ಹೊಳೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಹಿಂದೆ ಜೈನ [[ಅರಸ]]ರ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಮಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಮಟ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ

* [Http://www.shridharmasthala.org ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ], [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]]
* [Http://www.shreeramakshetra.com ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಾಲಯ, ಕನ್ಯಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922065449/http://shreeramakshetra.com/ |date=2020-09-22 }}
* [[ಸೌತಡ್ಕ ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]], ಸೌತಡ್ಕ. [http://rcmysore-portal.kar.nic.in/temples/sowthadkatemple/HistoryKan.htm]
* [[ಚಾರ್ಮಾಡಿ ಘಾಟಿ]]
* [https://web.archive.org/web/20150407015141/http://nadubottu.org/ ಶ್ರೀ ಉಧ್ಭಾವಾ ರಾಧ್ರನಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಡುಬೋಟ್ಟು, ಮದಂತ್ಯರ್]
* [[ಶಿಶಿಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ]], ಶಿಶಿಲ.
* ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಉಜಿರೆ]]
* ಸೇಂಟ್. ಆಂಟನಿ ಚರ್ಚ್,  [[ಉಜಿರೆ]]
* ಚಂದಕುರ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಕುತ್ಯಾರ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಮಹಾದೇವಿ ಮಾರಿಗುಡಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಲ್ಲಮಾಂಜ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಶ್ರೀ ಒಡಿಲು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಒಡಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶಾಂತಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದಿಗಂಬರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ಯುರ್ ರಿಡೀಮರ್ ಚರ್ಚ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ), 
* [Http://www.belthangadydiocese.com ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಿರೋ ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901044954/http://www.belthangadydiocese.com/ |date=2017-09-01 }}, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಜಮಾಲಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ, ಮಂಜೊತ್ತಿ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್, ಮದಂತ್-ಯರ್
* ಕಾಜುರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್, ಮಿಥಾಬಾಗಿಲು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ
* ಹಜರತ್ ಹಯತುಲ್ ಜಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ, ಗುರುವಾಯಣಕೆರೆ
* ಸನ್ಯಾಸಿಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಮುಂಡಾಜೆ]]
* ಗುಂಡಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡಾಜೆ
* [[ಸುರ್ಯ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಾಲಯ]],[[ಸುರ್ಯ]]
* ಮೊಹಿದ್ದೀನ್  ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ.
* ತಂಗಾಯಿ  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
* ಶ್ರೀ ರಾಮ ಮಂದಿರ
* ಮಹಾಮಾಯಿ ಮಾರಿ ಗುಡಿ
* ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ 
* ನರಸಿಂಹ ಘಡ 
* ಬಂಡಾಜೆ ಅಬ್ಬಿ ಜಲಪಾತ
* ದಿಡುಪೆ ಜಲಪಾತ
* ಎರಮಾಯಿ ಜಲಪಾತ
* ಎತ್ತಿನ ಭುಜ ಬೆಟ್ಟ 
* ಶಿಶಿಲ ಬೆಟ್ಟ 
* [[ವೇಣೂರು]] 
* [[ಆರಂಬೋಡಿ ಆದಿನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿ]]
{{colend|2}}  ನೆರಿಯ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾಟಾಜೆ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಅಣಿಯುರು ನೆರಿಯ

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ==
೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೭,೬೩೫&lt;ref name=&quot;NPR-2011-Beltangadi&quot;&gt;{{Cite web|title=NPR Report: Karnataka: Dakshina Kannada: Beltangadi|year=2011|publisher=National Population Register, Ministry of Home Affairs, Government of India|url=http://censusindia.gov.in/NprStateReport.aspx?stcd=29&amp;distcd=21&amp;tslcode=003}}&lt;/ref&gt;.ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯತಿಯ ೧೧ ವಾರ್ಡುಗಳಿದ್ದು ೮.೮೭ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಿದೆ.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ.ಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಡಿಕೆ,ಕೊಕ್ಕೊ,ತೆಂಗು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರು,ಭತ್ತ.

==ತಾಲೂಕು==
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ತಾಲೂಕು. ಚಾರ್ಮಾಡಿಯಿಂದ ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೂ, ವೇಣೂರು ನಿಂದ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯವರೆಗೂ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕು ಹರಡಿದೆ.ಇದರ ಪೂರ್ವ-ಉತ್ತರ  ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಮಣೀಯವಾದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವಿದೆ]]. ಈ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]],ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಉಜಿರೆ]],ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಜಮಲಾಬಾದ್]] ಕೋಟೆಯೂ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೂ ಇವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾಜೂರು|ಕಾಜೂರಿನ]] ಮಸೀದಿ,  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಚರ್ಚ್,ಮಡಂತ್ಯಾರ್ ಚರ್ಚ್, ನಡಿಬೆಟ್ಟು ಶ್ರೀ ರೌಧ್ರಾನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಾರೆಂಕಿ ಶ್ರೀ ಮಹೀಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕುತ್ಯಾರು ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸುರ್ಯ ಗ್ರಾಮದ ಸದಾಶಿವರುದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ನೇತ್ರಾವತಿ]] ನದಿ, ನೆರಿಯ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಾಟಾಜೆ,ಇತ್ಯಾದಿ.  ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್  ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿವೆ. [[ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ]] ಹಾಗೂ [[ಜೈ ಕನ್ನಡಮ್ಮ]] ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{commons category|Belthangady}}

{{coord|12.9905534|75.2816248|display=Belthangady}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]

{{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}}</text>
      <sha1>dklsbiy8209cxjs95s01z2fyy5a8fmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಎಮ್. ವಿ. ಕಾಮತ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14617</id>
    <revision>
      <id>1435340</id>
      <parentid>1339190</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */</comment>
      <origin>1435340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13651" sha1="46z92om1748mvsbqv23hboweeve2wh4" xml:space="preserve">(೭,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೨೧-೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೨೦೧೪)
{{Infobox person
| name = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್,
| image = Mvkamath.jpg  
| image_size =
| caption = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್
| birth_name = ಮಾಧವ
| alias =
| birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೭, ೧೯೨೧ 
|birth_place = ಉಡುಪಿ
| death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ೨೦೧೪ 
| death_place = ಉಡುಪಿ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
| origin =
| occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಿದೇಶ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಲೇಖಕ, ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ,
| known_for = ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಲೇಖಕ,
| years_active = ೧೯೪೦-೨೦೧೪
| website = {URL|http://www.ghantasala.info/}
}}
===ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ===
'ಮಾಧವ್ ವಿಟ್ಠಲ್ ಕಾಮತ್ ರವರು,&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=eNOcIIITTYwC&amp;pg=PR8&amp;lpg=PR8&amp;dq=a+reporter+at+large,+M.V.Kamath&amp;source=bl&amp;ots=xpgZdBOvas&amp;sig=9Qy9nUidrYUOmXLA6PVj_POCR3o&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=q15OU8f7OIf_rAfnsIHQDA&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=a%20reporter%20at%20large%2C%20M.V.Kamath&amp;f=false 'M.V. Kamath, a Journalist at Large']&lt;/ref&gt; ೧೯೨೧,ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೭ ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ 'ಉಡುಪಿ'ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಪಡೆದು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. 'ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ,' ಹಾಗೂ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು,ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ 'ಡೈ ಕೆಮಿಸ್ಟ್,' ಆಗಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ,' ಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದ, 'ಕಾನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸನ್, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿಯನ್ನು ಕುಲಂಕುಶವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೊಡನಿರುವ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್, ನಂತರ, 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪಿ.ಟಿ.ಐ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸನ್, ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೫೮ ರ ವರೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:MVK.jpg|thumb|right|250px|'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್ (೨೦೧೩)]]

== ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕೃಷಿಯ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ==
* ಸನ್, ೧೯೫೮-೫೯ ರಲ್ಲಿ 'ಮುಂಬೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏಶಿಯ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |title=knowyourstar.com, I lived to see “Tryst With Destiny”: Dr. M V Kamath |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140622064418/http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸನ್, ೧೯೫೯-೬೩ ರಲ್ಲಿ 'ಜರ್ಮನಿ'ಯಲ್ಲಿ,
* ಸನ್, ೧೯೬೩-೬೭ ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಯಾರಿಸ್' ನಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
* ಸನ್, ೧೯೭೮-೮೧ ರವರೆಗೆ, 'ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ 'ಭಾನುವಾರದ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* 'ಬಾಂಬೆ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,
* 'ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ಕರೆಸ್ಪಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿ,
* 'ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/magazine/an-independent-voice/article4985332.ece An independent voice]&lt;/ref&gt;
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ನ ಡಾ. ಟಿಎಂಎ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿ.ವಿ.ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ನ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶ'ರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://coastaldigest.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29631:manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday&amp;catid=57:news-stories&amp;Itemid=68 manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday]&lt;/ref&gt;
'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತರು', ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ', ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (೧೯೬೯- ೭೮) ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ, '[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]' ಪತ್ರಿಕೆಯ 'ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಲಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ, '[[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮಾತುಗಾರರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, [[ಉದಯವಾಣಿ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈನ ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |title='A Reporter at Large' |access-date=2014-04-16 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214053955/http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮತ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು :'''
===ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು===
* &quot;Narendra Modi-The Architect of a Modern State&quot;, co-authored with Kalindi Randeri.
* &quot;On Media, Politics and Literature (2009)&quot;, 
* &quot;Gandhi – A Spiritual Journey&quot; (2007),
* &quot;Reporter at Large&quot; (2002),
* &quot;The Pursuit of Excellence&quot; (1982).
===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
* '[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೦೪.
* '[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೧೧.
ಕೊಂಕಣಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಣಿಪಾಲದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ, ಪೈ ಫೌಂಡೇಶನ್, 'ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್, ೨೬ ರ ಸಂಜೆ, ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ, ’ಹೋಟೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ’ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
==೯೦ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ==
ಮಣಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ೯೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಜರುಗಿತು.
===ನಿಧನ===
೯೩ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮತರನ್ನು 'ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತುರ್ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣವಾಗದೆ, ಅವರು ೨೦೧೪ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ಗುರುವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೭-೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |title='Veteran journalist MV kamath dead, hundreds bid adieu', IBN Live |access-date=2014-10-10 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010205014/http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |title=Net India, 'Veteran journalist M V Kamath passes away at 93' |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015215931/http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ==
* [http://books.google.co.in/books/about/M_V_Kamath_a_Journalist_at_Large.html?id=eNOcIIITTYwC&amp;redir_esc=y 'Google books,' 'M.V.Kamath, a Journalist at Large']
* [http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್‌ರವರ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120202707/http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html |date=2007-11-20 }}
* [http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62  M V KAMATH : The Coastal Boy Who Made Big in Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901170554/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62 |date=2014-09-01 }} 
* [http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php 'ಉಡುಪಿ ಪೇಜಸ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012011631/http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php |date=2014-10-12 }} 
* [https://www.facebook.com/groups/243877572446127/357509851082898/ ನೇಸರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ಪು.೯,'ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ,ಕನ್ನಡ ಕುವರ-ಡಾ.ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್-ಡಾ.ಮಮತಾ ರಾವ್]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>46z92om1748mvsbqv23hboweeve2wh4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435341</id>
      <parentid>1435340</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */</comment>
      <origin>1435341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13690" sha1="acs0rqqtbo5sqi5dbj37982i3n06w1m" xml:space="preserve">(೭,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೨೧-೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೨೦೧೪)
{{Infobox person
| name = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್,
| image = Mvkamath.jpg  
| image_size =
| caption = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್
| birth_name = ಮಾಧವ
| alias =
| birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೭, ೧೯೨೧ 
|birth_place = ಉಡುಪಿ
| death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ೨೦೧೪ 
| death_place = ಉಡುಪಿ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
| origin =
| occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಿದೇಶ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಲೇಖಕ, ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ,
| known_for = ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಲೇಖಕ,
| years_active = ೧೯೪೦-೨೦೧೪
| website = {URL|http://www.ghantasala.info/}
}}
===ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ===
'ಮಾಧವ್ ವಿಟ್ಠಲ್ ಕಾಮತ್ ರವರು,&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=eNOcIIITTYwC&amp;pg=PR8&amp;lpg=PR8&amp;dq=a+reporter+at+large,+M.V.Kamath&amp;source=bl&amp;ots=xpgZdBOvas&amp;sig=9Qy9nUidrYUOmXLA6PVj_POCR3o&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=q15OU8f7OIf_rAfnsIHQDA&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=a%20reporter%20at%20large%2C%20M.V.Kamath&amp;f=false 'M.V. Kamath, a Journalist at Large']&lt;/ref&gt; ೧೯೨೧,ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೭ ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ '[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಪಡೆದು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. 'ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ,' ಹಾಗೂ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು,ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ 'ಡೈ ಕೆಮಿಸ್ಟ್,' ಆಗಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ,' ಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದ, 'ಕಾನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸನ್, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿಯನ್ನು ಕುಲಂಕುಶವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೊಡನಿರುವ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್, ನಂತರ, 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪಿ.ಟಿ.ಐ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸನ್, ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೫೮ ರ ವರೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:MVK.jpg|thumb|right|250px|'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್ (೨೦೧೩)]]

== ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕೃಷಿಯ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ==
* ಸನ್, ೧೯೫೮-೫೯ ರಲ್ಲಿ 'ಮುಂಬೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏಶಿಯ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |title=knowyourstar.com, I lived to see “Tryst With Destiny”: Dr. M V Kamath |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140622064418/http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸನ್, ೧೯೫೯-೬೩ ರಲ್ಲಿ 'ಜರ್ಮನಿ'ಯಲ್ಲಿ,
* ಸನ್, ೧೯೬೩-೬೭ ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಯಾರಿಸ್' ನಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
* ಸನ್, ೧೯೭೮-೮೧ ರವರೆಗೆ, 'ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ 'ಭಾನುವಾರದ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* 'ಬಾಂಬೆ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,
* 'ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ಕರೆಸ್ಪಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿ,
* 'ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/magazine/an-independent-voice/article4985332.ece An independent voice]&lt;/ref&gt;
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ನ ಡಾ. ಟಿಎಂಎ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿ.ವಿ.ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ನ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶ'ರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://coastaldigest.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29631:manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday&amp;catid=57:news-stories&amp;Itemid=68 manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday]&lt;/ref&gt;
'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತರು', ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ', ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (೧೯೬೯- ೭೮) ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ, '[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]' ಪತ್ರಿಕೆಯ 'ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಲಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ, '[[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮಾತುಗಾರರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, [[ಉದಯವಾಣಿ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈನ ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |title='A Reporter at Large' |access-date=2014-04-16 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214053955/http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮತ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು :'''
===ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು===
* &quot;Narendra Modi-The Architect of a Modern State&quot;, co-authored with Kalindi Randeri.
* &quot;On Media, Politics and Literature (2009)&quot;, 
* &quot;Gandhi – A Spiritual Journey&quot; (2007),
* &quot;Reporter at Large&quot; (2002),
* &quot;The Pursuit of Excellence&quot; (1982).
===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
* '[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೦೪.
* '[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೧೧.
ಕೊಂಕಣಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಣಿಪಾಲದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ, ಪೈ ಫೌಂಡೇಶನ್, 'ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್, ೨೬ ರ ಸಂಜೆ, ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ, ’ಹೋಟೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ’ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
==೯೦ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ==
ಮಣಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ೯೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಜರುಗಿತು.
===ನಿಧನ===
೯೩ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮತರನ್ನು 'ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತುರ್ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣವಾಗದೆ, ಅವರು ೨೦೧೪ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ಗುರುವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೭-೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |title='Veteran journalist MV kamath dead, hundreds bid adieu', IBN Live |access-date=2014-10-10 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010205014/http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |title=Net India, 'Veteran journalist M V Kamath passes away at 93' |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015215931/http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ==
* [http://books.google.co.in/books/about/M_V_Kamath_a_Journalist_at_Large.html?id=eNOcIIITTYwC&amp;redir_esc=y 'Google books,' 'M.V.Kamath, a Journalist at Large']
* [http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್‌ರವರ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120202707/http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html |date=2007-11-20 }}
* [http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62  M V KAMATH : The Coastal Boy Who Made Big in Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901170554/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62 |date=2014-09-01 }} 
* [http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php 'ಉಡುಪಿ ಪೇಜಸ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012011631/http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php |date=2014-10-12 }} 
* [https://www.facebook.com/groups/243877572446127/357509851082898/ ನೇಸರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ಪು.೯,'ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ,ಕನ್ನಡ ಕುವರ-ಡಾ.ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್-ಡಾ.ಮಮತಾ ರಾವ್]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>acs0rqqtbo5sqi5dbj37982i3n06w1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435342</id>
      <parentid>1435341</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */</comment>
      <origin>1435342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13731" sha1="mae2wrl66wmaju25vmk4xiaujxulf54" xml:space="preserve">(೭,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೨೧-೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೨೦೧೪)
{{Infobox person
| name = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್,
| image = Mvkamath.jpg  
| image_size =
| caption = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್
| birth_name = ಮಾಧವ
| alias =
| birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೭, ೧೯೨೧ 
|birth_place = ಉಡುಪಿ
| death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ೨೦೧೪ 
| death_place = ಉಡುಪಿ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
| origin =
| occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಿದೇಶ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಲೇಖಕ, ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ,
| known_for = ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಲೇಖಕ,
| years_active = ೧೯೪೦-೨೦೧೪
| website = {URL|http://www.ghantasala.info/}
}}
===ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ===
'ಮಾಧವ್ ವಿಟ್ಠಲ್ ಕಾಮತ್ ರವರು,&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=eNOcIIITTYwC&amp;pg=PR8&amp;lpg=PR8&amp;dq=a+reporter+at+large,+M.V.Kamath&amp;source=bl&amp;ots=xpgZdBOvas&amp;sig=9Qy9nUidrYUOmXLA6PVj_POCR3o&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=q15OU8f7OIf_rAfnsIHQDA&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=a%20reporter%20at%20large%2C%20M.V.Kamath&amp;f=false 'M.V. Kamath, a Journalist at Large']&lt;/ref&gt; ೧೯೨೧,ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೭ ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ '[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಪಡೆದು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. '[[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]],' ಹಾಗೂ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು,ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ 'ಡೈ ಕೆಮಿಸ್ಟ್,' ಆಗಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ,' ಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ನಂತರ ದೆಹಲಿಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದ, 'ಕಾನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸನ್, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿಯನ್ನು ಕುಲಂಕುಶವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೊಡನಿರುವ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್, ನಂತರ, 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪಿ.ಟಿ.ಐ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸನ್, ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೫೮ ರ ವರೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:MVK.jpg|thumb|right|250px|'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್ (೨೦೧೩)]]

== ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕೃಷಿಯ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ==
* ಸನ್, ೧೯೫೮-೫೯ ರಲ್ಲಿ 'ಮುಂಬೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏಶಿಯ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |title=knowyourstar.com, I lived to see “Tryst With Destiny”: Dr. M V Kamath |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140622064418/http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸನ್, ೧೯೫೯-೬೩ ರಲ್ಲಿ 'ಜರ್ಮನಿ'ಯಲ್ಲಿ,
* ಸನ್, ೧೯೬೩-೬೭ ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಯಾರಿಸ್' ನಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
* ಸನ್, ೧೯೭೮-೮೧ ರವರೆಗೆ, 'ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ 'ಭಾನುವಾರದ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* 'ಬಾಂಬೆ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,
* 'ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ಕರೆಸ್ಪಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿ,
* 'ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/magazine/an-independent-voice/article4985332.ece An independent voice]&lt;/ref&gt;
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ನ ಡಾ. ಟಿಎಂಎ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿ.ವಿ.ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ನ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶ'ರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://coastaldigest.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29631:manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday&amp;catid=57:news-stories&amp;Itemid=68 manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday]&lt;/ref&gt;
'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತರು', ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ', ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (೧೯೬೯- ೭೮) ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ, '[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]' ಪತ್ರಿಕೆಯ 'ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಲಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ, '[[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮಾತುಗಾರರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, [[ಉದಯವಾಣಿ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈನ ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |title='A Reporter at Large' |access-date=2014-04-16 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214053955/http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮತ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು :'''
===ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು===
* &quot;Narendra Modi-The Architect of a Modern State&quot;, co-authored with Kalindi Randeri.
* &quot;On Media, Politics and Literature (2009)&quot;, 
* &quot;Gandhi – A Spiritual Journey&quot; (2007),
* &quot;Reporter at Large&quot; (2002),
* &quot;The Pursuit of Excellence&quot; (1982).
===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
* '[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೦೪.
* '[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೧೧.
ಕೊಂಕಣಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಣಿಪಾಲದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ, ಪೈ ಫೌಂಡೇಶನ್, 'ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್, ೨೬ ರ ಸಂಜೆ, ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ, ’ಹೋಟೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ’ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
==೯೦ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ==
ಮಣಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ೯೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಜರುಗಿತು.
===ನಿಧನ===
೯೩ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮತರನ್ನು 'ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತುರ್ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣವಾಗದೆ, ಅವರು ೨೦೧೪ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ಗುರುವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೭-೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |title='Veteran journalist MV kamath dead, hundreds bid adieu', IBN Live |access-date=2014-10-10 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010205014/http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |title=Net India, 'Veteran journalist M V Kamath passes away at 93' |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015215931/http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ==
* [http://books.google.co.in/books/about/M_V_Kamath_a_Journalist_at_Large.html?id=eNOcIIITTYwC&amp;redir_esc=y 'Google books,' 'M.V.Kamath, a Journalist at Large']
* [http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್‌ರವರ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120202707/http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html |date=2007-11-20 }}
* [http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62  M V KAMATH : The Coastal Boy Who Made Big in Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901170554/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62 |date=2014-09-01 }} 
* [http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php 'ಉಡುಪಿ ಪೇಜಸ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012011631/http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php |date=2014-10-12 }} 
* [https://www.facebook.com/groups/243877572446127/357509851082898/ ನೇಸರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ಪು.೯,'ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ,ಕನ್ನಡ ಕುವರ-ಡಾ.ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್-ಡಾ.ಮಮತಾ ರಾವ್]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>mae2wrl66wmaju25vmk4xiaujxulf54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435343</id>
      <parentid>1435342</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */</comment>
      <origin>1435343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13735" sha1="g6zg71oj6hxjukn9bglrt0gs1vsoij9" xml:space="preserve">(೭,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೨೧-೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೨೦೧೪)
{{Infobox person
| name = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್,
| image = Mvkamath.jpg  
| image_size =
| caption = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್
| birth_name = ಮಾಧವ
| alias =
| birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೭, ೧೯೨೧ 
|birth_place = ಉಡುಪಿ
| death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ೨೦೧೪ 
| death_place = ಉಡುಪಿ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
| origin =
| occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಿದೇಶ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಲೇಖಕ, ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ,
| known_for = ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಲೇಖಕ,
| years_active = ೧೯೪೦-೨೦೧೪
| website = {URL|http://www.ghantasala.info/}
}}
===ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ===
'ಮಾಧವ್ ವಿಟ್ಠಲ್ ಕಾಮತ್ ರವರು,&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=eNOcIIITTYwC&amp;pg=PR8&amp;lpg=PR8&amp;dq=a+reporter+at+large,+M.V.Kamath&amp;source=bl&amp;ots=xpgZdBOvas&amp;sig=9Qy9nUidrYUOmXLA6PVj_POCR3o&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=q15OU8f7OIf_rAfnsIHQDA&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=a%20reporter%20at%20large%2C%20M.V.Kamath&amp;f=false 'M.V. Kamath, a Journalist at Large']&lt;/ref&gt; ೧೯೨೧,ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೭ ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ '[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಪಡೆದು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. '[[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]],' ಹಾಗೂ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು,ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ 'ಡೈ ಕೆಮಿಸ್ಟ್,' ಆಗಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ,' ಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ನಂತರ [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದ, 'ಕಾನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸನ್, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿಯನ್ನು ಕುಲಂಕುಶವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೊಡನಿರುವ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್, ನಂತರ, 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪಿ.ಟಿ.ಐ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸನ್, ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೫೮ ರ ವರೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:MVK.jpg|thumb|right|250px|'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್ (೨೦೧೩)]]

== ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕೃಷಿಯ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ==
* ಸನ್, ೧೯೫೮-೫೯ ರಲ್ಲಿ 'ಮುಂಬೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏಶಿಯ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |title=knowyourstar.com, I lived to see “Tryst With Destiny”: Dr. M V Kamath |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140622064418/http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸನ್, ೧೯೫೯-೬೩ ರಲ್ಲಿ 'ಜರ್ಮನಿ'ಯಲ್ಲಿ,
* ಸನ್, ೧೯೬೩-೬೭ ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಯಾರಿಸ್' ನಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
* ಸನ್, ೧೯೭೮-೮೧ ರವರೆಗೆ, 'ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ 'ಭಾನುವಾರದ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* 'ಬಾಂಬೆ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,
* 'ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ಕರೆಸ್ಪಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿ,
* 'ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/magazine/an-independent-voice/article4985332.ece An independent voice]&lt;/ref&gt;
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ನ ಡಾ. ಟಿಎಂಎ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿ.ವಿ.ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ನ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶ'ರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://coastaldigest.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29631:manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday&amp;catid=57:news-stories&amp;Itemid=68 manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday]&lt;/ref&gt;
'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತರು', ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ', ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (೧೯೬೯- ೭೮) ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ, '[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]' ಪತ್ರಿಕೆಯ 'ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಲಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ, '[[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮಾತುಗಾರರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, [[ಉದಯವಾಣಿ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈನ ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |title='A Reporter at Large' |access-date=2014-04-16 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214053955/http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮತ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು :'''
===ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು===
* &quot;Narendra Modi-The Architect of a Modern State&quot;, co-authored with Kalindi Randeri.
* &quot;On Media, Politics and Literature (2009)&quot;, 
* &quot;Gandhi – A Spiritual Journey&quot; (2007),
* &quot;Reporter at Large&quot; (2002),
* &quot;The Pursuit of Excellence&quot; (1982).
===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
* '[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೦೪.
* '[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೧೧.
ಕೊಂಕಣಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಣಿಪಾಲದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ, ಪೈ ಫೌಂಡೇಶನ್, 'ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್, ೨೬ ರ ಸಂಜೆ, ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ, ’ಹೋಟೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ’ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
==೯೦ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ==
ಮಣಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ೯೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಜರುಗಿತು.
===ನಿಧನ===
೯೩ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮತರನ್ನು 'ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತುರ್ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣವಾಗದೆ, ಅವರು ೨೦೧೪ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ಗುರುವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೭-೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |title='Veteran journalist MV kamath dead, hundreds bid adieu', IBN Live |access-date=2014-10-10 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010205014/http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |title=Net India, 'Veteran journalist M V Kamath passes away at 93' |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015215931/http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ==
* [http://books.google.co.in/books/about/M_V_Kamath_a_Journalist_at_Large.html?id=eNOcIIITTYwC&amp;redir_esc=y 'Google books,' 'M.V.Kamath, a Journalist at Large']
* [http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್‌ರವರ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120202707/http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html |date=2007-11-20 }}
* [http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62  M V KAMATH : The Coastal Boy Who Made Big in Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901170554/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62 |date=2014-09-01 }} 
* [http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php 'ಉಡುಪಿ ಪೇಜಸ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012011631/http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php |date=2014-10-12 }} 
* [https://www.facebook.com/groups/243877572446127/357509851082898/ ನೇಸರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ಪು.೯,'ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ,ಕನ್ನಡ ಕುವರ-ಡಾ.ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್-ಡಾ.ಮಮತಾ ರಾವ್]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>g6zg71oj6hxjukn9bglrt0gs1vsoij9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435344</id>
      <parentid>1435343</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ */</comment>
      <origin>1435344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13739" sha1="eqcjmjxyvi3l5dkserjs7iiuhasr13r" xml:space="preserve">(೭,ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೧೯೨೧-೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್,೨೦೧೪)
{{Infobox person
| name = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್,
| image = Mvkamath.jpg  
| image_size =
| caption = ಮಾಧವ ವಿಠಲ ಕಾಮತ್
| birth_name = ಮಾಧವ
| alias =
| birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೭, ೧೯೨೧ 
|birth_place = ಉಡುಪಿ
| death_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ೨೦೧೪ 
| death_place = ಉಡುಪಿ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
| origin =
| occupation = ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಿದೇಶ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಲೇಖಕ, ಪ್ರಸಾರಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ,
| known_for = ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಆತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿ, ಲೇಖಕ,
| years_active = ೧೯೪೦-೨೦೧೪
| website = {URL|http://www.ghantasala.info/}
}}
===ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ===
'ಮಾಧವ್ ವಿಟ್ಠಲ್ ಕಾಮತ್ ರವರು,&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=eNOcIIITTYwC&amp;pg=PR8&amp;lpg=PR8&amp;dq=a+reporter+at+large,+M.V.Kamath&amp;source=bl&amp;ots=xpgZdBOvas&amp;sig=9Qy9nUidrYUOmXLA6PVj_POCR3o&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=q15OU8f7OIf_rAfnsIHQDA&amp;ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=a%20reporter%20at%20large%2C%20M.V.Kamath&amp;f=false 'M.V. Kamath, a Journalist at Large']&lt;/ref&gt; ೧೯೨೧,ರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೭ ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ '[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲೇ ಪಡೆದು, ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ [[ಪದವಿ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದರು. '[[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ]],' ಹಾಗೂ '[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಮತರು,ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಳಿಕ 'ಡೈ ಕೆಮಿಸ್ಟ್,' ಆಗಿ ನೌಕರಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಸ್ವಲ್ಪದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊರಳಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ ಬೊಂಬಾಯಿನ 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಪತ್ರಿಕೆ,' ಯಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಭರ್ತಿಯಾದರು. ನಂತರ [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಾಗಿದ್ದ, 'ಕಾನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಮಹತ್ವದ ವರದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಸನ್, ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ಸವದ ವರದಿಯನ್ನು ಕುಲಂಕುಶವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿ ಇಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲರೊಡನಿರುವ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಅವರದು. ಎಂ.ವಿ.ಕಾಮತ್, ನಂತರ, 'ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ' ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪಿ.ಟಿ.ಐ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸನ್, ೧೯೫೫ ರಿಂದ ೧೯೫೮ ರ ವರೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿ ಸೈ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿವರಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:MVK.jpg|thumb|right|250px|'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್ (೨೦೧೩)]]

== ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕೃಷಿಯ ಮೈಲುಗಲ್ಲುಗಳು ==
* ಸನ್, ೧೯೫೮-೫೯ ರಲ್ಲಿ 'ಮುಂಬೈನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏಶಿಯ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |title=knowyourstar.com, I lived to see “Tryst With Destiny”: Dr. M V Kamath |access-date=2014-04-16 |archive-date=2014-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140622064418/http://www.knowyourstar.com/i-lived-to-see-tryst-with-destiny/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸನ್, ೧೯೫೯-೬೩ ರಲ್ಲಿ 'ಜರ್ಮನಿ'ಯಲ್ಲಿ,
* ಸನ್, ೧೯೬೩-೬೭ ರಲ್ಲಿ 'ಪ್ಯಾರಿಸ್' ನಲ್ಲಿ, 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯದ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ'ಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು.
* ಸನ್, ೧೯೭೮-೮೧ ರವರೆಗೆ, 'ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ'ಯ 'ಭಾನುವಾರದ ಸಂಪಾದಕ'ರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
* 'ಬಾಂಬೆ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,
* 'ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಫಾರಿನ್ ಕರೆಸ್ಪಂಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ'ರಾಗಿ,
* 'ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ,&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/magazine/an-independent-voice/article4985332.ece An independent voice]&lt;/ref&gt;
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ನ ಡಾ. ಟಿಎಂಎ ಪೈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ವಿ.ವಿ.ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ',
* 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ನ ಗೌರವ ನಿರ್ದೇಶ'ರಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://coastaldigest.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=29631:manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday&amp;catid=57:news-stories&amp;Itemid=68 manipal-institute-of-communication-celebrates-veteran-journalist-mv-kamaths-90th-birthday]&lt;/ref&gt;
'ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತರು', ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 'ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ', ಪತ್ರಿಕೆಯ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ೧೦ ವರ್ಷಗಳು (೧೯೬೯- ೭೮) ದುಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ವಾಪಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ, '[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]' ಪತ್ರಿಕೆಯ 'ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವೀಕ್ಲಿ' ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ, '[[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತ ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಮತ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಮಾತುಗಾರರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, [[ಉದಯವಾಣಿ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂಬೈನ ಮಾಹಿಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ]]ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |title='A Reporter at Large' |access-date=2014-04-16 |archive-date=2010-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214053955/http://www.bhavans.info/store/bookdetail.asp?bid=213&amp;bauth=M.V.+Kamath |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾಮತ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ೫೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. '''ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು :'''
===ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು===
* &quot;Narendra Modi-The Architect of a Modern State&quot;, co-authored with Kalindi Randeri.
* &quot;On Media, Politics and Literature (2009)&quot;, 
* &quot;Gandhi – A Spiritual Journey&quot; (2007),
* &quot;Reporter at Large&quot; (2002),
* &quot;The Pursuit of Excellence&quot; (1982).
===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
* '[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೦೪.
* '[[ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]'-೨೦೧೧.
ಕೊಂಕಣಿ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಣಿಪಾಲದ ಡಾ.ಟಿ.ಎಂ.ಎ, ಪೈ ಫೌಂಡೇಶನ್, 'ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಂಕಣಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್, ೨೬ ರ ಸಂಜೆ, ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ, ’ಹೋಟೆಲ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ’ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
==೯೦ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ==
ಮಣಿಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮತರ ೯೦ ನೇ ವರ್ಷದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಜರುಗಿತು.
===ನಿಧನ===
೯೩ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮತರನ್ನು 'ಮಣಿಪಾಲಿನ ಕಸ್ತುರ್ಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಗುಣವಾಗದೆ, ಅವರು ೨೦೧೪ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೯, ಗುರುವಾರ, ಬೆಳಿಗ್ಯೆ ೭-೩೦ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |title='Veteran journalist MV kamath dead, hundreds bid adieu', IBN Live |access-date=2014-10-10 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010205014/http://ibnlive.in.com/news/veteran-journalist-mv-kamath-dead-hundreds-bid-adieu/505105-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |title=Net India, 'Veteran journalist M V Kamath passes away at 93' |access-date=2014-10-12 |archive-date=2014-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015215931/http://netindian.in/news/2014/10/09/00030835/veteran-journalist-m-v-kamath-passes-away-93 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ==
* [http://books.google.co.in/books/about/M_V_Kamath_a_Journalist_at_Large.html?id=eNOcIIITTYwC&amp;redir_esc=y 'Google books,' 'M.V.Kamath, a Journalist at Large']
* [http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html ಎಂ. ವಿ. ಕಾಮತ್‌ರವರ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071120202707/http://www.udupipages.com/home/people/mvkamath.html |date=2007-11-20 }}
* [http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62  M V KAMATH : The Coastal Boy Who Made Big in Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140901170554/http://www.daijiworld.com/chan/achievers_view.asp?a_id=62 |date=2014-09-01 }} 
* [http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php 'ಉಡುಪಿ ಪೇಜಸ್'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012011631/http://www.udupipages.com/personality/m-v-kamath.php |date=2014-10-12 }} 
* [https://www.facebook.com/groups/243877572446127/357509851082898/ ನೇಸರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ಪು.೯,'ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತ,ಕನ್ನಡ ಕುವರ-ಡಾ.ಎಮ್.ವಿ.ಕಾಮತ್-ಡಾ.ಮಮತಾ ರಾವ್]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ ನಿರ್ದೇಶಕ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿನ ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>eqcjmjxyvi3l5dkserjs7iiuhasr13r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16405</id>
    <revision>
      <id>1435462</id>
      <parentid>1338933</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10478" sha1="6ynceqqp2s4mwvrxmdeqq00gq3gh7n5" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       = ಚಿತ್ರ:H. R. Chandrasekhar.jpg
| alt         = 
| caption     = ಡಾ.ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ರಂಗರಾವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು. 
| birth_name  = ಚಂದ್ರಶೇಖರ
| birth_date  = ವ್ಯಯನಾಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದ, ಶುದ್ಧ ಪಂಚಮಿ,ಶುಕ್ರವಾರ, ೨೯,೧೧,೧೯೪೬, 
| birth_place = ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ   
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್
| education   =  ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ (೧೯೭೩)ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ.ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ವಿಜೇತರು, past consultant to the United Nations Development Program (UNDP) under the TOKTEN project. ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ Post Doctoral ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು.
| alma_mater  = ಕಾನ್ಪುರ್ ಐ.ಐ.ಟಿ;ಎಮ್.ಎಸ್.ಸಿ.(೧೯೬೮)
| other_names = 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ
| known_for   = 'Tales from Indian epics' ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಕಥಾಸಂಕಲನದ ರಚನಾಕಾರರು, 'ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಗವತವೆಂಬ ಬೃಹತ್ ಗ್ರಂಥದ ಲಿಪಿಕಾರ, ಹಾಗೂ ಸಂಪಾದಕ'
| spouse      = [[ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| website = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/}}          
}}
'''ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/ |title=ಡಾ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್' |access-date=2009-08-06 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090832/http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ಅಮೆರಿಕದ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಆತ್ಮೀಯರಿಗೆಲ್ಲಾ '[[ಚಂದ್ರ]]' ಎಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
'''ಡಾ.ಚಂದ್ರ''', ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್. ’ಹೂಸ್ಟನ್ ಕನ್ನಡ ವೃಂದ,’ ದಲ್ಲಿ ೧೨, ನೇ, ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೦೮ ರಂದು, ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ,'[[ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಗವತ]]' ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊರತಂದ ಕನ್ನಡ ಕವಿ. ಅವರು ಚಿತ್ರದುರ್ಗಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/holalkere-chitradurga-pincode/55106/ |title='Holalkere', Chitradurga District, Karnataka Pincode 577526 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305050612/http://www.xombom.com/pincode/holalkere-chitradurga-pincode/55106/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಗವತವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲಿಪಿಕಾರ, ಅನುವಾದಕ. ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಗವತ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ತಾಳೆಗರಿಯ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೭೫೫ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಖಿಸಿದ '[[ಶ್ರೀ.ರಾಮಣ್ಣಯ್ಯ]],' ನವರು, ಇವರ ಪೂರ್ವಜರು.
==ಬಾಲ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನ ==
'[[ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ರಂಗರಾವ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]' ರವರು,&lt;ref&gt; [http://www.sallapa.com/2016/06/blog-post_29.html?utm_source=BP_recent&amp;utm-medium=gadget&amp;utm_campaign=bp_recent 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'] &lt;/ref&gt; ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ (ರಾಜ್ಯಕ್ಕೇ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ರ‍್ಯಾಂಕ್), ಹಾಗೂ [[ಚಿನ್ನದ ಪದಕ]] ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ '[[ಪರ್ಡ್ಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],' ದಲ್ಲಿ  ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ'ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ತಮ್ಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಎಸ್.ಸಿ ಪದವಿಗಳಿಸುವ  ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್' ನಲ್ಲಿ  ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯ ದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಹೋಮ್, ಬೆಂಗಳೂರು-೫೬೦ ೦೦೪]] ನಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/ |title=ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ |access-date=2009-08-06 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090832/http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಅಮೆರಿಕ]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ಈಗ '[[ಮಿಸ್ಸೂರಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]', ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೂ, 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://physics.missouri.edu/people/emeritus-faculty |title=emeritus-faculty |access-date=2016-05-29 |archive-date=2017-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170405004859/https://physics.missouri.edu/people/emeritus-faculty |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ([[Chair)]]. ಇವರಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ '[[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಲೋನ್]]', ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 'ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪಡೆದು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋಧನಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 'ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಾರ'ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ನೂರೈವತ್ತು ಸಂಶೋಧನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ 'ಸಂಶೊಧಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ'ಗಳನ್ನೂ 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಮ್ಮೇಳನ]]ಗಳ ಸಂಚಿಕೆ'ಗಳಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನೂ' ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/vita.html |title=research/research-highlights/faculty-profile-h-r-chandrasekhar/ |access-date=2016-05-29 |archive-date=2013-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009153939/http://web.missouri.edu/~chandrasekharh/vita.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=='ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು'==
'ಚಂದ್ರರವರು','[[ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ, ಕೊಲಂಬಿಯದ, ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್]],' ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿರಾಜ್ಯದ ಕೊಲಂಬಿಯದಲ್ಲಿ 'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ್,' ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಕಂಕಣಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಮಂದಿರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಶ್ರಮಿಸಿದ, ೧೦ ಪರಿವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ.ಚಂದ್ರಾ ಅವರದೂ ಒಂದು ಪರಿವಾರ. ಈ ಪರಿವಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ವಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಪರಿವಾರಗಳು, ತಮ್ಮ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿ,'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ,'ದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಶಾಂತಿಮಂದಿರ,' ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಲವಾರು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ # '[[ವೆಬ್ ಸೈಟ್]]' ನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು]]</text>
      <sha1>6ynceqqp2s4mwvrxmdeqq00gq3gh7n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಎಮ್. ಜಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19771</id>
    <revision>
      <id>1435463</id>
      <parentid>1339188</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33888" sha1="auht81lzso3csx30ox7e2wao55kb78l" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>auht81lzso3csx30ox7e2wao55kb78l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435464</id>
      <parentid>1435463</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33917" sha1="9m2wmkw1rd9b1tg89e9g9ahincla0hi" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>9m2wmkw1rd9b1tg89e9g9ahincla0hi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435465</id>
      <parentid>1435464</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33921" sha1="o8x33wk3329sgumpuecn0zdd47pfj74" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>o8x33wk3329sgumpuecn0zdd47pfj74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435466</id>
      <parentid>1435465</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33925" sha1="8w3ngogmnky4lbps2x17pok6bn4cbi7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>8w3ngogmnky4lbps2x17pok6bn4cbi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435467</id>
      <parentid>1435466</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33978" sha1="lx5qbzg885t2mfaa14ybac1gzvy6v1d" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಭಾರತ)|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]ಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>lx5qbzg885t2mfaa14ybac1gzvy6v1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435468</id>
      <parentid>1435467</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ */</comment>
      <origin>1435468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33983" sha1="ouky2ai0942mi9bgdh19j1u7urzla2z" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಭಾರತ)|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]ಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.

=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>ouky2ai0942mi9bgdh19j1u7urzla2z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435469</id>
      <parentid>1435468</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ */</comment>
      <origin>1435469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33987" sha1="d6dxsrwtru8f5d9y07t4pjgvbeg2k2k" xml:space="preserve">{{Infobox person
| bgcolour       =
| name          = ಎಮ್.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| image         = MGR portrait, from 2017 Stamp.jpg
| image_size     =
| caption       =
| birth_name     = ಮರತ್ತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| birth_date     = {{Birth date|1917|1|17|df=y}}
| birth_place      = [[Nawalapitiya]], [[British Ceylon]]
| death_date     = {{Death date and age|1987|12|24|1917|1|17|df=y}}
| death_place    = [[ಚೆನ್ನೈ]], ಭಾರತ
| other_names     = M. G. R., Puratchi Thalaivar, Makkal Thilagam
| years_active   = 1936-1978 (Actor)&lt;br&gt;1953-1987 (Politician)
| spouse        = Thangamani (''deceased'')&lt;br&gt;Sathanandavathi (''deceased'')&lt;br&gt;[[ವಿ. ಎನ್. ಜಾನಕಿ]] (died in 1996)
| website      =
| occupation    = [[ನಟ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], [[film producer|ನಿರ್ಮಾಪಕ]]
| religion     = [[ಹಿಂದೂ]] 
| awards       = {{Awd|[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]|in 1988 (ಮರಣೋತ್ತರ)}}
}}


''''ಎಮ್ ಜಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್''''(೧೯೧೭-೧೯೮೭)  [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ಖ್ಯಾತ ನಟ,ರಾಜಕಾರಣಿ. ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದವರು.ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್.ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದವರು.ಇವರಿಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಧುರನ್ ಗೋಪಾಲನ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ (17 ಜನವರಿ 1917-24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ), 1977 ಮತ್ತು 1987 ರ ನಡುವೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕಾರಣಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ.]] ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ನಟ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿ, ಅಭಿಮಾನದಿಂದ “ಮಕಲ್ ತಿಲಗಮ್” (ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತಮ್ಮ ಯೌವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಎಮ್.ಜಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಜೊತೆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗಾಂದೀಜಿಯ ಆದರ್ಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್‍ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ನಂತರ, 1936ರಲ್ಲಿ ಸತಿ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. 1940ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ,ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪದವಿ ಪಡೆದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಸಿ.ಎನ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಅವರ [[ದ್ರಾವಿಡ]] ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ)ದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಣ್ಣಾ ದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ. 1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ (ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ರಚನೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು 1977ರ [[ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ [[ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ (ಭಾರತ)|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]ಯಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರನಟನೆಂಬ ಹೆಮ್ಮೆ ಇವರದ್ದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷವು 1980 ಮತ್ತು 1984ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಕಂಡಿತು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು ಅದರ ಹೆಸರು “ನಾನ್ ಯಾನ್ ಪಿರಂಥೈನ್” (ನಾನು ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ). ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕೇರಳದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‍ನ ಮೆಲಕ್ಕತ್ ಗೋಪಾಲ ಮೆನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುತೂರ್ ಸತ್ಯಭಾಮ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಹಿಂದೂ ಮಲಯಾಳಂ ಕುಟುಂಬದವರು. 
ನಂಬೂದರಿ ವಿಧವೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಂದೆಗೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇರಿಂಜಲಕುಡಾದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕøತಗೊಂಡ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ತಾಯಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಪೋಷಕರದ್ದು ಅಂತರ್ ಜಾತಿ ವಿವಾಹವಾಗಿತ್ತು. ಸತ್ಯಭಾಮ ಇಜ್ಞಾವ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲ್ ಮೆನನ್ ನಾಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಓರ್ವ ಮುರುಗನ್ ದೇವರ ಭಕ್ತ, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ದೇವರು ಶ್ರೀ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮೊದಲು ಚಿತಾರಿಕುಲಂ ಭಾರ್ಗವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಪ್ತಪದಿ ತುಳಿದರು, ಅವರ ಹೆಸರು ಥಂಗಮಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಾರೋಗ್ಯದ [[ಕಾರಣ]]ದಿಂದ ಆಕೆ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಅವರ ಮದುವೆ ಸತ್ಯಾನಂದವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ಷಯರೋಗದಿಂದ ಮದುವೆಯ ನಂತರ ತೀರಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮಾಜಿ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರನಟಿ ವಿ.ಎನ್ ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಇವರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಪತಿ ಗಣಪತಿಯವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.

=== ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ ===
ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1936ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಡುಂಗನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಸತೀ ಲೀಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೊಮಾನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಆ್ಯಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1950ರಲ್ಲಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರು ಬರೆದ ಮೃತಿರಿ ಕುಮಾರಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 1954ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಳಕಲ್ಲನ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೆವಾಲಕರ್ ಚಿತ್ರವಾದ ಅಲಿಬಾಬಾವುಮ್ 40 ತಿರುಡಾರ್ಗಲೂಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಾಯಕನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತಿರುದಾಡೆ, ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ, ಆಯಿರಥಿಲ್ ಒರುವಾನ್, ಅನ್ಬೆ ವಾ, ಮಹಾದೇವಿ, ಪಣ ಪಡಿತವನ್, ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಂ ವಾಲಿಭನ್ ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ತಮಿಳರ ಹೃದಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. 1973ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಾಸ್ಟರ್ ಉಲಗಮ್ ಸಟ್ರಮ್ ವಾಲಿಬಿನ್ ಚಿತ್ರ ಅವರ ಹಳೇಯ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಂಗಪೂರ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಹಾಂಗ್ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅವರ ನಟನಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿ 1987ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಉಳ್ಳಗಮ್ ಸಿಥಿ ಪರು ಚಿತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.
=== ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ===
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ 1953ರ ವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ದ್ರಾವಿಡ ಮುತ್ತೇತ್ರ ಕಳಗಂ (ಡಿಎಂಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ಸ್ಮಾರಕ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ( ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ). 1962ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ತನ್ನ 50ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರ ಗುರು. ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ಮರಣಾನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ 1969ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆಯ ಖಜಾಂಚಿಯಾದರು. ಆಗ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
1967 ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಯತ್ನ
ನಟಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಮತ್ತು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅವರು 25 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ 12, 1967 ರಂದು ರಾಧಾ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರೋರ್ವರು ಮುಂದಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಎಡ ಕಿವಿಯ ಬಳಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಶೂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ ಕಾರಣ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡತೊಡಗಿತು. ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಿನ್ನಪ್ಪ ದೇವಾರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ರನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಗಡ ನೀಡಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು ಅರಸಕತ್ತಲೈ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ದೇವಾರ್ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿವಾಸಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರಣ, ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಮಾತನಾಡಲು ತೊಂದರೆ ಪಡುವಂತಾಯಿತು. ಗುಂಡು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅವರ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಕಾವಲ್ಕಾರನ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪೆಟ್ರಾಥಾನ್ ಪಿಳ್ಳಾಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್-ಎಮ್.ಆರ್ ರಾಧಾÀವರ ಕೊನೇಯ ಚಿತ್ರ. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಶೂಟೌಟ್‍ಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಚಿತ್ರೀಕರಣವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀ ಕರಣದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಜನರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು, 
=== ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಎಐಡಿಎಂಕೆ ರಚನೆಯಿಂದ ವಿಭಜನೆ ===
1972ರಲ್ಲಿ ಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಕರುಣಾನಿಧಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಮಗ ಎಂ.ಕೆ ಮುತ್ತು ಚಿತ್ರರಂಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಅಣ್ಣಾದೊರೈ ನಿಧನದ ಬಳಿಕ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಬೆಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡಿಎಂಕೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅನಕಪುತ್ತೂರ್ ರಾಮಲಿಂಗಂ ಅವರು ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದರು..
ಡಿ.ಎಮ್.ಕೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ನಂತರ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಅವರು ಹೊಸ ಪಕ್ಷವೊಂದನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಡಿಎಂಕೆಯ ಏಕೈಕ ಪ್ರಭಲ ಎದುರಾಳಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ(ಎಐಡಿಎಂಕೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. 1963 ಮತ್ತು 1977ರ ನಡುವೆ ನೇತ್ರು ಇಂದರು ನಾಲೈ (1974), ಇಥಾಯಕನಿ (1975), ಇಂಡ್ರೋ ಪೋಲ್ ಎಂಡ್ರುಮ್ ವಝ್ಗಾ (1977) ಮುಂತಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹರಡಲು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಲು ತೊಡಗಿದರು.
ಟಿ.ಎಮ್ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಯಶಸ್ಸು
=== 1977ರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===
ಎಐಡಿಎಂಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ 1977 ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಡಿಎಂಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್(ಐಎನ್‍ಸಿ) ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಡಿಎಂಕೆ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದೊಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಐಎನ್‍ಸಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ(ಸಿಪಿಐ) ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಡಿಎಂಕೆ ಮತ್ತು ಜನತಾಪಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಥಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಎಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಎಡಿಎಂಕೆ-ಐಎನ್‍ಸಿ-ಸಿಪಿಐ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಡಿಎಂಕೆ ನೇತೃತ್ವದ ಡಿಎಂಕೆ-ಎನ್‍ಸಿಒ-ಜೆಎನ್‍ಪಿ-ಸಿಪಿಎಂ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಒಡೆದುಹೋದವು. ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಮೈತ್ರಿ 234ರಲ್ಲಿ 144 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1977ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ಎಂ.ಜಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್ 1977ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1987ರ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಇರುವವರೆಗೆ ಎಐಡಿಎಂಕೆ ಪಕ್ಷ ಪ್ರತೀ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ.
=== ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳು ===
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀಲ್ ಸ್ಕೀಮ್” ಪರಿವತನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೇಸ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಕೆ.ಕಾಮರಾಜರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಬಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಕಡೆಗೆ ತಲೆ ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ” ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಯೋಜನೆಯು 1982ರಲ್ಲಿ 1 ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ 120,000 ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರವಾಸಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1950ರ ಉಚಿತ ಮಿಡ್-ಡೇ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಕೊಡಂಬಾಕಂನ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಎಂಬ ಉಚಿತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾ ತಂತ್ರಜ್ಞರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಇದ್ದರೂ 1984ರ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಚುಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ 56% ನಷ್ಟು ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ರತ್ನ
ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಎರಡನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. 1987ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಮಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ಪರಿಹಾರಗೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಎಂಗಾ ವೆಟ್ಟು ಪಿಳ್ಳೈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಡೀಮಾಯ್ ಪೆನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
1971ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್ಷಾಕಾರನ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 
1974ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ( ಅರಿಝೋನಾ) ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
1988ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ) ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಕುಡಿಯಿರುಂಧ ಕೊಯಿಲ್ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂದು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ-1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
ಲೋಕೋಪಕಾರ
ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತಹ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿದವರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು (ಸೈನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್), ಯುದ್ಧ ನಿಧಿಗಾಗಿ ರೂ 75,000 ನೀಡಿದವರು. ತಮಿಳಿನ  ಥಾಯ್ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಣ್ಣಾ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಹಾಗೂ ಎಂಜೆಯಾರ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್‍ನ ಮಾಲಿಕರಾಗಿದ್ದರು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ತೂಕದ ಚಿನ್ನದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು
ಚೆನೈನ ಮರೀನಾ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ನ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ
1984 ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಮ್, ಜಿ, ಆರ್‍ಗೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ವೈಫಲ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು, ಇದು ಮಧುಮೇಹ, ಲಘು ಹೃದಯಾಘಾತ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್‍ಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‍ನ ಡೌನ್ಸ್ಟೇಟ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಸಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1985 ರಂದು ಚೆನೈಗೆ ಮರಳಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 1985 ರಂದು ಸತತ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷ 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‍ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ತನ್ನ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಾರೋಗದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1987ರಂದು ಮನಾಪಕ್ಕಂನ ರಾಮಾವರಾಮ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:30ಕ್ಕೆ ನಿಧನರಾದರು. ಸುಮಾರು 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಗಲಭೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಜನರು ಅಂಗಡಿ, ಚಿತ್ರಮಂದಿರ, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತರಲು ಪೊಲೀಸರು ಶೂಟ್-ಎಟ್-ಸೈಟ್ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬರುವ ವರೆಗೂ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ 29 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟು ಹಾಗೂ 47 ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್‍ರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಮ್ ಎಮ್.ಜಿ.ಆರ್ ಪತ್ನಿ ಜಾನಕಿ ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ಹಾಗೂ ಜೆ ಜಯಲಲಿತರಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 1988ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಜೊತೆಗೊಂಡರು.
=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ===
ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ
1958-ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1969-ಅಡಿಮಾಯ್ ಪೆನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ
1973-ಉಲಗಮ್ ಸೂತ್ರಮ್ ವಲಿಬನ್- ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
1977-ಮಧುರೈಯಿ ಮೀಟ್ಟಾ ಸುಂದರರಾಂಡಿಯನ್-ನಿದೇಶಕ.


{{Commons category|M. G. Ramachandran}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]</text>
      <sha1>d6dxsrwtru8f5d9y07t4pjgvbeg2k2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21344</id>
    <revision>
      <id>1435303</id>
      <parentid>1434972</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209596" sha1="9m8s6c4mcur2m9ce0uk2ttcsuh0lj5b" xml:space="preserve">'''ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ''' ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (artificial intelligence) ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ. ಪ್ರಮುಖ AI ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು &quot;ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಂತ್ರವು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ತನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಗುರಿಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಾದ.  ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯುಂಟೆ? ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೆ? ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವುಂಟೆ? ಇದು ಒಂದು ಸವಾಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿ.&lt;ref&gt;
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಗಣಕದ ಮೂಲಕ ನಿಯೋಗಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ.

ಗುರಿಗಳು, ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ {{Harvtxt|Russell|Norvig|2003}}ವಿದೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್‌‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿ]]ರವರ [http://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai/whatisai.html ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಎಂದರೇನು?] ನೋಡಿ
&lt;/ref&gt;

ಮಾನವರ ಕೇಂದ್ರ ಗುಣ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ - ''[[ಹೊಮೊ ಸೆಪಿಯೆನ್]]'' ಗಳ [[ತಿಳಿವಳಿಕೆ]]-ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. - ಅರ್ಥಾತ್ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು- ಅದೆಷ್ಟು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಯಂತ್ರವೂ ಅನುಕರಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;DP&quot;&gt;
[[ಡರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಸಭೆಗಳು|ಡಾರ್ಟ್‌ಮತ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪ]]:

* {{Harvnb|McCarthy|Minsky|Rochester|Shannon|1955}}
&lt;/ref&gt;
[[ಪುರಾತನ ಕಾಲ|ಪುರಾತನ]] ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[AIನ ಇತಿಹಾಸ ಪುರಾಣ ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನಗಳಲ್ಲಿ|ಪುರಾಣ]], [[ಕಟ್ಟುಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಕಟ್ಟುಕಥೆ]] ಮತ್ತು [[AIನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಹೇಳಲಾದ [[ಮನಸ್ಸು|ಮನಸ್ಸಿನ]] ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗರ್ವಿಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಾತ್ವಿಕ ವಿವಾದಾಂಶಗಳನ್ನು ಇದು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;MCCORDUCK&quot;&gt;
ಇದು [[ಪಮೆಲಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೊರ್ಡಕ್‌]]ರವರ ''ಮೆಷೀನ್ಸ್‌ ದ್ಯಾಟ್‌ ಥಿಂಕ್‌''  ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. &quot;ಪೂಜ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಂತೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ.&quot; ಎಂದು ಆಕೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.{{Harv|McCorduck|2004|p=34}} &quot;ಒಂದು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಆಲೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಕನಸಾಗಿತ್ತು.&quot; {{Harv|McCorduck|2004|p=xviii}} &quot;ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ ತಿರಸ್ಕಾರದ ಉದ್ಗಾರ, ವಿಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಮಯ, ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಮರುಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧಾರಣ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳೊಳಗೆ ಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ನೈಜತೆ ನಡುವೆ ಹಲವು ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳಿವೆ, ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೊ. ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಒದಗಿಸುವವು. ನಾವು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯ ಅಸಂಗತ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇವೆ.&quot; {{Harv|McCorduck|2004|p=3}}ಇವುಗಳು [[ಹೆಲಿನಿಸ್ಟಿಕ್‌|ಗ್ರೀಕ್‌ ದೇಶದ]] ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಆಕೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು &quot;ದೇವರಿಗೆ ರೂಪ ನೀಡುವುದು&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. {{Harv|McCorduck|2004|p=340-400}}
&lt;/ref&gt;
ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹ ಆಶಾವಾದದ ವಿಷಯವಾಗಿರುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;ಹಿಂದಿನ AI ಸಂಶೋಧಕರ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ([[AIಯ ಇತಿಹಾಸ#ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|AIನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ನ್ನು ನೋಡಿ) [[ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲಿ|ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲ್‌]]ರಂತಹ ಆಧುನಿಕ [[ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮ್ಯಾನಿಸಮ್‌|ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮ್ಯಾನಿಸ್ಟ್‌ಗಳ]] ಆಲೋಚನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ದಿಗಿಲುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಹಿನ್ನಡೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದೆ,&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲುದುದಾಗಿದೆ.

&lt;ref name=&quot;AI_APPS&quot;&gt;
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿದ AI ಅನ್ವಯಗಳು

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=28}} 
* {{Harvnb|Kurzweil|2005|p=265}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=216-222}}
&lt;/ref&gt;

AI ಸಂಶೋಧನೆಯು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉನ್ನತ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ, ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ &quot;ವಿಘಟನೆ&quot;ಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;FRAG&quot;&gt;
AIನ್ನು ಉಪವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುವುದು:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=421-425}}
&lt;/ref&gt;
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಆಯಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಸುತ್ತ AIನ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. AIನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತರ್ಕ, ಜ್ಞಾನ, ಯೋಜನೆ, ಕಲಿಕೆ, ಸಂವಹನ, ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬಳಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;I&quot;&gt;
ಈ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ AI ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998}}
&lt;/ref&gt;
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (ಅಥವಾ &quot;[[ದೃಢ AI|ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI]]&quot;) ಈಗಲೂ (ಕೆಲವು) ಸಂಶೋಧನೆಗಳ &lt;ref name=&quot;GI&quot;&gt;
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ([[ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI]]) AIಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಿಚಯಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ:

* {{Harvnb|Kurzweil|1999}} ಮತ್ತು {{Harvnb|Kurzweil|2005}}
&lt;/ref&gt; ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=July 2009}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Haley |first=Albert |date=24-07-2024 |title=OpenAI's Roadmap to AGI: 5-Level Development Strategy |url=https://chatgpt4online.org/openai-5-level-development-strategy-to-agi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728053515/https://chatgpt4online.org/openai-5-level-development-strategy-to-agi/ |archive-date=2024-07-28 |access-date=27-07-2024 |website=ChatGPT 4 Online |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;.

== AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ==

{{Main|History of artificial intelligence|Timeline of artificial intelligence}}

20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, [[ನರವಿಜ್ಞಾನ|ನರಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು, [[ಮಾಹಿತಿ]] ಕುರಿತ ಹೊಸ ಗಣಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ, [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್|ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ಎನ್ನಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಮಾನವ ಗಣಿತ ತರ್ಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನುಕರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾದ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಣಕ]]ದ ಆವಿಷ್ಕರಣ - ಇವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು&lt;ref name=&quot;CYBER&quot;&gt;
AIಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪೂರ್ವಸೂಚಕಗಳು:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=51-107}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=27-32}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=15,940}}
* {{Harvnb|Moravec|1988|p=3}}
[[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ#ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನರಮಂಡಲಗಳು|ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು]] [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನರಮಂಡಲ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ. [[ಅಲಾನ್‌ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌]], [[ಜಾನ್‌ ವೊನ್‌ ನಿವುಮಾನ್‌|ಜಾನ್‌ ವೊನ್‌ ನ್ಯುಮನ್ನ್‌]], [[ನೊಬರ್ಟ್‌ ವೀನರ್‌|ನೊರ್ಬರ್ಟ್‌ ವೇನರ್‌]], [[ಕ್ಲೌಡ್‌ ಶಾನ್ನೊನ್‌]], [[ವಾರೆನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲಫ್‌|ವಾರ್ರೆನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲಫ್‌]], [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಪಿಟ್ಟಿಸ್‌|ವಾಲ್ಟರ್‌ ಪಿಟ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೋನಾಲ್ಡ್‌ ಹೆಬ್ಬ್‌|ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಹೆಬ್ಬ್‌]]ರವರು [[ಗಣಕೀಕರಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್‌]]ಗಳು, [[ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ನರಮಂಡಲಗಳು|ನರಮಂಡಲ]]ಜಾಲಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವರ ಪೈಕಿ ಪ್ರಮುಖರು.
&lt;/ref&gt;

1956ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಡರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಕಾಲೇಜು|ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್ ಕಾಲೇಜ್‌]]ನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
[[ಡರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಸಭೆ|ಡಾರ್ಟ್‌ಮತ್‌ ಸಭೆ]]:

* {{Harvnb|McCorduck|pp=111-136}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=47-49}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=17}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=200-201}}
&lt;/ref&gt;
ಹಾಜರಿದ್ದವರ ಪೈಕಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]], [[ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಮಿನ್‌ಸ್ಕಿ|ಮಾರ್ವಿನ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ,]] [[ಅಲ್ಲೆನ್‌ ನೆವೆಲ್‌|ಅಲೆನ ನೆವೆಲ್]] ಅನೇಕ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ AI ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಬರ್ಟ್‌ ಸಿಮಾನ್‌|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸೈಮನ್‌]] ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ [[MIT]], [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|CMU]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್‌]] ನಲ್ಲಿ AI ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಲವರನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಆದೇಶ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಬರೆದರು:&lt;ref&gt;
ರುಸ್ಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ನೊರ್ವಿಗ್‌ರವರು &quot;ಗಣಕವು ಚಾಣಾಕ್ಷ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವುದು&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.{{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18}}
&lt;/ref&gt;
ಗಣಕಗಳು ಬೀಜ ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ಪದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಮೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;
AIಯ &quot;[[AIನ ಇತಿಹಾಸ#ಸುವರ್ಣಕಾಲ|ಸುವರ್ಣ ವರ್ಷಗಳು]]&quot; (ಯಶಸ್ವಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು 1956-1973):

* {{Harvnb|McCorduck|pp=243-252}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=52-107}}
* {{Harvnb|Moravec|1988|p=9}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18-21}}
[[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಬೊಬ್ರೊವ್‌|ಡೇನಿಯಲ್‌ ಬಾಬ್ರೊವ್‌]]ರವರ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌)|ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್‌]], [[ಅಲ್ಲೆನ್‌ ನೆವೆಲ್‌|ನೆವೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಬರ್ಟ್‌ ಸಿಮಾನ್‌|ಸಿಮೊನ್‌]]ರವರ [[ತರ್ಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೆರ್ರಿ ವಿನೊಗ್ರಾಡ್‌]]ರವರ [[SHRDLU|ಶೃಡ್ಲು]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‍‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
&lt;/ref&gt;
60ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[DARPA|U.S. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡಿತು,&lt;ref&gt;
1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ AIನಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ [[DARPA]] ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು:

* {{Harvnb|McCorduck|2005|pp=131}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=51, 64-65}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=204-205}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು:

* 1965, [[ಎಚ್‌. ಎ. ಸಿಮನ್‌|ಎಚ್. ಎ. ಸೈಮನ್‌]]: &quot;ಮಾನವನು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳು ಮುಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು.&quot; &lt;ref&gt;
{{Harvnb|Simon|1965|p=96}}ವು {{Harvnb|Crevier|1993|p=109}}ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
&lt;/ref&gt;
* 1967, [[ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಮಿನ್‌ಸ್ಕಿ|ಮಾರ್ವಿನ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ]]: &quot;ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನೊಳಗೆ... 'ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ' ಸೃಷ್ಟಿ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿದೆ.&quot; &lt;ref&gt;
{{Harvnb|Minsky|1967|p=2}}ವು {{Harvnb|Crevier|1993|p=109}}ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
&lt;/ref&gt;

ತಾವು ಎದುರಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;
[[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ#ಸಮಸ್ಯೆಗಳು|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ — ಸಮಸ್ಯೆಗಳು]] ನೋಡಿ.
&lt;/ref&gt;
ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಸರ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲೈಟ್‌ಹಿಲ್‌|ಸರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಲೈಟ್‌ಹಿಲ್]] ರವರ ಟೀಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಂತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೇರಿದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, 1974ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಮೊದಲ [[AI ಶೀತಲ ಕಾಲ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
ಮೊದಲ [[AI ಶೀತಲ ಕಾಲ]]:

* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=115-117}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=22}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=212-213}}
* {{Harvnb|Howe|1994}}
&lt;/ref&gt;

[[ಪರಿಣತ ಗಣಕಗಳು|ನುರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ&lt;ref name=&quot;EXPERT&quot;&gt;
ಪರಿಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.1}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=22−24}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=227-331}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 17.4}}
* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=327-335, 434-435}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=145-62, 197−203}}
&lt;/ref&gt; ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ 80ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ AI ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಇದು ಒಬ್ಬ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ವು ಮಾನವ ತಜ್ಞರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ AI ಆದೇಶ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. 1985ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ AIಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪುನ: ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;
1980ರ ಏರಿಕೆ: [[ಪರಿಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಪರಿಣಿತ ಗಣಕಗಳು]], [[ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ ಗಣಕ|ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯೋಜನೆ]], [[ಆಲ್ವೆ|ಅಲ್ವಿ]], [[ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿದ್ಯುನ್ಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|MCC]], [[ಭವಿಷ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಗಣಕೀಕರಣ ಮೂಲ|SCI]] ಏರಿಕೆ:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=426-441}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=161-162,197-203, 211, 240}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=24}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=210-211}}
&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1987ರಲ್ಲಿ, [[ಲಿಸ್ಪ್‌ ಯಂತ್ರ|ಲಿಸ್ಪ್ ಯಂತ್ರ]]ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುಸಿತ ಆರಂಭವಾಗಿ, AI ಪುನ: ಅಪಖ್ಯಾತಿಯ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತು, ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ [[AI ಶೀತಲ ಕಾಲ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;
ಎರಡನೇ [[AI ಶೀತಲ ಕಾಲ]]:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=430-435}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=209-210}}
* {{Harvnb|NRC|1999|pp=214-216}}
&lt;/ref&gt;

90ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, AI ತನ್ನ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಬಂತಿತ್ತು. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು [[ಜಾರಿವ್ಯವಸ್ಥೆ|ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರಗಳು,]] [[ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]], [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ]] ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತರೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AI_APPS&quot;/&gt;
ಇದರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು: ಇಂದಿನ ಗಣಕಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ([[ಮೂರ್‌ನ ನಿಯಮ|ಮೂರ್‌ನ ಕಾನೂನು]] ನೋಡಿ), ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು, ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನವಾಗಿರುವ AI ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗಣಿತದ ದೃಢ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧಕರ ಹೊಸ ಬದ್ಧತೆ.&lt;ref name=&quot;VOTN&quot;&gt;
ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಈಗ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ (&quot;[[ಶುದ್ಧ vs ಕಚ್ಚಾ|ಕೌಶಲ್ಯಗಳ]] ವಿಜಯ&quot;):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=25-26}}
* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=486-487}}
&lt;/ref&gt;

== AIನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ==
{{portalpar|Mind and Brain}}
{{Main|Philosophy of artificial intelligence}}

ಮಾನವನ [[ಮನಸ್ಸು|ಮನಸ್ಸಿನ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ವಾದ, ಒಂದು ಸವಾಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಈ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿ. ಯಂತ್ರಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯುಂಟೆ? ಮಾನವನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆಯೆ? ಯಂತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ [[ಮನಸ್ಸು]] ಮತ್ತು [[ಅರಿವು|ಪ್ರಜ್ಞೆ]]ಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವುಂಟೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಭಾವೀ ಉತ್ತರಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ:&lt;ref&gt;
ಕೆಳಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಷಯದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=947-960}}
* {{Harvnb|Fearn|2007|pp=38-55}}
&lt;/ref&gt;

;[[ಗಣಕೀಯ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಟುರಿಂಗ್‌ನ &quot;ಚತುರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ&quot;]]
:''ಯಂತ್ರವೊಂದು ಮಾನವರಷ್ಟೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಅದು ಮಾನವರಷ್ಟೇ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿರುತ್ತದೆ.''  ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಯಂತ್ರದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ನಾವು ಅದರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು [[ಅಲಾನ್‌ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌|ಅಲಾನ್ ಟುರಿಂಗ್]] ತಮ್ಮ ಪ್ರಮೇಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ [[ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ|ಟುರಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
[[ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯ ತಾತ್ವಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು:

:* {{Harvnb|Turing|1950}},
:* {{Harvnb|Haugeland|1985|pp=6-9}},
:* {{Harvnb|Crevier|1993|p=24}},
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=2-3 and 948}}
&lt;/ref&gt;

;[[ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು|ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪ]]
:''&quot;ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗ ಅಥವಾ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಅದೆಷ್ಟು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದರೆ ಯಂತ್ರ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.&quot;''  1956ರ [[ಡರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಸಭೆಗಳು|ಡಾರ್ಟ್‌ಮೌತ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನ]]ಕ್ಕಾಗಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಲವು AI ಸಂಶೋಧಕರ ನಿಲುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;DP&quot;/&gt;

;[[ಭೌತಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನೆವೆಲ್ ಮತ್ತು ಸೈಮನ್‌ರ ಭೌತಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲ್ಪನೆ]]
:''&quot;ಭೌತಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&quot;''  ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಿಹ್ನೆಯ ಕುಶಲ ಬಳಕೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಮೂಲತತ್ವ.&lt;ref name=&quot;NS&quot;&gt;
[[ಭೌದ್ಧಿಕ ಸಂಕೇತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಕಲ್ಪನೆ:

:* {{Harvnb|Newell|Simon|1976|p=116}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18}}
&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಾನವನ ನೈಪುಣ್ಯವು ಜಾಗೃತ (ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ) ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಕುಶಲ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಪ್ತ ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ &quot;ಗ್ರಹಿಕೆ&quot;ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು [[ಹಬರ್ಟ್‌ ಡ್ರೆಫುಸ್‌|ಹ್ಯುಬರ್ಟ್ ಡ್ರೆಫುಸ್]] ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
ಡ್ರೆಫುಸ್‌ರವರು [[ಭೌದ್ಧಿಕ ಸಂಕೇತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಬೌದ್ಧಿಕ ಚಿಹ್ನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಕಲ್ಪನೆಯ [[ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ|ಅಗತ್ಯ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅವರು &quot;ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಊಹೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ: &quot;ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಿಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಧನವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು&quot;. {{Harv|Dreyfus|1992|p=156}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
ಡ್ರೆಫುಸ್‌ರವರ AIಯ ವಿಮರ್ಶನ ಕಲೆ:

:* {{Harvnb|Dreyfus|1972}},
:* {{Harvnb|Dreyfus|Dreyfus|1986}}, 
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=950-952}}, 
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=120-132}} ಮತ್ತು&lt;/ref&gt;

;[[ಗೋಡೆಲ್‌ರ ಅಪೂರ್ಣತೆಯ ಪ್ರಮೇಯ]]
:''[[ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗಣಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೈಜ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.''  ಯಂತ್ರಗಳು ಏನೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೋಡೆಲ್‌ರ ಪ್ರಮೇಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರ ಪೈಕಿ [[ರೋಜರ್‌ ಪೆನ್ರೋಸ್‌|ರೊಜರ್ ಪೆನ್ರೊಸ್‌]] ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು.&lt;ref&gt;
ಇದು ಗೋಡಲ್‌ನ ಪ್ರಮೇಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
ಗಣಿತೀಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ:

:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=949}}
:* {{Harvnb|McCorduck|2004|p=448-449}}ಖಂಡನಾರ್ಹ ಗಣಿತೀಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ:

:* “(2) ಗಣಿತೀಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ”ಯಡಿ {{Harvnb|Turing|1950}} 
:* {{Harvnb|Hofstadter|1979}},ಗಣಿತೀಯ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು:

:* {{Harvnb|Lucas|1961}},
:* {{Harvnb|Penrose|1989}}.ಹಿನ್ನೆಲೆ:

:* {{Harvnb| Gödel|1931}}, {{Harvnb|Church|1936}}, {{Harvnb|Kleene|1935}}, {{Harvnb|Turing|1937}}&lt;/ref&gt;

;[[ಚೀನೀ ಕೋಣೆ#ದೃಢ AI|ಸೆರ್ಲೆರ ದೃಢ AI ಊಹನೆ]]
:''&quot;ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯ ಆದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಗಣಕ ಮಾನವರ ಮನದಂತೆಯೇ ತನ್ನ ಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಲ್ಲದು.&quot;''  ಈ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು &lt;ref&gt;
ಈ ಆವೃತ್ತಿಯು {{Harvtxt|Searle|1999}}ನಿಂದ ಬಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು {{Harvnb|Dennett|1991|p=435}}ರಲ್ಲಿ ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೀರ್ಲೆರವರ ಮೂಲ ಸೂತ್ರೀಕರಣವು &quot;ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಾಡಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೆದುಳಿದ್ದಂತೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಪದಶಃ ಹೇಳಿದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅರಿಯುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&quot; {{Harv|Searle|1980|p=1}}. ಬಲಶಾಲಿ AIಯನ್ನು {{Harvtxt|Russell|Norvig|2003|p=947}}ರಿಂದ ಸಮಾನವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ: &quot;ಯಂತ್ರಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು (ಅಥವಾ, ಬಹುಶಃ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು ಬುದ್ಧಿವಂತರಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ) ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು 'ದುರ್ಬಲ AI' ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು (ಕೃತಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಂತೆ) 'ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI' ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಸೆರ್ಲೆಯು ತಮ್ಮ [[ಚೈನೀಸ್‌ ಕೋಣೆ|ಚೀನೀ ಕೋಣೆ]] ವಾದದೊಂದಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಈ ವಾದ ಗಣಕದ ''ಒಳಗೆ''  ನೋಡಿ &quot;ಮನಸ್ಸು&quot; ಎಲ್ಲಿರಬಹುದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;
ಸೀರ್ಲೆರವರ [[ಚೌನೀಸ್‌ ಕೋಣೆ|ಚೀನಾದವರ ಕೋಣೆ]] ಚರ್ಚೆ:

:* {{Harvnb|Searle|1980}}, {{Harvnb|Searle|1991}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=958-960}}
:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=443-445}}
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=269-271}}
&lt;/ref&gt;

;[[ಕೃತಕ ಮೆದುಳು]] ವಾದ
:''ಮೆದುಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.''  ಮೆದುಳನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣ ಮೂಲದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಹಾನ್ಸ್‌ ಮೋರವೆಕ್‌|ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಮೊರವೆಕ್,]] [[ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲಿ|ರೇ ಕರ್ಜ್‌ವೇಲ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;
ಕೃತಕ ಮೆದುಳು:

:* {{Harvnb|Moravec|1988}}
:* {{Harvnb|Kurzweil|2005|p=262}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|p=957}}
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=271 and 279}}70ನೇ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಗ್ಲೆಮೋರ್‌|ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಗ್ರೆಮರ್‌]]ರವರು ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಕಾರವಾದ (ಮೆದುಳು ಬದಲಿ ಕಲ್ಪನೆ) ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ [[ಜೆನಾನ್ ಪಿಲಿಸೈನ್‌|ಜೆನೊನ್‌ ಪಿಲಿಶಿನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಸಿರ್ಲೆ|ಜಾನ್‌ ಸೀರ್ಲೆ]]ರವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಡೇನಿಯಲ್‌ ಡೆನ್ನೆಟ್ಟ್‌ರವರು ಬಹುಕಾರ್ಯದ ಯೋಚನೆ ಪ್ರಕಾರದಂತೆ ಮಾನವನ ಅರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡನು. &quot;ಕಾಂಶಿಯಸ್‌ನೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್‌&quot; ನೋಡಿ.
&lt;/ref&gt;

== AI ಸಂಶೋಧನೆ ==
AI ಸಂಶೋಧನೆಯು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಮತ್ತು ಆಳವಾಗಿ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;FRAG&quot;/&gt; ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಗಳು, AIನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಹಳ ತೆರನಾಗಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಅನ್ವಯಗಳು - ಇವಿಷ್ಟರ ಸುತ್ತಲೂ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿವೆ.

=== AIನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ===
ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುವ (ಅಥವಾ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ) ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಮತೆಗಳನ್ನು ಇವು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವನ್ನು ತಮ್ಮತ್ತ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;I&quot;/&gt;

==== ನಿಗಮಾತ್ಮಕತೆ, ತರ್ಕ, ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ====
ಆರಂಭದ AI ಸಂಶೋಧಕರು, ಮಾನವನು ಫಲಕದ ಆಟಗಳನ್ನಾಡುವಾಗ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಗಮನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಹಾಗೂ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಹಂತ-ಹಂತದ ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದು, ಒಗಟು ಬಿಡಿಸುವುದು, ಆಟ ಆಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಗಮನ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|loc=chpt. 3-9}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|chpt. 2,3,7,9}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|loc=chpt. 3,4,6,8}},
* {{Harvnb|Nilsson|loc=chpt. 7-12}}
&lt;/ref&gt;
80ರ ಮತ್ತು 90ರ ದಶಕಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ AI ಸಂಶೋಧನೆಯು [[ಸಂಭಾವ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, [[ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ|ಅನಿಶ್ಚಿತ]] ಅಥವಾ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಉನ್ನತ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=452-644}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=345-395}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=333-381}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 19}}
&lt;/ref&gt;

ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣಿಕೆಯ ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವುಂಟು - ಹಲವಕ್ಕೆ ಈ ರೀತಿಯ ಅನುಭವವಾಗುವುದು - [[ಸಂಚಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಪೋಟ|&quot;ಸಂಯೋಜಕ ಸ್ಫೋಟ&quot;]]: ಸಮಸ್ಯೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದಾಗ ಒಟ್ಟು ಸ್ಮೃತಿ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಣಕದ ಸಮಯ ಬೃಹತ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸುವಂತಹ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉನ್ನತ ಆದ್ಯತೆ.&lt;ref&gt;
[[ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ|ಪಳಗಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಚಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಪೋಟ|ಸಂಚಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೋಟ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=9, 21-22}}
&lt;/ref&gt;

ವೇಗ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಅಂತರ್ಬೋಧೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆರಂಭದ AI ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾದರಿ ರೂಪಿಸಿದ ಹಂತ-ಹಂತವಾದ ನಿಗಮನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು.&quot;ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ&quot; ಸಮಸ್ಯೆ-ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡು &lt;ref&gt;
[[ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನ|ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಲವಾರು ಜನಪ್ರಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ:

* {{Harvtxt|Wason|1966}}ರವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಜನರು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಅಂತರ್ಬೋಧೆಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿದ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಮಂಡಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು. ([[ವಾಸನ್ ಆಯ್ಕೆ ಕಾರ್ಯ|ವ್ಯಾಸನ್‌ ಆಯ್ಕೆ ಕಾರ್ಯ]] ನೋಡಿ)
* {{Harvtxt|Tversky|Slovic|Kahnemann|1982}}ರವರು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ಜನರು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. (ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ [[ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಒಲವುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣದ ಒಲವುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] ನೋಡಿ).
* ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಸಹ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು &quot;ದೇಹ&quot;ದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು {{Harvtxt|Lakoff|Núñez|2000}}ರವರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು. ([[ಗಣಿತದ ಉಗಮ ಎಲ್ಲಿ|ಗಣಿತದ ಉಗಮ ಎಲ್ಲಿಂದಾಯಿತು]] ನೋಡಿ)
&lt;/ref&gt; AI ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ: [[ಸಾಕಾರ|ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು [[ಇಂದ್ರಿಕ|ಸಂವೇದನಾ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ]] ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉನ್ನತ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು; ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೆದುಳುಗಳೊಳಗಿನ ರಚನೆಗಳ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣೆಯಲ್ಲಿ [[ನರಮಂಡಲ|ನರಗಳ ಜಾಲ]] ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನ.

==== ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ ====
{{Main|Knowledge representation|Commonsense knowledge}}

[[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ]]&lt;ref&gt;
[[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.4}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=320-363}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=23-46, 69-81, 169-196, 235-277, 281-298, 319-345}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=227-243}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 18}}
&lt;/ref&gt;
[[ಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಜ್ಞಾನ]]&lt;ref&gt;
[[ಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=260-266}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=199-233}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. ~17.1-17.4}}
&lt;/ref&gt;
ಗಳು AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ವಸ್ತು. ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಸ್ತೃತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಇದೆ. AI ನಿರೂಪಿಸಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ: ವಸ್ತುಗಳು, ಗುಣಗಳು, ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು;&lt;ref name=&quot;DL&quot;&gt;
ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು: [[ಶಬ್ಧಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಲ|ಶಬ್ದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಲ]]ಗಳು, [[ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ತರ್ಕ|ವಿವರಣೆ ತರ್ಕ‌]]ಗಳು, [[ಪರಂಪರೆ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಪರಂಪರೆ]] ([[ಚೌಕಟ್ಟು (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ)|ಚೌಕಟ್ಟು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪತ್ರಿಕೆಗಳು (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ)|ಲಿಪಿಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=349-354}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=174-177}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=248-258}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 18.3}}
&lt;/ref&gt;
ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಘಟನೆಗಳು, ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯ;&lt;ref name=&quot;SC&quot;&gt;
ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು:[[ಸಂದರ್ಭ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂದರ್ಭ ಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಘಟನೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಸುಗಮ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಸುಗಮ ಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ]] ([[ಚೌಕಟ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆ]] ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=328-341}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=281-298}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 18.2}}
&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CC&quot;&gt;
[[ಕಾರಣತ್ವ#ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಕಾರಣಾರ್ಥ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]]:

* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=335-337}}
&lt;/ref&gt; ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು;&lt;ref name=&quot;CC&quot;/&gt;
ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ (ಇತರರಿಗೇನು ಗೊತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೇನು ಗೊತ್ತು)&lt;ref name=&quot;BC&quot;&gt;
ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು: [[ನಂಬಿಕೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಮಾದರಿ ತರ್ಕ]]ಗಳು:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=341-344}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=275-277}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವು, ಕಡಿಮೆ ಸಂಶೋಧನೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು. &quot;ಏನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ&quot; ಎಂಬುದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯು [[ಮೂಲತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರ]]ವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
[[ಮೂಲತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಮೂಲತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=320-328}}
&lt;/ref&gt;
(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಿಂದ ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದು), ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು [[ಉತ್ತಮ ಮೂಲತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ಉಚ್ಚ ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರಗಳು]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:

;[[ಪೂರ್ವ ನಿಗದಿತ ತರ್ಕ]] ಮತ್ತು [[ಪರಿಮಿತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ]]
:ಜನರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ವಿಚಾರಗಳ ಪೈಕಿ, &quot;ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು&quot; ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಕ್ಕಿಯೊಂದು ಬಂದು ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದರೆ, ಜನರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮುಷ್ಠಿಗಾತ್ರದ, ಹಾಡುವ, ಹಾರುವ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವರು. ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿ ನಿಜವಲ್ಲ. 1969&lt;ref&gt;
{{Harvnb|McCarthy|Hayes|1969}}. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿರವರು ಕಾರ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದಡಿ ಊಹೆಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ತರ್ಕಬದ್ದದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ {{Harvnb|Russell|Norvig|2003}} ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]] ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದರು: AI ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರೂಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಅಪವಾದಗಳುಂಟು. ಅಮೂರ್ತ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಯಾವುದೂ ಸಹ ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪೆಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳಲಾಗದು. AI ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹಲವು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NML&quot;&gt;
ನಿಗದಿತ ತರ್ಕಪತ್ತೆ ಮತ್ತು [[ನಿಗದಿತ ತರ್ಕ]], [[ಏಕತಾನತೆಯಿಲ್ಲದ ತರ್ಕ|ಏಕಮುಖೀಯವಲ್ಲದ ತರ್ಕ]]ಗಳು, [[ಪರಿಮಿತಿ ಕಲ್ಪನೆ (ತರ್ಕ)|ನಿರ್ಬಂಧ]], [[ಮುಚ್ಚಿದ ಪ್ರಪಂಚದ ಊಹೆ|ಮುಚ್ಚಿದ ಪ್ರಪಂಚ ಊಹೆ]], [[ಅಪವರ್ತನ]] (&quot;ನಿಗದಿತ ತರ್ಕಪತ್ತೆ&quot;ಯಡಿ ಪೂಲೆರವರು ''et al.''  ಸಂಭವ ಪಕ್ಷ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಇರಿಸಿದರು. ಲಜರ್ ''et al.''  ಇದನ್ನು &quot;ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕಪತ್ತೆ&quot;ಯಡಿ ಇರಿಸಿದರು):

:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=354-360}},
:* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=248-256, 323-335}},
:* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=335-363}},
:* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=~18.3.3}}
&lt;/ref&gt;

;[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜ್ಞಾನ]]ದ ಅಡ್ಡಳತೆ
:ಸಾಧಾರಣ ಮಾನವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಅಣುವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಖಗೋಳೀಯವಾಗಿದೆ. [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜ್ಞಾನ]]ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನಭಂಡಾರವನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸಿಸ್‌|Cyc]]) ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಶ್ರಮಯುಕ್ತ [[ಮೂಲತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]- ಅವುಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ.&lt;ref&gt;
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=21}},
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=113-114}},
:* {{Harvnb|Moravec|1988|p=13}},
:* {{Harvnb|Lenat|Guha|1989}} (ಪರಿಚಯ)&lt;/ref&gt; ಗಣಕವೇ ಅಂತರ್ಜಾಲದಂತಹ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನದೇ ಮೂಲತತ್ವ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ.

;[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜ್ಞಾನ]]ದ ಉಪ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪ
:ಜನರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ವಿಚಾರಗಳು ತಾವು ಜೋರಾಗಿ ಹೇಳುವಷ್ಟು &quot;ಸತ್ಯಾಂಶ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಹೇಳಿಕೆ&quot;ಗಳಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಬ್ಬ ಚದುರಂಗ ಆಟಗಾರನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚದುರಂಗದ ಸ್ಥಿತಿಯತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲಾರನು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಟ್ಟಲ್ಲಿ ಆಗ ಅದು &quot;ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಬಹುದು&quot;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Dreyfus|Dreyfus|1986}}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೂಡಲೇ ಅದು ನಕಲು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gladwell|2005}}&lt;/ref&gt; ಇವು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ಉಪ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಅಂತರ್ಬೋಧೆ ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Intuition&quot;&gt;
[[ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸು|ದೈಹಿಕ]] ನೇರ ಅರಿವಿನಂತೆ ಪರಿಣಿತ ಜ್ಞಾನ:

:* {{Harvnb|Dreyfus|Dreyfus|1986}} (AIಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿರುವ [[ಹಬರ್ಟ್‌ ಡ್ರೆಫುಸ್‌|ಹಬರ್ಟ್‌ ಡ್ರೆಫಸ್‌]]ರವರು ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾನವ ಜ್ಞಾನ ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೊದಲು ವಾದಿಸಿದವರು.)
:* {{Harvnb|Gladwell|2005}} (ಗ್ಲ್ಯಾಡ್‌ವೆಲ್‌ರವರ ''[[ಬ್ಲಿಂಕ್‌ (ಪುಸ್ತಕ)|ಬ್ಲಿಂಕ್‌]]''  ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಪರಿಚಯವಾಗಿದೆ.)
:* {{Harvnb|Hawkins|2005}} (ಹಾವ್ಕಿನ್ಸ್‌ರವರು ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜ್ಞಾನವು AI ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.)
&lt;/ref&gt; ಈ ರೀತಿಯ ಜ್ಞಾನ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ, ಜಾಗೃತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪ ಸಾಂಕೇತಿಕ ತರ್ಕ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಕುರಿತು, [[ಸ್ಥಾಪಿತ]] AI ಅಥವಾ [[ಗಣತೀಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಗಣಕೀಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ಯು ಈ ರೀತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Intuition&quot;/&gt;

==== ಯೋಜನೆ ====
{{Main|Automated planning and scheduling}}

ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ನಿಯೋಗಿಗಳು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.&lt;ref&gt;
[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.8}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=375-459}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=281-316}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=314-329}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 10.1-2, 22}}
&lt;/ref&gt;
ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದಾರಿ ಬೇಕಿದೆ (ಅವು ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರನಿಧಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು) ಮತ್ತು ಲಭ್ಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ [[ತುಷ್ಟಿಗುಣ|ಉಪಯುಕ್ತತೆ]] (ಅಥವಾ &quot;ಬೆಲೆ&quot;) ಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;IVT&quot;/&gt;

ಕೆಲವು ಯೋಜನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಯೋಗಿಯು ತಾನೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ವಸ್ತುವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ಅರಿವಿರಬೇಕು.&lt;ref&gt;
[[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಯೋಜನೆ|ಮಾದರಿ ಯೋಜನೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=375-430}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=281-315}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=314-329}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 10.1-2, 22}}
&lt;/ref&gt;
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ನಿಜವಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ನಿಯೋಗಿಯು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಡಿ ತರ್ಕ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕು.&lt;ref&gt;
ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವಾದವಲ್ಲದ ಡೊಮೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು: ಷರತ್ತುಬದ್ದ ಯೋಜನೆ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಮರುಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಯೋಜನೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=430-449}}
&lt;/ref&gt;

ನೀಡಿದ ಗುರಿ ತಲುಪಲು [[ಬಹು-ನಿಯೋಗಿ ಯೋಜನೆ|ಬಹು ನಿಯೋಗಿ ಯೋಜನೆ]]ಯು ಹಲವು ನಿಯೋಗಿಗಳ [[ಸಹಕಾರ]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ರಮಾವಳಿ|ವಿಕಸನಶೀಲ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಮೂಹ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ಯು ಈ ರೀತಿಯಂತಹ [[ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆ|ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನಡವಳಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;
ಬಹು-ನಿಯೋಗಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ನಡವಳಿಕೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=449-455}}
&lt;/ref&gt;

==== ಕಲಿಕೆ ====
{{Main|Machine learning}}

[[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] &lt;ref&gt;
[[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.6}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=649-788}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=397-438}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=385-542}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 3.3, 10.3, 17.5, 20}}
&lt;/ref&gt;
ಆರಂಭದಿಂದಲೂ AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು.&lt;ref&gt;
1950ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಅಲಾನ್‌ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ [[ಗಣಕೀಕರಣ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆ|ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಮೇಷಿನರಿ ಮತ್ತು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಿಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Harv|Turing|1950}} 
&lt;/ref&gt;
[[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡದ ಕಲಿಕೆ|ಉಸ್ತುವಾರಿಯಿಲ್ಲದ ಕಲಿಕೆ]]ಯು ಆದಾನ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. [[ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಲಿಕೆ|ಉಸ್ತುವಾರಿಯಡಿ ಕಲಿಕೆ]]ಯು [[ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ವಿಂಗಡನೆ|ವರ್ಗೀಕರಣ]] (ವಸ್ತುಗಳ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ನಂತರ ವಸ್ತುವೊಂದು ಯಾವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ) ಮತ್ತು [[ಹಿಂಚಲನೆ]] (ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಆದಾನ/ಪ್ರದಾನ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆದಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರದಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತಹ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವುದು) ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮರುಬಲವರ್ಧನೆ ಕಲಿಕೆ|ಬಲವರ್ಧನಾ ಕಲಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;
[[ಬಲವರ್ಧನೆ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=763-788}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=442-449}}
&lt;/ref&gt; ನಿಯೋಗಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ದೊರೆತರೆ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು. [[ತುಷ್ಟಿಗುಣ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ)|ಉಪಯುಕ್ತತೆ]] ಯಂತಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ [[ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ನಿರ್ಧಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ರೀತ್ಯಾ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು.ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಗಣಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, [[ಗಣಿತೀಯ ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣಕೀಯ ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

==== ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ====
{{Main|Natural language processing}}

[[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ|ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] &lt;ref&gt;
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.7}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=790-831}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=91-104}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=591-632}}
&lt;/ref&gt;
ಯು ಮಾನವರು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದಿ, ತಾನಾಗಿಯೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತವಾಗುವುದು ಎಂದು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಕೆಲವು ಸೀದಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು [[ಮಾಹಿತಿ ಮರುಸಂಪಾದನೆ|ಮಾಹಿತಿ ಮರುಗಳಿಕೆ]] (ಅಥವಾ [[ಪಠ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ|ಪಠ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]]) ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ|ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;
ಮಾಹಿತಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ತರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ (ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪಠ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ) ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅನ್ವಯಗಳು:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=840-857}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=623-630}}
&lt;/ref&gt;

==== ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಬಳಕೆ ====
[[ಚಿತ್ರ:Honda ASIMO Walking Stairs.JPG|thumb|200px|ASIMO ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.]]
{{Main|Robotics}}

[[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌|ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್]] ಕ್ಷೇತ್ರ&lt;ref&gt;
[[ರೊಬೊಟಿಕ್‌]]ಗಳು:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.9}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=901-942}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=443-460}}
&lt;/ref&gt;
AIನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಸ್ತುಗಳ ಕುಶಲಬಳಕೆಯಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಯಂತ್ರ ಮಾನವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ,&lt;ref name=&quot;CS&quot;&gt;
ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಸ್ಥಾಪನೆ ಸ್ಥಳ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=916-932}}
&lt;/ref&gt;
ಅಲ್ಲದೆ ತನ್ನ [[motion planning|ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಧಾರ,]] ಜೊತೆಗೆ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ [[ಸ್ಥಳೀಕರಣ]] (ನೀವೆಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು), [[ರೊಬೊಟಿಕ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು|ನಕ್ಷೆ]] (ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಲೂ ಏನಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು) ಮತ್ತು [[ಚಲನೆ ಯೋಜನೆ|ಚಲನಾ ಯೋಜನೆ]] (ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು) ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದು.[[ಚಲನೆ ಯೋಜನೆ]] &lt;ref&gt;
[[ರೊಬೊಟಿಕ್‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ|ರೊಬೊಟಿಕ್‌ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]] (ಸ್ಥಳೀಕರಣ, ಇತ್ಯಾದಿ):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=908-915}}
&lt;/ref&gt;

==== ಗ್ರಹಿಕೆ ====
{{Main|Machine perception|Computer vision|Speech recognition}}

[[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ]]&lt;ref&gt;
[[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=537-581, 863-898}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=~chpt. 6}}
&lt;/ref&gt;
ಯು ಸಂವೇದಿಗಳಿಂದ (ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಧ್ವನಿ ಗ್ರಾಹಕಗಳು, ಸೊನಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಲಕ್ಷಣತೆಗಳುಳ್ಳ ಸಂವೇದಿಗಳು) ಆದಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಗಮನ ಮಾಡುವ ಕ್ಷಮತೆಯಾಗಿದೆ. [[ಗಣಕ ಆವೃತ್ತಿ|ಗಣಕ ದೃಷ್ಟಿ]] &lt;ref&gt;
ಗಣಕ ಆವೃತ್ತಿ:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=I.2.10}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=863-898}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 6}}
&lt;/ref&gt; 
ದೃಶ್ಯ ಆದಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ಷಮತೆ. ಕೆಲವು ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಮಾತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ|ವಾಕ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ,]] &lt;ref&gt;
[[ಮಾತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.7}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=568-578}}
&lt;/ref&gt;
[[ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ|ಮೌಖಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ವಸ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ|ವಸ್ತುಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.]] &lt;ref&gt;
[[ವಸ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=885-892}}
&lt;/ref&gt;

==== ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ====
{{Main|Affective computing}}
[[ಚಿತ್ರ:Kismet robot at MIT Museum.jpg|thumb|200px|ಕಿಸ್ಮೆಟ್‌ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಯಂತ್ರಮಾನವ]]

ಭಾವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ನಿಯೋಗಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ:&lt;ref&gt;
ಭಾವ ಮತ್ತು [[ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಗಣಕೀಕರಣ]]:

* {{Harvnb|Minsky|2007}}
* {{Harvnb|Picard|1997}}
&lt;/ref&gt;

* ಅದು ಇತರರ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾವುಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.([[ಆಟ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಕ್ರೀಡಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ,]] [[ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ನಿರ್ಧಾರ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಭಾವಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಭಾವಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಗ್ರಹಿಕೆ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.)
* ಸಮರ್ಪಕ [[ಮಾನವ-ಗಣಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ|ಮಾನವ-ಗಣಕ ಅಂತವರ್ತನ]]ಗಾಗಿ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯುಳ್ಳ ಯಂತ್ರ ಭಾವಗಳ ''ಪ್ರದರ್ಶನ''  ನೀಡಬೇಕಿದೆ - ಸಂವಾದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಾನವರೊಂದಿಗೆ ಅದು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಎಂದರೆ, ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಹಜ ಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

==== ರಚನಾತ್ಮಕತೆ ====
{{Main|Computational creativity}}
[[ಚಿತ್ರ:TOPIO 2.0.jpg|right|200px|thumbnail|TOPIO ಒಂದು TOSYನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ, ಪಿಂಗ್-ಪಾಂಗ್‌ ಆಡಬಹುದಾದ ಯಂತ್ರಮಾನವ.]]

AIನ ಉಪ ಕ್ಷೇತ್ರವೊಂದು [[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ|ರಚನಾತ್ಮಕತೆ]]ಯನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ (ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ (ರಚನಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರದಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಮೂಲಕ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ====
{{Main|Strong AI|AI-complete}}

ಮೇಲ್ಕಂಡ ಎಲ್ಲ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷಮತೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನಾದರೂ ಮೀರಿಸಿದ ''ಸಾಮಾನ್ಯ''  ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ([[ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ) ಯಂತ್ರದೊಳಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಬಹುದೆಂದು ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;GI&quot;/&gt; [[ಮಾನವಮಾಪನ|ಮನುಷ್ಯತ್ವಾರೋಪಣ]]ದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ [[ಕೃತಕ ಅರಿವು|ಕೃತಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ]] ಅಥವಾ [[ಕೃತಕ ಮೆದುಳು]] - ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[[ಜೆರಾಲ್ಡ್‌ ಈಡಲ್ಮಾನ್‌|ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಇಡೆಲ್‌ಮನ್‌]], [[ಇಗೊರ್‌ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು [[ಕೃತಕ ಅರಿವು|ಕೃತಕ ಜಾಗೃತಿ]]ಯು ಬಲಶಾಲಿ AIಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. [[CITATION IN PROGRESS]] [[ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲಿ|ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲ್‌]], [[ಜೆಫ್‌ ಹಾವ್ಕಿನ್ಸ್‌|ಜೆಫ್‌ ಹಾಕಿನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಲಶಾಲಿ AIಗೆ ಮಾನವನ ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯ ಅನುಕರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. [[CITATION IN PROGRESS]]&lt;/ref&gt;

ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು [[AI-ಪೂರ್ಣ|AI-ಸಂಪೂರ್ಣ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ: ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದಲ್ಲಿ [[ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ|ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ]]ದಂತಹ ಒಂದು ಸೀದಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಯಂತ್ರವು ಲೇಖಕರ ವಾದವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ([[#ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ, ತರ್ಕಪತ್ತೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದು|ತರ್ಕ]]), ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು ([[#ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ|ಜ್ಞಾನ]]), ಲೇಖಕರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ([[#ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]])ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ|ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ]], AI-ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ: ಇದಕ್ಕೆ [[ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ AI]] ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಮಾನವರು ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;
[[AI ಪೂರ್ಣ|AI ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ]]:

* {{Harvnb|Shapiro|1992|p=9}}
&lt;/ref&gt;

=== AIಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ===
AI ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಲಿ [[ಮಾದರಿ|ನಿದರ್ಶನ]]ಗಳಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧಕರು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;
[[ನಿಲ್ಸ್‌ ನಿಲ್ಸನ್‌|ನಿಲ್ಸ್‌ ನಿಲ್‌ಸ್ಸನ್‌]]ರವರು &quot;AI ಎಂದರೇನು ಬಗೆಗಿನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. {{Harv|Nilsson|1983|p=10}}
&lt;/ref&gt;
ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಿನ್ನೂ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಅವು: [[ಮನಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ನರವಿಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸಬೇಕೆ? ಅಥವಾ, [[ವೈಮಾನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಅಪ್ರಸಕ್ತವಾದಂತೆ ಮಾನವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ AI ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಪ್ರಸಕ್ತವೇ?&lt;ref name=&quot;BIOLOGY&quot;&gt;
ಜೈವಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=2-3}}ರವರು [[ವೈಮಾನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=100-101}}ರವರು &quot;ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡವಳಿಕೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನಿರಿಸಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅದು ಯಾವ ರೀತಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಾದರಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಯನ್ನಿರಿಸಿದೆ&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
* {{Harvnb|Kolata|1982}} ''[[ವಿಜ್ಞಾನ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ)|ವಿಜ್ಞಾನ]]'' ದ ಪತ್ರಿಕೆಯು [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿರವರ]] ತಟಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಜೈವಿಕ ಮಾದರಿಗಳವರೆಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊಲಟರವರು &quot;ಇದು AI ಆಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನೈಜವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾವು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿರವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ [https://books.google.com/books?id=PEkqAAAAMAAJ&amp;q=%22we+don't+care+if+it's+psychologically+real%22&amp;dq=%22we+don't+care+if+it's+psychologically+real%22&amp;output=html&amp;pgis=1]. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮ್ಯಾ‌ಕ್‌ಕರ್ಟಿರವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಮತವನ್ನು AI@50 ಸಭೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು[281].
&lt;/ref&gt;
([[ತರ್ಕ]] ಅಥವಾ [[ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಗಣಿತ)|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]])ಯಂತಹ ಸರಳ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಇದು ಪರಿಹರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ? &lt;ref name=&quot;NEATSCRUFFY&quot;&gt;
[[ಶುದ್ಧ vs ಕಚ್ಚಾ]]:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=421-424, 486-489}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=168}}
* {{Harvnb|Nilsson|1983|pp=10-11}}
&lt;/ref&gt;
ಪದಗಳು-ಎಣಿಕೆಗಳಂತೆಯೇ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಬಹುದೆ? ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕೆ &quot;ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ&quot; ಸಂಸ್ಕರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆ?&lt;ref name=&quot;SUBSYMBOLIC&quot;&gt;
ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿರುದ್ಧ ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ AI:

* {{Harvtxt|Nilsson|1998|p=7}}ರವರು &quot;ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ&quot; ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
&lt;/ref&gt;

==== ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣ ====
{{Main|Cybernetics|Computational neuroscience}}
[[ಚಿತ್ರ:ArtificialFictionBrain.png|thumb|right|280px|ಮಾನವನ ಮೆದುಳು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಲ್ಲ.]]
1940ರ ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರು [[ನರವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಮಾಹಿತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. [[ಡಬ್ಲ್ಯು. ಗ್ರೇ ವಾಲ್ಟರ್‌|ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಗ್ರೇ ವಾಲ್ಟರ್‌]]ರ [[ಆಮೆ (ಯಂತ್ರಮಾನವ)|ಟರ್ಟಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಬೀಸ್ಟ್‌|ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಬೀಸ್ಟ್‌]] ಅಂತೆ ಕೆಲವರು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೂಲ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿನ ಟೀಲಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ [[ಪ್ರಿನ್ಸಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಮತ್ತು [[ರೇಶಿಯೊ ಕ್ಲಬ್‌|ರೇಷಿಯೋ ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧಕರು ಸಭೆ ಸೇರಿದರು.&lt;ref name=&quot;CYBER&quot;/&gt; 1960ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

==== ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಕೇತಿಕ AI ====
{{Main|Good old fashioned artificial intelligence}}
1950ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ನಂತರ, ಮಾನವ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸಂಕೇತ ಕುಶಲಬಳಕೆಗಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯತ್ತ AI ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಸಂಶೋಧನೆ ಮೂರು ಕಡೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿತ್ತು: [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|CMU]], [[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[MIT]]; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕೂಡ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಶೋಧನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.AIಗಾಗಿ ನಡೆದ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ [[ಜಾನ್‌ ಹೌಜ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಜಾನ್ ಹಾಗ್ಲೆಂಡ್]] &quot;ಉತ್ತಮ ಹಳೆ ಶೈಲಿಯ AI&quot; ಅಥವಾ &quot;[[GOFAI]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;
{{Harvnb|Haugeland|1985|pp=112-117}}
&lt;/ref&gt;

;ಅರಿವಿನ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣ
:[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] [[ಹಾರ್ಬರ್ಟ್‌ ಸಿಮಾನ್‌|ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಸೈಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಲಾನ್‌ ನೆವೆಲ್‌|ಅಲೆನ್ ನೆವೆಲ್]] ಮಾನವನ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾರ್ಯ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ [[ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನ|ಅರಿವಿನ ವಿಜ್ಞಾನ,]] [[ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ಸಂಶೋಧನೆ|ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳಿಗೂ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿತು. ಮಾನವ ಸಮಸ್ಯೆ-ಪರಿಹಾರ ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕ]]&quot;ದಂತಹ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡ [[ಮನಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ]] ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ 80ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸೋರ್‌ (ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿನ್ಯಾಸ)|ಸೋರ್]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿತು.&lt;ref&gt;
ಅರಿವಿನ ಅನುಕರಣೆ, [[ಅಲ್ಲೆನ್‌ ನೆವೆಲ್‌|ನೆವೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಬರ್ಟ್‌ ಸಿಮಾನ್‌|ಸಿಮೊನ್‌]], [[CMU]]ನಲ್ಲಿ AI (ನಂತರ ಅದನ್ನು [[ಕರ್ನೆಜಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಕಾರ್ನೆಜೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು):

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=139-179, 245-250, 322-323 (EPAM)}}
:* {{Harvnb|Crevier|2004|pp=145-149}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[[ಸೋರ್‌ (ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ವಿನ್ಯಾಸ)|ಸೋರ್‌]] (ಇತಿಹಾಸ):

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=450-451}}
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=258-263}}
&lt;/ref&gt;

;ತಾರ್ಕಿಕ AI
:[[ಅಲಾನ್ ನೆವೆಲ್‌|ನೆವೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಬರ್ಟ್‌ ಸಿಮಾನ್‌|ಸೈಮನ್‌]]ರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಯಂತ್ರಗಳು ಮಾನವ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯನುಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]], ಇದರ ಬದಲಿಗೆ ಜನರು ಇದೇ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಅಮೂರ್ತ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದ ಮೂಲತತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕಿದೆ ಎಂದರು.&lt;ref name=&quot;BIOLOGY&quot;/&gt; [[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್]] ([[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ|SAIL]])ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಅಧಿಕೃತ [[ತರ್ಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿ [[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ]], [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರದತ್ತ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
[[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ|SAIL]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|SRI]]ನಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿ]] ಮತ್ತು AI ಸಂಶೋಧನೆ:

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=251-259}}
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=[[Check]]}}
&lt;/ref&gt; [[ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ತರ್ಕವೇ ಕಾರ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಪ್ರೋಲಾಗ್‌|ಪ್ರೊಲಾಗ್‌]] ಎಂಬ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು [[ತರ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌|ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]] ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.&lt;ref&gt;
[[ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಈಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ AI ಸಂಶೋಧನೆ, [[ಪ್ರೋಲಾಗ್‌|ಪ್ರೋಲಾಗ್‌‌]] ಹುಟ್ಟು:

:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=193-196}}
:* {{Harvnb|Howe|1994}}
&lt;/ref&gt;

;&quot;ಕಚ್ಚಾ&quot; ಸಾಂಕೇತಿಕ AI
:[[MIT]]ಯಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧಕರು ([[ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಮಿನ್‌ಸ್ಕಿ|ಮಾರ್ವಿನ್ ಮಿನ್ಸ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೇಮೋರ್‌ ಪ್ಯಾಪರ್ಟ್‌|ಸೇಮೊರ್ ಪೇಪರ್ಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ) &lt;ref&gt;
1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಮಿನ್‌ಸ್ಕಿ]]ರವರಡಿ [[MIT]]ಯಡಿ [[AI]] :

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=259-305}}
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=83-102, 163-176}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=19}}
&lt;/ref&gt; [[ಗಣಕ ಆವೃತ್ತಿ|ದೃಷ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] ಯಲ್ಲಿನ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ತಾತ್ಪೂರ್ತಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು - ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಡವಳಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಂತಹ ([[ತರ್ಕ]]ದಂತಹ) ಸರಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳು ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ. ಇವರ &quot;ತರ್ಕ-ವಿರೋಧಿ&quot; ನಿಲುವನ್ನು [[ರೋಜರ್ ಶೇಂಕ್‌|ರೊಜರ್ ಷಾಂಕ್]] [[ಶುದ್ಧ vs ಕಚ್ಚಾ|&quot;ಕಚ್ಚಾ&quot;]] ([[CMU]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಂಫರ್ಡ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್‌ ‌]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಶುದ್ಧ vs ಕೊಳಕು|&quot;ಶುದ್ಧ&quot;]] ಮಾದರಿಯ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಎಂದು ಜರೆದರು.&lt;ref name=&quot;NEATSCRUFFY&quot;/&gt; ([[ಡೌಗ್‌ ಲೇನಟ್‌‌|ಡಗ್ ಲೆನಾಟ್‌]]ರ [[Cyc]]ನಂತಹ) [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಗಳು|ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರಗಳು]] &quot;ಕಚ್ಚಾ&quot; AIನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ಕೈಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ್ದು, ಒಂದು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.&lt;ref&gt;
[[Cyc|ಸಿಕ್]]:

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|p=489}}ರವರು ಇದನ್ನು &quot;ನಿರ್ಧರಿತ ಕಚ್ಚಾ ಉದ್ಯಮ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ
:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=239−243}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=363−365}}
:* {{Harvnb|Lenat|Guha|1989}}
&lt;/ref&gt;

;ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ AI
:1970ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲಗಳುಳ್ಳ ಗಣಕಗಳು ಲಭ್ಯವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧಕರೂ ಸಹ AI ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೊಳಗೆ [[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ|ಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ತುಂಬಲಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿ:

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=266-276, 298-300, 314, 421}} 
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=22-23}}&lt;/ref&gt; ಈ &quot;ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿ&quot; ([[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಫೀಜನ್‌ಬೌಮ್‌|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಫೇಗೆನ್ಬಾಮ್‌]]ರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ) AI ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ಸಿನ ರೂಪವಾದ [[ಪರಿಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ತಜ್ಞ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;EXPERT&quot;/&gt; ಅನೇಕ ಸರಳ AI ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅರಿವಾದ್ದು ಕೂಡ ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ.

==== ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ AI ====
1960ರ ವೇಳೆ, ಚಿಕ್ಕ ನಿದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಉನ್ನತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಈ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌|ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ನರಮಂಡಲ]]ಗಳನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸರಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;
1969ರಲ್ಲಿ ಉಪ ಸಾಂಕೇತಿಕ AIಯ ಅತಿ ನಾಟಕೀಯ ಸಂದರ್ಭದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ತಳ್ಳುವಿಕೆಯು [[ಮಾರ್ವಿನ್‌ ಮಿನ್‌ಸ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೇಮೋರ್‌ ಪ್ಯಾಪರ್ಟ್‌|ಸೆಯ್ಮೊರ್‌ ಪಾಪರ್ಟ್‌]]ರವರಿಂದ [[ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌]]ಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿತು. [[AIನ ಇತಿಹಾಸ|AIಯ ಇತಿಹಾಸ]], [[AI ಶೀತಲ ಕಾಲ]], ಅಥವಾ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ರೋಸನ್‌ಬ್ಲಾಟ್‌|ಫ್ರಾಂಕ್ ರೋಸನ್‌ಬ್ಲಾಟ್‌]] ನೋಡಿ.
&lt;/ref&gt;
1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕ AIಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡೆಚಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ|ಗ್ರಹಿಕೆ]], [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌|ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]], [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ|ನಮೂನೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ ಮಾನವನು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅನುಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಲವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಶೋಧಕರು AIನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ &quot;ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ&quot; ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;SUBSYMBOLIC&quot;/&gt;

;ಬುಡ-ಮೇಲಾಗಿ, [[ಸಾಕಾರ]], [[ಸ್ಥಾಪಿತ]], [[ನಡವಳಿಕೆ-ಆಧಾರಿತ AI|ನಡವಳಿಕೆ-ಆಧಾರಿತ]] ಅಥವಾ [[ನೌವೆಲ್ಲೆ AI]]
:[[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ರೋಡ್ನಿ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌|ರೋಡ್ನಿ ಬ್ರುಕ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಶೋಧಕರು ಸಾಂಕೇತಿಕ AIಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಯಂತ್ರ ಮಾನವರು ಚಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಯಲು ಅನುವು ಮಾಡುವ ಮೂಲ ರಚನೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
AIಗೆ [[ಸಕಾರ|ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು:

:* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=454-462}}
:* {{Harvnb|Brooks|1990}}
:* {{Harvnb|Moravec|1988}}
&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಶೋಧಕರ ಕಾರ್ಯಗಳು 50ರ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್‌|ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ಸಂಶೋಧಕರ ಸಾಂಕೇತಿಕವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು. ಮತ್ತು AIಯ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ದಾಂತ]]ದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಸಹ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಮೇಯ|ಅಂತರ್ಗತ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಮೇಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

;ಗಣಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ
:1980ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್‌ ರಮಲ್ಹಾರ್ಟ್‌|ಡೇವಿಡ್ ರುಮೆಲ್‌ ಹರ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು [[ನರಮಂಡಲಗಳು|ನರ ಮಂಡಲಗಳು]] ಮತ್ತು &quot;[[ಸಂಪರ್ಕ ತತ್ವ]]&quot;ಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಇವು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ,&lt;ref&gt;
[[ಸಂಪರ್ಕ ತತ್ವ]]ದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ:

:* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=214-215}}
:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=25}}
&lt;/ref&gt; [[ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಂತೀಯ ಗಣಕೀಕರಣ|ವಿಕಸಿತ ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳನ್ನು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಗಣಿತೀಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಗಣಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ವಿಷಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;
[http://www.ieee-cis.org/ IEEE ಗಣತೀಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸಂಘ] ನೋಡಿ
&lt;/ref&gt;

==== ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ AI ====
1990ರಲ್ಲಿ AI ಸಂಶೋಧಕರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗಣಿತೀಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಗಣಿತೀಯ ಸಾಧನಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ]]ವಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ AIನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಹಂಚಿದ ಗಣಿತೀಯ ಭಾಷೆ ಹಲವು ಸ್ಥಾಪಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ([[ಗಣಿತ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] ಅಥವಾ [[ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ|ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯಂತಹ) ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. {{Harvtxt|Russell|Norvig|2003}} ಈ ಆಂದೋಲನ &quot;ಕ್ರಾಂತಿ&quot; ಮತ್ತು &quot;[[ಶುದ್ಧ(ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟು) ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ|ಕೌಶಲ್ಯದ ವಿಜಯ]]&quot;ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;VOTN&quot;/&gt;

==== ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಏಕೀಕರಣ ====

;ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ ಮಾದರಿ
:[[ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಿಯೋಗಿ|ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ]] ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅತಿ ಸರಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಾಗಿವೆ. ಅತಿ ಜಟಿಲವಾದ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವರಂತೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;IA&quot;&gt;
[[ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಿಯೋಗಿ|ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ]]ಯ ಮಾದರಿ:

:* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=27, 32-58, 968-972}},
:* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=7-21}},
:* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=235-240}}
&lt;/ref&gt; ಈ ಮಾದರಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಉಪಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ತಾಳೆ ನೋಡಬಹುದಾದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ನಿಯೋಗಿ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು- ಕೆಲವು ನಿಯೋಗಿಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿವೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನಿಯೋಗಿಗಳು ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ [[ನರಮಂಡಲ]] ವ್ಯೂಹಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ- [[ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ದಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]-ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ಅಮೂರ್ತ ನಿಯೋಗಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ ಮಾದರಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;
&quot;ಪರಿಪೂರ್ಣ-ನಿಯೋಗಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಈಗ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ&quot; {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=55}}
&lt;/ref&gt;

;[[ನಿಯೋಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಅಥವಾ [[ಅರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸ]]
:ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರು [[ಬಹು-ನಿಯೋಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ [[ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಿಯೋಗಿಗಳು|ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ]]ಗಳಿಂದ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
[[ನಿಯೋಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ|ನಿಯೋಗಿ ರಚನೆ]]ಗಳು, [[ಮಿಶ್ರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು:

:* {{Harvtxt|Russell|Norvig|1998|pp=27, 932, 970-972}}
:* {{Harvtxt|Nilsson|1998|loc=chpt. 25}}
&lt;/ref&gt; ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತ್ತು ಉಪ-ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಂಶಗಳೆರಡೂ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [[ಮಿಶ್ರಿತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಮಿಶ್ರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಏಕೀಕರಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಉಪ ಸಾಂಕೇತಿಕ AIಯ ಕೆಳಮಟ್ಟ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಕೇತಿಕ AIಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಡುವೆ [[ಶ್ರೇಣಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಶ್ರೇಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಮಾದರಿ ರಚನೆಗೆ ಕಾಲಾವಕಾಶದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಅಲ್ಬಸ್‌, J. S. [http://www.isd.mel.nist.gov/documents/albus/4DRCS.pdf 4-D/RCS ಮಾನವ ರಹಿತ ಭೂವಾಹನಗಳ ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಉಲ್ಲೇಖ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040725051856/http://www.isd.mel.nist.gov/documents/albus/4DRCS.pdf |date=2004-07-25 }} ಜಿ ಜರ್ಹಾರ್ಟ್‌, ಆರ್‌ ಗಂಡರ್ಸನ್‌, ಮತ್ತು ಸಿ ಶೂಮೇಕರ್‌, ಸಂಪಾದರಕರು, ಮಾನವರಹಿತ ಭೂವಾಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ SPIE ಯೂರೊಸೆನ್ಸ್‌ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಸಂಪುಟ 3693, ಪುಟಗಳು 11—20&lt;/ref&gt; [[ರೋಡ್ನಿ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌|ರೊಡ್ನಿ ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌‌]]ರವರ [[ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಇಂತಹ ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ.

=== AI ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಾಧನಗಳು ===
50 ವರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಅತಿ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು AI ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

==== ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ====
{{Main|Search algorithm|Optimization (mathematics)|Evolutionary computation}}

AIನಲ್ಲಿರುವ ತುಂಬಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಜಾಣತನದಿಂದ ಶೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಹುದು:&lt;ref&gt;
[[ಶೋಧ ಕ್ರಮಾವಳಿ|ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=59-189}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=113-163}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=79-164, 193-219}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 7-12}}
&lt;/ref&gt; 
[[#ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ, ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವುದು|ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ]]ಯು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾರ್ಕಿಕ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಾದಿಯ ಶೋಧನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಅದು [[ಪ್ರಮೇಯ]]ದಿಂದ [[ತರ್ಕಬದ್ಧ ಪರಿಣಾಮ|ಫಲಿತಾಂಶ]]ದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ [[ನಿರ್ಣಯ ನಿಯಮ|ಸತ್ಯಾಂಶ ಆಧಾರಿತ]] ನಿಯಮದ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;FC&quot;&gt;
[[ಮುಂದಿನ ಸರಣಿ]], [[ಹಿಂದಿನ ಸರಣಿ]], [[ಹಾರ್ನ್‌ ಉಲ್ಲೇಖ|ಹಾರ್ನ್‌‌ ವಿಧಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಶೋಧದಂತೆ ತರ್ಕಬದ್ಧ ನಿಗಮನ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=217-225, 280-294}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=~46-52}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=62-73}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 4.2, 7.2}}
&lt;/ref&gt;
[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]] ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ ಗುರಿಗಳ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಿ, ಉದ್ದೇಶಿತ ಗುರಿಗೆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಮಿನ್ಸ್‌-ಎಂಡ್ಸ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಮೀನ್ಸ್‌-ಎಂಡ್ಸ್‌ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;
[[ಸ್ಟೇಟ್‌ ಖಗೋಳ ಶೋಧ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=382-387}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=298-305}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 10.1-2}}
&lt;/ref&gt;
ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌|ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು [[ಸ್ಥಾಪನೆ ಸ್ಥಳ|ವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಧ (ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ)|ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಧ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;CS&quot;/&gt; 
ಹಲವು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕಾ]] ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು [[ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ(ಗಣಿತ)|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶೋಧ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಸರಳ ಸಮಗ್ರ ಶೋಧಗಳು &lt;ref&gt;
ಸೂಚಿಸದ ಶೋಧಗಳು ([[ಮೊದಲ ಶೋಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]], [[ಮೊದಲ ಶೋಧದ ಗಾಢತೆ]] ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸ್ಟೇಟ್‌ ಖಗೋಳ ಶೋಧ]]):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=59-93}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=113-132}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=79-121}}
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 8}}
&lt;/ref&gt;
ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದು: [[ಶೋಧ|ಶೋಧ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಶೋಧಿಸಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ) ತ್ವರಿತವಾಗಿ [[ಖಗೋಳಿಕ (ಬೃಹತ್‌)|ಬೃಹತ್‌]] ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಶೋಧ [[ಗಣನೆ ಸಮಯ|ಬಹಳ ನಿಧಾನ]]ವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ &quot;[[ಸ್ವಯಮನ್ವೇಷಣೆಗಳು|ಸ್ವಯಂ ಅನ್ವೇಷಣೆ]]&quot; ಅಥವಾ &quot;ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು&quot; ಬಳಸುವುದು ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ (ಇದನ್ನು &quot;[[ಶೋಧ ವೃಕ್ಷ|ಶೋಧ ವೃಕ್ಷದ]] [[ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು (ಕ್ರಮಾವಳಿ)|ಕಟಾವು]]&quot; ಎನ್ನುವರು). ಯಾವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು &quot;ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಊಹಿಸಿ&quot; [[ಸ್ವಯಮನ್ವೇಷಣೆಗಳು|ಸ್ವಯಂ ಅನ್ವೇಷಣೆ]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.&lt;ref&gt;
[[ಸ್ವಯಂ ಅನ್ವೇಷಣೆ|ಶೋಧನ ಸಾಧಕ]] ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸಿದ ಶೋಧಗಳು (ಉದಾ., ಉತ್ಸಾಹವುಳ್ಳ [[ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಮೊದಲ ಶೋಧ|ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೊದಲ]] ಮತ್ತು [[A*]]):

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=94-109}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=pp. 132-147}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=133-150}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 9}}
&lt;/ref&gt;

ಗಣಿತೀಯ [[ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಗಣಿತ)|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1990ರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಶೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಲಭಿಸಿತು. ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಊಹೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೋಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು, ನಂತರ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವವರೆಗೆ ಊಹೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ [[ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತುವುದು|ಬೆಟ್ಟ ಹತ್ತಿದಂತೆ]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು: ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಬಿಂದುವಲ್ಲಿ ನಾವು ಶೋಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿ ತಲುಪುವವರೆಗೆ, ಹೆಜ್ಜೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ನಮ್ಮ ಊಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು. [[ಅನುಕರಿಸಿದ ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ಕೃತಕ ದೃಢಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]], [[ದೊಡ್ಡ ಶೋಧ|ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೋಧ]] ಮತ್ತು [[ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಇತರ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು.&lt;ref&gt;
[[ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಗಣಿತ)|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಶೋಧಗಳು:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=110-116,120-129}}
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=56-163}}
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=127-133}}
&lt;/ref&gt;

[[ಕ್ರಾಂತೀಯ ಗಣಕೀಕರಣ|ವಿಕಸನಶೀಲ ಗಣಕೀಕರಣ]]ದ ಬಳಕೆಯು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಶೋಧದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವುಗಳು ಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಬಹುದು (ಊಹೆಗಳು), ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳಿಸಿ ಮರುಜೋಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುವನ್ನು ಮಾತ್ರ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ಆಯ್ಕೆ]]ಮಾಡಲಾಯಿತು.(ಊಹೆಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿಕೊಂಡು). [[ಕ್ರಾಂತೀಯ ಗಣಕೀಕರಣ|ವಿಕಸನ ಗಣಕೀಕರಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರವು [[ಸಮೂಹ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ([[ಆಂಟ್‌ ಕಾಲೊನಿ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ಇರುವೆ ಗೂಡಿನ]] ಅಥವಾ [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮೂಹ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ|ಕಣ ಸಮೂಹ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯಂತಹ) &lt;ref&gt;
[[ಕೃತಕ ಜೀವನ]] ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ:

* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=530-541}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಂತೀಯ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು|ವಿಕಸನಶೀಲ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು]] ([[ಜೈವಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]] &lt;ref&gt;
ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ [[ಜೈವಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]ಗಳು:

* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=509-530}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 4.2}}.
ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ
{{cite book|title=Adaptation in Natural and Artificial Systems|url=https://archive.org/details/adaptationinnatu0000holl|last=Holland|first=John H.|publisher=University of Michigan Press|year=1975|isbn=0262581116}}
&lt;/ref&gt; 
ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್|ಜೈವಿಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]] &lt;ref&gt;
{{cite book |last=Koza|first=John R. |year=1992 |title=Genetic Programming|url=https://archive.org/details/geneticprogrammi0000koza| subtitle=On the Programming of Computers by Means of Natural Selection | publisher=MIT Press}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book | author=Poli, R., Langdon, W. B., McPhee, N. F. |year=2008 |title=A Field Guide to Genetic Programming | publisher=Lulu.com, freely available from http://www.gp-field-guide.org.uk/  | isbn = 978-1-4092-0073-4}}
&lt;/ref&gt; ನಂತಹ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

==== ತರ್ಕ ====
{{Main|Logic programming|Automated reasoning}}

[[ತರ್ಕ]] &lt;ref&gt;
[[ತರ್ಕ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.3}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=194-310}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=35-77}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 13-16}}
&lt;/ref&gt;
[[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್‌ ಮೆಕಾರ್ಥಿ]] ಅವರು 1958ರಲ್ಲಿ [[ಸಲಹೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವ|ಸಲಹೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ]] ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು AI ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ [[ಜೆ. ಅಲಾನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್‌]]ರವರು ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಸರಳ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಗಣನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
[[ಕ್ರಾಂತಿ (ತರ್ಕ)|ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಏಕೀಕರಣ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=213-217, 275-280, 295-306}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=56-58}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=554-575}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 14 &amp; 16}}
&lt;/ref&gt;
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ರಮಾವಳಿಯ ಕೃತ್ರಿಮವಿಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ತ್ವರಿತವಾಗಿ [[ಸಂಚಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಪೋಟ|ಸಂಚಯಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೋಟ]] ಅಥವಾ [[ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗಂಟು|ಅನಂತ ಆದೇಶಗಳ ಸರಣಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. 1974ರಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕೊವಲ್‌ಸ್ಕಿ]] [[ಹಿಂದಿನ ಸರಣಿ]] ಅಥವಾ [[ಮುಂದಿನ ಸರಣಿ]]ಗೆ ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಗಮನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ [[ಹಾರ್ನ್‌ ವಿಧಿಗಳು|ಮೂಲ ಅಂಶ]]ಗಳ (ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳು: &quot;if ''p''  then ''q'' &quot;) ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತನು.ಇದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿತು.(ಆದರೆ ನಿವಾರಿಸಲಿಲ್ಲ).&lt;ref name=&quot;FC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HLP&quot;&gt;
ತರ್ಕಬದ್ಧ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ:

* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=190-196}}.
* {{Harvnb|Howe|1994}}
ಸಲಹೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವ:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|p=51}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=19}}
&lt;/ref&gt;

ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತರ್ಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸ್ಯಾಟ್‌ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌|ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕರ್ತೃ]] ಕ್ರಮಾವಳಿಯು [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]] ರೂಪಿಸಲು ತರ್ಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;
[[ಸ್ಯಾಟ್‌ಪ್ಲ್ಯಾನ್‌]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=402-407}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=300-301}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 21}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು [[ಆಧಾರವುಳ್ಳ ತರ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌|ಅನುಗಮನದ ತರ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]] ಒಂದು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]] ವಿಧಾನ.&lt;ref&gt;
[[ವಿವರಣೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ]], [[ಸಾಮ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ|ಪ್ರಸಕ್ತಕತೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ]], [[ಆಧಾರವುಳ್ಳ ತರ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌|ಅನುಗಮನದ ತರ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]], [[ವಿಷಯಾಧರಿತ ತರ್ಕಪತ್ತೆ|ವಿಷಯ ಆಧಾರಿತ ತರ್ಕಪತ್ತೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=678-710}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=414-416}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=~422-442}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 10.3, 17.5}}
&lt;/ref&gt;
AI ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ತರ್ಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

* [[ಪ್ರಮೇಯದ ತರ್ಕ|ಪ್ರಮೇಯದ]] ಅಥವಾ [[ವಾಕ್ಯದ ತರ್ಕ|ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತರ್ಕ]]ವು, ತಾರ್ಕಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;
[[ಪ್ರಮೇಯದ ತರ್ಕ|ಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮಕ ತರ್ಕ]]:

** {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=204-233}},
** {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=45-50}}
** {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 13}}
&lt;/ref&gt;
* [[ಮೊದಲ-ಕ್ರಮಾಂಕದ ತರ್ಕ]] &lt;ref&gt;
[[ಮೊದಲ-ಕ್ರಮಾಂಕದ ತರ್ಕ]] ಮತ್ತು [[ಸಮಾನತೆ (ಗಣಿತ)|ಸಮಾನತೆ]]ಯಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

** {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.4}},
** {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=240-310}},
** {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=268-275}},
** {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=50-62}},
** {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 15}}
&lt;/ref&gt; [[ಪರಿಮಾಣಕ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ಲೇಷಿಸು|ವಿಶೇಷಣ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಅನುಮತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು, ಅವುಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು.
* [[ಅಸ್ಪಷ್ಟ ತರ್ಕ]], ಮೊದಲ-ಕ್ರಮಾಂಕ ತರ್ಕದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಸರಳವಾಗಿ ಸತ್ಯ (1) ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು (0)ಎನ್ನುವ ಬದಲು, 0 ಮತ್ತು 1 ನಡುವಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;FL&quot;&gt;
[[ಅಸ್ಪಷ್ಟ ತರ್ಕ|ಮಸುಕಾದ ತರ್ಕ]]:

** {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=526-527}}
&lt;/ref&gt;
* [[ನಿಗದಿತ ತರ್ಕ]]ಗಳು, [[ಏಕತಾನವಲ್ಲದ ತರ್ಕ|ಏಕಮುಖೀಯವಲ್ಲದ ತರ್ಕ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಿತಿವುಳ್ಳ (ತರ್ಕ)|ಪರಿಮಿತಿ ಕಲ್ಪನೆ ತರ್ಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಿಗದಿತ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು [[ಅರ್ಹತೆ ಸಮಸ್ಯೆ]]]] ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NML&quot;/&gt;
* ತರ್ಕದ ಹಲವು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು [[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ|ಜ್ಞಾನ]]ದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ವಿವರಣೆ ತರ್ಕ|ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ತರ್ಕ]]ಗಳು;&lt;ref name=&quot;DL&quot;/&gt; [[ಸಂದರ್ಭ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಘಟನೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಸುಗಮ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ);&lt;ref name=&quot;SC&quot;/&gt; [[ಸಾಮಾನ್ಯ#ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಕಾರಣಾರ್ಥಕ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]];&lt;ref name=&quot;CC&quot;/&gt; ನಂಬಿಕೆ ಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ; ಮತ್ತು [[ಮಾದರಿ ತರ್ಕ|ಶೈಲಿಯ ತರ್ಕಗಳು]].&lt;ref name=&quot;BC&quot;/&gt;

==== ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಧಾನಗಳು ====
{{Main|Bayesian network|Hidden Markov model|Kalman filter|Decision theory|Utility theory}}

AIಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ (ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ, ಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದು, ಕಲಿಕೆ, ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ) ಅಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ನಡೆಸಲು ನಿಯೋಗಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. 80ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 90ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ‌ಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜುಡೇ ಪರ್ಲ್‌|ಜುದಿಯಾ ಪರ್ಲ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು [[ಸಂಭಾವ್ಯತೆ|ಸಂಭಾವ್ಯತಾ]] ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ರಚಿಸಿದ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
AIಗೆ [[ಜುಡೇ ಪರ್ಲ್‌]]ರವರ ಕೊಡುಗೆ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=25-26}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರ್ಕಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯ ವಿಧಾನಗಳು:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.3}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=462-644}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=345-395}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=165-191, 333-381}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 19}}
&lt;/ref&gt;

ಬಯೆಸಿಯನ್‌ ಜಾಲಗಳು [439]
ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಹಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನ: ತರ್ಕ ಬಯೆಸಿಯನ್ ಸತ್ಯಾಂಶ ಆಧರಿತ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು) [444]
[[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]] ([[ನಿರೀಕ್ಷೆ-ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿ|ನಿರೀಕ್ಷೆ ಬಳಕೆ-ಕ್ರಮಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ]] ),&lt;ref name=&quot;BL&quot;&gt;
ಬಯೆಸಿಯನ್‌ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು [[ನಿರೀಕ್ಷೆ-ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಕ್ರಮಾವಳಿ|ನಿರೀಕ್ಷೆ-ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮಾವಳಿ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=712-724}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=424-433}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 20}}
&lt;/ref&gt;
[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು|ಯೋಜನೆ]] ([[ನಿರ್ಣಯ ಜಾಲ|ನಿರ್ಧಾರ ಜಾಲ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು) &lt;ref name=&quot;BDN&quot;&gt;
[[ಬಯೆಸಿಯನ್‌|ಬೇಸಿಯನ್‌]] [[ನಿರ್ಣಯ ಜಾಲ]]ಗಳು:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=597-600}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ|ಗ್ರಹಿಕೆ]] ([[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬಯೆಸಿಯನ್ ಜಾಲ|ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬಯೆಸಿಯನ್‌ ಜಾಲ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು).&lt;ref&gt;
[[ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬಯೆಸಿಯನ್ ಜಾಲ|ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಬಯೆಸಿಯನ್‌ ಜಾಲ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=551-557}}
&lt;/ref&gt;

ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ, ಸರಣಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸರಣಿಗೆ ವಿವರಣೆ ಶೋಧ, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ [[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ|ಗ್ರಹಿಕೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಹ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು &lt;ref&gt;
ಸಂಭವನೀಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಾದರಿಗಳು:
{{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=537-581}}
&lt;/ref&gt;
(ಉದಾ.,[[ಮರೆಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ಮಾದರಿ]]ಗಳು &lt;ref&gt;
[[ಮರೆಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ಮಾದರಿ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=549-551}}
&lt;/ref&gt;
ಅಥವಾ [[ಕಲ್ಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕ]]ಗಳು &lt;ref&gt;
[[ಕಲ್ಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಕಾರಕ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=551-557}}
&lt;/ref&gt;).

[[ಆರ್ಥಿಕ|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ &quot;[[ತುಷ್ಟಿಗುಣ]]&quot;. ಇದು ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ನಿಯೋಗಿ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಮೌಲಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಮಾಪನ. ಒಂದು ನಿಯೋಗಿಯು [[ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ನಿರ್ಣಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]], ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೇಗೆ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಖಚಿತ ಗಣಿತೀಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ,&lt;ref name=&quot;DTA&quot;&gt;
[[ನಿರ್ಣಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಣಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=584-597}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=381-394}}
&lt;/ref&gt; 
[[ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಮಾಹಿತಿ ಮೌಲ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಕೂಡ ಈ ಪೈಕಿ ಒಂದು.&lt;ref name=&quot;IVT&quot;&gt;
[[ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ|ಮಾಹಿತಿ ಮೌಲ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=600-604}}
&lt;/ref&gt;
ಈ ಸಾಧನಗಳು ಇತರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ|ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳು,&lt;ref name=&quot;MDPDDN&quot;&gt;
[[ಮಾರ್ಕೊವ್‌ ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ [[ನಿರ್ಣಯ ಜಾಲ]]ಗಳು:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=613-631}}
&lt;/ref&gt;
ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ [[ನಿರ್ಣಯ ಜಾಲ|ನಿರ್ಧಾರ ಜಾಲ]]ಗಳು,&lt;ref name=&quot;MDPDDN&quot;/&gt;
[[ಆಟ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ|ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ]].

==== ವಿಂಗಡಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳು ====
{{Main|Classifier (mathematics)|Statistical classification|Machine learning}}

ಅತಿ ಸರಳ AI ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು; ವಿಂಗಡಕಗಳು (&quot;ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ವಜ್ರ&quot;) ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು (&quot;ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ&quot;). ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸುವಿಕೆ ಅನೇಕ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ.

[[ವಿಂಗಡಕ (ಗಣಿತ)|ವಿಂಗಡಕಗಳು]] &lt;ref&gt;
ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಂಗಡಕ (ಗಣಿತ)|ವಿಂಗಡಕ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=712-754}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=453-541}}
&lt;/ref&gt;
ಕಾರ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಹೊಂದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು [[ಮಾದರಿ ಹೊಂದಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. AIಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆ ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿ ಮಾಡಲು ವಿಂಗಡಕಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೊಂದಿಸಬಹುದು. ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕನಗಳು ಅಥವಾ ಮಾದರಿಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಮಾದರಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೂರ್ವ ನಿಗದಿತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಣಯದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಅವಶ್ಯ. ವರ್ಗ ಸ್ವರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಹೊಸ ಅವಲೋಕನ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುವುದು. ವಿಂಗಡಕಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಮತ್ತು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಲಿಕೆ]] ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಂಗಡಕಗಳು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವಿಂಗಡಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿಂಗಡಿಸಲಿರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದೆ. ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ವಿಂಗಡಕವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು &quot;ನೊ ಫ್ರೀ ಲಂಚ್‌&quot; ಪ್ರಮೇಯದಂತೆ ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಂಗಡಕಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಂಗಡಕಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಿವಿಧ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀಡಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ವಿಂಗಡಕವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಲ್ಲ.

ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಂಗಡಕಗಳೆಂದರೆ [[ಕೃತಕ ನರಮಂಡಲ|ನರಮಂಡಲ]],&lt;ref name=&quot;NN&quot;/&gt;
[[ಕರ್ನೆಲ್ ವಿಧಾನಗಳು|ಕರ್ನಲ್‌ ವಿಧಾನಗಳಾದ]] ಬೆಂಬಲ ಪರಿಮಾಣ ಯಂತ್ರ[[ಬೆಂಬಲ ಸದಿಶ ಯಂತ್ರ|,&lt;ref name=&quot;Russell 2003 749-752&quot;&gt;[[ಕರ್ನಲ್ ವಿಧಾನಗಳು]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=749-752}}&lt;/ref&gt;]]&lt;ref name=&quot;Russell 2003 749-752&quot;/&gt;[[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ#cite note-121|&lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;[121]&lt;/span&gt;]]
[[k-ಹತ್ತಿರದ ನೆರೆಯ ಕ್ರಮಾವಳಿ|k-ಸಮೀಪ ನೆರೆಯ ಕ್ರಮಾವಳಿ]],&lt;ref&gt;
[[K-ಹತ್ತಿರದ ನೆರೆಯ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=733-736}}
&lt;/ref&gt;
[[ಗೌಸಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾದರಿ|ಗಸ್ಸಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾದರಿ]],&lt;ref&gt;
[[ಗೌಸಿಯನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಮಾದರಿ|ಗೌಸಿಯನ್‌ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾದರಿ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=725-727}}
&lt;/ref&gt;
[[ನೈವ್‌ ಬಯಸ್‌ ವಿಂಗಡಕ|ಸರಳ ಬಯಾಸ್‌ ವಿಂಗಡಕ]],&lt;ref&gt;
[[ನೈವ್‌ ಬಯಸ್‌ ವಿಂಗಡಕ|ನೈವೆ ಬಯಸ್‌ ವಿಂಗಡಕ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=718}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಣಯ ವೃಕ್ಷ]].&lt;ref name=&quot;DT&quot;&gt;
[[ನಿರ್ಣಯ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು|ನಿರ್ಣಯ ವೃಕ್ಷ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=653-664}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=403-408}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=408-417}}
&lt;/ref&gt;
ಈ ವಿಂಗಡಕಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಂಗಡನೆಗಳ ಕೆಲಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web | last=van der Walt | first=Christiaan | url=http://www.patternrecognition.co.za/publications/cvdwalt_data_characteristics_classifiers.pdf | format=PDF | title=Data characteristics that determine classifier performance | access-date=2009-10-26 | archive-date=2009-03-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090325194051/http://www.patternrecognition.co.za/publications/cvdwalt_data_characteristics_classifiers.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ವಿಂಗಡಕಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ದತ್ತಾಂಶದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

==== ನರಮಂಡಲ ಜಾಲಗಳು ====
{{Main|Neural networks|Connectionism}}
[[ಚಿತ್ರ:Artificial neural network.svg|thumb|180px|ನರಮಂಡಲವು ನಿಸ್ಪಂದಗಳ ಅಂತರ್‌ಸಂಪರ್ಕಿತ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ನರವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.]]

[[ಕೃತಕ ನರಮಂಡಲ]] ಜಾಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು&lt;ref name=&quot;NN&quot;&gt;
ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತತ್ವ:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=736-748}},
* {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=408-414}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=453-505}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 3}}
&lt;/ref&gt; 
AI ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಿಂತ ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1960ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ರೋಸನ್‌ಬ್ಲಾಟ್‌|ಫ್ರಾಂಕ್‌ ರೋಸನ್‌ಬ್ಲಾಟ್ಟ್‌]] [[ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌|ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌‌]] ಯ ಆರಂಭದ ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;
[[ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=740-743}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=458-467}}
&lt;/ref&gt;
1974ರಲ್ಲಿ [[ಪೌಲ್‌‌‌ ವೇರ್ಬೊಸ್‌|ಪೌಲ್‌ ವೆರ್ಬೊಸ್‌]] ಅವರು [[ಬಹುಪದರ ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌|ಬಹು ಪದರ ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್‌‌]]ಗಳಿಗೆ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪ್ರೋಪಗೇಷನ್‌]] ಕ್ರಮಾವಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[[ಬ್ಯಾಕ್‌ ಪ್ರೋಪಗೇಷನ್‌|ದೋಷದ ಪ್ರಸರಣ]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=744-748}},
* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=467-474}},
* {{Harvnb|Nilsson|1998|loc=chpt. 3.3}}
&lt;/ref&gt; 
ಇದು 1980ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ನರಮಂಡಲ ಜಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತತ್ವವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್‌ ಹೋಪ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌|ಜಾನ್‌ ಹಾಪ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]]ರವರು ಆಕರ್ಷಕ ಜಾಲದ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಪ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.

[[ಫೀಡ್‌ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ ನರಮಂಡಲ|ವಿಷಯ ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸುವ ನರಮಂಡಲ ಜಾಲ]], [[ತ್ರಜ್ಯೀಯ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲ|ತ್ರಿಜ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಜಾಲ]], ಕೊಹೊನೆನ್‌ [[ಸ್ವಯಂ-ಸಂಘಟಿಸುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು|ಸ್ವಯಂ-ಸಂಘಟಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ [[ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ನರಮಂಡಲ|ಪುನರಾವರ್ತಕ ನರಮಂಡಲ ಜಾಲ]]ಗಳು ಸೇರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|To show relevance|date=August 2008}} [[ಹೆಬ್ಬಿಯನ್‌ ಕಲಿಕೆ]], [[ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆ]]ಯಂತಹ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಾರಣ ನರಮಂಡಲ ಜಾಲಗಳನ್ನು [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಕಲಿಕೆ]] ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;LS474&quot;&gt;
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆ, [[ಹೆಬ್ಬಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಹೆಬ್ಬಿಯನ್‌]] ಸಹಘಟನೆ ಕಲಿಕೆ, [[ಹೋಪ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಜಾಲ|ಹಾಪ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಜಾಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕರ ಜಾಲಗಳು:

* {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=474-505}}
&lt;/ref&gt; 
ಮತ್ತು [[ಶ್ರೇಣಿಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಮರಣೆ]] ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಜಾಲಗಳ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

==== ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ ====
{{Main|Intelligent control}}

ಹಲವು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಪೂರ್ವಜ [[ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]]ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;
[[ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಿದ್ದಾಂತ]]:

* {{Harvnb|ACM|1998|loc=~I.2.8}},
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|pp=926-932}}
&lt;/ref&gt;

==== ವಿಶೇಷವಾದ ಭಾಷೆಗಳು ====
AI ಸಂಶೋಧಕರು AI ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷವಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು:

* [[ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವ ಭಾಷೆ|IPL]] &lt;ref&gt;
{{Harvnb|Crevier|1993|p=46-48}}
&lt;/ref&gt; ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಭಾಷೆ.ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಸಹಯೋಗಗಳು, ಆಕಾರಗಳು (ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು), ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸ್ಮರಣೆ ಹಂಚಿಕೆ, ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತನೆ, ಸಹಯೋಗದ ಪುನರ್ಸಂಪಾದನೆ, ಚರ್ಚೆಗಳು, ಜನಕಗಳು (ಹರಿವು), ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ ಬಹುಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವಂತಹ ಕಾರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲೆಂದೇ ಇರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* [[ಲಿಸ್ಪ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ|ಲಿಸ್ಪ್]]&lt;ref&gt;
[[ಲಿಸ್ಪ್‌ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ)|ಲಿಸ್ಪ್‌]]:

** {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=723-821}}
** {{Harvnb|Crevier|1993|pp=59-62}},
** {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=18}}
&lt;/ref&gt; [[ಲಂಬ್ಡಾ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಆಧರಿಸಿರುವ ಗಣಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಗಣಿತ ಅಂಕನ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿ|ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಪಟ್ಟಿ]]ಗಳು ಲಿಸ್ಪ್‌ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ [[ದತ್ತಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸ|ದತ್ತಾಂಶ ರಚನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲಿಸ್ಪ್‌‌ನ [[ಮೂಲ ಸಂಕೇತ]] ಸಹ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮ್ಯಾಕ್ರೊ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಬೃಹತ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಏರಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವಾಕ್ಯರಚನೆಗೆ ಅಥವಾ ಲಿಸ್ಪ್ ‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿದ [[ಡೊಮೈನ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ|ಹೊಸ ಕ್ಷೇತ್ರದ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಗಳ]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಗೆ ‌ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಲಿಸ್ಪ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ದತ್ತಾಂಶ ರಚನೆಯ ಮೂಲ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಚಳಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ತರಬಹುದು.ಇಂದು ಹಲವು ಲಿಸ್ಪ್‌ ಶಬ್ದ ಕೋಶಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.
* [[ಪ್ರೋಲಾಗ್‌]] &lt;ref name=&quot;HLP&quot;/&gt;&lt;ref&gt;
[[ಪ್ರೋಲಾಗ್‌|ಪ್ರೋಲಾಗ್‌‌]]:

** {{Harvnb|Poole|Mackworth|Goebel|1998|pp=477-491}},
** {{Harvnb|Luger|Stubblefield|2004|pp=641-676, 575-581}}
&lt;/ref&gt; ಒಂದು [[ನಿರೂಪಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌|ದೃಢಪಡಿಸುವ]] ಭಾಷೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ''ಪ್ರಶ್ನೆ '' ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಸಾಂಕೇತಿಕ ತರ್ಕ ಪತ್ತೆ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಅನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋಲಾಗ್‌‌ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಂದು AIನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಲಾಗ್‌‌ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
* [[STRIPS]] [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ|ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿದರ್ಶನ]]ಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಭಾಷೆ. ಇದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಸ್ಥಿತಿ, ಗುರಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಸಂದರ್ಭಗಳು (ಕ್ರಿಯೆ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗುವ ಮೊದಲು ಯಾವುದು ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು) ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಯಾವುದು ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು) ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
* ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿಶ್ರಣ [[ಯೋಜಕ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ)|ಯೋಜಕ]]. ಇದು ತಾರ್ಕಿಕ ವಾಕ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾಂಶ ಆಧರಿತ ತೀರ್ಮಾನದ-ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೂಢಾರ್ಥಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
AI ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು [[C++]] ಮತ್ತು ಗಣಿತಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ [[MATLAB]] ಮತ್ತು [[ಲಷ್‌ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ)|ಲಶ್‌]]ನಂತಹ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

=== ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ===
{{Main|Progress in artificial intelligence}}
ಒಂದು ನಿಯೋಗಿಯು ಬುದ್ಧಿವಂತನೆಂದು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು? 1950ರಲ್ಲಿ ಅಲಾನ್‌ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ರವರು ನಿಯೋಗಿಗಳ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಅದು [[ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯ. ಈ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಗಿಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿವೆ.

ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಿಕ್ಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಹಸ್ತಾಕ್ಷರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಟ ಆಡುವುದರಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂತಹ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು [[ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಪರಿಣಿತ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ|ವಿಷಯ ವಸ್ತು ತಜ್ಞರ ಟ್ಯುರಿಂಗ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಕರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.

AI ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸ್ಥೂಲ ವರ್ಗಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

* '''ಉತ್ತಮ''' : ಇದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲ.
* '''ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಮಾನವ''' : ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವನು.
* '''ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಮಾನವ''' : ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವನು.
* '''ಉಪ-ಮಾನವ''' : ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವನು.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚೆಕರ್ಸ್‌ ಆಟದಲ್ಲಿ([[ನಕ್ಷೆಗಳು|ಕುದುರೆಗಳ]]) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;
{{cite web | url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/1144079 | title=Checkers Is Solved | date=2007-07-19 | accessdate=2007-07-20 | publisher=Science | first=Jonathan | last=Schaeffer}}
&lt;/ref&gt;
ಚದುರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಮಾನವನಂತಿದೆ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಮಾನವನಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ,&lt;ref&gt;[[ಗಣಕ ಚದುರಂಗ#ಗಣಕಗಳು ವಿರುದ್ಧ ಮಾನವರು|ಗಣಕ ಚದುರಂಗ#ಗಣಕಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವರು]]
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು ಮಾನವನ ದೈನಂದಿನ ಬಹುತೇಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಉಪ-ಮಾನವನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಿದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಏನೆಂದರೆ, ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ''ಗಣಿತೀಯ''  ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಾಗಿದೆ. [[ಕಾಲ್ಮೊಗೊರೊವ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ|ಕೊಲ್ಮೊಗೊರೊವ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಮರ್ದಕ|ಹೋಲಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ತೊಂಬತ್ತನೇ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Beyond the Turing Test | journal = Journal of Logic, Language and Information | author = Jose Hernandez-Orallo | url = http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.44.8943 |  accessdate = 2009-07-21 | year = 2000 | pages = 447–466 | volume = 9  | issue = 4   }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | title = A computational extension to the Turing Test | journal = Proceedings of the 4th Conference of the Australasian Cognitive Science Society | author = D L Dowe and A R Hajek | url = http://www.csse.monash.edu.au/publications/1997/tr-cs97-322-abs.html | accessdate = 2009-07-21 | year = 1997 | archive-date = 2011-06-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110628194905/http://www.csse.monash.edu.au/publications/1997/tr-cs97-322-abs.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಯಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ತೆರನಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಮರ್ಕಸ್‌ ಹಟ್ಟರ್‌ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ'' ಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಪ್ರಿಂಜರ್‌ 2005) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ನಂತರ ಲೆಗ್‌ ಮತ್ತು ಹಟ್ಟರ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal | title = Universal Intelligence: A Definition of Machine Intelligence | journal = Minds and Machines | author = Shane Legg and Marcus Hutter | url = http://www.vetta.org/documents/UniversalIntelligence.pdf | format = pdf | accessdate = 2009-07-21 | year = 2007 | pages = 391–444 | volume = 17 | archive-date = 2009-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090618152351/http://www.vetta.org/documents/UniversalIntelligence.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
ಗಣಿತೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ,
ಮಾವನ ಪರೀಕ್ಷಕರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 
ಮಾನವೇತರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.

== AIನ ಅನ್ವಯಗಳು ==
{{Expand section|date=July 2009}}
{{Main|Applications of artificial intelligence}}

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ]], [[ಷೇರು ವ್ಯವಹಾರ]], [[ಯಂತ್ರಮಾನವ ನಿಯಂತ್ರಣ|ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ನಿಯಂತ್ರಣ]], [[ಕಾನೂನು]], ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆ, [[ಆಟ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ವಿಡಿಯೊ ಆಟಗಳು]], ಆಟಿಕೆ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಜಾಲ ಶೋಧ ಯಂತ್ರಗಳು|ವೆಬ್‌ ಶೋಧ ಯಂತ್ರಗಳು]] ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಒಂದು ತಂತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆಯಾದಾಗ, ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು [[AI ಪರಿಣಾಮ]] ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;
{{cite news
  | last = 
  | first = 
  | authorlink = 
  | coauthors = 
  | title = AI set to exceed human brain power
  | work = 
  | publisher = CNN.com
  | date = 2006-07-26
  | url = http://www.cnn.com/2006/TECH/science/07/24/ai.bostrom/
  | format = web article
  | doi = 
  | accessdate = 2008-02-26}}
&lt;/ref&gt;
ಇದು [[ಕೃತಕ ಜೀವನ]]ದೊಳಗೆ ಸಹ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

=== ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
{{Main|Competitions and prizes in artificial intelligence}}
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡವಳಿಕೆ, ದತ್ತಾಂಶ-ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಚಾಲಕರಹಿತ ಕಾರುಗಳು, ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ಕಾಲ್ಜೆಂಡಾಟ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

== ಪುರಾಣ, ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಮತ್ತು ಊಹೆಗಳಲ್ಲಿ AI ==
{{Main|Artificial intelligence in fiction|Ethics of artificial intelligence|Transhumanism|Technological singularity}}

[[ಗ್ರೀಕ್‌ ಪುರಾಣ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೆಟ್‌|ಕ್ರಿಯಟ್‌]]ನ [[ಟ್ಯಾಲೋಸ್‌|ತಲೊಸ್‌]], [[ಹೆಫೀಸ್ಟಸ್‌|ಹೆಫೆಸ್ಟಸ್‌]]ನ ಚಿನ್ನದ ಯಂತ್ರ ಮಾನವರು ಮತ್ತು [[ಪಿಗ್ಮಾಲೈನ್‌ (ಪುರಾಣ)|ಪಿಗ್ಮಾಲಿಯನ್‌ನ]] [[ಗಲಾಟೀ (ಪುರಾಣ)|ಗಲಟಿ]]ಯಂತಹ ಯೋಚಿಸುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ AI:

* {{Harvnb|McCorduck|2004|p=4-5}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=939}}
&lt;/ref&gt;
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಹಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಇತ್ತೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದಿದ್ದೆಂದರೆ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಸ್‌|ಗ್ರೀಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳು]],&lt;ref&gt;
ನಿಜವಾದ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅರಿವು ಹೊಂದಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿರುವ ಮೊದಲ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಶಿಲ್ಪಿಯು &quot;ದೇವರುಗಳ ನೈಜ ಗುಣ&quot;, ಅವರ ''ಸೆನ್ಸಸ್‌''  ಮತ್ತು ''ಸ್ಪಿರಿಟಸ್‌''  ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ಹೆರ್ಮಸ್‌ ಟ್ರಿಸ್ಮೆಜಿಸ್ಟಸ್‌|ಹರ್ಮೆಸ್‌ ಟ್ರಿಸ್ಮೆಗಿಸ್ಟಸ್‌]]ರವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೊರ್ಡಕ್‌ರವರು ಪವಿತ್ರ ಯಂತ್ರ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಮಾನವರ ಪೂಜೆಗೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ [[ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ ನಿಯಮ|ಮೊಸಾಯಿಕ್‌ ಕಾನೂನಿನ]] (ಅದೇ ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ) ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಸಿದರು{{Harv|McCorduck|2004|pp=6-9}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಂತೆ ಪವಿತ್ರ ವಿಗ್ರಹಗಳು:

* {{Harvtxt|Crevier|1993|p=1}} ([[ಅಮ್ಯುನ್‌|ಅಮ್ಯನ್‌]]ನ ವಿಗ್ರಹ)
* {{Harvtxt|McCorduck|2004|pp=6-9}}
&lt;/ref&gt; 
ಮತ್ತು [[ಜೋನ ರಾಜ ಮು#ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌|ಯಾನ್‌ ಶಿ]]ಯ ಯಂತ್ರ,&lt;ref&gt;
{{Harvnb|Needham|1986|p=53}}
&lt;/ref&gt;
[[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ನಾಯಕ]],&lt;ref&gt;
{{Harvnb|McCorduck|2004|p=6}}
&lt;/ref&gt;
[[ಅಲ್‌-ಜಾಜರಿ|ಅಲ್‌-ಜಾಝಾರಿ]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shef.ac.uk/marcoms/eview/articles58/robot.html |title=A Thirteenth Century Programmable Robot |publisher=Shef.ac.uk |date= |accessdate=2009-04-25 |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629182810/http://www.shef.ac.uk/marcoms/eview/articles58/robot.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಅಥವಾ [[ವೊಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ವೊನ್‌ ಕೆಂಪೆಲೆನ್‌|ವೂಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ವೊನ್‌ ಕೆಂಪೆಲೆನ್‌]] ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;
{{Harvnb|McCorduck|2004|p=17}}
&lt;/ref&gt;
ಕೃತಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು [[Geber|ಜ್ಯಾಬಿರ್‌ ಇಬ್ನ್‌ ಹಯ್ಯನ್‌]],&lt;ref name=&quot;repository.upenn.edu&quot;&gt;[[ಟ್ಯಾಕ್ವಿನ್‌|ಟ್ಯಾಕ್‌ವಿನ್‍‌]]: 
{{cite paper|author=O'Connor, Kathleen Malone|title=The alchemical creation of life (takwin) and other concepts of Genesis in medieval Islam|publisher=University of Pennsylvania|year=1994|url=http://repository.upenn.edu/dissertations/AAI9503804|accessdate=2007-01-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191205222650/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI9503804/|archivedate=2019-12-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Geber|ಜುಡಾಹ್ ಲಿಯೊವ್]] &lt;ref name=&quot;repository.upenn.edu&quot;/&gt; ಮತ್ತು [[ಗೆಬರ್‌|ಪ್ಯಾರಾಸೆಲ್ಸಸ್‌]] ಅವರು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.

&lt;ref&gt;
{{Harvnb|McCorduck|2004|p=13-14}} 
&lt;/ref&gt; ಈ ಸೃಷ್ಚಿಗಳ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭವಿಷ್ಯಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವವಾದ ಆದೇ ಭರವಸೆ, ಭಯ ಮತ್ತು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನೈತಿಕತೆ|ನೈತಿಕ]] ಕಳಕಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;MCCORDUCK&quot;/&gt;

[[ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ|ವೇರಿ ಶೇಲ್ಲಿ]]ರವರ ''[[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಫ್ರಾಂಕನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌]]''  ಪುಸ್ತಕ &lt;ref&gt;
{{Harvtxt|McCorduck|2004|p=190-25}}ನ್ನು ''[[ಫ್ರಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಫ್ರ್ಯಾಂಕನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌]]'' ರವರು ಚರ್ಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಪನಂಬಿಕೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಷ್ಟಪಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ [[ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಯಂತ್ರಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]]) ಗುರುತಿಸಿದರು.
&lt;/ref&gt; [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆನ ನೈತಿಕತೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ]] ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ: ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾದಲ್ಲಿ, ಅದಕ್ಕೂ ''[[ಇಂದ್ರಿಯ ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿ|ಸಂವೇದನೆ]]'' ಗಳಿರಬಹುದೇ? ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಂವೇದನಾ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮಾನವನಂತೆ ಅದಕ್ಕೂ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆಯೇ? ಆಧುನಿಕ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಗಳು|ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಕಟ್ಟುಕಥೆ) ಸಹ ಇಂತಹ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ: ''[[:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ: A.I.|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ: A.I.]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋವು-ನಲಿವು ಇತ್ಯಾದಿ ಮಾನವನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು &quot;[[ಯಂತ್ರಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ [[ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ|ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌]],&lt;ref&gt;
[[ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]]:

* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=964}}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6200005.stm ಯಂತ್ರ ಮಾನವರು ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು]
&lt;/ref&gt;
ಆದರೂ ಈ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಕಾಲಿಕ ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1695546.ece ಯಂತ್ರ ಮಾನವರಿಗಾಗಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517022444/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1695546.ece |date=2008-05-17 }}, ನಾವು ಪರವಶರಾಗುತ್ತೇವೆ. [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1695546.ece ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ನೋಡಿರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517022444/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1695546.ece |date=2008-05-17 }}&lt;/ref&gt;

[[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಗಳು|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] ಮತ್ತು [[ಭವಿಷ್ಯತಾವಾದಿ|ಭವಿಷ್ಯತಾವಾದಿಗಳು]] ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇವಕನಾಗಿ (''[[ಸ್ಟಾರ್‌ ವಾರ್ಸ್‌]]''  ನಲ್ಲಿ [[R2D2]]), ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವವನಾಗಿ ([[K.I.T.T.]],&quot;[[ನೈಟ್‌ ರೈಡರ್‌ (1982 ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ)|ನೈಟ್‌ ರೈಡರ್‌]]&quot;), ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿ(''[[ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರೆಕ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ [[ದತ್ತಾಂಶ (ಸ್ಟಾರ್‌ ಟ್ರೆಕ್‌)|ಲೆ. ಕಮಾಂಡರ್‌ ಡಾಟಾ]]), ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವನಾಗಿ(''[[ದಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್‌|ದಿ ಮೇಟ್ರಿಕ್ಸ್‌]]'' ), ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ (''[[ವಿದ್‌ ಫೋಲ್ಡೆಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]]'' ), ಸಮೂಹ ನಾಶಕನಾಗಿ (''[[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ (ಸರಣಿ)|ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌]]'', ''[[ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟಿಕಾ(ಪುನರ್ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು)|ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ ಗಲಾಕ್ಟಿಕಾ]]'' ), ಮಾನವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೀರಿದವನಾಗಿ (''[[ಗಾಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ದ ಶೆಲ್‌]]'' ) ಮತ್ತು ಮನುಕುಲದ ಸಂರಕ್ಷಕನಾಗಿ (''[[ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸರಣಿ|ಸ್ಥಾಪನೆ ಸರಣಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್‌. ಡೇನೀಲ್‌ ಆಲೀವವ್‌|ಆರ್‌. ಡೇನೀಲ್‌ ಒಲಿವಾವ್‌]]) AI ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತಜ್ಞರು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ: ಮಾನವ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ,&lt;ref&gt;
{{Harvtxt|Russell|Norvig|2003|p=960-961}}
&lt;/ref&gt; 
ಮಾನವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಥವಾ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ &lt;ref name=&quot;TS&quot;&gt;
[[ಏಕತೆ]], [[ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮ್ಯಾನಿಸಮ್‌|ಟ್ರಾನ್ಶುಮ್ಯಾನಿಸಮ್‌]]:

* {{Harvnb|Kurzweil|2005}}
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=963}}
&lt;/ref&gt;
ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.&lt;ref&gt;
ಜೋಸೆಪ್‌ ವೇಸೆನ್‌ಬೌಮ್‌ರವರ AIಯ ವಿಮರ್ಶೆ:

* {{Harvnb|Weizenbaum|1976}}
* {{Harvnb|Crevier|1993|pp=132−144}}
* {{Harvnb|McCorduck|2004|pp=356-373}} 
* {{Harvnb|Russell|Norvig|2003|p=961}} 
1976ರಲ್ಲಿ ವೇಜೆನ್‌ಬೌಮ್‌ರವರು (ಮೊದಲ ಚಟ್ಟರ್ಬೊಟ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ELIZA ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ AI ಸಂಶೋಧಕರು) ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯು ಮಾನವನ ಜೀವನವನ್ನು ಅಪಮೌಲ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. 
&lt;/ref&gt;

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಪ್ರಗತಿಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದು, ಅಲ್ಲದೆ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಹಲವು [[ಭವಿಷ್ಯತಾವಾದಿ]]ಗಳ ವಾದ. [[ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲಿ|ರೇ ಕುರ್ಜವೈಲ್‌]] [[ಮೂರ್‌ನ ನಿಯಮ|ಮೂರ್‌ನ ಕಾನೂನ]]ನ್ನು ಬಳಸಿ (ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದ ಘಾತೀಯ ಪ್ರಗತಿ ಆಗುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ), 2029ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌|ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಗಣಕ]]ಗಳು ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯನ ಮೆದುಳಿನಷ್ಟೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು 2045ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಊಹಿಸಿರದಷ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ''ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ''  ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವುದು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಗಳು|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ]] [[ವರ್ನರ್‌ ವಿಂಗ್|ವೆರ್ನರ್‌]] ರವರು &quot;[[ತಾಂತ್ರಿಕ ಏಕತೆ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಏಕತ್ವ]]&quot; ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;TS&quot;/&gt;
[[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಫ್ರೆಡ್ಕಿನ್‌|ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ಕಿನ್‌]] &quot;ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತ&quot; ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;
{{Harvtxt|McCorduck|2004|p=401}}ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ
&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮೊದಲು [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌ (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ)|ಸ್ಯಾಮ್ಯುಲ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌]]ರವರ &quot;[[ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್‌|ಡಾರ್ವಿನ್‌ ಎಮಾಂಗ್‌ ದ ಮೆಷಿನ್‌]]&quot;ನಲ್ಲಿ (1863) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 1998ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಡೈಸನ್‌ (ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ)|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡೇಸನ್‌]]ರವರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರ ನೀಡಿದರು.
ಅನೇಕ [[ಭವಿಷ್ಯತಾವಾದಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಥೆಗಳು|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳು [[ಸೈಬೊರ್ಗ್‌]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಇವೆರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು [[ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮ್ಯಾನಿಸಮ್‌|ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮನಿಸಮ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, [[ಅಲ್ಡೌಸ್‌ ಹಕ್ಸಲಿ|ಅಲ್ಡೌಸ್‌ ಹುಕ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಈಟಿಂಜರ್‌|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಟ್ಟಿಂಜರ್]]ನಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಮೂಲ ಚಿಂತನೆಗಳಿವೆ, ಈಗ ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮನಿಸಮ್‌ ಯಂತ್ರ ಮಾನವ ವಿನ್ಯಾಸಕ [[ಹಾನ್ಸ್‌ ಮೊನವೆಕ್‌|ಹಾನ್ಸ್‌ ಮೊರವೆಕ್‌]], ಸೈಬರ್‌ನೆಟಿಸಿಸ್ಟ್‌ [[ಕೇವಿನ್ ವಾರ್ವಿಕ್‌|ಕೆವಿನ್‌ ವಾರ್‌ವಿಕ್‌]] ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಕ [[ರೇ ಕುರ್ಜ್‌ವೇಲಿ|ರೇ ಕರ್ಜವೀಲ್‌]] ರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;TS&quot;/&gt; [[ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮ್ಯಾನಿಸಮ್‌|ಟ್ರ್ಯಾಂಶುಮನಿಸಮ್‌]] ಅನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಬುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಂಗ|ಮಂಗಾ]] ''[[ಗೋಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ದ ಶೆಲ್‌|ಘೋಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ದ ಶೆಲ್‌]]''  ಮತ್ತು ವೈಜ್ಡಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸರಣಿ ''[[ಡುನ್‌ (ಕಾದಂಬರಿ)|ಡ್ಯುನ್‌]]''. [[ಪಮೆಲಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೊರ್ಡಕ್‌|ಪಮೆಲಾ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೊಡಕ್‌]] ರವರು ಈ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಆದಿ ಮಾನವರ ಭಾವನೆಗಳು, ಅಂದರೆ &quot;ದೇವರುಗಳಿಗೆ ರೂಪ ನೀಡುವುದು&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;MCCORDUCK&quot;/&gt;

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ ==
{{Main|Outline of artificial intelligence}}

* [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]
* [[ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|AI ಯೋಜನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[:ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಸಂಶೋಧಕರು|AI ಸಂಶೋಧಕರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಮೂಲ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಖಟಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಪ್ರಮುಖ AI ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಏಕತೆ|ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಏಕತೆ]]
* [[ಮನಸ್ಸಿನ ತತ್ವ]]
* [[ಮನೋಮಾಪನದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]
* [[ಜ್ಞಾನ ಗ್ರಹಣ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು|ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]]

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|3}}

== ಆಕರಗಳು ==
{{refbegin}}
=== ಪ್ರಮುಖ AI ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ===

:''[[:ಚರ್ಚೆ:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ/ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ|A.I. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ''

* {{Citation | first=George | last=Luger | author-link=George Luger | first2=William | last2=Stubblefield | author2-link=William Stubblefield | year=2004 | title=Artificial Intelligence: Structures and Strategies for Complex Problem Solving | edition=5th | publisher=The Benjamin/Cummings Publishing Company, Inc. | isbn=0-8053-4780-1 | url=http://www.cs.unm.edu/~luger/ai-final/tocfull.html }}
* {{Citation
| last=Nilsson | first=Nils | author-link=Nils Nilsson
| year=1998 
| title=Artificial Intelligence: A New Synthesis|publisher=Morgan Kaufmann Publishers
| isbn=978-1-55860-467-4}}
* {{Russell Norvig 2003}}
* {{Citation | first = David | last = Poole | author-link = David Poole | first2 = Alan | last2 = Mackworth | author2-link = Alan Mackworth | first3 = Randy | last3 = Goebel | author3-link = Randy Goebel | publisher = Oxford University Press | place = New York | year = 1998 | title = Computational Intelligence: A Logical Approach | url = http://www.cs.ubc.ca/spider/poole/ci.html }}
* {{Citation
| first = Patrick Henry | last = Winston | author-link = Patrick Winston
| publisher = Addison-Wesley | year = 1984 | place = Reading, Massachusetts | isbn = 0201082594
| title = Artificial Intelligence}}

=== AIನ ಇತಿಹಾಸ ===

* {{Crevier 1993}}
* {{McCorduck 2004}}

=== ಇತರ ಮೂಲಗಳು ===

* {{Citation|last=ACM|first=(Association of Computing Machinery)|year=1998|title=ACM Computing Classification System: Artificial intelligence|url=http://www.acm.org/class/1998/I.2.html|author-link=Association of Computing Machinery|access-date=2009-10-26|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012025921/http://www.acm.org/class/1998/I.2.html|url-status=dead}}
* {{Citation | last=Brooks | first=Rodney | author-link=Rodney Brooks | year=1990 | title=Elephants Don't Play Chess | journal=Robotics and Autonomous Systems | volume=6 | pages=3–15 | url=http://people.csail.mit.edu/brooks/papers/elephants.pdf | format=PDF | accessdate=2007-08-30 | doi=10.1016/S0921-8890(05)80025-9 }}
* {{Citation | last=Buchanan | first=Bruce G. | year=2005 | title=A (Very) Brief History of Artificial Intelligence | magazine=AI Magazine | date=Winter 2005 | pages=53–60 | url=http://www.aaai.org/AITopics/assets/PDF/AIMag26-04-016.pdf | format=PDF | accessdate=2007-08-30 | archive-date=2007-09-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070926023314/http://www.aaai.org/AITopics/assets/PDF/AIMag26-04-016.pdf | url-status=dead }}
* {{Citation | last=Dreyfus | first=Hubert | year =1972 | title = [[What Computers Can't Do]]  | publisher = MIT Press | location = New York | authorlink = Hubert Dreyfus | isbn = 0060110821 }}
* {{Citation | last=Dreyfus | first=Hubert | year =1979 | title = What Computers ''Still'' Can't Do | publisher = MIT Press | location = New York | authorlink = Hubert Dreyfus }}.
* {{Citation | last=Dreyfus | first=Hubert | last2 = Dreyfus | first2 = Stuart | year = 1986 | title = Mind over Machine: The Power of Human Intuition and Expertise in the Era of the Computer | publisher = Blackwell | location = Oxford, UK | authorlink = Hubert Dreyfus }}.
* {{Citation
 | last = Gladwell | first =  Malcolm | author-link= Malcolm Gladwell
 | year = 2005
 | title = [[Blink (book)|Blink]]
 | isbn = 0-316-17232-4
 | publisher = Little, Brown and Co.
 | location = New York
}}.
* {{Citation | last=Haugeland | first=John | author-link = John Haugeland | year = 1985 | title = Artificial Intelligence: The Very Idea | publisher=MIT Press| location= Cambridge, Mass. | isbn=0-262-08153-9 }}.
* {{Citation | last=Hawkins | first=Jeff | author-link=Jeff Hawkins | last2=Blakeslee | first2=Sandra | year=2004 | title=On Intelligence | publisher=Owl Books | location=New York, NY | isbn=0-8050-7853-3 }}.
* {{Citation | last=Hofstadter | first = Douglas | title = [[Gödel, Escher, Bach|Gödel, Escher, Bach: an Eternal Golden Braid]] | year = 1979 | author-link = Douglas Hofstadter }}.
* {{Citation | first = J. | last = Howe | url = http://www.inf.ed.ac.uk/about/AIhistory.html | title = Artificial Intelligence at Edinburgh University: a Perspective | date = November 1994 | retrieval-date = 30 August 2007 }}.
* {{Citation | last=Kahneman | first=Daniel | author-link=Daniel Kahneman | last2=Slovic | first2= D. | last3=Tversky | first3=Amos | author3-link=Amos Tversky | year=1982 | title=Judgment under uncertainty: Heuristics and biases | location=New York |publisher=Cambridge University Press}}.
* {{Citation | first = G. | last=Kolata | year=1982 | title=How can computers get common sense? | journal=Science | issue=217 | pages=1237-1238 }}.
* {{Citation | last=Kurzweil | first=Ray | author-link=Ray Kurzweil | year=1999 | title=The Age of Spiritual Machines | publisher=Penguin Books | isbn=0-670-88217-8 }}.
* {{Citation | last=Kurzweil | first=Ray | author-link=Ray Kurzweil | year=2005 | title=The Singularity is Near | publisher=Penguin Books | isbn=0-670-03384-7 }}.
* {{Citation | first = George | last = Lakoff | year = 1987 | title = Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal About the Mind | publisher = University of Chicago Press.|id= ISBN 0-226-46804-6 |author-link=George Lakoff}}.
* {{Citation | last=Lakoff | first=George | author-link=George Lakoff | last2=Núñez | first2=Rafael E. | author2-link=Rafael Núñez | year=2000 | title=[[Where Mathematics Comes From|Where Mathematics Comes From: How the Embodied Mind Brings Mathematics into Being]] | publisher=Basic Books | isbn= 0-465-03771-2}}.
* {{Citation | last=Lenat | first=Douglas |  last2=Guha | first2=R. V.| year = 1989 | title = Building Large Knowledge-Based Systems | publisher = Addison-Wesley| author-link=Douglas Lenat }}
* {{Citation | last=Lighthill | first = Professor Sir James | year = 1973 | contribution= Artificial Intelligence: A General Survey | title = Artificial Intelligence: a paper symposium| publisher = Science Research Council|author-link=James Lighthill }}
* {{Citation
 |last         = Lucas
 |first        = John
 |author-link  = John Lucas (philosopher)
 |year         = 1961
 |contribution = Minds, Machines and Gödel
 |editor-last  = Anderson
 |editor-first = A.R.
 |title        = Minds and Machines
 |url          = http://users.ox.ac.uk/~jrlucas/Godel/mmg.html
 |access-date  = 2009-10-26
 |archive-date = 2007-08-19
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20070819165214/http://users.ox.ac.uk/~jrlucas/Godel/mmg.html
 |url-status   = dead
}}.
* {{Citation | last = Maker | first = Meg Houston | year = 2006 | title = AI@50: AI Past, Present, Future | location = Dartmouth College | url = http://www.engagingexperience.com/2006/07/ai50_ai_past_pr.html | access-date = 16 October 2008 | archive-date = 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081008120238/http://www.engagingexperience.com/2006/07/ai50_ai_past_pr.html | url-status = dead }}
* {{Citation | last = McCarthy | first = John | last2 = Minsky | first2 = Marvin | last3 = Rochester | first3 = Nathan | last4 = Shannon | first4 = Claude | url = http://www-formal.stanford.edu/jmc/history/dartmouth/dartmouth.html | title = A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence | year = 1955 | author-link = John McCarthy (computer scientist) | author2-link = Marvin Minsky | author3-link = Nathan Rochester | author4-link = Claude Shannon }}.
* {{Citation | last=McCarthy | first=John | last2=Hayes | first2=P. J. | year=1969 | url=http://www-formal.stanford.edu/jmc/mcchay69.html | title=Some philosophical problems from the standpoint of artificial intelligence | journal=Machine Intelligence | volume=4 | pages=463–502 | author-link=John McCarthy (computer scientist) }}
* {{Citation | last=Minsky | first=Marvin | author-link=Marvin Minsky | year = 1967 | title = Computation: Finite and Infinite Machines | publisher = Prentice-Hall | location=Englewood Cliffs, N.J. }}
* {{Citation | last=Minsky | first=Marvin | author-link=Marvin Minsky | year = 2006 | title = The Emotion Machine | publisher = Simon &amp; Schusterl | publication-place=New York, NY | isbn=0-7432-7663-9 }}
* {{Citation | last=Moravec | first=Hans | year=1976 | url=http://www.frc.ri.cmu.edu/users/hpm/project.archive/general.articles/1975/Raw.Power.html | title=The Role of Raw Power in Intelligence | author-link=Hans Moravec }}
* {{Citation | last=Moravec | first=Hans | year = 1988 | title = Mind Children | publisher = Harvard University Press | author-link =Hans Moravec }}
* {{Citation | last=NRC |chapter=Developments in Artificial Intelligence| title=Funding a Revolution: Government Support for Computing Research|publisher=National Academy Press|year=1999| author-link=United States National Research Council }}
* {{Citation | last=Needham | first=Joseph | year=1986 | title=Science and Civilization in China: Volume 2 | publisher=Caves Books Ltd. }}
* {{Citation | last=Newell | first = Allen | last2 = Simon | first2=H. A. | year = 1963 | contribution=GPS: A Program that Simulates Human Thought| title=Computers and Thought | editor-last= Feigenbaum | editor-first= E.A. |editor2-last= Feldman |editor2-first= J. |publisher= McGraw-Hill|publisher-place= New York | author-link=Allen Newell|author2-link=Herbert Simon}}
* {{Citation | last = Newell | first = Allen | author-link = Allen Newell | last2 = Simon | first2 = H. A. | author-link2 = Herbert Simon | year = 1976 | contribution = Computer Science as Empirical Inquiry: Symbols and Search | title = Communications of the ACM | volume = 19 | number = 3 | url = http://www.rci.rutgers.edu/~cfs/472_html/AI_SEARCH/PSS/PSSH4.html | access-date = 2009-10-26 | archive-date = 2008-10-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081007162810/http://www.rci.rutgers.edu/~cfs/472_html/AI_SEARCH/PSS/PSSH4.html | url-status = dead }}.
* {{Citation
| last = Nilsson
| first = Nils
| author-link = Nils Nilsson
| year = 1983
| title = Artificial Intelligence Prepares for 2001
| journal = AI Magazine
| volume = 1
| number = 1
| url = http://ai.stanford.edu/~nilsson/OnlinePubs-Nils/General%20Essays/AIMag04-04-002.pdf
| archive-url = https://web.archive.org/web/20091106155153/http://ai.stanford.edu/~nilsson/OnlinePubs-Nils/General%20Essays/AIMag04-04-002.pdf
| access-date = 2009-10-26
| archive-date = 2009-11-06
| url-status = dead
}}, [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ವಿಳಾಸ.
* {{Citation | last = Searle | first = John | author-link = John Searle | year = 1980 | title = Minds, Brains and Programs | journal = Behavioral and Brain Sciences | volume = 3 | issue = 3 | url = http://www.bbsonline.org/documents/a/00/00/04/84/bbs00000484-00/bbs.searle2.html | pages = 417–457 }}
* {{Citation | last=Searle | first=John | author-link=John Searle | year = 1999 | title = Mind, language and society  | isbn = 0465045219 | publisher = Basic Books | location = New York, NY | oclc = 231867665 43689264 }}
* {{Citation | last=Shapiro | first=Stuart C. | year=1992 | url=http://www.cse.buffalo.edu/~shapiro/Papers/ai.pdf | contribution=Artificial Intelligence | editor-first=Stuart C. | editor-last=Shapiro | title=Encyclopedia of Artificial Intelligence | edition=2nd | pages=54–57 | location=New York | publisher=John Wiley }}.
* {{Citation | last=Simon | first = H. A. | year = 1965 | title=The Shape of Automation for Men and Management | publisher =Harper &amp; Row | publication-place = New York | author-link=Herbert Simon}}
* {{Turing 1950}}
* {{Citation | last=Wason | first=P. C. | author-link=Peter Cathcart Wason | coauthors=Shapiro, D. | editor=Foss, B. M. | title=New horizons in psychology | year=1966 | location=Harmondsworth | publisher=Penguin | chapter=Reasoning }}
* {{Citation | last=Weizenbaum | first = Joseph | title = Computer Power and Human Reason | publisher = W.H. Freeman &amp; Company | location = San Francisco | year = 1976 | authorlink=Joseph Weizenbaum | isbn = 0716704641}}
{{refend}}

== ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ ==

* ಆರ್. ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌. ಬುಕ್‌ಮ್ಯಾನ್‌, (eds‌.), ''ಗಣಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು: ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸುವ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು''. ಕ್ಲುವರ್ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ನೀಧಮ್‌‌, MA. 1994.
* [[ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಬೋಡನ್‌|ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಬೊಡನ್‌]], ಮೈಂಡ್ ಆಸ್‌ ಮೆಷೀನ್, [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣ]], 2006
* ಜಾನ್‌ ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌, (2008) &quot;ದಿ ಆಲ್ಯೂರ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕಾನಿಕ್‌ ಲೈಫ್‌: ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌, ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‌ ಲೈಫ್‌, ಆಂಡ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ AI&quot;, MIT ಪ್ರೆಸ್‌

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks|Artificial Intelligence}}

* [http://machineslikeus.com '''ಮೆಷೀನ್‌ ಲೈಕ್‌ ಅಸ್‌'''] — ಇದು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಗಿದೆ].
* AI ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಜಾನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ)|ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟಿ]] ಬರೆದಿರುವ [http://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai/whatisai.html ವಾಟ್‌ ಇಸ್ AI?] — ಆನ್ ಇನ್ಟ್ರೋಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌.
* {{SEP|logic-ai|Logic and Artificial Intelligence|Richmond Thomason}}
*[https://holagi.in/what-is-machine-learning-in-kannada/ ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅಂದರೆ ಏನು] - ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯ ಬ್ಲಾಗ್
ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು

* [[ವ್ಲೊಡ್ಜಿಸ್ಲಾವ್‌ ಡಚ್|ವ್ಲೊಡ್ಜಿಸ್ಲಾವ್‌ ಡಚ್‌]]ರವರು ಬರೆದಿರುವ [http://www.acceleratingfuture.com/people-blog/?p=1700#more-1700 ವೇರ್‌ ಡು ವಿ ಗೋ ಫ್ರಮ್‌ ಹಿಯರ್‌?] — ಆನ್ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ‌ ‌ಆಫ್‌ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಂಡ್‌ ಪ್ರೊಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ AI.
ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು

* {{dmoz|Computers/Artificial_Intelligence/|AI}}
* [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸಂಘ]], ಶೈಕ್ಷಣಿಕ AI ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, [http://www.aaai.org/AITopics/ AI ವಿಷಯಗಳು] — ಕೊಂಡಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು.

{{clear}}
{{Technology}}
{{philosophy of science}}
{{philosophy of mind}}

{{DEFAULTSORT:Artificial Intelligence}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸೈಬರ್ನೆಟಿಕ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]</text>
      <sha1>9m8s6c4mcur2m9ce0uk2ttcsuh0lj5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21951</id>
    <revision>
      <id>1435290</id>
      <parentid>1375243</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T21:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75091" sha1="g6djzqjyrzettgczvjq48oa5z64or1b" xml:space="preserve">:''ಈ ಲೇಖನ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಬಗೆಗಿದೆ. 
:''ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಬಗೆಗೆ, [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಂಗಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ]] ನೋಡಿ. '' ''ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸ]]ಹ ನೋಡಿ.''

[[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ (ಜಿಹಚ್ಜಿಗಳು) ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ '''ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲ''' ಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಒಂದು ಸಾಲ ಒಂದು ಟನ್ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಸಮ. ಇಂಗಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರ [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದ ವಿಧಾನದ ಒಂದು ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಮಿತಿ ಹಾಕಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮೂಲಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ದೂಡಲು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತಿತರ ಜಿಹೆಚ್ಜಿಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಖರ್ಚು ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವಾಗಿಗಿಂತ ಆಗ ಕಡಿಮೆ &quot;ಇಂಗಾಲ ಪ್ರಧಾನ&quot; ವಿಧಾನಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುವುವೆಂಬುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗಿದಾರರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಯೋಜನೆ]]ಗಳಿಗೆ ಹಣಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು 
ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ [[ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡನ್ನು]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಈ [[ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟರ್]] ಗಳು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಧಿಯ ಅಥವಾ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಠಿಣ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಪಡೆದ [[ಶುದ್ಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟವಾದ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://unfccc.meta-fusion.com/kongresse/071120_pressconference07/templ/ply_unfccc.php?id_kongresssession=806&amp;amp;player_mode=isdn_real ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091218185840/http://unfccc.meta-fusion.com/kongresse/071120_pressconference07/templ/ply_unfccc.php?id_kongresssession=806&amp;player_mode=isdn_real |date=2009-12-18 }} 20 ನವೆಂಬರ್ 2007&lt;/ref&gt;
ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಿವೆ: ಇಂಗಾಲದ ಅಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳು (ಸಿಒಸಿಗಳು) ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಸಾಲಗಳು (ಸಿಆರ್ಸಿಗಳು). ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ವಚ್ಛ ರೂಪಗಳು, ಗಾಳಿಶಕ್ತಿ, ಸೌರ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗಾಲ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ [[ಜೈವಿಕ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣೆ (ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರರಣ್ಯೀಕರಣ), ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಶೇಕರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಗಾಲ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.
==ಹಿನ್ನೆಲೆ==
ಅವಶೇಷ ಇಂಧನಗಳ ದಹನ ಔದ್ಯೋಗಿಕ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಶೇಷ ಇಂಧನಗಳನ್ನು (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ದೊರಕುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ) ಆಧರಿಸಿರುವ ಶಕ್ತಿ, ಸಿಮೆಂಟು, ಉಕ್ಕು, ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಗಳು ಅದರ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆಂದರೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಮಿಥೇನ್]], [[ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೊರೊಕಾರ್ಬನ್ ಗಳು]] (ಹಚ್ಚೆಫ್ಸಿಗಳು) ಇತ್ಯಾದಿ. ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, [[ಹವಾಮಾನ]]ದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆದುದರ ಫಲವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಐಪಿಸಿಸಿ (ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಂತಸ್ಸರ್ಕಾರೀ ಸಮಿತಿ)&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf
|title=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change, Summary for Policymakers from [[IPCC Fourth Assessment Report]]
|pages=Item 25 and Table SPM.7, pages 29-31
|publisher=Working Group III, [[Intergovernmental Panel on Climate Change|IPCC]]
|published=2007-05-04
|accessdate=2007-05-10'''
|archive-date=2007-05-18
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518152103/http://www.mnp.nl/ipcc/docs/FAR/Approved%20SPM%20WGIII_0705rev5.pdf
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ 
ಗಮನಿಸಿದೆ: 
&lt;blockquote&gt;''ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಅಥವಾ ಅಡಗಿರುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ನೀತಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹಣ ಹೂಡಲು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನಗಳು, '' ''ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು'', 
&lt;/blockquote&gt; 
ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂಚಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಮಟ್ಟದ ಮುನ್ನೋಟ ಇರುವವರೆಗೆ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ನೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಬಹುದಾದ ಅನುಮತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ. 
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 170ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾದ [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವ್ಸಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆ ನಂತರದ [[ಮರಕೇಶ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 
ಇಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೆಲವು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಯುಎಸ್ [[ಆಮ್ಲ ಮಳೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.
=== ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ===
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ]] ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿತಿ ಅಥವಾ [[wikt:quota|ಕೋಟಾ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ [[ಅನುಬಂಧ ಒಂದರಲ್ಲಿ]] ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದಂತೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು&lt;ref&gt;[http://unfccc.int/kyoto_protocol/background/items/3145.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಕಂಟ್ರೀಸ್’1990 ಟು 2012 ಎಮಿಷನ್ಸ್ ಟಾರ್ಗೆಟ್ಸ್ ]&lt;/ref&gt;. ಈ ದೇಶಗಳು ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಕಾರ್ಯನಿರತ&quot;ರೆಂದು ಕರೆದು ಅವುಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಿಸ್ಟ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]] ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;[http://unfccc.int/kyoto_protocol/compliance/items/2875.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಕಪ್ಲಯನ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ದಿ ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]&lt;/ref&gt;. ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೂ ಸಾಲಗಳ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಘಟಕವೂ ಅದರ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಒಂದು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನಿನಷ್ಟು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾದ ಇತರ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ಅವುಗಲನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಾಗಿ ಮಾರಬಹುದು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಮೀರುವ ಸಂಭವವಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸಾಲಗಳಾಗಿ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು.
 
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಲು ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಡಿಲತನ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೋಟದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. 
ಅವಕಾಶಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾದಲು ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭಪ್ರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು 'ಸ್ವಚ್ಛವಾದ' ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ 'ಕೋಟಾ' ಇರುವ ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಂದ ಖರೀದಿಸಬಹುದು.
 
2005ರಿಂದ ಕ್ಯೋಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳು CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಂ ]](ಇಯು ಇಟಿಎಸ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್]] ಅದರ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/06/469&amp;amp;format=HTML&amp;amp;aged=1&amp;amp;language=EN&amp;amp;guiLanguage=en ಇಯು ಕ್ಲೈಮೆಟ್ ಚೇಂಜ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್: ಕಮಿಶನ್ ಅಸ್ಕ್ಸ್ ಮೆಂಬರ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟು ಫುಲ್ಫಿಲ್ ದೇರ್ ಆಬ್ಲಿಗೇಶನ್ಸ್ ]&lt;/ref&gt;. 2008 ರಿಂದ ಇಯು ಭಾಗಿದಾರರು ಪೋಟೋಕಾಲ್ ನ [[ಅನುಬಂಧ ಒಂದನ್ನು]] [[ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ]][[ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಬೇಕು ಮತ್ತು [[ಮಾನವರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ]] ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆರು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಕ್ಯೋಟೊ ಅಂಗೀಕರಿಸದ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2008 ರ ಮಾರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೇ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

=== ಕ್ಯೋಟೋದ 'ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು’ ===
ಸಾಲವು ಮಿತವ್ಯಾಪಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಹಂಚಲಾದ ಅಥವಾ ಹರಾಜು ಮಾಡಲಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಅವಕಾಶವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ [[ಆಫ್ಸೆಟ್]] ಆಗಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ [[ಇಂಗಾಲ ಯೋಜನೆ]]ಯನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]]ಯ ಅನುಮೋದಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರುವ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬಹುದು. ಅನುಮೋದನೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಈ ಘಟಕಗಳಿಗೆ [[ಪ್ರಮಾಣಿಸಿದ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ]]ಅಥವಾ ಸಿಇಆರ್ಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಲ ನೀಡಲು ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
 
ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ಮೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;[http://unfccc.int/kyoto_protocol/mechanisms/items/1673.php ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ದಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ದಿ ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್]&lt;/ref&gt;.
* [[ಜತೆಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] (ಜೆಐ) ಆಂತರಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ತೌಲನಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶ ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. 
* [[ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ (ಸಿಡಿಎಂ) ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವೆಚ್ಚ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಜಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿದ ದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶ ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ಭೂಮಿಯ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭಕರ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು.
* ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಡಿಯಲ್ಲಿ (ಐಇಟಿ) ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಂತ್ರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಿತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು.
 
ಈ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದಿಂದ ಕೋಟಾಗಳು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

=== ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ===
ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಸಿಇಆರನ್ನು ಒಂದು ಮೆಟ್ರಿಕ್ [[ಟನ್]] CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮಾರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಇವು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಇತ್ಯರ್ಥ]]ವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು [[ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ]] ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
 
ಅವಕಾಶಗಳ [[ತಕ್ಷಣದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು [[ಗತಿಶೀಲತೆ]]ಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗಲು [[ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಆಯ್ಕೆಗಳ ]][[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಒಂದು ಟನ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟು [[ಯೂರೋ]]ಗಳೆಂದು ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮಾನವಾಗಿ (CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;e) ಕೂಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ [[ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣೀಕರಣದ ಸಾಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡಿನ ಅಪವರ್ತ್ಯಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೋಟಾಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೋಟಾಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
 
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಂಗಾಲದ ಅವಕಾಶಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಐದು ವಿನಿಮಯಗಳಿವೆ: [[ಚಿಕಾಗೊ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯ]], [[ಐರೋಪ್ಯ ಹವಾಮಾನ ವಿನಿಮಯ]], [[ನಾರ್ಡ್ ಪೂಲ್]], [[ಪವರ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಶಕ್ತಿ ವಿನಿಮಯ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾರ್ಡ್ ಪೂಲ್ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿಸರ್ಜನೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು (ಸಿಇಆರ್ಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಡಿಎಂ [[ಇಂಗಾಲ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕರಾರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಈ ವಿನಿಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡಲು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು [[ಖಾಸಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: [[ಕ್ಯಾಂಟರ್ಸಿಒಟುಇ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-184638199.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-01-03 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501114248/http://www.highbeam.com/doc/1G1-184638199.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
 
[[ಲಂಡನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಒಂದು. 30 ಬಿಲಿಯ ಯೂರೋ ಬೆಲೆಯ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒಂದು ದಶಕದೊಳಗಾಗಿ 1 ಟ್ರಿಲಿಯ ಯೂರೋಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲಿದೆ{{Fact|date=March 2008}}. [[ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]] ನ ಪರಿಸರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಲೂಯಿ ರೆಡ್ಶಾ &quot;ಇಂಗಾಲ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದಿನಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೂ ಆಗಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಮುಂಗಾಣುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070625011024/http://www.iht.com/articles/2007/06/20/business/money.php ಹೆರಾಲ್ಡ್ ತ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್: ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ವೇರ್ ಗ್ರೀಡ್ ಈಸ್ ಗ್ರೀನ್]&lt;/ref&gt;
===ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ===
{{Nofootnotes|section|date=August 2008}}
ನಿಯಂತ್ರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ತತ್ಫಲವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವುವೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುವುದು, ಮತ್ತು [[ಪೂರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಬೇಡಿಕೆ]]ಯ ನಿಯಮಗಳು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು]]ತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ.ಕ್ಯೋಟೊ ಅಸೈನ್ಡ್ ಅಮೌಂಟ್ ಯೂನಿಟ್ (ಏಏಯು) ನಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಬಹುಸಮೀಪವಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅಲೊಯನ್ಸ್ (ಇಯುಎ)ಗೆ ಸಿಇಆರ್ ನಂತಹ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸಿಇಆರ್ಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಮರೂಪತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು [[ಪೂರಕತೆ]]ಯ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. ಇದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿನ [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಆಪ್ಸೆಟ್ ಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರತರಿಗೆ ಅವರ ಅವಕಾಶದ ಶೇಕಡಾ ಎಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ.ಯಾಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯ ವಿಲಿಯಂ ನಾರದ ಹುಸ್ ಪ್ರಕಾರ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ]] ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು.
 &lt;blockquote&gt;
ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ನಾಲ್ಕು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು.
ಮೊದಲಿಗೆ ಅದು ಯಾವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಅಧಿಕ ಇಂಗಾಲದವು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಅದು ಯಾವ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಂಗಾಲ ಬಳಸುವುವು (ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯಂತಹವು) ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ (ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಅಣುಶಕ್ತಿಯಂತಹವು) ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಿಗುವುದು.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊಸತನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಸದ್ಯದ ತಲೆಮಾರಿನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಅದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದು.
ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಈ ಮೂರೂ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು.ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಇಂದು ತಮ್ಮ &quot;ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡನ್ನು&quot; ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಆಶಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಪರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, 250 ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಬಳಕೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುವ CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರವಾದ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸಮರಸಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಗೋಧಿ ಬೆಳೆದು, ಹಿಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಸಾಗಿಸಿ ಒಂದು ಪೌಂಡು ಬ್ರೆಡ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ 0.01 ಟನ್ ನಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದರೆ, ಆಗ ಟನ್ನಿಗೆ $30 ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ಬೆಲೆ $0.30 ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು. ಬೆಲೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ &quot;ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡು&quot; ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೆಲೆಯ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಬಮ್ದಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಇಂಗಾಲದ ಜಾಡಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ತಾವು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವರು.
&lt;/blockquote&gt; 
ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಇಂಗಾಲದ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೆಲೆ ಟನ್ನಿಗೆ ಸುಮಾರು $30 ಎಂದೂ ಹಣದುಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಬೇಕೆಂದೂ ನಾರ್ಡ್ ಹೌಸ್ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
&lt;blockquote&gt; 
ಇಂಗಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ ಒಂದು ಟನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾನಿ.... ಸೂಕ್ತವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತವಾದ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ, ಹವಾಮಾನದ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಒದಗಿಸುವ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನೆ ಮಾಡುವ, ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ (ಅಥವಾ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ.... ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ಟನ್ ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ $30ನಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಗ್ಯಾಲನ್ನಿಗೆ ಸುಮಾರು 9 ಸೆಂಟಿನಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರತಿ kWhಗೆ 1 ಸೆಂಟ್, ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆಯ ಶೇಕಡಾ 10ರಷ್ಟಾಗುವುದು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಒಂದು ಟನ್ನಿಗೆ $30 ತೆರಿಗೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ $50 ಬಿಲಿಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು.
&lt;/blockquote&gt; [http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡ್ ಹೌಸ್, 2008. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910214411/http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf |date=2008-09-10 }}[http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf ಎ ಕ್ವೆಶ್ಚನ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ -ವೈಯಿಂಗ್ ದಿ ಆಪ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್, ಯಾಲೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080910214411/http://nordhaus.econ.yale.edu/Balance_2nd_proofs.pdf |date=2008-09-10 }}
==ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಲ್ಲುದು==
{{Nofootnotes|section|date=August 2008}}
{{See also|Economics of global warming}}
ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಂತರಿಕ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು]] ಮತ್ತಿತರ [[ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಆಸ್ತಿಗಳ]] ಜತೆಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ವಿವರದ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100,000 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರಿ. ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಆ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಾಯದೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಅನುಬಂಧ ಒಂದರ ದೇಶದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 80,000 ಟನ್ನುಗಳ ಕೋಟಾ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಗ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತನ್ನ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು 80,000 ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡಲು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಪರ್ಯಾಯಗಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅವಗಾಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು ಆ ವರ್ಷ ಹೊಸ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹೂಡುವುದು ಮಿತವ್ಯಯವಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು ಬದಲಾಗಿ ಅದು ತೆರೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅನುಮೋದಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿಮೂಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿಯಂತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ವಿಸರ್ಜನೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು.
* ಮುಂಚೆ ಅವಶೇಷ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪೂರೈಸಲು ಹಂದಿಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಮಿಥೇನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಿಂದ, ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆಬರುವ ಕಂಪೆನಿ ಒಬ್ಬ ಮಾರಾಟಗಾರರಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅನಿಲಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತ ಮುಂದುವರಿದರೂ, ಆ ವರ್ಷ ವಾಯುಮಂಡಲದಿಂದ 20,000 ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಮತೂಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಪಾವತಿಮಾಡುವುದು. 
* ಈಗಾಗಲೇ ಹೊಸ ಕಡಿಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಹೂಡಿ, ತತ್ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾರಾಟಗಾರರಿರಬಹುದು. ಅವರಿಂದ 20,000 ಟನ್ನುಗಳ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತನ್ನೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬಹುದು. ಅವಕಾಶಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಯಂತ್ರದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಿಗಬಹುದು. ಕೊಳ್ಳುವವರು ಮತ್ತು ಮಾರುವವರು ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವುದನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಲು ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವರು.
=== ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ===
ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಲಾಭಗಳುಂಟು. ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಗೆ ಸಹಿಮಾಡಿದವರು [[ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆ]]ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಒಂದು ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಬಹಳೊಮ್ಮೆ ಅವಕ್ಕೆ [[ಅಡಮಾನ]] ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಲಾಭಕಾರಕವಾಗಿ ಬಳಸದಿರಬಹುದು.ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ [[ವಸ್ತು]]ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮುಂಗಾಣಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಾರಬಹುದಾದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಮುಖ್ಯ ಲಾಭಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
* ಬೆಲೆ ನ್ಯಾಯವಾದುದೆಂದು ಅದನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವವರು ಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು&lt;ref&gt;a http://www.hy-bon.com/credits/index.htm&lt;/ref&gt;. ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೂಡುವವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೆಚ್ಚಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ.{{fact|date=May 2009}}
* ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನ ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಹೂಡಿಕೆಯೂ ಅದರ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಮೂಲಕ ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ದಿರ್ಘಾವಧಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
* ಸರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟದ ಗುರಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ತೆರಿಗೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಬದಲಾಗಬಹುದು.
* ಗಿಡಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಜನರು ಅಥವಾ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂಗಾಲದ ತೆರಿಗೆಯ ಲಾಭಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
* ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಬಹುಶಃ ಸರಳ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುವುದು. ಈ ಲಾಭ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಮನೆ ಉಷ್ಣೀಕರಣದ ಎಣ್ಣೆಯಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬೇಕಾದರೂ, ಬಹುಶಃ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಮೋಸಗಳ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು.
* ಸಾಲಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಿದರೆ, ಮೂಲರೇಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮುಂಚೆ ದಕ್ಷತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. 
* ಸಾಲಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವಾಗ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅನಾಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. 
* ಶಕ್ತಿಯ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಏನೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.carbontax.org/issues/carbon-taxes-vs-cap-and-trade/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116183817/http://www.carbontax.org/issues/carbon-taxes-vs-cap-and-trade/ |date=2010-01-16 }} ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ವರ್ಸಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್, ಬೈ ದಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್&lt;/ref&gt;
== ನಿಜವಾದ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ==
ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಪೂರಕತೆ]]ಯ ತತ್ವದ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಒಂದು ದೇಶ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ್ಯ ನೀಡಿರಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು [[ಸ್ವಚ್ಛ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸಡಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಮಿತಿತಲುಪಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮಿತಿಯ ಹೊರಗಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ, ಅಳೆಯಬಹುದಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಅನೇಕ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ CO2 ಸಮಾನವಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸುವುದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾದಂತೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.ಒಂದು [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]] ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ನಿಜವಾದ, ಅಳೆಯಬಹುದಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆಯೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದರ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಸಿಡಿಎಂ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜಕರು ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಆಪರೇಷನಲ್ ಎಂಟಿಟಿ (ಡಿಒಇ)ಯ ಮೂಲಕ, ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. Tಸಿಡಿಎಂ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ, ಸಿಡಿಎಂ ವಿಧಾನದ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಜ್ಞ ಸಲಹೆಗಾರರೊಡನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸಿ ಅವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಉಂಟುಮಾದುವುವೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವರು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cdm.unfccc.int/ |title=ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ ಸಿಡಿಎಂ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2011-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828180920/http://cdm.unfccc.int/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
=== ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯತ್ವ ===
{{Nofootnotes|section|date=August 2008}}
ಯಾವುದೇ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಕ್ಕೆ (ಆಫ್ಸೆಟ್) ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬೇಕಾದುದೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಯೋಜನೆಯು ಹೇಗಾದರೂ, ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಡೆದುಬಿಡುತ್ತಿತ್ತೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ಪರಿಗಣನೆ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ &quot;ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ&quot; ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲಗಳ ಆದಾಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಹ ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆಗಳು; ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕಾದವು; ಅಥವಾ ಒಂದು ಉದ್ಯಮದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ಪೂರ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷತಜ್ಞರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಸ್ವಂತದ ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ (ಆಫ್ಸೆಟ್) ಉಪಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕ್ಲೈಂಗಳ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನವನ್ನೂ ಸಹ ರುಜುವಾತು ಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ (ಡಬಲ್ಯೂಅರೈ/ಡಬಲ್ಯೂಬಿಸಿಎಸ್ಡಿ) ಪ್ರಕಾರ: &quot;ಜಿಹಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಮೂಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಮಾರಬಹುದಾದ ’ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು’ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಮಿತಿಯಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ, ಸಾಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಟನ್ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ’ಆಫ್ಸೆಟ್’ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಎನೆಂದರೆ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು (ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮಟ್ಟಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ) ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಪರಿವೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದೇ ನಡೆಯುವಂತಹವು.ಒಂದು ಯೊಜನೆ ’ಹೇಗಾದರೂ ನಡೆಯುವಂತಿದ್ದರೆ’ ಆಗ ಅದರ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಿಹಚ್ಜಿ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಹೆಚ್ಚಳಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಗುರಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವುದು.  ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಯೋಜನಾಧಾರಿತ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಜಿಹೆಚ್ಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬಹಳಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
=== ಟೀಕೆಗಳು ===
ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಹೇರಲಾಗಿದೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಈ ವಿಧಾನ ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದೇ ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿತನ ಮತ್ತು ಉಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ, ಯುಎನ್ನೆಫ್ಸಿಸಿಸಿ, ವಿಸರ್ಜನೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಅನುಮತಿಯಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೋಟೊ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅವಧಿ 2008 ರಿಂದ 2012ರ ವರೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತ ಬದಕ್ಕೆ ಮುಮ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮೂರನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದು ಆದರೆ [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ನಂತರದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ]]ಯ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೂಡಿಕೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ ಇದು ಅವುಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನಾ) ಕಡ್ಡಾಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿರೊಧಿಸುತ್ತಿವೆ, ಅಂದರೆ ಇದರರ್ಥ ಮಿತಿಯಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ತಮ್ಮ ಇಂಗಾಲದ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ನಿಜವಾದ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಖಚಿತವಾಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ಮಾರಾಟದ ವೆಚ್ಚ ಮಾರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿತಿ ಹಾಕಿರುವ ದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳ 2006 ಮತ್ತು 2007ರ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತರಣೆಯ ಯೋಜನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಯಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಹಲ ದುರ್ಬಲವೆಂದು [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್]] ನಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12929039.htm |title=ರಾಯಿಟರ್ಸ್ 13 ಡಿಸೆಂ 2006: ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಟಲಿ ಸಿಕ್ ಟು ಅವಾಯ್ಡ್ ಇಯು ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಲ್ಯಾಷ್ |access-date=2009-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091219040713/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12929039.htm |archive-date=2009-12-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ [[ಅಧಿಕ ಬೆಂಬಲ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಿವೆ. ಇದನ್ನು ಅವರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶಕರಿಗೆ ಒಡ್ಡುವ ಸಂರಕ್ಷಕ ಅದಚಣೆಯೆಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾವಿಸಬಹುದು.
 ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕರು ಈ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ’ಶುಲ್ಕ’ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿಧಿಸಿ ’ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್’ ಲಾಭ ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಆಪಾದನೆಗಳೂ ಇವೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php?IdSitePage=1149 |title=ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್ ಜುಲೈ 17 2006: ಯೂರೋಪ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಕ್ಯೋಟೊ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಯಾಸ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೀಮ್ ಹೆಲ್ಪ್ಸ್ ಪೊಲ್ಯೂಟರ್ಸ್ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218193639/http://www.ieta.org/ieta/www/pages/index.php?IdSitePage=1149 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಇಯು ಇಟಿಎಸ್ ತನ್ನ ಎರಡನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕ್ಯೋಟೊದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶಗಳ ಹರಾಜು ಆಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ಕೆಲಸ: ಸಿಡಿಎಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ ಸ್ವಂತ ಆಪ್ಸೆಟ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದವು ಮತ್ತು ಈ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಆಫ್ಸೆಟ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆ]]ಗಳಿವೆ. ಮಿತಿ ವಿಧಿಸದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಂಗಾಲ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.[[ಸಿಡಿಎಂ ಸಾಲಗಳ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು]] ಎದ್ದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿತನದ ನಿಖರವಾದ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ. ಉಳಿದವು ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಲು ತಗುಲುವ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಕತೆಯ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಲಾಭವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಿಡಿಎಂ ಮಂಡಳಿ ಅವಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಸಿಇಆರ್ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಮೋದಿಸಬಲ್ಲುದು ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮೊದಲು ಯೋಜಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯೀಕರಣದ ಯೋಜನೆ ಖಾಯಿಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕಾರಣ ಕುಂಠಿತವಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭೂಉಪಯೋಗದಂತಹ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ [[ಇಂಗಾಲದ ತೊಟ್ಟಿ]]ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ==
* [[ಮಿತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ]]
* [[ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]]
* [[ಇಂಗಾಲದ ಸೋರಿಕೆ]]
* [[ಇಂಗಾಲದ ಯೋಜನೆ]]
* [[ಇಂಗಾಲ ವ್ಯಾಪಾರ ವೀಕ್ಷಣೆ]]
* [[ಸಿಡಿಎಂ ಸುವರ್ಣ ಮಾನಕ]]
* [[ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]
* [[ಶಕ್ತಿಯ ಊಹೆ]]
* [[ಕ್ಯೋಟೊ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ]]
* [[ಆಹಾರಾಂಶ ವ್ಯಾಪಾರ]]
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist|2}}
== ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು ==
* [http://www.grist.org/advice/ask/2008/06/30/?source=ask ಇಂಗಾಲದ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.
* [http://www.cometvr.colostate.edu/ ಕೊಮೆಟ್-ವಿಆರ್: ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮತ್ತು ನಮೂನೆ ಮಾಡಲು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ, ಭೂ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ, ಮಣ್ಣು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತಿತರ ಕೃಷಿ ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ನಿರ್ಣಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624141107/http://www.cometvr.colostate.edu/ |date=2010-06-24 }}.
* [http://www.eia.doe.gov/oiaf/1605/1605b.html 1605(ಬಿ)ಎ ಯುಎಸ್ ವಾಲಂಟರಿ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ. ].
* [http://www.dailymail.co.uk/home/moslive/article-1188937/The-great-carbon-credit-eco-companies-causing-pollution.html ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾನ್: ವೈ ಆರ್ ವಿ ಪೇಯಿಂಗ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟು ಪಾಯ್ಸನ್ ಇಟ್ಸ್ ಎಂವಿರಾಂಮೆಂಟ್?,  ], ದಿ ಡೈಲಿ ಮೈಲ್, ಮೇ 31, 2009
* [http://www.ecoseed.org/index.php/general-reference/green-reference/carbon-trading. ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸರ್ಜನೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Global warming}}

{{DEFAULTSORT:Carbon Credit}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನೀತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಹಣಕಾಸು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ]]</text>
      <sha1>g6djzqjyrzettgczvjq48oa5z64or1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ನರುಟೊ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22096</id>
    <revision>
      <id>1435488</id>
      <parentid>1428385</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T10:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153053" sha1="3z1mntd5zsigeqoat94ebtqa4k5px47" xml:space="preserve">{{Two other uses|the media franchise|the title character|Naruto Uzumaki}}
{{Infobox animanga/Header
| name            = 
| image           = 
| caption         = Cover of the first ''Naruto'' manga volume
| ja_kanji        = NARUTO - ナルト -
| ja_romaji       = 
| genre           = &lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres; however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;[[Action (genre)|Action]], [[Adventure (genre)|Adventure]], [[Fantasy]]&lt;!--Discuss in talk page before adding or removing genres; however, keep in mind [[WP:MOS-AM#Content]]. Thank you.--&gt;
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| title           = Naruto (pilot chapter)
| author          = [[Masashi Kishimoto]]
| illustrator     = 
| publisher       = {{flagicon|Japan}} [[Shueisha]]
| publisher_en    = {{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} [[Viz Media]]
| publisher_other = 
| demographic     = [[Shōnen manga|Shōnen]]
| magazine        = {{flagicon|Japan}} [[Akamaru Jump]]&lt;br /&gt;{{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} [[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]]
| magazine_en     = 
| magazine_other  = 
| published       = 1997
| first           = 
| last            = 
| volumes         = 
| volume_list     = 
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| title           = 
| author          = [[Masashi Kishimoto]]
| illustrator     = 
| publisher       = {{flagicon|Japan}} [[Shueisha]]
| publisher_en    = {{flagicon|Australia}} {{flagicon|New Zealand}} [[Madman Entertainment]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} {{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|United States}} Viz Media
| publisher_other = {{flagicon|Argentina}} Larp Editores&lt;br /&gt;{{flagicon|Brazil}} {{flagicon|Italy}} Panini Comics &lt;br /&gt;
{{flagicon|Catalonia}} {{flagicon|Spain}} [[Glénat (publisher)|Glénat]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Denmark}} {{flagicon|Germany}} [[Carlsen Comics]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Finland}} [[Sangatsu Manga (Publisher)|Sangatsu Manga]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|France}} {{flagicon|Netherlands}} {{flagicon|Quebec}} [[Kana (publisher)|Kana]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Greece}} [[Compupress]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Hong Kong}} [[Rightman]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Hungary}} [[Mangafan]] &lt;br /&gt;
{{flagicon|Indonesia}} [[Elex Media Komputindo]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Malaysia}} [[Comics House]], [[Komik Remaja]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Mexico}} [[Mundo Vid]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Norway}} {{flagicon|Sweden}} [[Schibsted Forlagene]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Poland}} [[Japonica Polonica Fantastica|JPF]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Republic of China}} [[Tong Li Comics]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Singapore}} [[Chuang Yi]] (Chinese)&lt;br /&gt;
{{flagicon|South Korea}} [[Daiwon C.I.]]
{{flagicon|Russia}} [[Comix-art]]
| demographic     = [[Shōnen manga|Shōnen]]
| magazine        = {{flagicon|Japan}} [[Weekly Shōnen Jump]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} ''Shonen Jump''&lt;br /&gt;
{{flagicon|Germany}} ''[[Banzai! (magazine)|Banzai!]]''&lt;br /&gt;
{{flagicon|Malaysia}} ''[[Weekly Comic]]''&lt;br /&gt;
{{flagicon|Netherlands}} ''AniWay''&lt;br /&gt;
{{flagicon|Norway}} ''Shonen Jump''&lt;br /&gt;
{{flagicon|South Korea}} ''[[Comic Champ]]''&lt;br /&gt;
{{flagicon|Sweden}} ''Shonen Jump
| magazine_en     = 
| magazine_other  = 
| published       = 
| first           = November 1999
| last            = 
| volumes         = 47
| volume_list     = List of Naruto manga volumes
}}
{{Infobox animanga/Anime
| director        = [[Hayato Date]]
| studio          = [[Studio Pierrot]]
| licensor        = {{flagicon|Japan}} [[Aniplex]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Australia}} {{flagicon|New Zealand}} [[Madman Entertainment]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} Viz Media&lt;br /&gt;
{{flagicon|United Kingdom}} [[Manga Entertainment]]
| network         = {{flagicon|Japan}} [[Animax]], [[TV Tokyo]]
| network_en      = {{flagicon|Australia}} [[Network Ten]], [[Cartoon Network]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} [[YTV (TV channel)|YTV]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|New Zealand}} Cartoon Network&lt;br /&gt;
{{flagicon|United Kingdom}} [[Jetix (UK)|Jetix]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|United States}} [[Cartoon Network]]
| network_other   = {{flagicon|Argentina}} {{flagicon|Mexico}} Cartoon Network&lt;br /&gt;
{{flagicon|Brazil}} Cartoon Network, [[Sistema Brasileiro de Televisão|SBT]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Chile}} [[Chilevision]], Cartoon Network&lt;br /&gt;
{{flagicon|Denmark}} [[Danmarks Radio|DR]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Dominican Republic}} [[Telesistema Dominicano]], Cartoon Network&lt;br /&gt;
{{flagicon|France}} [[GameOne]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Germany}} [[RTL II]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Hong Kong}} [[TVB|TVB Music]], [[TVB Jade]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Hungary}} [[Jetix (Hungary, the Czech Republic, Slovakia)|Jetix]], [[Animax Hungary|Animax]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|India}} {{flagicon|Pakistan}} Cartoon Network (coming soon on [[Animax]] in 2009)&lt;br /&gt;
{{flagicon|Indonesia}} [[Global TV (Indonesia)|Global TV]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Israel}} [[Children Channel]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Italy}} [[Italia 1]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Malaysia}} [[TV3 (Malaysia)|TV3]], [[Astro Ria]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Peru}} Cartoon Network, America&lt;br /&gt;
{{flagicon|Philippines}} [[ABS-CBN Broadcasting Corporation|ABS-CBN]], [[Studio 23]], [[Hero (TV channel)|Hero TV]], [[Cartoon Network Philippines]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Poland}} [[Jetix (Poland)|Jetix]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Portugal}} [[Sic Radical]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Quebec}} [[Télétoon (Canada)|Télétoon]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Romania}} [[Jetix (Romania)|Jetix]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|South Korea}} [[Tooniverse]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Singapore}} [[E City]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Spain}} [[Jetix]], [[Cuatro TV|Cuatro]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Sweden}} [[ZTV]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Taiwan}} [[Chinese Television System|CTS]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Thailand}} Cartoon Network
| first           = October 3, 2002
| last            = February 8, 2007
| episodes        = 220
| episode_list    = List of Naruto episodes
}}
{{Infobox animanga/Novel
| title           = Naruto: Innocent Heart, Demonic Blood
| author          = Masatoshi Kusakabe
| publisher       = {{flagicon|Japan}} Shueisha
| publisher_en    = {{flagicon|United States}} Viz Media
| published       = 2002
| volumes         = 
}}
{{Infobox animanga/OVA
| title           = Naruto: Find the Four-Leaf Red Clover!
| director        = 
| studio          = [[Studio Pierrot]]
| licensor        = {{flagicon|Australia}} {{flagicon|New Zealand}} [[Madman Entertainment]]
| episodes        = 1
| released        = 2003
| runtime         = 17 minutes
}}
{{Infobox animanga/OVA
| title           = Naruto: Mission: Protect the Waterfall Village!
| director        = 
| studio          = [[Studio Pierrot]]
| licensor        = {{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} Viz Media
| episodes        = 1
| released        = 2004
| runtime         = 40 minutes
}}
{{Infobox animanga/OVA
| title           = Naruto: Hidden Leaf Village Grand Sports Festival
| director        = Hayato Date
| studio          = [[Studio Pierrot]]
| licensor        = {{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} Viz Media
| episodes        = 1
| released        = August 21, 2004
| runtime         = 11 minutes
}}
{{Infobox animanga/OVA
| title           = Naruto: Finally a clash&lt;nowiki&gt;! Jonin VS Genin!! Indiscriminate grand melee tournament meeting!!&lt;/nowiki&gt;
| director        = Hayato Date
| studio          = [[Studio Pierrot]]
| licensor        = 
| episodes        = 1
| released        = December 22, 2005
| runtime         = 26 minutes
}}
{{Infobox animanga/Anime
| title           = Naruto: Shippuden
| director        = Hayato Date
| studio          = Studio Pierrot
| licensor        = {{flagicon|Japan}} Aniplex&lt;br /&gt;
{{flagicon|Canada}} {{flagicon|United States}} Viz Media
| network         = {{flagicon|Japan}} [[Animax]], TV Tokyo
| network_en      = {{flagicon|United States}} [[Disney XD (United States)|Disney XD]]
| network_other   = {{flagicon|France}} [[Game One]] &lt;br /&gt;
{{flagicon|Italy}} [[Italia 1]]&lt;br /&gt;
{{flagicon|Philippines}} ABS-CBN, Hero TV
| first           = February 15, 2007
| last            = 
| episodes        = 136 &lt;!-- as of November 19, 2009 --&gt; &lt;!-- NOTE: THIS IS THE NUMBER OF EPISODES THAT HAVE AIRED ON TELEVISION, NOT THE NUMBER ON THE EPISODE LIST ARTICLE. THE LIST INCLUDES EPISODES THAT HAVE YET TO AIR. --&gt;
| episode_list    = List of Naruto: Shippuden episodes
}}
{{Infobox animanga/Other
| title           = Related works
| content         = 
* ''[[Naruto the Movie: Ninja Clash in the Land of Snow]]''
* ''[[Naruto the Movie 2: Legend of the Stone of Gelel]]''
* ''[[Naruto the Movie 3: Guardians of the Crescent Moon Kingdom]]''
* ''[[Naruto: Shippūden the Movie]]''
* ''[[Naruto Shippūden 2: Bonds]]''
* ''[[Naruto Shippūden 3: Inheritors of the Will of Fire]]''
* [[List of Naruto video games|''Naruto'' video games]]
}}
{{Infobox animanga/Footer}}

{{nihongo|'''''Naruto'''''|NARUTO -ナルト-||[[Romanization of Japanese|romanized]] as '''''NARUTO'''''}} ಎಂಬುದು ಈಗ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಮಸಾಷಿ ಕಿಷಿಮೊಟೊ]]ರಿಂದ ಬರೆದು ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜಪಾನ್‌ನ [[ಮಂಗಾ]] ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.  ಇದರ ಕಥಾವಸ್ತುವು [[ನರುಟೊ ಉಜುಮಕಿ]] ಎಂಬ ಯಾವಾಗಲೂ ಮನ್ನಣೆಗೆಂದು ಅರಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ನಿಂಜಾ ನಾಯಕ, [[ಹೊಕಗೆ]] ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊತ್ತಿರುವ ಓರ್ವ ಯುವ ನಿಂಜಾನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.  ಈ ಸರಣಿಯು ''[[ಅಕಮರು ಜಂಪ್‌]]'' ನ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1997ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಿಷಿಮೊಟೊರ [[ಒಂದೇ-ಹಂತದ ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕಥೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ''[[ವೀಕ್ಲಿ ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌]]'' ನ 43ನೇ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಷುಯೆಷಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.  ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ನಲವತ್ತೇಳು ''[[ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌]]''  ಸಂಪುಟಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಹಾ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಂತರ ಅನಿಮೇಷನ್‌/ಸಜೀವ ಚಿತ್ರವಾಗಿ [[ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯೆರಟ್‌]]  ಮತ್ತು [[ಅನಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು.  ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಭೌಮಿಕ]] [[TV ಟೋಕ್ಯೋ/ಟೋಕಿಯೋ]]ದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ [[ಉಪಗ್ರಹ ಕಿರುತೆರೆ]] ಜಾಲವಾದ [[ಅನಿಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 3, 2002ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.  ಮೊದಲ ಸರಣಿಯು 220 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡರೆ, ''[[ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌]]'', ಎಂಬ ಮೂಲಸರಣಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2007ರಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯೆರಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದೇ ಸರಣಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ ಸಚಿತ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು (OVAಗಳು) ಮತ್ತು ಆರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.  ಇದರ ಕುರಿತಾದ ಇತರ ಸರಕುಗಳೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ [[ಲಘು ಕಾದಂಬರಿಗಳು]], ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾರ್ಡುಗಳು.

[[ವಿಝ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಹಾಗೂ ಸಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸರಣಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ''[[ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌]]''  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ.  ಈ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಗಳಲ್ಲಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು.  ಸರಣಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು OVAಗಳನ್ನು ಸಹಾ ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು.  ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌ನ ಮೊದಲ DVD ಸಂಪುಟವನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು, [[Disney XD]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.

44ನೇ ಸಂಪುಟದವರೆಗೆ, ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ 89 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ‌.  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ''ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌'' ‌ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ''ನರುಟೊ'', ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.  ಈ ಸರಣಿಯ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿ ಸಹಾ ''[[USA ಟುಡೇ]]'' ಯ ಪುಸ್ತಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬಂದಿದೆ ಹಾಗೂ 11ನೇ ಸಂಪುಟ 2006ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ವಿಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.  ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದರಲ್ಲಿನ ಹೊಡೆದಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲವನ್ನು, ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ, ''[[ಷೋನೆನ್‌]]''  ಮಾದರಿಯ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನೇ ಬಳಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

== ಕಥಾವಸ್ತು ==
{{See also|List of Naruto characters|World of Naruto}}
ನರುಟೊ ಉಜುಮಕಿ [[ಒಂಬತ್ತು-ಬಾಲಗಳುಳ್ಳ ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿ]](ಕುರಮ)ಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಓರ್ವ ತರುಣ.  ಕಥೆಯು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ ನಿಂಜಾ ಹಳ್ಳಿಯಾದ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಒಂಬತ್ತು-ಬಾಲಗಳುಳ್ಳ ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿಯು ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು  ಕೊಂದು ಹಾಕಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯ ನಿಂಜಾ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ನಾಲ್ಕನೇ ಹೊಕಗೆ]](ಮಿನಟೊ)ಯು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನರ್ಪಿಸಿ ಆ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಗ ತಾನೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಾಗಿದ್ದ ನರುಟೊನೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.  ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆ ಹಳ್ಳಿಯು ನರುಟೊನನ್ನು ಆತನೇ ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿ ಎನ್ನುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಆತನ ಬಹುಪಾಲು ಬಾಲ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಯೇ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.  ನಾಲ್ಕನೇ ಹೊಕಗೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಮೂರನೇ ಹೊಕಗೆ]]ಯು ವಿಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟಳೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರಿಗೂ ಸಹಾ ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ನರುಟೊ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟ ನಿಂಜಾ ಮಿಝುಕಿಯ ಕುತಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಓಲೆಯೊಂದನ್ನು ಕದಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನ ಗುರು [[ಇರುಕಾ ಉಮಿನೊ]] ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ.  ಮಿಝುಕಿಯಿಂದ  ನರುಟೊನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಇರುಕಾ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ, ನರುಟೊ ಮಿಝುಕಿಯನ್ನು, [[ಛಾಯಾ ತದ್ರೂಪಿ ತಂತ್ರ]]ವೆಂಬ ತನ್ನ [[ತದ್ರೂಪಿಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಲ್ಲ ಜುತ್ಸು ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿ]] ನೀಡುವ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಓಲೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ನರುಟೊಗೆ ತಾನು ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿಯ ಧಾರಕನೆಂಬ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನರುಟೊ ಮತ್ತು ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬರುತ್ತದೆ.  [[ಸಸುಕೆ ಉಚಿಹಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಕುರಾ ಹರುನೊ]] ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಹೋರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ನರುಟೊ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. [[ಕಕಷಿ ಹಟಕೆ]] ಎಂಬ ಅನುಭವಿ ''[[ಸೆನ್ಸೀ]]'' ಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರು ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿ ಟೀಮ್‌‌ 7 ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಂಡ ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಿಂಜಾ ತಂಡಗಳಂತೆ ಹಳ್ಳಿಗರು ಬೆಂಗಾವಲಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು ಟೀಮ್‌ 7ರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಾ ನರುಟೊ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ.  ಅವರು ಹೊಸ ಹೊಸ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಹಳ್ಳಿಗರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನರುಟೊ  ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ [[ಹೊಕಗೆ]] ಆಗುವುದರ ಕನಸು ಕಾಣತೊಡಗುತ್ತಾನೆ.  ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಂತರ, ಕಕಷಿ ಟೀಮ್‌ 7 ತಂಡಕ್ಕೆ ನಿಂಜಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಠಿಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.  ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಒರೋಚಿಮರು]] ಎಂಬ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ಬಹು ಬೇಡಿಕೆಯ ಅಪರಾಧಿಯು ಕೊನೊಹಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಸೇಡು ತೀರಿಸಲು ಮೂರನೇ ಹೊಕಗೆಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಇದು ಮೂವರು ಖ್ಯಾತ ನಿಂಜಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಜಿರೈಯ]]ನು ಐದನೇ ಹೊಕಗೆ ಆಗಲು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾತಿ [[ತ್ಸುನೇಡ್‌]]ಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ಆ ಹುಡುಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಒರೋಚಿಮರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾದುದರಿಂದ ಸಸುಕೆ ಉಚಿಹಾನನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.  ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶ ಮಾಡಿದ ತನ್ನ ಸಹೋದರ [[ಇಟಾಚಿ]]ಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒರೋಚಿಮರು ತನಗೆ ಕೊಡಬಲ್ಲನೆಂದು ನಂಬಿ ಸಸುಕೆ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.  ತ್ಸುನೇಡಳು  ನರುಟೊನು ಸೇರಿದಂತೆ ನಿಂಜಾಗಳ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಸಸುಕೆಯನ್ನು ಕೊನೊಹಾಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕಳಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ನರುಟೊಗೆ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಸಸುಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ನರುಟೊ ಕೊನೊಹಾದಿಂದ ದೂರವುಳಿದು ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಿರೈಯನ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಸಸುಕೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಯಾರುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ತರಬೇತಿಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಕತ್ಸುಕಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಿಗೂಢ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದು ನರುಟೊನೊಳಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಒಂಬತ್ತು-ಬಾಲಗಳ ಅತಿಮಾನುಷ ನರಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ [[ಬಾಲಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿ/ಪಶುಗಳನ್ನು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.  ಟೀಮ್‌  7 ಸೇರಿದಂತೆ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ಅನೇಕ ನಿಂಜಾಗಳು ಅಕತ್ಸುಕಿ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸಸುಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಒಂದು ಬಾಲದ ಪ್ರಾಣಿ [[ಗಾರಾ]]ದಿಂದ  ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಫಲರಾದರೂ, ಅಕತ್ಸುಕಿ ತಂಡವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒರೋಚಿಮರುಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹ ಮಾಡುವ ಸಸುಕೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಟಾಚಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.  ಇಟಾಚಿಯು ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ನಂತರ, ಅಕತ್ಸುಕಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ [[ಮಾಡಾರಾ ಉಚಿಹಾ]]ನು ಸಸುಕೆಗೆ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ಆಡಳಿತವೇ ಇಟಾಚಿಗೆ ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ನಿರ್ವಂಶಗೊಳಿಸಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.  ಈ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ವಿಚಾರದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡ ಸಸುಕೆ  ಅಕತ್ಸುಕಿ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.  ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆ ನಿಂಜಾಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಅಕತ್ಸುಕಿ ಸದಸ್ಯರು ಸೋಲಿಸ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರ ನಾಯಕ ಪೇಯ್ನ್‌‌‌‌, ಹಳ್ಳಿಯ ಮೇಲೆ ನರುಟೊನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ನರುಟೊ ಪೇಯ್ನ್‌‌ನ ತಂಡದವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸೋಲಿಸಿ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.  ಹಳ್ಳಿಗರು ನಾಶಗೊಂಡ ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪೇಯ್ನ್‌‌ನಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗರನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡಲು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದುದರಿಂದ ಗಾಢವಿಸ್ಮೃತಿಗೊಳಪಟ್ಟುದದರಿಂದ ತ್ಸುನೇಡ್‌ಳನ್ನು ಹೊಕಗೆಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿರಿಯ [[ಡಾನ್ಜೋ]] ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

== ನಿರ್ಮಾಣ ==
ಮಸಾಷಿ ಕಿಷಿಮೊಟೊರು ಮೊದಲಿಗೆ ''ಅಕಮರು ಜಂಪ್‌'' &lt;ref&gt;{{citeweb |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-11-05/sj-runs-yu-gi-oh's-end-slam-dunk-debut-naruto-origin |publisher=[[Anime News Network]]|title=SJ Runs Yu-Gi-Oh's End, Slam Dunk's Debut, Naruto's Origin|date= May 11, 2007|accessdate=November 18, 2007}}&lt;/ref&gt; ನ ಆಗಸ್ಟ್‌  1997ರ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ''ನರುಟೊ'' ದ ಏಕಚಿತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು.  ಓದುಗರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದರೂ ಸಹಾ, ಕಿಷಿಮೊಟೊ  &quot;[ಈ] ಕಲೆಯು ಅಸಹ್ಯ ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಕಥೆಯೂ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ!&quot; ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಮೂಲತಃ ''ಹಾಪ್‌ ಸ್ಟೆಪ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಗಾಗಿ ''ಕರಾಕುರಿ ಚಿತ್ರಿಕೆ'' ಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದರ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯಿಂದ ಅತೃಪ್ತರಾದ ಅವರು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ರಚಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಆಗ ರಚಿಸಿದ್ದೇ ನಂತರ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ''ನರುಟೊ''  ಆಯಿತು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ''ನರುಟೊ'' ವನ್ನು ಜಪಾನೀ ಕೃತಿಯೆನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೂ ಇದೊಂದು ಆಹ್ಲಾದಿಸಬಹುದಾದ ಓದು ಆಗಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=Shonen Jump Special Collector Edition (Free Collector's Edition). No. 00|year=2005 |issn=1545-7818|publisher=[[Viz Media]] |pages=68}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಲಿಗೆ ''ನರುಟೊ''  ಕಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಕಿಷಿಮೊಟೊರು ಇತರ ''ಷೋನೆನ್‌''  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತನ್ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದೇ ಎಂದು ನೋಡಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ArtBook138&quot;&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi|title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=138 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ &quot;ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ&quot;ಯಾಗಿಸಲೂ ಎಂದರೆ &quot;ನಿಗದಿತ ಗುಣಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು.&quot;&lt;ref name=&quot;ArtBook141&quot;&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi|title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=141 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಖಳನಾಯಕರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳ ನೈತಿಕತ್ವಕ್ಕೆ ವೈದೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿತ್ತು.  ಮೌಲ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ಖಳನಾಯಕರ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ  ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು &quot;ಕಾಳಗದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅದನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ArtBook142&quot;&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi |title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=142 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ, ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಐದು ಹಂತಗಳ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ : ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕರಡು ರೂಪರೇಖೆ, ಸ್ಥೂಲ ರಚನೆ,ಶಾಯಿಯಿಂದ ರಚನೆ, ಛಾಯೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣ ತುಂಬುವುದು.  ''ವೀಕ್ಲಿ ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌''  ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮುಖಪುಟದ ಚಿತ್ರಿಕೆ ಅಥವಾ  ''[[ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌]]'' ನ ಮುಖಪುಟಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಾಗ ಈ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಆತ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ArtBook112-114&quot;&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi |title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=112–114 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ವೀಕ್ಲಿ ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌'' ‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮುಖಪುಟದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಿಕೆಗೆ [[ಗಾಳಿಕುಂಚ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಆದರೆ ನಂತರದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಅದನ್ನು ಬಳಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ArtBook118&quot;&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi |title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=118 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ 28ನೇ ಸಂಪುಟದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ, [[ಭಾಗ II]]ರಲ್ಲಿ, ಕಿಷಿಮೊಟೊ  &quot;ವಿಪರೀತ ವಿಕೃತತೆಯನ್ನು&quot; ತೋರದೇ  &quot;ಮಂಗಾ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು &quot;  ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಿಕೆಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಣದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ &quot;ಮೊದಲಿನ ಮಂಗಾ ನೋಟದ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ತೋರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=[[Shonen Jump (magazine)|Shonen Jump]] Volume 7, Issue 11 #83|month=November|year=2009 |issn=1545-7818|publisher=[[Viz Media]] |pages=16-17}}&lt;/ref&gt;

''ನರುಟೊ''  &quot;ಜಪಾನ್‌ನ  ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ&quot; ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ನಂತರ ತಾನು &quot;ಕಥೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲೆಂದು&quot; ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಕಿಷಿಮೊಟೊರು ಹೇಳಿದರು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಚೀನೀ ರಾಶಿಚಕ್ರ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಹಸ್ತಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಳಕೆ.  ಕಿಷಿಮೊಟೊರು ''ನರುಟೊ''  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು/ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ, ಆತ ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ [[ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆ]] ಹಳ್ಳಿಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಗಮನ ನೀಡಿದರು.  ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ  ಕೊನೊಹಾಗಕುರೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡದೇ ಸ್ವಯಂಸ್ಫುರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯು ಜಪಾನ್‌ನ [[ಒಕಾಯಾಮಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  ಕಥೆಯ ಕಾಲಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೊಡದ ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಆಧುನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದರೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಂತಹಾ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಲ್ಲ.  ಆಕರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಕಿಷಿಮೊಟೊ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Kishimoto, Masashi|title=Uzumaki: the Art of Naruto|year=2007 |publisher=[[Viz Media]] |pages=145 |isbn=1-4215-1407-9}}&lt;/ref&gt;  ಕಿಷಿಮೊಟೊರ ಬಳಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ ''ನರುಟೊ''  ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಂದೂಕು ಇಲ್ಲವೇ [[ತುಪಾಕಿ ಮಾದರಿಯ ಆಯುಧ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.  ತಾವು ವಾಹನಗಳನ್ನು, ವಿಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆಯೆಂದರೂ, ಕಿಷಿಮೊಟೊ ಎಂಟುಬಿಟ್‌ಗಳ ಗಣಕಗಳನ್ನೇ ಹೊರತು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹದಿನಾರು ಬಿಟ್‌ ಗಣಕಗಳನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Shonen Jump #33 Volume 3, Issue 9|month=September|year=2003|publisher=[[Viz Media]]|issn=1545-7818|pages=8}}&lt;/ref&gt;  ಅವರು ಸರಣಿಯ ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ದೃಶ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆ ಕಥೆ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಯಾರಿದೆ ಎಂದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ, &quot;ಇನ್ನೂ ಪರಿಹರಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿರುವುದರಿಂದ&quot; ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಬಹುದು&quot; ಎಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=Shonen Jump, Issue 42|title=The Hokage Speaks|month=June |year=2006|issn=1545-7818|publisher=[[Viz Media]]|pages=}}&lt;/ref&gt;

[[ಭಾಗ I]]ರಲ್ಲಿ  ''ನರುಟೊ'' {{'}}ನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇನಿತ್ತೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಕಿಷಿಮೊಟೊ ನರುಟೊನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದುತ್ತರಿಸಿದರು.  ಭಾಗ Iರಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡಲಾಗದಿದ್ದುರಿಂದ, ಕಷ್ಟವೆನಿಸಿದರೂ ಕಿಷಿಮೊಟೊ  ಭಾಗ IIರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kishimoto|first=Masashi|title=NARUTO―ナルト―［秘伝・闘の書］|year=2005 |publisher=Shueisha |pages=310-311 |isbn=4-08873-734-2}}&lt;/ref&gt;

== ಮಾಧ್ಯಮ ==

=== ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ===
{{Main|List of Naruto manga volumes}}
''ನರುಟೊ ಸರಣಿ'' ಯು ಷುಯೆಷಾ'ದ ''ವೀಕ್ಲಿ ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌''  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;VizNarutoProfile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?&amp;series_id=119&amp;section=profiles|title=Masashi Kishimoto|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=October 11, 2007}}&lt;/ref&gt;  ಮೊದಲ 238 ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ''ನರುಟೊ''  ಕಥಾಭಾಗದ [[ಭಾಗ I]] ಎಂದೆನಿಸಿವೆ.  ಮಂಗಾದ 239ರಿಂದ 244ರವರೆಗಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು [[ಕಕಷಿ ಹಟಕೆ]] ಎಂಬ ಪಾತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ''[[ಗೈಡೆನ್‌]]''  ಸರಣಿಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು [[ಭಾಗ II]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಭಾಗ Iರ ಅಂತ್ಯದ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದಿಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  [[ವಿಜ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ತಮ್ಮ ಮಂಗಾ ಸಂಗ್ರಹ ಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 2003 ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ''ನರುಟೊ''  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]]ದಲ್ಲಿ  ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ANNNarutoManga&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2002-08-01/shonen-jump-press-release|title=Shonen Jump Press Release|publisher=[[Anime News Network]]|date=August 1, 2002|accessdate=June 5, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಜಪಾನೀ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು &quot;ನರುಟೊ ರಾಷ್ಟ್ರ&quot; ಅಭಿಯಾನ/ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಚರಿಸಿತು, ಎಂದರೆ 2007ರ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;PublisherWeeklyNarutoNation&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.publishersweekly.com/article/CA6438250.htmlp|title=Viz Speeds Up Naruto Releases - 5/1/2007 - Publishers Weekly|publisher=[[Publishers Weekly]]|author=Alverson, Brigid|date=May 1, 2007|accessdate=October 12, 2007|archiveurl=https://www.webcitation.org/5hjHiR4vt?url=http://www.publishersweekly.com/article/CA6438250.htmlp|archivedate=ಜೂನ್ 22, 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪನ್ನ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಕ್ಯಾಮ್ಮೀ ಅಲ್ಲೆನ್‌ರು ಈ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಆಂಗ್ಲ ಓದುಗರಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಓದುಗರ ಅನುಭವವನ್ನೇ ನೀಡಲು, ಆಯಾ ಜಪಾನೀ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;PublisherWeeklyNarutoNation&quot;/&gt;  ಇದೇ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು 2009ರ ಸಾಲಿಗೆ ಕೂಡಾ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸರಣಿಯ ಭಾಗ IIರ ಹನ್ನೊಂದು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಜಪಾನೀ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಕಥಾಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೈದನೇ ಸಂಪುಟದ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ''ನರುಟೊ'' ವನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲುದ್ದೇಶಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Campaign2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/news/newsroom/?id=169|title=A NEW GENERATION, A NEW DESTINY|publisher=[[Viz Media]]|date=November 17, 2008|accessdate=November 17, 2008}}&lt;/ref&gt;

{{As of|2009|08}}, 47 ''ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌'' ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಷುಯೆಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ''ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌'' ಗಳು ಭಾಗ Iನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ಭಾಗ IIಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲ ''ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌'' ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 3, 2000ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;NarutoJPNVolume1&quot;&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-872840-8&amp;mode=1|title=Naruto 1|language=Japanese|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=October 13, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPN47&quot;&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-874711-8&amp;mode=1|title=Naruto 47|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=July 29, 2009|language=Japanese}}&lt;/ref&gt;  ಇದರೊಂದಿಗೆ, [[ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ-ಮಂಗಾ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ನರುಟೊ''  ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ''ಟ್ಯಾಂಕೊಬಾನ್‌'' ಗಳನ್ನು ಷುಯೆಷಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;JPNMovie1Volume&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031438|title=NARUTO―ナルト―|language=Japanese|publisher=s-book.com|accessdate=October 29, 2007|archive-date=ಜುಲೈ 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720190739/http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPNMovie2Volume&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031586|title=劇場版Naruto|language=Japanese|publisher=s-book.com|accessdate=October 29, 2007|archive-date=ಜುಲೈ 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720092341/http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031586|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPNMovie3Volume&quot;&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-703187-4&amp;mode=1|title= 劇場版NARUTO―ナルト―疾風伝― ゲキジョウバンナルト|language=Japanese|publisher=Shueisha|accessdate=May 26, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPNMovie4Volume&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031438|title=s-book.com：Naruto―ナルト―|language=Japanese|publisher=s-book.com|accessdate=October 29, 2007|archive-date=ಜುಲೈ 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720190739/http://www.s-book.com/plsql/com2_detail?isbn=4087031438|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜಪಾನೀ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲನುವಾಗುವಂತೆ, ಷುಯೆಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ''ಷುಯೆಷಾ ಮಂಗಾ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌''  ಎಂಬ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mangacapsule.jp/pc/|title=NARUTO—ナルト—|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=January 7, 2009|archive-date=ಜನವರಿ 1, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090101124901/http://mangacapsule.jp/pc/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಆಗಸ್ಟ್‌  16, 2003ರಂದು ಮೊದಲ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಇದುವರೆಗೆ 45 ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NarutoVizVolume1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=1597|title=Naruto, Vol. 1|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=October 11, 2007|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014055527/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=1597|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA45&quot;&gt;{{cite web|url=http://viz.com/products/products.php?product_id=8644|title=Naruto, Vol. 45|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=May 22, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಇದರೊಂದಿಗೆ, ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2007ರಂದು ವಿಜ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ''ನರುಟೊ''  ಕಥಾಭಾಗದ ಭಾಗ IIರ ಮುಂಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಕಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಆವೃತವಾಗಿಸಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;VolumeSetAmazon&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.com/dp/1421519801/|title=Fall 2007 Naruto Box Set, Volumes 1-27 (Naruto)|publisher=[[Amazon.com]]|accessdate=October 20, 2007}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಗಳು ===

==== ''ನರುಟೊ'' ====
{{Main|List of Naruto episodes}}
ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯೆರಟ್‌ ಮತ್ತು TV ಟೋಕ್ಯೋ/ಟೋಕಿಯೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಯಾಟೋ ಡೇಟ್‌ರ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ನರುಟೊ''  ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಸರಣಿಯು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ TV ಟೋಕ್ಯೋ/ಟೋಕಿಯೋ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 3, 2002ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ 220 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2007ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;tvtokyo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/story_f.html|title=Naruto story|publisher=[[TV Tokyo]]|language=Japanese|accessdate=June 5, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/stuff_f.html|title=Naruto staff|publisher=[[TV Tokyo]]|language=Japanese|accessdate=June 8, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಮೊದಲ 135 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ [[ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು]] ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಿದವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳು ನವೀನ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಮೂಲ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣದಿರುವ ಕಥಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;NarutoFillerEnd&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-12-04/naruto-filler-to-end|title=Naruto Filler to End|publisher=[[Anime News Network]]|date=December 4, 2006|accessdate=October 12, 2007}}&lt;/ref&gt;

ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು DVDಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಥಮ DVD ಸರಣಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ VHS ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/goods/dvd_01.html#01|publisher=[[TV Tokyo]]|title=Naruto ナルト－ 巻ノ一|language=Japanese|accessdate=June 22, 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5hjHlmuLN?url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/goods/dvd_01.html#01|archivedate=ಜೂನ್ 22, 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು ಸರಣಿಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/goods/dvd_05.html#2|publisher=[[TV Tokyo]]|title=Naruto 5th Stage|language=Japanese|accessdate=June 22, 2009|archiveurl=https://www.webcitation.org/5hjHoPjou?url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/goods/dvd_05.html#2|archivedate=ಜೂನ್ 22, 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮೂರು DVD ಕಪಾಟುಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ 2009ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.co.jp/dp/B001FX7914/|publisher=[[Amazon.com]] |title=NARUTO-ナルト- DVD-BOX I 参上!うずまきナルト|language=Japanese|accessdate=June 22, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.co.jp/dp/B001FX790U/|publisher=[[Amazon.com]] |title=NARUTO-ナルト- DVD-BOX III 激突!ナルトVSサスケ|language=Japanese|accessdate=June 22, 2009}}&lt;/ref&gt;  ನವೀನ DVD ಸರಣಿಯೆಂದರೆ ''ನರುಟೊ ದ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಸೀನ್‌''  ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ 135 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳ ಆಯ್ದ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.co.jp/dp/B001FIIVQG/|publisher=[[Amazon.com]] |title=Naruto The Best Scene DVD|language=Japanese|accessdate=June 22, 2009}}&lt;/ref&gt;

ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಿಕೆ ಸರಣಿಯ [[ಪ್ರದೇಶ 1]]ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ.  ಸಜೀವ ಚಿತ್ರಿಕೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಪ್ರಸಾರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2005ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ 209 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಜನವರಿ  31, 2009ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;EnglishSeason1&quot;&gt;{{cite web|url=http://tv.ign.com/objects/860/860989.html|title=IGN: Naruto: Season 1|publisher=[[IGN]]|accessdate=September 22, 2007}}&lt;/ref&gt;  ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ [[ಟೂನಾಮಿ]] (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ), [[YTV]]ಯ [[ಬಯಾನಿಕ್ಸ್‌]] (ಕೆನಡಾ) ಮತ್ತು [[ಜೆಟಿಕ್ಸ್‌]] ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿನ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ) ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  YTV ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಹಾ ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮರುಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮಂಗಳವಾರ-ಶುಕ್ರವಾರಗಳಂದು 4amಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.  ಮಾರ್ಚ್‌ 28, 2006ರಂದು, ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸರಣಿಯನ್ನು DVDಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=5962|publisher=[[Viz Media]]|title=Naruto, Vol. 1 (DVD)|accessdate=November 21, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206140037/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=5962|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಮೊದಲಿನ 26 ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಂತರದ DVD ಸಂಪುಟಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಐದು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7144|publisher=[[Viz Media]]|title=Naruto, Vol. 27 (DVD)|accessdate=November 21, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225101950/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7144|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು DVD ಕಪಾಟುಗಳಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು 12-15 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಥಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6070|publisher=[[Viz Media]]|title=Naruto Uncut, Vol. 1 (DVD Box Set)|accessdate=November 21, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221145551/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6070|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[ಮದ್ಯ]], [[ಜಪಾನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], [[ಲೈಂಗಿಕ ಚುಚ್ಚುಮಾತುಗಳು]] ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಾತ ಹಾಗೂ ಸಾವುಗಳ ಬಳಕೆಯಿರುವ ನೋಟಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ DVD ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://anime.ign.com/articles/834/834323p2.html|author=Sparrow, A.E.|title=Naruto Reader's Guide|publisher=[[IGN]]|accessdate=January 6, 2007|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071112133813/http://anime.ign.com/articles/834/834323p2.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಇತರೆ ವಾಹಿನಿ ಜಾಲಗಳು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವಾಹಿನಿಯು ಮಾಡಿರುವ ಸಂಪಾದನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ, ಭಾಷೆ, ಧೂಮಪಾನದ ರೀತಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.  [[ಹುಲು]], [[ಜೂಸ್ಟ್‌]]‌ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಂಚಿರಾಲ್‌]]ನಂತಹಾ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ಸರಣಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಜಪಾನೀ ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆಂಗ್ಲ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-09-23/joost-streams-legal-subbed-naruto-death-note-for-free|date=September 23, 2008|title=Joost Streams Legal, Subbed Naruto, Death Note for Free (Updated)|accessdate=November 12, 2008|publisher=Anime News Network}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-09-23/hulu-website-launches-channel-for-free-legal-anime|date=September 23, 2008|publisher=Anime News Network|title=Hulu.com Launches Channel for Free, Legal Anime Streams (Update 2)|accessdate=November 12, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-11-17/tv-tokyo-to-also-stream-naruto-through-crunchyroll |title=TV Tokyo to Also Stream Naruto Through Crunchroll |publisher=[[Anime News Network]] |date=November 11, 2008 |accessdate=July 18, 2009 }}&lt;/ref&gt;

==== ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ====
{{Main|List of Naruto: Shippuden episodes}}
{{nihongo|''Naruto: Shippuden''|ナルト 疾風伝|Naruto Shippūden|lit. &quot;Naruto: Hurricane Chronicles&quot;}} ಎಂಬುದು ಮೂಲ ''ನರುಟೊ''  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ''ನರುಟೊ''  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯನ್ನು [[ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಸಂಪುಟ]]ದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ  TV ಅಳವಡಿಕೆಯು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2007ರಂದು [[TV ಟೋಕ್ಯೋ/ಟೋಕಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡಿತು.  ಇದನ್ನು ಹಯಾಟೋ ಡೇಟ್‌ರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯೆರಟ್‌ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NarutoFillerEnd&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/staff.html|language=Japanese|title=STAFF &amp; CAST|publisher=[[TV Tokyo]]|accessdate=September 16, 2009|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008101324/http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/staff.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  [[ABS-CBN]] ವಾಹಿನಿಯು ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ TV ಜಾಲವಾಗಿದ್ದು; ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಮೊದಲ 40 ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2008ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.  ಜನವರಿ 8, 2009ರಂದು, TV ಟೋಕ್ಯೋ/ಟೋಕಿಯೋ ವಾಹಿನಿಯು ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು [[ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರಸಾರದ]] ಮೂಲಕ ತಿಂಗಳ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.  ಪ್ರತಿ ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರಸಾರಿತ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಯನ್ನು ಅದರ ಜಪಾನೀ/ಜಪಾನ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಸಾರದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯೊಳಗಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tv-tokyo.co.jp/contents/ir/eng/press/pubfile/20081117.pdf |format=PDF |title=PRESS RELEASE; Re: Animated Television Series Naruto available worldwide, same day as Japanese Premiere |publisher=[[TV Tokyo]] |date=November 17, 2008 |accessdate=November 18, 2008 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 21, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121103305/http://www.tv-tokyo.co.jp/contents/ir/eng/press/pubfile/20081117.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಂಗ್ಲ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇದೇ ಸರಣಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 2, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.  ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಪಾನ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2008-11-17/viz-media-announces-unprecedented-multimedia-campaign-to-provide-near-simultaneous-u.s-japan-release-of-new-naruto-shippuden-animated-episodes-for-free-on-www.naruto.com |title=Viz Media Announces Unprecedented Multimedia Campaign to Provide Near Simultaneous U.S.-Japan Release of New Naruto Shippuden Animated Episodes for Free on www.Naruto.com|publisher=[[Anime News Network]] |date=November 17, 2008 |accessdate=November 17, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2009ರಿಂದ, [[Disney XD]] ವಾಹಿನಿಯು ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Naruto: Shippuden Coming to Disney XD&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-09-10/disney-xd-to-add-naruto-shippuden-in-u.s|title=Disney XD to Add Naruto Shippūden in U.S. (Updated)| publisher=[[Anime News Network]] |date=September 10, 2009|accessdate=September 10, 2009}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ರದೇಶ 2]]ರ  DVDಯಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮುದ್ರಿಕೆಯ/ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಐದು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಿರುವಂತೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಥಾಖಂಡದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ DVD ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಾಲ್ಕು ಸರಣಿಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;TVTokyoSeason2DVD&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/goods/dvd_7th.html|title=''Naruto: Shippuden'' Season Two DVDs|accessdate=May 9, 2009|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428132747/http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/goods/dvd_7th.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ವಿಶೇಷ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಳನೆಯ ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  ಸಂಗ್ರಹ DVDಯು ''ಹರಿಕೇನ್‌! ''  ''&quot;ಕೊನೊಹಾ ಅಕಾಡೆಮಿ&quot; ಇತಿಹಾಸ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಸರಣಿಯ ಎರಡನೆಯ ಅಂತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/goods/dvd_6th.html|language=Japanese|title=NARUTO-ナルト- 疾風伝 風影奪還の章7|publisher=[[TV Tokyo]]|accessdate=April 28, 2008|archive-date=ಜನವರಿ 4, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080104052441/http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/goods/dvd_6th.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಮಬದ್ಧ DVD ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 16, 2009ರಂದು {{nihongo|''Kakashi Chronicles: Boys' Life on the Battlefield''|カカシ外伝～戦場のボーイズライフ～|Kakashi Gaiden ~Senjō no Bōizu Raifu~}} ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ [[ಕಕಷಿ ಹಟಕೆ]]ಯ ಬಾಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ 119-120ನೇ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=ANZB-3381|title=Naruto Shippuden Kakashi Gaiden - Senjo no Boys' Life w/ CD, Limited Edition |publisher=Cdjapan|accessdate=September 7, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ DVDಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29, 2009ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Region1 dvds announced&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/B001RIZ8WE |title=Naruto Shippuden, Vol. 1|publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=June 18, 2009}}&lt;/ref&gt;

=== CDಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Shipuden soundtrack.jpg|thumb|180px|ನರುಟೊ ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯ ಹೊದಿಕೆ]]
''ನರುಟೊ''  ಚಿತ್ರಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು [[ತೋಷಿಯೋ ಮಸುದಾ]]ರು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದರು.  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ  ''ನರುಟೊ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು  ಏಪ್ರಿಲ್‌  3, 2003ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-1323| title=NARUTO - Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ II''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 18, 2004ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7314| title=NARUTO - Original Soundtrack II| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ III''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೂರನೆಯದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌  27, 2005ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7249| title=NARUTO - Original Soundtrack III| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008| archive-date=ನವೆಂಬರ್ 24, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111124235544/http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7249| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸರಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭದ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತಾಯದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ನರುಟೊ : ಬೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌''  ಮತ್ತು  ''ನರುಟೊ : ಬೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ II''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಎರಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್‌ 17, 2004 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌  2, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7210| title=NARUTO - Best Hit Collection Regular Edition| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7367| title=NARUTO - Best Hit Collection 2 w/ DVD, Limited Pressing| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಇಡೀ ಸರಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಆಯ್ದು ''ನರುಟೊ ಇನ್‌ ರಾಕ್‌ - ದ ವೆರಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಹಿಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟಲ್‌ ವರ್ಷನ್‌-''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ CD ಆಗಿ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 19, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7512| title=Naruto in Rock -The Very Best Hit Collection Instrumental Version-| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಮೊದಲ ಸಜೀವಚಿತ್ರಸರಣಿಯ ಮೂರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದಿನಾಂಕದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7315| title=Theatrical Feature NARUTO - Daikatsugeki! Yukihime Ninpocho Dattebayo!! - Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7280| title=Theatrical Feature Naruto Daigekitotsu! Maboroshi no Chitei Iseki Dattebayo - Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7383| title=Movie Naruto Daikofun! Mikazukito no Animal Sodo Dattebayo Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಅನೇಕ ನಟರು ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳ CD ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-1027| title=NARUTO Drama CD Series Vol.1| publisher=CdJapan| accessdate=September 13, 2008}}&lt;/ref&gt;

''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಯಸುಹಾರು ತಕನಾಷಿ]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು.  ಮೊದಲ, ''ನರುಟೊ ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌ ಮೂಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ'' ಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 9, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7509| title=Naruto Shippuden Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ ಆಲ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌''  ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 23, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಾಡಿದ ಹತ್ತು ಮೂಲ ''ನರುಟೊ''  ಹಾಡುಗಳ ಮರುಸಂಯೋಜನೆಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7560| title=Naruto All Stars| publisher=CdJapan| accessdate=September 14, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಉತ್ತರಭಾಗದ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳೂ ಸಹಾ ತಮ್ಮದೇ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 2007ರಂದು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಜುಲೈ 30, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7480| title=Naruto Shippuden The Movie Original Soundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=May 22, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=SVWC-7568| title=Movie Naruto Shippuden Kizuna Original Sundtrack| publisher=CdJapan| accessdate=November 22, 2008}}&lt;/ref&gt;

=== ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳು ===
ನಾಲ್ಕು ''ನರುಟೊ''  [[ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ]]ಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ (OVAಗಳು).  ಮೊದಲೆರಡು ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳಾದ, ''ಫೈಂಡ್‌ ದ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್‌ ಫೋರ್‌-ಲೀಫ್‌ ಕ್ಲೋವರ್‌!''   ಮತ್ತು ''ಮಿಷನ್‌: ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್‌ ದ ವಾಟರ್‌ಫಾಲ್‌ ವಿಲೇಜ್‌!'' ಗಳನ್ನು, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ''ಷೋನೆನ್‌ ಜಂಪ್‌‌''  ಜಂಪ್‌ ಫೆಸ್ಟಾ 2003 ಮತ್ತು ಜಂಪ್‌ ಫೆಸ್ಟಾ 2004ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ DVDಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.madman.com.au/actions/catalogue.do?method=view&amp;releaseId=8723|title=Naruto Jump Festa Collection |publisher=Madman.com.au|accessdate=June 24, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಎರಡನೇ OVAಯ ಆಂಗ್ಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು DVD ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೇ 22, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;NarutoOVA2DVD&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6827|title=Naruto OVA|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=September 28, 2007|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927185053/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6827|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಮೂರನೇ OVAಯಾದ, ''ಫೈನಲೀ ಎ ಕ್ಲಾಷ್‌!''  ''ಜಾನಿನ್‌ VS ಜೆನಿನ್‌!! '' ''ಇನ್‌ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಟ್‌ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಮೆಲೇ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಮೀಟಿಂಗ್‌!!'' ಅನ್ನು, [[ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್‌ 2 ಸಾಧನ]]ಕ್ಕೆಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ''[[Naruto: Ultimate Ninja (series)#Naruto: Ultimate Ninja 3|ನರುಟೊ : ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್‌ ನಿಂಜಾ 3]]''  ವಿಡಿಯೋ ಆಟದ ಜಪಾನೀ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇನಾಮು/ಉಚಿತ ನಮ್ಯಮುದ್ರಿಕೆ/ಡಿಸ್ಕ್‌ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amazon.co.jp/dp/B000BNPT3E/|title=NARUTO -ナルト- ナルティメットヒーロー3|publisher=[[Amazon.com]]|language=Japanese|accessdate=July 3, 2009}}&lt;/ref&gt;  ''ಕೊನೊಹಾ ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌'', ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ OVAಯು ಮೊದಲ ''ನರುಟೊ''  ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿಡಿಯೋ ಆಗಿತ್ತು.  ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, ಈ OVAಯನ್ನು ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದ  &quot;ಡೀಲಕ್ಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯ &quot; DVDಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7192|title=Naruto The Movie: Ninja Clash in the Land of Snow (Deluxe Edition) (DVD)|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=July 3, 2009|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6582SKioW?url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7192|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ===
ಈ ಸರಣಿಯು ಆರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಸಹಾ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಪ್ರಥಮ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದವನ್ನು ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ, ''[[Naruto the Movie: Ninja Clash in the Land of Snow|ನಿಂಜಾ ಕ್ಲಾಷ್‌ ಇನ್‌ ದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ನೋ]]'' ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 21, 2004ರಂದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಈ ಚಿತ್ರವು ಹಿಮ ಪ್ರದೇಶ/ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ನೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನರುಟೊನನ್ನು  ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್‌ ಫುನ್‌ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ನಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಟೀಮ್‌ 7ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಕಥೆ ಹೊಂದಿದೆ.  ಈ  ಚಿತ್ರದ ಜಪಾನೀ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನಾಮಾಗಿ/ಉಚಿತವಾಗಿ ''ಕೊನೊಹಾ ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌''  ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2004&amp;p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2004|accessdate=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]] }}&lt;/ref&gt;  ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2007ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-25/160-north-american-screens-signed-up-for-naruto-movie|date=April 25, 2007|title=160 North American Screens Signed Up for Naruto Movie|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=November 14, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6828|title=Naruto The Movie: Ninja Clash in the Land of Snow|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=November 14, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6582UGlU7?url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6828|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅದರ ನಂತರ ಜಪಾನ್‌ನ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌  6, 2005ರಂದು ''[[Naruto the Movie 2: Legend of the Stone of Gelel|ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಟೋನ್‌ ಆಫ್‌ ಗೆಲೆl]]''  ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ನರುಟೊ, ಷಿಕಾಮಾರು ಮತ್ತು ಸಕುರಾಗಳು ನಿಂಜಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುನಾಗಾಕುರೆ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2005&amp;p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2005|accessdate=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]] }}&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರದಂತಲ್ಲದೇ, ''ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಟೋನ್‌ ಆಫ್‌ ಗೆಲೆl''  ಚಿತ್ರವು  ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳದೇ ನೇರ-ಪ್ರಸಾರ-ವಿಡಿಯೋ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.  ಇದು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ  ಜುಲೈ 26, 2008ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ ನಂತರ ಜುಲೈ 29, 2008ರಂದು DVD ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7629|title=Naruto the Movie 2: Legend of the Stone of Gelel|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=November 14, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081222112112/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7629|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''[[Naruto the Movie 3: Guardians of the Crescent Moon Kingdom|ಗಾರ್ಡಿಯನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಮೂನ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]''  ಎಂಬ ಮೂರನೇ ಚಿತ್ರವು ಮೂಲತಃ  ಆಗಸ್ಟ್‌ 5, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ನರುಟೊ, ಸಕುರಾ, ಲೀ, ಮತ್ತು ಕಕಷಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತಂಡ ಚಂದ್ರಲೋಕ/ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಮೂನ್‌ನ ಭಾವಿ ರಾಜ ಹಿಕಾರು ತ್ಸುಕಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2006&amp;p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2006|accessdate=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]] }}&lt;/ref&gt;  ಈ ಚಿತ್ರದ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಂಯೋಜಿತ ಆವೃತ್ತಿಯು ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2008ರಂದು DVD ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-11-07/cartoon-network-to-run-3rd-naruto-movie-this-saturday|date=November 7, 2008|title=Toonami Jetstream Site Streams Second Naruto Movie|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=November 14, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7629|title=Naruto the Movie 3: Guardians of the Crescent Moon Kingdom|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=November 14, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081222112112/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7629|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಜುಲೈ 3, 2008ರಂದು, ಸೋನಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೊದಲ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಪಾನೀ DVD ಕಪಾಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cdjapan.co.jp/detailview.html?KEY=ANZB-3301|title=Naruto The Movies 3 in 1 Special DVD Box|publisher=CDJapan|accessdate=November 21, 2008}}&lt;/ref&gt;

ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪೂಜಾರಿ/ಪುರೋಹಿತ ಷಿಯೋನ್‌ನನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ನರುಟೊನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರ ''[[Naruto: Shippūden the Movie]]'' ವು, ಆಗಸ್ಟ್‌ 4, 2007ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boxofficemojo.com/intl/japan/yearly/?yr=2007&amp;p=.htm|title=Japan Box Yearly Box Office 2007|accessdate=July 3, 2009|publisher=[[Box Office Mojo]] }}&lt;/ref&gt;  ಐದನೇ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[Naruto Shippūden 2: Bonds]]''  ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಲೋಕ/ದೇಶದ ನಿಂಜಾ ಕೊನೊಹಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ಆತನಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ನರುಟೊ ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆಯೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಸಸುಕೆ ಹೇಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಥೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-07/newest-naruto-movie-named-dated-kizuna-on-august-2/2|date=April 7, 2008|title=Newest Naruto Movie Named, Dated: Kizuna on August 2|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=June 24, 2009}}&lt;/ref&gt;  ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ''[[Naruto Shippūden 3: Inheritors of the Will of Fire]]'', ಇದನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 2009ರಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naruto10th.com/|title=Naruto10th|language=Japanese|publisher=Naruto 10th anniversary website|accessdate=December 6, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204095933/http://www.naruto10th.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಲಘು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ===
ಮಸಾತೋಷಿ ಕುಸಾಕಾಬೆಯವರು ಬರೆದ ''ನರುಟೊ''  ಕುರಿತ ಮೂರು [[ಲಘು ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಷುಯೆಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲೆರಡನ್ನು ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.  ಮೊದಲನೆಯದಾದ {{nihongo|''Naruto: Innocent Heart, Demonic Blood''|白の童子、血風の鬼人|}}ವು, ಝಬೂಜಾ ಮತ್ತು ಹಾಕು ಎಂಬ ಹಂತಕರಿಬ್ಬರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಟೀಮ್‌ 7ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.  ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 16, 2002ರಂದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನವೆಂಬರ್‌ 21, 2006ರಂದು  ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=5864|title=Naruto: Innocent Heart, Demonic Blood (Novel)|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=March 15, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6588nM0r1?url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=5864|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-703121-7&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―白の童子、血風の鬼人|language=Japanese|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=April 24, 2008}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  2ನೇ ಮೂಲ ವಿಡಿಯೋ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಕಾದಂಬರಿ {{nihongo|''Naruto: Mission: Protect the Waterfall Village!''|滝隠れの死闘　オレが英雄だってばよ！|Takigakure no Shitō Ore ga Eiyū dattebayo!|lit. The Waterfall Village's Fight to the Death I am the Hero!}},ಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 15, 2003ರಂದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 16, 2007ರಂದು  ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6772|title=Naruto: Mission: Protect the Waterfall Village! (Novel)|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=March 15, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/6588onVm1?url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6772|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-872840-8&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―滝隠れの死闘　オレが英雄だってばよ|language=Japanese|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=April 24, 2008}}&lt;/ref&gt;  [[Naruto the Movie: Ninja Clash in the Land of Snow|ಮೊದಲನೆಯ ''ನರುಟೊ''  ಚಿತ್ರ]]ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 23, 2004ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-703143-8&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―大活劇！　雪姫忍法帖だってばよ！！|language=Japanese|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=July 24, 2009}}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಟ್ರೇಸಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ಎಂಬುವವರು ರಚಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಾಪ್ಟರ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹೊಸ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.  ಆದರೆ ಸರಣಿಯಂತಲ್ಲದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಗಳು 7ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-06-02/viz-to-ship-anniversary-shonen-jump-naruto-kids-novels|title=Viz to Ship Anniversary Shonen Jump, Naruto Kids' Novels|date=June 2, 2008|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=November 24, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಮೊದಲೆರಡು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7, 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದುವರೆಗೆ ಏಳು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7406|title=Naruto: Chapter Book, Vol. 1|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=November 24, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225090634/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7406|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7565|title=Naruto: Chapter Book, Vol. 2|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=November 24, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225090640/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7565|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=7690|title=Naruto: Chapter Book, Vol. 7|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=July 1, 2009|archive-date=ಜೂನ್ 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090621062258/http://viz.com/products/products.php?product_id=7690|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು ===
{{Main|List of Naruto video games}}
''ನರುಟೊ''  ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳು [[ನಿಂಟೆಂಡೋ]], [[ಸೋನಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅನೇಕ ಆಟದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು [[ಹೋರಾಟದ ಆಟ]]ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಆಟಗಾರನು ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ''ನರುಟೊ''  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಆಯ್ದ ಕೆಲ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.  ಆಟಗಾರನು ತನ್ನ ಆಯ್ಕೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಆಟಗಾರನು ಭಾಗವಹಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಆಟದ [[AI]] ಅಥವಾ ಮತ್ತೋರ್ವ ಆಟಗಾರನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಕಣಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಟದ ಗುರಿಯೇನೆಂದರೆ ಎದುರಾಳಿಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಆಕ್ರಮಣ ಹಾಗೂ ''ನರುಟೊ''  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದ ತಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೊನ್ನೆಗಿಳಿಸುವುದು.&lt;ref name=&quot;GameSpotHandsOnCoN1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/gamecube/action/naruto/news.html?sid=6144888&amp;mode=recent|title=Naruto: Clash of Ninja Updated Hands-On|publisher=[[GameSpot]]|last=Torres|first=Ricardo|date=February 24, 2006|accessdate=September 8, 2007|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/66kHEd3nZ?url=http://www.gamespot.com/naruto-clash-of-ninja/previews/naruto-clash-of-ninja-updated-hands-on-6144888/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಪ್ರಥಮ ''ನರುಟೊ''  ವಿಡಿಯೋ ಆಟವೆಂದರೆ  ''ನರುಟೊ : ಕೊನೊಹಾ ನಿಂಪೋಕೋ'', ಇದು [[ವಂಡರ್‌ಸ್ವಾನ್‌ ಕಲರ್‌]] ಎಂಬ ಆಟದ ಸಾಧನಕ್ಕೆಂದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 27, 2003ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/wsc/rpg/naruto/index.html?tag=result;title;0|title=GameSpot: Naruto: Konoha Ninpouchou|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=September 26, 2008|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/65896VFO2?url=http://www.gamespot.com/naruto/platform/wsc/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಬಹಳಷ್ಟು ''ನರುಟೊ''  ವಿಡಿಯೋ ಆಟಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ‌.  ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗಡೆ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆಟಗಳೆಂದರೆ ''[[Naruto: Clash of Ninja (series)|ನರುಟೊ : ಗೇಕಿತೌ ನಿಂಜಾ ತೈಸೆನ್‌]]''  ಸರಣಿ ಮತ್ತು ''[[Naruto: Ninja Council|ನರುಟೊ : ಸೈಕ್ಯೌ ನಿಂಜಾ ಡೈಕೆಷ್ಷು]]''  ಸರಣಿಗಳು, ಇವನ್ನು ''ನರುಟೊ : ಕ್ಲಾಷ್‌ ಆಫ್‌‌  ನಿಂಜಾ''  ಮತ್ತು ''ನರುಟೊ : ನಿಂಜಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಡಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ClashofNinjaAnnouncement&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.gamespot.com/gamecube/action/naruto/news.html?sid=6141993&amp;mode=all|title=SHONEN JUMP’s NARUTO Coming to North America!|publisher=[[GameSpot]]|accessdate=August 14, 2007|archive-date=ಜೂನ್ 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628212936/http://www.gamespot.com/gamecube/action/naruto/news.html?sid=6141993&amp;mode=all|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NinjaCouncilGeneralInfo&quot;&gt;{{cite web|url=http://gameboy.ign.com/objects/497/497565.html|title=IGN: Naruto: Ninja Council|publisher=[[IGN]]|accessdate=August 14, 2007|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/65897Ac9H?url=http://gameboy.ign.com/objects/497/497565.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಾರ್ಡ್‌ ಆಟಗಳು ===
{{nihongo|''Naruto Collectible Card Game''|ナルト- カードゲーム|lit. ''Naruto CardGame''}} ಎಂಬುದು ''ನರುಟೊ''  ಸರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಆಟ]]ವಾಗಿದೆ.  ಬಂದೈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಆಟವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;JapaneseSets&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.carddas.com/naruto/product/ |title=NARUTO-ナルト- カードゲーム |publisher=[[Bandai]] |accessdate=November 21, 2008 |language=Japanese |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 4, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081104021752/http://www.carddas.com/naruto/product/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಂದೈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಆಟವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌  2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Set1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bandaicg.com/naruto/cardlists_s1.html |title=Series #1:The Path to Hokage |publisher=[[Bandai]] |accessdate=November 21, 2008 }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಗ್ರಾಹಕೀಕರಿಸಿದ ಐವತ್ತು ಕಾರ್ಡುಗಳ ಕಟ್ಟು, ಆಟದ ಮಂದಲಿಗೆ ಮತ್ತು &quot;ಸುತ್ತು ಸೂಚಕ&quot; ವಾಗಿ ಒಂದು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೀಟಲಾಗುವ &quot;ನಿಂಜಾ ಬ್ಲೇಡ್‌ ಕಾಯಿನ್‌&quot;ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರು ಆಡುವ ಆಟವಾಗಿದೆ.  ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲು ಆಟಗಾರನು ಹತ್ತು &quot;ಯುದ್ಧ ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು&quot; ಆಟದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಯು ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;RuleBook&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bandaicg.com/naruto/NarutoRuleBook.pdf |title=Naruto Rule Book |year=2002 |publisher=[[Bandai]]  |format=PDF |accessdate=November 21, 2008 }}&lt;/ref&gt;

ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು, &quot;ಸರಣಿ &quot;ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕ 50-ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೊದಲೇ ಸಂರಚಿಸಿದ ಕಪಾಟು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;JapaneseSets&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Set1&quot;/&gt;  ಪ್ರತಿ ಗುಂಪು ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಕಟ್ಟು, ಆಟದ ಮಂದಲಿಗೆ, ಸುತ್ತು ಸೂಚಕ ಮತ್ತು ತುಕ್ಕುರಹಿತ ಉಕ್ಕಿನ &quot;ನಿಂಜಾ ಬ್ಲೇಡ್‌ ಕಾಯಿನ್‌&quot;ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.  ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು 10-ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಬೂಸ್ಟರ್‌ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಸರಣಿಯ ನಾಲ್ಕೂ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಳ್ಳ ಕಟ್ಟುಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೆಗೆಂದು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಪ್ರತಿ ಗುಂಪಿಗೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು, ಅನೇಕ ಬೂಸ್ಟರ್‌ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಕಾರ್ಡ್‌‌‌ಗಳುಳ್ಳ ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಾರ್ಹ ಡಬ್ಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.amazon.com/2008-Naruto-Masters-Uzumaki-Jiraiya/dp/B0014E0VKA/ref=pd_bbs_sr_1?ie=UTF8&amp;s=toys-and-games&amp;qid=1227826652&amp;sr=8-1|title=2008 Naruto: Secret of the Masters Tin: Naruto Uzumaki &amp; Jiraiya|publisher=[[Amazon.com]] |accessdate=November 27, 2008 }}&lt;/ref&gt;  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2006ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 417 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹದಿನೇಳು ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;JapaneseSets&quot;/&gt;  ಆಗಸ್ಟ್‌ 2008ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bandaicg.com/naruto/cardlists_s10.html |title=Series #10: Lineage of the Legends |publisher=[[Bandai]] |accessdate=November 21, 2008 }}&lt;/ref&gt;

=== ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು ===
''ನರುಟೊ''  ಸರಣಿಯ ಅನೇಕ ಪೂರಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ''ದ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್‌ ನರುಟೊ : ಉಜುಮುಕಿ''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಚಿತ್ರ/ಕಲಾಪುಸ್ತಕವು ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ Iರ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ಗಳೆರಡು ಕಡೆಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6667|title=The Art of Naruto: Uzumaki|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=April 26, 2008|archive-date=ಜನವರಿ 13, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120113032857/http://www.viz.com/products/products.php?product_id=6667|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-873706-7|title=NARUTO―ナルト― 岸本斉史画集 UZUMAKI|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=July 2, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ IIಕ್ಕೆ ''PAINT JUMP: ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ನರುಟೊ''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ವರ್ತನಾ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಷುಯೆಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಪ್ರಿಲ್‌  4, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-782168-0&amp;mode=1|title=PAINT JUMP Art of NARUTO|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=April 24, 2008|language=Japanese}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 3, 2009ರಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲಾಪುಸ್ತಕವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-874823-8&amp;mode=1|title=NARUTO－ナルト－イラスト集　NARUTO|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=July 2, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಭಾಗ Iಕ್ಕೆ {{nihongo|''First Official Data Book''|秘伝·臨の書キャラクターオフィシャルデータBOOK| Hiden: Rin no Sho Character Official Data Book}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-873288-X&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―［秘伝・臨の書］|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=May 3, 2008|language=Japanese}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು {{nihongo|''Second Official Data Book''|秘伝·闘の書キャラクターオフィシャルデータBOOK|Hiden: Tō no Sho Character Official Data Book}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-873734-2&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―［秘伝・闘の書］|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=May 3, 2008|language=Japanese}}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳುಳ್ಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ‌.  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ IIನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂರನೇ ದತ್ತಪುಸ್ತಕ, {{nihongo|''Character Official Data Book Hiden Sha no Sho''|秘伝・者の書 ― キャラクターオフィシャルデータBOOK|Hiden: Sha no Sho - Kyarakutā ofisharu dēta book }}ವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 4, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=978-4-08-874247-2&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―［秘伝・者の書］|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=November 21, 2008|language=Japanese}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, [[ಜುತ್ಸು]] ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಿಷಿಮೊಟೊರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಡುಚಿತ್ರಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ.  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ''ನರುಟೊ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು''  ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಹಾ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಪಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viz.com/products/products.php?series_id=453|title=Viz Media - products. Naruto: Anime Profiles|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=April 26, 2008|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081219114505/http://www.viz.com/products/products.php?series_id=453|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 4, 2002ರಂದು {{nihongo|''Secret: Writtings from the Warriors Official Fanbook''|秘伝・兵の書 ― オフィシャルファンBOOK|Hiden: Hei no Sho - Ofisharu fan book}} ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಂಗಾ ಅಭಿಮಾನಿಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://books.shueisha.co.jp/CGI/search/syousai_put.cgi?isbn_cd=4-08-873321-5&amp;mode=1|title=NARUTO―ナルト―［秘伝・兵の書］|publisher=[[Shueisha]]|accessdate=September 8, 2009|language=Japanese}}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 2008ರಂದು ''ನರುಟೊ : ದ ಅಫಿಷಿಯಲ್‌ ಫ್ಯಾನ್‌ಬುಕ್‌'' ‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://viz.com/products/products.php?product_id=7173|title=Naruto: The Official Fanbook|publisher=[[Viz Media]]|accessdate=September 8, 2009|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120316221525/http://viz.com/products/products.php?product_id=7173|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ==
''ನರುಟೊ''  ಸರಣಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.  36ನೇ ಸಂಪುಟದ ವೇಳೆಗೆ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ 71 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದರೆ,&lt;ref name=&quot;million&quot;&gt;{{cite web | publisher = ComiPress.com | date = March 6, 2007 |accessdate=November 22, 2008| title = The Rise and Fall of Weekly Shōnen Jump: A Look at the Circulation of Weekly Jump | url = http://comipress.com/article/2007/05/06/1923}}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಇದು 89 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |accessdate=November 10, 2009| publisher = Comi Press | date = December 31, 2008 | title = Top Manga Properties in 2008 - Rankings and Circulation Data| url = http://comipress.com/article/2008/12/31/3733}}&lt;/ref&gt;  2008ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, 43ನೇ ಸಂಪುಟದ 1.1 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ 9ನೆಯ ಅಧಿಕ-ಮಾರಾಟದ ಸಚಿತ್ರಕಥೆಯಾಗಿದೆ.  41, 42 ಮತ್ತು 44ನೇ ಸಂಪುಟಗಳು ಅಗ್ರ 20 ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳೊಳಗೆ ಬಂದರೂ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-12-19/2008-yearly-japanese-comic-ranking-no.1-25|title=2008's Top-Selling Manga in Japan, #1-25|publisher=[[Anime News Network]]|date=December 19, 2008|accessdate=December 19, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ 4.2 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳು 2008ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿ 2ನೇ ಅಧಿಕ ಮಾರಾಟದ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title=2008's Top-Selling Manga in Japan, by Series| url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-01-02/2008-top-selling-manga-in-japan-by-series|date=January 2, 2009 | publisher=[[Anime News Network]]| accessdate=January 3, 2009}}&lt;/ref&gt;  2009ರ ಸಾಲಿನ ಮೊದಲರ್ಧದಲ್ಲಿ, 3.4 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಕಂಡು ಜಪಾನ್‌ನ 3ನೇ ಅಧಿಕ-ಮಾರಾಟದ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Top-Selling Manga in Japan by Series: 1st Half of 2009| url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-06-15/top-selling-manga-in-japan-by-series/1st-half-of-2009|date=June 15, 2009 | publisher=[[Anime News Network]]| accessdate=June 15, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಅಂತಹುದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, 45ನೇ ಸಂಪುಟವು 1.1 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ 5ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, 46ನೇ ಸಂಪುಟವು 864,708 ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ  9ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರೆ, 44ನೇ ಸಂಪುಟವು 40ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Top-Selling Manga in Japan by Volume: 1st Half of 2009 (Updated)| url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-06-15/top-selling-manga-in-japan-by-volume/1st-half-of-2009|date=June 15, 2009 | publisher=[[Anime News Network]]| accessdate=June 15, 2009}}&lt;/ref&gt;

''ನರುಟೊ''  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯು 2006ರ&lt;ref name=&quot;Quill&quot;/&gt; ಸಾಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 10%ರಷ್ಟು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಗ್ರ ಸ್ವತ್ತು&lt;ref&gt;{{cite web | publisher = [[Viz Media]] | date = March 7, 2006 | title = USA Today's Top 150 Best Seller list features Viz Media's Shonen Jump's Naruto manga at number 29 |accessdate= November 22, 2008| url = http://www.viz.com/news/newsroom/2006/03_naruto.php}}&lt;/ref&gt; ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.  ICv2ಯು ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಗ್ರ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | publisher = ICv2 | date = July 30, 2009 | title = 'ICv2 Insider's Guide' #67: Top 10 Shonen Properties Q2 2009 |accessdate= September 16, 2009| url = http://www.icv2.com/articles/news/15498.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | publisher = ICv2 | date = October 11, 2008 | title = Top 20 Q3 2008 Manga Properties|accessdate= September 16, 2009| url = http://www.icv2.com/articles/news/13691.html}}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಏಳನೇ ಸಂಪುಟವು 2006ರಲ್ಲಿ &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಿತ ಕಾದಂಬರಿ&quot;ಗೆ [[ಕ್ವಿಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದಾಗ ಹಾಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಥಮ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Quill&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.icv2.com/articles/home/9450.html | title=Naruto Nabs Quill Award |publisher=ICv2 |date=October 12, 2006 |accessdate=April 7, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ''[[USA ಟುಡೇ]] ಪುಸ್ತಕಪಟ್ಟಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ 11ನೇ ಸಂಪುಟವು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ 17ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದ 28ನೇ ಸಂಪುಟ ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-11-12/a-quiet-week-for-manga-on-booklist|title=A Quiet Week for Manga on Booklist|publisher=[[Anime News Network]]|date=November 12, 2006|accessdate=November 8, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-09-04/naruto-11-breaks-booklist-record |title=Naruto 11 Breaks Booklist Record|publisher=[[Anime News Network]]|date=September 4, 2006|accessdate=November 8, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-03-13/usa-today-booklist-march-3-9-highest-ranking-naruto/2|date=March 13, 2008|title=USA Today Booklist, March 3–9: Highest-Ranking Naruto|publisher=[[Anime News Network]]|accessdate=November 8, 2008}}&lt;/ref&gt;  28ನೇ ಸಂಪುಟವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ಕಂಡ  ಯಾವುದೇ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುದಲ್ಲದೇ, 2008ರ ಸಾಲಿನ ಅಧಿಕ ಮಾರಾಟದ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕ-ಮಾರಾಟದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title = Top 20 Bookstore Graphic Novels of 2008|date=January 25, 2009| publisher=ICv2 | url = http://www.icv2.com/articles/news/14161.html| accessdate = September 19, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title = BookScan's Top 20 Graphic Novels for March| publisher=ICv2 | url = http://www.icv2.com/articles/home/12330.html | accessdate = April 3, 2008}}&lt;/ref&gt;  ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ 29ನೇ ಸಂಪುಟವು #57ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿದ್ದರೆ 28ನೇ ಸಂಪುಟವು #139ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-05-07/usa-today-booklist-april-28-may-4|title=USA Today Booklist, April 28–May 4|publisher=[[Anime News Network]]|date=May 7, 2008 |accessdate=May 8, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, 14ನೇ ಸಂಪುಟವು [[ಡೈಮಂಡ್‌ ಕಾಮಿಕ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್ಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುವ  &quot;ಮಂಗಾ ಸೀರೀಸ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಇಯರ್‌&quot; ಜೆಮ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-04-07/viz-wins-two-2007-gem-manga-awards-from-diamond |title=Viz Wins Two 2007 Gem Manga Awards from Diamond |publisher=[[Anime News Network]] |date=April 7, 2008 |accessdate=April 7, 2008 }}&lt;/ref&gt;  ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 31 ಸಂಪುಟಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುದರಿಂದ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ 2008ರ ಸಾಲಿನ ಅಗ್ರ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಸ್ವತ್ತು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಹಾ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icv2.com/articles/news/13691.html|title=Top 20 Q3 2008 Manga Properties |publisher=ICv2|date=November 10, 2008 |accessdate=November 26, 2008 }}&lt;/ref&gt;  [[Yahoo!]] ವೆಬ್‌ ಹುಡುಕುತಾಣದ 2008ರ ಸಾಲಿನ ಅಗ್ರ 10 ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಹುಡುಕು ಪದಗಳಲ್ಲಿ  &quot;ನರುಟೊ&quot; ಪದದ ಹುಡುಕುವಿಕೆಯು #7ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, 2007ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ #4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-12-03/naruto-makes-yahoo-top-10-search-terms-list-at-no.7|title=Naruto Makes Yahoo's Top-10 Search Terms List at #7|publisher=[[Anime News Network]]|date=December 3, 2008 |accessdate=December 3, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ'' &lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;ದ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾ, ಕಿಷಿಮೊಟೊರವರು ''ನರುಟೊ ಕಲೆಕ್ಟರ್‌ ವಿಂಟರ್‌ 2007/2008'' ರಲ್ಲಿ &quot;ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನಿಂಜಾಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ತನಗೆ ಹರ್ಷವಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಹಿಂದೆ ಪರಿಚಯವಿರದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂದರೆ ಅವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book |title= Shonen Jump #83 |volume= 7 |issue=11 |year= 2009 month= November |publisher= Viz Media |language= English |chapter= 10th Anniversary: The Masashi Kishimoto Files }}&lt;/ref&gt;

ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಟೀಕೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸರಣಿಯು ಪಡೆದಿದೆ.  [[IGN]]ನ A. E. ಸ್ಪಾರೋ ಎಂಬುವವರು ಕೆಲ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕೆಲವೇ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರೆಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದರು.  ಆತ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಲೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಿಷಿಮೊಟೊರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ ಕೂಡಾ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://comics.ign.com/articles/768/768585p1.html|title=Naruto Vol. 13 Review|publisher=[[IGN]]|author=Sparrow, A. E.|date=2007-02-027|accessdate=November 13, 2008}}&lt;/ref&gt;  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ ''[[ನಿಯೋ]]'' ವು ನರುಟೊನ ಪಾತ್ರವನ್ನು &quot;ಜುಗುಪ್ಸೆಗೊಳಿಸುವಂತಹುದು&quot; ಎಂದು ಹಾಗೂ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ದರ್ಜೆಯ ಪಾತ್ರಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ &quot;ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಓಕರಿಕೆ ತರಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗೀಳು ಹಿಡಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;neo023&quot;&gt;{{Citation|last=White|first=Nik|date=September, 2006|title=Naruto Vol. 1: Unleashed|magazine=[[Neo (magazine)|''Neo'']]|place=United Kingdom|publisher=Uncooked Media|issue=23|issn=1744-9596|page=70–71}}&lt;/ref&gt;  ''[[ಅನೈಮ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌]]'' ನ (ANN) ಕಾರ್ಲ್‌ ಕಿಂಲಿಂಗರ್‌ರು ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರವೂ ತನ್ನದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಟನೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪಾತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಆತ &quot;ಎಂತಹಾ ದಡ್ಡನೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಪಾತ್ರವೂ&quot; ಸಹಾ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದರೆ &quot;ನಿರ್ಯೋಚನೆಯಿಂದೆಂಬಂತೆ&quot; ಹೋರಾಡುವುದರೆಡೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಿಂಲಿಂಗರ್‌ರು ಕೆಲ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಾವಸ್ತು ಮುಂದುವರೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋರಾಟಗಳಿದ್ದು, ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋರಾಟವು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ANNManga8-10Review&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/review/naruto-gn-8-10|title=Naruto GN 8-10 - Review|publisher=[[Anime News Network]]|author=Kimlinger, Carl|date=November 2, 2006|accessdate=March 27, 2008}}&lt;/ref&gt;  TwistedManga.comನ ಜೇವಿಯರ್‌ ಲ್ಯೂಗೋರು ಅನೇಕ ಸಂಪುಟಗಳ ನಂತರವೂ ಆಹ್ಲಾದಿಸುವಂತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಕಿಷಿಮೊಟೊರ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಹಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಲ್ಯೂಗೋ ಅದು ಕಥೆಯನ್ನು &quot;ನಾಟಕೀಯ, ಉತ್ತೇಜಿತವಾಗಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಆತ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಯೇ ಇದೆ&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://twistedmanga.com/naruto-volume-14-recap-and-review/|title=Naruto v. 14 Review|author=Lugo, Javier|publisher=TwistedManga.com}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ಭಾಗ IIರ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ANNನ ಕ್ಯಾಸೆ ಬ್ರೀನ್ಜಾರು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಪಶಂಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಚರ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಬ್ರೀನ್ಜಾರು ಕಥಾವಸ್ತು ಹಾಗೂ ಹೋರಾಟ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಓದುಗರಿಗೆ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಆಹ್ಲಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪುಟಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಅವರು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ANNManga28Review&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/review/naruto-gn-28|title=Naruto GN 28 Review|publisher=[[Anime News Network]]|author=Brienza, Casey|date=August 7, 2008|accessdate=March 27, 2008}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ಮಾನಿಯಾ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಬ್ರಿಯಾನಾ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ರು ಭಾಗ IIರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯು ಅನೇಕ ಪಾತ್ರಗಳು ದೊಡ್ಡವರಾಗುವ ಕಾರಣ &quot;ಪ್ರಬುದ್ಧ&quot;ವಾದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಕೆಲ ಜಪಾನೀ ಪದಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ, ಉಳಿದವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ &quot;ಅಸಂಗತ&quot;ವಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಟೀಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mania.com/naruto-vol28_article_83777.html|title=Naruto Vol.#28 review|publisher=Mania Entertainment|author=Lawrence, Briana|date=March 27, 2008|accessdate=November 19, 2008|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110810231741/http://www.mania.com/naruto-vol28_article_83777.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[TV ಅಸಾಹಿ]]ಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2006ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಗ್ರ 100 ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ''ನರುಟೊ'' ಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Japan's Favorite TV Anime |  url = http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan's-favorite-tv-anime |publisher=[[Anime News Network]]|date=October 13, 2006| accessdate = December 22, 2006}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  ಸರಣಿಯು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-04-19/japanese-anime-tv-ranking-april-9-15|title=Japanese Anime TV Ranking, April 9-15|publisher=[[Anime News Network]]|date=April 19, 2007|accessdate=November 19, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-10-07/japanese-anime-tv-ranking-september-22-28|title=Japanese Anime TV Ranking, September 22-28|publisher=[[Anime News Network]]|date=October 7, 2008|accessdate=November 19, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ'' ನ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಅಳವಡಿಕೆಯು &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಜೀವಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&quot;ಯನ್ನು  [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ನ [[ಮನಿಲಾ]]ದ [[ಸ್ಯಾಂಟೋ ಟಾಮಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ  UStv ಪ್ರಶಸ್ತಿಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=51053|title=Studio 23 tops USTv Awards|date=February 22, 2007|accessdate=September 7, 2007|publisher=inquirer.net|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011113705/http://showbizandstyle.inquirer.net/entertainment/entertainment/view_article.php?article_id=51053|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ವಿಝ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಹದಿಮೂರು ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ  DVD ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆಂದು ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Awards&quot;&gt;{{cite web |url=http://comics.ign.com/articles/764/764384p1.html |title=NYCC 07: Viz Anime Dominates Award Noms |publisher=[[IGN]]|author=George, Richard|date=February 13, 2007|accessdate=September 7, 2007 }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಇಡೀ 2008ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅಧಿಕ-ಮಾರಾಟದ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಸ್ವತ್ತು ಎಂಬ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನೂ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icv2.com/articles/news/13693.html|title=Top Q3 2008 Anime Properties |publisher=Icv2|author=George, Richard|date=November 10, 2008|accessdate=November 26, 2008 }}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ''  UST ಮೆಡಿಸಿನ್‌ ಆಡಿಟೋರಿಯಂ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 2009ರಂದು ನಡೆದ USTv ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2009ರಲ್ಲಿ &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಜೀವಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ&quot; ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.yehey.com/entertainment/celebs/article.aspx?id=235177|title=Fifth USTv Students’ Choice Awards|date=February 22, 2009|accessdate=February 26, 2009|publisher=YEHEY! In-house Production|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 4, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304154901/http://www.yehey.com/entertainment/celebs/article.aspx?id=235177|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ICv2ನ 2009ರ ಮೊದಲರ್ಧದ &quot;ಅಗ್ರ 10 ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ  ಸ್ವತ್ತುಗಳು&quot; ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ನರುಟೊ''  ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icv2.com/articles/news/15249.html |title='ICv2 Insider's Guide' #66: Top 10 Anime Properties Spring 2009|publisher=[[Anime News Network]] |date=June 26, 2009 |accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಜಪಾನಿನ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ TV ಶ್ರೇಯಾಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-10-24/japanese-anime-tv-ranking-october-13-19|title=Japanese Anime TV Ranking, October 13-19|publisher=[[Anime News Network]] |date=October 24, 2008 |accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-11-03/japanese-anime-tv-ranking-october-20-26|title=Japanese Anime TV Ranking, October 20-26|publisher=[[Anime News Network]] |date=November 3, 2008|accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;  ಜಪಾನಿನ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ DVD ಶ್ರೇಯಾಂಕಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  DVD ಮಾರಾಟವೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-06-10/japanese-animation-dvd-ranking-june-1-7 |title=Japanese Animation DVD Ranking, June 1-7 |publisher=[[Anime News Network]] |date=June 10, 2009 |accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-05-19/japanese-animation-dvd-ranking-may-11-17 |title=Japanese Animation DVD Ranking, May 11-17 (Updated) |publisher=[[Anime News Network]] |date=May 19, 2009 |accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌'' ನ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳು ವಾರಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 160,000 ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-01-29/tv-tokyo-iwata-discusses-anime-road-to-survival |title=TV Tokyo's Iwata Discusses Anime's 'Road to Survival' (Updated) |publisher=[[Anime News Network]] |date=November 17, 2008 |accessdate=November 17, 2008}}&lt;/ref&gt;  2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಹುಲುವಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ''ನರುಟೊ''  20ನೇ ಸ್ಥಾನ ಕೂಡಾ ಪಡೆದಿತ್ತು.  ಜೂಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.  ಜೂಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡ ಸಜೀವಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ''ನರುಟೊ''  ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-04-27/naruto-was-no.20-show-on-hulu-no.1-on-joost-in-february|title=Naruto was #20 Show on Hulu, #1 on Joost in February |publisher=[[Anime News Network]] |date=April 27, 2009|accessdate=July 5, 2009}}&lt;/ref&gt;

''ನರುಟೊ''  ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯು 38ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ IGNನ ಅಗ್ರ 100 ಸಜೀವಚಿತ್ರಿತ ಸರಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;ign100&quot;&gt;{{cite web |title=38. Naruto |url=http://tv.ign.com/top-100-animated-tv-series/38.html |publisher=[[IGN]] |accessdate=September 5, 2009 |date=January 23, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218133956/http://tv.ign.com/top-100-animated-tv-series/38.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ವಿಮರ್ಶಕರು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿದೆಯೆಂದು ಏಕೆಂದರೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಿಂತ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೀಸಲಾದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಸಂಗೀತವೂ ಸಹಾ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆಯೆನ್ನುವ ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಭಾಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;AnimeOnDVDReviewDVD4&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mania.com/naruto-box-set-04-also-wspecial-edition_article_79366.html|title=Disc Reviews &gt;&gt; Naruto Box Set 04 (also w/special edition|publisher=Mania.com|author=Rich, Justin|date=August 7, 2007|accessdate=March 27, 2008}}&lt;/ref&gt;  ANNನ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಥೇರನ್‌ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹೋರಾಟಗಳಿವೆಯೆಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಟೀಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ &quot;ರೂಢಿಮಾದರಿಯ ಷೋನೆನ್ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು&quot; ತೊರೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕಥಾಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ANN6&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/review/naruto/dvd-uncut-dvd-box-set-6|title=Naruto DVD - Uncut DVD Box Set 6 - Review|publisher=[[Anime News Network]]|author=Theron, Martin|date=February 29, 2008|accessdate=March 27, 2008}}&lt;/ref&gt;  T.H.E.M.ನ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನಾ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್‌ರ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಸರಣಿಯ ಪಾತ್ರಗಳು &quot;ಇಷ್ಟಪಡುವಂತಹುದು&quot; ಎಂದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಷೋನೆನ್‌ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೂಢಿಮಾದರಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಕಿಷಿಮೊಟೊರನ್ನು ಪ್ರತಿಭೆಗೆ &quot;ಸಾಧಾರಣ ಕಲಾಕಾರನ ತನ್ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ&quot; ಎಂದು ಗಣಿಸುವ ಆಕೆ ಆತನ ಕಲಾಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;THEMAnimeReviews&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.themanime.org/viewreview.php?id=120|title=THEM Anime Reviews 4.0 - Naruto|publisher=T.H.E.M. Anime Reviews|author=Ross, Christina|accessdate=March 27, 2008|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113210839/http://www.themanime.org/viewreview.php?id=120|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, T.H.E.M. ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಎರಡನೇ ವಿಮರ್ಶಕ ಡೆರಿಕ್‌ L. ಟಕರ್‌ರು, ಸಜೀವಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದಾಗ ಅವರು &quot;ನೀಡುವ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಏನೂ ಉಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಯನ್ನು &quot;ಒಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.  ಅವರು ಹೋರಾಟಗಳು ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುತ್ತವಾದರೂ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಾರಣ ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಲಿಕ್ಕೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;THEMAnimeReviews2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.themanime.org/viewreview.php?id=622|title=THEM Anime Reviews 4.0 - Naruto - Second Opinion|publisher=T.H.E.M. Anime Reviews|author=Tucker, Derrick|accessdate=March 27, 2008|archive-date=ಜುಲೈ 20, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720171532/http://www.themanime.org/viewreview.php?id=622|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಕೆಲ ವಿಮರ್ಶಕರು ''ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ಅಟ್‌‌‌ ಹಿಡನ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌''  ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ ಮುಖ್ಯ ''ನರುಟೊ''  ಸರಣಿಯ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳತ್ತಲೇ ಕಥೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ANNನ ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ''ನರುಟೊ''  ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗೆ ಸೇರಿದ ತೀರ ಸಾಧಾರಣದ್ದೆಂದು &quot;ಸರಣಿಗೆ ಇದು ನೀಡಬೇಕಾದ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಆದರೆ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಸರಣಿಯು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣ/ಪ್ರಸಂಗ/ಘಟನೆಗಳಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ANN Hidden Falls Review&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.animenewsnetwork.com/review/naruto-special-battle-at-hidden-falls-i-am-the-hero+naruto-gn-co/dvd |title=Naruto Special: Battle at Hidden Falls. I am the Hero! |first=Briana |last=Lawrence |publisher=[[Anime News Network]] |date=August 4, 2007 |accessdate=April 10, 2008}}&lt;/ref&gt;  [[DVD ಟಾಕ್‌]]ನ ಟಾಡ್‌ ಡಗ್ಲಾಸ್‌ Jr.ರು OVAಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ ಆದರೆ ಸರಣಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಥಾಭಾಗಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಗಹನತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dvdtalk.com/reviews/28515/naruto-ova-the-lost-story/|title=Naruto OVA - The Lost Story  |first=Todd |last=Douglass Jr |publisher=[[DVD talk]] |date=June 8, 2007 |accessdate=November 22, 2008}}&lt;/ref&gt;  ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  ಸರಣಿಯು ಆಕ್ಟಿವ್‌ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ  ಡೇವಿಡ್‌ C. ಜೋನ್ಸ್‌ರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರು ಹೊಸ ಪಾತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆಗಳ ಉತ್ತಮೀಕರಣವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ IIರ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ರಂತೆ ಸರಣಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತಷ್ಟು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.activeanime.com/html/content/view/5759/57/ |title=NARUTO SHIPPUDEN VOL. 2 (ADVANCE REVIEW) |first=Jones |last=David C. |publisher=Activeanime |date=October 25, 2009 |accessdate=November 1, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110314223816/http://www.activeanime.com/html/content/view/5759/57 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|3}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Wikiquote|Naruto}}
{{Commonscat|Naruto}}

* [https://web.archive.org/web/20141012150548/http://naruto.com/j/ ಅಧಿಕೃತ ''ನರುಟೊ''  ಜಾಲತಾಣ] {{ja icon}}
* [http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto2002/ ಅಧಿಕೃತ TV ಟೋಕಿಯೋ/ಟೋಕ್ಯೋ ''ನರುಟೊ''  ಜಾಲತಾಣ] {{ja icon}}
* [http://www.tv-tokyo.co.jp/anime/naruto/ ಅಧಿಕೃತ TV ಟೋಕಿಯೋ/ಟೋಕ್ಯೋ ''ನರುಟೊ : ಷಿಪ್ಪುಡೆನ್‌''  ಜಾಲತಾಣ] {{ja icon}}
* [http://pierrot.jp/title/naruto/index.html ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯೆರಟ್‌ ''ನರುಟೊ ''  ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829202046/http://pierrot.jp/title/naruto/index.html |date=2016-08-29 }} {{ja icon}}
* [http://naruto.viz.com/ ಅಧಿಕೃತ ವಿಝ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ''ನರುಟೊ ''  ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091219143555/http://naruto.viz.com/ |date=2009-12-19 }}
* [http://www.ytv.com/programming/shows/naruto/ ಅಧಿಕೃತ YTV ''ನರುಟೊ ''  ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081216161258/http://www.ytv.com/programming/shows/naruto/ |date=2008-12-16 }}
* [http://www.narutounleashed.co.uk/ ಅಧಿಕೃತ ಮಂಗಾ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ''ನರುಟೊ ''  ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100406073038/http://www.narutounleashed.co.uk/ |date=2010-04-06 }}
* [http://naruto.net.au/ ಅಧಿಕೃತ ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ''ನರುಟೊ ''  ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406172746/http://naruto.net.au/ |date=2016-04-06 }}
* {{ann|manga|1598}}
* {{ann|anime|1825}}
* {{dmoz|Arts/Comics/Manga/Titles/N/Naruto/|''Naruto''}}

{{Naruto}}
{{Series in Weekly Shōnen Jump}}
{{Weekly Shōnen Jump - 1990-1999}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:1963ರ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಗಳ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕದನ/ಹೋರಾಟ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಹಸ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವಿತರಣೆಯ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:2002ರ ಸಾಲಿನ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಾ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜಪಾನೀ ದಂತಕಥೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವಿತರಣೆಯ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:1999ರ ಸಾಲಿನ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಟೆಲ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ನರುಟೊ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿ ಬದಲಿಸುವಿಕೆ/ಷೇಪ್‌ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಫಿಕ್ಷನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಷೋನೆನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಝ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಸಜೀವಚಿತ್ರಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಝ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ಮಂಗಾ ಸರಣಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವಿಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು]]</text>
      <sha1>3z1mntd5zsigeqoat94ebtqa4k5px47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22102</id>
    <revision>
      <id>1435315</id>
      <parentid>1430482</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:29:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136272" sha1="44gbgjhw5ysilpi9jjan3mgen7ou0zi" xml:space="preserve">{{Financial market participants}}
[[ಹಣಕಾಸು]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ '''ಖಾಸಗಿ ಷೇರು''' ಗಳೆಂದರೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ [[ಷೇರು]] [[ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳನ್ನು]], ಆ ಕಂಪನಿಯ [[ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ]] ಷೇರುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ]]. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳೆಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ದೈನಂದಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಷೇರುಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖ ಕಂಪನಿಯನ್ನು [[ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ]] ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ರೀತಿಯ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದಕ್ಕೆವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದೆ.&lt;ref&gt;ಹಲವು ಪದಗಳ ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವೆಂಚರ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [http://www.bvca.co.uk/publications/guide/intro.html ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪರಿಚಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160105001859/http://www.bvca.co.uk/publications/guide/intro.html |date=2016-01-05 }} ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt;

[[ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖರೀದಿ(ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ)]]ಗಳು, [[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮದ ಬಂಡವಾಳ]], [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಬಂಡವಾಳ]], [[ಆಪತ್ಕಾಲೀನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯಮಾವಧಿ ಬಂಡವಾಳ]]ಗಳು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಹೂಡಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಬಹುಪಾಲು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ.

== ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳು ==
ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

=== ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ(ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖರೀದಿ) ===
{{Main|Leveraged buyout}}
[[ಚಿತ್ರ:Leveraged Buyout Diagram.png|thumb|right|350px|ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]]

'''[[ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ]]''', [[LBO]] ಅಥವಾ ಷೇರು ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರೆ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಹಲವು ವಿಧಾನ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿದೆ. ಕಂಪನಿ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಘಟಕ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅಥವಾ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಷೇರುದಾರರೇ ವ್ಯವಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಹಣದ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[http://mba.tuck.dartmouth.edu/pecenter/research/Financial_Times.pdf ದಿ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌‌ ಬಿಟ್ವಿನ್‌ ಡೆಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ಆಡೆಡ್‌ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229190333/http://mba.tuck.dartmouth.edu/pecenter/research/Financial_Times.pdf |date=2012-02-29 }}. 2006ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29ರ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್‌&lt;/ref&gt;

ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗದೇ ಕೇವಲ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡುವ [[ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕ]]ನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖರೀದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ, ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಧನದ ಪಾವತಿಗಾಗಿ, ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವರು.&lt;ref&gt;[http://pages.stern.nyu.edu/~igiddy/LBO_Note.pdf ನೋಟ್‌ ಆನ್ ಲಿವರೇಜಡ್‌ ಬೈಔಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171215184551/http://pages.stern.nyu.edu/~igiddy/LBO_Note.pdf |date=2017-12-15 }}. ಟಕ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯಸಿನೆಸ್‌ ಎಟ್‌ ಡ್ಯಾರ್‌ಮೌತ್‌: ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಆಂಡ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರಿನರ್‌ಶಿಪ್‌, 2002. 2009-02-20ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; LBOದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಲವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಮರುಪಾವತಿಸದ]] ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡುವ ಪ್ರಾಯೋಜಕರದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿಂದ ಹೂಡಿದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, LBO ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲು ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿತ ನಿಧಿಯುಳ್ಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಮರುಪಾವತಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಹಣಕಾಸು ರಚನೆಯು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ LBOನ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡುತ್ತದೆ: (1) ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಬಂಡವಾಳದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ(2) ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಆದಾಯ ಅಧಿಕವಾಗುವುದು ([[ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯ]]ವು ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರೆಗೆ).&lt;ref&gt;ಉಲ್ಫ್‌ ಅಕ್ಸೆಲ್ಸನ್‌, ಟಿಮ್‌ ಜೆಂಕಿನ್ಸನ್‌, ಪರ್‌ ಸ್ಟ್ರೊಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕಲ್‌ S. ವೆಯಿಸ್‌ಬ್ಯಾಚ್‌. [http://www.law.harvard.edu/programs/olin_center/corporate_governance/papers/2008fall-Speakers_11-13_Weisbach.pdf ಲಿವರೇಜ್ ಆಂಡ್‌ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಬೈಔಟ್ಸ್‌: ಎನ್‌ ಎಂಪೈರಿಕಲ್‌ ಎನಾಲಿಸಿಸ್‌]. ಆಗಸ್ಟ್‌ 28, 2006.&lt;/ref&gt;

ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮೊತ್ತದ ಪ್ರಮಾಣ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳು, ಸಾಲದ ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ [[ಸಾಲದಾತ]]ರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳು ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.(LBOಯ [[ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕ]]ರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಎರಡನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು)ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚ [[ಭರಿಸಲು]] ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತೆ.ಖರೀದಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು, ಬಂಡವಾಳಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ LBOಯ ಸಾಲ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯ 60%-90%ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲದ ಅನುಪಾತವು ಹಿಂದಿನ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;ಸ್ಟೀವನ್‌ N. ಕಲ್ಪನ್‌ ಮತ್ತು ಪರ್‌ ಸ್ಟ್ರೋಮ್‌ಬರ್ಗ್‌. [http://leeds-faculty.colorado.edu/bhagat/LBO-VC.pdf ಲಿವರೇಜ್ ಬೈಔಟ್ಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170811075801/http://leeds-faculty.colorado.edu/bhagat/lbo-vc.pdf |date=2017-08-11 }}, ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌, ಜೂನ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 2000-2005ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ LBOಗಳ ಒಟ್ಟು ಖರೀದಿ ದರದ 59.4% ಮತ್ತು 67.9%ರಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ ಸಾಲವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಟ್ರೆನ್ವಿತ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ &quot;M&amp;A ರಿವ್ಯೂ&quot; (2006ರ ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ)&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ===
{{Main|Venture capital}}
'''[[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ]]''' &lt;ref&gt;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಂತೆ ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬದಲು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;/ref&gt; ವು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಾಣದ, ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮೀರಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವೆಂದರೆ ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಲಿರುವ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಳವಡಿಕೆ, ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ತೊಡಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;whatisvc&quot;&gt;ಜೋಸೆಫ್‌ W. ಬರ್ಟ್‌ಲೆಟ್‌. [http://vcexperts.com/vce/library/encyclopedia/documents_view.asp?document_id=15 &quot;ವಾಟ್‌ ಇಸ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228221626/http://vcexperts.com/vce/library/encyclopedia/documents_view.asp?document_id=15 |date=2008-02-28 }} ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ. 2009-02-20ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಜೋಶು ಲರ್ನರ್‌. [http://hbswk.hbs.edu/item/1600.html ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ವೆಂಚರ್ಡ್‌, ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್ ಗೈನ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017041206/http://hbswk.hbs.edu/item/1600.html |date=2015-10-17 }}. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌, 2000ರ ಜುಲೈ 24. 2009-02-20 ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು [[ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] ಅಸ್ತಿತ್ವಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತದವರೆಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪರ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲದ ನೀರಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣದ ಹರಿವಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಹೂಡಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳದ ವಿಸ್ತರಣಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2006/10/07/business/07venture.html ಎ ಕಿಂಕ್ ಇನ್‌ ವೆಂಚರ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌ ಚೈನ್‌]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 7&lt;/ref&gt;

ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಪೌಲ್‌ A. ಗೋಂಪರ್ಸ್‌. [http://coursesa.matrix.msu.edu/~business/bhcweb/publications/BEHprint/v023n2/p0001-p0026.pdf ದಿ ರೈಸ್‌ ಆಂಡ್ ಫಾಲ್‌ ಆಫ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927002550/http://coursesa.matrix.msu.edu/~business/bhcweb/publications/BEHprint/v023n2/p0001-p0026.pdf |date=2011-09-27 }}. ಗ್ರ್ಯಾಚುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೊ. 2009-02-20ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಬಂಡವಾಳ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಪಾಯ ತಡೆಯಲು ಉತ್ತಮ ಲಾಭ ಗಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸಾಲದಂತಹ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಹಣಕಾಸು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ನಿಧಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೂಡಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;whatisvc&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nvca.org/pdf/Principles_of_VC.pdf ದಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801080539/http://www.nvca.org/pdf/Principles_of_VC.pdf |date=2013-08-01 }}. ನ್ಯಾಷನಲ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್. 2009-02-20ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಂಡವಾಳ ===
{{Main|Growth capital}}
'''[[ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಂಡವಾಳ]]''' ವೆಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ಪುನಾರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ,ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸದೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.{{Fact|date=February 2009}}

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರಗತಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು [[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ವವಾಗಿದ್ದು, ಲಾಭ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ಕಂಪನಿ ತನ್ನ [[ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು (ಅಥವಾ ಸಾಲ)]] ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆಯವ್ಯಯಪಟ್ಟಿ (balance sheet) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.privateequitycouncil.org/wordpress/wp-content/uploads/driving-growth-final.pdf ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಗ್ರೋಥ್‌: ಹೌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಂಥನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಪನೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107021723/http://www.privateequitycouncil.org/wordpress/wp-content/uploads/driving-growth-final.pdf |date=2015-11-07 }}. ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಕೌಂಸಿಲ್‌. 2009-02-20ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[PIPEs]] [[ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಂಡವಾಳ]] ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. PIPE ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಪರಿವರ್ತನೀಯ]] ಅಥವಾ [[ಅರ್ಹ]] ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE1DB1031F936A35755C0A9629C8B63 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾದಾಗ; ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುವುದು]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 2004 ಜೂನ್‌ 5&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಗ್ರೆಚ್ಛನ್‌ ಮೊರ್ಗನ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿ ಅಂಡರ್ಸನ್‌. [https://www.nytimes.com/2006/08/13/business/yourmoney/13pipes.html ಸಿಕ್ರೇಟ್ ಇನ್‌ ದಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 2006 ಅಗಸ್ಟ್‌ 13&lt;/ref&gt;

=== ಸಂಕಟದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳು ===
{{Main|Distressed securities}}
'''[[ನಷ್ಟ,ಸಂಕಟದ]]''' ಅಥವಾ '''ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳು''' ಅರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಷ್ಟಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಸಾಲಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.altassets.com/casefor/sectors/2001/nz2639.php ದಿ ಟರ್ನೆರೌಂಡ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612041440/http://www.altassets.com/casefor/sectors/2001/nz2639.php |date=2013-06-12 }}. AltAssets 2001ಅಗಸ್ಟ್‌ 24&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.peimedia.com/productimages/Media/000/165/467/Sample-16.pdf ಗೈಡ್‌ ಟು ಡಿಸ್ಟ್ರೇಸ್ಡ್‌ ಡೆಟ್‌]. ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌, 2007. 2009-02-20 ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/reutersEdge/idUSN0844208020070809 ಡಿಸ್ಟ್ರೇಸ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಟೇಕ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಕೋಸ್‌]. ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌ 2007 ಅಗಸ್ಟ್‌ 9&lt;/ref&gt; &quot;ನಷ್ಟ&quot; ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿ ವರ್ಗವು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

* &quot;ಹಣಕಾಸಿನ ನಷ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು &quot; ಅಥವಾ &quot;ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಲ&quot; ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿ [[ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಲಪತ್ರಗಳಬಗ್ಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮರು ಯೋಜನೆಗೆ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1455&amp;specialid=52 ಬ್ಯಾಡ್ ‌ನ್ಯೂಸ್‌ ಇಸ್‌ ಗೂಡ್ ನ್ಯೂಸ್‌: 'ಡಿಸ್ಟ್ರೇಸ್ಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌' ಇನ್‌ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716181854/http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1455&amp;specialid=52 |date=2012-07-16 }}. ವಾರ್ಟನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌: ನಾಲೆಡ್ಜ್‌ @ ವಾರ್ಟನ್‌, 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 26. 2009-02-20 ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;
* &quot;ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಪರಿಷ್ಕರಣೆ&quot; ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಂಪನಿ ನಡೆಸುವ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಕಂಪನಿಗೆ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಷೇರು ಬಂಡವಾಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ &quot;ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ&quot;.&lt;ref&gt;[http://hbswk.hbs.edu/archive/3914.html ಡಿಸ್ಟ್ರೇಸ್ಡ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌: ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್‌ ಹೇ ಗೋಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016174713/http://hbswk.hbs.edu/archive/3914.html |date=2017-10-16 }}. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌: ವರ್ಕಿಂಗ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್‌, 2004 ಫೆಬ್ರುವರಿ 16. 2009-02-20 ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt;

ಈ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಯು [[ಭಧ್ರತಾ ನಿಧಿಗಳು]] ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಕಂಪನಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸಾಲಪತ್ರ ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಸಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯವಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

=== ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯ ಬಂಡವಾಳ ===
{{Main|Mezzanine capital}}
'''[[ಮಧ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ]]''' ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಂಪನಿಯ [[ಬಂಡವಾಳ ರಚನೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ]]ದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ [[ಅಧೀನ ಸಾಲ]] ಅಥವಾ [[ಆದ್ಯತಾ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ]]ವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಣಕಾಸು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದ ಮೊತ್ತ ಕಡಿಮೆಮಾಡಲು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು [[ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ತರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]
ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಲಗಾರರು ನೀಡಬಹುದಾದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲ ಮಾಡಲು ಇಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುವುದು.&lt;ref&gt;ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌, ಕೆನ್ನತ್‌ H. ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸ್‌, ಲಾರ್ರಿ E. [https://books.google.com/books?id=whnjCj-qERQC&amp;pg ದಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಫೈನಾನ್ಸಿಂಗ್ ಗ್ರೋಥ್‌: ಸ್ಟ್ರೇಟಜೀಸ್‌ ಆಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌]. 2005&lt;/ref&gt; ಮಧ್ಯಮ ಅವಧಿಯ ಸಾಲಪತ್ರ ಹೊಂದಿರುವವವರು ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿರಿಯ ಸಾಲಗಾರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.buyoutsnews.com/story.asp?storycode=31137 ಮೆಸ್‌ ಲುಕಿಂಗ್‌ ಅಪ್‌; ಇಟ್ಸ್‌ ನಾಟ್‌ ಎ ಲಾಂಗ್ ವೇ ಡೌನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080123122008/http://www.buyoutsnews.com/story.asp |date=2008-01-23 }}. ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌ ಬೈಔಟ್ಸ್‌, 2006 ಮೇ 11, [https://web.archive.org/web/20080123122008/http://www.buyoutsnews.com/story.asp ಕ್ಯಾಶ್ಡ್‌]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sbnonline.com/Local/Article/17958/73/156/A_higher_yield.aspx ಎ ಹೈಯರ್ ಯೀಲ್ಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101112060143/http://www.sbnonline.com/Local/Article/17958/73/156/A_higher_yield.aspx |date=2010-11-12 }}. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ಅಗಸ್ಟ್‌ 2009&lt;/ref&gt;

=== ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ===
{{Main|Private equity secondaries}}
'''[[ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ]]''' ಗಳೆಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರ]]ರು ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿಯವರ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]]ಯ ಬಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;2008PEMarket&quot;&gt;[http://www.peimedia.com/productimages/Media/000/171/054/Sample_ContentsExtract_Secondaries.pdf ದಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌ ಸೆಕಂಡರಿಸ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌, ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಗೈಡ್ ಟು ಇಟ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌, ಆಪರೇಶನ್‌ ಆಂಡ್‌ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್‌] ದಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌ ಸೆಕಂಡರಿಸ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌, 2008&lt;/ref&gt; ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶವಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಅವುಗಳು ಕೂಡಲೇ ನಗದೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸಬರಾದ ಈ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಆ ಅವಧಿಯನ್ನು ನವೀಕರೀಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯ [[ಜೆ-ಕುವ್‌]] ಪ್ರಭಾವವು ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;ಗ್ರ್ಯಾಬನ್ವಾರ್ಟರ್‌, ಅಲ್ರಿಚ್‌. [https://books.google.com/books?hl=en&amp;id=AxgjxW4ij6EC&amp;dq ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಡ್‌ ಟು ದಿ ಜೆ-ಕರ್ವ್‌: ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌ ಫಂಡ್‌ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌], 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.altassets.com/features/arc/2006/nz8397.php ಎ ಡಿಸ್ಕಶನ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಜೆ-ಕರ್ವ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130612054840/http://www.altassets.com/features/arc/2006/nz8397.php |date=2013-06-12 }}. [[AltAssets]], 2006&lt;/ref&gt; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಇತರರ ನಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೂಲಕ [[ನಿಧಿಗಳ ನಿಧಿ]]ಗೆ ಸಮಾನ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.thestandard.com/article/0,1902,28821,00.html ಎ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇಸ್ ಬೋರ್ನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529000451/http://www.thestandard.com/article/0,1902,28821,00.html |date=2009-05-29 }}, ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌, 28 ಅಗಸ್ಟ್‌ 2001&lt;/ref&gt; ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಕೇವಲ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನಷ್ಟೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದೆ, ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

=== ಇತರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನತಂತ್ರಗಳು ===
ಇತರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

* '''[[ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರ]]''' : ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಿಂತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವ ಬಂಡವಾಳ &quot;ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ&quot; ಮತ್ತು ಲಾಭವಕಾಶದ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗದ ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* '''[[ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ]]''' : ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ., ಸೇತುವೆಗಳು, ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳು, ಸುಂಕದ ರಸ್ತೆಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸಗಳು) ಹೂಡಿಕೆಯು ಸರಕಾರಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.efinancialnews.com/privateequity/index/content/2449714858/ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಂಬಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಇನ್‌ಪ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌] (ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ನ್ಯೂಸ್‌, 2008)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2006/12/31/business/yourmoney/31infra.html?_r=1&amp;scp=2&amp;sq=infrastructure+private+equity&amp;st=nyt&amp;oref=slogin ಇಸ್‌ ಇಟ್‌ ಟೈಮ್‌ ಟು ಅಡ್‌ ಎ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಲಾಟ್ ಟು ಯುವರ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಪೋಲಿಯೊ?] (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[ಬೈಔಟ್‌ ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಪುಟ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಇನ್‌ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌] (MSN ಮನಿ, 2008)&lt;/ref&gt;
* '''[[ಇಂಧನ]]''' ಮತ್ತು '''[[ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು]]''' : ಇಂಧನ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ (ಇಂಧನ) ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ (ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ)ಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತವೆ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರವಾನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳು (ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆ ಇದಾಗಿದೆ.
* '''[[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌]]''' : ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ನೋಂದಾವಣಿಯಾಗದ ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡುವ ಹೂಡಿಕೆಯು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ರೂಪದ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fdic.gov/bank/analytical/banking/2001sep/article2.html |title=ಮರ್ಜೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌: ಪಾಸ್ಟ್‌ ಆಂಡ್ ಪ್ರಸೆಂಟ್‌ |access-date=2009-12-29 |archive-date=2017-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207045329/https://www.fdic.gov/bank/analytical/banking/2001sep/article2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ==
{{history of private equity and venture capital}}
{{Main|History of private equity and venture capital}}

=== ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ===
{{Main|History of private equity and venture capital|Early history of private equity}}
[[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಆಂಡ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]] (ARDC) ಮತ್ತು [[J.H. ವಿಟ್ನಿ &amp; ಕಂಪನಿ]] ಎಂಬ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಗಮದಿಂದ, 1946ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ವಿಲ್ಸನ್‌, ಜಾನ್‌. ''ದಿ ನ್ಯೂ ವೆಂಚರ್ಸ್‌, ಇನ್‌ಸೈಡ್ ದಿ ಹೈ ಸ್ಟಾಕ್ಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್ ವೆಂಚರ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌.''&lt;/ref&gt; [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಮೊದಲು, ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು (ಮೊದಲು &quot;ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರ ಬಂಡವಾಳ&quot; ಎನ್ನುವ) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. &quot;ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಿತಾಮಹ&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/doriot_hi.html/ |title=WGBH ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸರ್ವೀಸ್‌, “ವೊ ಮೇಡ್ ಅಮೆರಿಕ?&quot;-ಜಾರ್ಜಿಸ್‌ ಡೊರಿಯಟ್‌” |access-date=2009-12-29 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602085757/http://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/doriot_hi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[INSEAD]] ಸ್ಥಾಪಕ [[ಜಾರ್ಜಿಸ್‌ ಡೊರಿಯಟ್‌]] IIನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಸೈನಿಕರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಹೂಡಿಕೆ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಿಸಿ, ARDCನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

1957ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ (DEC) $70,000ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆದರು. 1968ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ's ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ $355 ದಶಲಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು.ಹೀಗಾಗಿ ARDC ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು (ಹೂಡಿಕೆಯ 500 ಪಟ್ಟುಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಮತ್ತು 101%ರಷ್ಟು [[ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಆದಾಯ ದರ]]ವಾಗಿತ್ತು).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vcexperts.com/vce/library/encyclopedia/documents_view.asp?document_id=15 |title=ಜೋಸೆಫ್‌ W. ಬರ್ಟ್‌ಲೆಟ್‌, &quot;ವಾಟ್‌ ಇಸ್ ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌?&quot; |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228221626/http://vcexperts.com/vce/library/encyclopedia/documents_view.asp?document_id=15 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1959ರಲ್ಲಿ [[ಫೇರ್‌ಚೈಲ್ಡ್‌ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌]]ಗೆ (ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಅಂತರ್ಗತ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ) ಮೊದಲ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಂಪನಿಯು ನಂತರ [[ವೆನ್‌ರಾಕ್‌ ಎಸೋಸಿಯೆಟ್ಸ್‌]] ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;U.S. ಷೇರು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗದ ಜನರಲ್‌ ಕೌಂಸೆಲ್ ಆಗಿರುವ ಬ್ರೈನ್‌ G. ಕಾರ್ಟ್‌ರೈಟ್‌ರ ಭಾಷಣ [http://www.sec.gov/news/speech/2007/spch102407bgc.htm ದಿ ಫ್ಯುಚರ್‌ ಆಫ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಸ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್‌]. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವನಿಯಾ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಫಾರ್ ಲಾ ಆಂಡ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಫಿಲಾದೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವನಿಯಾ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 24, 2003.&lt;/ref&gt;

=== ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಯ ಉಗಮ ===
{{Main|History of private equity and venture capital|Early history of private equity}}
ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ಸಾಲದ ಮೂಲಕ $42 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು [[ಆದ್ಯತಾ ಷೇರುಗಳ]] ವಿತರಿಸುವ ಮೂಲಕ $7 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. 1955ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಸ್‌-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶಿಪ್‌ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಮೇ ನಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;1955 ಜನವರಿ 21ರಲ್ಲಿ ವಾಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶಿಪ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ಯಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌, Inc. ಪಾನ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶೀಪ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‍‌ ಆಂಡ್ ಗಲ್ಫ್‌ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ ಕಂಪನಿ, Inc. ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌, Inc. ವಾಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶಿಪ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ರ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.&lt;/ref&gt; (0}ವಾಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶಿಪ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌ನ್ನು [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌, Inc.]] ಮೊದಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ $20 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವಾಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನುಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮಾರ್ಕ್‌ ಲೆವಿನ್ಸನ್‌, ''ದಿ ಬಾಕ್ಸ್‌, ಹೌ ದಿ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಂಟೈನರ್ ಮೇಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಮಾಲರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಕಾನಮಿ ಬಿಗ್ಗರ್‌'', ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ. 44-47 (ಪ್ರೈಸ್‌ಟನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ 2006). ICC ಪ್ರಕರಣ ಸಂ. MC-F-5976ರಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿವರ, ''ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ಟ್ರಕಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಆಂಡ್‌ ಪ್ಯಾನ್‌-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ಶಿಪ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌--ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌'', ಜುಲೈ 8, 1957.&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀನ್‌ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆ, ಉದ್ಯಮದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂಡವಾಳದಂತೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಹಿವಾಟಾಗುವ]] ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಕಂಪನಿಗಳ ಬಳಕೆಯು ಹೊಸ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. [[ವಾರನ್‌ ಬಫೆಟ್‌]] ([[ಬೆರ್ಕ್‌ಶೈರ್‌ ಹಾಥ್‌ವೇ]]) ಮತ್ತು [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ಪೊಸ್ನರ್‌]]ರ ([[DWG ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]) ಬಳಕೆಯಿಂದ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ನಂತರ [[ನೆಲ್ಸನ್‌ ಪೆಲ್ಟ್ಸ್‌]] ([[ಟ್ರೀರ್ಕ್‌]]),[[ಸೌಲ್‌ ಸ್ಟೈನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] (ರಿಲಯನ್ಸ್‌ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್‌) ಮತ್ತು [[ಗೆರ್ರಿ ಶ್ವರ್ಟ್ಸ್‌]] ([[ಒನೆಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]]) ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಬಳಸಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುನ್ನಡೆಸುವವರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ಪೊಸ್ನರ್‌ ಅವರು &quot;[[ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ]]&quot; ಅಥವಾ &quot;LBO&quot; ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸಿದರು&lt;ref&gt;ಟ್ರೆಹಾನ್‌, R. ((2006) ''[http://www.4hoteliers.com/4hots_fshw.php?mwi=1757 ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಲಿವರೇಜಡ್‌ ಬೈಔಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209114339/http://www.4hoteliers.com/4hots_fshw.php?mwi=1757 |date=2012-02-09 }}''. 2006 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2 2008 ಮೇ 22ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು&lt;/ref&gt;

1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಯು ಏರಿಕೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಲವು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವವರನ್ನು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದವರು [[ಜೆರೋಮ್‌ ಕೋಹ್ಲ್‌ಬರ್ಗ್‌, Jr.]] ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರದ ಹಿತೈಷಿ [[ಹೆನ್ರಿ ಕ್ರಾವಿಸ್‌]]. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಹ್ಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ರಾವಿಸ್‌ರು ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ [[ಬಿಯರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್‌]]ಗಾಗಿ &quot;ಬೂಟ್‌ಸ್ಟ್ರಾಪ್‌&quot; ಹೂಡಿಕೆ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುವ ಸರಣಿ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಸಾಧು ಅಥವಾ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕರು ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.ಅಲ್ಲದೇ ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಮಾರುವುದು ಸಹ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ{/00}]](ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಗೆ) ಅದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಎನಿಸಬಹುದು. 1964ರಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಕಿನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟರ್ಮೈನೇಟಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯು ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ]]ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಎನಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.investmentu.com/research/private-equity-history.html ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌] (ಇನ್ವಿಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ U, ದಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಕ್ಲಬ್‌&lt;/ref&gt;. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಬಿಯರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ಸ್‌]] ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ಸ್ಟೆರ್ನ್‌ ಮೆಟಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿ ಥೋಂಪ್ಸನ್‌ ವೈರ್‌, ಈಗಲ್‌ ಮೋಟರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೊವ್ಸ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಟೆರ್ನ್‌ ಮೆಟಲ್ಸ್‌ (1965), ಇನ್‌ಕಾಮ್‌ (ರಾಕ್‌ವುಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ಒಂದು ವಿಭಾಗ, 1971), ಕೋಬಲರ್ಸ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ (1971), ಮತ್ತು ಬೋರೆನ್‌ ಕ್ಲೇ (1973)ಯ ಖರೀದಿಯ ಸರಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಬರೋಫ್‌, ಬ್ರೆನ್‌. ''[[ಬರ್ಬಾರಿಯನ್ಸ್‌ ಎಟ್‌ ದಿ ಗೇಟ್‌]].'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಹಾರ್ಪರ್‌ &amp; ರೋವ್‌, 1990, ಪು. 133-136&lt;/ref&gt; 1976ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ರಾವಿಸ್‌ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿದ[[ಬಿಯರ್‌ ಸ್ಟೆರ್ನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಕೋಹ್ಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ರ ನಡುವೆ ಆ ವರ್ಷ [[ಕೋಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ರಾವಿಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]]ಕಂಪನಿಯ ಹುಟ್ಟು ಆತಂಕ ನಿರ್ಮಿಸಿತು.

=== 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ===
{{Main|History of private equity and venture capital|Private equity in the 1980s}}
1982ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಖಜಾನೆ ಖಾತೆ ಮಾಜಿ ಸಚಿವ]] ವಿಲಿಯಂ ಸಿಮೊನ್‌ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಮೂಹವು ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರಗಳ ತಯಾರಕರಾದ ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ್‌ನ್ನು $80 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ವದಂತಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪಾಲು $1 ದಶಲಕ್ಷ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. 1983ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಯುವ ಹದಿನಾರು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು, ಗಿಬ್ಸನ IPO ಮೂಲಕ $290, ಮತ್ತು ಸಿಮೊನ್‌ $66 ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ L. &quot;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,951242,00.html ಬೈಔಟ್ ಬಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130822160507/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,951242,00.html |date=2013-08-22 }}&quot;. [[TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ|''TIME'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]], 1984 ಜುಲೈ 16.&lt;/ref&gt; ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಗ್ರೀಟಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ದೊರೆತ ಯಶಸ್ಸು, ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಾದ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. 1979 ಮತ್ತು 1989ರ ನಡುವೆ $250 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ 2,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಗಳು ವರದಿಯಾದವು.ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;ಒಲ್ಪರ್‌, T. ಮತ್ತು ಟಿಟ್ಮಾನ್‌, S. &quot;ದಿ ಡಿಟರ್ಮೈಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಲೆವೆರೇಜ್ಡ್‌ ಬೈಔಟ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ: ಫ್ರೀ ಕ್ಯಾಶ್ ಫ್ಲೋ vs. ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರೇಸ್‌ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್‌.&quot; [[ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫೈನಾನ್ಸ್‌]], 1993.&lt;/ref&gt;

1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು [[ಎದುರಾಳಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]], [[ಆಸ್ತಿ ವಿಂಗಡಣೆ]], ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯ ಸ್ಥಗಿತ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭದಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಹಲವು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದ್ಯಮಗಳಿಗೆ &quot;[[ಉದ್ಯಮ ದಾಳಿ]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಇಕಾಹ್ನ್‌]], [[ವಿಕ್ಟರ್‌ ಪೊಸ್ನರ್‌]], [[ನೆಲ್ಸನ್‌ ಪೆಲ್ಟ್ಸ್‌]], [[ರಾಬರ್ಟ್‌ M. ಬಾಸ್‌]], [[T. ಬೂನ್‌ ಪಿಕನ್ಸ್‌]], [[ಹರೋಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ಸಿಮೊನ್ಸ್‌]], [[ಕಿರ್ಕ್‌ ಕೆರ್ಕೊರಿಯನ್‌]], [[ಸರ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್‌]], [[ಸೌಲ್‌ ಸ್ಟೈನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಶರ್‌ ಈಡಲ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]] 1980ನೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯದ ಮೂಲಕ ಉದ್ಯಮ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1985ರಲ್ಲಿ [[TWA]]ಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಇಕಾಹ್ನ್‌]] ನಿರ್ದಯಿ [[ಉದ್ಯಮ ಆಕ್ರಮಣ]]ಕಾರನಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದನು.&lt;ref name=&quot;IcahnTWA&quot;&gt;ಬರ್ಬರಾ ಕಿವಿಯಟ್‌ರವರ [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1590446,00.html 10 ಕ್ವೇಶನ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ಕಾರ್ಲ್‌ ಇಕಾಹ್ನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130529042945/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1590446,00.html |date=2013-05-29 }} [[TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]], 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಎಲೈನ್‌ X. ಗ್ರಾಂಟ್‌ರ [http://www.stlmag.com/media/St-Louis-Magazine/October-2005/TWA-Death-Of-A-Legend/ TWA - ಡೆತ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಲೆಜಂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121150300/http://www.stlmag.com/media/St-Louis-Magazine/October-2005/TWA-Death-Of-A-Legend/ |date=2008-11-21 }} St ಲೂಯಿಸ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯಮ ಸ್ವಾಧೀನದಾರರು[[ಮೈಕಲ್‌ ಮಿಲ್ಕನ್‌]]ರ ಬಂಡವಾಳ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದವರು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು [[ಹೆಚ್ಚು ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲ]] ಒದಗಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ [[ಡ್ರೆಕ್ಸೆಲ್‌ ಬರ್ನ್‌ಹಾಮ್‌ ಲಂಬರ್ಟ್‌]] ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವರು.

1980ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿಯು ತನ್ನ ಮಹತ್ತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು. ವ್ಯವಹಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿ, ಹಿಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. 1989ರಲ್ಲಿ [[RJR ನಬಿಸ್ಕೊ]]ವನ್ನು $31.1 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ KKR ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ಸುಮಾರು 17 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ಇದಾಗಿದೆ. ''[[ಬರ್ಬಾರಿಯನ್ಸ್‌ ಎಟ್‌ ದಿ ಗೇಟ್‌]]: ದಿ ಫಾಲ್‌ ಆಫ್‌ RJR ನಬಿಸ್ಕೊ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (ನಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $75 ನೀಡಿ RJR ನಬಿಸ್ಕೊ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಶೀರ್ಸೊನ್‌ ಲೆಹ್ಮಾನ್‌ ಹಟ್ಟನ್‌(/0), ಬೆಲೆಯನ್ನು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $109ರಷ್ಟನ್ನು ನೀಡಿ RJR ನಬಿಸ್ಕೊನ್ನು KKR ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತ್ವರಿತ ಸಂಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ಕುದುರೆ ವ್ಯಾಪಾರವು [[ಶೀರ್ಸೊನ್‌ ಲೆಹ್ಮಾನ್‌ ಹಟ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಫೋರ್ಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಲಿಟಲ್‌ ಆಂಡ್‌ ಕಂ.]] ವಿರುದ್ಧ [[KKR]] ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವಾಯಿತು.ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ [[ಮೊರ್ಗನ್‌ ಸ್ಟಾನ್ಲೀ]], [[ಗೋಲ್ಡ್‌ ಸಾಚ್ಸ್‌]], [[ಸೋಲೊಮನ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಲ್‌ ಲಿಂಚ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವವರಾಗಿದ್ದರು. [[ಶೀರ್ಸನ್‌ ಲೆಹ್ಮಾನ್‌]]ನ ಮೂಲ ಬಿಡ್‌ (ಬೆಲೆ) ನಂತರ RJR ನಬಿಸ್ಕೊಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಅನೂಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ KKR ತ್ವರಿತವಾಗಿ, RJR ನಬಿಸ್ಕೊ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $90 ದರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಶೀರ್ಸನ್‌ ಲೆಹ್ಮಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸೋಲೊಮನ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ ಇರುವ RJRನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಕ್ರಾವಿಸ್‌ನಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಪೈಪೋಟಿ ಎದುರಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $112ರಷ್ಟು ಬಿಡ್‌ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಡಾಲರ್‌ನ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗ, KKRರ $109ರ ಅಂತಿಮ ಬಿಡ್‌ RJR ನಬಿಸ್ಕೊನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/0,9263,7601881205,00.html ಗೇಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050313123621/http://www.time.com/time/magazine/0,9263,7601881205,00.html |date=2005-03-13 }} ([[TIME ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]], 1988)&lt;/ref&gt; RJR ನಬಿಸ್ಕೊ $31.1 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಈ ವ್ಯವಹಾರವು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಯಾಗಿದೆ. 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಗುರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ RJR ನಬಿಸ್ಕೊನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, 2006–2007 ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಾದ ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಗಳು RJR ನಬಿಸ್ಕೊನನ್ನು ಮೀರಿಸಲಿಲ್ಲ.

1980ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಕಾಂಪ್ಯೂ]]ನ, 1988ರಲ್ಲಿ [[ಫೆಡರೇಟೆಡ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌]]ನ ಖರೀದಿ, 1986ರಲ್ಲಿ [[ರೆವ್ಕೊ]] ಡ್ರಗ್‌ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌, ವಾಲ್ಟರ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌, FEB ಟ್ರಕ್ಕಿಂಗ್‌ ಆಂಡ್‌ ಈಟನ್‌ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್‌ನ ಖರೀದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಖರೀದಿಗಳಿಂದಾದ [[ದಿವಾಳಿತನ]]ದಿಂದ ಖರೀದಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, 1990ರಲ್ಲಿ KKR ಮರುಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಷೇರುಗಳ ಮೂಲಕ $1.7 ಶತಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಯಿತು.ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ RJR ನಬಿಸ್ಕೊನ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದಾದ ತೊಂದರೆಯ ವಿಷಯ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೇಲಸ್‌, ಅನಿಸ್ C. &quot;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE2D91E31F935A25754C0A966958260 ನಬಿಸ್ಕೊ ರಿಫೈನೆನ್ಸ್‌ ಪ್ಲಾನ್‌ ಸೆಟ್‌].&quot; [[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 1990 ಜುಲೈ 16.&lt;/ref&gt;

[[ಡ್ರೆಕ್ಸೆಲ್‌ ಬರ್ನ್‌ಹಾಮ್‌ ಲಂಬರ್ಟ್‌]] ಒಂದು [[ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] ಆಗಿದ್ದು, [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲ]]ದ ಖಾತ್ರಿಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.

ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಾಕ್‌ ಪರಿವರ್ತನೆ]]ಯ ಮೂರು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಆರು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ''[[ನೊಲೊ ಕೆಂಟೆಂಡರ್‌]]'' (ಯಾವುದೇ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇಲ್ಲ) ವಿಷಯವನ್ನು ಸರಕಾರ ಸಮರ್ಥಿಸಿ, ಡ್ರೆಕ್ಸಲ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;April Fools&quot;&gt;{{cite book |last=Stone |first=Dan G. |title=April Fools:  An Insider's Account of the Rise and Collapse of Drexel Burnham |url=https://archive.org/details/aprilfoolsinside00ston |year=1990 |publisher=Donald I. Fine |location=New York City |isbn= 1556112289}}&lt;/ref&gt; ಡ್ರೆಕ್ಸಲ್‌ ಕಂಪನಿಯು $650 ದಶಲಕ್ಷ ದಂಡ ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾನೂನುಗಳಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಂಡದ ಮೊತ್ತವಾಗಿತ್ತು. [[1989ರ ಮಾರ್ಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಕನ್‌ ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ದೋಷಾರೋಪಣೆಯ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;DoT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RefBiz&quot;&gt;[http://www.referenceforbusiness.com/history2/5/New-Street-Capital-Inc.html ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ Inc.] - ReferenceForBusiness.comನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ Incಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಂಪನಿ ಪರಿಚಯ, ಮಾಹಿತಿ, ವ್ಯವಹಾರ ವಿವರ, ಇತಿಹಾಸ, ಹಿನ್ನಲೆ ಮಾಹಿತಿ&lt;/ref&gt; [[1990]]ರ [[ಫೆಬ್ರವರಿ 13]]ರಂದು [[U.S. ಷೇರು ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗ]] (SEC), [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಫೆಡರಲ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌]], [[ಡ್ರೆಕ್ಸೆಲ್‌ ಬರ್ನ್‌ಹಾಮ್‌ ಲಂಬರ್ಟ್‌]]ಗೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಖಜಾನೆ ಇಲಾಖೆ ಸಚಿವ]] [[ನಿಕೋಲಸ್‌ F. ಬ್ರ್ಯಾಡಿ]] ಸಲಹೆಮಾಡಿದ ನಂತರ [[ಅಧ್ಯಾಯ 11]]ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿತನದ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;DoT&quot;&gt;''[[ಡೆನ್ ಆಫ್ ಥೀವ್ಸ್‌]]''. [[ಸ್ಟಿವರ್ಟ್‌, J. B.]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಸಿಮನ್‌ ಆಂಡ್ ಶುಸ್ಟರ್, 1991. ISBN 0-671-63802-5.&lt;/ref&gt;

=== 2005-2007 ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿ ಕಾಲ ===
{{Main|History of private equity and venture capital|Private equity in the 21st century}}
ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ, ಸಾಲದ ಮಾನದಂಡ ಸಡಿಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸರ್ಬನಸ್‌-ಆಕ್ಸ್‌ಲಿ ಕಾಯಿದೆ]]) ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆ ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ [[ಡೆಕ್ಸ್‌ ಮೀಡಿಯಾ]]ದ ಖರೀದಿಯು ಬಹು-ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ನ U.S. ಖರೀದಿಯಿಂದ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಡ್ಡಿಯ ಸಾಲದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ [[ಟಾಯ್ಸ್‌ &quot;R&quot; ಅಸ್‌]]&lt;ref&gt;ಸೋರ್ಕಿನ್‌, ಅಂಡ್ರೊ ರೋಸ್‌ ಮತ್ತು ರೋಜೋನ್‌, ಟ್ರ್ಯಾಸಿ. &quot;[https://www.nytimes.com/2005/03/17/business/17toys.html ತ್ರಿ ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಆರ್ ಸೇಡ್ ಟು ಬೈ ಟಾಯ್ಸ್‌ 'R' ಅಸ್ ಫಾರ್‌ $6 ಬಿಲಿಯನ್‌ ].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2005 ಮಾರ್ಚ್‌ 17.&lt;/ref&gt;, [[ದಿ ಹರ್ಟ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌]] &lt;ref&gt;ಅಂಡ್ರೊ ರೋಸ್‌, ಸೊರ್ಕಿನ್‌, ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿ ಹಕೀಮ್‌. &quot;[https://www.nytimes.com/2005/09/08/business/08ford.html ಫೋರ್ಡ್ ಸೇಡ್ ಟು ಬಿ ರೇಡಿ ಟು ಪರ್ಸ್ಯು ಎ ಹರ್ಟ್ಸ್‌ ಸೇಲ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2005 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಜರಮಿ W. &quot;[https://www.nytimes.com/2005/09/13/business/13hertz.html ಫೋರ್ಡ್ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ಸ್‌ ಸೇಲ್‌ ಆಫ್ ಹರ್ಟ್ಸ್‌ ಟು 3 ಫರ್ಮ್ಸ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2005 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13&lt;/ref&gt;, [[ಮೆಟ್ರೊ-ಗೋಲ್ಡ್‌ವಿನ್‌-ಮೇಯರ್‌]]&lt;ref&gt;ಸೋರ್ಕಿನ್‌, ಅಂಡ್ರೋವ್ ರೋಸ್‌.&quot;[https://www.nytimes.com/2004/09/14/business/media/14studio.html ಸೋನಿ-ಲೆಡ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮೇಕ್ಸ್ ಎ ಲೇಟ್ ಬಿಡ್ ಟು ವ್ರೆಸ್ಟ್ MGM ಫ್ರಮ್ ಟೈಮ್ ವಾರ್ನರ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2004 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಸನ್‌ಗಾರ್ಡ್‌]]&lt;ref&gt;&quot;[https://www.nytimes.com/2005/03/29/business/29sungard.html ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಎಗ್ರಿ ಟು ಬೈ ಸನ್‌ಗಾರ್ಡ್‌ ಡಾಟಾ ಇನ್ ಕ್ಯಾಶ್‌ ಡೀಲ್‌].&quot; [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ L.P.]], 2005 ಮಾರ್ಚ್‌ 29&lt;/ref&gt; ನ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, 2004 ಮತ್ತು 2005ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳ ಖರೀದಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.
 
2005 ಕೊನೆ ಮತ್ತು 2006 ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ &quot;ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿ&quot; ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇಸವಿ 2006ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ 2007 ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ 18 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ, 2007 ಕೊನೆಯೊಳಗೆ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಖರೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಖರೀದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. 2006ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು $375 ಶತಕೋಟಿಗೆ 654 U.S. ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದವು. ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ವ್ಯವಹಾರಗಳ 18 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸ್ಯಾಮುಲ್ಸನ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ J. &quot;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/03/14/AR2007031402177.html ದಿ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಬೂಮ್‌]&quot;. ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌, 2007 ಮಾರ್ಚ್‌ 15.&lt;/ref&gt; ಅದಲ್ಲದೆ U.S. ಮೂಲದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 322 ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಬದ್ಧತೆ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ $215.4 ಶತಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದವು. ಇದು 2000ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ 22%ನ್ನು ಮೀರಿ, 2005ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಿಂತ 33%ದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಡೌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಎನಾಲಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ ರೆಫರೆನ್ಸಡ್‌ ಇನ್‌ [http://www.boston.com/business/articles/2007/01/11/us_private_equity_funds_break_record/ U.S. ಪ್ರೈವೇಟ್-ಇಕ್ವಿಟಿ ಫಂಡ್ಸ್‌ ಬ್ರೇಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್‌] {{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2007ರ ಜನವರಿ 11.&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ಸಾಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಏರು-ಪೇರು ಮೀರಿ, 415 ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ $302 ಶತಕೋಟಿ ಖರೀದಿಯು ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಡೌ
ಡೌ ಜೋನ್ಸ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಎನಾಲಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ ರೆಫರೆನ್ಸಡ್‌ ಇನ್‌ [http://www.reuters.com/article/idUSBNG14655120080108 ಪ್ರೈವೇಟ್-ಇಕ್ವಿಟಿ ಫಂಡ್‌ ರೈಸಿಂಗ್ ಅಪ್‌ ಇನ್‌ 2007: ರಿಪೋರ್ಟ್‌], ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌, 2008 ಜನವರಿ 8.&lt;/ref&gt; 2006ಯಿಂದ 2007ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಖರೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ: [[ಇಕ್ವಿಟಿ ಆಫೀಸ್‌ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್‌]], [[HCA]]&lt;ref&gt;ಸೋರ್ಕಿನ್‌, ಅಂಡ್ರೋವ್ ರೋಸ್‌.&quot;[https://www.nytimes.com/2006/07/25/business/25buyout.html HCA ಬೈಔಟ್ ಹೈಲೈಟ್ಸ್ ಎರಾ ಆಫ್ ಗೋಯಿಂಗ್ ಪ್ರೈವೇಟ್].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2006 ಜುಲೈ 25.&lt;/ref&gt;, [[ಅಲಿಯನ್ಸ್‌ ಬೂಟ್ಸ್‌]]&lt;ref&gt;ವರ್ಡಿಜಿಯರ್‌, ಜುಲಿಯಾ. &quot;[https://www.nytimes.com/2007/04/25/business/worldbusiness/25boots.html ಇಕ್ವಿಟಿ ಫರ್ಮ್ಸ್ ವಿನ್ಸ್ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಎ ರಿಟೈಲರ್‌, ಅಲಿಯನ್ಸ್‌ ಬೂಟ್ಸ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2007 ಎಪ್ರಿಲ್‌ 25&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[TXU]]&lt;ref&gt;ಲೊಂಕೆವಿಚ್‌, ಡ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಂಪ್‌, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌. [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=ardubKH_t2ic&amp;refer=home KKR, ಟೆಕ್ಸಸ್‌ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಿಲ್‌ ಎಕ್ವಾರ್‌ TXU ಫಾರ್‌ $45 ಬಿಲಿಯನ್‌] ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌, 2007 ಫೆಬ್ರುವರಿ 26.&lt;/ref&gt;.

2007ರ ಜುಲೈಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಮಾನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಗೊಂದಲವು [[ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹಣಕಾಸು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚು ಬಡ್ಡಿದರದ ಸಾಲ]]ದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.&lt;ref&gt;ಸೋರ್ಕಿನ್‌, ಅಂಡ್ರೋವ್ ರೋಸ್‌ ಮತ್ತು ಡೆ ಲಾ ಮೆರ್ಸೆಡ್‌, ಮೈಕಲ್‌ J. &quot;[https://www.nytimes.com/2007/06/26/business/26place.html ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಹಿಂಟ್ ಎಟ್ ಕೂಲ್‌ ಡೌನ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2007 ಜೂನ್‌ 26&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸೋರ್ಕಿನ್‌, ಅಂಡ್ರೋವ್ ರೋಸ್‌. &quot;[https://www.nytimes.com/2007/08/12/business/yourmoney/12deal.html ಸಾರ್ಟಿಂಗ್‌ ತ್ರೂ ದಿ ಬೌಔಟ್ ಫ್ರಿಜ್‌ಔಟ್‌].&quot; [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]], 2007 ಅಗಸ್ಟ್‌ 12.&lt;/ref&gt; ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಖರೀದಿಯ ಹಣಕಾಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ [[PIK ಮತ್ತು PIK ಟಾಗಲ್‌]] (ಬಡ್ಡಿ &quot;''P'' ayable ''I'' n ''K'' ind&quot;) ಮತ್ತು [[ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ]] ಸಾಲ ಸೇರಿದಂತೆ, 2007ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿತರಕರ ಸ್ನೇಹಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚುರುಕಾದವು. 2007ರ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕೆಲವು ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳ ವಿತರಕರ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಢಿದರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳ ವಿತರಣೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಹಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸಾಲ ವಿತರಿಸುವ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಆಗಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವೇ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೂ 2007ರ [[ಕಾರ್ಮಿಕ ದಿನ]]ದ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಕೊರತೆಯು ಖರೀದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯನ್ನು ತಡೆದವು. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್‌]] ಮತ್ತು [[UBS AG]] ಸಾಲದಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದವು.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲ ಬಂಡವಾಳ ವಲಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕುಸಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಿಯಂತ್ರಿತ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರವು ನಿಂತುಹೋಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.economist.com/finance/displaystory.cfm?story_id=9566005 ಟರ್ಮೊಯಿಲ್‌ ಇನ್ ದಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್‌][[ದಿ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌]] 2007 ಜುಲೈ 27&lt;/ref&gt; 2007ರ ಕೊನೆ ಮತ್ತು 2008 ಪ್ರಾರಂಭ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಲದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ&quot;ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿ&quot;ಯ ಕಾಲವು ಕೊನೆಯ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. ನಂತರ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಬದ್ಧರಾದ ಬಂಡವಾಳದ ನೂರಾರು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿವೆ.

== ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:Private Equity Fund Diagram.png|450px|thumb|right|ಸಾಮಾನ್ಯ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಯ ರಚನೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]]
ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, 1970ನೇ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಬಂಡವಾಳ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಸ್ತಿ (ಉದಾ. [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಬಾಂಡ್‌ಗಳು]]) ಮತ್ತು ಇತರ [[ಬದಲಿ ಆಸ್ತಿಗಳ]]ನ್ನು (ಉದಾ., [[ಭಧ್ರತಾ ನಿಧಿಗಳು]], [[ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರ]], [[ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕುಗಳು]]) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ವೃತ್ತಿಪರ ಅನುಭವ, ಅಗತ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು [[ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲು, [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]] ಮೂಲಕ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಪರೋಕ್ಷ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ನಿಧಿ]]ಗಳ ಪೋರ್ಟ್‌ಪೋಲಿಯೊದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇತರರು ಒಂದೇ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಕಿಂತ [[ನಿಧಿಗಳ ನಿಧಿ]]ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಪೋಲಿಯೊದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬರುವ ಆದಾಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಮೂರು ಅಂಶಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ರಚನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯಿಂದ ಹಣದ ಹರಿವಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಅಥವಾ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಪಾವತಿಸಿದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಬಹುವಿಭಾಗ ವಿಸ್ತರಣೆ]], ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರಾಟ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗದಂತೆ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶವಾಗಿದ್ದು, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ನಗದಾಗುವುದು. ಇದು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಗದಾಗುವುದು:

* ''[[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಂಚಿಕೆ]]'' (''[[IPO]]'' ) - ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತೆ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕರಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಭಾಗಶಃ ನಗದರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದಾಗಿದೆ;
* ''[[ವಿಲೀನ]]'' ಅಥವಾ ''[[ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]'' - ಒಂದು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕಂಪನಿಯ ನಗದು ಅಥವಾ ಷೇರುಗಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ;
* ''ಮತ್ತೆಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಿಕೆ'' - ಷೇರುದಾರರು ಮತ್ತು ಅದರ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]]ಗಳಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಹಣದಿಂದ ಅಥವಾ [[ಸಾಲ]]ವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಥವಾ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಇತರ ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಗದನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕ).

== ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವತೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:SecondaryDiagram.png|thumb|right|400px|ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸರಳ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಸ್ತಾಂತರದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ. ಖರೀದಿದಾರರ ವಿನಿಮಯವು ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ನಿಧಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸದ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟಗಾರನಿಗೆ ನೀಡುವ ನಗದು ಪಾವತಿಯಾಗಿದೆ.]]
{{Main|Private equity secondary market}}
[[ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು]] (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬದಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಕೇವಲ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನಷ್ಟೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದೆ, ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಮೂಲತಃ ಅವುಗಳು ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗವು ದ್ರವತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ, ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಚುರುಕಿನ, ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು.

ಏರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ [[ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳಗಳು]] ಇತರ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿರದ ಹಣದ ಹರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಭಿನ್ನ ಆಸ್ತಿಯ ವರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು [[ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳ]] ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ, ಅನಿಯಮಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನಗದೀಕರಣವಾಗದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಬಯಸುವ ನಿಧಿಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನಗದೀಕರಣರಹಿತ ಹೂಡಿಕೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

* '''ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಾರಾಟ''' - ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ವ್ಯವಹಾರವಾಗಿದೆ. ನಿಧಿ(ಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಿಯಮಿತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ಷೇರು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಈ ವರ್ಗವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು (ಉದಾ., ಖರೀದಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳು, ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ, ಮಧ್ಯಮ, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳ ನಗದೀಕರಿಸಲು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಿಗೆ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತದ ಬಿಡುಗಡೆ ವೇಳೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು.
* '''ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಾರಾಟ''' – ದ್ವೀತಿಯ ಹಂತದ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಅಥವಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ದ್ವೀತಿಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳವು ನಿಧಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಈಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮಾರಾಟ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.

== ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ==
{{Main|Private equity firm|List of private equity firms}}
ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌&lt;ref&gt;[[ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌]]ಯಿಂದ [http://www.peimedia.com/pei300 ಟಾಪ್‌ 300 PE ಫಂಡ್ಸ್‌]&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಂತೆಯ 2009 ಕ್ರಮಾಂಕದ ಪ್ರಕಾರ ([[PEI ಮೀಡಿಯಾ]]ದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ PEI 300), ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ TPG ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. PEI 300ಕ್ರಮಾಂಕದಂತೆ, ವಿಶ್ವದ 10 ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

# [[TPG]]
# [[ಗೋಲ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಯಾಚ್ಸ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್‌]]
# [[ದಿ ಕಾರ್ಲಿಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್]]
# [[ಕೋಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ರಾವಿಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]]
# [[ಅಪೋಲೊ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌]]
# [[ಬೇನ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌]]
# [[CVC ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್‌]]
# [[ದಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]]
# [[ವಾರ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪಿನ್ಸಸ್‌]]
# [[ಅಪ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್‌]]

[[ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಂದುವರಿಸುವುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ನಿಧಿ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯ ಮಾನದಂಡ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಖರೀದಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಾನದಂಡಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಬಂಡವಾಳದ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರಮಾಣದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ನಿಧಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಾಹಣಾ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೂಚನೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಪ್ರೆಕಿನ್‌]]ಯು (ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು) ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಂಕಿಅಂಶ ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ [[25ನೇ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಾಹಣಾ]] ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕ್ರಮಾಂಕವು [[ಅಲ್ಫಿನ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌]], [[AXA ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು]], [[AIG ಇನ್ವೆಷ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌]], [[ಗೋಲ್ಡ್‌ ಸಾಚ್ಸ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪಂಥೋನ್‌ ವೆಂಚರ್ಸ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

== ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳು ==
{{Main|Private equity fund}}
{{refimprove|section|date=August 2009}}
ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಬಯಸುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾಗಿಲ್ಲದೆ, ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಪಾಲುದಾರರಾಗುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ, ಸಂಸ್ಥೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭ ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

* ನಿಧಿಗಳ ನಿಧಿಗಳು. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿಧಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಮನದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯ ಬಯಸುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸದೆ ಇತರ ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಪ್ರೆಕಿನ್‌]] ಲಿ.ನ (ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ‌) ಅಂಕಿಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ 2006ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು 14%ರಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ.
* ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಳಿತಾಯ ಮೂಲದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಳಿತಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಮ್ಯುಚುವಲ್‌ ಫಂಡ್‌]]ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ USನಲ್ಲಿ [[ಅನುಮೋದಿತ ಹೂಡಿಕೆದಾರ]]ರಾಗಲು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿ ಠೇವಣಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ ಎರಡು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ $1 ದಶಲಕ್ಷ ಉಳಿತಾಯ, $200,000ರಷ್ಟು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ, ಅಥವಾ $300,000ರ ಜಂಟಿ ಆದಾಯ (ಗಂಡ ಯಾ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆದಾಯ ಮುಂದುವರಿಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ.

ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಣೆ ವಿಧಾನವು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ. 2004ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಾಸರಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ 26 ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿದ್ದರು. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು [[ಪ್ರೆಕಿನ್‌]] ಲಿ.ನ (ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುವ)ಅಧ್ಯಯನದ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ 42ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.

ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಮೊತ್ತದ ಪ್ರಭಂಧಕರು ಒಟ್ಟು 1–5%ರೊಳಗಿನ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ನಿಧಿ ಉಸ್ತುವರಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ (ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ) ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬದಲು ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ನೇಮಿಸಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೇಮಕಗೊಂಡ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಏರಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. [[ಪ್ರೆಕಿನ್‌]] ಲಿ.ನ (ಹಿಂದೆ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಷೇರ್ಸ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುವ) 2006ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ 40%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ನೇಮಕಗೊಂಡ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ನಿಧಿ ಪ್ರಬಂಧಕರ ಪರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾಡುವರು. ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವರು ಸುಮಾರು 1%ದಷ್ಟು ಶುಲ್ಕ ಪಡೆಯುವರು.

ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಖರೀದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವ್ಯಯಿಸುವ ಸಮಯವು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಣೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಪ್ರಮಾಣ ತಲುಪಲು ಕಡಿಮೆ ಎಂದರೂ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅಥವಾ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುವುದು. ಇತರ ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜಟಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಸದ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ನಿಧಿ ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಂತೆ). ಕಾಮಗಾರಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಎನ್ನುವುದು ನೀವು ಕೇಳದ ವಿಷಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿ ಪ್ರಬಂಧಕರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತರಿಂದ ಹದಿನೈದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಒಮ್ಮೆ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗುರಿ ತಲುಪಿದಾಗ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದ ನಂತರ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸದ ಹೊರತು, ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

=== ಉದ್ಯಮದ ಗಾತ್ರ - ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ===
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗಮನಿಸಿದರೆ $686 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತ ದಾಟಿತ್ತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, 2005ರಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು 2006ರ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ 10% ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, $494 ಶತಕೋಟಿಗೇರಿತು. ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದವು. ಖರೀದಿಯಿಂದಾಗಿ ಬಂಡವಾಳದಾರರ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 89%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು, ಇದು 2000ಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. 2007ರ ಮೊದಲಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ 2008ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿರುಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಷೇರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತಕ್ಕೂ (sub-prime crisis) ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಖರೀದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.

2008ರ ಹಣಕಾಸಿನ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ, ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ದಿಢೀರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 2008ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು $190 ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು 40%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ನಗದೀಕರಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮಂದಗತಿಯಾಯಿತು. ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರು. 2008ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಯ ಒಟ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ 41%ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 89%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಲದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದಾಗಿ 2009ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಖರೀದಿಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಈ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟ ತಲುಪಿ, 2009ರ ಮೊದಲಾರ್ಧ $24 ಶತಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದಿತ್ತು. 2008ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯು 71%ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ (2000ರಲ್ಲಿ 66%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ). 2000 ಮತ್ತು 2007ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯು 20%ರಿಂದ 15%ಕ್ಕೆ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, USನ ಖರೀದಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. 2000 ಮತ್ತು 2007ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಸಹ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವವದೊಂದಿಗೆ ಸಮನಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಭಾಗವು ಬದಲಾಗದೆ, ಸುಮಾರು 12%ರಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ifsl.org.uk/upload/CBS_Private_Equity_2008.pdf |title=Private Equity 2008.pdf |access-date=2009-12-29 |archive-date=2011-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112142143/http://www.ifsl.org.uk/upload/CBS_Private_Equity_2008.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉದ್ಯಮದ ಗಾತ್ರ - ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ===
2008ರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಖಾಸಗಿ ಆಡಳಿತದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳು $2.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿವೆ (ನಕ್ಷೆ 3). ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದಾಗಿ, 2008ರ ಮೊದಲಾರ್ಧ ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ 15%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಗದುಗೊಳಿಸದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತದಡಿ ಒಟ್ಟು ಆಸ್ತಿಯ 40%ರಷ್ಟು ಅಥವಾ $1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ 2006 ಮತ್ತು 2008ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಧಿಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.ifsl.org.uk/upload/PrivateEquity2009.pdf ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ವರದಿ, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200314130742/http://www.ifsl.org.uk/ |date=2020-03-14 }} ([[PDF]]). IFSL.&lt;/ref&gt;

ಹಣಕಾಸು ಚಟುವಟಿಕೆ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯ ಇಳಿಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, 2008ರಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 8%ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು $450 ಶತಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2009ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡು ಬಂದು, $100 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು. 2008ರ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತ್ತು. ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಗಾತ್ರದ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹಿಡುವಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಷೇರುಗಳ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಪರಿಣಾಮ, ಇದು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ತೋರಿತು.

ಭೌಗೋಳಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ಗಮನಿಸಿದರೆ 2007ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ 65%ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. (68%ರಿಂದ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ). 2000 ಮತ್ತು 2007 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪ್‌ನ ನಿಧಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯು 25%ರಿಂದ 22%ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಇದು ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತ USನ ಬಂಡವಾಳ ಖರೀದಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. 2000 ಮತ್ತು 2007ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ-ಫೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಣೆಯ ಪಾಲು 6%ಯಿಂದ 10%ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.ifsl.org.uk/upload/CBS_Private_Equity_2008.pdf ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ವರದಿ, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110112142143/http://www.ifsl.org.uk/upload/CBS_Private_Equity_2008.pdf |date=2011-01-12 }} ([[PDF]]). IFSL.&lt;/ref&gt;

=== ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ===
ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಷೇರು ಖರೀದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹೂಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜ್ಞಾನವಿರುವ ಸಮೂಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (CEPRES ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್‌) ತಮ್ಮನ್ನು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನದಂಡಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು (FOIA)]] ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮೇಲೆ ನಿಗಾವಹಿಸಲು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, [[FOIA]]ವು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[FOIA]]ವು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು. ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[CalPERS]], [[CalSTRS]] and [[ಪೆನ್ನಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಂಪ್ಲೋಯಿಸ್ ರಿಟೈರ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಒಹಿಯೊ ಬ್ಯುರೊ ಆಫ್‌ ವರ್ಕರ್ಸ್‌ ಕಾಂಪೆಂಸೇಶನ್‌]]&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್ ವಾಲ್ಕರ್‌]]ರ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ಡಿಸ್‌ಕ್ಲೋಸರ್‌ ಆಂಡ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಪರೆಂನ್ಸಿ ಇನ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ, ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://walkerworkinggroup.com/sites/10051/files/wwg_report_final.pdf |title=ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡಿಸ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರಾನ್‌ಸ್ಪರೆನ್ಸಿ ಇನ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704132213/http://walkerworkinggroup.com/sites/10051/files/wwg_report_final.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಉದ್ಯಮದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ನಿಧಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರುತ್ತಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳಂತಹ ಇತರ ಆಸ್ತಿ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ. 2003-2007) ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಿಧಿಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಹಿಂದಿನ ಇತರ ನಿಧಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ]]ವು ಅಷ್ಟೇನು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರತಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಆಯ್ಕೆಯು (ಉದಾ., ಸರಾಸರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು) ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ). ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಮೊದಲಿನ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಕ್ವಾರ್ಟೈಲ್‌ [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೊಸ [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]]ಯ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಧಿಸುವ ಬದಲು [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ವ್ಯವಹಾರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವರು.

[[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಹಿಂಪಡೆದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಮತ್ತೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ ಕ್ರಮೇಣ ನಗದುಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ. 1994ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲಾಂಗ್‌ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ಸ್‌ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಹೋಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು (ICM) ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಲಾಭದಾಯಕತೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನದಿಂದ ಗಳಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಲಾಭಾಂಶ ಸೂಚ್ಯಂಕದಂತೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಶೇಖರಣೆಯು [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]] ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಲಾಭದಾಯಕತೆ ಸೂಚಿಕೆಯ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಫಲಿಪೌ ಮತ್ತು ಗೋಟ್ಟ್‌ಚಾಲ್ಗ್‌ಸ್‌ರ 2007 ಪತ್ರಿಕೆ, [http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=473221 ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ] ನೋಡಿ&lt;/ref&gt; ಡ್ರೇಸನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬೀಟಾಗೆ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಂದಾಜುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=965917 ಎ ನ್ಯೂ ಮೆಥೆಡ್ ಟು ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ರಿಸ್ಕ್ ಆಂಡ್ ರಿಟರ್ನ್ ಆಫ್ ನಾನ್-ಟ್ರೇಡೆಡ್‌ ಮೆತಡ್‌ ಟೂ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ಆಂಡ್‌ ರಿಟರ್ನ್‌ ಆಫ್‌ ನಾನ್‌-ಟ್ರೇಡೆಡ್‌ ಅಸೆಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಕ್ಯಾಶ್‌ ಫ್ಲೋವ್ಸ್‌: ದಿ ಕೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಷೇರ್ಸ್‌ ಫಂಡ್ಸ್‌]&lt;/span&gt;ನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಪದ್ದತಿಯು ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಲಭ್ಯವಿರದ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ ==

* [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಇತಿಹಾಸ]]
* [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ]] / [[ಹಣಕಾಸು ಪ್ರಾಯೋಜಕ]]
* [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ನಿಧಿ]]
* [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ([[ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ]]ಗಳು)
* [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ]]
* [[ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು]]
* [http://vcpeindex.iese.us/ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ದೇಶದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಸೂಚಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311153108/http://vcpeindex.iese.us/ |date=2010-03-11 }}

=== ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ===

* [[ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳ ಮಂಡಳಿ]] - ಖಾಸಗಿ ಷೇರು ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ವಕೀಲರ ಸಂಸ್ಥೆ
* [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯುಶನಲ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೆಷನ್‌]] - ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ವಕೀಲರ ಸಂಸ್ಥೆ

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{refbegin}}

* {{cite book | author1=Cendrowski, Harry | author2=Martin, James P. | author3=Petro, Louis W. | title=Private Equity: History, Governance, and Operations | url=https://archive.org/details/privateequityhis0000unse_k4z2 | publisher=[[John Wiley &amp; Sons]] | location=Hoboken| year=2008 | isbn=0-470-17846-9}}
* {{cite book | author=Maxwell, Ray | title=Private Equity Funds: A Practical Guide for Investors | publisher=[[John Wiley &amp; Sons]] | location=New York | year=2007 | isbn=0-470-02818-6}}
* {{cite book | last=Leleux | first=Benoit | coauthors=Hans van Swaay | title=Growth at All Costs: Private Equity as Capitalism on Steroids | publisher=[[Palgrave Macmillan]] | location=Basingstoke | year=2006 | isbn=1-403-98634-7}}
* {{cite book | author=Fraser-Sampson, Guy | title=Private Equity as an Asset Class | url=https://archive.org/details/privateequityasa0000fras | publisher=[[John Wiley &amp; Sons]] | location=Hoboken, NJ | year=2007 | isbn=0-470-06645-8}}
* {{cite book | last=Bassi | first=Iggy | coauthors=Jeremy Grant | title=Structuring European Private Equity | publisher=Euromoney Books | location=London | year=2006 | isbn=1-843-74262-4}}
* {{cite book | author=Thorsten, Gröne | title=Private Equity in Germany — Evaluation of the Value Creation Potential for German Mid-Cap Companies | publisher=Ibidem-Verl | location=Stuttgart | year=2005 | isbn=3-898-21620-9}}
* {{cite book | author=Rosenbaum, Joshua | coauthors=Joshua Pearl | title=Investment Banking: Valuation, Leveraged Buyouts, and Mergers &amp; Acquisitions | publisher=[[John Wiley &amp; Sons]] | location=Hoboken, NJ | year=2009 | isbn=0-470-44220-4}}
* {{cite book | author=Lerner, Joshua | title=Venture Capital and Private Equity: A Casebook | url=https://archive.org/details/venturecapitalpr0000lern | publisher=[[John Wiley &amp; Sons]] | location=New York | year=2000 | isbn=0-471-32286-5}}
* {{cite book | author=Grabenwarter, Ulrich; Tom Weidig | title=Exposed to the [[J Curve]]: Understanding and Managing Private Equity Fund Investments | publisher=Euromoney Institutional Investor | location=London | year=2005 | isbn=1-84374-149-0}}

{{refend}}

{{Private equity and venture capital}}
{{Corporate finance and investment banking |state=collapsed}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಷೇರುಪೇಟೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಖಾಸಗಿ ಷೇರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹೂಡಿಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ ಹಣಕಾಸು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು ಪರಿಭಾಷೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು]]</text>
      <sha1>44gbgjhw5ysilpi9jjan3mgen7ou0zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22465</id>
    <revision>
      <id>1435484</id>
      <parentid>1429763</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T09:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="291685" sha1="239ti9ia6oeqkndvbm37q8sfnnd9fqd" xml:space="preserve">{{About|the band}}

{{Infobox musical artist
|Name           =ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್
|Img            =The Fabs.JPG
|Img_capt       =೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್&lt;br /&gt;Clockwise (from top left): [[ಜಾನ್ ಲೆನ್ನನ್]], [[ಪಾಲ್ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ]], [[ರಿಂಗೋ ಸ್ಟಾರ್ರ್‌]], [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]
|Img_alt        =A square quartered into four head shots of young men with moptop haircuts. Clockwise from top left, one smiles jauntily towards his right, one faces forward excitedly with an opened mouth, one smiles with his left eye half closed as if blinking, and one looks up with his tongue stuck out slightly as if licking his lips. All four wear white shirts and dark coats.
|Img_size        =
|Background      =group_or_band
|Alias           =
|Origin          =[[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]], ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
|Genre           =[[ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ|ರಾಕ್]], [[ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ|ಪಾಪ್]]&lt;!--Please discuss on talk page before changing.--&gt;
|Years_active    =೧೯೬೦–೧೯೭೦&lt;!--Please discuss on talk page before changing.--&gt;
|Label           =[[EMI]], [[Parlophone]], [[Capitol Records|Capitol]], [[Odeon Records|Odeon]], [[Apple Records|Apple]], [[Vee-Jay Records|Vee-Jay]], [[Polydor Records|Polydor]], [[Swan Records|Swan]], [[Tollie Records|Tollie]], [[United Artists Records|UA]]
|Associated_acts =[[The Quarrymen]], [[Plastic Ono Band]]
|URL             =[http://www.thebeatles.com/ www.TheBeatles.com]
|Current_members =[[ಜಾನ್ ಲೆನ್ನನ್]]&lt;br /&gt;[[ಪಾಲ್ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ]]&lt;br /&gt;[[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]&lt;br /&gt;[[ರಿಂಗೋ ಸ್ಟಾರ್ರ್‌]]
|Past_members    =[[ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಸುಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್]]&lt;br /&gt;[[ಪೀಟ್ ಬೆಸ್ಟ್]]
}}
{{The Beatles history}}
'''ಬೀಟಲ್ಸ್'''  [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ 1960ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು [[ರಾಕ್]] ಸಂಗೀತ ತಂಡ. ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ವಾಣಿಜ್ಯತ್ಮಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು]]  ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಶ್ಲಾಘನೆ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.{{sfn|Unterberger|2009a}}  1962ರಿಂದ  [[ಜಾನ್ ಲೆನನ್]] ([ಸ್ವರತರಂಗ]ರಿದಮ್ ಗಿಟಾರ್, ಗಾಯನ), [[ಪೌಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ]] (ಬ್ಯಾಸ್ ಗಿಟಾರ್, ಗಾಯನ), [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] (ಲೀಡ್ ಗಿಟಾರ್, ಗಾಯನ) ಮತ್ತು [[ರಿಂಗೋ ಸ್ಟಾರ್ರ್‌]] (ಡ್ರಮ್ಸ್, ಗಾಯನ) ರನ್ನು ಈ ತಂಡ  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂಲತಃ [[ಸ್ಕಿಫಲ್]] ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದ [[ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್]] ಶೈಲಿಯನ್ನು  ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು,  ನಂತರ [[ಜನಪದ ರಾಕ್]]  ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ  [[ಸೈಕಡೆಲಿಕ್ ಪಾಪ್]] ವರೆಗೆ ಹಲವು  [[ಪ್ರಕಾರ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡ ಕೆಲಸಮಾಡಿತು, [[ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧ]]  ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಸತನ ತರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ  ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಸ್ವರೂಪ, ಮೊದಲು [[ಬೀಟಲ್‌ಮೆನೀಯಾ]] ಚಟದ ಹಾಗೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು, ಅವರ ಹಾಡು ಬರವಣಿಗೆ ಕೃತಕವಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ  ಮಾರ್ಪಡಾಯಿತು. ಅವರ ಪ್ರಭಾವ [[1960ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನ್ನು ನೋಡಿ ತಂಡವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಅದರ್ಶಗಳ  ಸಾಕಾರ ರೂಪದ ಹಾಗೆ  ಗ್ರಹಿಸಿತು.

ಲೆನೆನ್, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್, [[ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಸುಟ್ಕ್ಲಿಫ್ಫ್]] (ಬಾಸ್) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ ಬೆಸ್ಟ್‌]]ರ (ಡ್ರಮ್ಸ್)  ಮೊದಲ ಐದು-ಅಂಶ/ತುಣಕುಗಳ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, 1960ರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷ ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಲೀವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಅವರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1961ರಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಕಿಫ್ಫ್ ತಂಡವನ್ನು ತೊರೆದ, ಮತ್ತು ಬರುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್‌ ಅವನ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬಿದನು. ಸಂಗೀತದ ಅಂಗಡಿಯ ಮಾಲೀಕ [[ಬ್ರೈನ್ Epstein]]ನಿಂದ  ವೃತ್ತಿಪರ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಕೊಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಅವನನ್ನು ತಂಡದ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಿವೇದಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ತೊಡಗಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅಧಿಕವಾಯಿತು, 1962ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ &quot;[[ಲವ್ ಮಿ ಡು]]&quot; ಯೊಂದಿಗೆ  UK ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.  ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಅವರು 1966ರ ವರೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ರೇಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, 1970ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆಯಾಗುವ ವರೆಗೆ.    ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ/ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದರು; 1980ರಲ್ಲಿ [[ಲೆನೆನ್‌ಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆದು ಕೊಂದರು]], ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ 2001ರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು.

ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರು ಯಾವುದನ್ನು ಅವರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮೂಲವಸ್ತು/ವಿಷಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾರೋ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿ/ನಿರ್ಮಾಪಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ  ''[[ಸಾರ್ಜ್‌೦ಟ್‌.ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್‌‍ ಲೋನ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]]'' (1967) ಅಲ್ಬಂ ಸೇರಿದೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಮೇರುಕೃತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ವಿಯೋಜನೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳುವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬೀಟಲ್ಸ್  UK  ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೊದಲನೆಯದಾದ ಅಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ನಟನೆಗಿಂತ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲ  ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[RIAA]]ದೃಢೀಕರಣಗಳ ಪ್ರಕಾರs, ಅವರು ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಕಲಾವಿದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಬಂಗಳನ್ನು USನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|RIAA|2009a}} US  ಪ್ರತ್ಯೇಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ  ಐವತ್ತನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸರ್ವ ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟವಾಗುವ  [[ಹಾಟ್ 100]] ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬಿಲ್‌ಬೊರ್ಡ್]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕ  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಬೀಟಲ್ಸ್ ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.{{sfn|Billboard|2008}} ಅವರು 7 [[ಗ್ರಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ,{{sfn|Grammy.com}} ಮತ್ತು ಅವರು [[ಹಾಡುಬರಹಗಾರರು, ಸಂಯೋಜಕರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಿಂದ 15 [[ಲ್ವೊರ್ ನವೆಲ್ಲೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=559–60}}  ''[[ಟೈಮ್ಸ್]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ  
[[Time 100: The Most Important People of the Century|20ನೇ ಶತಮಾನದ 100 ಅತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿ]]ಗಳ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Loder|1998}}

== ಇತಿಹಾಸ ==

=== ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳು (1957–1962) ===
ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ,ಹಾಡುಗಾರ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ [[ಜಾನ್ ಲೆನನ್]], [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್]] ಶಾಲೆಯ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡು 1957 ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯದ]] [[ದಿ ಕ್ವೆರ್ರಿಮೆನ್]] ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.{{sfn|Unterberger|2009a}} ಆ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ{{sfn|Spitz|2005|p=93}}ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಪಾಲ್ ಮಿಕಾರ್ಟ್ನಿ]] ಮತ್ತು ಲೆನನ್ ಅವರ ಭೆಟ್ಟಿಯ ನಂತರ, ಪಾಲ್ ಅವರು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. ಯಾವಾಗ ಮಿಕಾರ್ಟ್ನಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ [[ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರ್ರಿಸನ್]] ಅವರನ್ನು ನಂತರದ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡ ವಿಕ್ಷಿಸಲು ಕರೆದರೋ, ಅವರೂ ಮುಖ್ಯ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರಾಗಿ{{sfn|O'Brien|2001|p=12}} {{sfn|Miles|1997|p=47}}ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 1960 ರಲ್ಲಿ ಲೆನೆನ್ ಅವರ ಶಾಲಾ ಗೆಳೆಯರು ಈ ತಂಡವನ್ನು ತೊರೆದರು,ಲೆನನ್ ಅವರು [[ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಓದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂರು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರು ಯಾವಗಲಾದರು ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುವವರು {{sfn|Harry|2000b|pp=742–43}}ಸಿಕ್ಕಾಗ [[ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್]] ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಲೆನನ್ ಅವರ ಒಡನಾಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಸ್ಟೂರ್ಟ್ ಸಟ್ ಕ್ಲಿಫೆ]],[[ಬಡ್ಡಿ ಹೋಲಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಸ್]] ಅವರಿಗೆ ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ &quot;ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್&quot; ಎಂದು ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ{{sfn|Harry|2000b|p=65}}{{sfn|Harry|2000a|p=103}} ಮೊದಲ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು &quot;ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡರು. &quot;ಜಾನಿ ಎಂಡ್ ದಿ ಮೂನ್ ಡಾಗ್ಸ್&quot;,&quot;ಲಾಂಗ್ ಜಾನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಬೀಟಲ್ಸ್&quot;, ಎಂಬ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು &quot;ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್&quot; ಎಂದು ಅಗಸ್ಟ್ {{sfn|Harry|2000a|p=104}}ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.  ಈ ತಂಡದ ಅನಧಿಕೃತ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ [[ಅಲನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಜರ್ಮನಿಯ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಇವರ ಖಾಯಮ್ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ಏರ್ಪಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸ್ಥಿರ ಡ್ರಮ್ ವಾದಕನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಈ ತಂಡ ಅನುಭವಿಸಿತು.{{sfn|Lewisohn|1996|p=215}} ಅಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದ ಒಳಗೆ ಇವರು ಹಲವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಒಬ್ಬ ಡ್ರಮ್ ವಾದಕ [[ಪೀಟ್ ಬೆಸ್ಟ್]],{{sfn|Harry|2000a|pp=146–47}} ಅವರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು, ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಈ ಐದು ಜನರ ತಂಡ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿತು, ಫೇರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಶೋ ಮ್ಯಾನ್ [[ಬ್ರೂನೋ ಕಾಸ್ಚಿಮೈಡರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ೪೮ ರಾತ್ರಿಗಳ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ಟ್ರೈಪ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಜೀವನಚರಿತ್ರಾಕಾರ [[ಫಿಲಿಪ್ ನಾರ್ಮನ್]] ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

{{blockquote|Bruno had the idea of bringing in rock groups to play in various clubs. They had this formula. It was a huge nonstop show, hour after hour, with a lot of people lurching in and the other lot lurching out. And the bands would play all the time to catch the passing traffic. In an American [[red-light district]], they would call it nonstop striptease.
Many of the bands that played in Hamburg were from Liverpool...It was an accident. Bruno went to London to look for bands. But he happened to meet a Liverpool entrepreneur in Soho, who was down in London by pure chance. And he arranged to send some bands over.{{sfn|Gladwell|2008|pp=47–49}}}}

ಆಗಸ್ಟ್ 196ರಂದು ಕೇವಲ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದವನಿದ್ದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದನು.{{sfn|Schinder|Schwartz|2007|p=163}} ಮೊದಲು ಇಂದಿರಾ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್  ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಪರೀತ ಗದ್ದಲದ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಇಂದಿರಾವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಕೋಶ್ಚ್‌ಮೈಡರ್ ಅದನ್ನು [[ಕೈಸರ್‌ಕೆಲ್ಲರ್‌]]ಗೆ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದನು.{{sfn|Harry|2000a|p=551}}   ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿ [[ಟಾಪ್‌ ಟೆನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಮೊದಲೆ ಆಗಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದ ಕಾರಣ ಕೊಶ್ಚ್‌ಮೈಡರ್ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕನಾದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಅದಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಗಡಿಪಾರು ಆಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Harry|2000a|p=475}}{{sfn|Lennon|2006|p=93}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಟ್‌ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಡೊಮ್‌ ಪ್ಯಾಕೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ದಾಂದಲೆ ಎಬ್ಬಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನೂ ಕೂಡ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Lewisohn|1996|p=24}}                      
          
ಲೆನನ್‌‍ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿವರ‍್ಫೂಲ್‌ಗೆ ವಾಪಸ್‌ ಬಂದರು ಆದರೆ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್ಫೆ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌‍ನಲ್ಲೇ ಅವನ ಹೊಸ ಸಂಗಾತಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೀಡ್‌ ಕಿರ್ಶ್ಚರ್‌‍]] ಜೊತೆ ಮತ್ತೊಂದು ತಿಂಗಳು ಇದ್ದನು.  ಕಿರ್ಶ್ಚರ್ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ನ ಕೂದಲನ್ನು ಆಗಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿಗಳು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದಳು. ಇದೇ ಕೂದಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದೆ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡದವರು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರು.{{sfn|Spitz|2005|pp=4–5}}{{sfn|Miles|1997|p=74}}

ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್  ತಂಡವು ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ್ತ್ಯವ್ಯ ಹೂಡಿತು.  ಇಡೀರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರು [[ಪ್ರೆಲ್ಯೂಡಿನ್‌]] ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Miles|1997|pp=66–67}} 1961ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಟ್‍ಕ್ಲಿಫ್ ಈ ತಂಡವನ್ನು ಬಿಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಲೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Miles|1997|p=74}}{{sfn|Lewisohn|1996|p=25}}{{sfn|Miles|2001|pp=37–38}}   ಜರ್ಮನ್‌ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಬರ್ಟ್‌ ಕ್ಯಾಂಫರ್ಟ್]] ಇವರ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈಗಿನ ಫೋರ್‌ ಪೀಸ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಟೋನಿ ಶೆರಿಡನ್‌]]ನ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಂಡ]]ವಾಗಿ ಸರಣಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Lennon|2006|p=97}}  ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ &quot;ಟೋನಿ ಶೆರಿಡನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಬೀಟ್‌ ಬ್ರದರ್ಸ್‌&quot;, ತಮ್ಮದೇ [[&quot;ಮೈ ಬೋನಿ&quot;]] ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ''[[ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಮಾರ್ಟ್‌]]''  ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 32ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Everett|2001|p=100}}{{sfn|Spitz|2005|p=250}} ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಲಿವರ್‌ಫೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತಂಡವು ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ [[ದಿ ಕಾರ್ವೆನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಮಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಕಾರ [[ಬ್ರೀಯಾನ್‌ ಎಪ್ಸ್‌ಟೈನ್‌]] ಅವರನ್ನು ಬೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Miles|1997|p=88}} 1962ರಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಎಪ್ಸ್ಟೈನ್‌ ಅನ್ನು ನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಂಡನಂತರ ಕ್ಯಾಂಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್‌ ಮುದ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.  [[ಡೆಕ್ಕಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ತಂಡವನ್ನು]] &quot;ಗಿಟಾರ್‌ ತಂಡವು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಮಾನ್ಯ್ ಎಪ್ಸ್ಟಿನ್‌ ಅವರೇ&quot; ಎಂದು ಟೀಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಿದಾಗ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]] ತಂಡವನ್ನು [[ಇಎಮ್‌ಐ]] [[ಪಾರ್ಲಾಫೋನ್‌]] ಕಂಪೆನಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Miles|1997|p=88}}{{sfn|The Beatles|2000|p=68}}{{sfn|Miles|1997|p=90}}   ಪುನಃ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ದುಃಖದಾಯಕ ಸಂಗತಿಯೊಂದು ಇವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.{{sfn|Lewisohn|1996|p=69}}  ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದ ಕಿರ್ಶ್ಚರ್‌ [[ಮೆದುಳು ರಕ್ತಸ್ರಾವ]]ದಿಂದಾಗಿ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. {{sfn|Lennon|2006|p=109}}

[[ಚಿತ್ರ:Abbey Rd Studios.jpg|thumb|Abbey Road Studios main entrance|ಆಲ್ಟ್=ಡಾಂಬರು ಹಾಕಿದ ಕಾರು ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬಿಳಿಯ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದವರೆಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ.ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲ ಅಂತಸ್ತು ಮೂರು ಚಿಕ್ಕ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಕಟ್ಟಡದ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಕಿಟಕಿಗಳ ಸುತ್ತ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೂದು ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿದೆ.]]

ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೂನ್‌ 1962ರಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣವನ್ನು [[ಅಬೇ ರೋಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿತು.  ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನು ಎಪ್ಸ್ಟ್‌ನ್‌ಗೆ ಬೆಸ್ಟ್‌ನು ಡ್ರಮ್‌ ನುಡಿಸುವ ಕುರಿತು ದೂರು ನೀಡುತ್ತಾ ತಂಡವು ಆ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ [[ಸೆಷನ್‌ ಡ್ರಮ್ಮರ್‌]]ನನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Spitz|2005|pp=318, 322}}  ಬೆಸ್ಟ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ [[ರಿಂಗೋ ಸ್ಟಾರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ನು ಬಿಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ರೋರಿ ಸ್ಟೋರ್ಮ್‌ ಮತ್ತು ಹರ್ರಿಕೇನ್‌]] ತಂಡವನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದ. ಅಲ್ಲದೇ ಬೆಸ್ಟ್ಟ್ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೀಡಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಡ್ರಮ್ಮ ನುಡಿಸುವವನಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ.{{sfn|Spitz|2005|pp=328, 330}}  ಅಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸೆಷನ್‌ ಡ್ರಮ್‌ ವಾಧ್ಯಕಾರ [[ಆ‍ಯ್‌೦ಡಿ ವೈಟ್‌]]ನನ್ನು ಒಂದು ಸೆಷನ್‌ಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ವೈಟ್‌ [[&quot;ಲವ್‌ ಮಿ ಡು&quot;]] ಮತ್ತು [[&quot;ಪಿ.ಎಸ್‌.ಐ ಲವ್‌ ಯೂ&quot;]] ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಡ್ರಮ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದ.{{sfn|Spitz|2005|p=353}}  ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ &quot;ಲವ್‌ ಮಿ ಡು&quot; ಆಲ್ಬಮ್‌ ಯುಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ 20 ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೇಳನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.{{sfn|Fontenot|2009a}}  ನವೆಂಬರ್‌ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮುದ್ರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸ್ವಂತ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಯಾವುದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿಯ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಪೀಪಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ಲೇಸಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು ನೀಡಿದ ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ [[&quot;ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ&quot;]] ಗೀತೆಯು ವಿಶದಪಡಿಸಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=854}}

ತಂಡವು ಅವರ ಕೊನೆಯ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.{{sfn|Gladwell|2008|pp=47–49}}   ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಅದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕೂ ಸದಸ್ಯರೂ ದ್ವನಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಆದರೇ ಸ್ಟಾರ್ ಮಾತ್ರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ.{{sfn|Gould|2008|p=191}}  ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಜೋಡಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌‌ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಸಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=494}}   ಎಪ್ಸ್ಟನ್‌, ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾನೆ.   ಲೆನನ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ &quot;ನೋಡಿ ನಿಜವಾಗಲೂ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಂಬಲ ಇದ್ದರೆ, ನೀವು ಬದಲಾಗಬೇಕು. ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು, ಆಣೆಮಾಡುವುದನ್ನು,ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|The Beatles|2000|p=67}}   &quot;ನಾವು ಹೇಗೆ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯ ಆಚೆ ಹೇಗೆ ಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು,  ಅವರು ನಮಗೆ ಜೀನ್ಸ್‌ ಧರಿಸುವುದು ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೆ ನಾವು ಸರಿಯಾದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ತಕ್ಷಣ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ.  ಬಟ್ಟೆಯ ವಿಷಯವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೋಳಿಯ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ವಿಷಯ ಇರಬಹುದು ಅವರು ನಮಗೆ ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು...ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಅರಿತು ಅದರ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾಂತತ್ರ್ಯ ನಮ್ಮದಾಗಿತ್ತು.{{sfn|The Beatles|2000|p=67}}

=== ಬೀಟಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದ ವರ್ಷಗಳು (1963–1966) ===

==== ''&quot;ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ&quot;''  ಮತ್ತು ''&quot;ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ &quot;'' ನ ’ಯು.ಕೆ’ಯಲ್ಲಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ====
[[ಚಿತ್ರ:The Beatles and Lill-Babs 1963.jpg|thumb|left|30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1963ರಂದು  ಸ್ವೀಡಿಷ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಡ್ರಾಪ್-ಇನ್‌ ದೃಶ್ಯ (ಸೆಟ್)ದಲ್ಲಿ[54] ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪಾಪ್ ಗಾಯಕ ಲಿಲ್-ಬಾಬ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೆನನ್.]]
&quot;ಲವ್‌ ಮಿ ಡು&quot;, &quot;ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ&quot;ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಯುಕೆಯ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡೆನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜನವರಿ 1963ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  ದಿ ಕಾರ್ವೆನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿ ನೇರಪ್ರಸಾರವನನ್ನು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ.  &quot;ಎಣ್ಣೆ ತುಂಬುವ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಬ್ಧ ಗಾಡತೆ&quot;{{sfn|Gould|2008|p=147}}ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಅಬೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸೆಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ’ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ‍’ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ''[[&quot;ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ&quot;]]''  ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಎರಡು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=147}} ಈ ತಂಡವು ಹೇಗೆ &quot;''ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ ಆಲ್ಬಮ್‌''  ಅನ್ನು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಹವಣಿಸಿತು&quot; ಎಂಬುದನ್ನು [[ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]]ನ ವಿಮರ್ಶಕರೊಬ್ಬರು  &quot;ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಕೂಡ ಅದರ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯ ತೀವೃತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಹೊಸತಾದದ್ದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Erlewine|2009a}}  ಲೆನನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅವನು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರರ್ಟ್ನಿ ಹಾಡು ಬರೆಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಯೋಚನೆಯು ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ರೂಪವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು; &quot; ನಾವು ಹಾಡು ಬರೆಯುವ ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದೆವು ''ಓ ಲಾ''  [[ಎವರಿ ಬ್ರದರ್ಸ್]]‌, ''ಓ ಲಾ '' [[ಬಡ್ಡಿ ಹೋಲಿ]], ಪಾಪ್‌ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ನಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಶಬ್ಧವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು.  ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳು ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.&quot;{{sfn|Harry|2000b|p=721}}

1963, ಮಾರ್ಚ್‌ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‍ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಂಬರ್‌ ಒನ್‌ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ನ ಗೆಲುವಿನ ಓಟವು ಇವರ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 1970ರ ನಂಬರ್‌ ಒನ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಆದ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ತಂಡದ ಮೂರನೇಯ ಸಿಂಗಲ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ [[&quot;ಫ್ರಮ್‌ ಮಿ ಟು ಯು&quot;]] ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದೂ ಕೂಡ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಇದು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡ ಎಲ್ಲ ಹದಿನೇಳು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸಿಂಗಲ್ [[&quot;ಶಿ ಲವ್ಸ್‌ ಯು&quot;]] ಆವರೆಗಿನ ಮಾರಾಟದ ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ ಮುರಿದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಆವರೆಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಮೂರು ಭಾಗ ಮಾರಾಟ ಕಂಡಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=159}}  ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ 1978ರವರೆಗೆ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ನಂತರದ ತಂಡ [[&quot;ವಿಂಗ್ಸ್‌&quot;]] ಹಾಡಿದ [[&quot;ಮುಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕಿಂಟೈರ್‌&quot;]] ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ‍ವರೆಗೂ ಯಾರೂ ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Harry|2000a|p=990}}  ಬೀಟಲ್ಸ್  ಸಂಗೀತದ ಜನಪ್ರೀಯತೆಯು ಜೊತೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ತೀರಾ ನೇರ‍ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಪ್‌ ಹಾಡುಗಾರ‍ರಿಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಗತ್ತನ್ನು ತೋರಿಸದೆ ಅವರು ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿಯೂ ಕೂಡ ಅವರಲ್ಲಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಲವರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.{{sfn|Plagenhoef|2009}}{{sfn|Gould|2008|pp=166–69}}

[[ಚಿತ್ರ:Beatles logo.svg|thumb|right|ದ ಬೀಟಲ್ಸ್' ಡ್ರಾಪ್-ಟಿ ಲೊಗೊ]]
ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ &quot;T-ಕೆಳಗಿರುವ&quot; ಚಿಹ್ನೆಯು 1963ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕರಗಳ ವಿತರಕ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಇವೋರ್‌ ಆರ್ಬಿಟರ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.  ಈ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ಟಾರ್‌ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಸ್‌ಡ್ರಮ್‌ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಇಬ್ಬರೂ ಆರ್ಬೈಟ್‌ನ ಲಂಡನ್‌ನ ಶಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Alcantara|Hall|2005}}{{sfn|Thompson|2008|p=270}} ಆ ವರ್ಷದ ಮೊದಲರ್ದದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ಮೂರುಬಾರಿ ಯುಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಾಲ್ಕುವಾರಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಮೂರುವಾರಗಳ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌, ಮೇ-ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಅವರನ್ನು ತೀವೃವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಗುಂಪುಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಈ ಭಾವತೀವೃತೆಯನ್ನು [[&quot;ಬಿಟ್ಲ್ ಮೇನಿಯಾ&quot;]] ಎಂದು ಕರೆದರು.  ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ ಎಂದು ಅದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಆಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಮಿ ರೋ]], [[ಕ್ರಿಸ್‌ ಮೊಂಟೆಝ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಯ್‌ ಆರ್ಬಿಸನ್‌]] ಮುಂತಾದ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಯುಎಸ್‌ ಕಲಾವಿದರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಿದರು.{{sfn|Pawlowski|1990|pp=125–32}}  ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಲೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡದ ವಿರಾಮ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕೂಗುವ ಜನಸಾಗರದ ಅಭಿನಂದನೆಯ ಮಹಾಪೂರವೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು.{{sfn|Pawlowski|1990|pp=117–85}}  ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಅವರು ಹೊದೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ವೇಗವಾದ ನೀರಿನ್ನು ಹಾರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತಂಡವನ್ನು ಜನರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಪೊಲಿಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಕುರಿತು [[ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.{{sfn|Pawlowski|1990|p=153}}   ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರಕರಣ ನಡೆದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಈ ತಂಡ ಕೈಗೊಂಡಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=1088}} ಯುಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಂದಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಜೊತೆಗೆ ಐವತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರು, [[ಬಿಬಿಸಿ ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ತಂಡದವರೂ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Pawlowski|1990|p=150}}  ಮಾರನೇ ದಿನವೇ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತೊಂದು ಆರು ದಿನಗಳ ಯುಕೆ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಿತ್ತು.  ಅದಾಗಲೇ ಅವರು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮುಖ್ಯ ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚತೊಡಗಿದ್ದರು.{{sfn|Pawlowski|1990|pp=125–32}}

''ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ''  ಆಗಲೂ ಮುಖ್ಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳುಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.  ಇದು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ''[[ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್]] '' ಮಾತ್ರ ಇದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅದು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇವರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  '' ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ '' ಅನ್ನು ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ &quot; ಇದು ಮುಖ್ಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಹನತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಅಳವಡಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸಲಾದ ಭಾಗ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Erlewine|2009b}}{{sfn|Gould|2008|p=187}}  ಆವರೆಗೆ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೂಡಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಮುಂದೆ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದ್ದ [[&quot;ಐ ವಾಂಟ್‌ ಟು ಹೋಲ್ಡ್ ಯುವರ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌&quot;]] ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಗೀತೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=187}}  ''&quot;ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌‌&quot;''  ''[[ಟೈಮ್ಸ್‌‌]]'' ನ ವಿಮರ್ಶಕ ವಿಲಿಯಮ್‌‍ ಮನ್‌ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು ಅವರು ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಅವರನ್ನು &quot;1963ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತರಚನಾಕಾರರು ಎಂದು&quot; ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು.{{sfn|Gould|2008|p=187}} ಪತ್ರಿಕೆಯು ಈ ತಂಡದ ಕುರಿತು ಸರಣಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಅದರಲ್ಲಿ ಮನ್‌ ಅವರು ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು ಸಾಧ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ತಂಡದ ಘನತೆಯು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=1162}}  ''ವಿತ್‌ ದಿ ಬಿಟ್ಲ್ಸ್‌‌ '' ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅಗಿ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು 1958ರಲ್ಲಿ ''[[ಸೌತ್‌ ಫೆಸಿಫಿಕ್‌]] '' ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2000b|p=978}}

==== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಾಳಿ ====
{{Listen |filename=Iwanttoholdyourhandsample.ogg |title=&quot;I Want to Hold Your Hand&quot; |description=Sample of the single &quot;[[I Want to Hold Your Hand]]&quot; (1963) which cemented the band's international success when it achieved enormous US popularity a few weeks before their debut in the country}}

[[ಅಮೆರಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನ ಮಂದಿರದ]] ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಹಕಾರಿ ಅಧೀನ ಸಂಸ್ಥೆ  ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಿಂದ  ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್‌‍ರವರ &quot;ಪ್ಲೀಸ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಮಿ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಫ್ರಂ ಮಿ ಟೂ ಯು.{{sfn|Harry|2000a|p=225}} ಸಂಗೀತ ಗುಚ್ಚಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಯುಎಸ್ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯ ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗುರುತಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕೆಲವೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ವಿವಾದಂಶಗಳಿಂದ ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್ ಪರಿಹಾಸ್ಯೆಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. [[&quot;ಮೊಪ್‌ಟಾಪ್&quot; ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸವು]] ಇದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. {{sfn|Spitz|2005|p=461}}{{sfn|Harry|2000a|p=1119}} ತನ್ನ ನೈಜ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಎಸ್‌ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಥವಾ( ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ನಿನ ಸರಕಾರದ ಪೀಠವು) ತನ್ನ ಮೂಲ ವಿಷಗಗಳನ್ನೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದುದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಥವಾ ಹಲವು ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳ (ವಾದ್ಯ ತಂಡಗಳ) ಸಂಗೀತ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಯುಎಸ್‌ನ ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಂಕಲಿಸಿ  ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಗೀತೆಗಳ ಸಂಚ್ಚಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ಹೊರತಂದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=295–96}}  
 
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೀಟಲ್‌ಮೇನಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅಭೂತ ಪೂರ್ಣ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕೂಡಲೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ ಹಠಾತ್ತನೆ ಯಶಸ್ಸುಗಳಿಸಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಕ್ಯಾಪಿಟ್‌‍ಲ್ ಅಥವಾ(ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ನಿನ ಸರಕಾರದ ಪೀಠ)ವು ಮುಂದೆ ಬಂದು, &quot;ಐ ವಾಂಟ್ ಟೂ ಹೊಲ್ಡ್ ಯುವರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್&quot;ನ ಸಂಗೀತ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Fontenot|2009b}} ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಅಥವಾ ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡಗಳು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮೊದಲೇ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು.

[[ಚಿತ್ರ:The Beatles arrive at JFK Airport.jpg|left|thumb|alt=The Beatles are standing in front of a crowd of people at the bottom of an aeroplane staircase.|7 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1964ರಂದು ಬೀಟಲ್ಸ್ ಜಾನ್‌ ಎಫ್.ಕೆನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತಲುಪಿತು.]]

ಇವರು ಫೆಬ್ರವರಿ 7,1964ರಲ್ಲಿ  ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಾಗ, ಲಂಡನ್ನಿನ ಹೀಟ್‌ತ್ರೊ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಅಥವಾ ಅಂದಾಜು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಅವರ ವಿಮಾನ ಬಾನಿಗೆ ಹಾರುವ ವರೆಗೂ... ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಎರಡೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ಅಲೆಗಳ ರೀತಿ ತೋಗಾಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕೋಗಾಡಿ,ಕಿರುಚಾಡಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನದ ಪರಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು.{{sfn|Spitz|2005|p=457}}  ಇವರು ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವ (ಶುರುವಾಗುವ ಅಥವಾ ಆಯೋಜಿಸುವ) ಮುನ್ನ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡದ &quot;ಐ ವಾಂಟ್ ಟೂ ಹೋಲ್ಡ್ ಯುವರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್&quot; ಎಂಬ ಸಂಗೀತಗುಚ್ಚದ, ಸುಮಾರು 2.6  ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು.ಆದರೂ ಸಹ ಇವರಿಗೆ, ಯುಎಸ್‌ನ ಜನ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವ ಸಣ್ಣ ಅಳುಕು ಕಾಡುತ್ತಿತಂತೆ. {{sfn|Spitz|2005|pp=457–59}} ಇದಾದ ನಂತರ ಇವರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನಡಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ಕಾದಿತ್ತು. ಅಂದಾಜು ಮೂರು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನದ ಅಬ್ಬರದೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು.{{sfn|Spitz|2005|p=459}}

ಇದಾದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ''[[ದಿ ಇಡಿ ಸುಲ್ಲಿವನ್ ಶೋ]] ''  ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು) ನೀಡಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು  74ಮಿಲಿಯನ್ ಅಂದರೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡ 40ರಷ್ಟು ಜನ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{sfn|Gould|2008|p=3}}{{sfn|Kozinn|2004}} ಇದಾದ ಮರುದಿನ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಈ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತು &quot;ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್ ತನ್ನ ರಾಗವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‍ನಾದ್ಯಂತ{{sfn|Spitz|2005|p=473}} ಕೊಂಡ್ಯೊಯಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು.ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಅವರ ಮೂದಲ ಯುಎಸ್ ಸಂಗೀತ ಮೇಳ ಬೀಟ್‌‌ಲೆಮೇನಿಯಾ ಎರುಪ್ಟ್‌‍ನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್‌‍ಟನ್ ಕೊಲಿಸಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ನೋಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=1134–35}} ಇದಾದ ನಂತರದ ದಿನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೆ ಹಿಂತುರಿಗಿದಾಗ, ಅವರು 
[[ಕರ್ನೆಗೈ ಹಾಲ್‌‍ನಲ್ಲಿ]] ಅವರಿಗಾಗಿ ಆಯೋಜಿಲಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತದಲ್ಲಿ (ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು)ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರಂದು ಅವರು ಮತ್ತೆ ಯುಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರುವ ಮೂದಲು, 
ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವಂತಹ ಅಥವಾ ನಡೆಯುವಂತಹ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವಂತಹ  ''ದಿ ಇಡಿ ಸುಲ್ಲಿವನ್ ಶೋ''  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|pp=5–6}} 
ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ನೇ ತಾರೀಖಿನ ವಾರದಲ್ಲಿ, ದಿ ಬೀಟ್‌‍ಲೆಸ್ ತಂಡವು ಹನ್ನೆರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಬಿಲ್ಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್100|''ಬಿಲ್ಲ್‌ಬೋರ್ಡ್'' ಹಾಟ್100]] ಒಂದೊಂದು ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿತ್ತು.{{sfn|DiMartino|2004|p=12}} ಅದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ  ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂರನೇ ಎಲ್‌ಪಿ ಇದಕ್ಕೆ ಜತೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತೆರಡು ಎಲ್‌‍ಪಿಗಳು ಆದಾಗಲೇ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಎಲ್‌ಪಿಗಳು ಯುಎಸ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಗುಚ್ಚಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದವು.  
ಈ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತ ಲೋಕದಲ್ಲಿದಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಯುಕೆನ ಹಲವು ಬೇರೆ ಬೆರೆ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು  ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನೀಡಿ,ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಾಳಿ]] (ಬೀಟ್‌ಲೆಸ್ಸ್ ತಂಡದ ಸಂಗೀತ ದಾಳಿ) ಅಂತೆಯೇ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರವಾಸಮಾಡಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|pp=9, 250, 285}}  
ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡದ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ  ಅ ಕಾಲಮನಕ್ಕೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿ ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಹಲವು ವಯಸ್ಕರು ಅವರ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿ ಬೇಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=345}}

ಜೂನ್‌‍ನಲ್ಲಿ  ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಹಾಕಾಂಗ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶಗಳ ಮೂವತ್ತೆರಡು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಉತ್ಸುಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Harry|2000a|p=1090}}{{sfn|Pawlowski|1990|p=184}} 
ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದಾಗ, [[ಜಿಮ್ಮಿ ನಿಕೋಲ್]] ಡ್ರಮ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಕೂರುತ್ತಾನೆ.  ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮುವತ್ತೆರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Gould|2008|p=249}} ಸನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸಿಕೋ ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನವರೆಗಿನ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ದೀರ್ಘ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ,ಪ್ರತಿ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇವರ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ( ಅಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಿತ್ತು).{{sfn|Gould|2008|p=249}}  ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾನುಕ್ರಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಸಂಗೀತ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಸಣ್ಣ[[ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ]]ಗಳು, ಅಭಿಮಾನಿ ಜನರಿಂದ ಮೂಡಿಬರುವ ಉತ್ಸಾಹ ಉಲ್ಲಾಸದ ಕೂಗಾಟದ ಗದ್ದಲದ ಜತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಾಸ ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಗಿ, ಅವರು ಶ್ರೋತೃಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೂ (ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ವಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೂ) ಅಥವಾ ಅವರೇ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿಯತ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಬೇಸರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2000a|p=1093}}

ಆಗಸ್ಟ್‌‌ ತಿಂಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಬೊಬ್ ಡ್ಯಾಲನ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಪ್ರೇರೇಪಿ  [[ಅಲ್ ಅರೊನೊವಿತ್ಜ್ ಗೆ]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಹೋಟೆಲ್ಲಿನ ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಡ್ಯಾಲನ್ ಇವರಿಗೆ [[ಗಾಂಜಾ]]ವನ್ನುಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.{{sfn|Miles|1997|p=185}} ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಜೊನಾಥನ್ ಗೌಲ್ದ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಸಂಗೀತಗಾರನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಭಿಮಾನಿವೃಂದ ಸಷ್ಠಿಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರು  &quot; ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು&quot;: ಡ್ಯಾಲನ್‌ನ ಒಳ ಶ್ರೋತೃಗಳಾದ &quot; ಕಾಲೇಜು ಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣದ ಜತೆಗೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಲಿಕೆಗಳು, ಉದಯಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆದರ್ಶೀಕರಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾವೃತ್ತಿಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ&quot; ಇದಕ್ಕೆ  ಪ್ರತಿಯಾಗಿ  ಬೀಟಲ್ಸ್ ಒಳ ಶ್ರೋತೃಗಳು &quot;ದಿಟ್ಟವಾದ [[ಯುವ ನಾಗರೀಕರು]] - ಮಕ್ಕಳು ಫ್ರೌಡಶಾಲೆ ಅಥವಾ ದರ್ಜೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಮನವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ  ಜನಾದರಣೀಯವಾಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಂಡಿರುವಂತ ದೂರದರ್ಶನ, ರೇಡಿಯೋ,ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳು, ಅಭಿಮಾನಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಶೈಲಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. 
 
ಅವರನ್ನು ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳನಲ್ಲದೆ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರುಗಳನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ&quot;.(ಅವರನ್ನು ಆದರ್ಶದಾಯಾಕರನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರ ಆರಾಧಕರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ)&quot;.   
ಸಭೆಯಾದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ, &quot;ಲೆನ್ನನ್ ಡ್ಯಾಲನ್‌ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೂಗಿನ ಝೇಂಕಾರ,ಅವನು ಸುಲಭವಾಗಿ  ನುಡಿಸುವಂತಹ ತಂತಿ ವಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮಶೋಧಕ ಮಾತುಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅಂಗಿಸಿದನ್ನು ದಾಖಲೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. 
 
ಐದ ಮಾದರಿ ಗುಂಪುಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಡ್ಯಾಲನ್ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ತನ್ನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡನು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಲು ತಯಾರಾದನು, ಮತ್ತು   ಫೆನ್ಡ್‌ರ್ ಸ್ಟ್ರಟೊಕಾಸ್ಟ್‌ರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್  ಗಿಟಾರ್‌ನ್ನು ನಾನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮಂಗನಂತೆ ಕುಣಿಸುತ್ತಾ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜನರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಜನಪದ ಮತ್ತು ರಾಕ್  ಸಂಗೀತದ ಶ್ರೋತೃಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಶ್ರೋತೃಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಬೀಟೆಲ್ಸ್ ಶ್ರೋತೃಗಳು ಏರಿಕೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Gould|2008|pp=252–53}}

&quot;ಎ ಹಾರ್ಡ್ ಡೇಸ್ ನೈಟ್&quot;, &quot;ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಫಾರ್ ಸೇಲ್&quot;,&quot;ಹೆಲ್ಪ್!&quot; ಮತ್ತು  ''ರಬ್ಬರ್ ಸೌಲ್'' ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌‍ ಪ್ರಕಾರ 1963ರಿಂದಲೂ ಇದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯು ಗುರುತಿಸಲಾಗದೇ ಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌‍ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌‍ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]‌‍, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ವಿಭಾಗದವರನ್ನು ಬೀಟಲ್ಸ್  ತಂಡದವರಿಗೆ ಮೋಷನ್‌ ಪಿಚ್ಚರ್ ಅಹ್ವಾನ ನೀಡಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ ಇದು ಒಂದು ಮುದ್ರಕದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು ಎಂದುಕೊಂಡಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=483–84}} [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಲೆಸ್ಟರ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ''[[ಎ ಹಾರ್ಡ ಡೇಸ್‌ ನೈಟ್‌]]'' ‍ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ 1964ರ ಮಾರ್ಚ್‌-ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಬೀಟಲ್ಸ್  ಅದ್ಭುತದ ಕುರಿತಾದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|p=231}} ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=489–90}}  ''[[ದಿ ಆಬ್ಸರ್ವರ‍್ನ]]'' {{'}} ವಿಮರ್ಶಕ, [[ಪೆನೆಲೊಪ್‌ ಗಿಲ್ಲಿಯಾಟ್‌]]‍ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡದವರು ಹೇಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಹೇಗೆ ಬೆಳೆದರೋ ಹಾಗೇಯೇ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.  ಸ್ವ-ವಿವರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಉತ್ತಮ ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಅವರನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು&quot;.{{sfn|Gilliatt|1973|p=213}}  ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಆಲ್ಬಮ್‌‍,'' [[ಎ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡೇಯ್ಸ್‌ ನೈಟ್]]'' ‌‍, ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ತಂಡವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ &quot;ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.  ಎಲ್ಲ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಅವರ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ತಮ, ಸಂತೋಷಬರಿತ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಸಂಗೀತವು, ಮಿಡಿಯುವ ಗಿಟಾರ್‌‍ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.&quot;{{sfn|Erlewine|2009c}}

ಮಿಡಿಯುವ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಶಬ್ದವು ಮೂಲವಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. [[12 ತಂತಿಗಳಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌‍ ರಿಕನ್‌ಬಾಕರ್‌‍]], ಇದು ಅದರ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಈತನಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಮೊದಲ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಆ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಹ್ಯಾರಸನ್ಸ್‌ನ ಮಿಡಿಯುವ ಈ ಹನ್ನೆರಡು ತಂತಿಗಳ ಗಿಟಾರ್‌, [[ರೋಜರ್‌‍ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿನ್‌]]ಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಅವನು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ರಿಕನ್‌ಬಾಕರ್‌‍ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು [[ಬೈರ್ಡ್ಸ್‌]]‍ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಶಬ್ಧವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ.{{sfn|Gould|2008|pp=286–87}}

''[[ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ಸೇಲ್]]'' ‌, ಈ ತಂಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಕುರಿತಾದಂತೆ ಗಂಭೀರ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು.{{sfn|Gould|2008|pp=255–56}} 1964ರ ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ನಡುವೆ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''ಹಾರ್ಡ್‌ ಡೇಯ್ಸ್‌ ನೈಟ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಈ ತಂಡದ ಮೊದಲೆರ‍ಡು ಎಲ್‌ಪಿಗಳತೆಯೇ ಇದ್ದು ಮೇಲ್ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|pp=255–56}}  ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ ಲೆನನ್‌ ತಾವು ಸತತ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗೀತೆರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತ ಸವಾಲನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಆದರೆ ಸಂಗೀತ ಪರಿಕರಗಳದ್ದೇ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆರು ಕವರ್‌ಗಳು ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.{{sfn|Gould|2008|pp=255–56}}  ಡಿಸೆಂಬರ್ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿಯ ಎಂಟು ಸ್ವರಚಿತ ಕವನಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದವು. ಇವು ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿಯ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೌಢತೆಯನ್ನು ಇವು ತೋರಿಸಿದವು.{{sfn|Gould|2008|pp=255–56}}

ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1965ರಲ್ಲಿ ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಸನ್ಸ್‌ನ ದಂತವೈದ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕಾಫಿಯಲ್ಲಿ  [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಡಿ]]ಯನ್ನು  ಬೆರೆಸಿ ನೀಡಿದ್ದ.{{sfn|Gould|2008|p=316}}                   ಇವರಿಬ್ಬರೂ ನಂತರ ಉದ್ದೇಶಪುರ್ವಕವಾಗಿ ಔಷದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.{{sfn|Gould|2008|p=317}}  ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟಿದ್ದ. ಆದರೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ 1966ರಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಈತನೇ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದ.{{sfn|Brown|Gaines|2002|p=228}}
ಈ ಕುರಿತು ವಿವಾದವು ಜೂನ್‌ 1965ರಂದು [[ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‌]] ನಾಲ್ವರು ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ರನ್ನು [[ಮೆಂಬರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಡರ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಎಂಪೈರ್‌‍]] (ಎಂಬಿಇ) ಎಂದು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನಿ]] [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‍]] ಇವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದಾಗ ವಿವಾದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.{{sfn|Spitz|2005|p=556}}  ಈ ಕುರಿತು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು ಎಂಬಿಇ ಗೌರವವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೇವಲ ಸೈನ್ಯದವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಾಯಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಕೆಲವರು ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಈ ಪದವಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.{{sfn|Spitz|2005|p=557}}
[[ಚಿತ್ರ:HelpUSTrailer.jpg|thumb|right|alt=The Beatles performing music in a field. In the foreground, the drums are played by Starr (only the top of is head is visible). Beyond him, the other three stand in a column with their guitars. In the rear, Harrison, head down, strikes a chord. In the front, Lennon smiles and gives a little wave toward camera, holding his pick. Between them, McCartney is jocularly about to choke Lennon.|ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ತುಣುಕು! (ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ) ಹ್ಯಾರಿಸನ್, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ, ಲೆನನ್ ಮತ್ತು (ಹೆಚ್ಚು ಮಬ್ಬಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದು) ಸ್ಟಾರ್]]
ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ನ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರ, ''[[ಹೆಲ್ಪ್‌!]]'', ಕೂಡಾ ಲೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದಲೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟೀತು. ಇದು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು &quot;[[ಬಾಂಡ್‌]] ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಮಾಜಿವ ವೈಭವಿಕರಣದ ವಂಚನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು&quot; ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ತಂಡದಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|pp=274–6}}

ಈ ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿಯು &quot;''ಹೆಲ್ಪ್‌ '' !  ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ಅದರೆ ನಾವು ಈ ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಇದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳು.  ಇದು ತಮಾಶೆಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಮೂಲತಃ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ಯೋಚನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತಪ್ಪು ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ.{{sfn|Gould|2008|pp=274–6}}   ಈ ಚಿತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಲೆನನ್‌ನನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವನು ತಂಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಗೀತೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ರಚನಾಕಾರನಾಗಿದ್ದ, ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು [[ಹೆಲ್ಪ್‌ !]]  ಮತ್ತು &quot;[[ಟಿಕೆಟ್‌ ಟು ರೈಡ್]]‌‍&quot; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&quot;{{sfn|Gould|2008|pp=276–77}}  ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಈ ತಂಡದ ಐದನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಎಲ್‌ಪಿ ಮತ್ತೇ  ಇದರಲ್ಲ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕವರ್‌ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ''[[ಹೆಲ್ಪ್‌‍!]]''   ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[&quot;ಯೆಸ್ಟರ್ಡೇ&quot;]] ಪಾಪ್‌ ಜನಪದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಂತಿ ವಾಧ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|p=292}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಯೆಸ್ಟರ್ಡೆ&quot; ಇವರೆಗಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.{{sfn|Guinness World Records}} ಎಲ್‌ಪಿಯ ಕೊನೆಯ ಗೀತೆಯಾದ, [[&quot;ಡಿಜ್ಜಿ ಮಿಸ್‌‍ ಲಿಜ್ಜಿ&quot;]] ಇದು ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕೊನೆಯ ಗೀತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಆಚೀಚೆ ಮಾಡಿದ ಜನಪದ ಗೀತೆ [[&quot;ಮ್ಯಾಗಿ ಮಾಯ್&quot;]]ನ ''[[&quot;ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ‌&quot;]]''  ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌‍ಗಳು ಸ್ವರಚಿತ ಗೀತೆಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದವು.{{sfn|Gould|2008|p=280}}

ಆಗಸ್ಟ್‌ 15ರಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಬೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಶೀಯಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 55,600 ಮಂದಿ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Miles|2001|p=206}}    ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವನ್ನು [[ಎಲ್ವಿಸ್‌ ಪ್ರಿಸ್ಲೆ]]ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನು ಇವರನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಈ ತಂಡದ ಮೇಲೆ ಅಡಿಪಾಯದ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.{{sfn|Guralnick|1999|211}} ಪ್ರೆಸ್ಲೇ ಮತ್ತು ತಂಡವು ಅವನ ವಾಸದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೀಟಾರ್ ನುಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು, ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂಗೀತ ದಂತ ಕತೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=882–83}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಸ್ಯಾಟರ್‌ಡೆ ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ಸೀರೀಸ್‌]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್  ತಂಡವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ''&quot;ಎ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡೇಯ್ಸ್‌‍ ನೈಟ್‌‍'' ನ '''ವಿದೂಷಕ ದಂಡದ''' ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಕಂತುಗಳು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡವು ಮತ್ತು 1969ರಲ್ಲಿ ಮರು ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡವು.{{sfn|McNeil|1996|p=82}}

{{Listen |filename=Beatles norwegian wood.ogg |title=&quot;Norwegian Wood (This Bird Has Flown)&quot; |description=Sample of &quot;[[Norwegian Wood (This Bird Has Flown)]]&quot; from ''[[Rubber Soul]]'' (1965). The use of a [[sitar]] on this song saw the band &quot;beginning to expand the conventional instrumental parameters of the rock group&quot;.{{sfn|Unterberger|2009b}}}}

''[[ರಬ್ಬರ್‌ ಸೋಲ್‌‍]]''  ಡಿಸೆಂಬರ್‌‍ ಮೊದಲವಾರದಲ್ಲಿ  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರೌಢತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಇದಾಯಿತು.{{sfn|Unterberger|2009b}}  ಆತ್ಮಕತೆ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕ [[ಇಯಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ''ರಬ್ಬರ್‌ ಸೋಲ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. &quot;ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌‌ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದೆ ''&quot;ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ಫಾರ್ ಸೇಲ್‌&quot; '' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಹಾದಿ ತಪ್ಪದಂತೆ ತಡೆಯಿತು.{{sfn|MacDonald|2005|pp=181–82}} ''ಹೆಲ್ಪ್‌ನ''  ನಂತರ  ತಂಡವು ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತಿವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವು ತೋರಿಸಿತು. ''ರಬ್ಬರ್‌ ಸೋಲ್‌'' ನಲ್ಲಿ [[ಸಿತಾರ್]] ಅನ್ನು ಇವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು. &quot;[[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ ವುಡ್‌(ದಿಸ್‌ ಬರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಫ್ಲೋವ್ನ್‌)]]&quot; ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಚೆಗಿನ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಗೀತೆರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇವರಿಬ್ಬರ ಹೆಸರನ್ನೂ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮುಂದೆ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.   ಅವರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಮ್ಯವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಾಗಿದ್ದವು.{{sfn|Unterberger|2009b}} ಅವರ ಗೀತೆಯು ಹೆಚ್ಚುಚ್ಚು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನರು ಅವರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.     &quot;ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌ ವುಡ್‌&quot; ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನರಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಎಂಬ ಊಹೆ ಇದೆ.{{sfn|Gould|2008|pp=297–98, 423}}

2003ರಲ್ಲಿ, ''[[ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ [[&quot;ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ 500 ಆಲ್ಬಮ್‌&quot;]]ಗಳಲ್ಲಿ ''&quot;ರಬ್ಬರ್ ಸೋಲ್‌&quot;''  ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಐದನೆಯ{{sfn|Rolling Stone|2003}} ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ಇಂದು ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ &quot;ಇದನ್ನು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಪದ ರಾಕ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.{{sfn|Unterberger|2009a}}  {{sfn|Gould|2008|p=296}} ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಎಲ್ಲ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಂತೆ ಇದ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌&quot;.{{sfn|Gould|2008|p=296}}  ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ [[ನಾರ್ಮನ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌]] ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ತಂಡದ ಒಳಗೇ ಒಡಕು ಮೂಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ''ರಬ್ಬರ್‌ ಸೋಲ್‌ '' ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಸ್ಮಿತ್‌ ಹೇಳಿದಂತೆ &quot; ಜಾನ್‌ ಮತ್ತು ಪೌಲ್‌ ನಡುವಿನ ಜಗಳವು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎನ್ನುವಂತ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಪೌಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಹೇಳಿದರೆ ಜಾರ್ಜ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ.&quot;{{sfn|Harry|2000b|p=780}}

=== ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ವಿವಾದಸ್ಪದ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರೇಕ್‌ಅಪ್ (1966-1970) ===

==== ಅಂತಿಮ ಪ್ರವಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಗಳು ====
ಜೂನ್ 1966ರಲ್ಲಿ, ''[[ಯೆಸ್ಟರ್‌ಡೇ ಆಂಡ್ ಟುಡೇ]]'' — US ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೆರ್ಕಾಡ್ಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ  ಸಂಕಲನಮಾಡಿದ ಅಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು-ಅದರ  ರಕ್ಷಾಕವಚ/ಮುಚ್ಚಳ ಒಂದು ಕೋಲಾಹಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು,  ಅದರಲ್ಲಿ  ಕಾಸಾಯಿ/ಮಾಂಸದ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು  ಅಂಗಹೀನವಾಗಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗೊಂಬೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಿರುವ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪೋಕ್ರಿಪಲ್‌ ವಾದರೂ, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಕಥೆ ಏನೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್ ಅವರ ಅಲ್ಬಂಗಳನ್ನು &quot;ಕತ್ತರಿಸಿದ&quot; ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಅರ್ಥ.{{sfn|Harry|2000a|p=1187}}  ಅಲ್ಬಂಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗೆ ಹಳೆಯದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಅಂಟಿಸಲಾಯಿತು; ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗಮಾಡದ ಪ್ರತಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005ರ ಹಾರಾಜಿನಲ್ಲಿ  $10,500 ಹಣ ಗಳಿಸಿತು.  ''ಯೆಸ್ಟರ‍್‌ಡೇ ಆಂಡ್ ಟುಡೇ'' ಯ ಗೊಂದಲದ ತಿಂಗಳು ನಂತರ [[ಫಿಲಿಫ್ಫಿನ್ಸ್]] ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಬೀಟಲ್ಸ್ ಉದ್ಧೇಶಪೂರ್ವಕವಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ, [[ಇಮೆಲ್ಡಾ ಮಾರ್ಕೊಸ್‌]]ಗೆ  ಮುಖಭಂಗ ಮಾಡಿದರು, ಅವರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಂಡ ಹಾಜರಾಗುವುದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಸತ್ಕಾರಕ್ಕೆ  ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Spitz|2005|p=619}}   ಆಹ್ವಾನದೊಂದಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿದಾಗ,ಆ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ/ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಂದೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂತೆ, Epstein ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.{{sfn|Spitz|2005|p=620}} ಮಾರ್ಕೊಸ್‌ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ &quot;ಇಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಂಡವು ತಕ್ಷಣ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆದ ದಂಗೆಯು ತಂಡವನ್ನು ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ದೇಶದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಡರು.{{sfn|Spitz|2005|p=623}}

ಬಹುತೇಕ ಅವರು ತವರಿಗೆ ಹಿಂದುರಿಗಿದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಉಗ್ರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತವನ್ನು  ಅವರು ಎದುರಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಲೆನೆನ್  ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರದಿಗಾರ [[ಮೌರೀನ್ ಕ್ಲೀವ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ  US ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿವಾದಗಳ ([[Ku Klux Klan]] ಸಹ) ಮೇಲೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದನು.{{sfn|Cleave|2005}}   [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]] ಸಾಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬೀಟಲ್ಸ್ &quot;ಈಗ [[ಯೇಸು]]ವಿಗಿಂತ ಜನಪ್ರಿಯ&quot; ಎಂದು ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಲೆನೆನ್ ಅಬಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದನು.{{sfn|Cleave|1966}}{{sfn|Gould|2008|pp=306–9}} ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ  ವಸ್ತುತಃ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು  ''[[ಡೇಟ್‍ಬುಕ್]]''  US ಹದಿಹರೆಯದವರ ಆಸಕ್ತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಐದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ-ತಂಡದ ಕೊನೆ ಅಸ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿತು-ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದ &quot;ಬೈಬಲ್  ಪ್ರದೇಶ&quot;ದಲ್ಲಿ [[ಒಂದು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು]].{{sfn|Blecha|2004|p=181}}  ದಕ್ಷಿಣ ಅಫ್ರಿಕಾ ಸಹ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಬಂಧವು 1971ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2009|p=3}} ಅವರು ಲೆನೆನ್‌ನ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರಸಂಗದ ಹೊರಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ Epstein ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ''ಡೇಟ್‌ಬುಕ್‌''  ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದನು,{{sfn|Gould|2008|p=346}} ಮತ್ತು ಲೆನೆನ್ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು,&quot; ನಾನು ದೂರದರ್ಶನ ಯೇಸುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು  ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಆದರಿಂದ ಇದರ  ಜೊತೆ ದೂರವಾಗಬಹುದು.&quot;  ಅವನು ಬೇರೆ ಜನರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಆದರೆ &quot; ನೀವು ನಾನು ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಿದರೆ, ಅದು ನಿಮಗೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟು ಮಾಡುವುದಾದರೆ, ಸರಿ, ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ&quot; ಎಂದು ಲೆನೆನ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Gould|2008|p=346}}

==== ''ರೆವೊಲ್ವೆರ್''  ಮತ್ತು ''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌. ಪೆಪ್ಪರ್'' ====
{{Listen |filename=Beatles eleanor rigby.ogg |title=&quot;Eleanor Rigby&quot; |description=Sample of &quot;[[Eleanor Rigby]]&quot; from ''[[Revolver (album)|Revolver]]'' (1966). The album involves innovative compositional approaches, arrangements and recording techniques. This song prominently features classical strings as part of a novel musical style.}}
''ರಬ್ಬರ್ ಸೋಲ್''  ಒಂದು ಮುನ್ನಡೆ/ಪ್ರಗತಿಯ ಮುಖ್ಯ  ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದು;  ''[[ರೆವೊಲ್ವೆರ್]]'',  ಆಗಸ್ಟ್  1966ರಲ್ಲಿ, ತಂಡದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರವಾಸದ ಒಂದು ವಾರ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.{{sfn|Gould|2008|p=348}} [[ಪಿಚ್‌ಫೊರ್ಕ್]]  &quot;ತಂಡದ ಧ್ವನಿ/ಶಬ್ದವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದೆಯೆ ಎಂಬುದನ್ನು  ಪುನಃವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ/ಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Plagenhoef|2009}} &quot;ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ನೇಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿರುವ, ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿದ&quot; ''ರಿವಾಲ್ವರ್‌''  ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಕೃತಕವಾದ ಹಾಡುಬರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಹುವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡ ಸಂಗೀತಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯ  ಬಂಡಾರ ಮತ್ತು [[ಸೈಖೆಡೆಲಿಕ್‌ ರಾಖ್‌]]ಗೆ ಆವಷ್ಕಾರಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ಗೌಲ್ಡ್‌ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{sfn|Gould|2008|p=348}} ಗುಂಪು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಶಿಸುವುದು ಅಂದಿನ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು, ಇದರ ಮುಖಪುಟವು-[[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ ದಿನಗಳಿಂ]]ದಲೂ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ [[ಕ್ಲಾವ್ಸ್‌ ವೂರ್ಮನ್‌]]ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು- ಬಿರುಸಾಗಿ, ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಕಪ್ಪು-ಮತ್ತು-ಬಿಳುಪಿನ ಕಾಲೇಜ್‌ ಅದು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ಅನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿ [[ಔಬ್ರೇ ಬಿಯರ್ಡ್‌ಸ್ಲಿ]]ಗೆ ಅವಲೋಕನವಾಗುವಂತೆ ಪೆನ್ನು-ಮತ್ತು-ಶಾಯಿಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|p=348}} ಈ ಆಲ್ಬಮ್ [[ರೇನ್‌]]ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ [[ಪೆಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ರೈಟರ್]] ಆಗಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು. &quot;ಮೊದಲ ಎರಡು ನಿಜವಾದ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ&quot;{{sfn|Austerlitz|2007|p=18}} ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ''[[ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಸ್ಥಾನ]]'' ವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮತ್ತು ''ದಿ ಎಡ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್‌ ಶೋ'' ನ ಎರಡೂ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಚಾರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿತು.{{sfn|Loker|2009|p=213}}{{sfn|Sawyers|2006|p=xxv}}

&quot;[[ಟುಮಾರೊ ನೆವೆರ್ ನೋಸ್]]&quot; ಹಾಡುಗಳು  ''ರೆವೊಲ್ವೆರ್‌‌'' {{'}}ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗತ್ಮಾಕವಾದ ಹಾಡು, [[ಟಿಮೊಥಿ ಲೆಯರಿ]]ಯದಿಂದ ಲೆನಿನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು''[[The Psychedelic Experience: A Manual Based on the Tibetan Book of the Dead]]''. ಈ ಹಾಡಿನ ರಚನೆಯು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕಟ್ಟಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಂಟು ಟೇಪ್‌ನ ಡೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ (ರೆಕಾರ್ಡ್ ಪ್ಲೇಯರಿನ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕು ಒಬ್ಬ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅಥವಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಿಂದ ಮಾನವಚಾಲಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಟೇಪ್‌ ಲೂಪ್‌ನ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುಮಾಡಿಸುತ್ತಿದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=364–65}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿಯ [[ಈಲಿಯೋನಾರ್‌ ರಿಗ್ಬಿ]]ಯು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಂಕ್ತಿಯ ಆಕ್ಟೆಟ್‌]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು: ಇದು &quot;ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಾಡಿನ ಬಗೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾದ್ಯವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಹೈಬ್ರಿಡ್&quot;, ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{sfn|Gould|2008|pp=350, 402}} ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಒಬ್ಬ ಹಾಡುರಚನಾಕಾರನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಲಾರಂಬಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಆತನ ಮೂರು ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ದ್ವನಿಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡವು.  2003ರಲ್ಲಿ, ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌''  ''ರಿವಾಲ್ವರ್‌'' ಅನ್ನು ಜೀವಮಾನದ ಮೂರನೇಯ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.{{sfn|Rolling Stone|2003}} ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಂತೆ ಯು.ಎಸ್‌ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಯಾವುದೇ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿಸಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Dowlding|1989|p=131}} ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು, ಸ್ಯಾನ್‌ ಪ್ರನ್ಸಿಸ್ಕೋದ [[ಕ್ಯಾಂಡಲ್‌ಸ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಅವರ ಕೊನೆಯ ವಾಣೀಜ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Miles|1997|pp=293–95}} ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ, ಸರಿಸುಮಾರು 60 ಯು.ಎಸ್‌ ಮತ್ತು 1400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಆವಿಷ್ಕರಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{sfn|Gould|2008|pp=5–6, 249, 281, 347}}

{{Listen |filename=Beatles - Within You Without You.ogg |title=&quot;Within You Without You&quot; |description=Sample of &quot;[[Within You Without You]]&quot; from ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band]]'' (1967). This [[raga rock]] song demonstrates the influence of [[Indian classical music]] on the band. |filename2=Strawberryfields.ogg |title2=&quot;Strawberry Fields Forever&quot; |description2=Sample of &quot;[[Strawberry Fields Forever]]&quot; (1967), recorded during the ''Sgt. Pepper'' sessions. Soon after hearing this [[psychedelic rock]] song, Beach Boys leader Brian Wilson abandoned his attempts to compete with the band.}}

ಪ್ರವಾಸದ ಭಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ನಂತರ, ''[[ಸಾರ್ಜೆಂಟ್. ಪೆಪ್ಪರ್‌ನ ಲೋನ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅವರು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಸೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1966ರರಿಂದ ಆರಂಬಗೊಂಡಿತು. ಎಮೆರಿಕ್‌ &quot;ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್. ಪೆಪ್ಪರ್‌''  ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಕಂಚಿನ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಘಂಟೆಯ ಕೆಳಗೆ ಮೈಕ್ರೋ ಪೋನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ ಪೋನುಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೋ ಪೋನುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿದಿ ವಯಲಿನ್‌ಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.   ನಾವು ಸಲಕರಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಾಚೀನ ದೈತ್ಯ ಆಂದೋಲಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ನಾವು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಮಾರ್ಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೂಡಿಸಿದ ಟೇಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆವು.{{sfn|Gould|2008|pp=387–388}} [[ಅ ಡೇ ಇನ್ ದಿ ಲೈಪ್‌]]ನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಲವತ್ತು-ತುಣುಕುಗಳ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|pp=387–388}} ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಏಳುನೂರು ತಾಸುಗಳ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಪೆಪ್ಪರ್‌''  ನಂತರ; ಅವರು ಮೊದಲು ಪೆಬ್ರುವರಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ನಾನ್‌-ಆಲ್ಬಮ್‌, &quot;[[ಡಬಲ್‌-ಎ-ಸೈಡ್‌]] ಸಿಂಗಲ್‌&quot;, &quot;[[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ ಪರೆವರ್]]‌&quot;/&quot;[[ಪೆನ್ನಿ ಲೇನ್]]‌&quot;. ದ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಸಂಗೀತಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು, ನಾಲ್ಕು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ದ್ವನಿಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ದಿಗಿಲುಗೊಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾವಿದರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ಅನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಹೊಂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{sfn|Harry|2000a|p=970}} [[ಬೀಚ್‌ ಬಾಯ್ಸ್‌]]ನ ಮುಖಂಡ [[ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಆಗಿದ್ದರು, ವಯಕ್ತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ''[[ಸ್ಮೈಲ್‌]]''  ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವಂತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.{{sfn|Gaines|1986|p=177}}{{sfn|BBC News Online|2004}} ''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌. ಪೆಪ್ಪರ್‌''  ಮಹಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ವಾಯಿತು
2003ರಲ್ಲಿ, ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌''  &quot;ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಎಲ್ಲಾ 500 ಮಹಾನ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ&quot;{{sfn|Rolling Stone|2003}} ಮೊದಲನೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಸುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿಯಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=418}} ಎಂದು ಜೋನಾಥನ್‌ ಗೌಲ್ಡ್‌ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
{{blockquote|a rich, sustained, and overflowing work of collaborative genius whose bold ambition and startling originality dramatically enlarged the possibilities and raised the expectations of what the experience of listening to popular music on record could be. On the basis of this perception, ''Sgt. Pepper'' became the catalyst for an explosion of mass enthusiasm for album-formatted rock that would revolutionize both the aesthetics and the economics of the record business in ways that far outstripped the earlier pop explosions triggered by the Elvis phenomenon of 1956 and the Beatlemania phenomenon of 1963.{{sfn|Gould|2008|p=418}}}}

[[ಚಿತ್ರ:Pepper's.jpg|right|thumb|ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್ ಲೋನ್ಲೀ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಕವರ್,&quot;ಬಹುಶಃ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಲ್ಬಂ ಕವರ್‌ ಆಗಿತ್ತು&quot;[173]]]
''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌. ಪೆಪ್ಪರ್''  ಇದು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಪ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿದೆ, ಹಿಂದಿನ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ.{{sfn|Dowlding|1989|p=159}} ಆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಅತಿಯಾದ ವಿಷ್ಲೇಶಣೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ &quot;[[ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಕೈಟ್‌ನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ]]&quot; &quot;ಸೆಲೆಬ್ರೆಟೆಡ್‌ ಮಿಸ್ಟರ್ ಕೆ.&quot; ಸರಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಫ್ರಾಂಜ್‌ ಕಾಫ್ಕಾ]] ಸಂಗತಿ ಆಗಿರಬಹುದು.{{sfn|Gould|2008|pp=423–25}} ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ವಿಮರ್ಶೆಗಾರ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ ರಿಚರ್ಡ್ ಪಯೋರಿಯರ್‌ &quot;ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪ್ರಾಮ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌&quot; ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಲ್ಲೀನತೆಯ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಈತನೊಬ್ಬನೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಅಸೂಯೆಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪಯೋರಿಯರ್ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿರುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಎಂದು ಅವರು ಹೆಸರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿದಿದ್ದರು: &quot;ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಒಂದೇ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ....ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಭಾವನೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ..ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪ್ರೇರಿತ ಭಾವನೆ  ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸ್ವವಿರುದ್ಧವಾದ ವಿಷಯಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಲೇ ಬೇಕು ಎಂದು ಎಂದು ಊಹಿಸುವುದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಅವಿವೇಕದ ಕೆಲಸ&quot;.{{sfn|Gould|2008|pp=423–25}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ ಹೇಳಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ &quot;ನಾವು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದೆವು. ಅವುಗಳ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅದನ್ನು ನೀವು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾರಿರಿ... ನಮ್ಮ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀವು ತುಂಬಿದ್ದಿರಿ&quot;.{{sfn|Gould|2008|pp=423–25}} ''ಸಾರ್ಜೆಂಟ್. ಪೆಪ್ಪರ್‌'' {{'}}ನ [[ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಕವರ್]] ಕೂಡ ಮಹಾ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|pp=394–95}} ದೊಡ್ಡದಾದ ಮೀಸೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತಿರುಗಿ ಮತ್ತೆ [[ಹಿಪ್ಪಿ]] ಶೈಲಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.{{sfn|The Beatles|2000|p=236}}
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ ಜೋನಾತನ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ ಕಾಂತಿಯುತವಾದ ಬಣ್ಣಗಳ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿರುವ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಮವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು &quot;ಅಧಿಕಾರಷಾಹಿ-ಪೂರ್ವ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ-ಪೂರ್ವ&quot; ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Harris|2005|pp=12–13}}

ಜೂನ್‌ 25ರಂದು, ದೂರದರ್ಶನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೊಂಡಿಯಾದ ''[[ಅವರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌]]''  ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ಹೊಸದಾದ [[ಅಲ್ ಯು ನೀಡ್ ಇಸ್ ಲವ್‌]] ಸಿಂಗಲ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.{{sfn|Miles|1997|p=54}}    [[ಸಮ್ಮರ್ ಆಪ್ ಲವ್‌]]ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಡನ್ನು [[ಫ್ಲವರ್ ಪವರ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Gould|2008|pp=428–29}}{{sfn|MacDonald|2005|pp=261–63}} ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಈ ಗುಂಪು ತೀವ್ರವಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಅದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನೇ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡಿತು.  [[ಮಹಾ ಋಷಿ ಮಹೇಶ ಯೋಗಿ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು [[ತರ್ಕಾತೀತ ಧ್ಯಾನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಬ್ಯಾಂಗೋರ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.   ಏಕಾಂತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಸಹಾಯಕ [[ಪೀಟರ್ ಬ್ರೌನ್‌]]ನನ್ನು ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್‌ ಸತ್ತು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.{{sfn|Spitz|2005|pp=713–19}}  ಆಳಿದ ಎಪ್ಸ್ಟಿನ್‌ನ ಮರಣವು ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾಧ್ಯಂತ ಒಂದು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಆತನ ಸ್ವತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವದಂತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Brown|Gaines|2002|p=249}} 
ಹಲವಾರು ವಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮತ್ತು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಕೆಲಸಗಳ ಸಂಬಂಧದ ವಿಷಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಎಪ್ಸ್ಟಿನ್‌ ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ.{{sfn|Brown|Gaines|2002|p=227}} ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಈತನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಷಯಗಳಿಲ್ಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ಮುಗಿದು ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಆತ ಆತಂಕಿತನಾಗಿದ್ದ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಸೆಲ್‌ಟೇಬ್‌]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಖಾಳಜಿಗಳಿದ್ದವು.{{sfn|Brown|Gaines|2002|p=249}} ಎಪ್ಸ್ಟಿನ್‌ನ ಸಾವು ಉಳಿದ ಜನರನ್ನು ಭಯತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಗೊತ್ತು ಗುರಿಯಿಲ್ಲದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿ ಹೋಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲೆನನ್‌ &quot;ನಾನು ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುವದರ ಬದಲಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾನು ಭಯಗೊಂಡಿದ್ದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನು.{{sfn|Gould|2008|p=437}} ಈತನು ಈ ಗುಂಪಿನ ಮುಕ್ತಾಯದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತ ಎಪ್ಸ್ಟಿನ್‌ನ ಸಾವಿನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದನು: ನಾವು ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂತರದಲ್ಲಿ...  ನಾನು ಆಲೋಚಿಸಿದಂತೆ, ನಾವು ಇಂದು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ&quot;.{{sfn|The Beatles|2000|p=268}}

==== ''ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರವಾಸ'', ''ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌''  ಹಾಗೂ ''ಎಲ್ಲೊ ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್‌'' ====
''[[ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್]]'',ಇದು  ಮುಂಬರುವ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ದೂರದರ್ಶನದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ಯ್ರಾಕ್‌, 1967ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರು-ಟ್ಯ್ರಾಕ್‌ನ  ಎರಡು ಬದಿಯು [[ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಹಾಡುವ ಡಿಸ್ಕ್‌ (EP)]] ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=452}}  ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ಹಾಡುಗಳು ಎಲ್‌ಪಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಯುಎಸ್‌‍ನ ''ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ‍್‌''  ಕುರಿತು ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ &quot;ಇದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನಕಲಕುವ ಶಬ್ಧವಾಗಿದ್ದು ಇದು ''ಸಾರ್ಜಂಟ್‌ ಪೆಪ್ಪರ್‌''  ಮತ್ತು &quot;[[ಐ ಆ‍ಯ್‌ಮ್ ದಿ ವಾಲ್‌ರಸ್‌‍]]&quot;ನ ಸೌಂಡ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿಯ ಐದು ಗೀತೆಗಳು ತಂಡದ 1967ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಂತವಾಗಿವೆ ಇದು &quot; ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹೊಸತಾದ, ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ಹಾಗೂ ಹೊಸತನದಿಂದ ಕೂಡಿದಂತದ್ದಾಗಿದೆ.{{sfn|Unterberger|2009c}} ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್‌ ಎಲ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ನಂತರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಈ ತಂಡದ ಅಧಿಕೃತ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=699}}   [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಡೇ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಕಂಡ [[&quot;ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್&quot; ಸಿನೆಮಾ|''&quot;ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್&quot;''  ಸಿನೆಮಾ]]ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ. ಇದು ಯುಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಋಣಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಈ ತಂಡದ ಸಿನೆಮಾ ಆಯಿತು.  ಇದನ್ನು &quot;ಅರಚಾಟದ ಕಚಡಾ&quot; ಎಂದು  ''[[ಡೈಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]] '' ವಿಮರ್ಶಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು &quot;ಒಂದು ಗುಂಪು ಜನರು ಅತ್ಯಂತ ಉಚ್ಚಮಟ್ಟದ ಕಚ್ಚಾ ಸರಕನ್ನು ತಂದು ಸುರಿದು ಮತ್ತೆ ಬಸ್‌ ಹತ್ತಿ ಹೋದಂತೆ ಇದೆ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿತು.{{sfn|Gould |2008|pp=455–56}}   ''[[ಡೈಲಿ ಮೇಲ್‌]]''  ಇದನ್ನು &quot;ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಹಂಕಾರ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]]''  ಇದನ್ನು &quot;ಇದು ವೀಕ್ಷಕರ ಉತ್ತಮ ಭಾವನೆಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅತೀರಂಜಿತ ಕಲ್ಪನೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.{{sfn|Gould |2008|pp=455–56}}  ಇದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆರಳಿಸಿತೆಂದರೆ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=703}}  ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡವು ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ನ ಅತಿರಂಜಿತ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ ರೀತಿಯ ''[[ಎಲ್ಲೊ ಸಬ್‌ಮೆರಿನ್‌]]''  [[ಎನಿಮೇಟೆಡ್‌ ಸಿನೆಮಾ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ನಡೆಸಿತು.  ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡದ ಇತರ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದರೆ ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.  ಇದು ಜೂನ್‌ 1968ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೂಡ ಬಂದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತಮ ದೃಶ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಹಾಸ್ಯವು ಇದರ ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.   ಇದರ ಸಿನೆಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ತಿಂಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.               
[[ಚಿತ್ರ:Beatlesyellowsubmarinetrailer.jpg|thumb|left|alt=The Beatles, wearing identical dark-grey button-down shirts. They are clean-shaven, except for Starr, who has a mustache. Lennon, wearing mutton chops, holds a folded telescope. All are smiling, except for McCartney, who looks pensive.|ಯೆಲ್ಲೊ ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್‌ ಆ‍ಯ್‌ನಿಮೇಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನದ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ರಿಟ್ನಿ, ಸ್ಟಾರ್, ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮತು ಲೆನನ್. ಅವರ ವರ್ಣಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಯು 25 ಜನವರಿ 1968ರಂದು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿತು, ಮೂರು ವಾರಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಭಾರತವನ್ನು ತೊರೆದರು.[198]]]

ಈ ನಡುವೆ ''ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ '' ಇದರ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ ಕವರ‍್ಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತು. ಅದಾಗಲೇ ಈ ತಂಡಕ್ಕೆ ಎಪಿಸ್ಟನ್‌ನ ಮುಂದಾಳತ್ವ ಹೋಗಿತ್ತು ಇವರು [[ಗುರು]]ಗಳಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿ ಮಹೇಶ್‍ ಯೋಗಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಇದರಿಂದ ಸೃಜನಶೀಲ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=705–6}} ಭಾರತದಲ್ಲಿಯ [[ಹೃಷಿಕೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅವರ [[ಆಶ್ರಮ]]ದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ತರಬೇತಿಯ ಅವದಿಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ದಿನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=108–9}}    ಸ್ಟಾರ್ ಹತ್ತುದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ [[ಬಟ್‌ಲಿನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಪರಿಪಾಠದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=463–68}}  ಆದರೆ ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ಗೆ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌ ಅಲೆಕ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಯಾನಿ ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್‌ ಮಡ್ರಾಸ್‌ ಮಹರ್ಷಿಯು ತಮ್ಮ ಗುಂಪನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಹವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇವರ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Harry|2000a|pp=705–6}}  ಮಹರ್ಷಿಯು ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಲೈಂಗೀಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಮಡ್ರಾಸ್‌ ಅಪವಾದ ಮಾಡಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲೆನ್ನಾನ್‌ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಒಪ್ಪದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ಗೆ ತಂಡದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬೆದರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನೂ ಕರೆದೊಯ್ದ.{{sfn|Gould|2008|pp=463–68}}  ಅವನ ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಲೆನ್ನಾನ್‌ ಮಹರ್ಷಿ ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಆಗಬಹುದೆನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು [[ಸೆಕ್ಸಿ ಸಾಧು]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Harry|2000a|pp=705–6}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆವು.
ನಾವು ಅಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಇನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೆವು.{{sfn|Harry|2000a|pp=705–6}}
{{Listen |filename=Beatles gently weeps.ogg |title=&quot;While My Guitar Gently Weeps&quot; |description=Sample of &quot;[[While My Guitar Gently Weeps]]&quot; from ''[[The Beatles (album)|The Beatles]]'' (1968). A [[rock ballad]] among songs of a variety of other genres on the album. |filename2=Beatles helter skelter.ogg |title2=&quot;Helter Skelter&quot; |description2=Sample of &quot;[[Helter Skelter (song)|Helter Skelter]]&quot; from ''[[The Beatles (album)|The Beatles]]'' (1968). The album's music ranges from the [[musique concrète]] composition &quot;[[Revolution 9]]&quot; to the &quot;[[Heavy metal music#Origins: late 1960s and early 1970s|proto-metal]] roar&quot; of this song.
}}
ಅಲ್ಬಂನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಮಧ್ಯ-ಆಕ್ಟೋಬರ್‌ 1968ರ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸದ್ಯಸರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ‌ಗೆ  ಡ್ರಮ್‌ ಬಾರಿಸಲು/ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಿಟ್ಟು, ಸ್ಟಾರ್ ಕೆಲವು ಸಮಯ ತಂಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು.{{sfn|Lewisohn|1988a|p=151}}  ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನವ್ಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಕಲಾವಿದೆ    [[ಯೊಕೊ ಒನೋ]] ಜೊತೆ  ಲೆನೆನ್‌ನ ಪ್ರಣಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ತಲ್ಲೀನತೆ, ತಂಡದ ಒಳಗೆ ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ‌ ಜೊತೆ ಸಹ-ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.{{sfn|Gould|2008|p=513}}  ಅವರು ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಒಳಗೆ ಕರೆತರುವುದಿಲ್ಲ  ಎಂಬ ತಂಡದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಲೆನೆನ್‌ ಒನೋವನ್ನು ಕರೆತರಲು ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದನು, ಇದನ್ನು ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಇಷ್ಟಪಡಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Harry|2000b|p=103}}  ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ‌ಯ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಒಳಸೇರಿಕೆಯ ಅವಹೇಳನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ, ಅವನು ನಂತರದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು &quot;ಮುದುಕಮ್ಮ  ಸಂಗೀತ&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, &quot;[[Ob-La-Di, Ob-La-Da]]&quot;ವನ್ನು &quot;ಅಜ್ಜಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ&quot; ಎಂದು  ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದನು.{{sfn|Emerick|Massey|2006|p=246}}  ''ವೈಟ್ ಆಲ್ಬಮ್'' ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಲೆನನ್‌ ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಆ ಬಿಂದುವಿನ ಹಂತದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಂಡ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುತ್ತ, &quot;ಇದು ನೀವು ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನು ನನ್ನವುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೌಲ್‌ನವುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ...ಕೇವಲ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಗುಂಪು, ಪೌಲ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಗುಂಪು, ಮತ್ತು ನಾನು ಅದನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಗ ನಾವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟೆವು.&quot;{{sfn|Harry|2000b|p=102}} ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ‌ ಸಹ ಹೀಗೆ  ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಆ ಸಮಯವು ಬೇರ್ಪಡುವ ಆರಂಭ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,  &quot;ಒಂದು ಅಂಶದ ವರೆಗೆ, ಪ್ರಪಂಪಚ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ &quot;ಬೀಟಲ್ಸ್ ಬಗೆಗಿನ ಉತ್ತಮ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ&quot;.{{sfn|The Beatles|2000|p=237}} ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ,  ''ವೈಟ್  ಆಲ್ಬಮ್ ''  ತಂಡದ ಮೊದಲ [[ಆಪಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಅಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆ. ಹೊಸ ಲೇಬಲ್ [[ಆಪಲ್ ಕೊರ್ಪ್ಸ್‌]]ನ ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು, ಭಾರತದಿಂದ ಅವರು ಮರಳಿದ ನಂತರ ತಂಡದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು,  ತೆರಿಗೆ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವ Epsteinನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನೆರೆವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಗಡ ಬೇಡಿಕೆಗಲನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, USನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಲ್ಲಿ  ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು, ಮತ್ತು ಇದರ ಹಾಡುಗಳು US ಬಾನುಲಿ/ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹಾಡಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು.{{sfn|Gould|2008|p=528}}  ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ಹೊಗಳುವ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜೋನಾಥನ್ ಗೌಲ್ಡ್ ಪ್ರಕಾರ,

{{blockquote|The critical response... ranged from mixed to flat. In marked contrast to ''Sgt. Pepper'', which had helped to establish an entire genre of literate rock criticism, the ''White Album'' inspired no critical writing of any note. Even the most sympathetic reviewers... clearly didn't know what to make of this shapeless outpouring of songs. ''Newsweek's'' Hubert Saal, citing the high proportion of parodies, accused the group of getting their tongues caught in their cheeks.{{sfn|Gould|2008|p=528}}}}

ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ವೈಟ್‌‍ ಅಲ್ಬಂ''  ಪರ ತಿರುಗಿತು, ಮತ್ತು 2003ರಲ್ಲಿ ''ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌''  ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಹತ್ತನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಲ್ಬಂ ಎಂದು ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿತು.{{sfn|Rolling Stone|2003}} ಪಿಚ್‌ಫೊರ್ಕ್ ಈ ಅಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ  &quot;ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಹರಡಿದೆ, ಕಲ್ಪನೆ/ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವಿಕೆ/ಸಲಿಗೆಳಿಂದ ಸಹ, ಮತ್ತು ಒಂದು  ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಲ್ಲ  ಸಂಗತಿ/ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ...ಇದರ ವಿಫಲತೆಗಳು ಇದರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರ ಗೆಲುವುಗಳಷ್ಟೇ ಅವಶ್ಯಕ.&quot;{{sfn|Richardson|2009}} ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ, &quot;ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಹಾಡುರಚನೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳಾದ ಜಾರ್ಜ್‌ ಆಗಲಿ ಅತವಾ ರಿಂಗೋ ಆಗಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ&quot;, ಅದರೆ &quot;ಲೆನನ್‌ ತನ್ನ ಎರಡು ಉತ್ತಮವಾದ ಲಾವಣಿಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿದನು&quot;, ಮ್ಯಾಕ್‌‍ಕಾರ್ಟನಿಯ ಹಾಡುಗಳು &quot;ಸ್ಥಂಭಿತ&quot;ರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ &quot;ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತಗಾರ&quot;ನಾಗುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯು &quot;ಮುದಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು&quot;.{{sfn|Erlewine|2009d}}

ಈಗಿನಿಂದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಒಂದು ಗಂಬೀರವಾದ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಲೆನೆನ್‌ನ ಹಾಡು &quot;[[ರೆವೆಲುಷನ್]]&quot; ಪ್ರತ್ಯೇಕ/ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಅಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ ಅಲ್ಬಂನ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಅದರ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಂಡಿತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ&quot;, ಮತ್ತು ನಾಶದ ಬಗ್ಗೆಯ ಯಾವುದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ  &quot;ನನ್ನನ್ನು ಎಣಿಸು/ಪರಿಗಣಿಸು&quot; ಕೊನೆಗೆ/ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಹಾಗೆ.{{sfn|Gould|2008|p=492}}  [[ವಾರ್ಸ]]ದಿಂದ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌]]ಗೆ, [[ಚಿಕಾಗೋ]]ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುವ/ನಿರೂಪಿಸುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, [[ತೀವ್ರಗಾಮಿ]]  [[ವಾಮಪಂಥೀಯರ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುವಂಥ/ನಿರ್ದಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ,  ''ವೈಟ್  ಆಲ್ಬಮ್‌'' ನ ಹಾಡಿನ ಆವೃತ್ತಿ, &quot;ರೆವೆಲೂಶನ್ 1&quot;, ಒಂದು ಅಧಿಕ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತ್ತು, &quot;ನನ್ನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸು... ''ಒಳಗೆ'' &quot;, ಪ್ರತ್ಯೇಕದ ಬಿಡುಗಡೆ ತರುವಾಯ ಹೃದಯದ ಬದಲಾವಣೆ/ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು.  ವಾಸ್ತವಾಂಶದಲ್ಲಿ ಘಟನಾವಳಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ-ಇಬ್ಬಗೆ/ಚಂಚಲ ಅಲ್ಬಂ ಆವೃತ್ತಿಯು ಮೊದಲು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ-ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ/ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ‌ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸಿದರು.	

[[ಯೆಲ್ಲೋ ಸುಬ್‌ಮರೀನ್ LP|''ಯೆಲ್ಲೋ ಸುಬ್‌ಮರೀನ್'' LP]] ಅಂತಿಮವಾಗಿ  ಜನುಅರಿ  1969ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ (''ರೆವೊಲ್ವೆರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ), &quot;ಅಲ್ ಯು ನೀಡ್ ಇಸ್ ಲವ್&quot; (ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತ್ತು US ''ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟಿರಿ ಟೂರ್‌''  LPಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಳು ವ್ಯಾದ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳು, ಹೊಸ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಸಂಗೀತದ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, &quot;ಅವಶ್ಯಕವಲ್ಲದ&quot; ಅಲ್ಬಂ ಆಗಬಹುದು ಎಂದು ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರ ಇಟ್ಸ್‌ ಆಲ್‌ ಟೂ ಮಚ್‌, ದಿ ಜಿವೆಲ್ ಅಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಸಾಂಗ್ಸ್‌... ವೇಗವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಮೆಲ್ಲೋಟ್ರೋನ್‌ನಲ್ಲಿ,  ಜೀವನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಉಬ್ಬರದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಗೋಛರಿಸುತ್ತದೆ...ಒಬ್ಬ ಕಲಾನಿಪುಣನ ವಿನೋದವಿಹಾರ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮಸುಕಾದ ಸೈಕೆಡೆಲಿಯಾ&quot;.{{sfn|Unterberger||Eder|2009}}

==== ''ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್‌'', ''ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ''  ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್‌ಅಪ್‌ ====
[[ಚಿತ್ರ:3 Savile Row.jpg|thumb|upright|right|alt=A terrace building. Its ground floor has plaster render inscribed to look like stone, the middle three are red brick, and the top is an attic. Each floor has four sash windows with a dozen or more panes each, except that the bottom floor has a door in place of the second window.|3 ಸ್ಯಾವಿಲ್ ರಾ‌ ನಲ್ಲಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ, ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.]]
ಆದಾಗ್ಯೂ, ''[[ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ]]''  ಇದು ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಕೊನೆಯ ಆಲ್ಬಮ್‌‌, ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ''[[ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್‌]]'' ಗಿಂತ ಮುನ್ನವೇ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ''ಗೆಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ''ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ''  ಇದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿಗೆ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳ ವಿಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ: ಹೊಸ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟ  ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ-ದ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎದುರು ಅದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು.  ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೆ ಯಾರು ಮಾಡಿರದಂತಹ ಲೈವ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರಚಿಸುವುದು.{{sfn|Harry|2000b|p=539}} ಕೆಲವು ಸಂವರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ವಿಷಯವು ಹಲವು ತಾಸುಗಳವರೆಗೆ ನಿರ್ಧೇಶಕ [[ಮೈಕೆಲ್ ಲಿಂಡ್ಸೆ ಹಾಗ್‌]]ನಿಂದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲಾದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 1969ರ ಜನೆವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಯೋಜನೆಯ ಪೂರ್ವಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವು &quot;ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಂತೋಷದಾಯಕವಾದ....ಅನುಭವಗಳಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದು ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡುವಿನ ಅವನತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದರು.{{sfn|Harry|2000b|p=539}}
ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ ಮತ್ತು ಲೆನನ್ ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೆರಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಒಂದ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಹೊರನಡೆದರು. ಅವರು, ಸಮಾವೇಶಗಳ ಕೊನೆಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಗೆಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌]] ಸಿಂಗಲ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ, ಕೀಬೋರ್ಡ್ ನುಡಿಸುವವನಾದ [[ಬಿಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೀಟಲ್ಸ್ ದ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಇತರರಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತಗಾರ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಾವೆ, [[ಟ್ಯುನಿಶಿಯಾ]]ದ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ಕೊಲೋಸಿಯಮ್‌]]ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಲೈವ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರೆಸ್ಟನ್‌ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ 1969ರ ಜನೆವರಿ 30ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ್ನ 3 [[ಸವಿಲೆ ರೋ]]ನಲ್ಲಿ ಅ‍ಯ್ಪಲ್‌ ಕಾರ್ಪಸ್‌ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲ್ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000b|p=539}}

ಈ ಬ್ಯಾಂಡ ಇತರ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾರ್ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ ಆದ [[ಗ್ಲಿನ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌]] ''ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌''  ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಲವಾರು ಪುನರಾವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.   ಎಪ್ಸ್‌ಟೀನ್‌ ಹೊರತಾಗಿ, ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಗಾರನನ್ನು ನಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿವಾಧಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ದಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರ ಯು.ಕೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಲೆನನ್‌, [[ಆ‍ಯ್‌ಲೆನ್ ಕ್ಲೆಯಿನ್‌]]ಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿಯ ಆಯ್ಕೆ, ಆತನು ಮಾರ್ಚ್‌ 12ರಂದು ಮದುವೆಯಾದ [[ಲಿಂಡಾ ಈಸ್ಟ್‌ಮ‍ನ್‌]]‌ನ ಸಹೋದರನಾದ ಜಾನ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ಮ‍ನ್‌ ಆಗಿದ್ದ (ಲೆನನ್‌ ಮತ್ತು ಒನೋ ಮದುವೆಯ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ).{{sfn|Harry|2000a|p=612}} ಒಪ್ಪಂದವು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿವಾಧಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ತಪ್ಪಿ ಹೋದವು.{{sfn|Harry|2000a|p=612}}

ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ ಆತನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು, ಹಾಗೆಯೇ ''ಗೆಟ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌''  ಆವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು &quot;ನಿಕೃಷ್ಟವಾದ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು ಆತನು &quot;ಇದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊನೆಯ ಪಯಣವಾಗಿತ್ತು....ಅವರು-ತಮ್ಮಸ್ಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಜನರಿಗೂ ಕೂಡ, ಸ್ನೇಹಪರವಲ್ಲದ ಜನರಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ&quot;, ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದ್ದನು.{{sfn|Gould|2008|p=560}} ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್‌'' ನ ದ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. &quot;ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಗೀತದ ತುಣುಕುಗಳು&quot; ಎಂಬ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಲೆನನ್‌ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದ್ದನು.{{sfn|Gould|2008|p=560}} ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಹಾಡುಗಳು ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡ ಹಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿಯು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|p=560}} ಜುಲೈ 4ರಂದು, ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಕೆಲಸಗಳು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರಿಂದ ಮೊದಲ ಸೋಲೋ ಸಿಂಗಲ್‌ ಗೋಚರಿಸಿತು: ಲೆನನ್‌ನ [[ಗೀವ್‌ ಪೀಸ್‌ ಅ ಚಾನ್ಸ್‌]] ಇದು [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಒನೋ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು. ''ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್‌'' ನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ [[ಐ ವಾಂಟ್ ಯೂನ (ಶಿ ಇಸ್ ಸೋ ಹೆವಿ)]] ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭ ಅಂದರೆ, ಆಗಸ್ಟ್‌ 20, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಕೊನೆಯ ದಿನ. ಆತನ ಇತರರ ಗುಂಪನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಗಲುವುದಾಗಿ ಲೆನನ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಬಗೆಹರಿಯುವವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಏಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
{{Listen |filename=I want you.ogg |title=&quot;I Want You (She's So Heavy)&quot; |description=Sample of &quot;[[I Want You (She's So Heavy)]]&quot; from ''[[Abbey Road]]'' (1969). The completion of this song on 20 August 1969 marked the last time all four Beatles were together in the same studio.}}

ಲೆನೋನ್ ಘೋಷಣೆಯ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಆಬೆ ರೋಡ''  ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಬರಿ ಎರಡೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಹನ್ನೋಂದು ವಾರಗಳ ವರಗೆ U.K.ನ ಚಿತ್ರಪಟದ ಮೊದಲನೇಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{sfn|Everett|1999|p=271}} ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಹಾಡು &quot;[[ಸಮಥಿಂಗ್]]&quot; ಎಂಬ ವೀರಗಾಥೆ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರವರ ಮೊದಲ ಏಕಮಾತ್ರ ಹಾಡು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಎ ತಿರುವಿನ ಪ್ರಸಾರಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.{{sfn|Miles|1997|p=553}}  ಮಿಶ್ರ ಹಾಡುಗಳ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಸಮ್ಮಿಲಿತ ಜಯಘೋಷ ದೊರಕಿದರೂ ಸಹ ''ಆಬೆ ರೋಡ'' ಗೆ ಸಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರೀಯೆ ಪಡೆಯಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=593}} &quot;ರಾಕ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಕೇಳಬೇಕಾದಂತಹ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಸಮರಸಗಳು&quot; ಇದರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗೀತಗಳು ಇದನ್ನು &quot;ಗುಂಪಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ರಾಜಹಂಸ ಹಾಡು&quot; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ.{{sfn|Unterberger|2009d}} ಇದನ್ನು &quot;ಸಮತೆ ತಪ್ಪಿದ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪೊಳ್ಳಾದ&quot; ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್ ಡೋನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ: &quot;ಈ ಉದ್ದ ಮಿಶ್ರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿಯವರು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೇ... ''ಆಬೆ ರೋಡ''  ತನ್ನ ಐಕ್ಯೆತೆಯ ಹಾಗೂ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಈಗಿರುವಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ&quot;.{{sfn|MacDonald|2005|p=367}} ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತಮಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರೀಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸೂಚಿಸಿದರು; ಇದು ಸ್ಪರ್ಧಾಥ್ಮಕವಾಗಿದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಲೆನೋನ್‌ರವರು &quot;[[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ರ ಸಿಲ್ವರ್ ಹ್ಯಾಮರ್]]&quot; ಅನ್ನು &quot;ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೌಲರ ಗ್ರಾನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್&quot; ಎಂದು ಕರೆದರು.{{sfn|Harry|2000b|p=3}}{{sfn|Emerick|Massey|2006|p=281}} ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಜೀಯೋಫ್ ಎಮೆರಿಕ್‌ರವರು ಗಮನಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಪ್ರಸಾರ ಕೋಣೆಯ [[ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕವಾಟ]]ದ ಮಿಶ್ರಣ ಉಪಕರಣಗಳ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯುನ್ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಡಿಮೆ ಗುದ್ದು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಗುಂಪನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆಘಾತ ಇಲ್ಲವಾಗಿರುತಿತ್ತು.{{sfn|Emerick|Massey|2006|p=277}}

ಇನ್ನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ''ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್''  ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಕೊನೆಯ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಹೊಸ ಹಾಡು &quot;[[ಐ ಮಿ ಮೈನ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹ್ಯಾರಿಸನ್ನ್‌ರು 3 ಜನವರಿ 1970ಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೆನೊನ್ ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕನಲ್ಲಿದ ಕಾರನ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Lewisohn|1988b}} ಆಲ್ಬಮ್‌ನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಕ್ಲೀನ್‌ರವರು ಮಾರ್ಚನಲ್ಲಿ ''ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್''  ಈಗ ''ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ''  ಎಂದು ಮರು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳ ಟೇಪಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ [[ಫಿಲ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್]] ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.  ಅವರ [[ವಾಲ್ ಒಫ ಸೌಂಡ್‌]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ರೀತಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೆನೊನ್‌‌ರು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ &quot;[[ಇನ್ಸಟಂಟ್ ಕರ್ಮ!]]&quot; ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಾಪಿಸಿದ್ದರು. ''ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌'' ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮರುಮಿಶ್ರಿತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ರರು ಹಲವು &quot;ನೇರ ಪ್ರಸಾರದ&quot; ಉದ್ದೇಶದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಸಂಕಲನ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ರ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಉಪಚಾರದ ರೀತಿಯಿಂದ ಅಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಾಯಕವೃಂದ ಹಾಗೂ ಮೂವತ್ತ-ನಾಲ್ಕು ತುಂಡಿನ ಉಪಕರಣಗಳ [[ದ ಲಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ವೈಂಡಿಂಗ್ ರೋಡ]] ಸಮಗ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತೃಪ್ತರಿದ್ದರು.  ಅವರು ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು.{{sfn|Harry|2000a|p=682}} ಅವರ [[ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಕೆಯ ಮೊದಲ ಒಬ್ಬರಿಂದಲೇ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ತನ್ನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು 10 ಏಪ್ರಿಲ್‌ಗೆ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವರದಿ ಹೇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸ್ವ-ಲಿಖಿತ ಸಂದರ್ಶನ ಸೇರಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರ ದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ಯೋಂದಿಗಿನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.{{sfn|Spitz|2005|p=853}}

ಮೇ 8ರಂದು ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್-ನಿರ್ಮಿತ ''ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ''  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. “ದ ಲಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ವೈಂಡಿಂಗ್ ರೋಡ” ಬ್ಯಾಂಡನ ಸಂಘಟಿತ ಏಕಮಾತ್ರ ಆಲ್ಬಮ್ ಆಗಿತ್ತು;ಇದು ಯುನೈಟಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಿಲ್ಲ. [[ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಚಿತ್ರ|''ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ'' ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಚಿತ್ರ]] ನಂತರ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಬಂದಿತು; [[ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇದು [[ಉತ್ತಮ ನೈಜ ಹಾಡಿಗೆ ಒಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಗೆಲ್ಲಬಹುದು.{{sfn|British Film Institute|2009}}  ''[[ದ ಸನ್ಡೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್]]''  ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು “ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುಂತಹದ್ದು... ಪುನರಾಶ್ವಾಸನೆಯ, ಎಲ್ಲ ಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುವಂತಹ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಅಗಲಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ&quot; ಇರುವ ಚಿತ್ರ ಇದು.{{sfn|Gould|2008|pp=600–601}}  ಅನೇಕ ವಿಮರ್ಶಕರು ''ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ''  ಹಾಡುಗಳು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮವೆನಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=600–601}}  &quot;ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ, ''ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ''  ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ &quot; ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆಲಮ್ಯೂಸಿಕ್  &quot;ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಳೆಯದಿರುವ..  ಮ್ಯಾಕ್ ಕರ್ಟನಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಲವು ರತ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ: ದ ಗೊಸ್ಪೆಲಿಶ್ ’[[ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ]]’, ಇದರಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೆಲವು ಉತ್ತಮವಾದ ಹಾಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿವೆ; ’ಗೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್’, ಇವರ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ರಾಕರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮಾಧುರವಾದ ’ದ ಲಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ವೈಂಡಿಂಗ್ ರೋಡ್’, ಇದು ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್‌ನ ಭಾರೀ-ಕೈ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಅತಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಇಂದ ವಿನಾಶಗೊಂಡಿತು.&quot;{{sfn|Unterberger|2009e}}     ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ವಿಯೋಜನೆಗೆ 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1970ಯಲ್ಲಿ ಮೊಕ್ಕದ್ದಮೆ ಹಾಕಿದರು.{{sfn|Harry|2002|p=139}} ಬ್ಯಾಂಡಿನ ವಿಯೋಜನೆಯ ನಂತರ ಕೂಡ ಕಾನೂನಿನ ವಿವಾದಗಳು ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ವಿಯೋಜನೆ 1975 ವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.{{sfn|BBC News Online|2005}}{{sfn|Harry|2002|p=150}}

=== ವಿಂಗಡನೆಯ-ನಂತರ (1970 ಯಿಂದ) ===
{{See also|Collaborations between ex-Beatles}}

;1970ಯ ದಶಕ

1970ರಲ್ಲಿ ಲೆನೋನ್, ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್ರ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅನುಸರಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕರ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಲ ಒಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಹಲವರ ಒಳಗೂಡಿಕೆಯುತ್ತು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಡುಗಳದಾದರೂ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರ ''[[ರಿಂಗೋ]]''  (1973) ನಾಲ್ಕು ಜನರ ರಚನೆಗಳ ಹಾಗೂ ನೀರೂಪಣೆಗಲನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ ಏಕ ಮಾತ್ರ ಆಲ್ಬಂ. ಆಗಸ್ಟ್ 1971ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಿಂದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಯನ್ನು]] ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್ ನಗರದದಲ್ಲಿ ಸಿತಾರ್ ಕಲಾ ಪರಿಣತ [[ರವಿ ಶಂಕರ್‌]]ರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.   1974ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಒಂದು ಅಡಚಾಟದ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ (ನಂತರ '74ರಲ್ಲಿ ''[[ಒಂದು ಶಬ್ದ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಗೊರಕೆ]]'' ಯಾಗಿ [[ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ]] ಮಾಡಿಸಿಲಾಗಿತ್ತು) ಲೆನೋನ್ ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕರ್ಟನಿ ಯಾವತ್ತು ಕೂಡ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಿಲ್ಲ.{{sfn|Sandford|2006|p=227–29}}

[[ಆಲೆನ್ ಕ್ಲೀನ್]] ಶ್ರೇಷ್ಟ ರಚನೆಯ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಎರಡು-LP ಪ್ರತಿಗಳು ''[[1962–1966]]''  ಹಾಗೂ ''[[1967–1970]]'', 1973ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಆಪಲ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]]ದ ಮುದ್ರೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Ingham|2006|p=69}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ರೆಡ್ ಆಲ್ಬಂ''  ಹಾಗೂ ''ಬ್ಲೂ ಆಲ್ಬಂ''  ಎಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಎರಡೂ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಲ್ಟಿ-ಪ್ಲಾಟಿನಂ ದೃಢೀಕರಣ]] ಹಾಗೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಾಟಿನಂ ದೃಢೀಕರಣ]] ಗಳಿಸಿದವು.{{sfn|RIAA|2009b}}{{sfn|British Phonographic Industry|2009}} 1976 ಹಾಗೂ 1982ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರ ಆದಾನ ಇಲ್ಲದೇ EMI/ಸರಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಬೀಟಲ್ಸ್ ರಚನೆಯ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಒಂದು ಲಹರಿಯನ್ನು ಬಿಡೂಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.  ''[[ದ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಎಟ್ ದ ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೌಲ್]]''  (1977) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಏಕಮಾತ್ರ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿತ್ತು. ತಂಡದ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿ ಮುದ್ರಿಕೆಗಳ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಪ್ರಸಾರಣೆ ಇದಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ 1964 ಹಾಗೂ 1965ನ US ಪ್ರವಾಸದ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿತು.  CD ಮೇಲೆ ಮೂಲಪ್ರತಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯವಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ 1987ರಲ್ಲಿ, ''ಹಾಲಿವುಡ್ ಬೌಲ್''  ರೆಕಾರ್ಡ್ ಸೇರಿಸಿ EMI ನಂತರದ ಈ ಸಂಕಲನೆಗಳ ತಂಡವನ್ನು ತನ್ನ ಕ್ಯಾಟಲಾಗು ಸೂಚಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದರು.{{sfn|Ingham|2006|pp=66, 69}}

ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಬಹುಕಾಲ ಉಳಿದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಬಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಹೊರಗೆ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಬ್ರೋಡ್‌ವೆ]] ಸುಸ್ವರದ ''[[ಬೀಟಲ್‌ಮೇನಿಯ]]'' ದ ವಿಡಂಬನ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯ ಹಂಬಲದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಂಗೀತಕಾರರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಆಗಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, 1977ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೆರೆದು ಜನಪ್ರಿಯವೆಂದು ಸಮರ್ಥನೆ ಪಡೆದ ಐದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರವಾಸೀ ನಿರ್ಮಾಪಣೆಗಳ ಪರಿಭ್ರಮಣೆ ಇದಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Wollman|2006|p=110}}{{sfn|Ingham|2006|pp=66–67}} ಬೀಟಲ್ಸ್ 1977ರ ''[[ನೇರ ಪ್ರಸಾರ]]'' ವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಫಲರಾದರು  ''[[ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್-ಕ್ಲಬರಲ್ಲಿ; 1962]]''. ತಂಡ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾಗ]] ಮಾಡಿದ ರಚನೆಗಳ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು ಈ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಆಲ್ಬಂ, ಇದನ್ನು ಬರೀ ಒಂದೇ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್‌ಯಿಂದ ಮೂಲ ಮುದ್ರಣಾ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ಟೇಪ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Traiman|1976}}{{sfn|Harry|2000a|p=124}} ''[[ಸರ್ಜೆಂಟ್. ಪೆಪ್ಪರ್‌ನ ಲೋನಲೀ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]]''  (1978), [[ಬೀ ಗೀಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪಿಟರ್ ಫ್ರಾಂಪ್ಟನ್]] ತಾರಾಗಣದ ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಚಿತ್ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಥನವಾಗಿ &quot;ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲ&quot; ಆಗಿತ್ತು.{{sfn|Ingham|2006|p=66}} 1979ರಲ್ಲಿ, ''ಬೀಟಲ್‌ಮೇನಿಯಾ'' ದ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಡ ಹಲವು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಹಾನಿ ತೀರಿಸುಳ್ಳುವ ದಾವೆ ಹಾಕಿತು. &quot;ಜನರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಬರೀ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು&quot;, ಎಂದು ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ನೀವು ಬೀಟಲ್ಸ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡ್ಕೋಂಡು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾವುದಿಲ್ಲ್.&quot;{{sfn|Ingham|2006|pp=66–67}}

;1980ರ ದಶಕ

8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1980ರಲ್ಲಿ ಲೆನೋನ್‌ರನ್ನು ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಸಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು]]. ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ &quot;[[ಆಲ್ ದೋಸ್ ಇಯರ್ಸ್ ಅಗೊ]]&quot; ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದರು, ಈ ಹಾಡು ಲೆನೋನ್‌ರ ಸಾವಿನ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ ಅವರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಸಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಲಿಂಡಾ]]ರ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌‌ರ ಡ್ರಮ್ ವಾದ್ಯದೊಂಡಿಗೆ ಈ ಹಾಡಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಮೇ 1981ರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬಿಡುಗಡಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Badman|1999|p=284}} ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿಯರ ಸ್ವಂತದ ಕಾಣಿಕೆ &quot;ಹಿಯರ್ ಟುಡೆ&quot; ಅವರ ''[[ಟಗ್ ಒಫ್ ವಾರ್]]''  ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 1982ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರನ್ನು [[ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮ್‌]]ನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ 1988ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅವರ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Rock and Roll Hall of Fame|2007}}
ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರು ಲೆನೋನ್‌ನ ವಿಧವೆ [[ಯೋಕೊ ಒನೊ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಎರಡು ಪುತ್ರರಾದ [[ಜುಲಿಯನ್]] ಹಾಗೂ [[ಸೀಯನ್‌]]ರೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೋಂಡರು. 
ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೋಳಲ್ಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು &quot;20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ, ಇದು ಈಗ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ಆಶಿಸಿದ್ದೆ.      ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಅದು ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಒಂದು ಪೊಳ್ಳು ಪುನರ್ಮಿಲನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೂಟಾಟಿಕೆಯ ನಗುವನ್ನು ಹಂಚಿ ಜನರತ್ತ ಕೈಯಾಡಿಸುವಂತೆ ಅನಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ನನಗೆ.&quot;{{sfn|Rock and Roll Hall of Fame|2009}}{{sfn|Harry|2002|p=753}} ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, EMI/ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ದಶಕ ಉದ್ದದ ಗೌರವ ಧನದ ಸಂಬಂಧ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಹಿಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ವಸ್ತುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.{{sfn|Kozinn|1989}}{{sfn|Harry|2002|p=192}}

;1990ರ ದಶಕ

1994ರಲ್ಲಿ 17ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗದಿರುವ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ ಹಿಂದಿನ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ ''[[BBCಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ]]''  ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ ''[[ಆಂಥೋಲಜಿ]]''  ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾದರು, [[ನೀಲ್ ಆಸ್ಪನೆಲ್‌]]ರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ 1960ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=111–12}} ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಹಾದಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ನಂತರ ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಹಾಯಕರಾದ ಆಸ್ಪನೆಲ್‌ರವರು 1968ರಲ್ಲಿ [[ಆಪಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಾಕ್ಯ್ಷಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=111–12}} ''ದ ಲಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ವೈಂಡಿಂಗ್ ರೋಡ್‌'' ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶೀರ್ಷಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಪಾನೆಲ್‌ರನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಆದರೇ ''ಆಂಥೋಲಜಿ''  ಯೋಜನೆಯಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಕಾರಣ ಅವರು ಈ ಕೆಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=111–12}} ಬೀಟಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಡನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಪದಗಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡದ ಮುದ್ರಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಗಮನಿಸಿತು; 1970 ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರು ಹೊಸ ವಾದ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಲೆನೋನ್ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಎರಡು ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=428–29}}  1995 ಹಾಗೂ 1996ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಒಂದು ಐದು-ಭಾಗದ ದೂರದರ್ಶನದ ಸರಣಿಯನ್ನು, ಒಂದು ಎಂಟು-ಸಂಪುಟಗಳ ವೀಡಿಯೋ ಗುಂಪು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಎರಡು-CD ಡಬ್ಬಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗಳಸಿತು. &quot;[[ಫ್ರೀ ಎಸ್ ಅ ಬರ್ಡ್]]&quot; ಹಾಗೂ &quot;[[ರೀಯಲ್ ಲವ್]]&quot; ಎಂಬ ಲೆನೋನ್‌ರ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=111–12}} ''ರಿವೋಲ್ವರ್''  ಆಲ್ಬಂನ ಕವರನ್ನು 1966ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಕ್ಲೌಸ್ ವೂರಮನ್‌]]ರ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು CD ಡಬ್ಬಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು.  ಈ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇದರ ದೂರದರ್ಶನದ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 400 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Harry|2000a|pp=111–12}}

;2000ದ ದಶಕ

''[[1]]'', 13 ನವೆಂಬರ್ 2000 ರಂದು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರ ಬ್ರಿಟಿಷ ಹಾಗೂ ಅಮ್ಮೆರಿಕನ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಎಲ್ಲ ರಚನೆಗಳ ಸಂಕಲನದ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಮಾರದಲ್ಲಿ 3.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 12 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ-ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಲ್ಬಾಂ ಆಗಿತ್ತು. UK ಹಾಗೂ US ಸೇರಿ ಕನಿಷ್ಟ 28 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಚಿತ್ರಪಟದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲನೇಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತು.{{sfn|CNN.com|2000}}  ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರ ಅನುಗುಣ ಇದರ 31 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಆಗಿ ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ದಶಕದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ.{{sfn|Lewis|2009}}{{sfn|Levine|2009}}

29 ನವೆಂಬರ್ 2001ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ]] ರೋಗದಿಂದ ಸತ್ತರು.{{sfn|BBC News Online|2001}}{{sfn|Harry|2003|p=119}} [[ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]] ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ನ ವಿಧವೆ [[ಒಲಿವಿಯಾ]]ರವರು ಸಂಯೀಜಿಸಿದ, [[ಜೋರ್ಜಗೋಸ್ಕರ ಆದ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಸಂಗೀತಕಾರರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರು ಇದ್ದರು.  ಈ ಕಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ [[ರೊಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರ ಮರಣದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ಗೋಸ್ಕರ ರಚಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸ್ವಂತ ಒಂಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಇದ್ದವು. ಇದಲ್ಲದೇ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರು ಬ್ಯಾಂಡನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ಆಸಕ್ತಿ [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂಗೀತ]]ದ ಉತ್ಸವ ಕೂಡ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2003|pp=138–39}}   2003ರಲ್ಲಿ ''[[ಲೆಟ್ ಇಟ್ ಬಿ... ನೆಕೆಡ್]]'', ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ನಿರ್ಮಾಪೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. UK ಹಾಗೂ US ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಹತ್ತು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.

[[Cirque du Soleil]]'s [[Las Vegas]]ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಕವಾಗಿ ''[[ಲವ್]]''  ಅಣಕ ರೂಪಕವನ್ನು ಜೋರ್ಜ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮಗ [[ಗೈಲ್ಸ್]] ಮರುಮಿಶ್ರಿತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿ 130 ಬ್ಯಾಂಡನ ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು [[ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ]] &quot;ಇಡಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಸಂಗಿತದ ಜೀವನಾವಧಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮರು-ಜೀವಿಸುವ ಒಂದು ಪರಿ&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.{{sfn|NME|2006}} ಈ ರೂಪಕದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ''[[ಲವ್]]''  ಆಲ್ಬಂ ಅದೇ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. ಒನೊ ಹಾಗೂ ಒಲಿವಿಯಾರ ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಟಾರ್‌ರನ್ನು ಅವರು ರೂಪಕದ ಮೊದಲ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾಗ ''[[ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಲೈವ್‌]]'' ರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.{{sfn|Larry King Live|2007}} ''ಆಥೋಲಜಿ''  ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೆನೋನ್‌ರ ಮೂರನೆಯ ಬಹಿರಂಗವಾಗದ ಪ್ರದರ್ಶನ &quot;[[ನೌ ಎಂಡ್ ದೆನ್]]&quot; ಅನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2007ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಹಬ್ಬಿತು.  ಕೆಲವು ಹೊಸ ಕವನಗಳ ಕೂಡಿಕೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ ಅವರಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ಡ್ರಮ್‌ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ನುಡಿಯ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಕೆಯ ಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗಿರುವ ಇದನ್ನು &quot;ಲೆನೋನ್/ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ರಚನೆ&quot; ಎಂದು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಬಹುದು.{{sfn|Goodman|2007}}

1962ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗನ [[ಸ್ಟಾರ್-ಕ್ಲಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್‌ರ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಂಡದವರಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಬೀಡುಗಡೆಯಾಗದ ಮುದ್ರಣಗಳ ವಿತರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾರ್ಚ 2008ರಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರಿಗೆ ಮೊಕ್ಕದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು.{{sfn|Justia|2009}} 1967ರಲ್ಲಿ &quot;[[ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಒಫ್ ಲೈಟ್]]&quot; ಬೀಟಲ್ಸ್‌ರು [[ಆಬೆ ರೋಡ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ 14 ನಿಮಿಷಗಳ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಬಿಡುಗಡೆ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊರಕಬಹುದು ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು.{{sfn|Collett-White|2008}}  4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಂದು [[ರೆಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಡೆವಿಡ್ ಲೈಂಚ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ನಡೆದ ಧನಸಹಾಯದ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಟನಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ನೀಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಥಿತಿ ನಿರೂಪಕರಗಿ ಸ್ಟಾರ್‌ರವರು ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. {{sfn|Scheck|2009}}''[[The Beatles: Rock Band]]'', ''[[ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]]''  ಸರಣಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಸಂಗೀತದ ವೀಡಿಯೋ ಆಟ]] 9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Gross|2009}} ಅದೇ ದಿನ, ಬ್ಯಾಂಡನ ಹನ್ನೇರಡು ಆರಂಭದ ಸ್ಟೂಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂಗಳ, ''ಮಾಯಾವಿ ನಿಗೂಢ ಪ್ರವಾಸ'' ದ ಹಾಗೂ ''[[ಹಿಂದಿನ ಪರಿಣಿತರ]]''  ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರವೀಣಗೊಳಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Kreps|2009}}

== ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ ==
{{See also|Lennon/McCartney}}
''ಐಕಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ರಾಕ್: ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದ ಸ್ಕಾಟ್ ಸ್ಕಿಂಡರ್ ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌೦ಡಿ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದಂತಕಥೆಗಳ ವಿಶ್ವಕೋಶ'' ವು ಬೀಟೆಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಗೀತ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ: 
{{blockquote|In their initial incarnation as cheerful, wisecracking moptops, the Fab Four revolutionized the sound, style, and attitude of popular music and opened rock and roll's doors to a tidal wave of British rock acts. Their initial impact would have been enough to establish the Beatles as one of their era's most influential cultural forces, but they didn't stop there. Although their initial style was a highly original, irresistibly catchy synthesis of early American rock and roll and R&amp;B, the Beatles spent the rest of the 1960s expanding rock's stylistic frontiers, consistently staking out new musical territory on each release. The band's increasingly sophisticated experimentation encompassed a variety of genres, including folk-rock, country, psychedelia, and baroque pop, without sacrificing the effortless mass appeal of their early work.{{sfn|Schinder|Schwartz|2007|p=160}}}}

''ದ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಮ್ಯುಸಿಶಿಯನ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ಟರ್ ಎವರೆಟ್ ಖಚಿತಪಡಿಸುವಂತೆ, ಲೆನನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿಯವರ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಸಂರಚನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ರೀತಿಯ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot;ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ನಿಯು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು-ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ-ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿಭೆ ಕೇಳಬಲ್ಲಂತಹ ಸಂವಾದಿರಾಗ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಸಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದನು. ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಲೆನನ್‌ನ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಂಗೀತವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರಿವಿಲ್ಲದ, ಹುಡುಕುವ ಆದರೆ ಅಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಲಾಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸವಾಲು ಹಾಕುವಂಥ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&quot;{{sfn|Everett|1999|p=9}}

[[ಇಯಾನ್ ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]], ''[[Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|ಅಗ್ರಭಾಗದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿನ]]''  ಇಬ್ಬರು ಗೀತರಚನಕಾರರನ್ನು ಹೋಲಿಸುತ್ತ, ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿಯನ್ನು &quot;ಒಬ್ಬ ನೈಜ ಮಧುರ ಸಂಗೀತಗಾರ- ತಮ್ಮ ಮಾಧುರ್ಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಇರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ರಾಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾತ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.   ಅವನ ಮಧುರ ಸಾಲುಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ &quot;ಲಂಬವಾದ&quot;, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ, [[ನಿಯಮಿತ]] ಕಾಲಾವಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವನ &quot;ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದಿತ್ವ&quot; ವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.     ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಲೆನನ್‌ನ ಕನಿಷ್ಟ, ಒಡಂಬಡದ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಮಾಧುರ್ಯ ಮರುಕಳಿಸುವ ಮಧುರಗಾನದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ &quot;ಸ್ತಬ್ಧ, ವಿಡಂಬನೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ&quot; ವು &quot;ಮಟ್ಟಸವಾದ&quot; ಪ್ರಾರಂಭದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತಗೊಂಡಿದೆ: &quot;ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವಾಸ್ತವವಾದಿಯಾದ, ಅವನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಇಂಪಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬ್ಲೂಸಿ ಟೋನ್ ಹಾಗೂ ಮಾಧುರ್ಯದ ಮೂಲಕ ವರ್ಣರಂಜಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಯಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಸ್ವರಾವರೋಹಣಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರಿಸಿದ.&quot;{{sfn|MacDonald|2005|p=12}}  ಮೆಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಅವನ &quot;ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ಫುಲ್ ಲೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಚರಲ್  ಕಲರಿಂಗ್ಸ್&quot; ಎಂಬ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಲೆನನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮಾಡಿದ ಗಿಟಾರ್ ವಾದನವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ನ್ನು &quot;ಆಧುನಿಕ ಪಾಪ್/ರಾಕ್ ಡ್ರಮ್ಮಿಂಗ್‌ನ ಜನಕ... ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಕ್ಷೀಣ ತಾಳಗತಿಯ-ಹಿಂದೆ ಶೈಲಿ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಅವನ [[ತಿರುವುಗಳು]] ಮುದ್ರಿತ ಡ್ರಮ್ ಧ್ವನಿಗೆ ತಳದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವನ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಾಪಿಸುವಿಕೆಗಳು ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆನಪಲ್ಲುಳಿದಿವೆ.&quot;{{sfn|MacDonald|2005|pp=382–83}}

=== ಪ್ರಭಾವಗಳು ===
ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಮೊದಲು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಎಲಿವ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ಲಿ, [[ಲಿಟ್ಟ್‌ಲ್ ರಿಚಾರ್ಡ್]], ಹಾಗೂ [[ಚಕ್ ಬೆರ್ರಿ]]ಯವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=140, 660, 881}} ೧೯೬೨ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟಾರ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಟ್ಟ್‌ಲ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ನ ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಾಸವಿದ್ದಾಗ, ಆತ ತನ್ನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಸರಿಯಾದ ವಿಧನಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟನು.{{sfn|Harry|2000a|p=660}}   &quot;ನಾನು ಎಲಿವ್ಸ್‌ನ್ನು ಕೇಳುವವರೆಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿಜವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಪ್ರೆಸ್‌ಲಿ, ಲೆನನ್ ಹೆಳಿದರು.  ಒಂದು ವೇಳೆ ಎಲಿವ್ಸ್ ಇಲ್ಲದೇ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ&quot;.{{sfn|Harry|2000a|p=881}} [[ಬಡಿ ಹಾಲಿ]], [[ಎಡ್ಡಿ ಕೋಕ್ರಾನ್]], [[ಕಾರ್ಲ್ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಯ್ ಆರ್ಬಿನ್‌ಸನ್]]- ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಇತರರು.{{sfn|Harry|2000a|pp=289, 526, 830, 856}}   [[ಬಾಬ್ ಡೈಲನ್]], [[ಫ್ರಾಂಕ್ ಝಪಾ]], [[ಬೈರ್ಡ್ಸ್]] ಹಾಗೂ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್‍ಟ್ನಿಯನ್ನು ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ೧೯೬೬ರ ''[[ಪೆಟ್ ಸೌಂಡ್ಸ್]]''  ಆಲ್ಬಮ್ ಮಾಡಿದ [[ಬೀಚ್ ಬಾಯ್ಸ್]] ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ಆಲಿಸುತ್ತ ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಾರಿಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕವೂ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತ್ತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=99, 217, 357, 1195}}{{sfn|Gould|2008|pp=333–35}}  &quot;''ಪೆಟ್ ಸೌಂಡ್ಸ್''  ಇರದ ಹೊರತಾಗಿ ''Sgt. ಪೆಪ್ಪರ್''  ಜರುಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ... ಎಂದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೆಳುತ್ತಾನೆ. ಪೆಪ್ಪರ್ ''ಪೆಟ್ ಸೌಂಡ್ಸ್‌'' ಗೆ ಸಮನಾದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.&quot;{{sfn|McQuiggin|2009}}

=== ಶೈಲಿಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Guitarras de McCartney y Harrison.jpg|upright|thumb|A Höfner &quot;violin&quot; bass guitar and Gretsch Country Gentleman guitar, models played by McCartney and Harrison, respectively. The small Vox amplifier behind them is the kind The Beatles used in concert.|ಆಲ್ಟ್= ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಗೀಟಾರ್‌ಗಳು,ತೆಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಿಟೀಲಿನ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಂದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಗೀಟಾರು ದ್ವನಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ದ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.]]
[[skiffle]] ತಂಡವಾಗಿ{{sfn|Gould|2008|p=31}} ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್ ಬೇಗನೇ ೧೯೫೦ರ [[ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್‌]]ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=100}} ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೊನೆಗೆ ಹಲವಾರು [[ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು.  ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್, [[ಜನಪದ ರಾಕ್]] ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದೆಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ''ರಬ್ಬರ್ ಸೋಲ್‌'' ಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದ ಶೈಲಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತ ''ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸೇಲ್''  ಬಗ್ಗೆ ಲೆನನ್, &quot;ನೀವು ನಮ್ಮ ಹೊಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌ನ ದೇಶೀಯ-ಮತ್ತು-ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ LP ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು&quot;{{sfn|Gould|2008|p=255}} ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Unterberger|2009a}}  ''ಹೆಲ್ಪ್‌'' ನ{{'}} ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ವಾದಕರ ತಂಡವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತ”[[ಯೆಸ್ಟರ್‌ಡೆ]]&quot;, ಅವರು ಸಹ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮೂಲಾಂಶಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು.

ಜೊನಾಥನ್‌ ಗೌಲ್ಡ್‌‍ ಗುರುತಿಸಿರುವಂತೆ, &quot;ಆದರೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ತಂತಿ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪಾಪ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಈ ರೀತಿಯ ಆಲ್ಬಮ‌ ಆಗಿದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ಡ್ರಮ್‌ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ನ ಶಬ್ಧ ಕೇಳಿ ಕೇಳಿ ಬೇಸತ್ತ ಜನತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತಿವಾದ್ಯದ ಸಂಗೀತ ಮುದನೀಡಿತು.&quot;{{sfn|Gould|2008|p=278}}  ತಂಡವು ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''Sgt. ಪೆಪ್ಪರ್‌'' ಗಾಗಿ ಮುದ್ರಿತವಾದ &quot;[[ಶಿ ಈಸ್ ಲೀವಿಂಗ್ ಹೋಮ್]]&quot; ಬಗ್ಗೆ ಗುಡ್, &quot;ಅದು ಭಾವಾತಿರೇಕದ ಜಯದ ವೀರಗಾಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಮೆಲೋಡ್ರಾಮಾದ ಕ್ಲೀಷೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ&quot; ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Gould|2008|p=402}}

ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಶೈಲಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ೧೯೬೬ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಿ-ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ &quot;[[ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ರೈಟರ್]]&quot; ದಿಂದೊಡಗೂಡಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು: ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ನ ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ರಾಕ್ ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ'' ಯಲ್ಲಿ &quot;ಮೊದಲ ಬಹಿರಂಗ ಮನೋಭ್ರಾಮಕ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್ ದಾಖಲೆ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;[[ರೈನ್]]&quot;.{{sfn|Strong|2004|p=108}} ಇತರ [[ಮನೋಭ್ರಾಮಕ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳೆಂದರೆ, &quot;[[ಟುಮಾರೊ ನೆವರ್ ನೋಸ್]]&quot; (ನಿಜವಾಗಿ &quot;ರೈನ್&quot; ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮುದ್ರಿತಗೊಂಡದ್ದು), &quot;[[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರೆವರ್]]&quot;, &quot;[[ಲ್ಯುಸಿ ಇನ್ ದ ಸ್ಕೈ ವಿತ್ ಡೈಮಂಡ್ಸ್]]&quot; ಹಾಗೂ &quot;[[ಐ ಆ‍ಯ್‌ಮ್ ದ ವಾಲ್ರಸ್]]&quot;. ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ನ &quot;[[ಲವ್ ಯು ಟು]]&quot; ಹಾಗೂ &quot;[[ವಿತಿನ್ ಯು ವಿತೌಟ್ ಯು]]&quot; ದಂಥ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ   ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಡ್ ಬರೆಯುವಂತೆ, ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು &quot;ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ &quot;[[ರಾಗ]]&quot;ವನ್ನು ನಕಲುಮಾಡುವುದು&quot;.{{sfn|Gould|2008|p=406}}   ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಂಗೀತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕ ಮೈಕೆಲ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ನಾವೀನ್ಯತೆಯು ಅದರ ಉತ್ತಮ ಗುಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. &quot;'[[ಎ ಡೇ ಇನ್ ದ ಲೈಫ್]]' ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌ನ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅಡಕಮಾಡಿದೆ.  ಅದು, ಧ್ವನಿಯ ಕಲ್ಪನೆ, ಶ್ರುತಿಬದ್ಧ ಮಧುರ ಸಂಗೀತದ ಪಟ್ಟು, ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ನಡುವಿನ ಉತ್ತಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಮುಖ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಪಾಪ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಕ,ಪಾಪ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯ, ಮತ್ತು ಅದ್ವಿತೀಯ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹಾಡಿನ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.  ಹಲವಾರು ಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ದೇಶ್ಯ ಹಾಡು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಅವನು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Campbell|2008|p=196}} ಸಂಗೀತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿ ಬ್ರೂಸ್ ಎಲಿಸ್ ಬೆನ್ಸನ್: &quot;ಗೀತಸಂಯೋಜನೆಗಾರರು ಹೊಸ ಲಯಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವರಮೇಳದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವವರಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈಗಿನ ಲಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರಮೆಳದ ಪ್ರಗತಿಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳಷ್ಟೆ.&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್... ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಂಗೀತ, ಲಯ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಸ್, ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಳಂಥ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೇಗೆ ಆದೀತು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯವು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.{{sfn|Benson|2003|p=43}}

''ದ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌ನ ಹಾಡು ಬರೆಯುವ ರಹಸ್ಯ'' ಗಳಲ್ಲಿ, ಡಾಮಿನಿಕ್ ಪೆಡ್ಲರ್ ಅವರು ಜೆನ್ರಸ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot;ದ ಬೀಟ್‌ಲ್ಸ್‌ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಾದ್ಯಂತ ಸಂಭಾಳಿಸಿದ ಹಾಡುಬರೆಯುವ ಚಮತ್ಕಾರವು ಒಂದು. ಒಂದು ಶೈಲಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಶೈಲಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ (ಕೆಲವು ಸಮಯ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಈ ತಂಡವು ''ಸಮನಾಂತರ '' ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಆಗಾಗ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿಟ್‌ಗನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಜನಪ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.   ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಆಧಾರಕೆಲಸವಾದ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಯೋಗವು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು.{{sfn|Pedler|2001|p=256}} ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಗಿಯಾದಂತೆ, ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತು.  ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅದರ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿರೋಧಾಬಾಸದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಇದು ಲೆನನ್‌ನ [[&quot;ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್‌‍&quot;]], ಅವನ [[ಸಂಗೀತದ ಗಟ್ಟಿತನ]]ವು ಯೊಕೊ ಒನೊನ; ಸ್ಟಾರ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಾಡು [[&quot;ಡೊಂಟ್‌ ಪಾಸ್‌ ಮಿ ಬೈ&quot;]]; ಹ್ಯಾರಿಸನ್ಸ್‌‍ನ [[ಜನಪದ ರಾಕ್‌]] [[&quot;ವೈಲ್‌ ಮೈ ಗಿಟಾರ್‌ ಜೆಂಟ್ಲಿ ಮೀಪ್ಸ್‌‍]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೊ-ಮೆಟಲ್‌]] ರೋರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಕರ್ಟ್ನಿಯ &quot;[[ಹೆಲ್ಟರ್‌‍ ಸ್ಕೆಲ್ಟರ್]]‌‍&quot;.{{sfn|Erlewine|2009d}}

=== ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಕೊಡುಗೆ ===
[[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌]] ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಜೊತೆ ಅವನ ನಿಕಟ   ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅವನನ್ನು &quot;[[ಐದನೆ ಬೀಟಲ್‌]]&quot;ನ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೆ  ಪ್ರಮುಖ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=721}} ಅವನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ತರಬೇತಿ ವಿಭಿನ್ನಯನ್ನು  ಮಾರ್ಗ/ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಲು ಅವನು ತಂದನು.{{sfn|Gould|2008|p=121}} &quot;ಯೆಸ್ಟರ್‌ಡೇ&quot;ಗೆ ನಾಲ್ಕುಜನ ಗಾಯಕರು ಯಾ ವಾದಕರ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯ ಅವನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು-ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರುತ್ಸಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶವು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.{{sfn|Gould|2008|p=290}}  ಹೇಗೆ, &quot;ಲೆನೆನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿ  ಅವರ ಹಾಡು ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು  ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾದರು, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು&quot;  ಎಂಬುದನ್ನು ಸಹ  ಗೌಲ್ದ್‌  ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಇದು, ಅವರ ಸಲಹೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡವ  ಮಾರ್ಟಿನನ ಇಚ್ಚೆ ಜೊತೆಯಾಯಿತು- ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ &quot;ಯಾವುದೋ [[ಅಸಮರೂಪವುಳ್ಳ]]ದ್ದನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು- ಅವರ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು  ಸುಗಮವಾಗಿಸಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=290}}   ಹಾಗೆಯೇ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಿಗೆ ವಾದ್ಯವೃಂದದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು, ವ್ಯಾದ್ಯಗಳಾದ ಪಿಯಾನೋ, ಅರ್ಗನ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಾಸ್ಸ್‌]]ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಿ, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=382, 405, 409, 443, 584}}

''ಸಾರ್ಜಂಟ್ ಪೆಪ್ಪರ್‌‍'' ನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ತಿರುಗಿ ನೋಡುವಾಗ, ಅಲ್ಬಂ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅರ್ಧದಾರಿಯ ವರೆಗೆ  &quot;'ಸಾರ್ಜಂಟ್ ಪೆಪ್ಪರ್‌' ಸ್ವಂತಹ ಅದೇ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಪೌಲ್‌ನ ಹಾಡು, ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಕ್ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು  ಮುಂದುವರಿಯುವ ಹಾಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ...
ನಾವು ಯಾಕೆ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನು ಯಾಕೆ ಪೆಪ್ಪರ್ ತಂಡ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡೋಣ, ನಾವು ಸಾರ್ಜಂಟ್‌ ಪೆಪ್ಪರ್ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಾರದು ? ಎಂದು ಪೌಲ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.  ನಾವು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು  ಮಾರ್ಪಡಿಸೋಣ.’ ನಾನು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟೆ, ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ  ''ಪೆಪ್ಪರ್‌''  ಅದರ ಒಂದು ಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುವಂತೆ  ಅದರ ಮೇಲೆ ಇದ್ದೇನೆ.&quot; ಲೆನನ್‌ನ ರಚನೆಗೆ ಹೇಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗೀತೆಯಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನತನವನ್ನು ತಾನು ಹೇಗೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: 
{{blockquote|Compared with Paul's songs, all of which seemed to keep in some sort of touch with reality, John's had a psychedelic, almost mystical quality... John's imagery is one of the best things about his work—&quot;tangerine trees&quot;, &quot;marmalade skies&quot;, &quot;cellophane flowers&quot;... I always saw him as an aural [[Salvador Dalí]], rather than some drug-ridden record artist. On the other hand, I would be stupid to pretend that drugs didn't figure quite heavily in The Beatles' lives at that time. At the same time they knew that I, in my schoolmasterly role, didn't approve... Not only was I not into it myself, I couldn't see the need for it; and there's no doubt that, if I too had been on dope, ''Pepper'' would never have been the album it was.{{sfn|Cateforis|2007|p=63}}}}
ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಧೃಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot; ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೇ ಬೇಳೆದು ಬಂದೆವು, ಅವನು ನೇರಾನೇರ ಮಾತನಾಡುವ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಾವು ಹುಚ್ಚರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು; ಆದರೆ ಅವನು ನಮ್ಮ ಹುಚ್ಚುತನವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಸದಾ ನಮ್ಮೊಡನಿದ್ದ. ನಾವು ವಾರದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂದಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಅವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಿರೂಪಕನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ.{{sfn|Harry|2003|p=264}}

=== ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ===
{{See also|The Beatles' recording technology}}
ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ನಾವೀನ್ಯ ತರುವ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಸ್ವತಹ ಒಂದು ಉಪಕರಣದ ಹಾಗೆ  ಕಂಡರು.   ಅವರು  ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರಿಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಏನಾದರೂ ಹೊಸದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಕೋರುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ &quot;ಇದು ಕೇವಲ ಒಳ್ಳೆಯದು ಅನಿಸಬಹುದು&quot;.{{sfn|Lewisohn|1996|p=13}} ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಗೆ  ಸಾಧ್ಯತೆ/ಅವಕಾಶದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು   ನಿರಂತರವಾಗಿ  ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ ಗೀಟಾರ್‌ ಮರುಮಾಹಿತಿ, ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಗಾಜಿನ ಬಾಟಲಿ, ಒಂದು ಟೇಪ್ ತಪ್ಪು ವಿಧಾನದ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಅವರ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಳವಡಿಸಿರಬಹುದು.{{sfn|Hertsgaard|1995|p=103}} ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು  EMI ನೌಕರವರ್ಗದ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಾದ [[ನೊರ್ಮನ್ ಸ್ಮಿಥ್]], [[ಕೆನ್ ಟೌನ್‌ಸೆನ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಜೀಯೊಫ್ಫ್ ಎಮೆರಿಕ್]] ಅವರ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ನೈಪುಣ್ಯದ ಜತೆಗೂಡಿ, ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಆಶಿಸುತ್ತಿದರು, ''ರಬ್ಬರ್ ಸೋಲ್‌''  ಮತ್ತು  ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ರೆವೊಲ್ವೆರ್''  ಮುಂಭಾದದಿಂದ ಅವರ ಮುದ್ರಣಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಗಮನರ್ಹವಾಗಿ ನೆರವು ನೀಡಿದರು.{{sfn|Hertsgaard|1995|p=103}}   ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಚಮತ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ  [[ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳು]], ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಢವಲ್ಲದ/ರೂಡಿಯದಲ್ಲದ ಮೈಕ್ರೊಫೊನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು, [[ಟೇಪ್‌ ಲೂಪ್‌]]ಗಳು, [[ಇಬ್ಬಗೆಯ ಜಾಡೀಕರ]]ಣ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುವ-ವೇಗ]]ದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ಬೀಟಲ್ಸ್ ಆ ಕಾಲದದಲ್ಲಿ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ರೂಡಿಯದಲ್ಲದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರ ಹಾಡುಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದರು.  ಇವುಗಳು ತಂತಿ ಮತ್ತು ಹಿತ್ತಾಳಿ ಮೇಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತೀಯ ವಾದ್ಯಗಳಾದ [[ಸೀತಾರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವರ್ಮನ್ಡೆಲ್]]  ಕ್ರಮವಾಗಿ &quot;[[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್‌‍ ವುಡ್ (ದಿಸ್ ಬರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಫ್ಲೊನ್)]]&quot;  ಮತ್ತು &quot; ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಫಿಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ಎವೆರ್&quot;ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.{{sfn|MacDonald|2005|p=212}} ಅವರು ಮುಂಚಿನ ಎಲೆಕ್ಟಾನಿಕ್‌ ವಾಧ್ಯಗಳಾದ [[ಮೆಲ್ಲೊಟ್ರೊನ್]] ಸಹ ಬಳಸಿದ್ದರು, ಅದರ ಜೊತೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟ್ನಿಯೆ ಕೊಳಲು ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು &quot;ಸ್ತ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಫಿಲ್ಡ್ಸ್‌&quot; ಪರಿಚಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ,{{sfn|MacDonald|2005|p=219}} ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾವಿಯೊಲೈನ್]], ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೀಬೊರ್ಡ್ &quot;ಬೇಬಿ, ಯು ಆರ್ ಎ ರಿಚ್ ಮ್ಯಾನ್&quot;‌ಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಬೋ-ರೀತಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಿದೆ.{{sfn|MacDonald|2005|p=259}}

== ಕೀರ್ತಿ ಪರಂಪರೆ ==
{{See also|The Beatles' influence on popular culture}}
ಬಿಟೆಲ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಸಾರ್ವಜನಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅಗಾಧವಾಗಿದೆ.

''ರೊಲ್ಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟೊನ್''  ಪತ್ರಿಕೆಯೆ ಮಾಜಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ ರೊಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರೀನಿಫಿಲ್ಡ್‌, ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ &quot;ಜನರೂ ಈಗಲೂ [[ಪಿಕಾಸೊ]] ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ...ಕಲಾವಿದರು ಅವರ ಕಾಲದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅನನ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮೇಲೆ ಬರಬೇಕು.   ಬಿಟೆಲ್ಸ್‌ ನವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ರೀತಿ, ಅವರ ಜನಪ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ರೀತಿ, ಬೇರೆ ಯಾರೋಬ್ಬರೂ ಅವರಂತೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ, ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಯಾಶೀಲ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದನ್ನು ಯಾರೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ.{{sfn|Gross|2009}} 1920ರ ದಶಕದಿಂದ, ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮನರಂಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, [[ಹಾಲಿವುಡ್‌]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, [[ಜಾಜ್]]‌, [[ಬ್ರಾಡ್‍ವೇ]] ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ [[ಟಿನ್‍ ಪಾನ್‌ ಅಲೈ]] ಹಾಗೂ, ನಂತರ [[ಟಿನಿಸ್ಸಿಯ ಮೆಂಫಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೊಲ್‌ ಮೂಲಕ.{{sfn|Gould|2008|p=9}}  ತಮ್ಮ ರಾಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೊಲ್‌ನ ಮೂಲ ಆಕರ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಳೆದು, ಬೀಟೆಲ್ಸ್‌ ಕೇವಲ ಯುಎಸ್‌ನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇನ್ವಾಸಿನ್‍]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.{{sfn|Jovanovic|2004|pp=14–15}}

ದಿ ಬಿಟೆಲ್ಸ್‌ನ ಸಂಗೀತದ ಈ ಹೊಸ ಅನ್ವೇಷಣೆ ವಾಣಿಜ್ಯಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ಸ ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೂ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ದಿ ಬಿಟಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು, [[ಕವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಟೆಲ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌]] ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಾಯಿತು.{{sfn|BBC Radio 2|2009}} ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ದಿ ಬಿಟೆಲ್ಸ್‌ ಹೊಸ ಶಕೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಹಾಡಿತು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಬಿಸಿ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳಾದ ರಿಕ್‌ ಸ್ಕ್ಲಾರ್‌ರಂಥವರು ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲದ ರೆಡಿಯೋ ಜಾಕಿಗಳು ಬಿಟೆಲ್‌ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸದಂತೆ.{{sfn|Fisher|2007|p=198}}  ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌, [[ಆಲ್ಬಮ್‌]] ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಹಿಟ್‌ ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[ಫಿಲ್ಲರ್‌]]ಗಳ ರೀತಿ ತುಂಬಿಕೊಡುವುದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶಧಪಡಿಸಿತು.{{sfn|Womack|2006|pp=15–16}}  ಅವರು [[ವಿಡಿಯೋ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮೊದಲ ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರು.{{sfn|Austerlitz|2007|pp=17–19}}

ಅವರು [[ಶಿಯಾ ಕ್ರಿಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ [[1965ರ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರವಾಸ]] ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅದು ಆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು &quot;ಅದೊಂದು ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ತೆಲೆಯಾಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಲುಗಲ್ಲಾಯಿತು&quot;.{{sfn|Waksman|2009|p=26}}  ಅವರ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ಅವರ ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ ಅನುಕರಣೆ, ಅದು ಬಂಡಾಯದ ಗುರುತಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.{{sfn|Gould|2008|p=345}}

ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ, ದಿ ಬೀಟೆಲ್ಸ್‌ ಜನರು ಜನಪ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸವಿಯುವ ರೀತಿಯನ್ನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದರು.{{sfn|Gould|2008|pp=8–9}}  ಅದು ಬೆಥ್ಲಿಮೆನಿಯಾ ಗೀಳಿನಂತೆ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಯುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಂತೆ ತಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು, ಅದು ಸಾಕಾರಗೊಂಡರೂ,ಆದರ್ಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿತು.{{sfn|Gould|2008|pp=8–9}}  [[1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಒಂದು ಐಕಾನ್‌ನಂತೆ, ಅವರು [[ಸ್ವಚ್ಛಂದಪ್ರವೃತ್ತಿಯ]] ಪರಿವರ್ತಕರಂತೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವಾದ, [[ಮಹಿಳಾ ವಿಮೋಚನಾ]] ಚಳವಳಿಯಂಥ ಆಂದೋಲನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದ್ರು, [[ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಪರಿಸರವಾದ]]ಕ್ಕೆ.{{sfn|Gould|2008|pp=8–9}}

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==
{{See also|List of awards and nominations received by The Beatles}}
{{sfn|Spitz|2005|p=556}}1965ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೆಯ ಎಲಿಜಬೆತ್ ರಾಣಿ]]ಯು ನಾಲ್ಕು ಬೀಟಲ್ಸ್ [[ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರ್ಯಾಜ್ಯದ (MBE)ಆಜ್ಞೆ]]ಯಂತೆ ನೇಮಕಮಾಡಿದಳು.{{sfn|Spitz|2005|p=556}} ''[[ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ]]'' (1970)ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ ರವರ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಒರಿಜಿನಲ್ ಹಾಡುಗಳೆಂದು ಅಂಕ]] ಪಡೆದು 1971 ರ [[ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿತು.[344] 7 [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳು {{sfn|Grammy.com}}ಹಾಗೂ 15 [[ಐಓರ್ ನೊವೆಲ್ಲೊ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.{{sfn|Harry|2000a|pp=559–60}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ{{sfn|RIAA|2009b}} {{sfn|RIAA2009c}}ಅವರುಗಳು 6 [[ಡೈಮಂಡ್ ಆಲ್ಬಮ್ಸ್]] ಅದರೊಂದಿಗೆ 24 [[ಮಲ್ಟಿ- ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು]],39 [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳು ಹಾಗೂ 45 [[ಗೋಲ್ಡ್ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು,ಹಾಗೇ UKಯಲ್ಲಿ 4 [[ಮಲ್ಟಿ- ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು]], 4 [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು]], 8 [[ಗೋಲ್ಡ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ 1 [[ಸಿಲ್ವರ್ ಆಲ್ಬಮ್]] ಗಳಿಗೆ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವರು.{{sfn|British Phonographic Industry|2009}} 1988ರಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪಿನವರು ರಾಕ್ [[ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು 2008ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್]] '' ಮ್ಯಾಗಝೀನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು US ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಾರ್ಟ್ಸ್’ನ ಐವತ್ತರ ಆನಿವರ್ಸರಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ [[ಹಾಟ್ 100]] ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು,ಅದರಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಅಂದು ರಾಂಕ್ ಪಡಿಯಿತು.{{sfn|Billboard|2008}} USನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುವುದನ್ನು.2009ರಲ್ಲಿ [[ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕ]]ವು ಧೃಢೀಕರಿಸಿತು.{{sfn|RIAA|2009a}} ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಂಬರ್ ಒನ್ ಎನ್ನಿಸುವಂತಹ ಅದರಲ್ಲಿ UK ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ 15 ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಧೀರ್ಘಕಾಲ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು.{{sfn|everyHit.com|2009}} ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನವರು [[Time 100: The Most Important People of the Century|ಇಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೂರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು]]ಸಾಂಘಿಕವಾಗಿ''[[ಟೈಮ್]] '' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್’ನ ಸಂಕಲನವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.{{sfn|Loder|1998}}

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ ==
{{Main|The Beatles discography}}
{{See|List of The Beatles songs|List of The Beatles' record sales|The Beatles bootlegs}}

=== ಮೂಲ ಯು.ಕೆ LPಗಳು ===

* ''[[ಪ್ಲೀಸ್‌ ಪ್ಲೀಸ್‌ ಮಿ]]''  (1963)
* ''[[ವಿತ್‌ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]''  (1963)
* ''[[ಅ ಹಾರ್ಡ್‌ ಡೇಸ್‌ ನೈಟ್‌]]''  (1964)
* ''[[ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಪಾರ್‌ ಸೇಲ್‌]]''  (1964)
* ''[[ಹೆಲ್ಪ್‌!]]''  (1965)
* ''[[ರಬ್ಬರ್‌ ಸೋಲ್‌]]''  (1965)
* ''[[ರಿವಾಲ್ವರ್‌]]''  (1966)
* ''[[Sgt. ಪೆಪ್ಪರ್‌ನ ಲೋನ್ಲಿ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]]''  (1967)
* ''[[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]''  (aka ''ವೈಟ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌'' ) (1968)
* ''[[ಯಲ್ಲೋ ಸಬ್‌ಮರೀನ್‌]]''  (1969)
* ''[[ಅಬ್ಬೆಯ್‌ ರೋಡ್‌]]''  (1969)
* ''[[ಲೆಟ್‌ ಇಟ್‌ ಬಿ]]''  (1970)
(''ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್‌'' ಗಾಗಿ, ಕೆಳಗಡೆ [[ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ CD]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಿ)

=== ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ CDಗಳು ===

;1980ರ ದಶಕ

1987ರಲ್ಲಿ, EMI ಮತ್ತು ಆಪಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅಲ್ಬಂಗಳನ್ನು [[CD]]ಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬಿಡುಡೆಯ ಜೊತೆ, ತಂಡದ ಸೂಚೀಪಲಕ ಇಡಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಗೇರಿತು,  
ಚರ್ಚಿನ ಶಾಸನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹನ್ನೆರಡು ಮೂಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಮೇಲೆ ಯಾದಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ), ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಯು.ಎಸ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ''[[ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್‌‌]]'' ಅನ್ನು (1967) ಯು.ಕೆ ನ ಮೊಟಕಾದ ಎರಡು EPಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.{{sfn|EMI|7 April 2009}} ಮೂಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಂದ ವಿತರಿಸಲಾಗದೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು EPಗಳ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಸಲಕರಣೆಗಳು ''[[ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ನ]]''  ಎರಡು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಿದೆ(1988).

;2000ಗಳು

1964–1965ರಿಂದ ಯು.ಎಸ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ''ದಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌'' ಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ''[[1ನೇ ಸಂಪುಟ]]''  ಮತ್ತು ''[[2ನೇ ಸಂಪುಟ]]'' ದಲ್ಲಿ, 2004 ಮತ್ತು 2006ರಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಇವುಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲ ಸಂಗೀತಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿನೈಲ್‌ ಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಮತ್ತು ಮೊನೋ, ಎರಡೂ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{sfn|Erlewine|2009e}}{{sfn|Erlewine|2009f}}

2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು, ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಚಿಪಲಕಗಳು ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಮರುಮಾದರಿತಯಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪುನರ್ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{sfn|EMI|7 April 2009}}  ''ಮ್ಯಾಜಿಕಲ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೂರ್''  ಮತ್ತು ''ಫಾಸ್ಟ್‌ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌''  ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಹನ್ನೆರಡು ಮೂಲ ಯು.ಕೆ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಪ್ರತಿಗಳು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್‌ ಸೆಟ್‌ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಸಂಗ್ರಹವು ''ಹೆಲ್ಪ್‌!'' ನ ಮೂಲ ಸ್ಟಿರಿಯೋ ಮಿಶ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೊನೋ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮತ್ತು ''ರಬ್ಬರ್ ಸೋಲ್‌''.{{sfn|Collett-White|2009}} ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮರುಮಾದರಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು CDಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.{{sfn|BBC Radio 6 Music News|2009}} &quot;ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ 1987ರಲ್ಲಿ, CDಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ದ್ವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳಿದ್ದವು&quot; ಎಂದು ''[[ಮೊಜೋ]]'' ದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿ ಎಕ್ಲೆಸ್ಟನ್‌ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೂಲ ವಿನೈಲ್‌, ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ CDಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, &quot;ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ ವ್ರೈಟರ್‌/ರೇನ್‌ ಅನ್ನು ಅದರ ದುರ್ಬಲವಾದ ''ಪಾಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌''  ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ಲಿ 45 ಮೇಲೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು&quot;, ಎಂದು ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.    2009ರ ಮರುಮಾದರಿ ತಯಾರಿಕೆಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮುನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೇಳಲು [[ಅಬ್ಬೇ ರೋಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]‌, &quot;ನೀವು ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುವಿರಿ&quot; ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ''ಮೋಜೋ'' ದ ಮರುಪರಿಶಿಲನಾಗಾರರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿತು.  ಎಕ್ಲೆಸ್ಟನ್‌, ಅವನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಿಡುಗಡೆಯ-ದಿನದ ವಿಶ್ಲೇಶಣೆಯಲ್ಲಿ, &quot;ಪ್ರತಿಭಾಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಭಾವನೆಯೇ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ತಂತರವೂ ಕೂಡ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ&quot;, ಎಂದು ವರಧಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.{{sfn|Eccleston|2009}}

=== ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಗೀತ ===
[[ಐಟ್ಯೂನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಪ್ಸ್ಟರ್‌]]ನಂತೆ ಯಾರ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಸೂಚಿಪಲಕಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವೂ ಅಂಥಹ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರುಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಕೂಡ ಒಂದು.{{sfn|La Monica|2005}}  &quot;ಆ‍ಯ್ಪಲ್&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಳಕೆಯ ಸಲುವಾಗಿ, [[ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌, Inc.ನೊಂದಿಗಿನ (ಐಟ್ಯೂನ್‌ನ ಮಾಲಕರು) ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌]] ವಿವಾಧಗಳು ಭಾಗಶಹ ಜವಾಬ್ಧಾರಿದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ ನವೆಂಬರ್ 2008ರಂದು &quot;ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ದಿಯೆಂದರೆ ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲು ರಚಿಸಿರದ ಕೆಲವುಗಳನ್ನು EMI ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.{{sfn|Kaplan|2008}} 
2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌‌ನಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]]''  ವರದಿ ಮಾಡಿತು &quot;ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹದ ಭರವಸೆಯು&quot;, &quot;ನಾವು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ಸ್‌ನ ಮಗನಾದ [[ಧನಿ]]ಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು... ಈಗ ನೀವೇನು ಮಾಡುವಿರಿ? ನೀವು ನಿಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು, ಅಥವಾ ನೀವು [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಜಾಬ್ಸ್‌]] (ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌, Inc.ಏಓ) ಜೊತೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು... [ಅವನು] ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು 99 ಸೆಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.{{sfn|Michaels|2009}} ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 30ರಂದು, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಸೇವೆಯಾದ ಬ್ಲ್ಯೂಬೀಟ್‌ ಎಲ್ಲಾ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಸೂಚಿಪಲಕವನ್ನು ಕೋಳ್ಳಬಹುದಾದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾರದ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು [[Wired.com]] ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.{{sfn|Van Buskirk|2009}} EMI ಆಗಲೀ ಅಥವಾ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಆಗಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ,{{sfn|Barnett|2009}} ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರದೊಳಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ಲೂಬೀಟ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಶೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.{{sfn|Van Buskirk|Kravets|2009}} ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು, ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ಸೂಚೀಪಲಕವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[FLAC]]ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[MP3]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ, [[USB]] [[ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ ಡ್ರೈವ್‌]]ಗಳ ಸೀಮಿತವಾದ 30,೦೦೦ ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ  ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{sfn|Martens|2009}}{{sfn|BeatlesStoreUSA|2009}}

== ಹಾಡುಗಳ ಸೂಚೀಪಲಕ ==
1963ರಲ್ಲಿ ಲೆನನ್‌, ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ, ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ ಅವರ [[ಹಾಡು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದ [[ಡಿಕ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌]]ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ [[ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಸಾಂಗ್‌]] ಕಂಪನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು.{{sfn|Harry|2000a|p=571}}  ತನ್ನ ಕಂಪನಿ ಡಿಕ್‌ ಜಮ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಾರ್ದರ್ನ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ 1965ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದವು ಲೆನ್ನೊನ್‍ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆಟ್ರ್ನಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು  ತಲಾ 15% ಕಂಪನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸಿಲ್ವರ್‌ ಕಂಪನಿಯ 37.5% ಶೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಂತರ ಲೆನ್ನೊನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆರ್ಟ್ನಿ ಅವರಿಂದ ಕಂಪನಿ ಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಜೆಮ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸಿಲ್ವರ್‌, ನಾರ್ದ್‌ರ್ನ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‍ ಟಿವಿ ಕಂಪನಿ [[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಟೆಲೆವಿಸನ್‌]]ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಲೆನ್ನೊನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆಟ್ರ್ನಿ ಉಳಿದ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಪಡೆದರು.{{sfn|Guest|2006|p=8}}  ಅಲ್ಪಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯಾದ ಭಾರಿ ಉದ್ಯಮಿ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಹೊಮ್ಸ್‌ ಎ ಕೋರ್ಟ್]]‌, [[ಎಟಿವಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] 1985ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕಲ್‌ ಜಾಕ್ಸ್‌ನ್‌]]ಗೆ  $47 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ(ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಮತ್ತು ಯೊಕೂನ ಅವರಿಂದ ಜಂಟಿ ಸವಾಲಿನಲ್ಲಿ), ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಲೆನೊನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ 200ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಾಡುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ.{{sfn|New York Times|1995}}

ಜಾಕ್ಸನ್‌ ಹಾಗೂ [[ಸೊನಿ]] 1995ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಟಣೆಯ [[ವಹಿವಾಟು ವಿಲೀನ]]ಗೊಳಿಸಿ, ಜಂಟಿ ಮಾಲಿಕರಾಗಿ ದಿ ಬಿಟೆಲ್‌ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ ಲೆನ್ನೊನ್‍-ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೆನ್ನೊನ್‌ನ ಎಸ್ಟೆಟ್‌ ಹಾಘೂ ಮ್ಯಾಕ್‍ಕರ್ಟ್ನಿ ಅವರವ ಶೇರುಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಧನವನ್ನು.{{sfn|New York Times|1995}}  ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಾಕ್ಸನ್‌-ಸೋನಿ ಕೆಟಲಾಗ್‌ ದಿ ಬೆಟೆಲ್ಸ್‌ನ ಮಹತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು, ಅವರ ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಹಾಡುಗಳು [[ಇಎಂಐ]]ನ ಸಹಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದವು, ಅರ್ಡ್‌ಮೊರೆ ಮತ್ತು ಬೀಚ್‌ವುಡ್‌, ಲೆನ್ನೊನ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ, ಜೆಮ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು.  ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಟನಿ [[ಲವ್‌ ಮಿ ಡು]] ಮತ್ತು [[ಪಿ.ಎಸ್‌.ಐ ಲವ್‌ ಯೂ]]ಗಳ ಮುದ್ರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು 1980ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡ್‌ಮೋರ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು.{{sfn|Harry|2002|p=536}}  ಹಾರಿಸನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್‌ ತಮ್ಮ ಹಾಡುರಚನೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು 1968ರಲ್ಲಿ ಕೈತಪ್ಪಿದ್ದ ನೊರ್ದರ್ನ್‌ ಸಾಂಗ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಿದರು, [[ಆಪಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್‌]] ಬದಲಿಗೆ. ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ [[ಹ್ಯಾರಿ ಹಾಡು]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದನು, ಅವುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಆತನ ಹಿಂದಿನ-1967ರ [[ವೈಲ್ ಮೈ ಗಿಟಾರ್‌ ಜೆಂಟ್ಲಿ ವೀಪ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸಮ್‌ಥಿಂಗ್‌]] ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳ ಹಾಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಸ್ಟಾರ್‌ನ [[ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಲಿಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]] ಆತನ 1967ರ ನಂತರದ, ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [[ಡೊಂಟ್ ಪಾಸ್ ಮಿ ಬೈ]] ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಟೋಪಸ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]] ಹಾಡುಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{sfn|MacDonald|2005|p=351}}

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=22em}}

== ಆಕರಗಳು ==
{{refbegin|2}}

* {{cite news |last=Alcantara |first=Paul |year=2005 |last2=Hall |first2=Sally J. |title=Ivor Arbiter: Captain of the Music Industry and Designer of The Beatles' 'Drop-T' Logo |newspaper=The Independent |date=24 September 2005  | location=London|accessdate=27 September 2009 |url=http://www.independent.co.uk/news/obituaries/ivor-arbiter-508146.html |ref=harv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081210102749/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/ivor-arbiter-508146.html|archivedate=10 December 2008}}
* {{cite book |last1=Ashplant |first1=T.G. |year=2001 |last2=Smyth |first2=Gerry |title=Explorations in Cultural History |url=https://archive.org/details/explorationsincu0000unse_a6k1 |publisher=Pluto |location=London |isbn=978-0745315126 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Austerlitz |first=Saul |year=2007 |title=Money for Nothing: A History of the Music Video, from The Beatles to The White Stripes |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=0-7119-7520-5 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Badman |first=Keith |year=1999 |title=The Beatles After the Breakup 1970–2000: A Day-by-Day Diary |publisher=Omnibus |location=London  |isbn=0-7119-7520-5 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Barnett |first=Emma |year=2009 |title=Beatles Back Catalogue Still on Sale via BlueBeat Despite EMI Investigation |date=3 November 2009 |work=Telegraph |url=http://www.telegraph.co.uk/technology/6495767/Beatles-back-catalogue-still-on-sale-via-BlueBeat-despite-EMI-investigation.html |accessdate=3 November 2009 |ref=harv}}
* {{cite news |work=BBC News Online |year=2001 |title=George Harrison Dies |date=30 November 2001 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1492446.stm |accessdate=27 September 2009 |ref={{SfnRef|BBC News Online|2001}}}}
* {{cite news |work=BBC News Online |year=2004 |title=Faces of the Week: Brian Wilson |date=3 December 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/4065193.stm |accessdate=27 September 2009 |ref={{SfnRef|BBC News Online|2004}}}}
* {{cite news |work=BBC News Online |year=2005 |title=Beatles 'Split Letter' Auctioned |date=5 May 2005 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4496861.stm |accessdate=27 September 2009 |ref={{SfnRef|BBC News Online|2005}}}}
* {{cite web |work=BBC Radio 2 |title=60s Season – Documentaries |url=http://www.bbc.co.uk/radio2/events/60sseason/documentaries/sgtpeppers.shtml#tracklist |accessdate=25 July 2009 |ref={{SfnRef|BBC Radio 2|2009}}}}
* {{cite news |work=BBC Radio 6 Music News |date=7 April 2009 |title=Beatles Remastered |url=http://www.bbc.co.uk/6music/news/20090407_beatles.shtml |accessdate=16 September 2009 |ref={{SfnRef|BBC Radio 6 Music News|2009}}}}
* {{cite book |author=The Beatles |year=2000 |title=The Beatles Anthology |url=https://archive.org/details/beatlesanthology0000unse_y2k8 |publisher=Chronicle Books |location=San Francisco |isbn=978-0-8118-2684-6 |ref=harv}}
* {{cite web |work=BeatlesStoreUSA |year=2009 |title=Limited Edition USB Stick |url=http://beatles.fanfire.com/cgi-bin/WebObjects/Store.woa/wa/product?sourceCode=BEAWEB&amp;sku=BEA48315 |accessdate=15 December 2009 |ref={{SfnRef|BeatlesStoreUSA|2009}} |archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214205011/http://beatles.fanfire.com/cgi-bin/WebObjects/Store.woa/wa/product?sourceCode=BEAWEB&amp;sku=BEA48315 |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Benson |first=Bruce Ellis |year=2003 |title=The Improvisation of Musical Dialogue: A Phenomenology of Music |url=https://archive.org/details/improvisationofm0000bens |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge and New York |isbn=978-0521009324 |ref=harv}}
* {{cite web |title=The Billboard Hot 100 All-Time Top Artists (20-01) |year=2008 |date=11 September 2008 |work=Billboard |url=http://www.billboard.com/bbcom/specials/hot100/charts/top100-artists-20.shtml |accessdate=13 September 2008 |ref={{SfnRef|Billboard|2008}}}}
* {{cite book |last=Blecha |first=Peter |year=2004 |title=Taboo Tunes: A History of Banned Bands &amp; Censored Songs |url=https://archive.org/details/tabootuneshistor0000blec |publisher=Backbeat Books |location=San Francisco |isbn=9780879307929 |ref=harv}}
* {{cite web |work=[[British Film Institute]] |url=http://www.bfi.org.uk/features/oscars/britwinners.html |title=British Successes in the Academy Awards 1927 to date |accessdate=25 July 2009 |ref={{SfnRef|British Film Institute|2009}} |archive-date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902203512/http://www.bfi.org.uk/features/oscars/britwinners.html |url-status=dead }}
* {{cite web |work=[[British Phonographic Industry]] |title=Certified Awards Search |url=http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx |accessdate=6 October 2009 |ref={{SfnRef|British Phonographic Industry|2009}} }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite book |last=Brown |first=Peter |year=2002 |authorlink=Peter Brown (music industry) |last2=Gaines |first2=Steven |authorlink2=Steven Gaines |title=The Love You Make: An Insider's Story of The Beatles |url=https://archive.org/details/loveyoumakeinsid0000brow |publisher=New American Library |location=New York |isbn=978-0-451-20735-7 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Campbell |first=Michael |year=2008 |title=Popular Music in America |url=https://archive.org/details/popularmusicinam0000camp_f0s3 |publisher=Wadsworth |location=East Windsor, CT |isbn=978-0495505303 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Cateforis |first=Theo |year=2007 |title=The Rock History Reader |url=https://archive.org/details/rockhistoryreade0000unse |publisher=Routledge |location=New York and Abingdon, OX |isbn=978-0415975018 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Cleave |first=Maureen |year=1966 |title=How Does a Beatle Live? John Lennon Lives Like This |date=4 March 1966 |work=Evening Standard |ref=harv}}
* {{cite news |last=Cleave |first=Maureen |year=2005 |title=The John Lennon I Knew |newspaper=The Daily Telegraph |date=5 October 2005 |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandjazzmusic/3646983/The-John-Lennon-I-knew.html |ref=harv}}
* {{cite news |last=Collett-White |first=Mike |title=McCartney Hints at Mythical Beatles Track Release |date=17 November 2008 |publisher=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE4AG64Y20081117 |accessdate=20 October 2009 |ref=harv |archive-date=6 ಜುಲೈ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706075141/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE4AG64Y20081117 |url-status=dead }}
* {{cite news |last=Collett-White |first=Mike |year=2009 |title=Original Beatles digitally remastered |publisher=Reuters |date=7 April 2009 |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSTRE5363RN20090407 |accessdate=13 October 2009 |ref=harv}}
* {{cite news |publisher=CNN.com/Reuters |title=Beatles '1' is fastest selling album ever |date=6 December 2000 |url=http://edition.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Music/12/06/beatles.reut/index.html |accessdate=26 August 2009 |ref={{SfnRef|CNN.com|2000}} |archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225011237/http://edition.cnn.com/2000/SHOWBIZ/Music/12/06/beatles.reut/index.html |url-status=dead }}
* {{cite book |last=DiMartino |first=Dave |year=2004 |chapter=Hitsville USA |editor-last=Trynka |editor-first=Paul, ed |title=The Beatles: 10 Years That Shook the World  |url=https://archive.org/details/beatlestenyearst0000unse |publisher=Dorling Kindersley |location=London |isbn=978-1-4053-0691-1 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Dowlding |first=William J. |year=1989 |title=Beatlesongs  |url=https://archive.org/details/beatlesongs0000dowl |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=978-0671682293 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Eccleston |first=Danny |year=2009 |title=Beatles Remasters Reviewed |work=Mojo |date=9 September 2009 |url=http://www.mojo4music.com/blog/2009/09/beatles_remasters_reviewed.html |accessdate=13 October 2009 |ref=harv |archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091007072418/http://www.mojo4music.com/blog/2009/09/beatles_remasters_reviewed.html |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Emerick |first=Geoff |year=2006 |authorlink=Geoff Emerick |last2=Massey |first2=Howard |title=Here, There and Everywhere: My Life Recording the Music of The Beatles |url=https://archive.org/details/herethereeverywh0000emer |location=New York |publisher=Gotham |isbn=978-1-59240-179-6 |ref=harv}}
* {{cite press release |publisher=EMI |title=The Beatles' Entire Original Recorded Catalogue Remastered by Apple Corps Ltd. |date=7 April 2009 |url=http://www.emigroup.com/Press/2009/press52.htm |accessdate=25 July 2009 |ref={{SfnRef|EMI|7 April 2009}} |archive-date=20 ಜುಲೈ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720062501/http://www.emigroup.com/Press/2009/press52.htm |url-status=dead }}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009a |title=Please Please Me |work=[[Allmusic]] |url=http://www.allmusic.com/album/please-please-me-r1502 |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009b |title=With the Beatles |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/with-the-beatles-r1503 |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009c |title=A Hard Day's Night |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/a-hard-days-night-uk-r1506 |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009d |title=The Beatles (White Album) |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/the-beatles-white-album-r1523 |accessdate=14 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009e |title=The Capitol Albums, Vol. 1 |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/the-capitol-albums-vol-1-r717306 |accessdate=15 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Erlewine |first=Stephen Thomas |year=2009f |title=The Capitol Albums, Vol. 2 |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/r831474 |accessdate=15 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Everett |first=Walter |year=1999 |title=The Beatles as Musicians: Revolver through the Anthology |url=https://archive.org/details/beatlesasmusicia0000ever |publisher=Oxford University Press |location=Oxford and New York |isbn=978-0195129410 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Everett |first=Walter |year=2001 |title=The Beatles As Musicians: The Quarry Men through Rubber Soul |url=https://archive.org/details/beatlesasmusicia00ever |publisher=Oxford University Press |location=Oxford and New York |isbn=978-0195141054 |ref=harv}}
* {{cite web |work=everyHit.com |year=2009 |title=Record Breakers and Trivia : Albums |url=http://www.everyhit.com/recordalb.html |accessdate=5 November 2009 |ref={{SfnRef|everyHit.com|2009}}}}
* {{cite book |last=Fisher |first=Marc |year=2007 |title=Something in the Air |url=https://archive.org/details/somethinginairra00fish |publisher=Random House |location=New York |isbn=978-0-375-50907-0 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Fontenot |first=Robert |year=2009a |title=Love Me Do: The History of This Classic Beatles Song |work=About.com |url=http://oldies.about.com/od/britishinvasion/a/lovemedo.htm |accessdate=29 January 2007 |ref=harv |archive-date=3 ಜುಲೈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150703190649/http://oldies.about.com/od/britishinvasion/a/lovemedo.htm |url-status=dead }}
* {{cite web |last=Fontenot |first=Robert |year=2009b |title=I Want to Hold Your Hand: The History of This Classic Beatles song |work=About.com |url=http://oldies.about.com/od/britishinvasion/a/holdyourhand.htm |accessdate=29 January 2007 |ref=harv |archive-date=6 ಜುಲೈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706132055/http://oldies.about.com/od/britishinvasion/a/holdyourhand.htm |url-status=dead }}
* {{cite web |last=Gaffney |first=Dennis |year=2004 |title=The Beatles' &quot;Butcher&quot; Cover |work=Antiques Roadshow Online |publisher=[[Public Broadcasting Service]] |url=http://www.pbs.org/wgbh/roadshow/fts/chicago_200302A14.html |date=5 January 2004 |ref=harv |access-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-date=19 ನವೆಂಬರ್ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119214010/http://www.pbs.org/wgbh/roadshow/fts/chicago_200302A14.html |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Gaines |first=Steven |year=1986 |authorlink=Steven Gaines |title=Heroes and Villains: The True Story of The Beach Boys |url=https://archive.org/details/heroesvillainsth00gain |publisher=New American Library |location=New York |isbn=978-0453005197 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Gilliatt |first=Penelope |authorlink=Penelope Gilliatt |year=1973 |title=Unholy Fools—Wits, Comics, Disturbers of the Peace: Film &amp; Theater |url=https://archive.org/details/issn_67074073 |publisher=Viking |location=New York |isbn=67074073X |ref=harv}}
* {{cite book |last=Gladwell |first=Malcolm |year=2008 |authorlink=Malcolm Gladwell |title=Outliers: The Story of Success |url=https://archive.org/details/outliersstoryofs0000glad |publisher=Little, Brown |location=New York |isbn=9780316017923 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Goodman |first=Chris |year=2007 |title=Beatles Back To Where They Once Belonged |newspaper=Daily Express |date=29 April 2007 |url=http://www.express.co.uk/posts/view/5697 |accessdate=25 July 2009 |ref=harv |archive-date=3 ಮೇ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503005118/http://www.express.co.uk/posts/view/5697 |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Gould |first=Jonathan |year=2008 |title=Can't Buy Me Love: The Beatles, Britain and America |publisher=Piatkus |location=London |isbn=978-0-7499-2988-6  |ref=harv}}
* {{cite news |last=Gross |first=Doug |year=2009 |url=http://www.cnn.com/2009/SHOWBIZ/Music/09/04/beatles.999/index.html |title=Still Relevant After Decades, The Beatles Set to Rock 9/9/09 |date=4 September 2009 |work=CNN.com |accessdate=6 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |work=Grammy.com |title=Grammy Award Winners |accessdate=7 November 2009 |url=http://www.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/Results.aspx?title=&amp;winner=beatles&amp;year=0&amp;genreID=0&amp;hp=1 |ref={{SfnRef|Grammy.com}} }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite book |last=Guest |first=Lynton |year=2006 |title=The Trials of Michael Jackson |location=Glamorgan, Wales |publisher=Aureus |isbn=978-1-899750-40-5 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Guralnick |first=Peter |year=1999 |title=Careless Love: The Unmaking of Elvis Presley |url=https://archive.org/details/isbn_9780316332972 |location=Boston, New York and London |publisher=Back Bay | isbn=0-316-33297-6 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Harris |first=Jonathan |year=2005 |chapter=Introduction: Abstraction and Empathy—Psychedelic Distortion and the Meaning of the 1960s |editor-last=Grunenberg |editor-first=Christoph, and Jonathan Harris, eds |title=Summer of Love: Psychedelic Art, Social Crisis and Counterculture in the 1960s  |publisher=Liverpool University Press |location=Liverpool |isbn=978-0853239192 |ref=harv}}
* {{cite web |work=Guinness World Records |title=Most Recorded Song |url=http://www.guinnessworldrecords.com/content_pages/record.asp?recordid=50867 |accessdate=2009-10-29 |ref={{SfnRef|Guinness World Records}} |archive-date=2006-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060910071729/http://www.guinnessworldrecords.com/content_pages/record.asp?recordid=50867 |url-status=bot: unknown }}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |year=2000a |authorlink=Bill Harry |title=The Beatles Encyclopedia: Revised and Updated |url=https://archive.org/details/beatlesencyclope0000bill |publisher=Virgin |location=London |isbn=978-0-7535-0481-9 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |year=2000b |title=The John Lennon Encyclopedia |url=https://archive.org/details/johnlennonencycl0000harr |publisher=Virgin |location=London |isbn=0-7355-0404-9 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |year=2002 |title=The Paul McCartney Encyclopedia |url=https://archive.org/details/paulmccartneyenc0000harr |publisher=Virgin |location=London |isbn=0-7535-0716-1 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |year=2003 |title=The George Harrison Encyclopedia |url=https://archive.org/details/georgeharrisonen0000bill |publisher= Virgin |location=London |isbn=0-7535-0822-2 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Harry |first=Bill |year=2009 |title=Beatles Browser Three |work=Mersey Beat |url=http://triumphpc.com/mersey-beat/beatles/beatlesbrowser-three.shtml |accessdate=4 July 2009 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Ingham |first=Chris  |year=2006 |title=The Rough Guide to The Beatles |url=https://archive.org/details/roughguidetobeat0000ingh |location=London |publisher=Rough Guides |isbn=978-1-84353-720-5 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Jovanovic |first=Rob |year=2004 |title=Big Star: The Story of Rock's Forgotten Band |location=London |publisher=Fourth Estate |isbn=978-0-00-714908-7 |ref=harv}}
* {{cite web |work=Justia |title=Apple Corps Limited et al v. Fuego Entertainment, Inc. et al.: Justia News |url=http://news.justia.com/cases/featured/florida/flsdce/1:2008cv20748/311641/ |accessdate=3 June 2009 |ref={{SfnRef|Justia|2009}}}}
* {{cite news |last=Kaplan |first=David |year=2008 |title=PDA Digital Content Blog: Beatles Tracks Not Coming to iTunes Any Time Soon; McCartney: Talks at an Impasse |newspaper=The Guardian |date=25 November 2008 | location= London |url=https://www.theguardian.com/media/pda/2008/nov/25/thebeatles-apple |accessdate=16 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite news |title=Larry King Live: The Beatles |year=2007 |date=26 June 2007 – 21:00 ET |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0706/26/lkl.01.html |work=CNN.com |accessdate=25 July 2009 |ref={{SfnRef|Larry King Live|2007}}}}
* {{cite news |last=Kozinn |first=Allan |year=1989 |title=Beatles and Record Label Reach Pact and End Suit |work=The New York Times |date=10 November 1989 |url=https://www.nytimes.com/1989/11/10/arts/beatles-and-record-label-reach-pact-and-end-suit.html |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Kozinn |first=Alan |year=2004 |title=Critic's Notebook; They Came, They Sang, They Conquered |newspaper=The New York Times |date=6 February 2004 |url=https://www.nytimes.com/2004/02/06/movies/critic-s-notebook-they-came-they-sang-they-conquered.html?scp=3&amp;sq=Beatles+Ed+Sullivan+show&amp;st=nyt |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Kreps |first=Daniel |year=2009 |title=The Beatles' Remastered Albums Due 9 September 2009 |work=Rolling Stone |date=7 April 2009 |accessdate=13 October 2009 |url=http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/04/07/the-beatles-remastered-albums-due-september-9-2009 |ref=harv |archive-date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012180054/http://www.rollingstone.com/rockdaily/index.php/2009/04/07/the-beatles-remastered-albums-due-september-9-2009/ |url-status=dead }}
* {{cite news |last=La Monica |first=Paul R. |year=2005 |title=Hey iTunes, Don't Make It Bad... |work=CNNMoney.com |date=7 September 2005 |url=http://money.cnn.com/2005/09/07/technology/personaltech/beatles/index.htm |accessdate=25 July 2009 |ref=harv |archive-date=4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904070136/http://money.cnn.com/2005/09/07/technology/personaltech/beatles/index.htm |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Lennon |first=Cynthia |year=2006 |authorlink=Cynthia Lennon |title=John |url=https://archive.org/details/john0000lenn_o3n5 |location=London |publisher=Hodder &amp; Stoughton |isbn=978-0-340-92091-6 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Levine |first=Robert |year=2009 |title=Paul McCartney: The Billboard Q&amp;A |date=4 September 2009 |work=Billboard Magazine |url=http://www.billboard.com/features/paul-mccartney-the-billboard-q-a-1004009532.story#/features/paul-mccartney-the-billboard-q-a-1004009532.story |accessdate=5 November 2009 |ref=harv |archive-date=30 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830052329/http://www.billboard.com/features/paul-mccartney-the-billboard-q-a-1004009532.story#/features/paul-mccartney-the-billboard-q-a-1004009532.story |url-status=dead}}
* {{cite web |last=Lewis |first=Randy |year=2009 |title=Beatles' Catalog Will Be Reissued Sept. 9 in Remastered Versions |date=8 April 2009 |work=Los Angeles Times |url=http://www.latimes.com/entertainment/la-et-beatles8-2009apr08,0,242705.story |accessdate=4 November 2009 |ref=harv |archive-date=28 ಜುಲೈ 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/69UgjCpV0?url=http://articles.latimes.com/2009/apr/08/entertainment/et-beatles8 |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Lewisohn |first=Mark |year=1988a |authorlink=Mark Lewisohn |title=The Complete Beatles Recording Sessions |publisher=Hamlyn Books |location=London |isbn=0-600-55798-7 |ref=harv}}
* {{cite album-notes |last=Lewisohn |first=Mark |year=1988b |title=The Beatles Box Set |albumlink=The Beatles Box Set |bandname=The Beatles |format=booklet |publisher=[[Apple Records]] |location=London |ref=harv}}
* {{cite book |last=Lewisohn |first=Mark |year=1996 |location=London |title=The Complete Beatles Chronicle |publisher=Bounty Books |isbn=978-1-85152-975-9 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Loder |first=Kurt |year=1998 |title=The Time 100 |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/beatles.html |date=8 June 1998 |work=[[Time (magazine)|Time]] |work=Time |accessdate=31 July 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822101414/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/beatles.html |archivedate=22 August 2008 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Loker |first=Bradford E. |year=2009 |title=History with The Beatles |publisher=Dog Ear |isbn=978-16084403995-9 |ref=harv}}
* {{cite book |last=MacDonald |first=Ian |year=2005 |authorlink=Ian MacDonald |title=Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties |edition=2nd revised |publisher=Pimlico |location=London |isbn=1-8441-3828-3 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Martens |first=Todd |year=2009 |title=Meet the Beatles' USB Drive; EMI Files Suit Against BlueBeat for Selling Beatles Downloads |date=4 November 2009 |work=Los Angeles Times |url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2009/11/meet-the-beatles-usb-drive-emi-files-suit-against-bluebeat-for-selling-beatles-downloads.html |accessdate=5 November 2009 |ref=harv}}
* {{cite book |last=McNeil |first=Alex |year=1996 |title=Total Television |url=https://archive.org/details/totaltelevisionc00mcne |publisher=Penguin |location=New York |isbn=0140157360 |ref=harv}}
* {{cite web |last=McQuiggin |first=Jim |year=2009 |title=Defiant, Subversive, Ultimately Triumphant |work=Pagosa Springs Sun |date=15 October 2009 |url=http://www.pagosasun.com/archives/2009/10october/101509/randomshuffle.html |accessdate=1 November 2009 |ref=harv |archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225035024/http://www.pagosasun.com/archives/2009/10october/101509/randomshuffle.html |url-status=dead }}
* {{cite news |last=Michaels |first=Sean |year=2009 |title=Is The Beatles' Back Catalogue Finally Going Digital? |date=18 March 2009 |newspaper=The Guardian (web only) | location = London |url=https://www.theguardian.com/music/2009/mar/18/beatles-digital-music-store |accessdate=16 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Miles |first=Barry |year=1997 |authorlink=Barry Miles |title=[[Paul McCartney: Many Years from Now]] |publisher=[[Henry Holt and Company]] |location=New York |isbn=0-8050-5249-6 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Miles |first=Barry |year=2001 |title=The Beatles Diary—Volume 1: The Beatles Years |url=https://archive.org/details/beatlesdiaryvolu0000mile |location=London |publisher=Omnibus |isbn=0711983089 |ref=harv}}
* {{cite news |newspaper=The New York Times |year=1995 |title=Michael Jackson Sells Rights to Beatles Songs to Sony |date=8 November 1995 |agency=Associated Press |url=https://www.nytimes.com/1995/11/08/business/company-news-michael-jackson-sells-rights-to-beatles-songs-to-sony.html |accessdate=6 June 2008 |ref={{SfnRef|New York Times|1995}}}}
* {{cite news |newspaper=[[NME]] |year=2006 |title=Beatles to Release New Album |date=2 October 2006 |url=http://www.nme.com/news/beatles/24534 |accessdate=3 October 2006 |ref={{SfnRef|NME|2006}}}}
* {{cite book |last=O'Brien |first=Ray |year=2001 |title=The Beatles' Early Venues in and around Merseyside |series=There Are Places I'll Remember |publisher=Ray O'Brien |location=Wallasey, Merseyside |volume=1 |isbn=978-0-9544473-0-4 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Pawlowski |first=Gareth L. |year=1990 |title=How They Became The Beatles: A Definitive History of the Early Years, 1960–1964 |publisher=McDonald |location=London |isbn=978-0-356-19052-5 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Pedler |first=Dominic |year=2003 |title=The Songwriting Secrets of The Beatles |publisher=Omnibus |location=London |isbn=978-0-7119-8167-6 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Plagenhoef |first=Scott |year=2009 |title=Revolver |date=9 September 2009 |work=Pitchfork |url=http://pitchfork.com/reviews/albums/13434-revolver/ |accessdate=31 October 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |work=[[Recording Industry Association of America]] |year=2009a |title=Top Selling Artists |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTopArt |accessdate=10 October 2009 |ref={{SfnRef|RIAA2009a}}}}
* {{cite web |work=Recording Industry Association of America |year=2009b |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblArtTal |title=Gold &amp;amp; Platinum Artist Tallies |accessdate=10 October 2009 |ref={{SfnRef|RIAA2009b}}}}
* {{cite web |work=Recording Industry Association of America |year=2009c |title=Diamond Awards |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblDiamond |accessdate=10 October 2009 |ref={{SfnRef|RIAA2009c}}}}
* {{cite web |last=Richardson |first=Mark |year=2009 |title=The Beatles |date=10 September 2009 |work=Pitchfork |url=http://pitchfork.com/reviews/albums/13432-the-beatles/ |accessdate=31 October 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |work=[[Rock and Roll Hall of Fame]] |title=Inductee List |url=http://www.rockhall.com/inductees/inductee-list |accessdate=29 January 2007 |ref={{SfnRef|Rock and Roll Hall of Fame|2007}}}}
* {{cite web |work=Rock and Roll Hall of Fame |title=Inductees: The Beatles |url=http://www.rockhall.com/inductee/the-beatles |accessdate=27 September 2009 |ref={{SfnRef|Rock and Roll Hall of Fame|2009}}}}
* {{cite news |newspaper=Rolling Stone |year=2003 |title=The 500 Greatest Albums of All Time |date=18 November 2003 |url=http://www.rollingstone.com/news/story/5938174/the_rs_500_greatest_albums_of_all_time |accessdate=13 September 2009 |ref={{SfnRef|Rolling Stone|2009}} |archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100417043100/http://www.rollingstone.com/news/story/5938174/the_rs_500_greatest_albums_of_all_time |url-status=dead }}
* {{cite book |last=Sandford |first=Christopher |year=2006 |title=McCartney |url=https://archive.org/details/mccartney00sand |location=New York |publisher=Carroll &amp; Graf  |isbn=978-0786716142 |ref=harv}}
* {{cite book |last= Sawyers |first=June Skinner |year=2006 |title=Read the Beatles: Classic and New Writings on The Beatles, Their Legacy, and Why They Still Matter |url= https://archive.org/details/isbn_9780143037323 |location=New York |publisher=Penguin |isbn=978-0143037323 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Scheck |first=Frank |year=2009 |title=Concert Review: Change Begins Within at Radio City Music Hall |date=5 April 2009 |newspaper=The Hollywood Reporter |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/music-reviews/concert-review-change-begins-within-1003959022.story |accessdate=23 June 2009 |ref=harv |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090409011855/http://www.hollywoodreporter.com/hr/music-reviews/concert-review-change-begins-within-1003959022.story |archivedate=9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |url-status=live }}
* {{cite book |last1=Schinder |first1=Scott |year=2007 |last2=Schwartz |first2=Andy |title=Icons of Rock: An Encyclopedia of the Legends Who Changed Music Forever |publisher=Greenwood Press |location=Westport, CT |isbn=978-0313338458 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Spitz |first=Bob |year=2005 |authorlink=Bob Spitz |title=[[The Beatles: The Biography]] |publisher=Little, Brown |location=New York |isbn=978-0-316-80352-6 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Thompson  |first=Gordon |year=2008 |title=Please Please Me: Sixties British Pop, Inside Out |url=https://archive.org/details/pleasepleasemech0000thom  |publisher=Oxford University Press |location=Oxford and New York |isbn=978-0195333183 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Traiman |first=Stephen |year=1976 |title=Reconstruct Old Beatles Tape |newspaper=Billboard |page=8 |date=11 December 1976 |url=https://books.google.com/books?id=BiUEAAAAMBAJ&amp;pg=PT7 |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie |year=2009a |authorlink=Richie Unterberger |title=Biography of The Beatles |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/artist/the-beatles-p3644 |accessdate=15 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie|year=2009b |title=Rubber Soul |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/rubber-soul-r1515 |accessdate=27 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie |year=2009c |title=Magical Mystery Tour |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/magical-mystery-tour-r1522 |accessdate=26 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie |year=2009d |title=Abbey Road |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/abbey-road-r1525 |accessdate=26 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie |year=2009e |title=Let It Be |work=Allmusic |url=http://www.allmusic.com/album/let-it-be-r1527 |accessdate=26 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite web |last=Unterberger |first=Richie |year=2009 |last2=Eder |first2=Bruce |url=http://www.allmusic.com/album/yellow-submarine-r1524 |title=Magical Mystery Tour |work=Allmusic |accessdate=26 September 2009 |ref=harv}}
* {{cite news |last=Van Buskirk |first=Eliot |year=2009 |title=Beatles Finally for Sale Online... on BlueBeat? |date=30 October 2009 |work=Wired |url=https://www.wired.com/epicenter/2009/10/beatles-finally-for-sale-online-on-bluebeat/ |accessdate=3 November 2009 |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20091103015238/http://www.wired.com/epicenter/2009/10/beatles-finally-for-sale-online-on-bluebeat |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2009 |url-status=dead}}
* {{cite news |last=Van Buskirk |first=Eliot |year=2009 |last2=Kravets |first2=David |title=Judge Halts Online Sale of Beatles Songs |date=5 November 2009 |work=Wired |url=https://www.wired.com/epicenter/2009/11/bluebeat-claims-to-own-new-copyrights-to-old-beatles-songs/ |accessdate=6 November 2009 |ref=harv |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108003109/http://www.wired.com/epicenter/2009/11/bluebeat-claims-to-own-new-copyrights-to-old-beatles-songs/ |archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2009 |url-status=dead}}
* {{cite book |last=Waksman |first=Steve |year=2009 |title=This Ain't the Summer of Love: Conflict and Crossover in Heavy Metal and Punk |url=https://archive.org/details/thisaintsummerof0000waks |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520253100 |ref=harv}}
* {{cite book |last=Wollman |first=Elizabeth L. |year=2006 |title=The Theater Will Rock: A History of the Rock Musical, from &quot;Hair&quot; to Hedwig |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0472115761 |ref=harv}}
* {{cite book |last1=Womack |first1=Kenneth |year=2006 |last2=Davis |first2=Todd F. |title=Reading the Beatles: Cultural Studies, Literary Criticism, and the Fab Four |url=https://archive.org/details/readingbeatlescu0000unse |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=978-0791467152 |ref=harv}}
{{refend}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==
{{refbegin|2}}

* {{cite book |last=Astley |first=John |year=2006 |title=Why Don't We Do It In The Road? The Beatles Phenomenon |publisher=The Company of Writers |isbn=0-9551834-7-2}}
* {{cite book |last=Bramwell |first=Tony  |year=2006|last2=Kingsland |first2=Rosemary |title=Magical Mystery Tours: My Life with the Beatles |location=New York |publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-312-33044-6 }}
* {{cite book |last=Braun |first=Michael  |year=1964 |title=Love Me Do: The Beatles' Progress |location=London |publisher=Penguin |edition=1995 reprint |isbn=0-14-002278-3}}
* {{cite book |last=Carr |first=Roy |year=1975 |last2=Tyler |first2=Tony |location=New York |title=The Beatles: An Illustrated Record |url=https://archive.org/details/beatlesillustrat0000carr |publisher=Harmony Books |isbn=0-517-52045-1}}
* {{cite book |last=Davies |first=Hunter |year=1968 |title=The Beatles: The Authorised Biography |location=London |publisher=Heinemann |authorlink=Hunter Davies |isbn=0434176044}}
* {{cite book |last=Dimery |first=Martin |title=Being John Lennon: Days in the Life of Sgt. Pepper's Only Dart Board Band |url=https://archive.org/details/beingjohnlennonp0000mart |location=London |publisher=PopTomes |year=2002 |isbn=0-946719-43-8}}
* {{cite book |last=Harry |first=Bill |authorlink=Bill Harry |location=Poole, Dorset |title=The Book Of Beatle Lists |url=https://archive.org/details/bookofbeatlelist0000harr |publisher=Javelin |year=1985 |isbn=0-7137-1521-9}}
* {{cite book |last=Kirchherr |first=Astrid |authorlink=Astrid Kirchherr |coauthors=[[Klaus Voormann|Voorman, Klaus]] |title=Hamburg Days |location=Guildford, Surrey |publisher=Genesis Publications |year=1999 |isbn=978-0-904351-73-6}}
* {{cite book |last=Mansfield |first=Ken |authorlink=Ken Mansfield |title=The White Book |url=https://archive.org/details/whitebook0000mans |publisher=Thomas Nelson |location=Nashville, TN |year=2007 |isbn=978-1-59555-101-6}}
* {{cite book |last=Martin |first=George |authorlink=George Martin |last2=Pearson |first2=William |title=Summer of Love: The Making of Sgt. Pepper |publisher=Macmillan |location=London |year=1994 |isbn=0-333-60398-2}}
* {{cite book |last=Norman |first=Philip |title=Shout!: The Beatles in Their Generation |url=https://archive.org/details/shoutbeatlesinth0000norm_p2c2 |location=New York |publisher=MJF Books |year=1997 |isbn=1-56731-087-7}}
* {{cite book |last=Ryan |first=Kevin |last2=Kehew |first2=Brian |authorlink2=Brian Kehew |title=[[Recording The Beatles]] |location=Houston |publisher=Curvebender |year=2006 |isbn=0-9785200-0-9}}
* {{cite book |last=Schaffner |first=Nicholas |title=The Beatles Forever |location=Harrisburg, PA |publisher=Cameron House |year=1977 |isbn=0-8117-0225-1}}
* {{cite book |last=Trynka |first=Paul |title=The Beatles: 10 Years That Shook The World |url=https://archive.org/details/beatlestenyearst0000unse |publisher=Dorling Kindersley/Mojo|location=London |year=2004 |isbn=0-7566-0670-5}}
* {{cite book |last=Turner |first=Steve |authorlink=Steve Turner (writer) |title=A Hard Day's Write: The Stories Behind Every Beatles Song |url=https://archive.org/details/harddayswritesto0000turn_a2y5 |edition=3rd |publisher=Harper Paperbacks |location=New York |year=2005 |isbn=0-06-084409-4 }}
{{refend}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{commons|The Beatles}}
{{wikiquote|The Beatles|Paul McCartney, John Lennon, George Harrison, Ringo Starr and The Beatles}}
{{Wikipedia-Books}}
{{Wikipedia-Books|Beatles}}

* [http://www.beatles.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]

{{The Beatles}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:1960ರ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ರಾಕ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬೀಟ್ ಸಮೂಹಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತಮ ನೈಜ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾನ್ ಲೆನನ್]]
[[ವರ್ಗ:ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್‌ನ ಸಂಗೀತ]]
[[ವರ್ಗ:1960ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1970ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಸಂಗೀತ ಸಮೂಹಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪರ್ಲೊಪೋನ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕರ್ಟ್ನಿ]]
[[ವರ್ಗ:ನಾಲ್ವರು ಗಾಯಕರ ಸಂಗೀತ]]
[[ವರ್ಗ:ರಿಂಗೊ ಸ್ಟಾರ್]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಪ್ಪಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಕ್‌ ಆಂಡ್ ರೋಲ್ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಫೇಮ್‌ ಸೇರಿದವರು]]
[[ವರ್ಗ:MTV ವಿಡಿಯೋ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ವೀ-ಜಾಯ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.]]
[[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]</text>
      <sha1>239ti9ia6oeqkndvbm37q8sfnnd9fqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23344</id>
    <revision>
      <id>1435310</id>
      <parentid>1380263</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189796" sha1="7jvypgsy342adninah8fl3ew255g1g2" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Berlinermauer.jpg|thumb|right|300px| 1986ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ ’ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್’ ಬಗೆಗಿನ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳ ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-wall-map en.svg|thumb|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ಗೋಡೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Deutschland Besatzungszonen - 1945 1946.svg|thumb|ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 1947ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೋಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಡಳಿತ/ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವುವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬರ್ಲಿನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಜೂನ್ 26, 1963ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಭೇಟಿ.]]

'''ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ''' ({{lang-de|Berliner Mauer}}) ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (GDR, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]])ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಅದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೇರಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಈ ಗೋಡೆಯು ಬೃಹತ್ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು (ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಇದು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕಂದಕಗಳು, &quot;[[ಫಕೀರನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot; ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯು (the IGB) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳು[[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]ಯ ಸಂಕೇತವಾದವು. ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ವಲಸೆ ಪ್ರತಿಬಂಧ]]ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು GDRನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದವರು]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  1961ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗೋಡೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಲಸೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ GDR ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Monday, Nov. 20, 1989 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |title=Freedom! - TIME |publisher=TIME&lt;! |date=1989-11-20 |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825012437/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 200 ಎಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;[[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ]] ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot; ({{lang-de|Antifaschistischer Schutzwall}}) ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಇದು ನೆರೆಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ನಾಜೀ-ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;[[ವಾಲ್ ಆಫ್ ಶೇಮ್(ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದ ಗೋಡೆ)]]&quot;{{ndash}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಟ್]]{{ndash}} ಗೋಡೆಯು [[ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.
* 1989ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿರೂಪದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.   ನೆರೆಯ [[ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]]-ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 9, 1989ರಂದು ಎಲ್ಲಾ GDR ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*  ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಡಗರದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಆನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು; 
* ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಮ್ಡು ಗೋಡೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸಿಕೊಂದವು. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನವು [[ಜರ್ಮನ್ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ ===
* [[ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಾಪ್ತಿ]]ಯಾದ ನಂತರ, [[ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ([[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ)ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಸುಪರ್ದುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲ]]ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು: 
* ಇವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಲೈಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;miller4&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=4-5}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪುರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ರು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;miller16&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}&lt;/ref&gt; 
* ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಲಕ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನದಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದವು.

=== ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ತನ್ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಸುರಕ್ಷಾ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ)]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು, ಇದು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆತನು ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;miller10&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=10}}&lt;/ref&gt;  1945ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನು ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂದಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದೆಂದೂ, ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿ ಬರುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;miller13&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}&lt;/ref&gt; 
* ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=95-5}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಮಂತ್ರಿಗಳು-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಿತು. (ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ. ''The Two Germanies Since 1945: East and West'', Yale University Press, 1987, ISBN 0-300-03865-8, ಪುಟ 20)&lt;/ref&gt;
*  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಛೀಮಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot; /&gt; 
* [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಲಾಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೋಸುಗ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಲಕರಣೆಯು &lt;ref name=&quot;turner47&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=47}}&lt;/ref&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ [[SMERSH]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=96}}&lt;/ref&gt;
* 1948ರಲ್ಲಿ, ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ [[ಬರ್ಲಿನ್ ದಿಗ್ಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಹಾ &quot;ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್&quot;(ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}&lt;/ref&gt;
*  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;turner29&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=29}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 300,000ದಷ್ಟು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರು ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಿಶ್-ಬೌರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'', Berg Publishers, 1990, ISBN 0-85496-684-6, ಪುಟ 143&lt;/ref&gt; 
* ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೌಕಾಸಾಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;Gaddis 2005, p. 34&quot;&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1949ರಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ)]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತೇ ವಿನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನಲ್ಲ.  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wettig179&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಭಿನಂದನಾ ತಂತಿಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ &quot;ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (Wettig, Gerhard, ''Stalin and the Cold War in Europe'', Rowman &amp;amp; Littlefield, 2008, ISBN 0-7425-5542-9, page 179)&lt;/ref&gt; 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (''{{lang|de|&quot;Soziale Marktwirtschaft&quot;}}''  ಜರ್ಮನ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ([[ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]])ಯಿಂದ ಬಹಳವೇ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.   
* 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ &quot;[[ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (''{{lang|de|&quot;Wirtschaftswunder&quot;}}'' ). ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸತೊಡಗಿದರು.

=== 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀಮೆಗಳವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರಲ್ಲದೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಜಾಗ ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot;&gt;{{Harvnb|Thackeray|2004|p=188}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ 197,000; 1951ರಲ್ಲಿ 165,000  ಮತ್ತು 1953ರಲ್ಲಿ 331,000ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{lang|de|[http://www.stmas.bayern.de/migration/aussiedler/aussstat.pdf Bayerisches Staatsministerium für Arbeit und Sozialordnung, Familie und Frauen, ''Statistik Spätaussiedler Dezember 2007'']}}, p.3 (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;loescher60&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=60}}&lt;/ref&gt;  
* 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ [[ಸೋವಿಯೆತೀಕರಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾವನೆಗೆ 1952ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1953ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;loescher68&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=68}}&lt;/ref&gt; 1953ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ 226,೦೦೦ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;dale17&quot;&gt;{{Harvnb|Dale|2005|p=17}}&lt;/ref&gt;

== ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ==
* 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳು, [[ವಲಸೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty114&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}&lt;/ref&gt; ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು, 
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name= &quot;dowty116&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=116}}&lt;/ref&gt; 1952ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=121}}&lt;/ref&gt;
*  ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1952ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಯಕರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತಾರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಶಿಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೊಟೋವ್]], GDRನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಸ್(ಅನುಮತಿಪತ್ರ)ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿರಿಸಿದನು.
* ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪರಿಸ್ಠಿತಿಯು &quot;ಅಸಹನೀಯ&quot;ವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಆತನು, &quot;ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು - ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಗಡಿರೇಖ್ಹೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದು... ಜರ್ಮನರು ಭದ್ರತಾ ರೇಖೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿಯಾದರೂ ಕಾಯುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison240&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=240-fn}}&lt;/ref&gt;
* ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಪಾಲಿಗೆ GDRನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೌರ ಆಂದೋಲನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;harrison98&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=98}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಮೊದಲು, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ’ಭೇಟಿ’ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 
* ಆದರೆ, ಈ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ದೇಶ ತೊರೆದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಪೆರ್‌ವುಖಿನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಯು ನಗರದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹೋಲಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಗಣತಂತ್ರವಿರುವ (ಪೂರ್ವ)ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲುವುದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt;

=== ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಯ ಲೋಪದೋಷ ===
* [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;harrison99&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಯು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಬರ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರೆಲ್, ''Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961'', p. 56. [[Oxford University Press]], 2006&lt;/ref&gt; 
* ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1957ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೇಕಡಾ 60ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; ಪೂರ್ಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ಟ್ರೇನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}&lt;/ref&gt; 
* ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;[[ಪಾರುಗಂಡಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20 ಇಪ್ಪತ್ತರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt;

=== ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಸೋರಿಕೆ ===
* ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯುವವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಶಂಕೆಯಂತೆ &quot;[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot; /&gt;  ಆಗಿನ [[CPSU]]ನ Director on Relations with Communist and Workers Parties of Socialist Countries ಆಗಿದ್ದ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೊವ್]], ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1958ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಗೆ ತುರ್ತಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 50%ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=100}}&lt;/ref&gt; 
* ಆಂದ್ರೊಪೊವ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಯಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರೂ ಕೂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ದೊರಕಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt; ಆತನು &quot;ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪಲಾಯನವು ಬಹಳ ಕಳವಳಕಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್the flight of the intelligentsia has reached a particularly critical phase.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt;
* 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 61%ರಷ್ಟು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 70.5%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಈ ನಷ್ಟವು ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು $7 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ $9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ $17 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುವಜನತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೋಕರ್ ರೋಲ್ಫ್ ಬರ್ಗ್‌ಹಾನ್, ''Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century'', p. 227. [[Cambridge University Press]], 1987&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವೆಂದರೆ, ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pearson75&quot;&gt;{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ, 1961 ==
[[ಚಿತ್ರ:Berlin Wall 1961-11-20.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು,ನವೆಂಬರ್ 20, 1961.]]
* ಜೂನ್ 15, 1961ರಂದು, [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು [[GDR ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಟ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ''{{lang|de|&quot;Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!&quot;}}''  (ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ!) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''{{lang|de|Mauer}}''  (ಗೋಡೆ)ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 
* [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಮತ್ತು ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html Wiegrefe, Klaus. ][http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html &quot;Wir lassen euch jetzt ein, zwei Wochen Zeit&quot;], {{lang|de|''Spiegel Online - einestages''}}, May 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/politik/article3828831/Das-Gespraech-zwischen-Ulbricht-und-Chruschtschow.html Record of the conversation]&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 1961ರಂದು GDRನ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ {{lang|de|Döllnsee}}ನ ಸರ್ಕಾರೀ ಅತಿಥಿಗೃಹವೊಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ {{lang|de|Ulbricht}} ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
* ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ಭಾನುವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು ಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ 156 ಕಿಲೋಮೀಟರು(97 ಮೈಲಿ)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 43 ಕಿಲೋಮೀಟರು(27 ಮೈಲು)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಈ ತಡೆಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.  
* ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] (NVA) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (KdA)ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿರಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸರಪಳಿ ಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಮೈನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಣ ಜರ್ಮನ್ ಒಳಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕೌಬಾಯ್ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ &quot;[[ಡೋಂಟ್ ಫೆನ್ಸ್ ಮಿ ಇನ್]]&quot;(ನನ್ನನ್ನು ಬೇಲಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಡ) ಎಂಬುದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.

=== ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುವಂತಾಯಿತು.  ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಶತ್ರು ವಲಯದ ಆವೃತ ವಲಯವಾಗುಳಿಯಿತು. 
*  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರು ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಮೇಯರ್ ({{lang|de|[[Oberbürgermeister]]}}) ಮೈಕೆಲ್ ಆಬೊಟ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಗೂಢಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಈ ಗೋಡೆಯ ತಾಣವು ನಗರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
* ಜುಲೈ 25, 1961ರಂದು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;[http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm US Politics Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306110820/http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm |date=2010-03-06 }} - speech transcript&lt;/ref&gt;; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಮಾನಕರ ಪತನವುಂಟಾಗುವುದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿನೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತಾದರೂ ಇದು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಗೋಡೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು.
* ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾನು ಗೋಡೆಯನ್ನು &quot;ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಭಾಗ&quot;ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Baby-Wall-1968.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವದೆಡೆಯಿಂದ, 1968. ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ &quot;ಬೇಬಿ ವಾಲ್&quot; ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಠಳವಾಗಿದ್ದಿತು]]
{{Listen
| filename = Jfk berlin address high.ogg
| title = ''Ich bin ein Berliner'' (I am a Berliner) speech
| description = Speech from the [[Rathaus Schöneberg]] by John F. Kennedy, June 26, 1963. Duration 9:22.
| format = [[Ogg]]
| type = speech
}}
* ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು. 
* ಅವರು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ GDR/ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದೀ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು; ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989''. Bloomsbury 2006&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗೋಡೆಯು ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot;ಯಾಗಿದ್ದು ({{lang-de|&quot;antifaschistischer Schutzwall&quot;}}) ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080409133940/http://www.goethe.de/ges/ztg/thm/ddg/en1748571.htm Goethe-Institut - Topics - German-German History Goethe-Institut]&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;''{{lang|de|&quot;Die Regierungen der Warschauer Vertragsstaaten wenden sich an die Volkskammer und an die Regierung der DDR mit dem Vorschlag, an der Westberliner Grenze eine solche Ordnung einzuführen, durch die der Wühltätigkeit gegen die Länder des sozialistischen Lagers zuverlässig der Weg verlegt und ringsum das ganze Gebiet West-Berlins eine verlässliche Bewachung gewährleistet wird.&quot;}}''  {{lang|de|[https://www.welt.de/print-welt/article252861/Berlin_wird_geteilt.html Die Welt: Berlin wird geteilt]}}&lt;/ref&gt;
*ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |title={{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961 |access-date=2010-05-14 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025112/http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |url-status=dead }} {{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961]&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ [[SED]] ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆಯೊಂದು [['ಗಣತಂತ್ರದಿಂದ ದೂರಹಾರುವಿಕೆ']]ಯ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.: 
{{quotation|Both from the moral standpoint as well as in terms of the interests of the whole German nation, leaving the GDR is an act of political and moral backwardness and depravity.
Those who let themselves be recruited objectively serve West German Reaction and militarism, whether they know it or not. Is it not despicable when for the sake of a few alluring job offers or other false promises about a &quot;guaranteed future&quot; one leaves a country in which the seed for a new and more beautiful life is sprouting, and is already showing the first fruits, for the place that favors a new war and destruction?
Is it not an act of political depravity when citizens, whether young people, workers, or members of the intelligentsia, leave and betray what our people have created through common labor in our republic to offer themselves to the American or British secret services or work for the West German factory owners, [[Junker]]s, or militarists? Does not leaving the land of progress for the morass of an historically outdated social order demonstrate political backwardness and blindness?...
[W]orkers throughout Germany will demand punishment for those who today leave the German Democratic Republic, the strong bastion of the fight for peace, to serve the deadly enemy of the German people, the imperialists and militarists.&lt;ref&gt;English translation of {{lang|de|&quot;[http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/notiz3.htm Wer die Deutsche Demokratische Republik verläßt, stellt sich auf die Seite der Kriegstreiber]&quot;}} (&quot;He Who Leaves the German Democratic Republic Joins the Warmongers&quot;, ''{{lang|de|Notizbuch des Agitators}}'' (&quot;Agitator's Notebook&quot;), Berlin: Socialist Unity Party's Agitation Department, November 1955.&lt;/ref&gt;}}

=== ಅನುಷಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===
* ಕೆನಡಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಜನರಲ್ [[ಲೂಶಿಯಸ್ ಡಿ. ಕ್ಲೇ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ರಾಯಭಾರಿಯ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 
* ಅವರು ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬ್. ಜಾನ್ಸನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1961ರ ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ [[ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಅವರು ಮೂರೂ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನಾದಳ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು&amp;nbsp; — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ([[Forces Françaises à Berlin]]). 
* ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಂದು ಕೆನಡಿಯು ಅವರೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಗ್ರೂಪ್, 18ನೇ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ (ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಎಸ್. ಜಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;See also [[Hackworth]], About Face&lt;/ref&gt;
* ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ತುಕಡಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಾಯ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಶಗಳಾದ ಐದು ಪಥಸಂಚಲನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಸಿದ್ದ 1500 ಸೈನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ 491 ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು - 06:34ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟವು.  
*  [[ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್]] ಎಂಬ [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್]]ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ/ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾದಳದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಯು.ಎಸ್.ನವರನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾದಿಯು 160 ಕಿಲೋಮೀಟರು(100&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್‌ವರೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 177&amp;nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರು(110&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಆಟೋಬಾನ್]]ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮರಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಎದುರುಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  
*  ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು 04:00ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು ತನ್ನ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮರು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜನರಲ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಓ. ಹಾರ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು 4,224 ಮಂದಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತೆರಳಿದರು.  
* ಮುಂದಿನ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುಕಡಿಯೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಟೋಬಾನ್ ಮೂಲಕವೇ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆಗೆ ತಡೆಗಾಲು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು: 
* ಗೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದುಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.  GDRನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. 
* ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವರೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆ]]ಯ ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
=== ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Karte berliner mauer en.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳು(1989)]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು {{Convert|140|km|mi}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡನೆಯ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ {{Convert|100|m|yd}} ಬೇಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಬೇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 
* ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಮನುಷ್ಯರದಲ್ಲದ ಭೂಮಿ]](ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ''ದ ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆದಕಿದ ಗಾರೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾವಲಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot; /&gt; 
* ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದ್ಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುರಿಯಿಡಲು ಅಡ್ಡಿತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. 
 ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು:
# ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1961)
# ಸುಧಾರಿತ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1962–1965)
# ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆ (1965–1975)
# ''{{lang|de|Grenzmauer 75}}''  (ಗಡಿ ಗೋಡೆ 75) (1975–1989)
* The &quot;ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗೋಡೆ&quot;ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;{{lang|de|Stützwandelement UL 12.11}}&quot; (ಗೋಡೆಯ ಅಂಶವಾದ UL 12.11ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗೋಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. Begun in 1975&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts.htm |title=Facts of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ಈ ಗೋಡೆಯು&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot;&gt;{{cite web |author=P. Dousset; A. Souquet; S. Lelarge |url=http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |title=Berlin Wall |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2006-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913215115/http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು {{Convert|3.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{Convert|1.2|m|ft}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ 45,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು 16,155,000 [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಥವಾ ಸುಮಾರು 3,638,000 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts_02.htm |title=Fourth Generation of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; * ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[[Rise and Fall of the Berlin Wall]]. [[History Channel]], 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt;  ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸುಮಾರುಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Rise and Fall of the Berlin Wall&quot;. ''History Channel'', 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನುಣುಪು ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಲರಿ [[ಬೇಲಿ]], ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬೇಲಿ, ವಾಹನ-ಮಾರಕ ಕಂದಕಗಳು, [[ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು]], ಉದ್ದ ಸರಪಣಿಯ ನಾಯಿಗಳು, &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‍&quot;ನ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಮೊಳೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot;, 116ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು]],&lt;ref&gt;{{cite web |author=Popiolek |url=http://www.die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |title=The Berlin wall : History of Berlin Wall : Facts |publisher=Die-berliner-mauer.de |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011801/http://die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 20 [[ಬಂಕರ್]]ಗಳು ಇದ್ದವು. 
* ಗೋಡೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವು, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚೆದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಡೆಯ [[ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಚೂರುಗಳು]] ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ.  ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್‌ಗಳಾಗಲೀ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗನ್‌ಗಳಾಗಲೀ]] ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot;&gt;According to Hagen Koch, former [[Stasi]]-officer, in [[Geert Mak]]'s documentary [[In Europa]], episode [http://www.ineuropa.nl/programmas/36788896/afleveringen/40824233/ ''1961 - DDR'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209113951/http://v.youku.com/v_show/id_XNTEzNDkyMDY4.html |date=2021-02-09 }}, ಜನವರಿ 25, 2009&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಳಗೇ ಇದ್ದ ವಲಯ-ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಡೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಇಂದಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದವು:
* '''[[ಓಬರ್‌ಹೇವೆಲ್]] :'''  [[ಮುಹ್ಲೆನ್‌ಬೆಕರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ)&lt;/small&gt;, [[ಗ್ಲೀನಿಕ್/ನಾರ್ಡ್‌ಬಾಹ್‌ನ್]], [[ಹೋಹೆನ್ ನ್ಯೂಯೆಂಡಾರ್ಫ್]], [[ಹೆನ್ನಿಗ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]]
* '''[[ಹೇವೆಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] :'''  [[ಶಾನ್‌ವಾಲ್ಡ್-ಗ್ಲೇನ್]], [[ಫಾಲ್ಕೆನ್‌ಸೀ]], [[ಡಾಲ್‌ಗೋ-ಡೋಬೆರಿಟ್ಸ್]]
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]'''  (ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್)
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್-ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಮಾರ್ಕ್]] :'''  [[ಸ್ಟಾಹ್‌ನ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ಕ್ಲೇನ್‌ಮ್ಯಾಶ್‌ನೋವ್]], [[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್]]
* '''[[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್-ಫ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್]] :'''  [[ಗ್ರೋಬೀರೆನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾಹ್ಲೋವ್]]
* '''[[ಡಾಹ್‍ಮ್-ಸ್ಪ್ರೀವಾಲ್ಡ್]] :'''  [[ಶೋನ್‌ಫೆಲ್ಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ)&lt;/small&gt;

== ಅಧಿಕೃತ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
* ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದೇಶೀಯರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ GDR ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದೀ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ  ಹೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, 
* ಇತರ ದೇಶಗಳವರು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]] ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮರ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನ ಮೂಲೆ.&lt;ref name=&quot;harrison206&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=206-14}}&lt;/ref&gt;
* ಹಲವಾರು ಇತರ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.  ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ([[ಪೋಲಂಡ್]], [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]), ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  
* After the 1972ರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್]](ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇರಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಭಾಗ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು(ನೋಡಿ ''[[ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟೂಕೆನ್]]'' ).
[[ಚಿತ್ರ:Berlin - You are leaving.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಯು ಆರ್ ಲೀವಿಂಗ್’ ಸೂಚನಾಫಲಕ.]]
*ನಾಲ್ಕು [[ಆಟೋಬಾನ್]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಇಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಎಂಬ ಊರುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೇಲಿಂಡೆನ್ ಮೂಲಕ (ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರಾವೋ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ಲಿನ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಟೋಬಾನ್]]. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ರೇಲ್ವೇ ಮೂಲಕ(ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ  ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿಬರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು.
ಜರ್ಮನರಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಗಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸ್ಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಬರ್ಲಿನ್‍ನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳಾದ [[ಎಸ್-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯು-ಬಾನ್]]ಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot; /&gt; ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಭಾಗವಾದವು; ಹಲವಾರು ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 
*ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಲ್ವೇಲೈನುಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಪೂರ್ವದ ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳ ( ''{{lang|de|Geisterbahnhöfe}},''  ಅಥವಾ [[ಘೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]]s) ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾಲಗಳೆರಡೂ {{lang|de|Friedrichstraße}}ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಗಡಿದಾಟುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವರಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.

=== ಯಾರು ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು ===
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  
* ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹಗಲುಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಸಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
*  1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ DM 25ನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ 1:1ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಕ್ವಾಪಾಸು ತೆರಳುವಾಗ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು DM 5 ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಮೊದಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರಿಂದ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  
* 1963ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದು, ಆ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಭೇಟಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು(''{{lang|de|Passierscheinregelung}}'' ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು 1964, 1965 ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* 1971ರಲ್ಲಿ [[Four Power Agreement on Berlin]]ನ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದೂ, ಇವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.  
* ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಪತನವಾಗುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
*  1965ರ ಆರಂಭದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೆನ್ಷನರುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ಮುಖ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧುಬಳಗದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಕಲಾವಿದರು, ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಲೇಖಕರು ಇತ್ಯಾದಿ.)
* ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿಯೂ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, GDR ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ [[ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]]ಗಳಿಗೆ (DM) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 
* ಇದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ GDR ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ DM ಮೊತ್ತವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಧತಿಯು (''[[Begrüßungsgeld]]'', ಅಥವಾ ಸ್ವಾಗತಧನ) ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಅದರೆ ಇಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಅಪವಾದಗಳು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ವೀಸಾ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮೊತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಗಸ್ತಿನವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಫೋರ್ ಪವರ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಕಾಳಜಿಗೆ ಅವರು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೀತಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ GDRನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; 
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು GDRಗಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ [[Military Liaison Missions]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು:
;ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಣ ರಹದಾರಿ
* '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ:'''  ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಟೋಬಾನ್ (A2) (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾವೋ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ). ಈ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
* '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ:'''  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರೇನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು  GDRನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ (ಕರ್ತವ್ಯ) ಟ್ರೇನುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. GDRನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಗೇ ಇದ್ದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಬ್ ನೀಟ್ಸೀಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಲಭ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾರ್ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆಯೇ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

;ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ
* [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] (ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತ)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತೆಯೆ GDRನ ತಮ್ಮ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆಕ್ರಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಯಮಿತ ಓಡಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪಡೆಗಳೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯಾಣಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೀಡೆರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

=== ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Conrad-schumann.jpg|thumb|NVA ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್ ಗೋಡೆಯ 1961ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಗೋಡೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 5,000 ಮಂದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ, ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸತ್ತುಹೋದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ವಿಧವೆಯೂ ಆಗಿರುವ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Chronik der Mauer: Todesopfer an der Berliner Mauer] (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronik&quot;&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 Forschungsprojekt „Die Todesopfer an der Berliner Mauer, 1961-1989“: BILANZ (Stand: 7. ][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 August 2008) (in German)]&lt;/ref&gt;  [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನ [[Center for Contemporary Historical Research]] ([[ZZF]])ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವೊಂದು 136 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Center for Contemporary Historical Research (Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam e.][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 V) in German]&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 98 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದವು.

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ [[ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವು &quot;ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕು&quot;ವ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲ.  GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಧದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸಂಶೋಧಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973ರ ಆದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಕೋವಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದಿರಿ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಂಡಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಈ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಸದಾ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;BBCSept2007&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6943093.stm | publisher=BBC|date=2007-08-12 | accessdate=2007-08-12 | quote=A newly discovered order is the firmest evidence yet that the communist regime gave explicit shoot-to-kill orders, says Germany's director of Stasi files. | title=E German 'licence to kill' found}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಹಾರುವುದೋ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಆಚೆ ಹಾರುವುದೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿಂತುಹೋದವು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹಲಗೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೊಳೆಬಡಿದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1961ರಂದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್]] ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲು ಸೈನಿಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.&lt;ref&gt;&quot;Conrad Schumann, 56, Symbol of E. Berlin escapes&quot;; North Sports Final Edition Associated Press. ''Chicago Tribune'', Chicago, Ill.: Jun 23, 1998. pg. 8&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 1963ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಪರಾರಿಯನ್ನು ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ 19 ವಯಸ್ಸಿನ [[Nationale Volksarmee]]ಯ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರನು ಕೈಗೊಂಡನು.   ತಾನು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಾಹಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಓಡಿಸಿದನು.  ಆತನ ಮೇಲೆ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲಿನವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು.  ಈ ಪೊಲೀಸನು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಹನದಿಂದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.&lt;ref&gt;Hertle, Hans-Hermann (2008). ''The Berlin Wall: Monument of the Cold War''. Ch. Links Verlag, p. 72. ISBN 1-58648-683-7&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Memorial to the Victims of the Wall-1982.jpg|thumb|left|ಗೋಡೆಯು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಸ್ಮಾರಕ, ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳೊಂದಿಗೆ, 1982]]
ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಉದ್ದನೆಯ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡು ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಲೂನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಏರಿಯಲ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, [[ಅತಿಹಗುರ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆರಂಭದ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಇಡಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಜನರು (ಮುಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೀರ್ವರು) ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕಂಬಿಯಡಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.  ಮಲಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಅವರು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.  ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸು ಪರಾರಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಲಾಯನಗಳಿಗೆ [[ಗಿರ್‌ಮನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ಪರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Gesellschaft für Sport und Technikನ ಹಗುರ ವಿಮಾನವಾದ [[Zlin Z 42]]M ಅನ್ನು [[RAF Gatow]]ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಇಳಿಸಿದನು.  DDR-WOH ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಇದ್ದ ಆತನ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[RAF]]ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಹಾಸ್ಯಭರಿತವಾದ &quot;ನೀವು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೇಗನೆ ಮರಳಿಬನ್ನಿ&quot; ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.  DDR-WOH  ಇಂದಿಗೂ ಹಾರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ [[D-EWOH]] ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.

ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಾತ ಗಾಯಗೊಂಡು ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹತ್ತಿರವಿರಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಎಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರಾದ ’ಗ್ರೆಪೋ’ಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುವರೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾರ್ಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಬಾರಿ ಇಂತಹ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸೋತವನು [[ಪೀಟರ್ ಫೆಖ್ಟರ್]] (ವಯಸ್ಸು 18). ಆತನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1962ರಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಣ್ಣೆದುರೇ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ರಕ್ತಸುರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಫೆಖ್ಟರ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದ ಫಲವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದರ ವಿರುದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ &quot;ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದ&quot;ವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: A World Divided 1961-1989'', London: Harper Perennial, 2006.&lt;/ref&gt; ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1989ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ವೆಫ್ರಾಯ್]].

== &quot;ಶ್ರೀಯುತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ!&quot; ==
[[ಚಿತ್ರ:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ, ಜೂನ್ 1987: “ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿಸಿ!”]]
{{Listen
|filename = Reagan Brandenburg Gate speech.ogg
|title = ''Tear down this wall''
|description = Complete speech by [[Ronald Reagan]] at the [[Brandenburg Gate]], June 12, 1987
|format = [[Ogg]]}}
{{Main|Tear down this wall}}
 ಜೂನ್ 12, 1987ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ 750ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;USATODAY&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/world/2007-06-12-reagan-speech_N.htm |title=Reagan's 'tear down this wall' speech turns 20 - USATODAY.com |accessdate=2008-02-19 |work=}}&lt;/ref&gt;, [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು:
{{quote|We welcome change and openness; for we believe that freedom and security go together, that the advance of human liberty can only strengthen the cause of world peace. There is one sign the Soviets can make that would be unmistakable, that would advance dramatically the cause of freedom and peace. General Secretary Gorbachev, if you seek [[peace]], if you seek prosperity for the Soviet Union and [[eastern Europe]], if you seek [[liberalization]], come here to this gate. Mr. Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev, tear down this wall!&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622043537/http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archivedate=2008-06-22|title=Remarks at the Brandenberg Gate|accessdate=2008-02-09|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation}}&lt;/ref&gt;}}

== ಪತನ ==
[[ಚಿತ್ರ:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು,1989; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತೆಳೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:BerlinWall-BrandenburgGate.jpg|thumb|right|ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1989ರಂದು [[ಹಂಗರಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಮೈಕೆಲ್ ಮಯರ್ &quot;The picnic that brought down the Berlin Wall&quot; [http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story LAtimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923182446/http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story |date=2009-09-23 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಘಟನಾಸರಣಿಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟುವುದರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವವರು ಮರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೋಗಲು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ ಅವರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇನೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. (''ನೋಡಿ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಮವಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]''.) ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಎರಿಚ್ ಹೊನೆಕರ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1989ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಈಗನ್ ಕ್ರೆನ್‍ಜ್]] ಬಂದರು.  ಆ ವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊನೆಕರ್ ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯು &quot;ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ&quot;ಗಳವರೆಗೂ ನಿಂತಿರುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು {{lang|de|''&quot;Wir wollen raus!&quot;}}'' (&quot;ನಮಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಕು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. '' ''ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು '' {{lang|de|&quot;Wir bleiben hier&quot;}}'', (&quot;ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆವು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. '' ''ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1989ರ ಅಂತ್ಯದ &quot;[[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆಂದೋಲನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mauerfall09.de/ |title={{lang|de|20 Jahre Mauerfall}} |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher={{lang|de|Kulturprojekte Berlin GmbH}} |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' ''ನವೆಂಬರ್ 4ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಂದು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ (ಹೆನ್‌ಸ್ಲಿನ್, 07) [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದರು.''

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖೆಯು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಹೊಸ ಕ್ರೆನ್‌ಜ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು, ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕ್ರೆನ್‌ಜ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಖಾಸಗೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17, 1989ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು.

ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋನ ವಕ್ತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಗುಂಟರ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನು ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot;&gt;Sarotte, Mary Elise (Nov 1, 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/30/AR2009103001846.html &quot;How it went down: The little accident that toppled history&quot;] Washington Post. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸರಿಯಾದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಬರೆದಿರುವ ಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು - ಆದರೆ, ಯಾರೂ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರೆಸ್‌ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಈ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದನು. ANSA ಸುದ್ದಿಏಜೆನ್ಸಿಯ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಎಹ್‌ರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಎಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ ತನಗೆ ದೊರಕಿದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು &quot;ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಪರ್ತಕರ್ತರು ಆತನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಗಡಿದಾಟಿ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ವಾಕರ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (Oct 21, 2009) [http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html &quot;Did Brinkmannship Fell Berlin's Wall? ][http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html Brinkmann Says It Did]&quot; The Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|left|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]
ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ ARD ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರೊಬ್ಬರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು: &quot;ಈ ನವೆಂಬರ್ ಒಂಬತ್ತು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ.&quot; &quot;ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಈಗಿಂದೀಗಲೇ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt;

ಈ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ಸೇರಲು ಆರಂಭವಾದರು ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರು ಆ ಕೂಡಲೇ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt; ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುತೋಚದಂತಾದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಇದ್ದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಸೋತು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಪತ್ರ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಆನಂದತುಂದಿಲರಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನತೆಯು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.

=== ನಿರ್ಮೂಲನ ===
[[ಚಿತ್ರ:berlin fallofwall emerson.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒಬ್ಬಾತ ಪಶ್ಚಿಮದವನ ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮುರಿದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಭಾಗ 1989.]]
[[ಚಿತ್ರ:Crane removed part of Wall Brandenburg Gate.jpg|thumb|left| ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1989ರಂದು ಕ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು]]
ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಗೋಡೆ ಪತನವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಉಳಿ,ಚಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಗೋಡೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡತೊಡಗಿ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಇಂಥಾ ಜನರಿಗೆ &quot;Mauerspechte&quot; (ಗೋಡೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು) ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು..

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹೊಸ [[ಗಡಿದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ([[ಫಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೀನಿಕೆರ್ ಬ್ರಕ್]], [[ಬರ್‌ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]) ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.  ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸಲು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಫುಟೇಜುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ &quot;ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗುರುಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.   1990ರ ನಡುಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 1989ರಂದು ತೆರೆಯಲಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]] ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1990-0105-029, Berlin, Loch in Mauer am Reichstag.jpg|thumb|right|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ರಂಧ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳುಗಳಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಿಂದ ವಿಸಾ-ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀದಿನವೂ ಕನಿಷ್ಠ 25 [[DM]]ರಂತೆ ತಾವು ಇರಬೇಕೆಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನಬಂದಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall 1990.jpg|left|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೆತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಗಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990]]

ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಸಂಜೆ ನಾಗರಿಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು, ಮತ್ತುಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ತೆರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶೀಯರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಗೋಡೆಯು ಮೇಲೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ &quot;ಗೋಡೆ ಕುಟಿಗ&quot;ರಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಡೆಮೆಯಾದವು, ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರತೊಡಗಿದರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಅವಸಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 13, 1990ರಂದು ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ''  ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ರದ್ದಾಗಿಹೋದವು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ([[Bundeswehr]]ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ) ನವೆಂಬರ್ 1991ರವರೆಗೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall at Potsdamer Platz March 2009.jpg|left|thumb| ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ, ಮಾರ್ಚ್ 2009]]

ಗೋಡೆಯ ಪತನವು ಜರ್ಮನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ವಿರೋಧ ===
ಅಂದಿನ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಲ್ಲಣವಿದ್ದಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರ ಬಳಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಗೊಡಬಾರದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Times2009.9.11&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |title=Thatcher told Gorbachev Britain did not want German reunification |accessdate=2009-11-08 |date=September 11, 2009 |work=Michael Binyon |publisher=Times |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{cquote|We do not want a united Germany. This would lead to a change to postwar borders, and we cannot allow that because such a development would undermine the stability of the whole international situation and could endanger our security.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |title=How Margaret Thatcher pleaded with Gorbachev not to let the Berlin Wall fall out of london |accessdate=2009-11-08 |date=September 15, 2009 |work=Hasan Suroor |publisher=Hindu |archive-date=2013-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719125911/http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ನಂತರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಫ್ರಾನ್‌ಸ್ವಾ ಮಿಟೆರಾನ್]] ಥ್ಯಾಚರ್‌ರವರಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ಹ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times2009.9.10&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |title=United Germany might allow another Hitler, Mitterrand told Thatcher |accessdate=2009-11-09 |date=September 10, 2009 |work=Helen Nugent |publisher=Times |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174119/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಸವಗಳು ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1989ರಂದು, [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ [[ಬೀಥೋವನ್ನನ]] [[9ನೇ ಸಿಂಫನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ (''[[ಓಡ್ ಟು ಜಾಯ್]]'' ) &quot;ಜಾಯ್&quot; ''({{lang|de|Freude}})'' ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ''({{lang|de|Freiheit}})''  ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Naxos 2072038&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2072038 |title=Ode To Freedom - Beethoven: Symphony No. 9 (NTSC)|accessdate = 2006-11-26 |author=Naxos |authorlink=Naxos Records |year=2006 |work=Naxos.com Classical Music Catalogue}} This is the publisher's catalogue entry for a DVD of Bernstein's Christmas 1989 &quot;Ode to Freedom&quot; concert. David Hasselhoff sang during the fall of the Berlin wall.&lt;/ref&gt;

21 ಜುಲೈ 1990ರಂದು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]] [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಆಲ್ಬಂ ''[[ದ ವಾಲ್]]''  ಅನ್ನು [[ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು]], ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು [[ಬಾನ್ ಜೋವಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಸೈನೇಡ್ ಓ’ ಕಾನರ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಡಾಲ್ಬೀ]], [[ಜೋನೀ ಮಿಚೆಲ್]], [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]], [[ಲೆವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್]], [[ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಂಕೋ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್ ಮಾರಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಸೆಲ್‌ಹಾಫ್]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆಗ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಾಡು &quot;[[ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದಲೂ [[ವರ್ನರ್ ಶುಲ್ಜ್]] ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜೀ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು [[ನವೆಂಬರ್ 9]] ಸರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ಮನ್ ರಜಾದಿನವಾಗುವುದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,316977,00.html |title=Debatte: Thierse fordert neuen Nationalfeiertag |date=2004-09-07 |accessdate=2009-02-22 |author=Jörg Aberger |publisher=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೆಂಬರ್ 9 [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಕೈಸರ್ [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ II]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ [[ವೀಮರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜತೆಗೇ ನವೆಂಬರ್ 9 1923ರ [[ಬೀರ್ ಹಾಲ್ ವಿಪ್ಲವ]] ದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವೂ, 1938ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕುಖ್ಯಾತ ''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಷ್ತ್]]''  [[ಪೋಗ್ರೋಮ್]]ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಂಕವೂ ಆಗಿದೆ. [[ನೊಬೆಲ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] ಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತ  &quot;ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 9 ಈಗಾಗಲೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ - 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ದಿನವು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಶ್ತ್‌ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Wiesel 1989&quot;&gt;{{cite |title=New York Times |date=1989-11-17}} - ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್, &quot;Op-Ed in response to the fall of the wall&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿರದುದ್ದರಿಂದ; ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಯುನಿಟಿ ಡೇ]]ಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.

=== 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ ===
ನವೆಂಬರ್ 9, 2009ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನ ಸುತ್ತ ಉತ್ಸವದ ಸಂಜೆಯನ್ನಾಚರಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ಅನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.  ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 1000 ಫೋಮ್ ಡೊಮಿನೋ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಲಾಗಿ ಅವು ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಿಖರಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot; /&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು [[Twitter]] ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು  ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [http://www.berlintwitterwall.com/ Berlin Twitter Wall] ಅನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ಇದನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Berlin Twitter Wall ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |title=RSF.org |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108121553/http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theglobeandmail.com/blogs/points-east/mr-hu-tear-down-this-firewall/article1338387/ TheGlobeAndMail.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.montrealgazette.com/technology/BERLIN+WALL+CHINA+MARKS+DATE/2193355/story.html MontrealGazette.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸವು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.  2009ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು &quot;ಫ್ರೀಡಮ್ ವಿದೌಟ್ ವಾಲ್ಸ್&quot; ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.germany.info/withoutwalls |title=Freedom Without Walls |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Washington, DC |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''Mauerreise''  (ಗೋಡೆಯ ಪಯಣ) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು: ಕೊರಿಯಾ, ಸೈಪ್ರೆಸ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಲಾವಿದರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 「ಗೋಡೆ」ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಂದು ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/ges/prj/mar/enindex.htm |title=The Wall in the World 2009 - 20th anniversary of the Fall of the Wall - Goethe-Institut |publisher=Goethe.de |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, Twinityಯು ವರ್ಚುಅಲ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಳತೆಯದೇ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.twinity.com/en/wall |title=The Berlin Wall in Twinity |accessdate=2009-11-09 |year=2009 |publisher=Twinity |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026144819/http://www.twinity.com/en/wall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ [[MTV Europe Music Awards]]ನಲ್ಲಿ, [[U2]] ಮತ್ತು [[Tokio Hotel]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. U2 ’ಎಟ್ ದ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್’ ಮತ್ತು Tokio Hotel &quot;ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮೈ ವಾಲ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

[[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕಲಾಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನೀಯರು]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ [[ಇಸ್ರೇಲೀ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಗೋಡೆ]]ಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/11/2009119151639325464.html Aljazeera.net]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
&lt;gallery&gt;
File:Berlin_Wall_(13-8-2006).jpg|ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಶೇನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್‌ಬಾನ್‌ಹಾಫ್‌ನ ಬಳಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ, ಆಗಸ್ಟ್ 2006
File:Berlin wall 1.jpg| ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್ ಬಳಿಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 2007
File:Checkpoint Charlie Memorial.JPG|ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.ಈ ಸ್ಮಾರಕವು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
File:Berlin Wall plaque.JPG|ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಕಡೆ ಈಗಿರುವ ನುಣುಪುಗಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ಫಲಕದ ಮೇಲೆ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ
File:BERLINER MAUER 1961–1989 plaque.jpg|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಫಲಕವು ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
File:HPIM1753.JPG|ಬರಹವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ನುಣುಪುಗಲ್ಲು
&lt;/gallery&gt;
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದಿದ್ದ ಮೂಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಮೂರು ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ: [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ಗಳ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮಾಜೀ [[Gestapo]] ಕೆಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್]]ನ ಮೊದಲನೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ) 80-ಮೀಟರುಗಳ (263 ಅಡಿ) ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ ; [[ಓಬರ್‌ಬಾಂಬ್ರಕ್]]ನ ಬಳಿಯ [[ಸ್ಪ್ರೀ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿರುವ ಎರಡನೇ ಗೋಡೆಯ (ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗ; ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ [[ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಒಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು ಕೂಡ ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇವಾವುದೂ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  [[ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]]ಗಳ ಜತೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಸೇವೆಯಾದ [[eBay]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಮರ್ಣಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರು ಕಾಯುವಾಗ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ [[ಗೋಡೆಗೀಚು]]ಗಳು ಇಂದು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳು ಬರೇ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗಗಳ ಜತೆಗೇ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ &quot;ಮೊದಲ&quot; ಗೊಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

=== ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
ಪತನದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾಸಗೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಒಂದು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ   200-ಮೀಟರ್ (656&amp;nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಅದು ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸತ್ತವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿ ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Furlong, Ray | title=Berlin Wall memorial is torn down | publisher=BBC News|date=July 5, 2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4651823.stm | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ===
ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''[[ಓಸ್ಸಿಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೆಸ್ಸಿ]]ಸ್'' ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''Mauer im Kopf''  (ತಲೆಯೊಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಶೇಕಡಾ 25 ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 12 ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಮತ್ತೆ &quot;ಗೋಡೆ&quot;ಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಬೇರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Reuters | title=One in 5 Germans wants Berlin Wall rebuilt | publisher=MSNBC | date=September 8, 2004 | url=http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613190725/http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archivedate=2006-06-13 | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt; ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಹತ್ತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಜನತೆ ಮಾತ್ರ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 12) ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರಕಿದವು.  ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಜರ್ಮನರು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=ZDF &quot;Wochenjournal&quot; | title=Große Zustimmung zur Wiedervereinigung | publisher=ZDF | date=November 5, 2009 | url=http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0,1872,7925355,00.html | accessdate=2006-11-06 | archive-date=2009-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091214050606/http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0%2C1872%2C7925355%2C00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ VTsIOM ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಆರರಷ್ಟು ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಕಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಇದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ &quot;ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಾರೆಂದು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 24ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಗಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |title=Reuters.com |access-date=2024-09-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116020725/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ===
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳ ಲಾಬಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿಸಿ]] ಬಳಿಯ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗಡಿಯ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು]]
* [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]
* [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]
* [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತ]], 1991
* [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು: &quot;ದ ಬಾಯ್ ಎಂಡ್ ದ ವಾಲ್&quot; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ, 1965&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0058412/ IMDb.com]&lt;/ref&gt;
**''[[ಡರ್ ಟನೆಲ್]]'', ಸುರಂಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ 
**''[[ಬರ್ಲಿನ್ ಟನೆಲ್ 21]]'', ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ  ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್]] ನಾಯಕನಟನಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. 
**''[[ದ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್]]'', ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತಾಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, 2006
**''[[ದ ಟನೆಲ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ NBC News Specialನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ.
* [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗೋಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಪರೇಶನ್ ಗೋಲ್ಡ್]]
* [[ಆಸ್ಟಾಲ್‌ಜೀ]]
* ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾದ [[Panmunjeom]], ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 
* [[ಮಾದರಿ ಸ್ಠಳಾಂತರೀಕರಣ]]
* [[ಆಧುನೀಕೋತ್ತರ]]
* [[ಹಂಗರಿಯ ಗಡಿಭಾಗದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]]
* [[ಶೈßಬೆಫೆಲ್]]
* [[ಐಕಮತ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]
* [[ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1961]]
* [[ದ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಲ್l (ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್)]]
* [[ದ ವಾಲ್ - ಲೈವ್ ಇನ್ ಬರ್ಲಿನ್]],[[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]]ರವರ ಒಂದು ರಾಕ್ ಒಪೆರಾ/ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ.

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
* {{Citation|last=Böcker|first=Anita|title=Regulation of Migration: International Experiences|publisher=Het Spinhuis|year=1998|isbn=9055890952}}
* {{cite book | authorlink = William F. Buckley, Jr. | last = Buckley | first = William F., Jr. | title = The Fall of the Berlin Wall| url = https://archive.org/details/isbn_9780471267362 | location = [[Hoboken, New Jersey]] | publisher = [[John Wiley and Sons]] | year = 2004 | isbn = 0-471-26736-8 }}
* {{cite book| first = Curtis | last = Cate| title = The Ides of August: The Berlin Wall Crisis—1961 | url = https://archive.org/details/idesofaugustberl0000cate | location = New York City| publisher = M. Evans | year = 1978 }}
* [[ಚೈಲ್ಡ್ಸ್]], ಡೇವಿಡ್ ಎಚ್, (2001) ''The Fall of the GDR: Germany's Road To Unity'', Longman,[http://www.pearsoned.co.uk/Bookshop/detail.asp?item=100000000004463 Pearsoned.co.uk] 2001. ISBN13:9780582315693, ISBN10: 0582315697
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, ''The GDR: Moscow's German Ally'', (Second Edition 1988, First Edition 1983, George Allen &amp; Unwin, London) ISBN 0-04-354029-5, 9780043540299.
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2001) ''The Fall of the GDR'', Longman. ISBN 0-582-31569-7 [http://www.amazon.co.uk/Fall-Themes-Modern-German-History/dp/0582315697 Amazon.co.uk]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2000) ''The Two Red Flags: European Social Democracy &amp; Soviet Communism Since 1945'', Routledge. [http://www.informaworld.com/smpp/title~db=all~content=t732627883 Informaworld.com]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1991) ''Germany in the Twentieth Century'', (From pre-1918 to the restoration of German unity), Batsford, Third edition. ISBN 0 713467959
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1987) ''East Germany to the 1990s Can It Resist Glasnost?'',[http://openlibrary.org/b/OL16520921M/East_Germany_to_the_1990s ] The Economist Intelligence Unit. ISBN 0-85058-245-8, 9780850582451. [http://www.worldcat.org/search?q=au%3A%22Childs%2C+David%2C%22&amp;amp;qt=hot_author Worldcat.org]
* {{Citation|last=Dale|first=Gareth|title=Popular Protest in East Germany, 1945-1989: Judgements on the Street|publisher=Routledge|year=2005|isbn=071465408}}
* {{Citation|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}}
* {{Citation|last=Gaddis|first=John Lewis|title=The Cold War: A New History|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}}
* {{Citation|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2003|isbn=0691096783}}
* {{cite book | first = Honoré M. | last = Catudal | title = [[John F. Kennedy|Kennedy]] and the Berlin Wall Crisis | location = [[West Berlin]] | publisher = Berlin Verlag | year = 1980 }}
* {{cite book | author = Hertle, Hans-Hermann | title = The Berlin Wall | location = Bonn | publisher = Federal Centre for Political Education | year = 2007 }}
* {{cite web | author = [[John F. Kennedy|Kennedy, John F.]] | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | title = July 25, 1961 speech | accessdate = 2009-10-20 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429042056/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | url-status = dead }}
* {{Citation|last1=Loescher|first=Gil|title=The UNHCR and World Politics: A Perilous Path|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0198297165}}
* {{cite book | author = [[Rory Maclean|Maclean, Rory]] | title = Stalin's Nose: Across the Face of Europe | url = https://archive.org/details/stalinsnoseacros0000macl | location = London | publisher = HarperCollins | year = 1992 }}
* {{citation |last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2000|isbn=0890969671}}
* {{Citation|last=Mynz|first=Rainer|title=Where Did They All Come From? Typology and Geography of European Mass Migration In the Twentieth Century; European Population Conference Congress European de Démographie|publisher=United Nations Population Division|year=1995}}
* {{Citation|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}}
* {{cite book | author = [[Peter Schneider (writer)|Schneider, Peter]]| title = The Wall Jumper | location = London | publisher = Penguin Classics | year = 2005 }}
* ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989. Bloomsbury 2006
* {{Citation|last=Thackeray|first=Frank W.|title=Events that changed Germany|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0313328145}}
* {{cite book | author = Friedrich, Thomas (writer),and Harry Hampel (photos) | title = Wo die Mauer War/Where was the Wall? | url = https://archive.org/details/isbn_3875846958 | location = Berlin | publisher = Nicolai | year = 1996 | isbn = 3875846958 }}
* {{Citation|last=Turner|first=Henry Ashby|title=The Two Germanies Since 1945: East and West|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0300038658}}
* {{Citation|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}}
* Luftbildatlas. Entlang der Berliner Mauer. Karten, Pläne und Fotos. Hans Wolfgang Hoffmann / Philipp Meuser (eds.) Berlin 2009. ISBN 978-3-938666-84-5

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Berlin Wall}}
* [http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall Scholars Reflect on the 20th Anniversary of the Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018203313/http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall |date=2011-10-18 }}
* [http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html Explore the former inner German border with DW's animated video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127020640/http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html |date=2011-11-27 }}
* [https://www.theguardian.com/berlin-wall-20-years-on Berlin Wall: 20 years on] video series from ''[[The Guardian]]'' 
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E The CWIHP Collection on the Rise and Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123859/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E |date=2011-06-05 }}
* {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20091016014732/http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/10__Press__Facts/03__Infocus/04__Without__Walls/__Main__S.html Freedom Without Walls: German Missions in the United States] Looking Back at the Fall of the Berlin Wall - official homepage
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/652147/ Chronicle of the Wall] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯಾ ಮೂಲ 
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ The Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903100320/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ |date=2011-09-03 }} Original reports and pictures from The Times
* [http://www.berlin.de/mauer/index.en.html The Berlin Wall] Official Website Berlin.de
* {{de icon}} [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php Chronik der Mauer] Chronicle of the Wall
* {{de icon}} {{en icon}} [http://www.innerdeutsche-grenze.info/ Information Berlin Wall and East-Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112223844/http://www.innerdeutsche-grenze.info/ |date=2011-11-12 }}
* [http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html Retracing the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410144553/http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html |date=2007-04-10 }}
* [http://www.berliner-mauer-dokumentationszentrum.de/ Bernauer Straße Memorial website]
* {{de icon}} [http://www.passkontrolle-ddr.de/ Information on the East German border system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429230943/http://www.passkontrolle-ddr.de/ |date=2007-04-29 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=O2GRQP7K0iY&amp;amp;feature=related Escape from GDR, a five-part documentary on YouTube on tunnelling under the Berlin]
* [http://www.western-allies-berlin.com/ Allied Forces in Berlin (FR, UK &amp; US Berlin Brigade)]
* [https://www.theguardian.com/wall/ Photographs of time of the Fall as well as updates on the current situation in Germany]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.theberlinobserver.com/1stBG18thinf.html Reports on reinforcements to Berlin Brigade]
* [https://web.archive.org/web/20060219134229/http://www.jfklibrary.org/jfk_berlin_crisis_speech.html JFK speech clarifying limits of American protection]
* [http://home.att.net/~rw.rynerson/index2.htm &quot;Berlin 1969&quot; includes sections on Helmstedt-Berlin rail operations.]
* [http://home.att.net/~rails_to_berlin/home.htm Includes articles on rail transport for Berlin during the Cold War. (large files)]
* [http://www.berlin-life.com/berlin/wall Berlin Life: A concise but thorough history of the wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall: Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}
* [http://www.thelivesofothers.com/ The Lives of Others official website]
* [http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp Important Berlin Wall Dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905191325/http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp |date=2010-09-05 }}
* [http://www.brianrose.com/lostborder.htm The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain]
* [http://www.goethe.de/ges/pok/dos/dos/mau/enindex.htm Dossier: The Fall of the Wall – New Perspectives on 1989]
* [http://www.germany.info/withoutwalls Freedom Without Walls, 20th Anniversary Public Diplomacy Campaign by the German Embassy Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |date=2010-12-28 }}

=== ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ===
* [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;amp;display=list Berlin Wall newsreel archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114225402/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;display=list |date=2012-01-14 }} at [[British Pathe]] [[Adobe Flash]] [[video]])
* [https://www.wir-waren-so-frei.de/ Moments in Time 1989/1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202160558/http://www.wir-waren-so-frei.de/ |date=2010-12-02 }} Internet Archive presenting personal films and photos of the time of the Fall of the Berlin Wall and the German reunification, mostly licenced under CC
* [http://netzspannung.org/database/113713/en Berlin, Cyber City]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mixed Reality Installation realized by media artists [http://fleischmann-strauss.de/ M. Fleischmann &amp; W. Strauss]. {{youtube|BYmnVTvGssg}}
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/659901 {{de icon}} Comprehensive Gallery (1961 to 1990) from the website Chronicle of the Wall]
* [http://galleries.fototagger.com/link.php?action=detail&amp;amp;id=546 Gallery of annotated photographs of the Berlin Wall]
* [http://www.e-cityvisit.com/thewall.html Virtual e-Tours &quot;The Wall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221149/http://www.e-cityvisit.com/thewall.html |date=2015-09-23 }} Shockwave Player required
* [http://rosset.org/photography/berlin/berlin.htm {{fr icon}} Photos of the Berlin Wall by Georges Rosset]
* [http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html Photos of the Berlin Wall 1989 to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614232249/http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html |date=2007-06-14 }}
* [http://www.berlin-wall.net/photogallery.htm Gallery at berlin-wall.net]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_wall.html Berlin Wall] Panorama of the East Side Gallery
* [http://czechdaily.wordpress.com/2007/09/11/one-saturday-in-berlin/ One Day In Berlin: Tracing The Wall]
* [http://www.dailysoft.com/berlinwall/ Berlin Wall Online], Chronicle of the Berlin Wall history includes an archive of photographs and texts
* [http://www.andreas.com/berlin.html Personal Account of the Fall of the Berlin Wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall, Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ವಿವರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು. 
* [http://germany.info/wallstories Personal Accounts of November 9, 1989]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://staff-www.uni-marburg.de/~nail/mauer.htm {{de icon}} Photos of the Berlin Wall 1962-1990]
* [http://www.flickr.com/groups/52809934@N00/ Large collection of images in Berlin Wall group] at [[Flickr]]

{{Cold War}}

{{Coord|52|30|58|N|13|22|37|E|type:landmark_scale:100000_region:DE-BE|display=title}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>7jvypgsy342adninah8fl3ew255g1g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435311</id>
      <parentid>1435310</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189800" sha1="8otpq5i8j30srt8vuj5gtzgjqvl6iid" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Berlinermauer.jpg|thumb|right|300px| 1986ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ ’ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್’ ಬಗೆಗಿನ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳ ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-wall-map en.svg|thumb|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ಗೋಡೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Deutschland Besatzungszonen - 1945 1946.svg|thumb|ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 1947ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೋಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಡಳಿತ/ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವುವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬರ್ಲಿನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಜೂನ್ 26, 1963ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಭೇಟಿ.]]

'''ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ''' ({{lang-de|Berliner Mauer}}) ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (GDR, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]])ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಅದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೇರಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಈ ಗೋಡೆಯು ಬೃಹತ್ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ಗೋಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು (ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಇದು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕಂದಕಗಳು, &quot;[[ಫಕೀರನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot; ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯು (the IGB) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳು[[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]ಯ ಸಂಕೇತವಾದವು. ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ವಲಸೆ ಪ್ರತಿಬಂಧ]]ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು GDRನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದವರು]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  1961ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗೋಡೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಲಸೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ GDR ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Monday, Nov. 20, 1989 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |title=Freedom! - TIME |publisher=TIME&lt;! |date=1989-11-20 |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825012437/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 200 ಎಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;[[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ]] ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot; ({{lang-de|Antifaschistischer Schutzwall}}) ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಇದು ನೆರೆಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ನಾಜೀ-ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;[[ವಾಲ್ ಆಫ್ ಶೇಮ್(ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದ ಗೋಡೆ)]]&quot;{{ndash}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಟ್]]{{ndash}} ಗೋಡೆಯು [[ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.
* 1989ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿರೂಪದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.   ನೆರೆಯ [[ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]]-ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 9, 1989ರಂದು ಎಲ್ಲಾ GDR ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*  ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಡಗರದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಆನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು; 
* ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಮ್ಡು ಗೋಡೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸಿಕೊಂದವು. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನವು [[ಜರ್ಮನ್ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ ===
* [[ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಾಪ್ತಿ]]ಯಾದ ನಂತರ, [[ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ([[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ)ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಸುಪರ್ದುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲ]]ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು: 
* ಇವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಲೈಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;miller4&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=4-5}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪುರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ರು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;miller16&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}&lt;/ref&gt; 
* ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಲಕ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನದಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದವು.

=== ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ತನ್ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಸುರಕ್ಷಾ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ)]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು, ಇದು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆತನು ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;miller10&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=10}}&lt;/ref&gt;  1945ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನು ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂದಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದೆಂದೂ, ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿ ಬರುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;miller13&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}&lt;/ref&gt; 
* ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=95-5}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಮಂತ್ರಿಗಳು-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಿತು. (ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ. ''The Two Germanies Since 1945: East and West'', Yale University Press, 1987, ISBN 0-300-03865-8, ಪುಟ 20)&lt;/ref&gt;
*  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಛೀಮಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot; /&gt; 
* [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಲಾಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೋಸುಗ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಲಕರಣೆಯು &lt;ref name=&quot;turner47&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=47}}&lt;/ref&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ [[SMERSH]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=96}}&lt;/ref&gt;
* 1948ರಲ್ಲಿ, ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ [[ಬರ್ಲಿನ್ ದಿಗ್ಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಹಾ &quot;ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್&quot;(ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}&lt;/ref&gt;
*  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;turner29&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=29}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 300,000ದಷ್ಟು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರು ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಿಶ್-ಬೌರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'', Berg Publishers, 1990, ISBN 0-85496-684-6, ಪುಟ 143&lt;/ref&gt; 
* ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೌಕಾಸಾಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;Gaddis 2005, p. 34&quot;&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1949ರಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ)]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತೇ ವಿನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನಲ್ಲ.  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wettig179&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಭಿನಂದನಾ ತಂತಿಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ &quot;ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (Wettig, Gerhard, ''Stalin and the Cold War in Europe'', Rowman &amp;amp; Littlefield, 2008, ISBN 0-7425-5542-9, page 179)&lt;/ref&gt; 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (''{{lang|de|&quot;Soziale Marktwirtschaft&quot;}}''  ಜರ್ಮನ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ([[ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]])ಯಿಂದ ಬಹಳವೇ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.   
* 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ &quot;[[ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (''{{lang|de|&quot;Wirtschaftswunder&quot;}}'' ). ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸತೊಡಗಿದರು.

=== 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀಮೆಗಳವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರಲ್ಲದೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಜಾಗ ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot;&gt;{{Harvnb|Thackeray|2004|p=188}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ 197,000; 1951ರಲ್ಲಿ 165,000  ಮತ್ತು 1953ರಲ್ಲಿ 331,000ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{lang|de|[http://www.stmas.bayern.de/migration/aussiedler/aussstat.pdf Bayerisches Staatsministerium für Arbeit und Sozialordnung, Familie und Frauen, ''Statistik Spätaussiedler Dezember 2007'']}}, p.3 (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;loescher60&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=60}}&lt;/ref&gt;  
* 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ [[ಸೋವಿಯೆತೀಕರಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾವನೆಗೆ 1952ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1953ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;loescher68&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=68}}&lt;/ref&gt; 1953ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ 226,೦೦೦ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;dale17&quot;&gt;{{Harvnb|Dale|2005|p=17}}&lt;/ref&gt;

== ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ==
* 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳು, [[ವಲಸೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty114&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}&lt;/ref&gt; ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು, 
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name= &quot;dowty116&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=116}}&lt;/ref&gt; 1952ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=121}}&lt;/ref&gt;
*  ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1952ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಯಕರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತಾರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಶಿಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೊಟೋವ್]], GDRನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಸ್(ಅನುಮತಿಪತ್ರ)ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿರಿಸಿದನು.
* ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪರಿಸ್ಠಿತಿಯು &quot;ಅಸಹನೀಯ&quot;ವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಆತನು, &quot;ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು - ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಗಡಿರೇಖ್ಹೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದು... ಜರ್ಮನರು ಭದ್ರತಾ ರೇಖೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿಯಾದರೂ ಕಾಯುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison240&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=240-fn}}&lt;/ref&gt;
* ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಪಾಲಿಗೆ GDRನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೌರ ಆಂದೋಲನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;harrison98&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=98}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಮೊದಲು, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ’ಭೇಟಿ’ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 
* ಆದರೆ, ಈ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ದೇಶ ತೊರೆದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಪೆರ್‌ವುಖಿನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಯು ನಗರದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹೋಲಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಗಣತಂತ್ರವಿರುವ (ಪೂರ್ವ)ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲುವುದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt;

=== ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಯ ಲೋಪದೋಷ ===
* [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;harrison99&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಯು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಬರ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರೆಲ್, ''Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961'', p. 56. [[Oxford University Press]], 2006&lt;/ref&gt; 
* ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1957ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೇಕಡಾ 60ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; ಪೂರ್ಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ಟ್ರೇನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}&lt;/ref&gt; 
* ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;[[ಪಾರುಗಂಡಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20 ಇಪ್ಪತ್ತರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt;

=== ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಸೋರಿಕೆ ===
* ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯುವವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಶಂಕೆಯಂತೆ &quot;[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot; /&gt;  ಆಗಿನ [[CPSU]]ನ Director on Relations with Communist and Workers Parties of Socialist Countries ಆಗಿದ್ದ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೊವ್]], ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1958ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಗೆ ತುರ್ತಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 50%ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=100}}&lt;/ref&gt; 
* ಆಂದ್ರೊಪೊವ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಯಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರೂ ಕೂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ದೊರಕಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt; ಆತನು &quot;ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪಲಾಯನವು ಬಹಳ ಕಳವಳಕಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್the flight of the intelligentsia has reached a particularly critical phase.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt;
* 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 61%ರಷ್ಟು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 70.5%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಈ ನಷ್ಟವು ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು $7 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ $9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ $17 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುವಜನತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೋಕರ್ ರೋಲ್ಫ್ ಬರ್ಗ್‌ಹಾನ್, ''Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century'', p. 227. [[Cambridge University Press]], 1987&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವೆಂದರೆ, ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pearson75&quot;&gt;{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ, 1961 ==
[[ಚಿತ್ರ:Berlin Wall 1961-11-20.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು,ನವೆಂಬರ್ 20, 1961.]]
* ಜೂನ್ 15, 1961ರಂದು, [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು [[GDR ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಟ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ''{{lang|de|&quot;Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!&quot;}}''  (ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ!) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''{{lang|de|Mauer}}''  (ಗೋಡೆ)ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 
* [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಮತ್ತು ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html Wiegrefe, Klaus. ][http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html &quot;Wir lassen euch jetzt ein, zwei Wochen Zeit&quot;], {{lang|de|''Spiegel Online - einestages''}}, May 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/politik/article3828831/Das-Gespraech-zwischen-Ulbricht-und-Chruschtschow.html Record of the conversation]&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 1961ರಂದು GDRನ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ {{lang|de|Döllnsee}}ನ ಸರ್ಕಾರೀ ಅತಿಥಿಗೃಹವೊಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ {{lang|de|Ulbricht}} ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
* ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ಭಾನುವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು ಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ 156 ಕಿಲೋಮೀಟರು(97 ಮೈಲಿ)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 43 ಕಿಲೋಮೀಟರು(27 ಮೈಲು)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಈ ತಡೆಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.  
* ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] (NVA) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (KdA)ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿರಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸರಪಳಿ ಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಮೈನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಣ ಜರ್ಮನ್ ಒಳಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕೌಬಾಯ್ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ &quot;[[ಡೋಂಟ್ ಫೆನ್ಸ್ ಮಿ ಇನ್]]&quot;(ನನ್ನನ್ನು ಬೇಲಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಡ) ಎಂಬುದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.

=== ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುವಂತಾಯಿತು.  ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಶತ್ರು ವಲಯದ ಆವೃತ ವಲಯವಾಗುಳಿಯಿತು. 
*  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರು ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಮೇಯರ್ ({{lang|de|[[Oberbürgermeister]]}}) ಮೈಕೆಲ್ ಆಬೊಟ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಗೂಢಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಈ ಗೋಡೆಯ ತಾಣವು ನಗರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
* ಜುಲೈ 25, 1961ರಂದು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;[http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm US Politics Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306110820/http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm |date=2010-03-06 }} - speech transcript&lt;/ref&gt;; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಮಾನಕರ ಪತನವುಂಟಾಗುವುದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿನೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತಾದರೂ ಇದು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಗೋಡೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು.
* ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾನು ಗೋಡೆಯನ್ನು &quot;ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಭಾಗ&quot;ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Baby-Wall-1968.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವದೆಡೆಯಿಂದ, 1968. ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ &quot;ಬೇಬಿ ವಾಲ್&quot; ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಠಳವಾಗಿದ್ದಿತು]]
{{Listen
| filename = Jfk berlin address high.ogg
| title = ''Ich bin ein Berliner'' (I am a Berliner) speech
| description = Speech from the [[Rathaus Schöneberg]] by John F. Kennedy, June 26, 1963. Duration 9:22.
| format = [[Ogg]]
| type = speech
}}
* ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು. 
* ಅವರು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ GDR/ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದೀ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು; ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989''. Bloomsbury 2006&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗೋಡೆಯು ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot;ಯಾಗಿದ್ದು ({{lang-de|&quot;antifaschistischer Schutzwall&quot;}}) ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080409133940/http://www.goethe.de/ges/ztg/thm/ddg/en1748571.htm Goethe-Institut - Topics - German-German History Goethe-Institut]&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;''{{lang|de|&quot;Die Regierungen der Warschauer Vertragsstaaten wenden sich an die Volkskammer und an die Regierung der DDR mit dem Vorschlag, an der Westberliner Grenze eine solche Ordnung einzuführen, durch die der Wühltätigkeit gegen die Länder des sozialistischen Lagers zuverlässig der Weg verlegt und ringsum das ganze Gebiet West-Berlins eine verlässliche Bewachung gewährleistet wird.&quot;}}''  {{lang|de|[https://www.welt.de/print-welt/article252861/Berlin_wird_geteilt.html Die Welt: Berlin wird geteilt]}}&lt;/ref&gt;
*ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |title={{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961 |access-date=2010-05-14 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025112/http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |url-status=dead }} {{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961]&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ [[SED]] ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆಯೊಂದು [['ಗಣತಂತ್ರದಿಂದ ದೂರಹಾರುವಿಕೆ']]ಯ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.: 
{{quotation|Both from the moral standpoint as well as in terms of the interests of the whole German nation, leaving the GDR is an act of political and moral backwardness and depravity.
Those who let themselves be recruited objectively serve West German Reaction and militarism, whether they know it or not. Is it not despicable when for the sake of a few alluring job offers or other false promises about a &quot;guaranteed future&quot; one leaves a country in which the seed for a new and more beautiful life is sprouting, and is already showing the first fruits, for the place that favors a new war and destruction?
Is it not an act of political depravity when citizens, whether young people, workers, or members of the intelligentsia, leave and betray what our people have created through common labor in our republic to offer themselves to the American or British secret services or work for the West German factory owners, [[Junker]]s, or militarists? Does not leaving the land of progress for the morass of an historically outdated social order demonstrate political backwardness and blindness?...
[W]orkers throughout Germany will demand punishment for those who today leave the German Democratic Republic, the strong bastion of the fight for peace, to serve the deadly enemy of the German people, the imperialists and militarists.&lt;ref&gt;English translation of {{lang|de|&quot;[http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/notiz3.htm Wer die Deutsche Demokratische Republik verläßt, stellt sich auf die Seite der Kriegstreiber]&quot;}} (&quot;He Who Leaves the German Democratic Republic Joins the Warmongers&quot;, ''{{lang|de|Notizbuch des Agitators}}'' (&quot;Agitator's Notebook&quot;), Berlin: Socialist Unity Party's Agitation Department, November 1955.&lt;/ref&gt;}}

=== ಅನುಷಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===
* ಕೆನಡಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಜನರಲ್ [[ಲೂಶಿಯಸ್ ಡಿ. ಕ್ಲೇ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ರಾಯಭಾರಿಯ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 
* ಅವರು ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬ್. ಜಾನ್ಸನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1961ರ ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ [[ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಅವರು ಮೂರೂ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನಾದಳ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು&amp;nbsp; — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ([[Forces Françaises à Berlin]]). 
* ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಂದು ಕೆನಡಿಯು ಅವರೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಗ್ರೂಪ್, 18ನೇ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ (ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಎಸ್. ಜಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;See also [[Hackworth]], About Face&lt;/ref&gt;
* ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ತುಕಡಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಾಯ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಶಗಳಾದ ಐದು ಪಥಸಂಚಲನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಸಿದ್ದ 1500 ಸೈನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ 491 ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು - 06:34ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟವು.  
*  [[ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್]] ಎಂಬ [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್]]ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ/ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾದಳದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಯು.ಎಸ್.ನವರನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾದಿಯು 160 ಕಿಲೋಮೀಟರು(100&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್‌ವರೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 177&amp;nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರು(110&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಆಟೋಬಾನ್]]ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮರಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಎದುರುಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  
*  ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು 04:00ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು ತನ್ನ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮರು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜನರಲ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಓ. ಹಾರ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು 4,224 ಮಂದಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತೆರಳಿದರು.  
* ಮುಂದಿನ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುಕಡಿಯೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಟೋಬಾನ್ ಮೂಲಕವೇ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆಗೆ ತಡೆಗಾಲು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು: 
* ಗೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದುಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.  GDRನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. 
* ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವರೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆ]]ಯ ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
=== ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Karte berliner mauer en.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳು(1989)]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು {{Convert|140|km|mi}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡನೆಯ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ {{Convert|100|m|yd}} ಬೇಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಬೇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 
* ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಮನುಷ್ಯರದಲ್ಲದ ಭೂಮಿ]](ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ''ದ ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆದಕಿದ ಗಾರೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾವಲಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot; /&gt; 
* ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದ್ಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುರಿಯಿಡಲು ಅಡ್ಡಿತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. 
 ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು:
# ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1961)
# ಸುಧಾರಿತ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1962–1965)
# ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆ (1965–1975)
# ''{{lang|de|Grenzmauer 75}}''  (ಗಡಿ ಗೋಡೆ 75) (1975–1989)
* The &quot;ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗೋಡೆ&quot;ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;{{lang|de|Stützwandelement UL 12.11}}&quot; (ಗೋಡೆಯ ಅಂಶವಾದ UL 12.11ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗೋಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. Begun in 1975&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts.htm |title=Facts of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ಈ ಗೋಡೆಯು&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot;&gt;{{cite web |author=P. Dousset; A. Souquet; S. Lelarge |url=http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |title=Berlin Wall |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2006-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913215115/http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು {{Convert|3.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{Convert|1.2|m|ft}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ 45,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು 16,155,000 [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಥವಾ ಸುಮಾರು 3,638,000 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts_02.htm |title=Fourth Generation of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; * ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[[Rise and Fall of the Berlin Wall]]. [[History Channel]], 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt;  ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸುಮಾರುಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Rise and Fall of the Berlin Wall&quot;. ''History Channel'', 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನುಣುಪು ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಲರಿ [[ಬೇಲಿ]], ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬೇಲಿ, ವಾಹನ-ಮಾರಕ ಕಂದಕಗಳು, [[ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು]], ಉದ್ದ ಸರಪಣಿಯ ನಾಯಿಗಳು, &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‍&quot;ನ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಮೊಳೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot;, 116ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು]],&lt;ref&gt;{{cite web |author=Popiolek |url=http://www.die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |title=The Berlin wall : History of Berlin Wall : Facts |publisher=Die-berliner-mauer.de |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011801/http://die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 20 [[ಬಂಕರ್]]ಗಳು ಇದ್ದವು. 
* ಗೋಡೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವು, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚೆದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಡೆಯ [[ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಚೂರುಗಳು]] ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ.  ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್‌ಗಳಾಗಲೀ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗನ್‌ಗಳಾಗಲೀ]] ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot;&gt;According to Hagen Koch, former [[Stasi]]-officer, in [[Geert Mak]]'s documentary [[In Europa]], episode [http://www.ineuropa.nl/programmas/36788896/afleveringen/40824233/ ''1961 - DDR'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209113951/http://v.youku.com/v_show/id_XNTEzNDkyMDY4.html |date=2021-02-09 }}, ಜನವರಿ 25, 2009&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಳಗೇ ಇದ್ದ ವಲಯ-ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಡೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಇಂದಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದವು:
* '''[[ಓಬರ್‌ಹೇವೆಲ್]] :'''  [[ಮುಹ್ಲೆನ್‌ಬೆಕರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ)&lt;/small&gt;, [[ಗ್ಲೀನಿಕ್/ನಾರ್ಡ್‌ಬಾಹ್‌ನ್]], [[ಹೋಹೆನ್ ನ್ಯೂಯೆಂಡಾರ್ಫ್]], [[ಹೆನ್ನಿಗ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]]
* '''[[ಹೇವೆಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] :'''  [[ಶಾನ್‌ವಾಲ್ಡ್-ಗ್ಲೇನ್]], [[ಫಾಲ್ಕೆನ್‌ಸೀ]], [[ಡಾಲ್‌ಗೋ-ಡೋಬೆರಿಟ್ಸ್]]
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]'''  (ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್)
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್-ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಮಾರ್ಕ್]] :'''  [[ಸ್ಟಾಹ್‌ನ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ಕ್ಲೇನ್‌ಮ್ಯಾಶ್‌ನೋವ್]], [[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್]]
* '''[[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್-ಫ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್]] :'''  [[ಗ್ರೋಬೀರೆನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾಹ್ಲೋವ್]]
* '''[[ಡಾಹ್‍ಮ್-ಸ್ಪ್ರೀವಾಲ್ಡ್]] :'''  [[ಶೋನ್‌ಫೆಲ್ಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ)&lt;/small&gt;

== ಅಧಿಕೃತ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
* ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದೇಶೀಯರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ GDR ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದೀ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ  ಹೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, 
* ಇತರ ದೇಶಗಳವರು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]] ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮರ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನ ಮೂಲೆ.&lt;ref name=&quot;harrison206&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=206-14}}&lt;/ref&gt;
* ಹಲವಾರು ಇತರ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.  ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ([[ಪೋಲಂಡ್]], [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]), ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  
* After the 1972ರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್]](ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇರಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಭಾಗ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು(ನೋಡಿ ''[[ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟೂಕೆನ್]]'' ).
[[ಚಿತ್ರ:Berlin - You are leaving.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಯು ಆರ್ ಲೀವಿಂಗ್’ ಸೂಚನಾಫಲಕ.]]
*ನಾಲ್ಕು [[ಆಟೋಬಾನ್]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಇಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಎಂಬ ಊರುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೇಲಿಂಡೆನ್ ಮೂಲಕ (ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರಾವೋ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ಲಿನ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಟೋಬಾನ್]]. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ರೇಲ್ವೇ ಮೂಲಕ(ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ  ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿಬರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು.
ಜರ್ಮನರಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಗಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸ್ಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಬರ್ಲಿನ್‍ನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳಾದ [[ಎಸ್-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯು-ಬಾನ್]]ಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot; /&gt; ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಭಾಗವಾದವು; ಹಲವಾರು ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 
*ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಲ್ವೇಲೈನುಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಪೂರ್ವದ ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳ ( ''{{lang|de|Geisterbahnhöfe}},''  ಅಥವಾ [[ಘೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]]s) ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾಲಗಳೆರಡೂ {{lang|de|Friedrichstraße}}ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಗಡಿದಾಟುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವರಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.

=== ಯಾರು ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು ===
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  
* ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹಗಲುಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಸಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
*  1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ DM 25ನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ 1:1ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಕ್ವಾಪಾಸು ತೆರಳುವಾಗ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು DM 5 ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಮೊದಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರಿಂದ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  
* 1963ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದು, ಆ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಭೇಟಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು(''{{lang|de|Passierscheinregelung}}'' ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು 1964, 1965 ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* 1971ರಲ್ಲಿ [[Four Power Agreement on Berlin]]ನ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದೂ, ಇವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.  
* ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಪತನವಾಗುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
*  1965ರ ಆರಂಭದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೆನ್ಷನರುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ಮುಖ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧುಬಳಗದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಕಲಾವಿದರು, ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಲೇಖಕರು ಇತ್ಯಾದಿ.)
* ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿಯೂ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, GDR ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ [[ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]]ಗಳಿಗೆ (DM) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 
* ಇದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ GDR ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ DM ಮೊತ್ತವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಧತಿಯು (''[[Begrüßungsgeld]]'', ಅಥವಾ ಸ್ವಾಗತಧನ) ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಅದರೆ ಇಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಅಪವಾದಗಳು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ವೀಸಾ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮೊತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಗಸ್ತಿನವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಫೋರ್ ಪವರ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಕಾಳಜಿಗೆ ಅವರು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೀತಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ GDRನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; 
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು GDRಗಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ [[Military Liaison Missions]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು:
;ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಣ ರಹದಾರಿ
* '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ:'''  ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಟೋಬಾನ್ (A2) (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾವೋ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ). ಈ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
* '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ:'''  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರೇನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು  GDRನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ (ಕರ್ತವ್ಯ) ಟ್ರೇನುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. GDRನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಗೇ ಇದ್ದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಬ್ ನೀಟ್ಸೀಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಲಭ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾರ್ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆಯೇ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

;ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ
* [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] (ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತ)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತೆಯೆ GDRನ ತಮ್ಮ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆಕ್ರಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಯಮಿತ ಓಡಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪಡೆಗಳೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯಾಣಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೀಡೆರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

=== ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Conrad-schumann.jpg|thumb|NVA ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್ ಗೋಡೆಯ 1961ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಗೋಡೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 5,000 ಮಂದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ, ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸತ್ತುಹೋದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ವಿಧವೆಯೂ ಆಗಿರುವ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Chronik der Mauer: Todesopfer an der Berliner Mauer] (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronik&quot;&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 Forschungsprojekt „Die Todesopfer an der Berliner Mauer, 1961-1989“: BILANZ (Stand: 7. ][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 August 2008) (in German)]&lt;/ref&gt;  [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನ [[Center for Contemporary Historical Research]] ([[ZZF]])ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವೊಂದು 136 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Center for Contemporary Historical Research (Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam e.][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 V) in German]&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 98 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದವು.

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ [[ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವು &quot;ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕು&quot;ವ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲ.  GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಧದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸಂಶೋಧಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973ರ ಆದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಕೋವಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದಿರಿ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಂಡಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಈ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಸದಾ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;BBCSept2007&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6943093.stm | publisher=BBC|date=2007-08-12 | accessdate=2007-08-12 | quote=A newly discovered order is the firmest evidence yet that the communist regime gave explicit shoot-to-kill orders, says Germany's director of Stasi files. | title=E German 'licence to kill' found}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಹಾರುವುದೋ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಆಚೆ ಹಾರುವುದೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿಂತುಹೋದವು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹಲಗೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೊಳೆಬಡಿದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1961ರಂದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್]] ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲು ಸೈನಿಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.&lt;ref&gt;&quot;Conrad Schumann, 56, Symbol of E. Berlin escapes&quot;; North Sports Final Edition Associated Press. ''Chicago Tribune'', Chicago, Ill.: Jun 23, 1998. pg. 8&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 1963ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಪರಾರಿಯನ್ನು ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ 19 ವಯಸ್ಸಿನ [[Nationale Volksarmee]]ಯ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರನು ಕೈಗೊಂಡನು.   ತಾನು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಾಹಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಓಡಿಸಿದನು.  ಆತನ ಮೇಲೆ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲಿನವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು.  ಈ ಪೊಲೀಸನು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಹನದಿಂದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.&lt;ref&gt;Hertle, Hans-Hermann (2008). ''The Berlin Wall: Monument of the Cold War''. Ch. Links Verlag, p. 72. ISBN 1-58648-683-7&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Memorial to the Victims of the Wall-1982.jpg|thumb|left|ಗೋಡೆಯು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಸ್ಮಾರಕ, ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳೊಂದಿಗೆ, 1982]]
ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಉದ್ದನೆಯ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡು ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಲೂನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಏರಿಯಲ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, [[ಅತಿಹಗುರ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆರಂಭದ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಇಡಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಜನರು (ಮುಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೀರ್ವರು) ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕಂಬಿಯಡಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.  ಮಲಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಅವರು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.  ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸು ಪರಾರಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಲಾಯನಗಳಿಗೆ [[ಗಿರ್‌ಮನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ಪರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Gesellschaft für Sport und Technikನ ಹಗುರ ವಿಮಾನವಾದ [[Zlin Z 42]]M ಅನ್ನು [[RAF Gatow]]ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಇಳಿಸಿದನು.  DDR-WOH ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಇದ್ದ ಆತನ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[RAF]]ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಹಾಸ್ಯಭರಿತವಾದ &quot;ನೀವು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೇಗನೆ ಮರಳಿಬನ್ನಿ&quot; ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.  DDR-WOH  ಇಂದಿಗೂ ಹಾರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ [[D-EWOH]] ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.

ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಾತ ಗಾಯಗೊಂಡು ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹತ್ತಿರವಿರಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಎಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರಾದ ’ಗ್ರೆಪೋ’ಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುವರೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾರ್ಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಬಾರಿ ಇಂತಹ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸೋತವನು [[ಪೀಟರ್ ಫೆಖ್ಟರ್]] (ವಯಸ್ಸು 18). ಆತನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1962ರಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಣ್ಣೆದುರೇ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ರಕ್ತಸುರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಫೆಖ್ಟರ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದ ಫಲವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದರ ವಿರುದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ &quot;ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದ&quot;ವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: A World Divided 1961-1989'', London: Harper Perennial, 2006.&lt;/ref&gt; ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1989ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ವೆಫ್ರಾಯ್]].

== &quot;ಶ್ರೀಯುತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ!&quot; ==
[[ಚಿತ್ರ:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ, ಜೂನ್ 1987: “ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿಸಿ!”]]
{{Listen
|filename = Reagan Brandenburg Gate speech.ogg
|title = ''Tear down this wall''
|description = Complete speech by [[Ronald Reagan]] at the [[Brandenburg Gate]], June 12, 1987
|format = [[Ogg]]}}
{{Main|Tear down this wall}}
 ಜೂನ್ 12, 1987ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ 750ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;USATODAY&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/world/2007-06-12-reagan-speech_N.htm |title=Reagan's 'tear down this wall' speech turns 20 - USATODAY.com |accessdate=2008-02-19 |work=}}&lt;/ref&gt;, [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು:
{{quote|We welcome change and openness; for we believe that freedom and security go together, that the advance of human liberty can only strengthen the cause of world peace. There is one sign the Soviets can make that would be unmistakable, that would advance dramatically the cause of freedom and peace. General Secretary Gorbachev, if you seek [[peace]], if you seek prosperity for the Soviet Union and [[eastern Europe]], if you seek [[liberalization]], come here to this gate. Mr. Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev, tear down this wall!&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622043537/http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archivedate=2008-06-22|title=Remarks at the Brandenberg Gate|accessdate=2008-02-09|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation}}&lt;/ref&gt;}}

== ಪತನ ==
[[ಚಿತ್ರ:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು,1989; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತೆಳೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:BerlinWall-BrandenburgGate.jpg|thumb|right|ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1989ರಂದು [[ಹಂಗರಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಮೈಕೆಲ್ ಮಯರ್ &quot;The picnic that brought down the Berlin Wall&quot; [http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story LAtimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923182446/http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story |date=2009-09-23 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಘಟನಾಸರಣಿಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟುವುದರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವವರು ಮರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೋಗಲು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ ಅವರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇನೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. (''ನೋಡಿ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಮವಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]''.) ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಎರಿಚ್ ಹೊನೆಕರ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1989ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಈಗನ್ ಕ್ರೆನ್‍ಜ್]] ಬಂದರು.  ಆ ವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊನೆಕರ್ ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯು &quot;ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ&quot;ಗಳವರೆಗೂ ನಿಂತಿರುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು {{lang|de|''&quot;Wir wollen raus!&quot;}}'' (&quot;ನಮಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಕು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. '' ''ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು '' {{lang|de|&quot;Wir bleiben hier&quot;}}'', (&quot;ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆವು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. '' ''ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1989ರ ಅಂತ್ಯದ &quot;[[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆಂದೋಲನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mauerfall09.de/ |title={{lang|de|20 Jahre Mauerfall}} |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher={{lang|de|Kulturprojekte Berlin GmbH}} |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' ''ನವೆಂಬರ್ 4ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಂದು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ (ಹೆನ್‌ಸ್ಲಿನ್, 07) [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದರು.''

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖೆಯು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಹೊಸ ಕ್ರೆನ್‌ಜ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು, ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕ್ರೆನ್‌ಜ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಖಾಸಗೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17, 1989ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು.

ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋನ ವಕ್ತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಗುಂಟರ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನು ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot;&gt;Sarotte, Mary Elise (Nov 1, 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/30/AR2009103001846.html &quot;How it went down: The little accident that toppled history&quot;] Washington Post. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸರಿಯಾದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಬರೆದಿರುವ ಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು - ಆದರೆ, ಯಾರೂ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರೆಸ್‌ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಈ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದನು. ANSA ಸುದ್ದಿಏಜೆನ್ಸಿಯ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಎಹ್‌ರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಎಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ ತನಗೆ ದೊರಕಿದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು &quot;ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಪರ್ತಕರ್ತರು ಆತನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಗಡಿದಾಟಿ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ವಾಕರ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (Oct 21, 2009) [http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html &quot;Did Brinkmannship Fell Berlin's Wall? ][http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html Brinkmann Says It Did]&quot; The Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|left|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]
ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ ARD ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರೊಬ್ಬರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು: &quot;ಈ ನವೆಂಬರ್ ಒಂಬತ್ತು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ.&quot; &quot;ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಈಗಿಂದೀಗಲೇ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt;

ಈ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ಸೇರಲು ಆರಂಭವಾದರು ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರು ಆ ಕೂಡಲೇ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt; ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುತೋಚದಂತಾದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಇದ್ದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಸೋತು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಪತ್ರ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಆನಂದತುಂದಿಲರಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನತೆಯು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.

=== ನಿರ್ಮೂಲನ ===
[[ಚಿತ್ರ:berlin fallofwall emerson.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒಬ್ಬಾತ ಪಶ್ಚಿಮದವನ ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮುರಿದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಭಾಗ 1989.]]
[[ಚಿತ್ರ:Crane removed part of Wall Brandenburg Gate.jpg|thumb|left| ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1989ರಂದು ಕ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು]]
ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಗೋಡೆ ಪತನವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಉಳಿ,ಚಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಗೋಡೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡತೊಡಗಿ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಇಂಥಾ ಜನರಿಗೆ &quot;Mauerspechte&quot; (ಗೋಡೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು) ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು..

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹೊಸ [[ಗಡಿದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ([[ಫಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೀನಿಕೆರ್ ಬ್ರಕ್]], [[ಬರ್‌ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]) ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.  ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸಲು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಫುಟೇಜುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ &quot;ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗುರುಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.   1990ರ ನಡುಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 1989ರಂದು ತೆರೆಯಲಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]] ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1990-0105-029, Berlin, Loch in Mauer am Reichstag.jpg|thumb|right|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ರಂಧ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳುಗಳಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಿಂದ ವಿಸಾ-ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀದಿನವೂ ಕನಿಷ್ಠ 25 [[DM]]ರಂತೆ ತಾವು ಇರಬೇಕೆಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನಬಂದಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall 1990.jpg|left|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೆತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಗಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990]]

ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಸಂಜೆ ನಾಗರಿಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು, ಮತ್ತುಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ತೆರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶೀಯರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಗೋಡೆಯು ಮೇಲೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ &quot;ಗೋಡೆ ಕುಟಿಗ&quot;ರಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಡೆಮೆಯಾದವು, ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರತೊಡಗಿದರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಅವಸಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 13, 1990ರಂದು ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ''  ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ರದ್ದಾಗಿಹೋದವು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ([[Bundeswehr]]ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ) ನವೆಂಬರ್ 1991ರವರೆಗೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall at Potsdamer Platz March 2009.jpg|left|thumb| ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ, ಮಾರ್ಚ್ 2009]]

ಗೋಡೆಯ ಪತನವು ಜರ್ಮನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ವಿರೋಧ ===
ಅಂದಿನ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಲ್ಲಣವಿದ್ದಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರ ಬಳಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಗೊಡಬಾರದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Times2009.9.11&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |title=Thatcher told Gorbachev Britain did not want German reunification |accessdate=2009-11-08 |date=September 11, 2009 |work=Michael Binyon |publisher=Times |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{cquote|We do not want a united Germany. This would lead to a change to postwar borders, and we cannot allow that because such a development would undermine the stability of the whole international situation and could endanger our security.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |title=How Margaret Thatcher pleaded with Gorbachev not to let the Berlin Wall fall out of london |accessdate=2009-11-08 |date=September 15, 2009 |work=Hasan Suroor |publisher=Hindu |archive-date=2013-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719125911/http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ನಂತರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಫ್ರಾನ್‌ಸ್ವಾ ಮಿಟೆರಾನ್]] ಥ್ಯಾಚರ್‌ರವರಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ಹ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times2009.9.10&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |title=United Germany might allow another Hitler, Mitterrand told Thatcher |accessdate=2009-11-09 |date=September 10, 2009 |work=Helen Nugent |publisher=Times |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174119/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಸವಗಳು ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1989ರಂದು, [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ [[ಬೀಥೋವನ್ನನ]] [[9ನೇ ಸಿಂಫನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ (''[[ಓಡ್ ಟು ಜಾಯ್]]'' ) &quot;ಜಾಯ್&quot; ''({{lang|de|Freude}})'' ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ''({{lang|de|Freiheit}})''  ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Naxos 2072038&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2072038 |title=Ode To Freedom - Beethoven: Symphony No. 9 (NTSC)|accessdate = 2006-11-26 |author=Naxos |authorlink=Naxos Records |year=2006 |work=Naxos.com Classical Music Catalogue}} This is the publisher's catalogue entry for a DVD of Bernstein's Christmas 1989 &quot;Ode to Freedom&quot; concert. David Hasselhoff sang during the fall of the Berlin wall.&lt;/ref&gt;

21 ಜುಲೈ 1990ರಂದು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]] [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಆಲ್ಬಂ ''[[ದ ವಾಲ್]]''  ಅನ್ನು [[ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು]], ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು [[ಬಾನ್ ಜೋವಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಸೈನೇಡ್ ಓ’ ಕಾನರ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಡಾಲ್ಬೀ]], [[ಜೋನೀ ಮಿಚೆಲ್]], [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]], [[ಲೆವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್]], [[ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಂಕೋ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್ ಮಾರಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಸೆಲ್‌ಹಾಫ್]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆಗ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಾಡು &quot;[[ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದಲೂ [[ವರ್ನರ್ ಶುಲ್ಜ್]] ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜೀ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು [[ನವೆಂಬರ್ 9]] ಸರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ಮನ್ ರಜಾದಿನವಾಗುವುದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,316977,00.html |title=Debatte: Thierse fordert neuen Nationalfeiertag |date=2004-09-07 |accessdate=2009-02-22 |author=Jörg Aberger |publisher=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೆಂಬರ್ 9 [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಕೈಸರ್ [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ II]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ [[ವೀಮರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜತೆಗೇ ನವೆಂಬರ್ 9 1923ರ [[ಬೀರ್ ಹಾಲ್ ವಿಪ್ಲವ]] ದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವೂ, 1938ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕುಖ್ಯಾತ ''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಷ್ತ್]]''  [[ಪೋಗ್ರೋಮ್]]ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಂಕವೂ ಆಗಿದೆ. [[ನೊಬೆಲ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] ಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತ  &quot;ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 9 ಈಗಾಗಲೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ - 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ದಿನವು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಶ್ತ್‌ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Wiesel 1989&quot;&gt;{{cite |title=New York Times |date=1989-11-17}} - ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್, &quot;Op-Ed in response to the fall of the wall&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿರದುದ್ದರಿಂದ; ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಯುನಿಟಿ ಡೇ]]ಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.

=== 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ ===
ನವೆಂಬರ್ 9, 2009ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನ ಸುತ್ತ ಉತ್ಸವದ ಸಂಜೆಯನ್ನಾಚರಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ಅನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.  ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 1000 ಫೋಮ್ ಡೊಮಿನೋ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಲಾಗಿ ಅವು ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಿಖರಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot; /&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು [[Twitter]] ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು  ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [http://www.berlintwitterwall.com/ Berlin Twitter Wall] ಅನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ಇದನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Berlin Twitter Wall ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |title=RSF.org |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108121553/http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theglobeandmail.com/blogs/points-east/mr-hu-tear-down-this-firewall/article1338387/ TheGlobeAndMail.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.montrealgazette.com/technology/BERLIN+WALL+CHINA+MARKS+DATE/2193355/story.html MontrealGazette.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸವು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.  2009ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು &quot;ಫ್ರೀಡಮ್ ವಿದೌಟ್ ವಾಲ್ಸ್&quot; ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.germany.info/withoutwalls |title=Freedom Without Walls |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Washington, DC |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''Mauerreise''  (ಗೋಡೆಯ ಪಯಣ) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು: ಕೊರಿಯಾ, ಸೈಪ್ರೆಸ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಲಾವಿದರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 「ಗೋಡೆ」ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಂದು ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/ges/prj/mar/enindex.htm |title=The Wall in the World 2009 - 20th anniversary of the Fall of the Wall - Goethe-Institut |publisher=Goethe.de |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, Twinityಯು ವರ್ಚುಅಲ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಳತೆಯದೇ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.twinity.com/en/wall |title=The Berlin Wall in Twinity |accessdate=2009-11-09 |year=2009 |publisher=Twinity |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026144819/http://www.twinity.com/en/wall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ [[MTV Europe Music Awards]]ನಲ್ಲಿ, [[U2]] ಮತ್ತು [[Tokio Hotel]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. U2 ’ಎಟ್ ದ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್’ ಮತ್ತು Tokio Hotel &quot;ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮೈ ವಾಲ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

[[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕಲಾಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನೀಯರು]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ [[ಇಸ್ರೇಲೀ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಗೋಡೆ]]ಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/11/2009119151639325464.html Aljazeera.net]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
&lt;gallery&gt;
File:Berlin_Wall_(13-8-2006).jpg|ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಶೇನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್‌ಬಾನ್‌ಹಾಫ್‌ನ ಬಳಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ, ಆಗಸ್ಟ್ 2006
File:Berlin wall 1.jpg| ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್ ಬಳಿಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 2007
File:Checkpoint Charlie Memorial.JPG|ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.ಈ ಸ್ಮಾರಕವು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
File:Berlin Wall plaque.JPG|ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಕಡೆ ಈಗಿರುವ ನುಣುಪುಗಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ಫಲಕದ ಮೇಲೆ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ
File:BERLINER MAUER 1961–1989 plaque.jpg|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಫಲಕವು ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
File:HPIM1753.JPG|ಬರಹವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ನುಣುಪುಗಲ್ಲು
&lt;/gallery&gt;
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದಿದ್ದ ಮೂಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಮೂರು ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ: [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ಗಳ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮಾಜೀ [[Gestapo]] ಕೆಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್]]ನ ಮೊದಲನೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ) 80-ಮೀಟರುಗಳ (263 ಅಡಿ) ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ ; [[ಓಬರ್‌ಬಾಂಬ್ರಕ್]]ನ ಬಳಿಯ [[ಸ್ಪ್ರೀ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿರುವ ಎರಡನೇ ಗೋಡೆಯ (ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗ; ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ [[ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಒಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು ಕೂಡ ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇವಾವುದೂ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  [[ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]]ಗಳ ಜತೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಸೇವೆಯಾದ [[eBay]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಮರ್ಣಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರು ಕಾಯುವಾಗ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ [[ಗೋಡೆಗೀಚು]]ಗಳು ಇಂದು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳು ಬರೇ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗಗಳ ಜತೆಗೇ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ &quot;ಮೊದಲ&quot; ಗೊಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

=== ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
ಪತನದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾಸಗೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಒಂದು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ   200-ಮೀಟರ್ (656&amp;nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಅದು ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸತ್ತವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿ ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Furlong, Ray | title=Berlin Wall memorial is torn down | publisher=BBC News|date=July 5, 2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4651823.stm | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ===
ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''[[ಓಸ್ಸಿಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೆಸ್ಸಿ]]ಸ್'' ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''Mauer im Kopf''  (ತಲೆಯೊಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಶೇಕಡಾ 25 ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 12 ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಮತ್ತೆ &quot;ಗೋಡೆ&quot;ಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಬೇರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Reuters | title=One in 5 Germans wants Berlin Wall rebuilt | publisher=MSNBC | date=September 8, 2004 | url=http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613190725/http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archivedate=2006-06-13 | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt; ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಹತ್ತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಜನತೆ ಮಾತ್ರ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 12) ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರಕಿದವು.  ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಜರ್ಮನರು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=ZDF &quot;Wochenjournal&quot; | title=Große Zustimmung zur Wiedervereinigung | publisher=ZDF | date=November 5, 2009 | url=http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0,1872,7925355,00.html | accessdate=2006-11-06 | archive-date=2009-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091214050606/http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0%2C1872%2C7925355%2C00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ VTsIOM ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಆರರಷ್ಟು ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಕಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಇದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ &quot;ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಾರೆಂದು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 24ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಗಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |title=Reuters.com |access-date=2024-09-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116020725/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ===
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳ ಲಾಬಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿಸಿ]] ಬಳಿಯ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗಡಿಯ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು]]
* [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]
* [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]
* [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತ]], 1991
* [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು: &quot;ದ ಬಾಯ್ ಎಂಡ್ ದ ವಾಲ್&quot; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ, 1965&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0058412/ IMDb.com]&lt;/ref&gt;
**''[[ಡರ್ ಟನೆಲ್]]'', ಸುರಂಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ 
**''[[ಬರ್ಲಿನ್ ಟನೆಲ್ 21]]'', ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ  ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್]] ನಾಯಕನಟನಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. 
**''[[ದ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್]]'', ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತಾಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, 2006
**''[[ದ ಟನೆಲ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ NBC News Specialನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ.
* [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗೋಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಪರೇಶನ್ ಗೋಲ್ಡ್]]
* [[ಆಸ್ಟಾಲ್‌ಜೀ]]
* ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾದ [[Panmunjeom]], ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 
* [[ಮಾದರಿ ಸ್ಠಳಾಂತರೀಕರಣ]]
* [[ಆಧುನೀಕೋತ್ತರ]]
* [[ಹಂಗರಿಯ ಗಡಿಭಾಗದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]]
* [[ಶೈßಬೆಫೆಲ್]]
* [[ಐಕಮತ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]
* [[ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1961]]
* [[ದ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಲ್l (ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್)]]
* [[ದ ವಾಲ್ - ಲೈವ್ ಇನ್ ಬರ್ಲಿನ್]],[[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]]ರವರ ಒಂದು ರಾಕ್ ಒಪೆರಾ/ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ.

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
* {{Citation|last=Böcker|first=Anita|title=Regulation of Migration: International Experiences|publisher=Het Spinhuis|year=1998|isbn=9055890952}}
* {{cite book | authorlink = William F. Buckley, Jr. | last = Buckley | first = William F., Jr. | title = The Fall of the Berlin Wall| url = https://archive.org/details/isbn_9780471267362 | location = [[Hoboken, New Jersey]] | publisher = [[John Wiley and Sons]] | year = 2004 | isbn = 0-471-26736-8 }}
* {{cite book| first = Curtis | last = Cate| title = The Ides of August: The Berlin Wall Crisis—1961 | url = https://archive.org/details/idesofaugustberl0000cate | location = New York City| publisher = M. Evans | year = 1978 }}
* [[ಚೈಲ್ಡ್ಸ್]], ಡೇವಿಡ್ ಎಚ್, (2001) ''The Fall of the GDR: Germany's Road To Unity'', Longman,[http://www.pearsoned.co.uk/Bookshop/detail.asp?item=100000000004463 Pearsoned.co.uk] 2001. ISBN13:9780582315693, ISBN10: 0582315697
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, ''The GDR: Moscow's German Ally'', (Second Edition 1988, First Edition 1983, George Allen &amp; Unwin, London) ISBN 0-04-354029-5, 9780043540299.
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2001) ''The Fall of the GDR'', Longman. ISBN 0-582-31569-7 [http://www.amazon.co.uk/Fall-Themes-Modern-German-History/dp/0582315697 Amazon.co.uk]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2000) ''The Two Red Flags: European Social Democracy &amp; Soviet Communism Since 1945'', Routledge. [http://www.informaworld.com/smpp/title~db=all~content=t732627883 Informaworld.com]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1991) ''Germany in the Twentieth Century'', (From pre-1918 to the restoration of German unity), Batsford, Third edition. ISBN 0 713467959
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1987) ''East Germany to the 1990s Can It Resist Glasnost?'',[http://openlibrary.org/b/OL16520921M/East_Germany_to_the_1990s ] The Economist Intelligence Unit. ISBN 0-85058-245-8, 9780850582451. [http://www.worldcat.org/search?q=au%3A%22Childs%2C+David%2C%22&amp;amp;qt=hot_author Worldcat.org]
* {{Citation|last=Dale|first=Gareth|title=Popular Protest in East Germany, 1945-1989: Judgements on the Street|publisher=Routledge|year=2005|isbn=071465408}}
* {{Citation|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}}
* {{Citation|last=Gaddis|first=John Lewis|title=The Cold War: A New History|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}}
* {{Citation|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2003|isbn=0691096783}}
* {{cite book | first = Honoré M. | last = Catudal | title = [[John F. Kennedy|Kennedy]] and the Berlin Wall Crisis | location = [[West Berlin]] | publisher = Berlin Verlag | year = 1980 }}
* {{cite book | author = Hertle, Hans-Hermann | title = The Berlin Wall | location = Bonn | publisher = Federal Centre for Political Education | year = 2007 }}
* {{cite web | author = [[John F. Kennedy|Kennedy, John F.]] | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | title = July 25, 1961 speech | accessdate = 2009-10-20 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429042056/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | url-status = dead }}
* {{Citation|last1=Loescher|first=Gil|title=The UNHCR and World Politics: A Perilous Path|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0198297165}}
* {{cite book | author = [[Rory Maclean|Maclean, Rory]] | title = Stalin's Nose: Across the Face of Europe | url = https://archive.org/details/stalinsnoseacros0000macl | location = London | publisher = HarperCollins | year = 1992 }}
* {{citation |last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2000|isbn=0890969671}}
* {{Citation|last=Mynz|first=Rainer|title=Where Did They All Come From? Typology and Geography of European Mass Migration In the Twentieth Century; European Population Conference Congress European de Démographie|publisher=United Nations Population Division|year=1995}}
* {{Citation|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}}
* {{cite book | author = [[Peter Schneider (writer)|Schneider, Peter]]| title = The Wall Jumper | location = London | publisher = Penguin Classics | year = 2005 }}
* ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989. Bloomsbury 2006
* {{Citation|last=Thackeray|first=Frank W.|title=Events that changed Germany|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0313328145}}
* {{cite book | author = Friedrich, Thomas (writer),and Harry Hampel (photos) | title = Wo die Mauer War/Where was the Wall? | url = https://archive.org/details/isbn_3875846958 | location = Berlin | publisher = Nicolai | year = 1996 | isbn = 3875846958 }}
* {{Citation|last=Turner|first=Henry Ashby|title=The Two Germanies Since 1945: East and West|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0300038658}}
* {{Citation|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}}
* Luftbildatlas. Entlang der Berliner Mauer. Karten, Pläne und Fotos. Hans Wolfgang Hoffmann / Philipp Meuser (eds.) Berlin 2009. ISBN 978-3-938666-84-5

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Berlin Wall}}
* [http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall Scholars Reflect on the 20th Anniversary of the Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018203313/http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall |date=2011-10-18 }}
* [http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html Explore the former inner German border with DW's animated video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127020640/http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html |date=2011-11-27 }}
* [https://www.theguardian.com/berlin-wall-20-years-on Berlin Wall: 20 years on] video series from ''[[The Guardian]]'' 
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E The CWIHP Collection on the Rise and Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123859/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E |date=2011-06-05 }}
* {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20091016014732/http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/10__Press__Facts/03__Infocus/04__Without__Walls/__Main__S.html Freedom Without Walls: German Missions in the United States] Looking Back at the Fall of the Berlin Wall - official homepage
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/652147/ Chronicle of the Wall] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯಾ ಮೂಲ 
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ The Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903100320/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ |date=2011-09-03 }} Original reports and pictures from The Times
* [http://www.berlin.de/mauer/index.en.html The Berlin Wall] Official Website Berlin.de
* {{de icon}} [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php Chronik der Mauer] Chronicle of the Wall
* {{de icon}} {{en icon}} [http://www.innerdeutsche-grenze.info/ Information Berlin Wall and East-Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112223844/http://www.innerdeutsche-grenze.info/ |date=2011-11-12 }}
* [http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html Retracing the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410144553/http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html |date=2007-04-10 }}
* [http://www.berliner-mauer-dokumentationszentrum.de/ Bernauer Straße Memorial website]
* {{de icon}} [http://www.passkontrolle-ddr.de/ Information on the East German border system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429230943/http://www.passkontrolle-ddr.de/ |date=2007-04-29 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=O2GRQP7K0iY&amp;amp;feature=related Escape from GDR, a five-part documentary on YouTube on tunnelling under the Berlin]
* [http://www.western-allies-berlin.com/ Allied Forces in Berlin (FR, UK &amp; US Berlin Brigade)]
* [https://www.theguardian.com/wall/ Photographs of time of the Fall as well as updates on the current situation in Germany]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.theberlinobserver.com/1stBG18thinf.html Reports on reinforcements to Berlin Brigade]
* [https://web.archive.org/web/20060219134229/http://www.jfklibrary.org/jfk_berlin_crisis_speech.html JFK speech clarifying limits of American protection]
* [http://home.att.net/~rw.rynerson/index2.htm &quot;Berlin 1969&quot; includes sections on Helmstedt-Berlin rail operations.]
* [http://home.att.net/~rails_to_berlin/home.htm Includes articles on rail transport for Berlin during the Cold War. (large files)]
* [http://www.berlin-life.com/berlin/wall Berlin Life: A concise but thorough history of the wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall: Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}
* [http://www.thelivesofothers.com/ The Lives of Others official website]
* [http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp Important Berlin Wall Dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905191325/http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp |date=2010-09-05 }}
* [http://www.brianrose.com/lostborder.htm The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain]
* [http://www.goethe.de/ges/pok/dos/dos/mau/enindex.htm Dossier: The Fall of the Wall – New Perspectives on 1989]
* [http://www.germany.info/withoutwalls Freedom Without Walls, 20th Anniversary Public Diplomacy Campaign by the German Embassy Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |date=2010-12-28 }}

=== ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ===
* [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;amp;display=list Berlin Wall newsreel archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114225402/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;display=list |date=2012-01-14 }} at [[British Pathe]] [[Adobe Flash]] [[video]])
* [https://www.wir-waren-so-frei.de/ Moments in Time 1989/1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202160558/http://www.wir-waren-so-frei.de/ |date=2010-12-02 }} Internet Archive presenting personal films and photos of the time of the Fall of the Berlin Wall and the German reunification, mostly licenced under CC
* [http://netzspannung.org/database/113713/en Berlin, Cyber City]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mixed Reality Installation realized by media artists [http://fleischmann-strauss.de/ M. Fleischmann &amp; W. Strauss]. {{youtube|BYmnVTvGssg}}
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/659901 {{de icon}} Comprehensive Gallery (1961 to 1990) from the website Chronicle of the Wall]
* [http://galleries.fototagger.com/link.php?action=detail&amp;amp;id=546 Gallery of annotated photographs of the Berlin Wall]
* [http://www.e-cityvisit.com/thewall.html Virtual e-Tours &quot;The Wall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221149/http://www.e-cityvisit.com/thewall.html |date=2015-09-23 }} Shockwave Player required
* [http://rosset.org/photography/berlin/berlin.htm {{fr icon}} Photos of the Berlin Wall by Georges Rosset]
* [http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html Photos of the Berlin Wall 1989 to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614232249/http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html |date=2007-06-14 }}
* [http://www.berlin-wall.net/photogallery.htm Gallery at berlin-wall.net]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_wall.html Berlin Wall] Panorama of the East Side Gallery
* [http://czechdaily.wordpress.com/2007/09/11/one-saturday-in-berlin/ One Day In Berlin: Tracing The Wall]
* [http://www.dailysoft.com/berlinwall/ Berlin Wall Online], Chronicle of the Berlin Wall history includes an archive of photographs and texts
* [http://www.andreas.com/berlin.html Personal Account of the Fall of the Berlin Wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall, Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ವಿವರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು. 
* [http://germany.info/wallstories Personal Accounts of November 9, 1989]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://staff-www.uni-marburg.de/~nail/mauer.htm {{de icon}} Photos of the Berlin Wall 1962-1990]
* [http://www.flickr.com/groups/52809934@N00/ Large collection of images in Berlin Wall group] at [[Flickr]]

{{Cold War}}

{{Coord|52|30|58|N|13|22|37|E|type:landmark_scale:100000_region:DE-BE|display=title}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>8otpq5i8j30srt8vuj5gtzgjqvl6iid</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435312</id>
      <parentid>1435311</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಹಿನ್ನೆಲೆ */</comment>
      <origin>1435312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189804" sha1="by5uvuwp7ci1bo4118yinde9h4w6jzx" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Berlinermauer.jpg|thumb|right|300px| 1986ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ ’ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್’ ಬಗೆಗಿನ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳ ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-wall-map en.svg|thumb|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ಗೋಡೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Deutschland Besatzungszonen - 1945 1946.svg|thumb|ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 1947ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೋಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಡಳಿತ/ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವುವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬರ್ಲಿನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಜೂನ್ 26, 1963ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಭೇಟಿ.]]

'''ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ''' ({{lang-de|Berliner Mauer}}) ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (GDR, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]])ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಅದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೇರಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಈ ಗೋಡೆಯು ಬೃಹತ್ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ಗೋಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು (ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಇದು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕಂದಕಗಳು, &quot;[[ಫಕೀರನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot; ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯು (the IGB) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳು[[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]ಯ ಸಂಕೇತವಾದವು. ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ವಲಸೆ ಪ್ರತಿಬಂಧ]]ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು GDRನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದವರು]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  1961ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗೋಡೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಲಸೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ GDR ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Monday, Nov. 20, 1989 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |title=Freedom! - TIME |publisher=TIME&lt;! |date=1989-11-20 |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825012437/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 200 ಎಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;[[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ]] ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot; ({{lang-de|Antifaschistischer Schutzwall}}) ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಇದು ನೆರೆಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ನಾಜೀ-ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;[[ವಾಲ್ ಆಫ್ ಶೇಮ್(ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದ ಗೋಡೆ)]]&quot;{{ndash}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಟ್]]{{ndash}} ಗೋಡೆಯು [[ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.
* 1989ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿರೂಪದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.   ನೆರೆಯ [[ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]]-ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 9, 1989ರಂದು ಎಲ್ಲಾ GDR ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*  ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಡಗರದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಆನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು; 
* ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಮ್ಡು ಗೋಡೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸಿಕೊಂದವು. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನವು [[ಜರ್ಮನ್ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ ===
* [[ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಾಪ್ತಿ]]ಯಾದ ನಂತರ, [[ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ([[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ)ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಸುಪರ್ದುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲ]]ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು: 
* ಇವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಲೈಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;miller4&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=4-5}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪುರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ರು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು, [[ಸರಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;miller16&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}&lt;/ref&gt; 
* ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಲಕ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನದಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದವು.

=== ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ತನ್ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಸುರಕ್ಷಾ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ)]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು, ಇದು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆತನು ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;miller10&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=10}}&lt;/ref&gt;  1945ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನು ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂದಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದೆಂದೂ, ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿ ಬರುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;miller13&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}&lt;/ref&gt; 
* ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=95-5}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಮಂತ್ರಿಗಳು-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಿತು. (ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ. ''The Two Germanies Since 1945: East and West'', Yale University Press, 1987, ISBN 0-300-03865-8, ಪುಟ 20)&lt;/ref&gt;
*  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಛೀಮಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot; /&gt; 
* [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಲಾಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೋಸುಗ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಲಕರಣೆಯು &lt;ref name=&quot;turner47&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=47}}&lt;/ref&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ [[SMERSH]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=96}}&lt;/ref&gt;
* 1948ರಲ್ಲಿ, ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ [[ಬರ್ಲಿನ್ ದಿಗ್ಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಹಾ &quot;ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್&quot;(ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}&lt;/ref&gt;
*  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;turner29&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=29}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 300,000ದಷ್ಟು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರು ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಿಶ್-ಬೌರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'', Berg Publishers, 1990, ISBN 0-85496-684-6, ಪುಟ 143&lt;/ref&gt; 
* ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೌಕಾಸಾಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;Gaddis 2005, p. 34&quot;&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1949ರಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ)]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತೇ ವಿನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನಲ್ಲ.  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wettig179&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಭಿನಂದನಾ ತಂತಿಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ &quot;ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (Wettig, Gerhard, ''Stalin and the Cold War in Europe'', Rowman &amp;amp; Littlefield, 2008, ISBN 0-7425-5542-9, page 179)&lt;/ref&gt; 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (''{{lang|de|&quot;Soziale Marktwirtschaft&quot;}}''  ಜರ್ಮನ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ([[ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]])ಯಿಂದ ಬಹಳವೇ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.   
* 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ &quot;[[ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (''{{lang|de|&quot;Wirtschaftswunder&quot;}}'' ). ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸತೊಡಗಿದರು.

=== 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀಮೆಗಳವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರಲ್ಲದೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಜಾಗ ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot;&gt;{{Harvnb|Thackeray|2004|p=188}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ 197,000; 1951ರಲ್ಲಿ 165,000  ಮತ್ತು 1953ರಲ್ಲಿ 331,000ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{lang|de|[http://www.stmas.bayern.de/migration/aussiedler/aussstat.pdf Bayerisches Staatsministerium für Arbeit und Sozialordnung, Familie und Frauen, ''Statistik Spätaussiedler Dezember 2007'']}}, p.3 (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;loescher60&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=60}}&lt;/ref&gt;  
* 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ [[ಸೋವಿಯೆತೀಕರಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾವನೆಗೆ 1952ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1953ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;loescher68&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=68}}&lt;/ref&gt; 1953ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ 226,೦೦೦ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;dale17&quot;&gt;{{Harvnb|Dale|2005|p=17}}&lt;/ref&gt;

== ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ==
* 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳು, [[ವಲಸೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty114&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}&lt;/ref&gt; ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು, 
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name= &quot;dowty116&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=116}}&lt;/ref&gt; 1952ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=121}}&lt;/ref&gt;
*  ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1952ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಯಕರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತಾರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಶಿಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೊಟೋವ್]], GDRನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಸ್(ಅನುಮತಿಪತ್ರ)ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿರಿಸಿದನು.
* ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪರಿಸ್ಠಿತಿಯು &quot;ಅಸಹನೀಯ&quot;ವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಆತನು, &quot;ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು - ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಗಡಿರೇಖ್ಹೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದು... ಜರ್ಮನರು ಭದ್ರತಾ ರೇಖೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿಯಾದರೂ ಕಾಯುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison240&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=240-fn}}&lt;/ref&gt;
* ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಪಾಲಿಗೆ GDRನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೌರ ಆಂದೋಲನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;harrison98&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=98}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಮೊದಲು, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ’ಭೇಟಿ’ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 
* ಆದರೆ, ಈ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ದೇಶ ತೊರೆದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಪೆರ್‌ವುಖಿನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಯು ನಗರದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹೋಲಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಗಣತಂತ್ರವಿರುವ (ಪೂರ್ವ)ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲುವುದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt;

=== ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಯ ಲೋಪದೋಷ ===
* [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;harrison99&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಯು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಬರ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರೆಲ್, ''Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961'', p. 56. [[Oxford University Press]], 2006&lt;/ref&gt; 
* ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1957ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೇಕಡಾ 60ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; ಪೂರ್ಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ಟ್ರೇನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}&lt;/ref&gt; 
* ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;[[ಪಾರುಗಂಡಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20 ಇಪ್ಪತ್ತರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt;

=== ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಸೋರಿಕೆ ===
* ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯುವವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಶಂಕೆಯಂತೆ &quot;[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot; /&gt;  ಆಗಿನ [[CPSU]]ನ Director on Relations with Communist and Workers Parties of Socialist Countries ಆಗಿದ್ದ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೊವ್]], ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1958ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಗೆ ತುರ್ತಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 50%ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=100}}&lt;/ref&gt; 
* ಆಂದ್ರೊಪೊವ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಯಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರೂ ಕೂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ದೊರಕಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt; ಆತನು &quot;ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪಲಾಯನವು ಬಹಳ ಕಳವಳಕಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್the flight of the intelligentsia has reached a particularly critical phase.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt;
* 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 61%ರಷ್ಟು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 70.5%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಈ ನಷ್ಟವು ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು $7 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ $9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ $17 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುವಜನತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೋಕರ್ ರೋಲ್ಫ್ ಬರ್ಗ್‌ಹಾನ್, ''Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century'', p. 227. [[Cambridge University Press]], 1987&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವೆಂದರೆ, ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pearson75&quot;&gt;{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ, 1961 ==
[[ಚಿತ್ರ:Berlin Wall 1961-11-20.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು,ನವೆಂಬರ್ 20, 1961.]]
* ಜೂನ್ 15, 1961ರಂದು, [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು [[GDR ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಟ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ''{{lang|de|&quot;Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!&quot;}}''  (ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ!) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''{{lang|de|Mauer}}''  (ಗೋಡೆ)ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 
* [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಮತ್ತು ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html Wiegrefe, Klaus. ][http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html &quot;Wir lassen euch jetzt ein, zwei Wochen Zeit&quot;], {{lang|de|''Spiegel Online - einestages''}}, May 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/politik/article3828831/Das-Gespraech-zwischen-Ulbricht-und-Chruschtschow.html Record of the conversation]&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 1961ರಂದು GDRನ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ {{lang|de|Döllnsee}}ನ ಸರ್ಕಾರೀ ಅತಿಥಿಗೃಹವೊಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ {{lang|de|Ulbricht}} ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
* ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ಭಾನುವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು ಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ 156 ಕಿಲೋಮೀಟರು(97 ಮೈಲಿ)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 43 ಕಿಲೋಮೀಟರು(27 ಮೈಲು)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಈ ತಡೆಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.  
* ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] (NVA) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (KdA)ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿರಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸರಪಳಿ ಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಮೈನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಣ ಜರ್ಮನ್ ಒಳಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕೌಬಾಯ್ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ &quot;[[ಡೋಂಟ್ ಫೆನ್ಸ್ ಮಿ ಇನ್]]&quot;(ನನ್ನನ್ನು ಬೇಲಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಡ) ಎಂಬುದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.

=== ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುವಂತಾಯಿತು.  ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಶತ್ರು ವಲಯದ ಆವೃತ ವಲಯವಾಗುಳಿಯಿತು. 
*  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರು ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಮೇಯರ್ ({{lang|de|[[Oberbürgermeister]]}}) ಮೈಕೆಲ್ ಆಬೊಟ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಗೂಢಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಈ ಗೋಡೆಯ ತಾಣವು ನಗರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
* ಜುಲೈ 25, 1961ರಂದು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;[http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm US Politics Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306110820/http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm |date=2010-03-06 }} - speech transcript&lt;/ref&gt;; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಮಾನಕರ ಪತನವುಂಟಾಗುವುದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿನೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತಾದರೂ ಇದು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಗೋಡೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು.
* ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾನು ಗೋಡೆಯನ್ನು &quot;ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಭಾಗ&quot;ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Baby-Wall-1968.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವದೆಡೆಯಿಂದ, 1968. ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ &quot;ಬೇಬಿ ವಾಲ್&quot; ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಠಳವಾಗಿದ್ದಿತು]]
{{Listen
| filename = Jfk berlin address high.ogg
| title = ''Ich bin ein Berliner'' (I am a Berliner) speech
| description = Speech from the [[Rathaus Schöneberg]] by John F. Kennedy, June 26, 1963. Duration 9:22.
| format = [[Ogg]]
| type = speech
}}
* ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು. 
* ಅವರು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ GDR/ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದೀ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು; ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989''. Bloomsbury 2006&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗೋಡೆಯು ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot;ಯಾಗಿದ್ದು ({{lang-de|&quot;antifaschistischer Schutzwall&quot;}}) ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080409133940/http://www.goethe.de/ges/ztg/thm/ddg/en1748571.htm Goethe-Institut - Topics - German-German History Goethe-Institut]&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;''{{lang|de|&quot;Die Regierungen der Warschauer Vertragsstaaten wenden sich an die Volkskammer und an die Regierung der DDR mit dem Vorschlag, an der Westberliner Grenze eine solche Ordnung einzuführen, durch die der Wühltätigkeit gegen die Länder des sozialistischen Lagers zuverlässig der Weg verlegt und ringsum das ganze Gebiet West-Berlins eine verlässliche Bewachung gewährleistet wird.&quot;}}''  {{lang|de|[https://www.welt.de/print-welt/article252861/Berlin_wird_geteilt.html Die Welt: Berlin wird geteilt]}}&lt;/ref&gt;
*ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |title={{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961 |access-date=2010-05-14 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025112/http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |url-status=dead }} {{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961]&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ [[SED]] ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆಯೊಂದು [['ಗಣತಂತ್ರದಿಂದ ದೂರಹಾರುವಿಕೆ']]ಯ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.: 
{{quotation|Both from the moral standpoint as well as in terms of the interests of the whole German nation, leaving the GDR is an act of political and moral backwardness and depravity.
Those who let themselves be recruited objectively serve West German Reaction and militarism, whether they know it or not. Is it not despicable when for the sake of a few alluring job offers or other false promises about a &quot;guaranteed future&quot; one leaves a country in which the seed for a new and more beautiful life is sprouting, and is already showing the first fruits, for the place that favors a new war and destruction?
Is it not an act of political depravity when citizens, whether young people, workers, or members of the intelligentsia, leave and betray what our people have created through common labor in our republic to offer themselves to the American or British secret services or work for the West German factory owners, [[Junker]]s, or militarists? Does not leaving the land of progress for the morass of an historically outdated social order demonstrate political backwardness and blindness?...
[W]orkers throughout Germany will demand punishment for those who today leave the German Democratic Republic, the strong bastion of the fight for peace, to serve the deadly enemy of the German people, the imperialists and militarists.&lt;ref&gt;English translation of {{lang|de|&quot;[http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/notiz3.htm Wer die Deutsche Demokratische Republik verläßt, stellt sich auf die Seite der Kriegstreiber]&quot;}} (&quot;He Who Leaves the German Democratic Republic Joins the Warmongers&quot;, ''{{lang|de|Notizbuch des Agitators}}'' (&quot;Agitator's Notebook&quot;), Berlin: Socialist Unity Party's Agitation Department, November 1955.&lt;/ref&gt;}}

=== ಅನುಷಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===
* ಕೆನಡಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಜನರಲ್ [[ಲೂಶಿಯಸ್ ಡಿ. ಕ್ಲೇ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ರಾಯಭಾರಿಯ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 
* ಅವರು ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬ್. ಜಾನ್ಸನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1961ರ ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ [[ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಅವರು ಮೂರೂ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನಾದಳ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು&amp;nbsp; — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ([[Forces Françaises à Berlin]]). 
* ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಂದು ಕೆನಡಿಯು ಅವರೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಗ್ರೂಪ್, 18ನೇ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ (ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಎಸ್. ಜಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;See also [[Hackworth]], About Face&lt;/ref&gt;
* ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ತುಕಡಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಾಯ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಶಗಳಾದ ಐದು ಪಥಸಂಚಲನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಸಿದ್ದ 1500 ಸೈನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ 491 ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು - 06:34ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟವು.  
*  [[ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್]] ಎಂಬ [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್]]ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ/ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾದಳದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಯು.ಎಸ್.ನವರನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾದಿಯು 160 ಕಿಲೋಮೀಟರು(100&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್‌ವರೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 177&amp;nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರು(110&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಆಟೋಬಾನ್]]ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮರಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಎದುರುಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  
*  ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು 04:00ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು ತನ್ನ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮರು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜನರಲ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಓ. ಹಾರ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು 4,224 ಮಂದಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತೆರಳಿದರು.  
* ಮುಂದಿನ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುಕಡಿಯೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಟೋಬಾನ್ ಮೂಲಕವೇ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆಗೆ ತಡೆಗಾಲು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು: 
* ಗೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದುಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.  GDRನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. 
* ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವರೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆ]]ಯ ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
=== ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Karte berliner mauer en.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳು(1989)]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು {{Convert|140|km|mi}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡನೆಯ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ {{Convert|100|m|yd}} ಬೇಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಬೇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 
* ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಮನುಷ್ಯರದಲ್ಲದ ಭೂಮಿ]](ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ''ದ ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆದಕಿದ ಗಾರೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾವಲಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot; /&gt; 
* ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದ್ಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುರಿಯಿಡಲು ಅಡ್ಡಿತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. 
 ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು:
# ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1961)
# ಸುಧಾರಿತ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1962–1965)
# ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆ (1965–1975)
# ''{{lang|de|Grenzmauer 75}}''  (ಗಡಿ ಗೋಡೆ 75) (1975–1989)
* The &quot;ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗೋಡೆ&quot;ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;{{lang|de|Stützwandelement UL 12.11}}&quot; (ಗೋಡೆಯ ಅಂಶವಾದ UL 12.11ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗೋಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. Begun in 1975&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts.htm |title=Facts of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ಈ ಗೋಡೆಯು&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot;&gt;{{cite web |author=P. Dousset; A. Souquet; S. Lelarge |url=http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |title=Berlin Wall |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2006-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913215115/http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು {{Convert|3.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{Convert|1.2|m|ft}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ 45,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು 16,155,000 [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಥವಾ ಸುಮಾರು 3,638,000 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts_02.htm |title=Fourth Generation of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; * ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[[Rise and Fall of the Berlin Wall]]. [[History Channel]], 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt;  ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸುಮಾರುಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Rise and Fall of the Berlin Wall&quot;. ''History Channel'', 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನುಣುಪು ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಲರಿ [[ಬೇಲಿ]], ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬೇಲಿ, ವಾಹನ-ಮಾರಕ ಕಂದಕಗಳು, [[ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು]], ಉದ್ದ ಸರಪಣಿಯ ನಾಯಿಗಳು, &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‍&quot;ನ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಮೊಳೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot;, 116ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು]],&lt;ref&gt;{{cite web |author=Popiolek |url=http://www.die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |title=The Berlin wall : History of Berlin Wall : Facts |publisher=Die-berliner-mauer.de |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011801/http://die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 20 [[ಬಂಕರ್]]ಗಳು ಇದ್ದವು. 
* ಗೋಡೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವು, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚೆದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಡೆಯ [[ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಚೂರುಗಳು]] ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ.  ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್‌ಗಳಾಗಲೀ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗನ್‌ಗಳಾಗಲೀ]] ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot;&gt;According to Hagen Koch, former [[Stasi]]-officer, in [[Geert Mak]]'s documentary [[In Europa]], episode [http://www.ineuropa.nl/programmas/36788896/afleveringen/40824233/ ''1961 - DDR'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209113951/http://v.youku.com/v_show/id_XNTEzNDkyMDY4.html |date=2021-02-09 }}, ಜನವರಿ 25, 2009&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಳಗೇ ಇದ್ದ ವಲಯ-ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಡೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಇಂದಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದವು:
* '''[[ಓಬರ್‌ಹೇವೆಲ್]] :'''  [[ಮುಹ್ಲೆನ್‌ಬೆಕರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ)&lt;/small&gt;, [[ಗ್ಲೀನಿಕ್/ನಾರ್ಡ್‌ಬಾಹ್‌ನ್]], [[ಹೋಹೆನ್ ನ್ಯೂಯೆಂಡಾರ್ಫ್]], [[ಹೆನ್ನಿಗ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]]
* '''[[ಹೇವೆಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] :'''  [[ಶಾನ್‌ವಾಲ್ಡ್-ಗ್ಲೇನ್]], [[ಫಾಲ್ಕೆನ್‌ಸೀ]], [[ಡಾಲ್‌ಗೋ-ಡೋಬೆರಿಟ್ಸ್]]
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]'''  (ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್)
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್-ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಮಾರ್ಕ್]] :'''  [[ಸ್ಟಾಹ್‌ನ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ಕ್ಲೇನ್‌ಮ್ಯಾಶ್‌ನೋವ್]], [[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್]]
* '''[[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್-ಫ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್]] :'''  [[ಗ್ರೋಬೀರೆನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾಹ್ಲೋವ್]]
* '''[[ಡಾಹ್‍ಮ್-ಸ್ಪ್ರೀವಾಲ್ಡ್]] :'''  [[ಶೋನ್‌ಫೆಲ್ಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ)&lt;/small&gt;

== ಅಧಿಕೃತ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
* ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದೇಶೀಯರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ GDR ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದೀ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ  ಹೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, 
* ಇತರ ದೇಶಗಳವರು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]] ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮರ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನ ಮೂಲೆ.&lt;ref name=&quot;harrison206&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=206-14}}&lt;/ref&gt;
* ಹಲವಾರು ಇತರ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.  ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ([[ಪೋಲಂಡ್]], [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]), ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  
* After the 1972ರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್]](ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇರಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಭಾಗ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು(ನೋಡಿ ''[[ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟೂಕೆನ್]]'' ).
[[ಚಿತ್ರ:Berlin - You are leaving.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಯು ಆರ್ ಲೀವಿಂಗ್’ ಸೂಚನಾಫಲಕ.]]
*ನಾಲ್ಕು [[ಆಟೋಬಾನ್]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಇಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಎಂಬ ಊರುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೇಲಿಂಡೆನ್ ಮೂಲಕ (ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರಾವೋ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ಲಿನ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಟೋಬಾನ್]]. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ರೇಲ್ವೇ ಮೂಲಕ(ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ  ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿಬರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು.
ಜರ್ಮನರಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಗಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸ್ಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಬರ್ಲಿನ್‍ನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳಾದ [[ಎಸ್-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯು-ಬಾನ್]]ಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot; /&gt; ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಭಾಗವಾದವು; ಹಲವಾರು ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 
*ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಲ್ವೇಲೈನುಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಪೂರ್ವದ ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳ ( ''{{lang|de|Geisterbahnhöfe}},''  ಅಥವಾ [[ಘೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]]s) ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾಲಗಳೆರಡೂ {{lang|de|Friedrichstraße}}ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಗಡಿದಾಟುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವರಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.

=== ಯಾರು ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು ===
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  
* ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹಗಲುಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಸಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
*  1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ DM 25ನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ 1:1ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಕ್ವಾಪಾಸು ತೆರಳುವಾಗ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು DM 5 ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಮೊದಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರಿಂದ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  
* 1963ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದು, ಆ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಭೇಟಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು(''{{lang|de|Passierscheinregelung}}'' ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು 1964, 1965 ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* 1971ರಲ್ಲಿ [[Four Power Agreement on Berlin]]ನ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದೂ, ಇವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.  
* ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಪತನವಾಗುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
*  1965ರ ಆರಂಭದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೆನ್ಷನರುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ಮುಖ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧುಬಳಗದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಕಲಾವಿದರು, ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಲೇಖಕರು ಇತ್ಯಾದಿ.)
* ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿಯೂ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, GDR ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ [[ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]]ಗಳಿಗೆ (DM) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 
* ಇದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ GDR ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ DM ಮೊತ್ತವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಧತಿಯು (''[[Begrüßungsgeld]]'', ಅಥವಾ ಸ್ವಾಗತಧನ) ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಅದರೆ ಇಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಅಪವಾದಗಳು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ವೀಸಾ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮೊತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಗಸ್ತಿನವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಫೋರ್ ಪವರ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಕಾಳಜಿಗೆ ಅವರು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೀತಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ GDRನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; 
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು GDRಗಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ [[Military Liaison Missions]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು:
;ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಣ ರಹದಾರಿ
* '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ:'''  ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಟೋಬಾನ್ (A2) (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾವೋ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ). ಈ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
* '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ:'''  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರೇನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು  GDRನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ (ಕರ್ತವ್ಯ) ಟ್ರೇನುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. GDRನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಗೇ ಇದ್ದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಬ್ ನೀಟ್ಸೀಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಲಭ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾರ್ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆಯೇ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

;ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ
* [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] (ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತ)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತೆಯೆ GDRನ ತಮ್ಮ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆಕ್ರಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಯಮಿತ ಓಡಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪಡೆಗಳೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯಾಣಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೀಡೆರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

=== ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Conrad-schumann.jpg|thumb|NVA ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್ ಗೋಡೆಯ 1961ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಗೋಡೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 5,000 ಮಂದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ, ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸತ್ತುಹೋದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ವಿಧವೆಯೂ ಆಗಿರುವ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Chronik der Mauer: Todesopfer an der Berliner Mauer] (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronik&quot;&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 Forschungsprojekt „Die Todesopfer an der Berliner Mauer, 1961-1989“: BILANZ (Stand: 7. ][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 August 2008) (in German)]&lt;/ref&gt;  [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನ [[Center for Contemporary Historical Research]] ([[ZZF]])ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವೊಂದು 136 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Center for Contemporary Historical Research (Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam e.][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 V) in German]&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 98 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದವು.

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ [[ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವು &quot;ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕು&quot;ವ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲ.  GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಧದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸಂಶೋಧಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973ರ ಆದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಕೋವಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದಿರಿ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಂಡಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಈ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಸದಾ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;BBCSept2007&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6943093.stm | publisher=BBC|date=2007-08-12 | accessdate=2007-08-12 | quote=A newly discovered order is the firmest evidence yet that the communist regime gave explicit shoot-to-kill orders, says Germany's director of Stasi files. | title=E German 'licence to kill' found}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಹಾರುವುದೋ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಆಚೆ ಹಾರುವುದೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿಂತುಹೋದವು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹಲಗೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೊಳೆಬಡಿದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1961ರಂದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್]] ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲು ಸೈನಿಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.&lt;ref&gt;&quot;Conrad Schumann, 56, Symbol of E. Berlin escapes&quot;; North Sports Final Edition Associated Press. ''Chicago Tribune'', Chicago, Ill.: Jun 23, 1998. pg. 8&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 1963ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಪರಾರಿಯನ್ನು ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ 19 ವಯಸ್ಸಿನ [[Nationale Volksarmee]]ಯ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರನು ಕೈಗೊಂಡನು.   ತಾನು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಾಹಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಓಡಿಸಿದನು.  ಆತನ ಮೇಲೆ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲಿನವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು.  ಈ ಪೊಲೀಸನು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಹನದಿಂದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.&lt;ref&gt;Hertle, Hans-Hermann (2008). ''The Berlin Wall: Monument of the Cold War''. Ch. Links Verlag, p. 72. ISBN 1-58648-683-7&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Memorial to the Victims of the Wall-1982.jpg|thumb|left|ಗೋಡೆಯು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಸ್ಮಾರಕ, ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳೊಂದಿಗೆ, 1982]]
ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಉದ್ದನೆಯ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡು ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಲೂನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಏರಿಯಲ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, [[ಅತಿಹಗುರ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆರಂಭದ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಇಡಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಜನರು (ಮುಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೀರ್ವರು) ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕಂಬಿಯಡಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.  ಮಲಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಅವರು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.  ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸು ಪರಾರಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಲಾಯನಗಳಿಗೆ [[ಗಿರ್‌ಮನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ಪರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Gesellschaft für Sport und Technikನ ಹಗುರ ವಿಮಾನವಾದ [[Zlin Z 42]]M ಅನ್ನು [[RAF Gatow]]ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಇಳಿಸಿದನು.  DDR-WOH ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಇದ್ದ ಆತನ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[RAF]]ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಹಾಸ್ಯಭರಿತವಾದ &quot;ನೀವು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೇಗನೆ ಮರಳಿಬನ್ನಿ&quot; ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.  DDR-WOH  ಇಂದಿಗೂ ಹಾರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ [[D-EWOH]] ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.

ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಾತ ಗಾಯಗೊಂಡು ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹತ್ತಿರವಿರಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಎಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರಾದ ’ಗ್ರೆಪೋ’ಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುವರೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾರ್ಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಬಾರಿ ಇಂತಹ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸೋತವನು [[ಪೀಟರ್ ಫೆಖ್ಟರ್]] (ವಯಸ್ಸು 18). ಆತನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1962ರಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಣ್ಣೆದುರೇ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ರಕ್ತಸುರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಫೆಖ್ಟರ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದ ಫಲವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದರ ವಿರುದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ &quot;ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದ&quot;ವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: A World Divided 1961-1989'', London: Harper Perennial, 2006.&lt;/ref&gt; ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1989ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ವೆಫ್ರಾಯ್]].

== &quot;ಶ್ರೀಯುತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ!&quot; ==
[[ಚಿತ್ರ:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ, ಜೂನ್ 1987: “ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿಸಿ!”]]
{{Listen
|filename = Reagan Brandenburg Gate speech.ogg
|title = ''Tear down this wall''
|description = Complete speech by [[Ronald Reagan]] at the [[Brandenburg Gate]], June 12, 1987
|format = [[Ogg]]}}
{{Main|Tear down this wall}}
 ಜೂನ್ 12, 1987ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ 750ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;USATODAY&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/world/2007-06-12-reagan-speech_N.htm |title=Reagan's 'tear down this wall' speech turns 20 - USATODAY.com |accessdate=2008-02-19 |work=}}&lt;/ref&gt;, [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು:
{{quote|We welcome change and openness; for we believe that freedom and security go together, that the advance of human liberty can only strengthen the cause of world peace. There is one sign the Soviets can make that would be unmistakable, that would advance dramatically the cause of freedom and peace. General Secretary Gorbachev, if you seek [[peace]], if you seek prosperity for the Soviet Union and [[eastern Europe]], if you seek [[liberalization]], come here to this gate. Mr. Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev, tear down this wall!&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622043537/http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archivedate=2008-06-22|title=Remarks at the Brandenberg Gate|accessdate=2008-02-09|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation}}&lt;/ref&gt;}}

== ಪತನ ==
[[ಚಿತ್ರ:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು,1989; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತೆಳೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:BerlinWall-BrandenburgGate.jpg|thumb|right|ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1989ರಂದು [[ಹಂಗರಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಮೈಕೆಲ್ ಮಯರ್ &quot;The picnic that brought down the Berlin Wall&quot; [http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story LAtimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923182446/http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story |date=2009-09-23 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಘಟನಾಸರಣಿಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟುವುದರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವವರು ಮರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೋಗಲು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ ಅವರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇನೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. (''ನೋಡಿ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಮವಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]''.) ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಎರಿಚ್ ಹೊನೆಕರ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1989ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಈಗನ್ ಕ್ರೆನ್‍ಜ್]] ಬಂದರು.  ಆ ವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊನೆಕರ್ ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯು &quot;ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ&quot;ಗಳವರೆಗೂ ನಿಂತಿರುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು {{lang|de|''&quot;Wir wollen raus!&quot;}}'' (&quot;ನಮಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಕು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. '' ''ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು '' {{lang|de|&quot;Wir bleiben hier&quot;}}'', (&quot;ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆವು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. '' ''ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1989ರ ಅಂತ್ಯದ &quot;[[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆಂದೋಲನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mauerfall09.de/ |title={{lang|de|20 Jahre Mauerfall}} |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher={{lang|de|Kulturprojekte Berlin GmbH}} |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' ''ನವೆಂಬರ್ 4ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಂದು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ (ಹೆನ್‌ಸ್ಲಿನ್, 07) [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದರು.''

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖೆಯು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಹೊಸ ಕ್ರೆನ್‌ಜ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು, ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕ್ರೆನ್‌ಜ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಖಾಸಗೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17, 1989ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು.

ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋನ ವಕ್ತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಗುಂಟರ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನು ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot;&gt;Sarotte, Mary Elise (Nov 1, 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/30/AR2009103001846.html &quot;How it went down: The little accident that toppled history&quot;] Washington Post. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸರಿಯಾದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಬರೆದಿರುವ ಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು - ಆದರೆ, ಯಾರೂ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರೆಸ್‌ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಈ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದನು. ANSA ಸುದ್ದಿಏಜೆನ್ಸಿಯ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಎಹ್‌ರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಎಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ ತನಗೆ ದೊರಕಿದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು &quot;ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಪರ್ತಕರ್ತರು ಆತನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಗಡಿದಾಟಿ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ವಾಕರ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (Oct 21, 2009) [http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html &quot;Did Brinkmannship Fell Berlin's Wall? ][http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html Brinkmann Says It Did]&quot; The Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|left|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]
ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ ARD ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರೊಬ್ಬರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು: &quot;ಈ ನವೆಂಬರ್ ಒಂಬತ್ತು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ.&quot; &quot;ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಈಗಿಂದೀಗಲೇ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt;

ಈ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ಸೇರಲು ಆರಂಭವಾದರು ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರು ಆ ಕೂಡಲೇ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt; ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುತೋಚದಂತಾದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಇದ್ದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಸೋತು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಪತ್ರ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಆನಂದತುಂದಿಲರಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನತೆಯು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.

=== ನಿರ್ಮೂಲನ ===
[[ಚಿತ್ರ:berlin fallofwall emerson.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒಬ್ಬಾತ ಪಶ್ಚಿಮದವನ ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮುರಿದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಭಾಗ 1989.]]
[[ಚಿತ್ರ:Crane removed part of Wall Brandenburg Gate.jpg|thumb|left| ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1989ರಂದು ಕ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು]]
ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಗೋಡೆ ಪತನವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಉಳಿ,ಚಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಗೋಡೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡತೊಡಗಿ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಇಂಥಾ ಜನರಿಗೆ &quot;Mauerspechte&quot; (ಗೋಡೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು) ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು..

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹೊಸ [[ಗಡಿದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ([[ಫಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೀನಿಕೆರ್ ಬ್ರಕ್]], [[ಬರ್‌ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]) ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.  ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸಲು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಫುಟೇಜುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ &quot;ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗುರುಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.   1990ರ ನಡುಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 1989ರಂದು ತೆರೆಯಲಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]] ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1990-0105-029, Berlin, Loch in Mauer am Reichstag.jpg|thumb|right|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ರಂಧ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳುಗಳಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಿಂದ ವಿಸಾ-ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀದಿನವೂ ಕನಿಷ್ಠ 25 [[DM]]ರಂತೆ ತಾವು ಇರಬೇಕೆಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನಬಂದಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall 1990.jpg|left|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೆತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಗಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990]]

ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಸಂಜೆ ನಾಗರಿಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು, ಮತ್ತುಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ತೆರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶೀಯರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಗೋಡೆಯು ಮೇಲೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ &quot;ಗೋಡೆ ಕುಟಿಗ&quot;ರಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಡೆಮೆಯಾದವು, ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರತೊಡಗಿದರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಅವಸಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 13, 1990ರಂದು ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ''  ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ರದ್ದಾಗಿಹೋದವು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ([[Bundeswehr]]ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ) ನವೆಂಬರ್ 1991ರವರೆಗೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall at Potsdamer Platz March 2009.jpg|left|thumb| ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ, ಮಾರ್ಚ್ 2009]]

ಗೋಡೆಯ ಪತನವು ಜರ್ಮನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ವಿರೋಧ ===
ಅಂದಿನ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಲ್ಲಣವಿದ್ದಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರ ಬಳಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಗೊಡಬಾರದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Times2009.9.11&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |title=Thatcher told Gorbachev Britain did not want German reunification |accessdate=2009-11-08 |date=September 11, 2009 |work=Michael Binyon |publisher=Times |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{cquote|We do not want a united Germany. This would lead to a change to postwar borders, and we cannot allow that because such a development would undermine the stability of the whole international situation and could endanger our security.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |title=How Margaret Thatcher pleaded with Gorbachev not to let the Berlin Wall fall out of london |accessdate=2009-11-08 |date=September 15, 2009 |work=Hasan Suroor |publisher=Hindu |archive-date=2013-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719125911/http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ನಂತರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಫ್ರಾನ್‌ಸ್ವಾ ಮಿಟೆರಾನ್]] ಥ್ಯಾಚರ್‌ರವರಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ಹ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times2009.9.10&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |title=United Germany might allow another Hitler, Mitterrand told Thatcher |accessdate=2009-11-09 |date=September 10, 2009 |work=Helen Nugent |publisher=Times |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174119/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಸವಗಳು ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1989ರಂದು, [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ [[ಬೀಥೋವನ್ನನ]] [[9ನೇ ಸಿಂಫನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ (''[[ಓಡ್ ಟು ಜಾಯ್]]'' ) &quot;ಜಾಯ್&quot; ''({{lang|de|Freude}})'' ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ''({{lang|de|Freiheit}})''  ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Naxos 2072038&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2072038 |title=Ode To Freedom - Beethoven: Symphony No. 9 (NTSC)|accessdate = 2006-11-26 |author=Naxos |authorlink=Naxos Records |year=2006 |work=Naxos.com Classical Music Catalogue}} This is the publisher's catalogue entry for a DVD of Bernstein's Christmas 1989 &quot;Ode to Freedom&quot; concert. David Hasselhoff sang during the fall of the Berlin wall.&lt;/ref&gt;

21 ಜುಲೈ 1990ರಂದು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]] [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಆಲ್ಬಂ ''[[ದ ವಾಲ್]]''  ಅನ್ನು [[ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು]], ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು [[ಬಾನ್ ಜೋವಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಸೈನೇಡ್ ಓ’ ಕಾನರ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಡಾಲ್ಬೀ]], [[ಜೋನೀ ಮಿಚೆಲ್]], [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]], [[ಲೆವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್]], [[ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಂಕೋ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್ ಮಾರಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಸೆಲ್‌ಹಾಫ್]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆಗ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಾಡು &quot;[[ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದಲೂ [[ವರ್ನರ್ ಶುಲ್ಜ್]] ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜೀ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು [[ನವೆಂಬರ್ 9]] ಸರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ಮನ್ ರಜಾದಿನವಾಗುವುದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,316977,00.html |title=Debatte: Thierse fordert neuen Nationalfeiertag |date=2004-09-07 |accessdate=2009-02-22 |author=Jörg Aberger |publisher=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೆಂಬರ್ 9 [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಕೈಸರ್ [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ II]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ [[ವೀಮರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜತೆಗೇ ನವೆಂಬರ್ 9 1923ರ [[ಬೀರ್ ಹಾಲ್ ವಿಪ್ಲವ]] ದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವೂ, 1938ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕುಖ್ಯಾತ ''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಷ್ತ್]]''  [[ಪೋಗ್ರೋಮ್]]ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಂಕವೂ ಆಗಿದೆ. [[ನೊಬೆಲ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] ಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತ  &quot;ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 9 ಈಗಾಗಲೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ - 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ದಿನವು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಶ್ತ್‌ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Wiesel 1989&quot;&gt;{{cite |title=New York Times |date=1989-11-17}} - ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್, &quot;Op-Ed in response to the fall of the wall&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿರದುದ್ದರಿಂದ; ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಯುನಿಟಿ ಡೇ]]ಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.

=== 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ ===
ನವೆಂಬರ್ 9, 2009ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನ ಸುತ್ತ ಉತ್ಸವದ ಸಂಜೆಯನ್ನಾಚರಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ಅನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.  ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 1000 ಫೋಮ್ ಡೊಮಿನೋ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಲಾಗಿ ಅವು ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಿಖರಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot; /&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು [[Twitter]] ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು  ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [http://www.berlintwitterwall.com/ Berlin Twitter Wall] ಅನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ಇದನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Berlin Twitter Wall ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |title=RSF.org |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108121553/http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theglobeandmail.com/blogs/points-east/mr-hu-tear-down-this-firewall/article1338387/ TheGlobeAndMail.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.montrealgazette.com/technology/BERLIN+WALL+CHINA+MARKS+DATE/2193355/story.html MontrealGazette.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸವು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.  2009ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು &quot;ಫ್ರೀಡಮ್ ವಿದೌಟ್ ವಾಲ್ಸ್&quot; ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.germany.info/withoutwalls |title=Freedom Without Walls |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Washington, DC |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''Mauerreise''  (ಗೋಡೆಯ ಪಯಣ) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು: ಕೊರಿಯಾ, ಸೈಪ್ರೆಸ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಲಾವಿದರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 「ಗೋಡೆ」ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಂದು ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/ges/prj/mar/enindex.htm |title=The Wall in the World 2009 - 20th anniversary of the Fall of the Wall - Goethe-Institut |publisher=Goethe.de |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, Twinityಯು ವರ್ಚುಅಲ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಳತೆಯದೇ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.twinity.com/en/wall |title=The Berlin Wall in Twinity |accessdate=2009-11-09 |year=2009 |publisher=Twinity |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026144819/http://www.twinity.com/en/wall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ [[MTV Europe Music Awards]]ನಲ್ಲಿ, [[U2]] ಮತ್ತು [[Tokio Hotel]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. U2 ’ಎಟ್ ದ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್’ ಮತ್ತು Tokio Hotel &quot;ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮೈ ವಾಲ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

[[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕಲಾಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನೀಯರು]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ [[ಇಸ್ರೇಲೀ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಗೋಡೆ]]ಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/11/2009119151639325464.html Aljazeera.net]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
&lt;gallery&gt;
File:Berlin_Wall_(13-8-2006).jpg|ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಶೇನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್‌ಬಾನ್‌ಹಾಫ್‌ನ ಬಳಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ, ಆಗಸ್ಟ್ 2006
File:Berlin wall 1.jpg| ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್ ಬಳಿಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 2007
File:Checkpoint Charlie Memorial.JPG|ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.ಈ ಸ್ಮಾರಕವು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
File:Berlin Wall plaque.JPG|ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಕಡೆ ಈಗಿರುವ ನುಣುಪುಗಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ಫಲಕದ ಮೇಲೆ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ
File:BERLINER MAUER 1961–1989 plaque.jpg|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಫಲಕವು ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
File:HPIM1753.JPG|ಬರಹವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ನುಣುಪುಗಲ್ಲು
&lt;/gallery&gt;
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದಿದ್ದ ಮೂಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಮೂರು ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ: [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ಗಳ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮಾಜೀ [[Gestapo]] ಕೆಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್]]ನ ಮೊದಲನೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ) 80-ಮೀಟರುಗಳ (263 ಅಡಿ) ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ ; [[ಓಬರ್‌ಬಾಂಬ್ರಕ್]]ನ ಬಳಿಯ [[ಸ್ಪ್ರೀ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿರುವ ಎರಡನೇ ಗೋಡೆಯ (ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗ; ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ [[ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಒಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು ಕೂಡ ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇವಾವುದೂ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  [[ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]]ಗಳ ಜತೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಸೇವೆಯಾದ [[eBay]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಮರ್ಣಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರು ಕಾಯುವಾಗ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ [[ಗೋಡೆಗೀಚು]]ಗಳು ಇಂದು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳು ಬರೇ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗಗಳ ಜತೆಗೇ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ &quot;ಮೊದಲ&quot; ಗೊಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

=== ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
ಪತನದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾಸಗೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಒಂದು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ   200-ಮೀಟರ್ (656&amp;nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಅದು ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸತ್ತವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿ ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Furlong, Ray | title=Berlin Wall memorial is torn down | publisher=BBC News|date=July 5, 2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4651823.stm | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ===
ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''[[ಓಸ್ಸಿಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೆಸ್ಸಿ]]ಸ್'' ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''Mauer im Kopf''  (ತಲೆಯೊಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಶೇಕಡಾ 25 ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 12 ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಮತ್ತೆ &quot;ಗೋಡೆ&quot;ಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಬೇರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Reuters | title=One in 5 Germans wants Berlin Wall rebuilt | publisher=MSNBC | date=September 8, 2004 | url=http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613190725/http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archivedate=2006-06-13 | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt; ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಹತ್ತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಜನತೆ ಮಾತ್ರ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 12) ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರಕಿದವು.  ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಜರ್ಮನರು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=ZDF &quot;Wochenjournal&quot; | title=Große Zustimmung zur Wiedervereinigung | publisher=ZDF | date=November 5, 2009 | url=http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0,1872,7925355,00.html | accessdate=2006-11-06 | archive-date=2009-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091214050606/http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0%2C1872%2C7925355%2C00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ VTsIOM ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಆರರಷ್ಟು ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಕಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಇದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ &quot;ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಾರೆಂದು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 24ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಗಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |title=Reuters.com |access-date=2024-09-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116020725/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ===
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳ ಲಾಬಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿಸಿ]] ಬಳಿಯ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗಡಿಯ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು]]
* [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]
* [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]
* [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತ]], 1991
* [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು: &quot;ದ ಬಾಯ್ ಎಂಡ್ ದ ವಾಲ್&quot; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ, 1965&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0058412/ IMDb.com]&lt;/ref&gt;
**''[[ಡರ್ ಟನೆಲ್]]'', ಸುರಂಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ 
**''[[ಬರ್ಲಿನ್ ಟನೆಲ್ 21]]'', ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ  ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್]] ನಾಯಕನಟನಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. 
**''[[ದ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್]]'', ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತಾಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, 2006
**''[[ದ ಟನೆಲ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ NBC News Specialನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ.
* [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗೋಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಪರೇಶನ್ ಗೋಲ್ಡ್]]
* [[ಆಸ್ಟಾಲ್‌ಜೀ]]
* ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾದ [[Panmunjeom]], ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 
* [[ಮಾದರಿ ಸ್ಠಳಾಂತರೀಕರಣ]]
* [[ಆಧುನೀಕೋತ್ತರ]]
* [[ಹಂಗರಿಯ ಗಡಿಭಾಗದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]]
* [[ಶೈßಬೆಫೆಲ್]]
* [[ಐಕಮತ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]
* [[ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1961]]
* [[ದ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಲ್l (ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್)]]
* [[ದ ವಾಲ್ - ಲೈವ್ ಇನ್ ಬರ್ಲಿನ್]],[[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]]ರವರ ಒಂದು ರಾಕ್ ಒಪೆರಾ/ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ.

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
* {{Citation|last=Böcker|first=Anita|title=Regulation of Migration: International Experiences|publisher=Het Spinhuis|year=1998|isbn=9055890952}}
* {{cite book | authorlink = William F. Buckley, Jr. | last = Buckley | first = William F., Jr. | title = The Fall of the Berlin Wall| url = https://archive.org/details/isbn_9780471267362 | location = [[Hoboken, New Jersey]] | publisher = [[John Wiley and Sons]] | year = 2004 | isbn = 0-471-26736-8 }}
* {{cite book| first = Curtis | last = Cate| title = The Ides of August: The Berlin Wall Crisis—1961 | url = https://archive.org/details/idesofaugustberl0000cate | location = New York City| publisher = M. Evans | year = 1978 }}
* [[ಚೈಲ್ಡ್ಸ್]], ಡೇವಿಡ್ ಎಚ್, (2001) ''The Fall of the GDR: Germany's Road To Unity'', Longman,[http://www.pearsoned.co.uk/Bookshop/detail.asp?item=100000000004463 Pearsoned.co.uk] 2001. ISBN13:9780582315693, ISBN10: 0582315697
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, ''The GDR: Moscow's German Ally'', (Second Edition 1988, First Edition 1983, George Allen &amp; Unwin, London) ISBN 0-04-354029-5, 9780043540299.
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2001) ''The Fall of the GDR'', Longman. ISBN 0-582-31569-7 [http://www.amazon.co.uk/Fall-Themes-Modern-German-History/dp/0582315697 Amazon.co.uk]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2000) ''The Two Red Flags: European Social Democracy &amp; Soviet Communism Since 1945'', Routledge. [http://www.informaworld.com/smpp/title~db=all~content=t732627883 Informaworld.com]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1991) ''Germany in the Twentieth Century'', (From pre-1918 to the restoration of German unity), Batsford, Third edition. ISBN 0 713467959
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1987) ''East Germany to the 1990s Can It Resist Glasnost?'',[http://openlibrary.org/b/OL16520921M/East_Germany_to_the_1990s ] The Economist Intelligence Unit. ISBN 0-85058-245-8, 9780850582451. [http://www.worldcat.org/search?q=au%3A%22Childs%2C+David%2C%22&amp;amp;qt=hot_author Worldcat.org]
* {{Citation|last=Dale|first=Gareth|title=Popular Protest in East Germany, 1945-1989: Judgements on the Street|publisher=Routledge|year=2005|isbn=071465408}}
* {{Citation|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}}
* {{Citation|last=Gaddis|first=John Lewis|title=The Cold War: A New History|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}}
* {{Citation|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2003|isbn=0691096783}}
* {{cite book | first = Honoré M. | last = Catudal | title = [[John F. Kennedy|Kennedy]] and the Berlin Wall Crisis | location = [[West Berlin]] | publisher = Berlin Verlag | year = 1980 }}
* {{cite book | author = Hertle, Hans-Hermann | title = The Berlin Wall | location = Bonn | publisher = Federal Centre for Political Education | year = 2007 }}
* {{cite web | author = [[John F. Kennedy|Kennedy, John F.]] | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | title = July 25, 1961 speech | accessdate = 2009-10-20 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429042056/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | url-status = dead }}
* {{Citation|last1=Loescher|first=Gil|title=The UNHCR and World Politics: A Perilous Path|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0198297165}}
* {{cite book | author = [[Rory Maclean|Maclean, Rory]] | title = Stalin's Nose: Across the Face of Europe | url = https://archive.org/details/stalinsnoseacros0000macl | location = London | publisher = HarperCollins | year = 1992 }}
* {{citation |last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2000|isbn=0890969671}}
* {{Citation|last=Mynz|first=Rainer|title=Where Did They All Come From? Typology and Geography of European Mass Migration In the Twentieth Century; European Population Conference Congress European de Démographie|publisher=United Nations Population Division|year=1995}}
* {{Citation|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}}
* {{cite book | author = [[Peter Schneider (writer)|Schneider, Peter]]| title = The Wall Jumper | location = London | publisher = Penguin Classics | year = 2005 }}
* ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989. Bloomsbury 2006
* {{Citation|last=Thackeray|first=Frank W.|title=Events that changed Germany|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0313328145}}
* {{cite book | author = Friedrich, Thomas (writer),and Harry Hampel (photos) | title = Wo die Mauer War/Where was the Wall? | url = https://archive.org/details/isbn_3875846958 | location = Berlin | publisher = Nicolai | year = 1996 | isbn = 3875846958 }}
* {{Citation|last=Turner|first=Henry Ashby|title=The Two Germanies Since 1945: East and West|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0300038658}}
* {{Citation|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}}
* Luftbildatlas. Entlang der Berliner Mauer. Karten, Pläne und Fotos. Hans Wolfgang Hoffmann / Philipp Meuser (eds.) Berlin 2009. ISBN 978-3-938666-84-5

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Berlin Wall}}
* [http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall Scholars Reflect on the 20th Anniversary of the Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018203313/http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall |date=2011-10-18 }}
* [http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html Explore the former inner German border with DW's animated video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127020640/http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html |date=2011-11-27 }}
* [https://www.theguardian.com/berlin-wall-20-years-on Berlin Wall: 20 years on] video series from ''[[The Guardian]]'' 
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E The CWIHP Collection on the Rise and Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123859/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E |date=2011-06-05 }}
* {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20091016014732/http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/10__Press__Facts/03__Infocus/04__Without__Walls/__Main__S.html Freedom Without Walls: German Missions in the United States] Looking Back at the Fall of the Berlin Wall - official homepage
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/652147/ Chronicle of the Wall] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯಾ ಮೂಲ 
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ The Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903100320/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ |date=2011-09-03 }} Original reports and pictures from The Times
* [http://www.berlin.de/mauer/index.en.html The Berlin Wall] Official Website Berlin.de
* {{de icon}} [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php Chronik der Mauer] Chronicle of the Wall
* {{de icon}} {{en icon}} [http://www.innerdeutsche-grenze.info/ Information Berlin Wall and East-Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112223844/http://www.innerdeutsche-grenze.info/ |date=2011-11-12 }}
* [http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html Retracing the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410144553/http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html |date=2007-04-10 }}
* [http://www.berliner-mauer-dokumentationszentrum.de/ Bernauer Straße Memorial website]
* {{de icon}} [http://www.passkontrolle-ddr.de/ Information on the East German border system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429230943/http://www.passkontrolle-ddr.de/ |date=2007-04-29 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=O2GRQP7K0iY&amp;amp;feature=related Escape from GDR, a five-part documentary on YouTube on tunnelling under the Berlin]
* [http://www.western-allies-berlin.com/ Allied Forces in Berlin (FR, UK &amp; US Berlin Brigade)]
* [https://www.theguardian.com/wall/ Photographs of time of the Fall as well as updates on the current situation in Germany]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.theberlinobserver.com/1stBG18thinf.html Reports on reinforcements to Berlin Brigade]
* [https://web.archive.org/web/20060219134229/http://www.jfklibrary.org/jfk_berlin_crisis_speech.html JFK speech clarifying limits of American protection]
* [http://home.att.net/~rw.rynerson/index2.htm &quot;Berlin 1969&quot; includes sections on Helmstedt-Berlin rail operations.]
* [http://home.att.net/~rails_to_berlin/home.htm Includes articles on rail transport for Berlin during the Cold War. (large files)]
* [http://www.berlin-life.com/berlin/wall Berlin Life: A concise but thorough history of the wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall: Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}
* [http://www.thelivesofothers.com/ The Lives of Others official website]
* [http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp Important Berlin Wall Dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905191325/http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp |date=2010-09-05 }}
* [http://www.brianrose.com/lostborder.htm The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain]
* [http://www.goethe.de/ges/pok/dos/dos/mau/enindex.htm Dossier: The Fall of the Wall – New Perspectives on 1989]
* [http://www.germany.info/withoutwalls Freedom Without Walls, 20th Anniversary Public Diplomacy Campaign by the German Embassy Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |date=2010-12-28 }}

=== ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ===
* [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;amp;display=list Berlin Wall newsreel archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114225402/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;display=list |date=2012-01-14 }} at [[British Pathe]] [[Adobe Flash]] [[video]])
* [https://www.wir-waren-so-frei.de/ Moments in Time 1989/1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202160558/http://www.wir-waren-so-frei.de/ |date=2010-12-02 }} Internet Archive presenting personal films and photos of the time of the Fall of the Berlin Wall and the German reunification, mostly licenced under CC
* [http://netzspannung.org/database/113713/en Berlin, Cyber City]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mixed Reality Installation realized by media artists [http://fleischmann-strauss.de/ M. Fleischmann &amp; W. Strauss]. {{youtube|BYmnVTvGssg}}
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/659901 {{de icon}} Comprehensive Gallery (1961 to 1990) from the website Chronicle of the Wall]
* [http://galleries.fototagger.com/link.php?action=detail&amp;amp;id=546 Gallery of annotated photographs of the Berlin Wall]
* [http://www.e-cityvisit.com/thewall.html Virtual e-Tours &quot;The Wall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221149/http://www.e-cityvisit.com/thewall.html |date=2015-09-23 }} Shockwave Player required
* [http://rosset.org/photography/berlin/berlin.htm {{fr icon}} Photos of the Berlin Wall by Georges Rosset]
* [http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html Photos of the Berlin Wall 1989 to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614232249/http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html |date=2007-06-14 }}
* [http://www.berlin-wall.net/photogallery.htm Gallery at berlin-wall.net]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_wall.html Berlin Wall] Panorama of the East Side Gallery
* [http://czechdaily.wordpress.com/2007/09/11/one-saturday-in-berlin/ One Day In Berlin: Tracing The Wall]
* [http://www.dailysoft.com/berlinwall/ Berlin Wall Online], Chronicle of the Berlin Wall history includes an archive of photographs and texts
* [http://www.andreas.com/berlin.html Personal Account of the Fall of the Berlin Wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall, Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ವಿವರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು. 
* [http://germany.info/wallstories Personal Accounts of November 9, 1989]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://staff-www.uni-marburg.de/~nail/mauer.htm {{de icon}} Photos of the Berlin Wall 1962-1990]
* [http://www.flickr.com/groups/52809934@N00/ Large collection of images in Berlin Wall group] at [[Flickr]]

{{Cold War}}

{{Coord|52|30|58|N|13|22|37|E|type:landmark_scale:100000_region:DE-BE|display=title}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>by5uvuwp7ci1bo4118yinde9h4w6jzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435313</id>
      <parentid>1435312</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ */</comment>
      <origin>1435313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189808" sha1="kncldtbz1wad91zh345ch97tvulcghw" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Berlinermauer.jpg|thumb|right|300px| 1986ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ ’ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್’ ಬಗೆಗಿನ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳ ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-wall-map en.svg|thumb|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ಗೋಡೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Deutschland Besatzungszonen - 1945 1946.svg|thumb|ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 1947ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೋಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಡಳಿತ/ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವುವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬರ್ಲಿನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಜೂನ್ 26, 1963ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಭೇಟಿ.]]

'''ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ''' ({{lang-de|Berliner Mauer}}) ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (GDR, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]])ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಅದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೇರಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಈ ಗೋಡೆಯು ಬೃಹತ್ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ಗೋಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು (ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಇದು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕಂದಕಗಳು, &quot;[[ಫಕೀರನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot; ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯು (the IGB) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳು[[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]ಯ ಸಂಕೇತವಾದವು. ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ವಲಸೆ ಪ್ರತಿಬಂಧ]]ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು GDRನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದವರು]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  1961ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗೋಡೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಲಸೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ GDR ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Monday, Nov. 20, 1989 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |title=Freedom! - TIME |publisher=TIME&lt;! |date=1989-11-20 |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825012437/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 200 ಎಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;[[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ]] ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot; ({{lang-de|Antifaschistischer Schutzwall}}) ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಇದು ನೆರೆಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ನಾಜೀ-ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;[[ವಾಲ್ ಆಫ್ ಶೇಮ್(ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದ ಗೋಡೆ)]]&quot;{{ndash}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಟ್]]{{ndash}} ಗೋಡೆಯು [[ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.
* 1989ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿರೂಪದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.   ನೆರೆಯ [[ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]]-ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 9, 1989ರಂದು ಎಲ್ಲಾ GDR ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*  ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಡಗರದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಆನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು; 
* ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಮ್ಡು ಗೋಡೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸಿಕೊಂದವು. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನವು [[ಜರ್ಮನ್ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ ===
* [[ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಾಪ್ತಿ]]ಯಾದ ನಂತರ, [[ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ([[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ)ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಸುಪರ್ದುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲ]]ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು: 
* ಇವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಲೈಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;miller4&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=4-5}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪುರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ರು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು, [[ಸರಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;miller16&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}&lt;/ref&gt; 
* ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಲಕ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನದಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದವು.

=== ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ತನ್ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಸುರಕ್ಷಾ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ)]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು, ಇದು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆತನು ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;miller10&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=10}}&lt;/ref&gt;  1945ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನು ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂದಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದೆಂದೂ, ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿ ಬರುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;miller13&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}&lt;/ref&gt; 
* ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=95-5}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಮಂತ್ರಿಗಳು-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಿತು. (ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ. ''The Two Germanies Since 1945: East and West'', Yale University Press, 1987, ISBN 0-300-03865-8, ಪುಟ 20)&lt;/ref&gt;
*  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಛೀಮಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot; /&gt; 
* [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಲಾಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೋಸುಗ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಲಕರಣೆಯು &lt;ref name=&quot;turner47&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=47}}&lt;/ref&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ [[SMERSH]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=96}}&lt;/ref&gt;
* 1948ರಲ್ಲಿ, ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ [[ಬರ್ಲಿನ್ ದಿಗ್ಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಹಾ &quot;ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್&quot;(ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}&lt;/ref&gt;
*  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;turner29&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=29}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 300,000ದಷ್ಟು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರು ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಿಶ್-ಬೌರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'', Berg Publishers, 1990, ISBN 0-85496-684-6, ಪುಟ 143&lt;/ref&gt; 
* ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೌಕಾಸಾಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;Gaddis 2005, p. 34&quot;&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1949ರಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ)]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತೇ ವಿನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನಲ್ಲ.  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wettig179&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಭಿನಂದನಾ ತಂತಿಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ &quot;ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (Wettig, Gerhard, ''Stalin and the Cold War in Europe'', Rowman &amp;amp; Littlefield, 2008, ISBN 0-7425-5542-9, page 179)&lt;/ref&gt; 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (''{{lang|de|&quot;Soziale Marktwirtschaft&quot;}}''  ಜರ್ಮನ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ([[ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]])ಯಿಂದ ಬಹಳವೇ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.   
* 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ &quot;[[ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (''{{lang|de|&quot;Wirtschaftswunder&quot;}}'' ). ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸತೊಡಗಿದರು.

=== 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀಮೆಗಳವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರಲ್ಲದೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಜಾಗ ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot;&gt;{{Harvnb|Thackeray|2004|p=188}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ 197,000; 1951ರಲ್ಲಿ 165,000  ಮತ್ತು 1953ರಲ್ಲಿ 331,000ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{lang|de|[http://www.stmas.bayern.de/migration/aussiedler/aussstat.pdf Bayerisches Staatsministerium für Arbeit und Sozialordnung, Familie und Frauen, ''Statistik Spätaussiedler Dezember 2007'']}}, p.3 (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;loescher60&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=60}}&lt;/ref&gt;  
* 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ [[ಸೋವಿಯೆತೀಕರಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾವನೆಗೆ 1952ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1953ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;loescher68&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=68}}&lt;/ref&gt; 1953ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ 226,೦೦೦ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;dale17&quot;&gt;{{Harvnb|Dale|2005|p=17}}&lt;/ref&gt;

== ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ==
* 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳು, [[ವಲಸೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty114&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}&lt;/ref&gt; ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು, 
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name= &quot;dowty116&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=116}}&lt;/ref&gt; 1952ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=121}}&lt;/ref&gt;
*  ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1952ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಯಕರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತಾರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಶಿಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೊಟೋವ್]], GDRನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಸ್(ಅನುಮತಿಪತ್ರ)ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿರಿಸಿದನು.
* ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪರಿಸ್ಠಿತಿಯು &quot;ಅಸಹನೀಯ&quot;ವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಆತನು, &quot;ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು - ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಗಡಿರೇಖ್ಹೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದು... ಜರ್ಮನರು ಭದ್ರತಾ ರೇಖೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿಯಾದರೂ ಕಾಯುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison240&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=240-fn}}&lt;/ref&gt;
* ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಪಾಲಿಗೆ GDRನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೌರ ಆಂದೋಲನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;harrison98&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=98}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಮೊದಲು, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ’ಭೇಟಿ’ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 
* ಆದರೆ, ಈ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ದೇಶ ತೊರೆದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಪೆರ್‌ವುಖಿನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಯು ನಗರದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹೋಲಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಗಣತಂತ್ರವಿರುವ (ಪೂರ್ವ)ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲುವುದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt;

=== ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಯ ಲೋಪದೋಷ ===
* [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;harrison99&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಯು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಬರ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರೆಲ್, ''Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961'', p. 56. [[Oxford University Press]], 2006&lt;/ref&gt; 
* ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1957ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೇಕಡಾ 60ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; ಪೂರ್ಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ಟ್ರೇನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}&lt;/ref&gt; 
* ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;[[ಪಾರುಗಂಡಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20 ಇಪ್ಪತ್ತರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt;

=== ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಸೋರಿಕೆ ===
* ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯುವವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಶಂಕೆಯಂತೆ &quot;[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot; /&gt;  ಆಗಿನ [[CPSU]]ನ Director on Relations with Communist and Workers Parties of Socialist Countries ಆಗಿದ್ದ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೊವ್]], ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1958ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಗೆ ತುರ್ತಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 50%ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=100}}&lt;/ref&gt; 
* ಆಂದ್ರೊಪೊವ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಯಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರೂ ಕೂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ದೊರಕಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt; ಆತನು &quot;ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪಲಾಯನವು ಬಹಳ ಕಳವಳಕಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್the flight of the intelligentsia has reached a particularly critical phase.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt;
* 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 61%ರಷ್ಟು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 70.5%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಈ ನಷ್ಟವು ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು $7 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ $9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ $17 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುವಜನತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೋಕರ್ ರೋಲ್ಫ್ ಬರ್ಗ್‌ಹಾನ್, ''Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century'', p. 227. [[Cambridge University Press]], 1987&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವೆಂದರೆ, ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pearson75&quot;&gt;{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ, 1961 ==
[[ಚಿತ್ರ:Berlin Wall 1961-11-20.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು,ನವೆಂಬರ್ 20, 1961.]]
* ಜೂನ್ 15, 1961ರಂದು, [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು [[GDR ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಟ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ''{{lang|de|&quot;Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!&quot;}}''  (ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ!) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''{{lang|de|Mauer}}''  (ಗೋಡೆ)ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 
* [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಮತ್ತು ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html Wiegrefe, Klaus. ][http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html &quot;Wir lassen euch jetzt ein, zwei Wochen Zeit&quot;], {{lang|de|''Spiegel Online - einestages''}}, May 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/politik/article3828831/Das-Gespraech-zwischen-Ulbricht-und-Chruschtschow.html Record of the conversation]&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 1961ರಂದು GDRನ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ {{lang|de|Döllnsee}}ನ ಸರ್ಕಾರೀ ಅತಿಥಿಗೃಹವೊಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ {{lang|de|Ulbricht}} ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
* ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ಭಾನುವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು ಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ 156 ಕಿಲೋಮೀಟರು(97 ಮೈಲಿ)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 43 ಕಿಲೋಮೀಟರು(27 ಮೈಲು)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಈ ತಡೆಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.  
* ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] (NVA) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (KdA)ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿರಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸರಪಳಿ ಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಮೈನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಣ ಜರ್ಮನ್ ಒಳಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕೌಬಾಯ್ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ &quot;[[ಡೋಂಟ್ ಫೆನ್ಸ್ ಮಿ ಇನ್]]&quot;(ನನ್ನನ್ನು ಬೇಲಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಡ) ಎಂಬುದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.

=== ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುವಂತಾಯಿತು.  ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಶತ್ರು ವಲಯದ ಆವೃತ ವಲಯವಾಗುಳಿಯಿತು. 
*  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರು ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಮೇಯರ್ ({{lang|de|[[Oberbürgermeister]]}}) ಮೈಕೆಲ್ ಆಬೊಟ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಗೂಢಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಈ ಗೋಡೆಯ ತಾಣವು ನಗರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
* ಜುಲೈ 25, 1961ರಂದು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;[http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm US Politics Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306110820/http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm |date=2010-03-06 }} - speech transcript&lt;/ref&gt;; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಮಾನಕರ ಪತನವುಂಟಾಗುವುದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿನೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತಾದರೂ ಇದು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಗೋಡೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು.
* ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾನು ಗೋಡೆಯನ್ನು &quot;ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಭಾಗ&quot;ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Baby-Wall-1968.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವದೆಡೆಯಿಂದ, 1968. ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ &quot;ಬೇಬಿ ವಾಲ್&quot; ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಠಳವಾಗಿದ್ದಿತು]]
{{Listen
| filename = Jfk berlin address high.ogg
| title = ''Ich bin ein Berliner'' (I am a Berliner) speech
| description = Speech from the [[Rathaus Schöneberg]] by John F. Kennedy, June 26, 1963. Duration 9:22.
| format = [[Ogg]]
| type = speech
}}
* ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು. 
* ಅವರು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ GDR/ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದೀ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು; ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989''. Bloomsbury 2006&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗೋಡೆಯು ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot;ಯಾಗಿದ್ದು ({{lang-de|&quot;antifaschistischer Schutzwall&quot;}}) ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080409133940/http://www.goethe.de/ges/ztg/thm/ddg/en1748571.htm Goethe-Institut - Topics - German-German History Goethe-Institut]&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;''{{lang|de|&quot;Die Regierungen der Warschauer Vertragsstaaten wenden sich an die Volkskammer und an die Regierung der DDR mit dem Vorschlag, an der Westberliner Grenze eine solche Ordnung einzuführen, durch die der Wühltätigkeit gegen die Länder des sozialistischen Lagers zuverlässig der Weg verlegt und ringsum das ganze Gebiet West-Berlins eine verlässliche Bewachung gewährleistet wird.&quot;}}''  {{lang|de|[https://www.welt.de/print-welt/article252861/Berlin_wird_geteilt.html Die Welt: Berlin wird geteilt]}}&lt;/ref&gt;
*ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |title={{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961 |access-date=2010-05-14 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025112/http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |url-status=dead }} {{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961]&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ [[SED]] ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆಯೊಂದು [['ಗಣತಂತ್ರದಿಂದ ದೂರಹಾರುವಿಕೆ']]ಯ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.: 
{{quotation|Both from the moral standpoint as well as in terms of the interests of the whole German nation, leaving the GDR is an act of political and moral backwardness and depravity.
Those who let themselves be recruited objectively serve West German Reaction and militarism, whether they know it or not. Is it not despicable when for the sake of a few alluring job offers or other false promises about a &quot;guaranteed future&quot; one leaves a country in which the seed for a new and more beautiful life is sprouting, and is already showing the first fruits, for the place that favors a new war and destruction?
Is it not an act of political depravity when citizens, whether young people, workers, or members of the intelligentsia, leave and betray what our people have created through common labor in our republic to offer themselves to the American or British secret services or work for the West German factory owners, [[Junker]]s, or militarists? Does not leaving the land of progress for the morass of an historically outdated social order demonstrate political backwardness and blindness?...
[W]orkers throughout Germany will demand punishment for those who today leave the German Democratic Republic, the strong bastion of the fight for peace, to serve the deadly enemy of the German people, the imperialists and militarists.&lt;ref&gt;English translation of {{lang|de|&quot;[http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/notiz3.htm Wer die Deutsche Demokratische Republik verläßt, stellt sich auf die Seite der Kriegstreiber]&quot;}} (&quot;He Who Leaves the German Democratic Republic Joins the Warmongers&quot;, ''{{lang|de|Notizbuch des Agitators}}'' (&quot;Agitator's Notebook&quot;), Berlin: Socialist Unity Party's Agitation Department, November 1955.&lt;/ref&gt;}}

=== ಅನುಷಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===
* ಕೆನಡಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಜನರಲ್ [[ಲೂಶಿಯಸ್ ಡಿ. ಕ್ಲೇ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ರಾಯಭಾರಿಯ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 
* ಅವರು ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬ್. ಜಾನ್ಸನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1961ರ ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ [[ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಅವರು ಮೂರೂ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನಾದಳ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು&amp;nbsp; — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ([[Forces Françaises à Berlin]]). 
* ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಂದು ಕೆನಡಿಯು ಅವರೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಗ್ರೂಪ್, 18ನೇ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ (ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಎಸ್. ಜಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;See also [[Hackworth]], About Face&lt;/ref&gt;
* ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ತುಕಡಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಾಯ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಶಗಳಾದ ಐದು ಪಥಸಂಚಲನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಸಿದ್ದ 1500 ಸೈನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ 491 ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು - 06:34ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟವು.  
*  [[ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್]] ಎಂಬ [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್]]ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ/ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾದಳದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಯು.ಎಸ್.ನವರನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾದಿಯು 160 ಕಿಲೋಮೀಟರು(100&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್‌ವರೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 177&amp;nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರು(110&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಆಟೋಬಾನ್]]ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮರಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಎದುರುಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  
*  ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು 04:00ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು ತನ್ನ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮರು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜನರಲ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಓ. ಹಾರ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು 4,224 ಮಂದಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತೆರಳಿದರು.  
* ಮುಂದಿನ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುಕಡಿಯೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಟೋಬಾನ್ ಮೂಲಕವೇ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆಗೆ ತಡೆಗಾಲು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು: 
* ಗೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದುಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.  GDRನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. 
* ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವರೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆ]]ಯ ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
=== ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Karte berliner mauer en.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳು(1989)]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು {{Convert|140|km|mi}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡನೆಯ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ {{Convert|100|m|yd}} ಬೇಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಬೇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 
* ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಮನುಷ್ಯರದಲ್ಲದ ಭೂಮಿ]](ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ''ದ ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆದಕಿದ ಗಾರೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾವಲಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot; /&gt; 
* ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದ್ಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುರಿಯಿಡಲು ಅಡ್ಡಿತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. 
 ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು:
# ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1961)
# ಸುಧಾರಿತ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1962–1965)
# ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆ (1965–1975)
# ''{{lang|de|Grenzmauer 75}}''  (ಗಡಿ ಗೋಡೆ 75) (1975–1989)
* The &quot;ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗೋಡೆ&quot;ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;{{lang|de|Stützwandelement UL 12.11}}&quot; (ಗೋಡೆಯ ಅಂಶವಾದ UL 12.11ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗೋಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. Begun in 1975&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts.htm |title=Facts of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ಈ ಗೋಡೆಯು&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot;&gt;{{cite web |author=P. Dousset; A. Souquet; S. Lelarge |url=http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |title=Berlin Wall |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2006-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913215115/http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು {{Convert|3.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{Convert|1.2|m|ft}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ 45,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು 16,155,000 [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಥವಾ ಸುಮಾರು 3,638,000 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts_02.htm |title=Fourth Generation of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; * ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[[Rise and Fall of the Berlin Wall]]. [[History Channel]], 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt;  ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸುಮಾರುಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Rise and Fall of the Berlin Wall&quot;. ''History Channel'', 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನುಣುಪು ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಲರಿ [[ಬೇಲಿ]], ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬೇಲಿ, ವಾಹನ-ಮಾರಕ ಕಂದಕಗಳು, [[ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು]], ಉದ್ದ ಸರಪಣಿಯ ನಾಯಿಗಳು, &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‍&quot;ನ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಮೊಳೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot;, 116ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು]],&lt;ref&gt;{{cite web |author=Popiolek |url=http://www.die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |title=The Berlin wall : History of Berlin Wall : Facts |publisher=Die-berliner-mauer.de |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011801/http://die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 20 [[ಬಂಕರ್]]ಗಳು ಇದ್ದವು. 
* ಗೋಡೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವು, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚೆದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಡೆಯ [[ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಚೂರುಗಳು]] ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ.  ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್‌ಗಳಾಗಲೀ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗನ್‌ಗಳಾಗಲೀ]] ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot;&gt;According to Hagen Koch, former [[Stasi]]-officer, in [[Geert Mak]]'s documentary [[In Europa]], episode [http://www.ineuropa.nl/programmas/36788896/afleveringen/40824233/ ''1961 - DDR'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209113951/http://v.youku.com/v_show/id_XNTEzNDkyMDY4.html |date=2021-02-09 }}, ಜನವರಿ 25, 2009&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಳಗೇ ಇದ್ದ ವಲಯ-ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಡೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಇಂದಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದವು:
* '''[[ಓಬರ್‌ಹೇವೆಲ್]] :'''  [[ಮುಹ್ಲೆನ್‌ಬೆಕರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ)&lt;/small&gt;, [[ಗ್ಲೀನಿಕ್/ನಾರ್ಡ್‌ಬಾಹ್‌ನ್]], [[ಹೋಹೆನ್ ನ್ಯೂಯೆಂಡಾರ್ಫ್]], [[ಹೆನ್ನಿಗ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]]
* '''[[ಹೇವೆಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] :'''  [[ಶಾನ್‌ವಾಲ್ಡ್-ಗ್ಲೇನ್]], [[ಫಾಲ್ಕೆನ್‌ಸೀ]], [[ಡಾಲ್‌ಗೋ-ಡೋಬೆರಿಟ್ಸ್]]
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]'''  (ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್)
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್-ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಮಾರ್ಕ್]] :'''  [[ಸ್ಟಾಹ್‌ನ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ಕ್ಲೇನ್‌ಮ್ಯಾಶ್‌ನೋವ್]], [[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್]]
* '''[[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್-ಫ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್]] :'''  [[ಗ್ರೋಬೀರೆನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾಹ್ಲೋವ್]]
* '''[[ಡಾಹ್‍ಮ್-ಸ್ಪ್ರೀವಾಲ್ಡ್]] :'''  [[ಶೋನ್‌ಫೆಲ್ಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ)&lt;/small&gt;

== ಅಧಿಕೃತ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
* ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದೇಶೀಯರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ GDR ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದೀ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ  ಹೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, 
* ಇತರ ದೇಶಗಳವರು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]] ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮರ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನ ಮೂಲೆ.&lt;ref name=&quot;harrison206&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=206-14}}&lt;/ref&gt;
* ಹಲವಾರು ಇತರ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.  ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ([[ಪೋಲಂಡ್]], [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]), ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  
* After the 1972ರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್]](ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇರಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಭಾಗ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು(ನೋಡಿ ''[[ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟೂಕೆನ್]]'' ).
[[ಚಿತ್ರ:Berlin - You are leaving.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಯು ಆರ್ ಲೀವಿಂಗ್’ ಸೂಚನಾಫಲಕ.]]
*ನಾಲ್ಕು [[ಆಟೋಬಾನ್]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಇಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಎಂಬ ಊರುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೇಲಿಂಡೆನ್ ಮೂಲಕ (ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರಾವೋ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ಲಿನ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಟೋಬಾನ್]]. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ರೇಲ್ವೇ ಮೂಲಕ(ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ  ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿಬರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು.
ಜರ್ಮನರಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಗಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸ್ಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಬರ್ಲಿನ್‍ನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳಾದ [[ಎಸ್-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯು-ಬಾನ್]]ಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot; /&gt; ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಭಾಗವಾದವು; ಹಲವಾರು ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 
*ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಲ್ವೇಲೈನುಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಪೂರ್ವದ ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳ ( ''{{lang|de|Geisterbahnhöfe}},''  ಅಥವಾ [[ಘೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]]s) ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾಲಗಳೆರಡೂ {{lang|de|Friedrichstraße}}ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಗಡಿದಾಟುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವರಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.

=== ಯಾರು ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು ===
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  
* ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹಗಲುಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಸಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
*  1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ DM 25ನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ 1:1ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಕ್ವಾಪಾಸು ತೆರಳುವಾಗ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು DM 5 ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಮೊದಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರಿಂದ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  
* 1963ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದು, ಆ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಭೇಟಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು(''{{lang|de|Passierscheinregelung}}'' ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು 1964, 1965 ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* 1971ರಲ್ಲಿ [[Four Power Agreement on Berlin]]ನ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದೂ, ಇವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.  
* ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಪತನವಾಗುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
*  1965ರ ಆರಂಭದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೆನ್ಷನರುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ಮುಖ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧುಬಳಗದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಕಲಾವಿದರು, ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಲೇಖಕರು ಇತ್ಯಾದಿ.)
* ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿಯೂ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, GDR ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ [[ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]]ಗಳಿಗೆ (DM) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 
* ಇದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ GDR ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ DM ಮೊತ್ತವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಧತಿಯು (''[[Begrüßungsgeld]]'', ಅಥವಾ ಸ್ವಾಗತಧನ) ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಅದರೆ ಇಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಅಪವಾದಗಳು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ವೀಸಾ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮೊತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಗಸ್ತಿನವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಫೋರ್ ಪವರ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಕಾಳಜಿಗೆ ಅವರು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೀತಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ GDRನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; 
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು GDRಗಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ [[Military Liaison Missions]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು:
;ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಣ ರಹದಾರಿ
* '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ:'''  ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಟೋಬಾನ್ (A2) (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾವೋ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ). ಈ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
* '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ:'''  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರೇನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು  GDRನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ (ಕರ್ತವ್ಯ) ಟ್ರೇನುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. GDRನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಗೇ ಇದ್ದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಬ್ ನೀಟ್ಸೀಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಲಭ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾರ್ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆಯೇ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

;ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ
* [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] (ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತ)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತೆಯೆ GDRನ ತಮ್ಮ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆಕ್ರಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಯಮಿತ ಓಡಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪಡೆಗಳೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯಾಣಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೀಡೆರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

=== ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Conrad-schumann.jpg|thumb|NVA ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್ ಗೋಡೆಯ 1961ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಗೋಡೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 5,000 ಮಂದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ, ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸತ್ತುಹೋದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ವಿಧವೆಯೂ ಆಗಿರುವ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Chronik der Mauer: Todesopfer an der Berliner Mauer] (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronik&quot;&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 Forschungsprojekt „Die Todesopfer an der Berliner Mauer, 1961-1989“: BILANZ (Stand: 7. ][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 August 2008) (in German)]&lt;/ref&gt;  [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನ [[Center for Contemporary Historical Research]] ([[ZZF]])ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವೊಂದು 136 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Center for Contemporary Historical Research (Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam e.][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 V) in German]&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 98 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದವು.

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ [[ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವು &quot;ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕು&quot;ವ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲ.  GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಧದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸಂಶೋಧಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973ರ ಆದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಕೋವಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದಿರಿ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಂಡಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಈ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಸದಾ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;BBCSept2007&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6943093.stm | publisher=BBC|date=2007-08-12 | accessdate=2007-08-12 | quote=A newly discovered order is the firmest evidence yet that the communist regime gave explicit shoot-to-kill orders, says Germany's director of Stasi files. | title=E German 'licence to kill' found}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಹಾರುವುದೋ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಆಚೆ ಹಾರುವುದೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿಂತುಹೋದವು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹಲಗೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೊಳೆಬಡಿದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1961ರಂದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್]] ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲು ಸೈನಿಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.&lt;ref&gt;&quot;Conrad Schumann, 56, Symbol of E. Berlin escapes&quot;; North Sports Final Edition Associated Press. ''Chicago Tribune'', Chicago, Ill.: Jun 23, 1998. pg. 8&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 1963ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಪರಾರಿಯನ್ನು ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ 19 ವಯಸ್ಸಿನ [[Nationale Volksarmee]]ಯ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರನು ಕೈಗೊಂಡನು.   ತಾನು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಾಹಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಓಡಿಸಿದನು.  ಆತನ ಮೇಲೆ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲಿನವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು.  ಈ ಪೊಲೀಸನು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಹನದಿಂದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.&lt;ref&gt;Hertle, Hans-Hermann (2008). ''The Berlin Wall: Monument of the Cold War''. Ch. Links Verlag, p. 72. ISBN 1-58648-683-7&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Memorial to the Victims of the Wall-1982.jpg|thumb|left|ಗೋಡೆಯು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಸ್ಮಾರಕ, ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳೊಂದಿಗೆ, 1982]]
ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಉದ್ದನೆಯ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡು ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಲೂನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಏರಿಯಲ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, [[ಅತಿಹಗುರ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆರಂಭದ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಇಡಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಜನರು (ಮುಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೀರ್ವರು) ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕಂಬಿಯಡಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.  ಮಲಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಅವರು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.  ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸು ಪರಾರಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಲಾಯನಗಳಿಗೆ [[ಗಿರ್‌ಮನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ಪರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Gesellschaft für Sport und Technikನ ಹಗುರ ವಿಮಾನವಾದ [[Zlin Z 42]]M ಅನ್ನು [[RAF Gatow]]ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಇಳಿಸಿದನು.  DDR-WOH ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಇದ್ದ ಆತನ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[RAF]]ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಹಾಸ್ಯಭರಿತವಾದ &quot;ನೀವು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೇಗನೆ ಮರಳಿಬನ್ನಿ&quot; ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.  DDR-WOH  ಇಂದಿಗೂ ಹಾರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ [[D-EWOH]] ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.

ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಾತ ಗಾಯಗೊಂಡು ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹತ್ತಿರವಿರಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಎಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರಾದ ’ಗ್ರೆಪೋ’ಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುವರೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾರ್ಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಬಾರಿ ಇಂತಹ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸೋತವನು [[ಪೀಟರ್ ಫೆಖ್ಟರ್]] (ವಯಸ್ಸು 18). ಆತನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1962ರಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಣ್ಣೆದುರೇ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ರಕ್ತಸುರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಫೆಖ್ಟರ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದ ಫಲವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದರ ವಿರುದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ &quot;ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದ&quot;ವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: A World Divided 1961-1989'', London: Harper Perennial, 2006.&lt;/ref&gt; ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1989ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ವೆಫ್ರಾಯ್]].

== &quot;ಶ್ರೀಯುತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ!&quot; ==
[[ಚಿತ್ರ:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ, ಜೂನ್ 1987: “ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿಸಿ!”]]
{{Listen
|filename = Reagan Brandenburg Gate speech.ogg
|title = ''Tear down this wall''
|description = Complete speech by [[Ronald Reagan]] at the [[Brandenburg Gate]], June 12, 1987
|format = [[Ogg]]}}
{{Main|Tear down this wall}}
 ಜೂನ್ 12, 1987ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ 750ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;USATODAY&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/world/2007-06-12-reagan-speech_N.htm |title=Reagan's 'tear down this wall' speech turns 20 - USATODAY.com |accessdate=2008-02-19 |work=}}&lt;/ref&gt;, [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು:
{{quote|We welcome change and openness; for we believe that freedom and security go together, that the advance of human liberty can only strengthen the cause of world peace. There is one sign the Soviets can make that would be unmistakable, that would advance dramatically the cause of freedom and peace. General Secretary Gorbachev, if you seek [[peace]], if you seek prosperity for the Soviet Union and [[eastern Europe]], if you seek [[liberalization]], come here to this gate. Mr. Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev, tear down this wall!&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622043537/http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archivedate=2008-06-22|title=Remarks at the Brandenberg Gate|accessdate=2008-02-09|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation}}&lt;/ref&gt;}}

== ಪತನ ==
[[ಚಿತ್ರ:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು,1989; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತೆಳೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:BerlinWall-BrandenburgGate.jpg|thumb|right|ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1989ರಂದು [[ಹಂಗರಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಮೈಕೆಲ್ ಮಯರ್ &quot;The picnic that brought down the Berlin Wall&quot; [http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story LAtimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923182446/http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story |date=2009-09-23 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಘಟನಾಸರಣಿಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟುವುದರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವವರು ಮರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೋಗಲು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ ಅವರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇನೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. (''ನೋಡಿ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಮವಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]''.) ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಎರಿಚ್ ಹೊನೆಕರ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1989ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಈಗನ್ ಕ್ರೆನ್‍ಜ್]] ಬಂದರು.  ಆ ವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊನೆಕರ್ ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯು &quot;ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ&quot;ಗಳವರೆಗೂ ನಿಂತಿರುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು {{lang|de|''&quot;Wir wollen raus!&quot;}}'' (&quot;ನಮಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಕು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. '' ''ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು '' {{lang|de|&quot;Wir bleiben hier&quot;}}'', (&quot;ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆವು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. '' ''ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1989ರ ಅಂತ್ಯದ &quot;[[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆಂದೋಲನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mauerfall09.de/ |title={{lang|de|20 Jahre Mauerfall}} |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher={{lang|de|Kulturprojekte Berlin GmbH}} |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' ''ನವೆಂಬರ್ 4ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಂದು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ (ಹೆನ್‌ಸ್ಲಿನ್, 07) [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದರು.''

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖೆಯು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಹೊಸ ಕ್ರೆನ್‌ಜ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು, ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕ್ರೆನ್‌ಜ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಖಾಸಗೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17, 1989ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು.

ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋನ ವಕ್ತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಗುಂಟರ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನು ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot;&gt;Sarotte, Mary Elise (Nov 1, 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/30/AR2009103001846.html &quot;How it went down: The little accident that toppled history&quot;] Washington Post. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸರಿಯಾದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಬರೆದಿರುವ ಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು - ಆದರೆ, ಯಾರೂ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರೆಸ್‌ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಈ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದನು. ANSA ಸುದ್ದಿಏಜೆನ್ಸಿಯ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಎಹ್‌ರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಎಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ ತನಗೆ ದೊರಕಿದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು &quot;ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಪರ್ತಕರ್ತರು ಆತನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಗಡಿದಾಟಿ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ವಾಕರ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (Oct 21, 2009) [http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html &quot;Did Brinkmannship Fell Berlin's Wall? ][http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html Brinkmann Says It Did]&quot; The Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|left|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]
ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ ARD ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರೊಬ್ಬರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು: &quot;ಈ ನವೆಂಬರ್ ಒಂಬತ್ತು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ.&quot; &quot;ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಈಗಿಂದೀಗಲೇ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt;

ಈ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ಸೇರಲು ಆರಂಭವಾದರು ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರು ಆ ಕೂಡಲೇ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt; ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುತೋಚದಂತಾದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಇದ್ದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಸೋತು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಪತ್ರ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಆನಂದತುಂದಿಲರಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನತೆಯು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.

=== ನಿರ್ಮೂಲನ ===
[[ಚಿತ್ರ:berlin fallofwall emerson.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒಬ್ಬಾತ ಪಶ್ಚಿಮದವನ ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮುರಿದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಭಾಗ 1989.]]
[[ಚಿತ್ರ:Crane removed part of Wall Brandenburg Gate.jpg|thumb|left| ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1989ರಂದು ಕ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು]]
ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಗೋಡೆ ಪತನವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಉಳಿ,ಚಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಗೋಡೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡತೊಡಗಿ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಇಂಥಾ ಜನರಿಗೆ &quot;Mauerspechte&quot; (ಗೋಡೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು) ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು..

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹೊಸ [[ಗಡಿದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ([[ಫಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೀನಿಕೆರ್ ಬ್ರಕ್]], [[ಬರ್‌ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]) ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.  ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸಲು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಫುಟೇಜುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ &quot;ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗುರುಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.   1990ರ ನಡುಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 1989ರಂದು ತೆರೆಯಲಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]] ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1990-0105-029, Berlin, Loch in Mauer am Reichstag.jpg|thumb|right|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ರಂಧ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳುಗಳಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಿಂದ ವಿಸಾ-ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀದಿನವೂ ಕನಿಷ್ಠ 25 [[DM]]ರಂತೆ ತಾವು ಇರಬೇಕೆಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನಬಂದಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall 1990.jpg|left|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೆತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಗಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990]]

ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಸಂಜೆ ನಾಗರಿಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು, ಮತ್ತುಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ತೆರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶೀಯರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಗೋಡೆಯು ಮೇಲೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ &quot;ಗೋಡೆ ಕುಟಿಗ&quot;ರಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಡೆಮೆಯಾದವು, ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರತೊಡಗಿದರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಅವಸಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 13, 1990ರಂದು ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ''  ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ರದ್ದಾಗಿಹೋದವು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ([[Bundeswehr]]ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ) ನವೆಂಬರ್ 1991ರವರೆಗೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall at Potsdamer Platz March 2009.jpg|left|thumb| ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ, ಮಾರ್ಚ್ 2009]]

ಗೋಡೆಯ ಪತನವು ಜರ್ಮನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ವಿರೋಧ ===
ಅಂದಿನ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಲ್ಲಣವಿದ್ದಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರ ಬಳಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಗೊಡಬಾರದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Times2009.9.11&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |title=Thatcher told Gorbachev Britain did not want German reunification |accessdate=2009-11-08 |date=September 11, 2009 |work=Michael Binyon |publisher=Times |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{cquote|We do not want a united Germany. This would lead to a change to postwar borders, and we cannot allow that because such a development would undermine the stability of the whole international situation and could endanger our security.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |title=How Margaret Thatcher pleaded with Gorbachev not to let the Berlin Wall fall out of london |accessdate=2009-11-08 |date=September 15, 2009 |work=Hasan Suroor |publisher=Hindu |archive-date=2013-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719125911/http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ನಂತರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಫ್ರಾನ್‌ಸ್ವಾ ಮಿಟೆರಾನ್]] ಥ್ಯಾಚರ್‌ರವರಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ಹ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times2009.9.10&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |title=United Germany might allow another Hitler, Mitterrand told Thatcher |accessdate=2009-11-09 |date=September 10, 2009 |work=Helen Nugent |publisher=Times |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174119/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಸವಗಳು ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1989ರಂದು, [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ [[ಬೀಥೋವನ್ನನ]] [[9ನೇ ಸಿಂಫನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ (''[[ಓಡ್ ಟು ಜಾಯ್]]'' ) &quot;ಜಾಯ್&quot; ''({{lang|de|Freude}})'' ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ''({{lang|de|Freiheit}})''  ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Naxos 2072038&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2072038 |title=Ode To Freedom - Beethoven: Symphony No. 9 (NTSC)|accessdate = 2006-11-26 |author=Naxos |authorlink=Naxos Records |year=2006 |work=Naxos.com Classical Music Catalogue}} This is the publisher's catalogue entry for a DVD of Bernstein's Christmas 1989 &quot;Ode to Freedom&quot; concert. David Hasselhoff sang during the fall of the Berlin wall.&lt;/ref&gt;

21 ಜುಲೈ 1990ರಂದು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]] [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಆಲ್ಬಂ ''[[ದ ವಾಲ್]]''  ಅನ್ನು [[ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು]], ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು [[ಬಾನ್ ಜೋವಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಸೈನೇಡ್ ಓ’ ಕಾನರ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಡಾಲ್ಬೀ]], [[ಜೋನೀ ಮಿಚೆಲ್]], [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]], [[ಲೆವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್]], [[ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಂಕೋ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್ ಮಾರಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಸೆಲ್‌ಹಾಫ್]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆಗ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಾಡು &quot;[[ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದಲೂ [[ವರ್ನರ್ ಶುಲ್ಜ್]] ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜೀ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು [[ನವೆಂಬರ್ 9]] ಸರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ಮನ್ ರಜಾದಿನವಾಗುವುದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,316977,00.html |title=Debatte: Thierse fordert neuen Nationalfeiertag |date=2004-09-07 |accessdate=2009-02-22 |author=Jörg Aberger |publisher=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೆಂಬರ್ 9 [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಕೈಸರ್ [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ II]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ [[ವೀಮರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜತೆಗೇ ನವೆಂಬರ್ 9 1923ರ [[ಬೀರ್ ಹಾಲ್ ವಿಪ್ಲವ]] ದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವೂ, 1938ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕುಖ್ಯಾತ ''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಷ್ತ್]]''  [[ಪೋಗ್ರೋಮ್]]ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಂಕವೂ ಆಗಿದೆ. [[ನೊಬೆಲ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] ಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತ  &quot;ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 9 ಈಗಾಗಲೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ - 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ದಿನವು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಶ್ತ್‌ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Wiesel 1989&quot;&gt;{{cite |title=New York Times |date=1989-11-17}} - ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್, &quot;Op-Ed in response to the fall of the wall&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿರದುದ್ದರಿಂದ; ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಯುನಿಟಿ ಡೇ]]ಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.

=== 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ ===
ನವೆಂಬರ್ 9, 2009ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನ ಸುತ್ತ ಉತ್ಸವದ ಸಂಜೆಯನ್ನಾಚರಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ಅನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.  ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 1000 ಫೋಮ್ ಡೊಮಿನೋ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಲಾಗಿ ಅವು ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಿಖರಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot; /&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು [[Twitter]] ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು  ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [http://www.berlintwitterwall.com/ Berlin Twitter Wall] ಅನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ಇದನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Berlin Twitter Wall ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |title=RSF.org |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108121553/http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theglobeandmail.com/blogs/points-east/mr-hu-tear-down-this-firewall/article1338387/ TheGlobeAndMail.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.montrealgazette.com/technology/BERLIN+WALL+CHINA+MARKS+DATE/2193355/story.html MontrealGazette.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸವು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.  2009ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು &quot;ಫ್ರೀಡಮ್ ವಿದೌಟ್ ವಾಲ್ಸ್&quot; ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.germany.info/withoutwalls |title=Freedom Without Walls |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Washington, DC |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''Mauerreise''  (ಗೋಡೆಯ ಪಯಣ) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು: ಕೊರಿಯಾ, ಸೈಪ್ರೆಸ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಲಾವಿದರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 「ಗೋಡೆ」ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಂದು ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/ges/prj/mar/enindex.htm |title=The Wall in the World 2009 - 20th anniversary of the Fall of the Wall - Goethe-Institut |publisher=Goethe.de |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, Twinityಯು ವರ್ಚುಅಲ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಳತೆಯದೇ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.twinity.com/en/wall |title=The Berlin Wall in Twinity |accessdate=2009-11-09 |year=2009 |publisher=Twinity |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026144819/http://www.twinity.com/en/wall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ [[MTV Europe Music Awards]]ನಲ್ಲಿ, [[U2]] ಮತ್ತು [[Tokio Hotel]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. U2 ’ಎಟ್ ದ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್’ ಮತ್ತು Tokio Hotel &quot;ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮೈ ವಾಲ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

[[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕಲಾಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನೀಯರು]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ [[ಇಸ್ರೇಲೀ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಗೋಡೆ]]ಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/11/2009119151639325464.html Aljazeera.net]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
&lt;gallery&gt;
File:Berlin_Wall_(13-8-2006).jpg|ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಶೇನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್‌ಬಾನ್‌ಹಾಫ್‌ನ ಬಳಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ, ಆಗಸ್ಟ್ 2006
File:Berlin wall 1.jpg| ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್ ಬಳಿಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 2007
File:Checkpoint Charlie Memorial.JPG|ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.ಈ ಸ್ಮಾರಕವು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
File:Berlin Wall plaque.JPG|ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಕಡೆ ಈಗಿರುವ ನುಣುಪುಗಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ಫಲಕದ ಮೇಲೆ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ
File:BERLINER MAUER 1961–1989 plaque.jpg|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಫಲಕವು ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
File:HPIM1753.JPG|ಬರಹವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ನುಣುಪುಗಲ್ಲು
&lt;/gallery&gt;
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದಿದ್ದ ಮೂಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಮೂರು ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ: [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ಗಳ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮಾಜೀ [[Gestapo]] ಕೆಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್]]ನ ಮೊದಲನೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ) 80-ಮೀಟರುಗಳ (263 ಅಡಿ) ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ ; [[ಓಬರ್‌ಬಾಂಬ್ರಕ್]]ನ ಬಳಿಯ [[ಸ್ಪ್ರೀ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿರುವ ಎರಡನೇ ಗೋಡೆಯ (ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗ; ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ [[ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಒಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು ಕೂಡ ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇವಾವುದೂ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  [[ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]]ಗಳ ಜತೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಸೇವೆಯಾದ [[eBay]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಮರ್ಣಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರು ಕಾಯುವಾಗ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ [[ಗೋಡೆಗೀಚು]]ಗಳು ಇಂದು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳು ಬರೇ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗಗಳ ಜತೆಗೇ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ &quot;ಮೊದಲ&quot; ಗೊಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

=== ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
ಪತನದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾಸಗೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಒಂದು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ   200-ಮೀಟರ್ (656&amp;nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಅದು ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸತ್ತವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿ ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Furlong, Ray | title=Berlin Wall memorial is torn down | publisher=BBC News|date=July 5, 2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4651823.stm | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ===
ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''[[ಓಸ್ಸಿಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೆಸ್ಸಿ]]ಸ್'' ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''Mauer im Kopf''  (ತಲೆಯೊಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಶೇಕಡಾ 25 ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 12 ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಮತ್ತೆ &quot;ಗೋಡೆ&quot;ಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಬೇರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Reuters | title=One in 5 Germans wants Berlin Wall rebuilt | publisher=MSNBC | date=September 8, 2004 | url=http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613190725/http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archivedate=2006-06-13 | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt; ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಹತ್ತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಜನತೆ ಮಾತ್ರ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 12) ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರಕಿದವು.  ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಜರ್ಮನರು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=ZDF &quot;Wochenjournal&quot; | title=Große Zustimmung zur Wiedervereinigung | publisher=ZDF | date=November 5, 2009 | url=http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0,1872,7925355,00.html | accessdate=2006-11-06 | archive-date=2009-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091214050606/http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0%2C1872%2C7925355%2C00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ VTsIOM ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಆರರಷ್ಟು ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಕಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಇದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ &quot;ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಾರೆಂದು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 24ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಗಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |title=Reuters.com |access-date=2024-09-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116020725/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ===
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳ ಲಾಬಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿಸಿ]] ಬಳಿಯ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗಡಿಯ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು]]
* [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]
* [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]
* [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತ]], 1991
* [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು: &quot;ದ ಬಾಯ್ ಎಂಡ್ ದ ವಾಲ್&quot; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ, 1965&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0058412/ IMDb.com]&lt;/ref&gt;
**''[[ಡರ್ ಟನೆಲ್]]'', ಸುರಂಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ 
**''[[ಬರ್ಲಿನ್ ಟನೆಲ್ 21]]'', ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ  ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್]] ನಾಯಕನಟನಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. 
**''[[ದ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್]]'', ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತಾಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, 2006
**''[[ದ ಟನೆಲ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ NBC News Specialನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ.
* [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗೋಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಪರೇಶನ್ ಗೋಲ್ಡ್]]
* [[ಆಸ್ಟಾಲ್‌ಜೀ]]
* ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾದ [[Panmunjeom]], ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 
* [[ಮಾದರಿ ಸ್ಠಳಾಂತರೀಕರಣ]]
* [[ಆಧುನೀಕೋತ್ತರ]]
* [[ಹಂಗರಿಯ ಗಡಿಭಾಗದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]]
* [[ಶೈßಬೆಫೆಲ್]]
* [[ಐಕಮತ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]
* [[ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1961]]
* [[ದ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಲ್l (ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್)]]
* [[ದ ವಾಲ್ - ಲೈವ್ ಇನ್ ಬರ್ಲಿನ್]],[[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]]ರವರ ಒಂದು ರಾಕ್ ಒಪೆರಾ/ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ.

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
* {{Citation|last=Böcker|first=Anita|title=Regulation of Migration: International Experiences|publisher=Het Spinhuis|year=1998|isbn=9055890952}}
* {{cite book | authorlink = William F. Buckley, Jr. | last = Buckley | first = William F., Jr. | title = The Fall of the Berlin Wall| url = https://archive.org/details/isbn_9780471267362 | location = [[Hoboken, New Jersey]] | publisher = [[John Wiley and Sons]] | year = 2004 | isbn = 0-471-26736-8 }}
* {{cite book| first = Curtis | last = Cate| title = The Ides of August: The Berlin Wall Crisis—1961 | url = https://archive.org/details/idesofaugustberl0000cate | location = New York City| publisher = M. Evans | year = 1978 }}
* [[ಚೈಲ್ಡ್ಸ್]], ಡೇವಿಡ್ ಎಚ್, (2001) ''The Fall of the GDR: Germany's Road To Unity'', Longman,[http://www.pearsoned.co.uk/Bookshop/detail.asp?item=100000000004463 Pearsoned.co.uk] 2001. ISBN13:9780582315693, ISBN10: 0582315697
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, ''The GDR: Moscow's German Ally'', (Second Edition 1988, First Edition 1983, George Allen &amp; Unwin, London) ISBN 0-04-354029-5, 9780043540299.
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2001) ''The Fall of the GDR'', Longman. ISBN 0-582-31569-7 [http://www.amazon.co.uk/Fall-Themes-Modern-German-History/dp/0582315697 Amazon.co.uk]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2000) ''The Two Red Flags: European Social Democracy &amp; Soviet Communism Since 1945'', Routledge. [http://www.informaworld.com/smpp/title~db=all~content=t732627883 Informaworld.com]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1991) ''Germany in the Twentieth Century'', (From pre-1918 to the restoration of German unity), Batsford, Third edition. ISBN 0 713467959
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1987) ''East Germany to the 1990s Can It Resist Glasnost?'',[http://openlibrary.org/b/OL16520921M/East_Germany_to_the_1990s ] The Economist Intelligence Unit. ISBN 0-85058-245-8, 9780850582451. [http://www.worldcat.org/search?q=au%3A%22Childs%2C+David%2C%22&amp;amp;qt=hot_author Worldcat.org]
* {{Citation|last=Dale|first=Gareth|title=Popular Protest in East Germany, 1945-1989: Judgements on the Street|publisher=Routledge|year=2005|isbn=071465408}}
* {{Citation|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}}
* {{Citation|last=Gaddis|first=John Lewis|title=The Cold War: A New History|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}}
* {{Citation|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2003|isbn=0691096783}}
* {{cite book | first = Honoré M. | last = Catudal | title = [[John F. Kennedy|Kennedy]] and the Berlin Wall Crisis | location = [[West Berlin]] | publisher = Berlin Verlag | year = 1980 }}
* {{cite book | author = Hertle, Hans-Hermann | title = The Berlin Wall | location = Bonn | publisher = Federal Centre for Political Education | year = 2007 }}
* {{cite web | author = [[John F. Kennedy|Kennedy, John F.]] | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | title = July 25, 1961 speech | accessdate = 2009-10-20 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429042056/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | url-status = dead }}
* {{Citation|last1=Loescher|first=Gil|title=The UNHCR and World Politics: A Perilous Path|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0198297165}}
* {{cite book | author = [[Rory Maclean|Maclean, Rory]] | title = Stalin's Nose: Across the Face of Europe | url = https://archive.org/details/stalinsnoseacros0000macl | location = London | publisher = HarperCollins | year = 1992 }}
* {{citation |last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2000|isbn=0890969671}}
* {{Citation|last=Mynz|first=Rainer|title=Where Did They All Come From? Typology and Geography of European Mass Migration In the Twentieth Century; European Population Conference Congress European de Démographie|publisher=United Nations Population Division|year=1995}}
* {{Citation|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}}
* {{cite book | author = [[Peter Schneider (writer)|Schneider, Peter]]| title = The Wall Jumper | location = London | publisher = Penguin Classics | year = 2005 }}
* ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989. Bloomsbury 2006
* {{Citation|last=Thackeray|first=Frank W.|title=Events that changed Germany|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0313328145}}
* {{cite book | author = Friedrich, Thomas (writer),and Harry Hampel (photos) | title = Wo die Mauer War/Where was the Wall? | url = https://archive.org/details/isbn_3875846958 | location = Berlin | publisher = Nicolai | year = 1996 | isbn = 3875846958 }}
* {{Citation|last=Turner|first=Henry Ashby|title=The Two Germanies Since 1945: East and West|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0300038658}}
* {{Citation|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}}
* Luftbildatlas. Entlang der Berliner Mauer. Karten, Pläne und Fotos. Hans Wolfgang Hoffmann / Philipp Meuser (eds.) Berlin 2009. ISBN 978-3-938666-84-5

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Berlin Wall}}
* [http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall Scholars Reflect on the 20th Anniversary of the Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018203313/http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall |date=2011-10-18 }}
* [http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html Explore the former inner German border with DW's animated video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127020640/http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html |date=2011-11-27 }}
* [https://www.theguardian.com/berlin-wall-20-years-on Berlin Wall: 20 years on] video series from ''[[The Guardian]]'' 
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E The CWIHP Collection on the Rise and Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123859/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E |date=2011-06-05 }}
* {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20091016014732/http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/10__Press__Facts/03__Infocus/04__Without__Walls/__Main__S.html Freedom Without Walls: German Missions in the United States] Looking Back at the Fall of the Berlin Wall - official homepage
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/652147/ Chronicle of the Wall] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯಾ ಮೂಲ 
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ The Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903100320/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ |date=2011-09-03 }} Original reports and pictures from The Times
* [http://www.berlin.de/mauer/index.en.html The Berlin Wall] Official Website Berlin.de
* {{de icon}} [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php Chronik der Mauer] Chronicle of the Wall
* {{de icon}} {{en icon}} [http://www.innerdeutsche-grenze.info/ Information Berlin Wall and East-Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112223844/http://www.innerdeutsche-grenze.info/ |date=2011-11-12 }}
* [http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html Retracing the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410144553/http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html |date=2007-04-10 }}
* [http://www.berliner-mauer-dokumentationszentrum.de/ Bernauer Straße Memorial website]
* {{de icon}} [http://www.passkontrolle-ddr.de/ Information on the East German border system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429230943/http://www.passkontrolle-ddr.de/ |date=2007-04-29 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=O2GRQP7K0iY&amp;amp;feature=related Escape from GDR, a five-part documentary on YouTube on tunnelling under the Berlin]
* [http://www.western-allies-berlin.com/ Allied Forces in Berlin (FR, UK &amp; US Berlin Brigade)]
* [https://www.theguardian.com/wall/ Photographs of time of the Fall as well as updates on the current situation in Germany]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.theberlinobserver.com/1stBG18thinf.html Reports on reinforcements to Berlin Brigade]
* [https://web.archive.org/web/20060219134229/http://www.jfklibrary.org/jfk_berlin_crisis_speech.html JFK speech clarifying limits of American protection]
* [http://home.att.net/~rw.rynerson/index2.htm &quot;Berlin 1969&quot; includes sections on Helmstedt-Berlin rail operations.]
* [http://home.att.net/~rails_to_berlin/home.htm Includes articles on rail transport for Berlin during the Cold War. (large files)]
* [http://www.berlin-life.com/berlin/wall Berlin Life: A concise but thorough history of the wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall: Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}
* [http://www.thelivesofothers.com/ The Lives of Others official website]
* [http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp Important Berlin Wall Dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905191325/http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp |date=2010-09-05 }}
* [http://www.brianrose.com/lostborder.htm The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain]
* [http://www.goethe.de/ges/pok/dos/dos/mau/enindex.htm Dossier: The Fall of the Wall – New Perspectives on 1989]
* [http://www.germany.info/withoutwalls Freedom Without Walls, 20th Anniversary Public Diplomacy Campaign by the German Embassy Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |date=2010-12-28 }}

=== ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ===
* [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;amp;display=list Berlin Wall newsreel archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114225402/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;display=list |date=2012-01-14 }} at [[British Pathe]] [[Adobe Flash]] [[video]])
* [https://www.wir-waren-so-frei.de/ Moments in Time 1989/1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202160558/http://www.wir-waren-so-frei.de/ |date=2010-12-02 }} Internet Archive presenting personal films and photos of the time of the Fall of the Berlin Wall and the German reunification, mostly licenced under CC
* [http://netzspannung.org/database/113713/en Berlin, Cyber City]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mixed Reality Installation realized by media artists [http://fleischmann-strauss.de/ M. Fleischmann &amp; W. Strauss]. {{youtube|BYmnVTvGssg}}
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/659901 {{de icon}} Comprehensive Gallery (1961 to 1990) from the website Chronicle of the Wall]
* [http://galleries.fototagger.com/link.php?action=detail&amp;amp;id=546 Gallery of annotated photographs of the Berlin Wall]
* [http://www.e-cityvisit.com/thewall.html Virtual e-Tours &quot;The Wall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221149/http://www.e-cityvisit.com/thewall.html |date=2015-09-23 }} Shockwave Player required
* [http://rosset.org/photography/berlin/berlin.htm {{fr icon}} Photos of the Berlin Wall by Georges Rosset]
* [http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html Photos of the Berlin Wall 1989 to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614232249/http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html |date=2007-06-14 }}
* [http://www.berlin-wall.net/photogallery.htm Gallery at berlin-wall.net]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_wall.html Berlin Wall] Panorama of the East Side Gallery
* [http://czechdaily.wordpress.com/2007/09/11/one-saturday-in-berlin/ One Day In Berlin: Tracing The Wall]
* [http://www.dailysoft.com/berlinwall/ Berlin Wall Online], Chronicle of the Berlin Wall history includes an archive of photographs and texts
* [http://www.andreas.com/berlin.html Personal Account of the Fall of the Berlin Wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall, Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ವಿವರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು. 
* [http://germany.info/wallstories Personal Accounts of November 9, 1989]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://staff-www.uni-marburg.de/~nail/mauer.htm {{de icon}} Photos of the Berlin Wall 1962-1990]
* [http://www.flickr.com/groups/52809934@N00/ Large collection of images in Berlin Wall group] at [[Flickr]]

{{Cold War}}

{{Coord|52|30|58|N|13|22|37|E|type:landmark_scale:100000_region:DE-BE|display=title}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>kncldtbz1wad91zh345ch97tvulcghw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435314</id>
      <parentid>1435313</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ */</comment>
      <origin>1435314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189812" sha1="4kqga5964s0e9pgjtuqf1uh79xgw8xs" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Berlinermauer.jpg|thumb|right|300px| 1986ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿನ ಕುಖ್ಯಾತ ’ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್’ ಬಗೆಗಿನ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳ ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-wall-map en.svg|thumb|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ಗೋಡೆಯ ತಾಣವನ್ನು ಹಳದಿಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Deutschland Besatzungszonen - 1945 1946.svg|thumb|ಜರ್ಮನಿಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ಗಡಿಗಳು, ಫೆಬ್ರುವರಿ 21, 1947ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ. ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪೋಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಆಡಳಿತ/ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವುವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬರ್ಲಿನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Kennedy in Berlin.jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಜೂನ್ 26, 1963ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಭೇಟಿ.]]

'''ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ''' ({{lang-de|Berliner Mauer}}) ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (GDR, [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]])ಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್]] ನಗರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಅದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೇರಾಗಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ಈ ಗೋಡೆಯು ಬೃಹತ್ [[ಕಾಂಕ್ರೀಟ್]] ಗೋಡೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು (ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಇದು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕಂದಕಗಳು, &quot;[[ಫಕೀರನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot; ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರತ್ಯೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯು (the IGB) ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳು[[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ಗಳ ನಡುವಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]ಯ ಸಂಕೇತವಾದವು. ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ವಲಸೆ ಪ್ರತಿಬಂಧ]]ದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು GDRನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ [[ವಲಸೆ ಬಂದವರು]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  1961ರಿಂದ 1989ರವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಗೋಡೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ವಲಸೆಯನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೆ GDR ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Monday, Nov. 20, 1989 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |title=Freedom! - TIME |publisher=TIME&lt;! |date=1989-11-20 |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2013-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825012437/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,959058,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 5,000 ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 200 ಎಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;[[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿ]] ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot; ({{lang-de|Antifaschistischer Schutzwall}}) ಎಂದು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಇದು ನೆರೆಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ನಾಜೀ-ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ &quot;[[ವಾಲ್ ಆಫ್ ಶೇಮ್(ಲಜ್ಜಾಸ್ಪದ ಗೋಡೆ)]]&quot;{{ndash}} ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಟ್]]{{ndash}} ಗೋಡೆಯು [[ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.
* 1989ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಿರಂಕುಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸರಣಿರೂಪದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾದವು.   ನೆರೆಯ [[ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಗರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]]-ಪರ ರಾಜಕೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಉಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರ ಅಶಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 9, 1989ರಂದು ಎಲ್ಲಾ GDR ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
*  ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಹಲವಾರು ಗುಂಪುಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಡಗರದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಆನಂದಾತಿಶಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅನ್ವೇಷಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದರು; 
* ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಮ್ಡು ಗೋಡೆಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಳಸಿಕೊಂದವು. ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನವು [[ಜರ್ಮನ್ ಮರು-ಏಕೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಯಿತು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿ ===
* [[ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಾಪ್ತಿ]]ಯಾದ ನಂತರ, [[ಓಡರ್-ನೀಸ್ ರೇಖೆ]]ಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗಕ್ಕಿದ್ದ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದ [[ನಾಜೀ ಜರ್ಮನಿ]]ಯನ್ನು ([[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದ ಪ್ರಕಾರ)ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಸುಪರ್ದುಗಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ವಲಯಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲ]]ಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದವು: 
* ಇವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]. ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ರಾಜಧಾನಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಲೈಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪೀಠವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;miller4&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=4-5}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೇ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಲಗಳ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಪುರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ರು ಈಗಾಗಲೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಿದ ಉದ್ಯಮಗಳು, [[ಸರಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಒಪ್ಪದಿದ್ದುದು ಕೂಡಾ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;miller16&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=16}}&lt;/ref&gt; 
* ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಲಕ್ಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನದಲ್ಲದ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಒಂದು ವಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದವು.

=== ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆತ್ ನಾಯಕ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ತನ್ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ಸುರಕ್ಷಾ ಪಟ್ಟಿಯಾದ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್(ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ)]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು, ಇದು ಪೋಲಂಡ್, ಹಂಗರಿ ಮತ್ತು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆತನು ನಿಶ್ಯಕ್ತವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಜತೆಗೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;miller10&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=10}}&lt;/ref&gt;  1945ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನು ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ತಾನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಂದಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದೆಂದೂ, ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದೊಳಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿ ಬರುವ ಕಾಲ ದೂರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;miller13&quot;&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=13}}&lt;/ref&gt; 
* ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳೆಲ್ಲ ತನ್ನವೇ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=95-5}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು ಮಂತ್ರಿಗಳು-ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಿತು. (ಟರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಆಶ್‌ಬೀ. ''The Two Germanies Since 1945: East and West'', Yale University Press, 1987, ISBN 0-300-03865-8, ಪುಟ 20)&lt;/ref&gt;
*  ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನೀಡಲಾದ ವಿವರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಛೀಮಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೆರೆವಾಸ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;wettig94&quot; /&gt; 
* [[ಮಾರ್ಕ್ಸಿಸಮ್-ಲೆನಿನಿಸಮ್]]ಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಶಾಲಾಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲೋಸುಗ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಲಕರಣೆಯು &lt;ref name=&quot;turner47&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=47}}&lt;/ref&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ [[SMERSH]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wettig96&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=96}}&lt;/ref&gt;
* 1948ರಲ್ಲಿ, ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ, ಸ್ಟಾಲಿನ್ [[ಬರ್ಲಿನ್ ದಿಗ್ಬಂಧ]]ವನ್ನು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜುಗಳು ಬಂದಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಿದನು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=33}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಹಾ &quot;ಬರ್ಲಿನ್ ಏರ್‌ಲಿಫ್ಟ್&quot;(ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿದವು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=65-70}}&lt;/ref&gt;
*  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.  1948ರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಭಂಗಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ನಷ್ಟಗಳನ್ನನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;turner29&quot;&gt;{{Harvnb|Turner|1987|p=29}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 300,000ದಷ್ಟು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರು ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಿಶ್-ಬೌರ್ನಜೆಲ್, ರೆನಾಟಾ, ''Confronting the German Question: Germans on the East-West Divide'', Berg Publishers, 1990, ISBN 0-85496-684-6, ಪುಟ 143&lt;/ref&gt; 
* ಮೇ 1949ರಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನೌಕಾಸಾಗಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು.&lt;ref name=&quot;Gaddis 2005, p. 34&quot;&gt;{{Harvnb|Gaddis|2005|p=34}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Miller|2000|p=180-81}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1949ರಂದು [[ಜರ್ಮನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ)]]ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಂತ್ರಾಲಯವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿತೇ ವಿನಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನಲ್ಲ.  ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದು, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;wettig179&quot;&gt;{{Harvnb|Wettig|2008|p=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಭಿನಂದನಾ ತಂತಿಸಂದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ &quot;ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದಿಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತೊಡಗಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.&quot; ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. (Wettig, Gerhard, ''Stalin and the Cold War in Europe'', Rowman &amp;amp; Littlefield, 2008, ISBN 0-7425-5542-9, page 179)&lt;/ref&gt; 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕವ್ಯವಸ್ಥೆ]] (''{{lang|de|&quot;Soziale Marktwirtschaft&quot;}}''  ಜರ್ಮನ್)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ([[ಫೆಡರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿ]])ಯಿಂದ ಬಹಳವೇ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.   
* 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ &quot;[[ಆರ್ಥಿಕ ಚಮತ್ಕಾರ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. (''{{lang|de|&quot;Wirtschaftswunder&quot;}}'' ). ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜೀವನಮಟ್ಟವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೇ ಬಹಳ ಮಂದಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸತೊಡಗಿದರು.

=== 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ===
* ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀಮೆಗಳವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರಲ್ಲದೆ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಜಾಗ ಖಾಲಿಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot;&gt;{{Harvnb|Thackeray|2004|p=188}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನಿಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಲಯಗಳ ನಡುವಣ ಕ್ಷೇತ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950ರಲ್ಲಿ 197,000; 1951ರಲ್ಲಿ 165,000  ಮತ್ತು 1953ರಲ್ಲಿ 331,000ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{lang|de|[http://www.stmas.bayern.de/migration/aussiedler/aussstat.pdf Bayerisches Staatsministerium für Arbeit und Sozialordnung, Familie und Frauen, ''Statistik Spätaussiedler Dezember 2007'']}}, p.3 (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;loescher60&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=60}}&lt;/ref&gt;  
* 1953ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ [[ಸೋವಿಯೆತೀಕರಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾವನೆಗೆ 1952ರ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 1953ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;loescher68&quot;&gt;{{Harvnb|Loescher|2001|p=68}}&lt;/ref&gt; 1953ರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿಯೇ 226,೦೦೦ ಜನರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;dale17&quot;&gt;{{Harvnb|Dale|2005|p=17}}&lt;/ref&gt;

== ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ==
* 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕುವ ಕ್ರಮಗಳು, [[ವಲಸೆ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty114&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=114}}&lt;/ref&gt; ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದ ಕೆಲ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ದೇಶಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತು, 
* ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಗಡಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಅಲ್ಲಿಂದಿಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಿಂದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name= &quot;dowty116&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=116}}&lt;/ref&gt; 1952ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯ ಆಕ್ರಮಿತ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸೀಮಾರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=121}}&lt;/ref&gt;
*  ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 1952ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಯಕರು ಸೋವಿಯೆತ್ ನೇತಾರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]]ನನ್ನು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು; ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ನನ ವಿದೇಶ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಶಿಸ್ಲಾವ್ ಮೊಲೊಟೋವ್]], GDRನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಲನವಲನಗಳಿಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಸ್(ಅನುಮತಿಪತ್ರ)ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನಿರಿಸಿದನು.
* ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪರಿಸ್ಠಿತಿಯು &quot;ಅಸಹನೀಯ&quot;ವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.  ಪೂರ್ವ [[ಜರ್ಮನಿ]]ರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಆತನು, &quot;ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ರೇಖೆಯನ್ನು ಗಡಿರೇಖೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು - ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಗಡಿರೇಖ್ಹೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ್ದು... ಜರ್ಮನರು ಭದ್ರತಾ ರೇಖೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿಯಾದರೂ ಕಾಯುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison240&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=240-fn}}&lt;/ref&gt;
* ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಹನಗಳ ಓಡಾಟವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇನ್ನೂ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರ ಪಾಲಿಗೆ GDRನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾದಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ನಡುವಣ ಘರ್ಷಣೆಯ ಬಿಂದುವಾಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪೌರ ಆಂದೋಲನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದ ಆಡಳಿತವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;harrison98&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=98}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಮೊದಲು, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ’ಭೇಟಿ’ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 
* ಆದರೆ, ಈ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ದೇಶ ತೊರೆದು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯವು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಭೇಟಿಗಳನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಸೋವಿಯೆತ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಪೆರ್‌ವುಖಿನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, &quot;ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹೀ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆದಿರುವ ಮತ್ತು ಮೂಲವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನತೆಯು ನಗರದ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಹೋಲಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಗಣತಂತ್ರವಿರುವ (ಪೂರ್ವ)ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಕ್ಷದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಲುವುದಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt;

=== ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಸೆಯ ಲೋಪದೋಷ ===
* [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1952ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;harrison99&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=99}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಯು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬಲಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty121&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಬರ್ಲಿನ್ ಮುಖ್ಯ ಹಾದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ರೆಲ್, ''Spying on Science: Western Intelligence in Divided Germany 1945–1961'', p. 56. [[Oxford University Press]], 2006&lt;/ref&gt; 
* ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 1957ರಂದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಹೊಸ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಊಹಿಸಲಾಗದಂತಹ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಂಟಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಶೇಕಡಾ 60ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; ಪೂರ್ಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ [[ಸಬ್‌ವೇ]] ಟ್ರೇನುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಫಲವಾದವು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot;&gt;{{Harvnb|Dowty|1989|p=122}}&lt;/ref&gt; 
* ಬರ್ಲಿನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ &quot;[[ಪಾರುಗಂಡಿ]]&quot;ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನಾಗರಿಕರು ಇನ್ನೂ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಂತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;harrison99&quot; /&gt; 1961ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾ 20 ಇಪ್ಪತ್ತರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt;

=== ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಸೋರಿಕೆ ===
* ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯುವವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಶಂಕೆಯಂತೆ &quot;[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನ]]&quot;ಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;thackeray188&quot; /&gt;  ಆಗಿನ [[CPSU]]ನ Director on Relations with Communist and Workers Parties of Socialist Countries ಆಗಿದ್ದ [[ಯೂರಿ ಆಂದ್ರೊಪೊವ್]], ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1958ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಗೆ ತುರ್ತಾದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 50%ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=100}}&lt;/ref&gt; 
* ಆಂದ್ರೊಪೊವ್ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಯಕರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿದರೂ ಕೂಡ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ದೊರಕಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಈ ಕಾರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt; ಆತನು &quot;ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ಪಲಾಯನವು ಬಹಳ ಕಳವಳಕಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್the flight of the intelligentsia has reached a particularly critical phase.&quot;&lt;ref name=&quot;harrison100&quot; /&gt;
* 1960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 61%ರಷ್ಟು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 70.5%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಈ ನಷ್ಟವು ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞರು, ವೈದ್ಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರಂತಹ ವೃತ್ತಿಪರರಲ್ಲಿ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು $7 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ $9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ $17 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;dowty122&quot; /&gt; 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಯುವಜನತೆಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವೋಕರ್ ರೋಲ್ಫ್ ಬರ್ಗ್‌ಹಾನ್, ''Modern Germany: Society, Economy and Politics in the Twentieth Century'', p. 227. [[Cambridge University Press]], 1987&lt;/ref&gt; ವೃತ್ತಿಪರರ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಲಾಯನವು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವೆಂದರೆ, ಜರ್ಮನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pearson75&quot;&gt;{{Harvnb|Pearson|1998|p=75}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭ, 1961 ==
[[ಚಿತ್ರ:Berlin Wall 1961-11-20.jpg|thumb|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು,ನವೆಂಬರ್ 20, 1961.]]
* ಜೂನ್ 15, 1961ರಂದು, [[ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿಟಿ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು [[GDR ಸ್ಟೇಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್]] ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೆಸ್ ಕೂಟ ವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ, ''{{lang|de|&quot;Niemand hat die Absicht, eine Mauer zu errichten!&quot;}}''  (ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ!) ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇದು ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''{{lang|de|Mauer}}''  (ಗೋಡೆ)ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು. 
* [[ನಿಕಿಟಾ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್]] ಮತ್ತು ಉಲ್‌ಬ್ರಿಖ್ಟ್‌ರ ನಡುವೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಂದು ನಡೆದ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್‌ರ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದಿತೆನ್ನುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html Wiegrefe, Klaus. ][http://einestages.spiegel.de/static/topicalbumbackground/4246/_wir_lassen_euch_jetzt_ein_zwei_wochen_zeit.html &quot;Wir lassen euch jetzt ein, zwei Wochen Zeit&quot;], {{lang|de|''Spiegel Online - einestages''}}, May 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.welt.de/politik/article3828831/Das-Gespraech-zwischen-Ulbricht-und-Chruschtschow.html Record of the conversation]&lt;/ref&gt; ಶನಿವಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 1961ರಂದು GDRನ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ {{lang|de|Döllnsee}}ನ ಸರ್ಕಾರೀ ಅತಿಥಿಗೃಹವೊಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ {{lang|de|Ulbricht}} ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.
* ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ತುಕಡಿಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 13ರ ಭಾನುವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು ಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಳುಗೆಡವುವ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯಗಳ 156 ಕಿಲೋಮೀಟರು(97 ಮೈಲಿ)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ 43 ಕಿಲೋಮೀಟರು(27 ಮೈಲು)ಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
* ಈ ತಡೆಗಟ್ಟು ಎಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲವನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊಂಚ ಹಿಂದಕ್ಕೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಮೊದಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.  
* ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]] (NVA) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಕ್ಲಾಸ್]] (KdA)ನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮುಂದೆ ಕಾವಲಾಗಿರಿಸಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಸರಪಳಿ ಬೇಲಿಗಳು, ಗೋಡೆಗಳು, ಮೈನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಣ ಜರ್ಮನ್ ಒಳಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಒಂದು ಆಗ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಕೌಬಾಯ್ ಹಾಡಾಗಿದ್ದ &quot;[[ಡೋಂಟ್ ಫೆನ್ಸ್ ಮಿ ಇನ್]]&quot;(ನನ್ನನ್ನು ಬೇಲಿಕಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಡ) ಎಂಬುದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.

=== ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುವಂತಾಯಿತು.  ಹಲವಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಛಿದ್ರವಾದವು, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಶತ್ರು ವಲಯದ ಆವೃತ ವಲಯವಾಗುಳಿಯಿತು. 
*  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರು ಗೋಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತ ತಮ್ಮ ಮೇಯರ್ ({{lang|de|[[Oberbürgermeister]]}}) ಮೈಕೆಲ್ ಆಬೊಟ್‌ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಗೂಢಚರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗೋಡೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದವಾದರೂ ಈ ಗೋಡೆಯ ತಾಣವು ನಗರದ ಪರಿಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
* ಜುಲೈ 25, 1961ರಂದು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದೆಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;[http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm US Politics Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306110820/http://uspoliticsguide.com/US-Politics-Directory/US-Politcal-Historical-Speeches/JFK-Berlin-Wall.htm |date=2010-03-06 }} - speech transcript&lt;/ref&gt;; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಮಾನಕರ ಪತನವುಂಟಾಗುವುದು ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಆಡಳಿತವರ್ಗವು ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿನೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತಾದರೂ ಇದು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಈ ಗೋಡೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು.
* ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರವು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಾನು ಗೋಡೆಯನ್ನು &quot;ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವನದ ಭಾಗ&quot;ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Baby-Wall-1968.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವದೆಡೆಯಿಂದ, 1968. ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ &quot;ಬೇಬಿ ವಾಲ್&quot; ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಠಳವಾಗಿದ್ದಿತು]]
{{Listen
| filename = Jfk berlin address high.ogg
| title = ''Ich bin ein Berliner'' (I am a Berliner) speech
| description = Speech from the [[Rathaus Schöneberg]] by John F. Kennedy, June 26, 1963. Duration 9:22.
| format = [[Ogg]]
| type = speech
}}
* ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಮೂಲಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ವಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡರು. 
* ಅವರು ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ GDR/ಸೋವಿಯೆತ್ ಇದೀ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತೆರೆಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು; ಈ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೇನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಯೋಚನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಗ್ಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದು ಕಟ್ಟಕಡೆಯದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989''. Bloomsbury 2006&lt;/ref&gt;
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಗೋಡೆಯು ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಗೋಡೆ&quot;ಯಾಗಿದ್ದು ({{lang-de|&quot;antifaschistischer Schutzwall&quot;}}) ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಯಿಂದ ಒದಗಬಹುದಾದ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವಾದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080409133940/http://www.goethe.de/ges/ztg/thm/ddg/en1748571.htm Goethe-Institut - Topics - German-German History Goethe-Institut]&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಏಜೆಂಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;''{{lang|de|&quot;Die Regierungen der Warschauer Vertragsstaaten wenden sich an die Volkskammer und an die Regierung der DDR mit dem Vorschlag, an der Westberliner Grenze eine solche Ordnung einzuführen, durch die der Wühltätigkeit gegen die Länder des sozialistischen Lagers zuverlässig der Weg verlegt und ringsum das ganze Gebiet West-Berlins eine verlässliche Bewachung gewährleistet wird.&quot;}}''  {{lang|de|[https://www.welt.de/print-welt/article252861/Berlin_wird_geteilt.html Die Welt: Berlin wird geteilt]}}&lt;/ref&gt;
*ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರೀ ಸಹಾಯಧನದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವರೆಂಬುದು ಇನ್ನೊಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುಮಾನಿಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸುವ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಬರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[{{Cite web |url=http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |title={{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961 |access-date=2010-05-14 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718025112/http://www.zlb.de/projekte/millennium/original_html/nd_1961_1408.GIF.html |url-status=dead }} {{de icon}} Neues Deutschland: Normales Leben in Berlin, August 14, 1961]&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದಾಗಿ ಬೇರಾದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ತೊಂದರೆಗೀಡಾಗುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಗೋಡೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾರ್ಗವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ [[SED]] ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆಯೊಂದು [['ಗಣತಂತ್ರದಿಂದ ದೂರಹಾರುವಿಕೆ']]ಯ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.: 
{{quotation|Both from the moral standpoint as well as in terms of the interests of the whole German nation, leaving the GDR is an act of political and moral backwardness and depravity.
Those who let themselves be recruited objectively serve West German Reaction and militarism, whether they know it or not. Is it not despicable when for the sake of a few alluring job offers or other false promises about a &quot;guaranteed future&quot; one leaves a country in which the seed for a new and more beautiful life is sprouting, and is already showing the first fruits, for the place that favors a new war and destruction?
Is it not an act of political depravity when citizens, whether young people, workers, or members of the intelligentsia, leave and betray what our people have created through common labor in our republic to offer themselves to the American or British secret services or work for the West German factory owners, [[Junker]]s, or militarists? Does not leaving the land of progress for the morass of an historically outdated social order demonstrate political backwardness and blindness?...
[W]orkers throughout Germany will demand punishment for those who today leave the German Democratic Republic, the strong bastion of the fight for peace, to serve the deadly enemy of the German people, the imperialists and militarists.&lt;ref&gt;English translation of {{lang|de|&quot;[http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/notiz3.htm Wer die Deutsche Demokratische Republik verläßt, stellt sich auf die Seite der Kriegstreiber]&quot;}} (&quot;He Who Leaves the German Democratic Republic Joins the Warmongers&quot;, ''{{lang|de|Notizbuch des Agitators}}'' (&quot;Agitator's Notebook&quot;), Berlin: Socialist Unity Party's Agitation Department, November 1955.&lt;/ref&gt;}}

=== ಅನುಷಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ===
* ಕೆನಡಿ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಲಹೆಗಾರನ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೋವಿಯೆತರ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಜನರಲ್ [[ಲೂಶಿಯಸ್ ಡಿ. ಕ್ಲೇ]] ಎಂಬಾತನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ರಾಯಭಾರಿಯ ಪದವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 
* ಅವರು ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಿಂಡನ್ ಬ್. ಜಾನ್ಸನ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 19, 1961ರ ಶನಿವಾರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ [[ಟೆಂಪೆಲ್‌ಹಾಫ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು.  ಅವರು ಮೂರೂ [[ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸೇನಾದಳ]]ದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದರು&amp;nbsp; — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಯುಕೆ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು ([[Forces Françaises à Berlin]]). 
* ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಂದು ಕೆನಡಿಯು ಅವರೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಫಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‌ಲ್ ಗ್ರೂಪ್, 18ನೇ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ (ಕರ್ನಲ್ ಗ್ಲೋವರ್ ಎಸ್. ಜಾನ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ)ಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;See also [[Hackworth]], About Face&lt;/ref&gt;
* ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಯು.ಎಸ್.ನ ತುಕಡಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಾಯ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಶಗಳಾದ ಐದು ಪಥಸಂಚಲನ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿಸಿದ್ದ 1500 ಸೈನಿಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ 491 ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳು - 06:34ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟವು.  
*  [[ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್]] ಎಂಬ [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್]]ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ/ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾದಳದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಯು.ಎಸ್.ನವರನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ಹಾದಿಯು 160 ಕಿಲೋಮೀಟರು(100&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಬರ್ಲಿನ್‌ವರೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 177&amp;nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರು(110&amp;nbsp;ಮೈಲಿ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. * ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಆಟೋಬಾನ್]]ನ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಮರಗಳೆಡೆಗಳಿಂದ ಇವರನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಕ್ಲೇ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸನ್ ಎದುರುಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.  
*  ಆಗಸ್ಟ್ 21ರಂದು 04:00ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲಿಂಡನ್ ಜಾನ್ಸನ್‌ರವರು ತನ್ನ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ಮರು ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ಜನರಲ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಓ. ಹಾರ್ಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು 4,224 ಮಂದಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರ ಕೈಗೊಪ್ಪಿಸಿ ತೆರಳಿದರು.  
* ಮುಂದಿನ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತೀ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತುಕಡಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತುಕಡಿಯೂ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆಟೋಬಾನ್ ಮೂಲಕವೇ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎರಡೂ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಲಸೆಗೆ ತಡೆಗಾಲು ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು: 
* ಗೋಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದುಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾದವು.  GDRನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಆದರೆ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಬಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಧಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು. 
* ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವರೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾದ ಕೆಲವರನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ ನಂತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಬಳಸತೊಡಗಿದವು. ಈ ರೀತಿಯ ಸಾವುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಲೆ]]ಯ ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
=== ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Karte berliner mauer en.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಅದರ ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳು(1989)]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು {{Convert|140|km|mi}}ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎರಡನೆಯ, ಸಮಾನಾಂತರವಾದ {{Convert|100|m|yd}} ಬೇಲಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯೊಳಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಬೇಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 
* ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ಮನುಷ್ಯರದಲ್ಲದ ಭೂಮಿ]](ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿ, ''ದ ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೋ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೆದಕಿದ ಗಾರೆಯನ್ನು ಹಾಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಕಾವಲಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot; /&gt; 
* ಇಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದ್ಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಗುರಿಯಿಡಲು ಅಡ್ಡಿತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಿತು. 
 ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು:
# ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1961)
# ಸುಧಾರಿತ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (1962–1965)
# ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಗೋಡೆ (1965–1975)
# ''{{lang|de|Grenzmauer 75}}''  (ಗಡಿ ಗೋಡೆ 75) (1975–1989)
* The &quot;ನಾಲ್ಕನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಗೋಡೆ&quot;ಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ &quot;{{lang|de|Stützwandelement UL 12.11}}&quot; (ಗೋಡೆಯ ಅಂಶವಾದ UL 12.11ನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗೋಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಿತು. Begun in 1975&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts.htm |title=Facts of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸುಮಾರು 1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಗಿದ ಈ ಗೋಡೆಯು&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot;&gt;{{cite web |author=P. Dousset; A. Souquet; S. Lelarge |url=http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |title=Berlin Wall |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2006-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060913215115/http://www.wall-berlin.org/gb/mur.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಬಲಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು {{Convert|3.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{Convert|1.2|m|ft}} ಅಗಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನ 45,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು 16,155,000 [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ಥವಾ ಸುಮಾರು 3,638,000 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Heiko Burkhardt |url=http://www.dailysoft.com/berlinwall/history/facts_02.htm |title=Fourth Generation of Berlin Wall - History of Berlin Wall |publisher=Dailysoft.com |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt; * ಈ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಡೆಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬಾರದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[[Rise and Fall of the Berlin Wall]]. [[History Channel]], 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt;  ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಾಹನಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಸುಮಾರುಮಟ್ಟಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Rise and Fall of the Berlin Wall&quot;. ''History Channel'', 2009. DVD-ROM.&lt;/ref&gt; 
* ಗೋಡೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನುಣುಪು ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳ ಪೈಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾಲರಿ [[ಬೇಲಿ]], ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಬೇಲಿ, ವಾಹನ-ಮಾರಕ ಕಂದಕಗಳು, [[ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳು]], ಉದ್ದ ಸರಪಣಿಯ ನಾಯಿಗಳು, &quot;ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‍&quot;ನ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಕನಿಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ &quot;[[ಮೊಳೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಗಳು]]&quot;, 116ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು]],&lt;ref&gt;{{cite web |author=Popiolek |url=http://www.die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |title=The Berlin wall : History of Berlin Wall : Facts |publisher=Die-berliner-mauer.de |date= |accessdate=2009-11-09 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012011801/http://die-berliner-mauer.de/en/fakten.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 20 [[ಬಂಕರ್]]ಗಳು ಇದ್ದವು. 
* ಗೋಡೆಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವು, ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚೆದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೋಡೆಯ [[ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಚೂರುಗಳು]] ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ.  ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿ]]ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೈನ್‌ಗಳಾಗಲೀ [[ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗನ್‌ಗಳಾಗಲೀ]] ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ineuropa&quot;&gt;According to Hagen Koch, former [[Stasi]]-officer, in [[Geert Mak]]'s documentary [[In Europa]], episode [http://www.ineuropa.nl/programmas/36788896/afleveringen/40824233/ ''1961 - DDR'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209113951/http://v.youku.com/v_show/id_XNTEzNDkyMDY4.html |date=2021-02-09 }}, ಜನವರಿ 25, 2009&lt;/ref&gt;

=== ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ===
* ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಒಳಗೇ ಇದ್ದ ವಲಯ-ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸರಹದ್ದುಗಳಲ್ಲದೆ, ಗೋಡೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನು ಈಗಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್]]ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳಿನ ಚಾಲನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದಿಕ್ಕಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಇಂದಿನ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದವು:
* '''[[ಓಬರ್‌ಹೇವೆಲ್]] :'''  [[ಮುಹ್ಲೆನ್‌ಬೆಕರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ ಮಾತ್ರ)&lt;/small&gt;, [[ಗ್ಲೀನಿಕ್/ನಾರ್ಡ್‌ಬಾಹ್‌ನ್]], [[ಹೋಹೆನ್ ನ್ಯೂಯೆಂಡಾರ್ಫ್]], [[ಹೆನ್ನಿಗ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]]
* '''[[ಹೇವೆಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] :'''  [[ಶಾನ್‌ವಾಲ್ಡ್-ಗ್ಲೇನ್]], [[ಫಾಲ್ಕೆನ್‌ಸೀ]], [[ಡಾಲ್‌ಗೋ-ಡೋಬೆರಿಟ್ಸ್]]
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]'''  (ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್)
* '''[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್-ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಮಾರ್ಕ್]] :'''  [[ಸ್ಟಾಹ್‌ನ್ಸ್‌ಡಾರ್ಫ್]], [[ಕ್ಲೇನ್‌ಮ್ಯಾಶ್‌ನೋವ್]], [[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್]]
* '''[[ಟೆಲ್‌ಟೋವ್-ಫ್ಲ್ಯಾಮಿಂಗ್]] :'''  [[ಗ್ರೋಬೀರೆನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್-ಮಾಹ್ಲೋವ್]]
* '''[[ಡಾಹ್‍ಮ್-ಸ್ಪ್ರೀವಾಲ್ಡ್]] :'''  [[ಶೋನ್‌ಫೆಲ್ಡ್]] &lt;small&gt;(ಕೆಲಭಾಗ)&lt;/small&gt;

== ಅಧಿಕೃತ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
* ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂಬತ್ತು ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿದೇಶೀಯರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದಿಂದ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದವು. 
* ಇದರ ಜತೆಗೇ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ GDR ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಜವಾದೀ ದೇಶಗಳ ನಾಗರಿಕರೂ ಕೂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ  ಹೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು (ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳು, 
* ಇತರ ದೇಶಗಳವರು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್]] ಮತ್ತು ಜಿಮ್ಮರ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನ ಮೂಲೆ.&lt;ref name=&quot;harrison206&quot;&gt;{{Harvnb|Harrison|2003|p=206-14}}&lt;/ref&gt;
* ಹಲವಾರು ಇತರ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.  ಇವುಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ([[ಪೋಲಂಡ್]], [[ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]], [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]), ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  
* After the 1972ರ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಕಸದ ಗುಂಡಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್]](ಇತರ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೇರಾಗಿರುವ ದೇಶದ ಭಾಗ)ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು(ನೋಡಿ ''[[ಸ್ಟೀನ್‌ಸ್ಟೂಕೆನ್]]'' ).
[[ಚಿತ್ರ:Berlin - You are leaving.jpg|thumb|ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ’ಯು ಆರ್ ಲೀವಿಂಗ್’ ಸೂಚನಾಫಲಕ.]]
*ನಾಲ್ಕು [[ಆಟೋಬಾನ್]]ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಇಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದೆಂದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮರೀನ್‌ಬಾರ್ನ್ ಎಂಬ ಊರುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಅನ್ನು ನೈರುತ್ಯ ಜರ್ಮನಿಯ ಡ್ರೇಲಿಂಡೆನ್ ಮೂಲಕ (ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರಾವೋ) ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ಲಿನ್-ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಟೋಬಾನ್]]. 
* ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ರೇಲ್ವೇ ಮೂಲಕ(ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳು) ಹಾಗೂ  ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿಬರಬಹುದಾಗಿದ್ದಿತು.
ಜರ್ಮನರಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಗಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ [[ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸ್ಟೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ, ಬರ್ಲಿನ್‍ನ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಗಳಾದ [[ಎಸ್-ಬಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಯು-ಬಾನ್]]ಗಳು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;cgqmzv&quot; /&gt; ಕೆಲವು ದಾರಿಗಳು ಅರ್ಧಕ್ಕೇ ಭಾಗವಾದವು; ಹಲವಾರು ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 
*ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮದ ರೇಲ್ವೇಲೈನುಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವೇ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಟ್ರೇನುಗಳು ಪೂರ್ವದ ಸ್ಟೇಶನ್ನುಗಳ ( ''{{lang|de|Geisterbahnhöfe}},''  ಅಥವಾ [[ಘೋಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]]s) ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಜಾಲಗಳೆರಡೂ {{lang|de|Friedrichstraße}}ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಗಡಿದಾಟುವ ಅನುಮತಿ ಹೊಂದಿದ್ದವರಿಗೆ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು) ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.

=== ಯಾರು ದಾಟಬಹುದಾಗಿತ್ತು ===
* ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.  
* ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಹಗಲುಭೇಟಿಗಳಿಗೆ ವಿಸಾವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಜಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸರಳ ವಿಧಾನವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
*  1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ಬಯಸುವ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ DM 25ನ್ನಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ 1:1ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವಿನಿಮಯ ದರದಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದ್ದಿತಾದರೂ, ಕ್ವಾಪಾಸು ತೆರಳುವಾಗ ಖರ್ಚು ಮಾಡದೇ ಉಳಿದ ಹಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು DM 5 ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವೀಸಾವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಈ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.ಮೊದಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಗಡಿಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನೂ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1961ರಿಂದ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1963ರವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  
* 1963ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಡುವೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದು, ಆ ವರ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಭೇಟಿಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾದವು(''{{lang|de|Passierscheinregelung}}'' ). ಇದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು 1964, 1965 ಮತ್ತು 1966ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
* 1971ರಲ್ಲಿ [[Four Power Agreement on Berlin]]ನ ನಂತರ ನಡೆದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪಶಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ವೀಸಾಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದೂ, ಇವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರ ಬಗ್ಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಮಾಡಲಾಗುವುದೆಂದೂ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಾಯಿತು.  
* ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದಾದ ನಂತರವೂ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮವು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗೋಡೆಯ ಪತನವಾಗುವವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಸಡಿಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:
*  1965ರ ಆರಂಭದಿಂದ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೆನ್ಷನರುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ಮುಖ್ಯ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧುಬಳಗದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು.
* ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದ್ದವರು ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು (ಉದಾ. ಕಲಾವಿದರು, ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಲೇಖಕರು ಇತ್ಯಾದಿ.)
* ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಭೇಟಿಗಾಗಿಯೂ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವುದು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜತೆಗೇ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, GDR ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ [[ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ [[ಡ್ಯೂಶ್ ಮಾರ್ಕ್]]ಗಳಿಗೆ (DM) ಬದಲಾಯಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 
* ಇದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಡಕುಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ GDR ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ DM ಮೊತ್ತವೊಂದನ್ನು ನೀಡುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪದ್ಧತಿಯು (''[[Begrüßungsgeld]]'', ಅಥವಾ ಸ್ವಾಗತಧನ) ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
* ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗಿದ್ದಂತೆಯೇ ಇತರ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿದ್ದವು, ಅದರೆ ಇಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಅಪವಾದಗಳು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ವೀಸಾ ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮೊತ್ತದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಗಸ್ತಿನವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಹೊರಹೋಗಬಹುದಾಗಿತ್ತು. 
* ಇದು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ [[ಫೋರ್ ಪವರ್ಸ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಕಾಳಜಿಗೆ ಅವರು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೀತಿಯು  ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ, ಹೊರಹೋಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗ್ರೇಟರ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ GDRನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; 
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದವರ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತೇ ಹೊರತು GDRಗಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ,[[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪಡೆಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ [[Military Liaison Missions]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯಾಣ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
* ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು:
;ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಣ ರಹದಾರಿ
* '''ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ:'''  ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್-ಬರ್ಲಿನ್ ಆಟೋಬಾನ್ (A2) (ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾವೋ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ). ಈ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
* '''ರೈಲುಮಾರ್ಗ:'''  ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರೇನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ್ನು  GDRನ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಶುಲ್ಕ ವಿಭಾಗಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ (ಕರ್ತವ್ಯ) ಟ್ರೇನುಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸತೊಡಗಿದರು. GDRನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಹೊರಗೇ ಇದ್ದ ಹೆಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಬ್ ನೀಟ್ಸೀಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಲಭ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಟ್ರೇನುಗಳು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಾರ್ ಪ್ರಯಾಣದಂತೆಯೇ ಡ್ಯೂಟಿ ಟ್ರೇನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

;ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನ
* [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] (ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತ)

ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಂತೆಯೆ GDRನ ತಮ್ಮ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆಕ್ರಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಯಮಿತ ಓಡಾಟದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.

ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪಡೆಗಳೋಂದಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತರಾಗಿಲ್ಲದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷ ಬಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರಲು ಎಲ್ಲಾ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಯಾಣಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೀಡೆರಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಟ್ರೇನ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮಿತ್ರಪಕ್ಷದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅಧೀನವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

=== ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Conrad-schumann.jpg|thumb|NVA ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್ ಗೋಡೆಯ 1961ರ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಗೋಡೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 5,000 ಮಂದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ, ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸತ್ತುಹೋದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದನಿಯೆತ್ತಿರುವ [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕರೂ, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕರ ವಿಧವೆಯೂ ಆಗಿರುವ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದಾಜು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Chronik der Mauer: Todesopfer an der Berliner Mauer] (in German)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronik&quot;&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 Forschungsprojekt „Die Todesopfer an der Berliner Mauer, 1961-1989“: BILANZ (Stand: 7. ][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Common/Document/field/file/id/45997 August 2008) (in German)]&lt;/ref&gt;  [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್]]ನ [[Center for Contemporary Historical Research]] ([[ZZF]])ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವೊಂದು 136 ಸಾವುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 Center for Contemporary Historical Research (Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam e.][http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/593792 V) in German]&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು 98 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದವು.

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಡಿಯ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವವರ ಜತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ [[ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು]] ನೀಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಇವು &quot;ಕೊಲ್ಲಲೆಂದು ಗುಂಡಿಕ್ಕು&quot;ವ ಆದೇಶಗಳಲ್ಲ.  GDR ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಎರಡನೆಯ ವಿಧದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸಂಶೋಧಕರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973ರ ಆದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾವಲುಪಡೆಯವರಿಗೆ ಗೋಡೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದೂ ಅವರಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ನಿಮ್ಮ ಕೋವಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿಯದಿರಿ, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ತಂಡಗಳು ಗಡಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಈ ಉಪಾಯವನ್ನು ಈ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳು ಸದಾ ಬಳಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವರು.&quot;&lt;ref name=&quot;BBCSept2007&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6943093.stm | publisher=BBC|date=2007-08-12 | accessdate=2007-08-12 | quote=A newly discovered order is the firmest evidence yet that the communist regime gave explicit shoot-to-kill orders, says Germany's director of Stasi files. | title=E German 'licence to kill' found}}&lt;/ref&gt;

ಮೊದಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಹಾರುವುದೋ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ಆಚೆ ಹಾರುವುದೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಇವೆಲ್ಲಾ ನಿಂತುಹೋದವು. ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡದ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಹಲಗೆಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಮೊಳೆಬಡಿದು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1961ರಂದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಶೂಮನ್]] ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲು ಸೈನಿಕ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಮುಳ್ಳುತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾರಿ ಪರಾರಿಯಾದನು.&lt;ref&gt;&quot;Conrad Schumann, 56, Symbol of E. Berlin escapes&quot;; North Sports Final Edition Associated Press. ''Chicago Tribune'', Chicago, Ill.: Jun 23, 1998. pg. 8&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ 1963ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಟಕೀಯವಾದ ಪರಾರಿಯನ್ನು ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ 19 ವಯಸ್ಸಿನ [[Nationale Volksarmee]]ಯ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ಕೆಲಸಗಾರನು ಕೈಗೊಂಡನು.   ತಾನು ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ನೆಲೆಯಿಂದ ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಾಹಕ]]ವೊಂದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಓಡಿಸಿದನು.  ಆತನ ಮೇಲೆ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯವರು ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡನು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬನು ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನ್ನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಯ ಕಾವಲಿನವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನು.  ಈ ಪೊಲೀಸನು ಮುಳ್ಳುತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಾಹನದಿಂದ ಎಂಗೆಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದನು.&lt;ref&gt;Hertle, Hans-Hermann (2008). ''The Berlin Wall: Monument of the Cold War''. Ch. Links Verlag, p. 72. ISBN 1-58648-683-7&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Berlin-Memorial to the Victims of the Wall-1982.jpg|thumb|left|ಗೋಡೆಯು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವರ ಸ್ಮಾರಕ, ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳೊಂದಿಗೆ, 1982]]
ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಡೆ ಉದ್ದನೆಯ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದುಕೊಂಡು ಬಿಸಿಗಾಳಿಯ ಬಲೂನುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಏರಿಯಲ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, [[ಅತಿಹಗುರ]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಆರಂಭದ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಲಾಯನಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ಇಡಿಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಜನರು (ಮುಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಡಿಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೀರ್ವರು) ಲೋಹದ ಕಂಬಿಯನ್ನು ತಾಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಕಾರೊಂದನ್ನು ಕಂಬಿಯಡಿ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.  ಮಲಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಅವರು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.  ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಜನರು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸು ಪರಾರಿಯಾದರು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಪಲಾಯನಗಳಿಗೆ [[ಗಿರ್‌ಮನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೂಗರ್ ಎಂಬಾತ ನಡೆಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ಪರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ Gesellschaft für Sport und Technikನ ಹಗುರ ವಿಮಾನವಾದ [[Zlin Z 42]]M ಅನ್ನು [[RAF Gatow]]ನಲ್ಲಿ ತಂದು ಇಳಿಸಿದನು.  DDR-WOH ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಇದ್ದ ಆತನ ವಿಮಾನದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ [[RAF]]ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಹಾಸ್ಯಭರಿತವಾದ &quot;ನೀವು ಇಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಬೇಗನೆ ಮರಳಿಬನ್ನಿ&quot; ಮೊದಲಾದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೇಂಟ್ ಮಾಡಿದ್ದರು.  DDR-WOH  ಇಂದಿಗೂ ಹಾರುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ [[D-EWOH]] ಎಂದು ಬದಲಾಗಿದೆ.

ದಾಟುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವಾತ ಗಾಯಗೊಂಡು ಡೆತ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗೋಡೆಗೆ ಅವರು ಎಷ್ಟೇ ಹತ್ತಿರವಿರಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮದವರು ಎಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಡಿಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರಾದ ’ಗ್ರೆಪೋ’ಗಳು ಗುಂಡಿಕ್ಕಲು ಆರಂಭಿಸಿಬಿಡುವರೋ ಎಂಬ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾರ್ಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಬಾರಿ ಇಂತಹ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರನ್ನು ಈ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಈ ರೀತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಸೋತವನು [[ಪೀಟರ್ ಫೆಖ್ಟರ್]] (ವಯಸ್ಸು 18). ಆತನನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1962ರಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಕೆಣ್ಣೆದುರೇ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ರಕ್ತಸುರಿದು ಸಾಯಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಫೆಖ್ಟರ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರದ ಫಲವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವುದರ ವಿರುದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿ &quot;ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬಹುದಾದ&quot;ವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರಕಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. ''The Berlin Wall: A World Divided 1961-1989'', London: Harper Perennial, 2006.&lt;/ref&gt; ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಲಾದ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 6, 1989ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ ಗ್ವೆಫ್ರಾಯ್]].

== &quot;ಶ್ರೀಯುತ ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ಈ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ!&quot; ==
[[ಚಿತ್ರ:ReaganBerlinWall.jpg|thumb|ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ, ಜೂನ್ 1987: “ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕುರುಳಿಸಿ!”]]
{{Listen
|filename = Reagan Brandenburg Gate speech.ogg
|title = ''Tear down this wall''
|description = Complete speech by [[Ronald Reagan]] at the [[Brandenburg Gate]], June 12, 1987
|format = [[Ogg]]}}
{{Main|Tear down this wall}}
 ಜೂನ್ 12, 1987ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್‌ನ 750ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;USATODAY&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/world/2007-06-12-reagan-speech_N.htm |title=Reagan's 'tear down this wall' speech turns 20 - USATODAY.com |accessdate=2008-02-19 |work=}}&lt;/ref&gt;, [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]ದ [[ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರಿಗೆ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಬ್ಲಾಕ್]]ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಂತೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದರು:
{{quote|We welcome change and openness; for we believe that freedom and security go together, that the advance of human liberty can only strengthen the cause of world peace. There is one sign the Soviets can make that would be unmistakable, that would advance dramatically the cause of freedom and peace. General Secretary Gorbachev, if you seek [[peace]], if you seek prosperity for the Soviet Union and [[eastern Europe]], if you seek [[liberalization]], come here to this gate. Mr. Gorbachev, open this gate. Mr. Gorbachev, tear down this wall!&lt;ref name=&quot;text&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080622043537/http://www.reaganfoundation.org/reagan/speeches/wall.asp|archivedate=2008-06-22|title=Remarks at the Brandenberg Gate|accessdate=2008-02-09|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation}}&lt;/ref&gt;}}

== ಪತನ ==
[[ಚಿತ್ರ:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|right|ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವುದು,1989; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತೆಳೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.]]
[[ಚಿತ್ರ:BerlinWall-BrandenburgGate.jpg|thumb|right|ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1989ರಂದು [[ಹಂಗರಿ]]ಯು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 13,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಮೈಕೆಲ್ ಮಯರ್ &quot;The picnic that brought down the Berlin Wall&quot; [http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story LAtimes.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923182446/http://www.latimes.com/news/opinion/la-oe-meyer13-2009sep13,0,6751343.story |date=2009-09-23 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಘಟನಾಸರಣಿಯನ್ನೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹಂಗೇರಿಯನ್ನರು ಈನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಗಡಿ ದಾಟುವುದರಿಂದ ತಡೆಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಈ ಈಸ್ಟ್ ಜರ್ಮನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸಕ್ಕೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಂಗರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವವರು ಮರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನೆರೆಯ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹದೇ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೋಗಲು ಬಿಟ್ಟರಾದರೂ ಅವರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟ್ರೇನೊಂದನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದಾದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಳಗೇ ಬೃಹತ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. (''ನೋಡಿ [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಸೋಮವಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು]]''.) ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಎರಿಚ್ ಹೊನೆಕರ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 18, 1989ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಈಗನ್ ಕ್ರೆನ್‍ಜ್]] ಬಂದರು.  ಆ ವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊನೆಕರ್ ಗೋಡೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬದಲಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯು &quot;ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷ&quot;ಗಳವರೆಗೂ ನಿಂತಿರುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು {{lang|de|''&quot;Wir wollen raus!&quot;}}'' (&quot;ನಮಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಬೇಕು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. '' ''ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು '' {{lang|de|&quot;Wir bleiben hier&quot;}}'', (&quot;ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವೆವು!&quot;) ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. '' ''ಇದು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1989ರ ಅಂತ್ಯದ &quot;[[ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿ]]&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಆಂದೋಲನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mauerfall09.de/ |title={{lang|de|20 Jahre Mauerfall}} |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher={{lang|de|Kulturprojekte Berlin GmbH}} |archive-date=2009-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '' ''ನವೆಂಬರ್ 4ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಂದು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ (ಹೆನ್‌ಸ್ಲಿನ್, 07) [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರಿದರು.''

ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಂಖೆಯು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಹೊಸ ಕ್ರೆನ್‌ಜ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೆಕೋಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೋಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿಸಲು, ನವೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಕ್ರೆನ್‌ಜ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿರೇಖೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರತೆರಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಅದೇ ದಿನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಆಡಳಿತವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ ಖಾಸಗೀ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 17, 1989ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು.

ಪಾಲಿಟ್‌ಬ್ಯೂರೋನ ವಕ್ತಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಗುಂಟರ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಗೆ ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಆತನು ಹೊಸ ನೀತಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot;&gt;Sarotte, Mary Elise (Nov 1, 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/30/AR2009103001846.html &quot;How it went down: The little accident that toppled history&quot;] Washington Post. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಪ್ರೆಸ್ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದ ಮೊದಲು ಆತನಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಸರಿಯಾದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದೆಂದು ಬರೆದಿರುವ ಚೀಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವೇ ಘಂಟೆಗಳ ಮುನ್ನ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾರನೆಯ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದಿತು - ಆದರೆ, ಯಾರೂ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.  ಪ್ರೆಸ್‌ಭೇಟಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆತನು ಈ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಓದಿದನು. ANSA ಸುದ್ದಿಏಜೆನ್ಸಿಯ ಬರ್ಲಿನ್ ಬಾತ್ಮೀದಾರನಾಗಿದ್ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಎಹ್‌ರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಆತನನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಎಂದಿನಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿ ತನಗೆ ದೊರಕಿದ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅಂದೇ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡು &quot;ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಈಗಿಂದೀಗಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಪರ್ತಕರ್ತರು ಆತನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಆತನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಗಡಿದಾಟಿ ತೆರಳುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯತನಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ವಾಕರ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (Oct 21, 2009) [http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html &quot;Did Brinkmannship Fell Berlin's Wall? ][http://online.wsj.com/article/SB125597721400194603.html Brinkmann Says It Did]&quot; The Wall Street Journal.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1989-1110-018, Berlin, Checkpoint Charlie, Nacht des Mauerfalls.jpg|thumb|left|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು, 10 ನವೆಂಬರ್ 1989]]
ಇದಾದ ಕೂಡಲೇ ARD ಎಂಬ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನೆಲ್ ಶ್ಯಾಬೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ಅಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಸುದ್ದಿಪ್ರಸಾರಕರೊಬ್ಬರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು: &quot;ಈ ನವೆಂಬರ್ ಒಂಬತ್ತು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಿನವಾಗಿದೆ.&quot; &quot;ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಈಗಿಂದೀಗಲೇ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt;

ಈ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ಬಳಿ ಸೇರಲು ಆರಂಭವಾದರು ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಭದ್ರತಾಪಡೆಯವರು ಆ ಕೂಡಲೇ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Schabowski&quot; /&gt; ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುತೋಚದಂತಾದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೂ ಮಾರಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಆದೇಶ ನೀಡಿ ಅದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದು ನಿಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಶಕ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಇದ್ದ ಗಾರ್ಡುಗಳು ಕೊನೆಗೂ ಸೋತು ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್‍ಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಗುರುತುಪತ್ರ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರಬಿಟ್ಟರು. ಆನಂದತುಂದಿಲರಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರನ್ನು ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಜನತೆಯು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು.

=== ನಿರ್ಮೂಲನ ===
[[ಚಿತ್ರ:berlin fallofwall emerson.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಒಬ್ಬಾತ ಪಶ್ಚಿಮದವನ ಜತೆಗೆ ಗೋಡೆಯ ಮುರಿದ ಭಾಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯಭಾಗ 1989.]]
[[ಚಿತ್ರ:Crane removed part of Wall Brandenburg Gate.jpg|thumb|left| ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1989ರಂದು ಕ್ರೇನ್ ಒಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆಯುತ್ತಿರುವುದು]]
ನವೆಂಬರ್ 9ನ್ನು ಗೋಡೆ ಪತನವಾದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಆ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಸಂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಿಗೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆ ಉಳಿ,ಚಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದು ಗೋಡೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡತೊಡಗಿ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.  ಇಂಥಾ ಜನರಿಗೆ &quot;Mauerspechte&quot; (ಗೋಡೆಯ ಮರಕುಟಿಗಗಳು) ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು..

ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹೊಸ [[ಗಡಿದಾಟು]]ಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ([[ಫಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್]], [[ಗ್ಲೀನಿಕೆರ್ ಬ್ರಕ್]], [[ಬರ್‌ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]) ತೆರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.  ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಗುಂಪುಗಳು ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸಲು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಬುಲ್‌ಡೋಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಫುಟೇಜುಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ &quot;ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗುರುಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ.   1990ರ ನಡುಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22, 1989ರಂದು ತೆರೆಯಲಾದ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]] ಕೂಡ ಶಾಮೀಲಾಗಿದ್ದಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 183-1990-0105-029, Berlin, Loch in Mauer am Reichstag.jpg|thumb|right|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಗೋಡೆಯ ರಂಧ್ರವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಗಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನರುಗಳುಗಳಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರಿಂದ ವಿಸಾ-ರಹಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳು ಅಥವಾ ವರಗಳ ಮುಂಚೆಯೇ ವೀಸಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತೀದಿನವೂ ಕನಿಷ್ಠ 25 [[DM]]ರಂತೆ ತಾವು ಇರಬೇಕೆಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನೂ ಜಮಾ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಮನಬಂದಾಗ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 23ರವರೆಗಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall 1990.jpg|left|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬಹುಬೇಗನೆ ಕೆತ್ತಿ ತೆಗೆದುಹಾಗಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990]]

ನವೆಂಬರ್ 9ರ ಸಂಜೆ ನಾಗರಿಕರು ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು, ಮತ್ತುಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ತೆರೆಯಲಾದ ಹೊಸ ಗಡಿದಾಟುಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ವಿದೇಶೀಯರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 9ರ ನಂತರ ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೂ ಗೋಡೆಯು ಮೇಲೆ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯಿತಾದರೂ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿ &quot;ಗೋಡೆ ಕುಟಿಗ&quot;ರಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಡೆಮೆಯಾದವು, ಕಾವಲುಪಡೆಯವರು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರತೊಡಗಿದರು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಡೆಯ ಅವಸಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಿಂಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅನಧಿಕೃತ ಗಡಿದಾಟುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನಶೀಲರಾಗಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 13, 1990ರಂದು ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜುಲೈ 1ರಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ''  ಗಡಿನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ರದ್ದಾಗಿಹೋದವು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಜರ್ಮನ್ ಒಳ ಗಡಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು.  ಈ ಕಿತ್ತುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ([[Bundeswehr]]ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ) ನವೆಂಬರ್ 1991ರವರೆಗೂ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.

[[ಚಿತ್ರ:Berlin wall at Potsdamer Platz March 2009.jpg|left|thumb| ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಸಣ್ಣ ಭಾಗ, ಮಾರ್ಚ್ 2009]]

ಗೋಡೆಯ ಪತನವು ಜರ್ಮನ್ ಏಕೀಕರಣದ ಕಡೆಗಿನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1990ರಂದು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

=== ವಿರೋಧ ===
ಅಂದಿನ ಯು.ಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಆಳವಾದ ತಲ್ಲಣವಿದ್ದಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]]ರ ಬಳಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೀಳಗೊಡಬಾರದೆಂದೂ, ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Times2009.9.11&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |title=Thatcher told Gorbachev Britain did not want German reunification |accessdate=2009-11-08 |date=September 11, 2009 |work=Michael Binyon |publisher=Times |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716101355/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article6829735.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{cquote|We do not want a united Germany. This would lead to a change to postwar borders, and we cannot allow that because such a development would undermine the stability of the whole international situation and could endanger our security.&lt;ref name=&quot;Hindu2009.9.15&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |title=How Margaret Thatcher pleaded with Gorbachev not to let the Berlin Wall fall out of london |accessdate=2009-11-08 |date=September 15, 2009 |work=Hasan Suroor |publisher=Hindu |archive-date=2013-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719125911/http://www.hindu.com/2009/09/15/stories/2009091553501100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}
ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ನಂತರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಫ್ರಾನ್‌ಸ್ವಾ ಮಿಟೆರಾನ್]] ಥ್ಯಾಚರ್‌ರವರಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಜರ್ಮನಿಯು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ಹ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುವುದೆಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Times2009.9.10&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |title=United Germany might allow another Hitler, Mitterrand told Thatcher |accessdate=2009-11-09 |date=September 10, 2009 |work=Helen Nugent |publisher=Times |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174119/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article6828556.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಸವಗಳು ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 1989ರಂದು, [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಹರ್ಷಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತ [[ಬೀಥೋವನ್ನನ]] [[9ನೇ ಸಿಂಫನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ (''[[ಓಡ್ ಟು ಜಾಯ್]]'' ) &quot;ಜಾಯ್&quot; ''({{lang|de|Freude}})'' ಎಂಬ ಪದದ ಬದಲಾಗಿ &quot;ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ''({{lang|de|Freiheit}})''  ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು. ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಯರ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲಾಗಿದ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Naxos 2072038&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naxos.com/catalogue/item.asp?item_code=2072038 |title=Ode To Freedom - Beethoven: Symphony No. 9 (NTSC)|accessdate = 2006-11-26 |author=Naxos |authorlink=Naxos Records |year=2006 |work=Naxos.com Classical Music Catalogue}} This is the publisher's catalogue entry for a DVD of Bernstein's Christmas 1989 &quot;Ode to Freedom&quot; concert. David Hasselhoff sang during the fall of the Berlin wall.&lt;/ref&gt;

21 ಜುಲೈ 1990ರಂದು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]] [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್]] ಆಲ್ಬಂ ''[[ದ ವಾಲ್]]''  ಅನ್ನು [[ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು]], ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗವು [[ಬಾನ್ ಜೋವಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್]], [[ಬ್ರಯಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಸೈನೇಡ್ ಓ’ ಕಾನರ್]], [[ಥಾಮಸ್ ಡಾಲ್ಬೀ]], [[ಜೋನೀ ಮಿಚೆಲ್]], [[ಮೇರಿಯಾನ್ ಫೇತ್‌ಫುಲ್]], [[ಲೆವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್]], [[ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಂಕೋ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾನ್ ಮಾರಿಸನ್]] ಮುಂತಾದವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಸೆಲ್‌ಹಾಫ್]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆಗ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಹಾಡು &quot;[[ಲುಕಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್]]&quot; ಅನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಹಲವಾರು ವರುಷಗಳಿಂದಲೂ [[ವರ್ನರ್ ಶುಲ್ಜ್]] ಮುಂತಾದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜೀ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು [[ನವೆಂಬರ್ 9]] ಸರಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ಮನ್ ರಜಾದಿನವಾಗುವುದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/0,1518,316977,00.html |title=Debatte: Thierse fordert neuen Nationalfeiertag |date=2004-09-07 |accessdate=2009-02-22 |author=Jörg Aberger |publisher=Spiegel Online}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತುಂಗವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನವೆಂಬರ್ 9 [[1848ರ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವೂ, 1918ರಲ್ಲಿ ಕೈಸರ್ [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ II]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಥಮ ಜರ್ಮನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ [[ವೀಮರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ದಿನವೂ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಜತೆಗೇ ನವೆಂಬರ್ 9 1923ರ [[ಬೀರ್ ಹಾಲ್ ವಿಪ್ಲವ]] ದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವೂ, 1938ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿಗಳು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕುಖ್ಯಾತ ''[[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಷ್ತ್]]''  [[ಪೋಗ್ರೋಮ್]]ಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಾಂಕವೂ ಆಗಿದೆ. [[ನೊಬೆಲ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] ಮೊದಲ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತ  &quot;ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 9 ಈಗಾಗಲೆ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋಗಿದೆ ಎಂದು ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ - 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ದಿನವು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಾಶ್ತ್‌ನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Wiesel 1989&quot;&gt;{{cite |title=New York Times |date=1989-11-17}} - ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್, &quot;Op-Ed in response to the fall of the wall&quot;&lt;/ref&gt; ಏಕೀಕರಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರವರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಂಪನ್ನವಾಗಿರದುದ್ದರಿಂದ; ಅದೇ ದಿನವನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್ ಯುನಿಟಿ ಡೇ]]ಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು.

=== 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಆಚರಣೆ ===
ನವೆಂಬರ್ 9, 2009ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]ನ ಸುತ್ತ ಉತ್ಸವದ ಸಂಜೆಯನ್ನಾಚರಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಗಣ್ಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್&quot; ಅನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು.  ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳುಳ್ಳ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ 1000 ಫೋಮ್ ಡೊಮಿನೋ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅವನ್ನು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಳಿಸಲಾಗಿ ಅವು ಬ್ರಾಂಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟಿನ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಸೇರುವಂತೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಶಿಖರಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;unknown 2009&quot; /&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸದ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು [[Twitter]] ಬಳಕೆದಾರರು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು  ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [http://www.berlintwitterwall.com/ Berlin Twitter Wall] ಅನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚೀನೀಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಂಪುಗಳು ಇದನ್ನು [[ಗ್ರೇಟ್ ಫೈರ್‌ವಾಲ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. Berlin Twitter Wall ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |title=RSF.org |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108121553/http://www.rsf.org/spip.php?page=article&amp;id_article=34897 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theglobeandmail.com/blogs/points-east/mr-hu-tear-down-this-firewall/article1338387/ TheGlobeAndMail.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.montrealgazette.com/technology/BERLIN+WALL+CHINA+MARKS+DATE/2193355/story.html MontrealGazette.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನ್ ದೂತಾವಾಸವು ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಗೋಡೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನುಳ್ಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯವು ಇಂದಿನ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಿತು.  2009ರ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು &quot;ಫ್ರೀಡಮ್ ವಿದೌಟ್ ವಾಲ್ಸ್&quot; ಪ್ರಚಾರ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.germany.info/withoutwalls |title=Freedom Without Walls |accessdate=2009-04-09 |author=unknown |year=2009 |publisher=Embassy of the Federal Republic of Germany, Washington, DC |archive-date=2010-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''Mauerreise''  (ಗೋಡೆಯ ಪಯಣ) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.  ಮೇ 2009ರಲ್ಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು: ಕೊರಿಯಾ, ಸೈಪ್ರೆಸ್, ಯೆಮೆನ್ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಗಡಿರೇಖೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದಲೇ ರೂಪಿತವಾಗಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕಲಾವಿದರು, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಯುವಜನರಿಗೆ 「ಗೋಡೆ」ಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಂದು ಬರಿದಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ವಾಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/ges/prj/mar/enindex.htm |title=The Wall in the World 2009 - 20th anniversary of the Fall of the Wall - Goethe-Institut |publisher=Goethe.de |date= |accessdate=2009-11-09}}&lt;/ref&gt;

ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, Twinityಯು ವರ್ಚುಅಲ್ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಳತೆಯದೇ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.twinity.com/en/wall |title=The Berlin Wall in Twinity |accessdate=2009-11-09 |year=2009 |publisher=Twinity |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026144819/http://www.twinity.com/en/wall |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 5ರಂದು ನಡೆದ [[MTV Europe Music Awards]]ನಲ್ಲಿ, [[U2]] ಮತ್ತು [[Tokio Hotel]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. U2 ’ಎಟ್ ದ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್’ ಮತ್ತು Tokio Hotel &quot;ವರ್ಲ್ಡ್ ಬಿಹೈಂಡ್ ಮೈ ವಾಲ್&quot; ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.

[[ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]ನ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಕಲಾಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನೀಯರು]] ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿ [[ಇಸ್ರೇಲೀ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಡೆಗೋಡೆ]]ಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/11/2009119151639325464.html Aljazeera.net]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
&lt;gallery&gt;
File:Berlin_Wall_(13-8-2006).jpg|ಫ್ರೀಡರಿಕ್‌ಶೇನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್‌ಬಾನ್‌ಹಾಫ್‌ನ ಬಳಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ, ಆಗಸ್ಟ್ 2006
File:Berlin wall 1.jpg| ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್ ಬಳಿಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್ 2007
File:Checkpoint Charlie Memorial.JPG|ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ.ಈ ಸ್ಮಾರಕವು 2004ರಿಂದ 2005ರವರೆಗೆ ಇದ್ದು ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
File:Berlin Wall plaque.JPG|ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಕಡೆ ಈಗಿರುವ ನುಣುಪುಗಲ್ಲಿನ ಸರಣಿಗೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ಫಲಕದ ಮೇಲೆ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದೆ
File:BERLINER MAUER 1961–1989 plaque.jpg|ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀಯ &quot;BERLINER MAUER 1961–1989&quot; ಫಲಕವು ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
File:HPIM1753.JPG|ಬರಹವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಗುರುತಿನ ನುಣುಪುಗಲ್ಲು
&lt;/gallery&gt;
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಾಶ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಅದಿದ್ದ ಮೂಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅವಶೇಷಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅಪರೂಪ. ಮೂರು ಉದ್ದವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಂತುಕೊಂಡಿವೆ: [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್]]ಗಳ ನಡುದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮಾಜೀ [[Gestapo]] ಕೆಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಪಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಟೆರರ್]]ನ ಮೊದಲನೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ) 80-ಮೀಟರುಗಳ (263 ಅಡಿ) ಗೋಡೆಯ ಭಾಗ ; [[ಓಬರ್‌ಬಾಂಬ್ರಕ್]]ನ ಬಳಿಯ [[ಸ್ಪ್ರೀ]] ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ಈಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿರುವ ಎರಡನೇ ಗೋಡೆಯ (ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ) ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗ; ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ [[ಬರ್ನಾಯರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಒಂಟಿ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾವಲುಗೋಪುರಗಳು ಕೂಡ ನಗರದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಇವಾವುದೂ ಗೋಡೆಯ ಮೂಲ ನೋಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಯಸಿ ಬರುವವರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಗೋಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಯ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  [[ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]]ಗಳ ಜತೆ ಮತ್ತು ಹೊರತಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹರಾಜು ಸೇವೆಯಾದ [[eBay]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಮರ್ಣಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.  ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸೈನಿಕರು ಕಾಯುವಾಗ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ [[ಗೋಡೆಗೀಚು]]ಗಳು ಇಂದು ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಗೀಚುಗಳು ಬರೇ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗಗಳ ಜತೆಗೇ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗೋಡೆಯಿದ್ದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಲ್ಲುತುಂಡುಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆ &quot;ಮೊದಲ&quot; ಗೊಡೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮೆರ್ ಪ್ಲಾತ್ಸ್ ಬಳಿ ಮಾತ್ರ ಎರಡೂ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿಗೆ ತಡೆಗೋಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರಿವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

=== ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
ಪತನದ ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಖಾಸಗೀ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಒಂದು [[ಚೆಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಚಾರ್ಲೀ]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ   200-ಮೀಟರ್ (656&amp;nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದದ ಭಾಗವನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತಾದರೂ ಅದು ಮೂಲ ಗೋಡೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಲುಬೆಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಲೆಳಸಿ ಸತ್ತವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿ ಜುಲೈ 2005ರಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | author=Furlong, Ray | title=Berlin Wall memorial is torn down | publisher=BBC News|date=July 5, 2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4651823.stm | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ===
ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತುಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ''[[ಓಸ್ಸಿಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ವೆಸ್ಸಿ]]ಸ್'' ), ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದನ್ನು ''Mauer im Kopf''  (ತಲೆಯೊಳಗಿರುವ ಗೋಡೆ) ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಶೇಕಡಾ 25 ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 12 ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳು ಮತ್ತೆ &quot;ಗೋಡೆ&quot;ಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಬೇರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Reuters | title=One in 5 Germans wants Berlin Wall rebuilt | publisher=MSNBC | date=September 8, 2004 | url=http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060613190725/http://www.msnbc.msn.com/id/5942091/ | archivedate=2006-06-13 | accessdate = 2006-02-23}}&lt;/ref&gt; ಗೋಡೆಯ ಪತನದ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಹತ್ತನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಭಾಗ ಜನತೆ ಮಾತ್ರ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಸಂತಸಗೊಂಡಿಲ್ಲ (ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 8; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 12) ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳು ದೊರಕಿದವು.  ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಜರ್ಮನರು ಇದೇ ರೀತಿ ತಮ್ಮದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=ZDF &quot;Wochenjournal&quot; | title=Große Zustimmung zur Wiedervereinigung | publisher=ZDF | date=November 5, 2009 | url=http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0,1872,7925355,00.html | accessdate=2006-11-06 | archive-date=2009-12-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091214050606/http://wochenjournal.zdf.de/ZDFde/inhalt/11/0%2C1872%2C7925355%2C00.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ VTsIOM ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಷ್ಯನ್ನರಿಗೆ ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರಾರೆಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಜನರು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಆರರಷ್ಟು ಜನರು ಅದನ್ನು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಲಗಳು ಕಟ್ಟಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ನಾಲ್ಕು ಜನರು ಇದು [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ &quot;ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೆಜ್ಜೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಶೇಕಡಾ ಐವತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದವರಾರೆಂದು ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರೆ, ಶೇಕಡಾ 24ರಷ್ಟು ಜನ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಗಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |title=Reuters.com |access-date=2024-09-15 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116020725/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE5A44NS20091105?feedType=nl&amp;feedName=ukoddlyenough |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ===
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಅರೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗಳ ಲಾಬಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿಸಿ]] ಬಳಿಯ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗಡಿಯ ದಾಟುವಿಕೆಗಳು]]
* [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ಗೇಟ್]]
* [[ಶೀತಲ ಸಮರ]]
* [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕುಸಿತ]], 1991
* [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಬಣ]]
* ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು: &quot;ದ ಬಾಯ್ ಎಂಡ್ ದ ವಾಲ್&quot; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ, 1965&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0058412/ IMDb.com]&lt;/ref&gt;
**''[[ಡರ್ ಟನೆಲ್]]'', ಸುರಂಗವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವ ಬರ್ಲಿನ್‌ಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ 
**''[[ಬರ್ಲಿನ್ ಟನೆಲ್ 21]]'', ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಸುರಂಗವೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ  ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್]] ನಾಯಕನಟನಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. 
**''[[ದ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅದರ್ಸ್]]'', ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ತಾಸಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ, 2006
**''[[ದ ಟನೆಲ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 1962ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ NBC News Specialನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ.
* [[ಕಬ್ಬಿಣದ ತೆರೆ]]
* [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಗೋಡೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಪರೇಶನ್ ಗೋಲ್ಡ್]]
* [[ಆಸ್ಟಾಲ್‌ಜೀ]]
* ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾದ [[Panmunjeom]], ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 
* [[ಮಾದರಿ ಸ್ಠಳಾಂತರೀಕರಣ]]
* [[ಆಧುನೀಕೋತ್ತರ]]
* [[ಹಂಗರಿಯ ಗಡಿಭಾಗದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು]]
* [[ಶೈßಬೆಫೆಲ್]]
* [[ಐಕಮತ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]
* [[ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಟ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ ವೈಷಮ್ಯ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1961]]
* [[ದ ಬರ್ಲಿನ್ ವಾಲ್l (ಆರ್ಕೇಡ್ ಗೇಮ್)]]
* [[ದ ವಾಲ್ - ಲೈವ್ ಇನ್ ಬರ್ಲಿನ್]],[[ರೋಜರ್ ವಾಟರ್ಸ್]]ರವರ ಒಂದು ರಾಕ್ ಒಪೆರಾ/ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ.

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಆಕರಗಳು ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
* {{Citation|last=Böcker|first=Anita|title=Regulation of Migration: International Experiences|publisher=Het Spinhuis|year=1998|isbn=9055890952}}
* {{cite book | authorlink = William F. Buckley, Jr. | last = Buckley | first = William F., Jr. | title = The Fall of the Berlin Wall| url = https://archive.org/details/isbn_9780471267362 | location = [[Hoboken, New Jersey]] | publisher = [[John Wiley and Sons]] | year = 2004 | isbn = 0-471-26736-8 }}
* {{cite book| first = Curtis | last = Cate| title = The Ides of August: The Berlin Wall Crisis—1961 | url = https://archive.org/details/idesofaugustberl0000cate | location = New York City| publisher = M. Evans | year = 1978 }}
* [[ಚೈಲ್ಡ್ಸ್]], ಡೇವಿಡ್ ಎಚ್, (2001) ''The Fall of the GDR: Germany's Road To Unity'', Longman,[http://www.pearsoned.co.uk/Bookshop/detail.asp?item=100000000004463 Pearsoned.co.uk] 2001. ISBN13:9780582315693, ISBN10: 0582315697
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, ''The GDR: Moscow's German Ally'', (Second Edition 1988, First Edition 1983, George Allen &amp; Unwin, London) ISBN 0-04-354029-5, 9780043540299.
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2001) ''The Fall of the GDR'', Longman. ISBN 0-582-31569-7 [http://www.amazon.co.uk/Fall-Themes-Modern-German-History/dp/0582315697 Amazon.co.uk]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (2000) ''The Two Red Flags: European Social Democracy &amp; Soviet Communism Since 1945'', Routledge. [http://www.informaworld.com/smpp/title~db=all~content=t732627883 Informaworld.com]
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1991) ''Germany in the Twentieth Century'', (From pre-1918 to the restoration of German unity), Batsford, Third edition. ISBN 0 713467959
* ಚೈಲ್ಡ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್, (1987) ''East Germany to the 1990s Can It Resist Glasnost?'',[http://openlibrary.org/b/OL16520921M/East_Germany_to_the_1990s ] The Economist Intelligence Unit. ISBN 0-85058-245-8, 9780850582451. [http://www.worldcat.org/search?q=au%3A%22Childs%2C+David%2C%22&amp;amp;qt=hot_author Worldcat.org]
* {{Citation|last=Dale|first=Gareth|title=Popular Protest in East Germany, 1945-1989: Judgements on the Street|publisher=Routledge|year=2005|isbn=071465408}}
* {{Citation|last=Dowty|first=Alan|title=Closed Borders: The Contemporary Assault on Freedom of Movement|publisher=Yale University Press|year=1989|isbn=0300044984}}
* {{Citation|last=Gaddis|first=John Lewis|title=The Cold War: A New History|year=2005|publisher=Penguin Press|isbn=1594200629}}
* {{Citation|last=Harrison|first=Hope Millard|title=Driving the Soviets Up the Wall: Soviet-East German Relations, 1953-1961|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2003|isbn=0691096783}}
* {{cite book | first = Honoré M. | last = Catudal | title = [[John F. Kennedy|Kennedy]] and the Berlin Wall Crisis | location = [[West Berlin]] | publisher = Berlin Verlag | year = 1980 }}
* {{cite book | author = Hertle, Hans-Hermann | title = The Berlin Wall | location = Bonn | publisher = Federal Centre for Political Education | year = 2007 }}
* {{cite web | author = [[John F. Kennedy|Kennedy, John F.]] | url = http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | title = July 25, 1961 speech | accessdate = 2009-10-20 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429042056/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/Speeches/JFK/003POF03BerlinCrisis07251961.htm | url-status = dead }}
* {{Citation|last1=Loescher|first=Gil|title=The UNHCR and World Politics: A Perilous Path|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=0198297165}}
* {{cite book | author = [[Rory Maclean|Maclean, Rory]] | title = Stalin's Nose: Across the Face of Europe | url = https://archive.org/details/stalinsnoseacros0000macl | location = London | publisher = HarperCollins | year = 1992 }}
* {{citation |last=Miller|first=Roger Gene|title=To Save a City: The Berlin Airlift, 1948-1949|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2000|isbn=0890969671}}
* {{Citation|last=Mynz|first=Rainer|title=Where Did They All Come From? Typology and Geography of European Mass Migration In the Twentieth Century; European Population Conference Congress European de Démographie|publisher=United Nations Population Division|year=1995}}
* {{Citation|last=Pearson|first=Raymond|title=The Rise and Fall of the Soviet Empire|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=0312174071}}
* {{cite book | author = [[Peter Schneider (writer)|Schneider, Peter]]| title = The Wall Jumper | location = London | publisher = Penguin Classics | year = 2005 }}
* ಟೇಲರ್, ಫ್ರೆಡರಿಕ್. The Berlin Wall: 13 August 1961 - 9 November 1989. Bloomsbury 2006
* {{Citation|last=Thackeray|first=Frank W.|title=Events that changed Germany|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2004|isbn=0313328145}}
* {{cite book | author = Friedrich, Thomas (writer),and Harry Hampel (photos) | title = Wo die Mauer War/Where was the Wall? | url = https://archive.org/details/isbn_3875846958 | location = Berlin | publisher = Nicolai | year = 1996 | isbn = 3875846958 }}
* {{Citation|last=Turner|first=Henry Ashby|title=The Two Germanies Since 1945: East and West|publisher=Yale University Press|year=1987|isbn=0300038658}}
* {{Citation|last=Wettig|first=Gerhard|title=Stalin and the Cold War in Europe|publisher=Rowman &amp; Littlefield|year=2008|isbn=0742555429}}
* Luftbildatlas. Entlang der Berliner Mauer. Karten, Pläne und Fotos. Hans Wolfgang Hoffmann / Philipp Meuser (eds.) Berlin 2009. ISBN 978-3-938666-84-5

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons|Berlin Wall}}
* [http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall Scholars Reflect on the 20th Anniversary of the Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111018203313/http://humanexperience.stanford.edu/berlinwall |date=2011-10-18 }}
* [http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html Explore the former inner German border with DW's animated video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111127020640/http://www.dw-world.de/popups/popup_single_mediaplayer/0,,4418618_type_video_struct_1432_contentId_4440098,00.html |date=2011-11-27 }}
* [https://www.theguardian.com/berlin-wall-20-years-on Berlin Wall: 20 years on] video series from ''[[The Guardian]]'' 
* [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E The CWIHP Collection on the Rise and Fall of the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605123859/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=topics.categoryview&amp;categoryid=BE949EBA-AC3C-D7AF-5B98808A1EBD6B9E |date=2011-06-05 }}
* {{en icon}} [https://web.archive.org/web/20091016014732/http://www.germany.info/Vertretung/usa/en/10__Press__Facts/03__Infocus/04__Without__Walls/__Main__S.html Freedom Without Walls: German Missions in the United States] Looking Back at the Fall of the Berlin Wall - official homepage
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/652147/ Chronicle of the Wall] ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮಲ್ಟಿ-ಮೀಡಿಯಾ ಮೂಲ 
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ The Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903100320/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_Berlin_Wall/ |date=2011-09-03 }} Original reports and pictures from The Times
* [http://www.berlin.de/mauer/index.en.html The Berlin Wall] Official Website Berlin.de
* {{de icon}} [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php Chronik der Mauer] Chronicle of the Wall
* {{de icon}} {{en icon}} [http://www.innerdeutsche-grenze.info/ Information Berlin Wall and East-Berlin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112223844/http://www.innerdeutsche-grenze.info/ |date=2011-11-12 }}
* [http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html Retracing the Berlin Wall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070410144553/http://www.die-berliner-mauer.de/en/index.html |date=2007-04-10 }}
* [http://www.berliner-mauer-dokumentationszentrum.de/ Bernauer Straße Memorial website]
* {{de icon}} [http://www.passkontrolle-ddr.de/ Information on the East German border system] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070429230943/http://www.passkontrolle-ddr.de/ |date=2007-04-29 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=O2GRQP7K0iY&amp;amp;feature=related Escape from GDR, a five-part documentary on YouTube on tunnelling under the Berlin]
* [http://www.western-allies-berlin.com/ Allied Forces in Berlin (FR, UK &amp; US Berlin Brigade)]
* [https://www.theguardian.com/wall/ Photographs of time of the Fall as well as updates on the current situation in Germany]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.theberlinobserver.com/1stBG18thinf.html Reports on reinforcements to Berlin Brigade]
* [https://web.archive.org/web/20060219134229/http://www.jfklibrary.org/jfk_berlin_crisis_speech.html JFK speech clarifying limits of American protection]
* [http://home.att.net/~rw.rynerson/index2.htm &quot;Berlin 1969&quot; includes sections on Helmstedt-Berlin rail operations.]
* [http://home.att.net/~rails_to_berlin/home.htm Includes articles on rail transport for Berlin during the Cold War. (large files)]
* [http://www.berlin-life.com/berlin/wall Berlin Life: A concise but thorough history of the wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall: Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}
* [http://www.thelivesofothers.com/ The Lives of Others official website]
* [http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp Important Berlin Wall Dates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905191325/http://www.aish.com/societyWork/society/When_the_Berlin_Wall_Came_Tumbling_Down.asp |date=2010-09-05 }}
* [http://www.brianrose.com/lostborder.htm The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain]
* [http://www.goethe.de/ges/pok/dos/dos/mau/enindex.htm Dossier: The Fall of the Wall – New Perspectives on 1989]
* [http://www.germany.info/withoutwalls Freedom Without Walls, 20th Anniversary Public Diplomacy Campaign by the German Embassy Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228094243/http://www.germany.info/withoutwalls |date=2010-12-28 }}

=== ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು ===
* [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;amp;display=list Berlin Wall newsreel archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114225402/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=1281&amp;display=list |date=2012-01-14 }} at [[British Pathe]] [[Adobe Flash]] [[video]])
* [https://www.wir-waren-so-frei.de/ Moments in Time 1989/1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202160558/http://www.wir-waren-so-frei.de/ |date=2010-12-02 }} Internet Archive presenting personal films and photos of the time of the Fall of the Berlin Wall and the German reunification, mostly licenced under CC
* [http://netzspannung.org/database/113713/en Berlin, Cyber City]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mixed Reality Installation realized by media artists [http://fleischmann-strauss.de/ M. Fleischmann &amp; W. Strauss]. {{youtube|BYmnVTvGssg}}
* [http://www.chronik-der-mauer.de/index.php/de/Start/Index/id/659901 {{de icon}} Comprehensive Gallery (1961 to 1990) from the website Chronicle of the Wall]
* [http://galleries.fototagger.com/link.php?action=detail&amp;amp;id=546 Gallery of annotated photographs of the Berlin Wall]
* [http://www.e-cityvisit.com/thewall.html Virtual e-Tours &quot;The Wall&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923221149/http://www.e-cityvisit.com/thewall.html |date=2015-09-23 }} Shockwave Player required
* [http://rosset.org/photography/berlin/berlin.htm {{fr icon}} Photos of the Berlin Wall by Georges Rosset]
* [http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html Photos of the Berlin Wall 1989 to 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614232249/http://www.berlinphotos.co.uk/html/the_wall.html |date=2007-06-14 }}
* [http://www.berlin-wall.net/photogallery.htm Gallery at berlin-wall.net]
* [http://www.panorama-cities.net/berlin/berlin_wall.html Berlin Wall] Panorama of the East Side Gallery
* [http://czechdaily.wordpress.com/2007/09/11/one-saturday-in-berlin/ One Day In Berlin: Tracing The Wall]
* [http://www.dailysoft.com/berlinwall/ Berlin Wall Online], Chronicle of the Berlin Wall history includes an archive of photographs and texts
* [http://www.andreas.com/berlin.html Personal Account of the Fall of the Berlin Wall]
* [http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ Berlin Wall, Past and Present] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110415014826/http://berlinwall.soaringdevelopment.com/ |date=2011-04-15 }}, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ವಿವರಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು. 
* [http://germany.info/wallstories Personal Accounts of November 9, 1989]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://staff-www.uni-marburg.de/~nail/mauer.htm {{de icon}} Photos of the Berlin Wall 1962-1990]
* [http://www.flickr.com/groups/52809934@N00/ Large collection of images in Berlin Wall group] at [[Flickr]]

{{Cold War}}

{{Coord|52|30|58|N|13|22|37|E|type:landmark_scale:100000_region:DE-BE|display=title}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>4kqga5964s0e9pgjtuqf1uh79xgw8xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23726</id>
    <revision>
      <id>1435440</id>
      <parentid>1379307</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68550" sha1="f32meqtuvu2d6ssqju5ekisxn3l9z1p" xml:space="preserve">{{Cleanup-translation|ಕನ್ನಡ}}
An '''ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು'''  is a [[ಗುಂಪು]] of ಜನರು whose members identify with each other, through a common heritage that is real or assumed.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;ಸ್ಮಿತ್‌ 1987{{page number}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;‌ಮಾರ್ಕಸ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್, ''ಎತ್ನಿಸಿಟಿ: ಆಂತ್ರೊಪಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಕನ್ಸ್‌ಟ್ರಕ್ಷನ್ಸ್‌''  (1996), ಪುಟ 151 &quot;'ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌' ಇನ್‌ವೇರಿಯಬ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಆರ್‌ ಎಂಡೋಗೆಮಿ&quot;.&lt;/ref&gt; This shared heritage may be based upon [[putative]] common ಮನೆತನ, history, ರಕ್ತಸಂಬಂಧ, religion, language, shared territory, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯity or physical appearance. Members of an ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು are conscious of belonging to an ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು; moreover ಜನಾಂಗೀಯ identity is further marked by the recognition from others of a ಗುಂಪು's distinctiveness.&lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;&quot;ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ. ದಿ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಎತ್ನಿಸಿಟಿ, ಮೈನಾರಿಟಿ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡೆಂಟಿಟಿ,&quot; ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ, 2007.''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bulmer|first=M.|title=Ethnicity in the 1991 Census of Population|editor=Coleman, D and Salt, J.|publisher=HMSO|year=1996|pages=35|chapter=The ethnic group question in the 1991 Census of Population}}&lt;/ref&gt;

According to &quot;Challenges of Measuring an ಜನಾಂಗೀಯ World: Science, politics, and reality&quot;, a conference organised by [[ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಕೆನಡಾ]] and the [[United States ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಬ್ಯೂರೋ]] (April 1–3, 1992), &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆ is a fundamental factor in human life: it is a phenomenon inherent in human experience.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.statcan.ca/english/concepts/definitions/e-race.htm ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಕೆನಡಾ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; However, many social scientists, such as [[anthropologists]] [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಬಾರ್ಥ್‌]] and [[ಎರಿಕ್‌ ವೊಲ್ಫ್‌]], do not conಸೈಡರ್‌ ಜನಾಂಗೀಯ identity to be universal. They regard ಜನಾಂಗೀಯತೆ as a product of specific kinds of inter-ಗುಂಪು interactions, rather than an essential quality inherent to human ಗುಂಪುಗಳು.&lt;ref&gt;ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಬಾರ್ಥ್‌ ಸಂಪಾದಿತ. 1969 ''ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬೌಂಡರೀಸ್‌: ದಿ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಡಿಫರೆನ್ಸ್‌; ಎರಿಕ್‌ ವೊಲ್ಫ್‌ 1982 '' ಯುರೋಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್‌ ವಿಥೌಟ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ಪುಟ. 381''&lt;/ref&gt;

Processes that result in the emergence of such identification are called [[ಜನಾಂಗ ಜನ್ಯತೆ]]. Members of an ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು, on the whole, claim cultural continuities over time. [[Historian]]s and [[cultural anthropologist]]s have documented, however, that often many of the values, practices, and norms that imply continuity with the past are of relatively recent invention.&lt;ref&gt;ಹಾಬ್ಸ್‌ಬಾಮ್‌ ಮತ್ತು ರೇಂಜರ್‌‌ (1983), ''ದಿ ಇನ್ವೆನ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌'', ಸೈಡರ್‌ 1993 ''ಲುಂಬೀ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್‌''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸೀಡ್ನರ್‌,(1982), ''ಎತ್ನಿಸಿಟಿ, ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌, ಅಂಡ್‌ ಪವರ್‌ ಫ್ರಂ ಎ ಸೈಕೋಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌'', ಪುಟಗಳು 2-3&lt;/ref&gt;

According to [[ಥಾಮಸ್‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎರಿಕ್ಸೆನ್‌]], the study of ಜನಾಂಗೀಯತೆ was dominated by two distinct debates until recently. One is between &quot;primordialism&quot; and &quot;instrumentalism&quot;. In the [[primordiaಪಟ್ಟಿ]] view, the participant perceives ಜನಾಂಗೀಯ ties collectively, as an externally given, even coercive, social bond.&lt;ref&gt;‌ಗೀರ್ಟ್ಜ್, ಕ್ಲಿಫೋರ್ಡ್‌, ಸಂಪಾದಿತ (1967) ''ಓಲ್ಡ್‌ ಸೊಸೈಟೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌: ದಿ ಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಮಾಡರ್ನಿಟಿ ಇನ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಂಡ್‌ ಏಷ್ಯಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ದಿ ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್‌.&lt;/ref&gt; The [[instrumentaಪಟ್ಟಿ]] approach, on the other hand, treats ಜನಾಂಗೀಯತೆ primarily as an ad-hoc element of a political strategy, used as a resource for interest ಗುಂಪುಗಳು for achieving secondary goals such as, for instance, an increase in wealth, power or status.&lt;ref&gt;‌ಕೋಹೆನ್, ಅಬ್ನರ್‌‌ (1969) ''ಕಸ್ಟಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಅರ್ಬನ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಹೌಸಾ ಮೈಗ್ರೆಂಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಯೊರುಬಾ ಟೌನ್‌.''  ಲಂಡನ್‌: ರೂಲೆಟ್ಜ್‌ &amp; ಕೆಗನ್‌ ಪಾಲ್‌.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅಬ್ನರ್‌‌ ಕೋಹೆನ್‌ (1974) ''ಟೂ-ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌: ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೆ ಆನ್‌ ಪವರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ ಇನ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ''. ಲಂಡನ್‌: ರೂಲೆಟ್ಜ್‌ &amp; ಕೆಗನ್‌ ಪಾಲ್‌.&lt;/ref&gt; This debate is still an important point of reference in [[Political science]], although most scholars' approaches fall between the two poles.&lt;ref&gt;J. ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌ &amp; A.D. ಸ್ಮಿತ್‌ (ಸಂಪಾದಕರು), ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ರೀಡರ್ಸ್‌: ಎತ್ನಿಸಿಟಿ''  (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ 1996), &quot;ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌&quot;, 8-9&lt;/ref&gt;

The second debate is between &quot;constructivism&quot; and &quot;essentialism&quot;. Constructivists view ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ and ಜನಾಂಗೀಯ identities as the product of historical forces, often recent, even when the identities are presented as old.&lt;ref&gt;‌ಗೆಲ್ನರ್, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ (1983) ''ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್‌.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಗೆಲ್ನರ್‌ (1997) ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ. ಲಂಡನ್‌: ವೀಡನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ &amp; ನಿಕಲ್ಸನ್‌.&lt;/ref&gt; Essentiaಪಟ್ಟಿs view such identities as [[ontological]] categories defining social actors, and not the result of social action.&lt;ref&gt;ಸ್ಮಿತ್‌, ಆಂಟನಿ D. (1986) ''ದಿ ಎತ್ನಿಕ್‌ ಆರಿಜನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌.''  ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್‌.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಆಂಟನಿ ಸ್ಮಿತ್‌ (1991) ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಐಡೆಂಟಿಟಿ''. ಹಾರ್ಮಂಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌.&lt;/ref&gt;

According to ಎರಿಕ್‌ಸೆನ್‌, these debates have been superseded, especially in [[anthropology]], by scholars' attempts to respond to increasingly politicised forms of self-representation by members of different ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು and ರಾಷ್ಟ್ರs. This is in the context of debates over multiculturalism in countries, such as the United States and Canada, which have large immigrant populations from many different cultures, and post-colonialism in the [[Caribbean]] and [[South Asia]].&lt;ref&gt;ಆಶ್‌ಮೋರ್‌‌, ಜಸ್ಸಿಮ್‌, ವೈಲ್ಡರ್‌‌ (ಸಂಪಾದಕರು): ''ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಐಡೆಂಟಿಟಿ, ಇಂಟರ್‌ಗ್ರೂಪ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌, ಅಂಡ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರಿಡಕ್ಷನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವ T.H. ಎರಿಕ್‌ಸೆನ್‌ನ &quot;ಎತ್ನಿಕ್‌ ಐಡೆಂಟಿಟಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಗ್ರೂಪ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌: ದಿ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸಸ್‌&quot;, ಪುಟಗಳು 42–70. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌'. 2001&lt;/ref&gt;

== Defining ಜನಾಂಗೀಯತೆ ==
The terms &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆ&quot; and &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು&quot; are derived from the [[Greek]] word ''ethnos'', normally translated as &quot;ರಾಷ್ಟ್ರ&quot; or commonly said ಜನರು of the same race that share a distinctive culture. The term &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; and related forms were used in English in the meaning of &quot;pagan/ heathen&quot; from the 14th century through the middle of the 19th century. ThiE. Tonkin, M. McDonald and M. Chapman, ''History and ಜನಾಂಗೀಯತೆ''  (ಲಂಡನ್‌ 1989), pp.&amp;nbsp;11–17 (quoted in J. ಹಚಿನ್‌ಸನ್‌ &amp; A.D. ಸ್ಮಿತ್‌ (eds.), ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ರೀಡರ್ಸ್‌: ಎತ್ನಿಸಿಟಿ''  (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ 1996), pp.&amp;nbsp;18–24)&lt;/ref&gt;

The modern usage of &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು&quot;, however, reflects the different kinds of encounters industrialised states have had with subordinate ಗುಂಪುಗಳು, such as immigrants and colonised subjects; &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು&quot; came to stand in opposition to &quot;ರಾಷ್ಟ್ರ&quot;, to refer to ಜನರು with distinct cultural identities who, through migration or conquest, had become subject to a foreign state. The modern usage of the word is relatively new—1851&lt;ref&gt;''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ''  ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 2008-01-12ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ, &quot;ಎತ್ನಿಕ್‌, a. ಅಂಡ್‌ n.&quot;. ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: ಸರ್‌‌ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌‌‌‌‌]]ನ, ''ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೀಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್‌ ಆನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ 1851' (1863)''&lt;/ref&gt; — with the first usage of the term ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು'' in 1935,&lt;ref&gt;ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ'' ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 2008-01-12ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ, &quot;ಎತ್ನಿಕ್‌, a. ಅಂಡ್‌ n.&quot;. '' ''ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: [[ಹಕ್ಸ್ಲೆ]] &amp; [[ಹ್ಯಾಡನ್‌]] (1935), '' ವೀ ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್‌'', ಪುಟಗಳು 136,181''&lt;/ref&gt; and entering the ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ English Dictionary in 1972.&lt;ref&gt;ಕೋಹೆನ್‌, ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌. (1978) ''&quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ: ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಅಂಡ್‌ ಫೋಕಸ್‌ ಇನ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ&quot;, ಆನ್‌. ರೆವ್‌. ಆಂತ್ರೊಪಾಲ್‌.'' ''1978. '' ''7:379-403''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಗ್ಲೇಜರ್‌‌, ನಾಥನ್‌ ಮತ್ತು ಡೇನಿಯಲ್‌ P. ಮೊಯ್ನಿಹಾನ್‌ (1975) ಎತ್ನಿಸಿಟಿ - ಥಿಯರಿ ಅಂಡ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌, ಮಾಸ್‌‌. '' ''[[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]]''&lt;/ref&gt;''

The modern usage definition of the ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ English Dictionary''' is:''' '' 
{{quote|
''a[djective]''
:...
:2.a. Pertaining to race; peculiar to a race or nation; ethnological. Also, pertaining to or having common racial, cultural, religious, or linguistic characteristics, esp. designating a racial or other group within a larger system; hence (U.S. colloq.), foreign, exotic.
:b ''ethnic minority (group)'', a group of people differentiated from the rest of the community by racial origins or cultural background, and usu. claiming or enjoying official recognition of their group identity. Also ''attrib''.
''n[oun]''
:...
:3 A member of an ethnic group or minority. ''orig. U.S.''
|Oxford English Dictionary &quot;ethnic, a. and n.&quot;&lt;ref&gt;Oxford English Dictionary Second edition, online version as of 2008-01-12, &quot;ethnic, a. and n.&quot;&lt;/ref&gt;}}

Writing about the usage of the term &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; in the ordinary language of Great ಬ್ರಿಟನ್‌ and the United States, ವಾಲ್‌ಮನ್‌ notes that
:The term 'ಜನಾಂಗೀಯ' popularly connotes 'race' in ಬ್ರಿಟನ್‌, only less precisely, and with a lighter value load. In North Amಎರಿಕ್‌a, by contrast, 'race' most commonly means color, and 'ಜನಾಂಗೀಯs' are the descendents of relatively recent immigrants from non-English-speaking countries. 'ಜನಾಂಗೀಯ' is not a noun in ಬ್ರಿಟನ್‌. In effect there are no 'ಜನಾಂಗೀಯs'; there are only 'ಜನಾಂಗೀಯ relations'.&lt;ref&gt;‌ವಾಲ್‌ಮನ್, S. &quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌&quot;, ''ಕರೆಂಟ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ'', ಸಂಪುಟ 18, ಸಂಖ್ಯೆ 3, 1977, ಪುಟಗಳು 531–532.&lt;/ref&gt;
Thus, in today's everyday language, the words &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; and &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆ&quot; still have a ring of exotic ಜನರುs, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು issues and race relations.

Within [[the social sciences]], however, the usage has become more generalized to all human ಗುಂಪುಗಳು that explicitly regard themselves and are regarded by others as culturally distinctive.&lt;ref&gt;ಎರಿಕ್‌ಸೆನ್‌ 1993 ಪುಟ 2&lt;/ref&gt; Among the first to bring the term &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು&quot; into social studies was the ಜರ್ಮನ್‌ [[sociologist]] [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ ವೆಬೆರ್‌]], who defined it as: &lt;blockquote&gt;[T]hose human ಗುಂಪುಗಳು that entertain a subjective belief in their common ತಲೆಮಾರು because of similarities of physical type or of customs or both, or because of memories of colonization and migration; this belief must be important for ಗುಂಪು formation; furthermore it does not matter whether an objective blood relationship exists.&lt;ref name=&quot;weber&quot;&gt;‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ ವೆಬೆರ್ [1922]1978 ''ಇಕಾನಮಿ ಅಂಡ್‌ ಸೊಸೈಟಿ''  ಸಂಪಾದಕರು ಗುಯೆತ್ನರ್‌ ರಾಥ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಲೌಸ್‌ ವಿಟ್ಟಿಕ್‌, ಅನುವಾದ: ‌''ಎಫ್ರೈಮ್‌ ಫಿಶಾಫ್'', ಸಂಪುಟ 2 ಬರ್ಕ್‌ಲಿ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್‌, 389&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;

== Conceptual history of ಜನಾಂಗೀಯತೆ ==
Weber maintained that ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು were ''künstlich''  (artificial, i.e. a social construct) because they were based on a subjective belief in shared ''[[Gemeinschaft]]''  (community). Secondly, this belief in shared Gemeinschaft did not create the ಗುಂಪು; the ಗುಂಪು created the belief. Third, ಗುಂಪು formation resulted from the drive to monopolise power and status. This was contrary to the prevailing naturaಪಟ್ಟಿ belief of the time, which held that socio-cultural and behavioral differences between ಜನರುs stemmed from inherited traits and tendencies derived from common ತಲೆಮಾರು, then called &quot;[[race]]&quot;.&lt;ref&gt;‌ಬ್ಯಾಂಟನ್, ಮೈಕೇಲ್‌. (2007) &quot;ವೆಬೆರ್‌ ಆನ್‌ ಎತ್ನಿಕ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕ್‌&quot;, ''ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ 13''  (1), 2007, 19–35.&lt;/ref&gt;

Another influential theoretician of ಜನಾಂಗೀಯತೆ was [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌ ಬಾರ್ಥ್‌]], whose &quot;ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬೌಂಡರೀಸ್‌&quot; from 1969 has been described as instrumental in spreading the usage of the term in social studies in the 1980s and 1990s.&lt;ref name=&quot;cohen&quot;&gt;ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಕೋಹೆನ್‌ 1978 &quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ: ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಅಂಡ್‌ ಫೋಕಸ್‌ ಇನ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ&quot;, ''ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ''  7: 383 ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ: [[ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]]&lt;/ref&gt; ಬಾರ್ಥ್‌ went further than Weber in stressing the constructed nature of ಜನಾಂಗೀಯತೆ. To ಬಾರ್ಥ್‌, ಜನಾಂಗೀಯತೆ was perpetually negotiated and renegotiated by both external ascription and internal self-identification. ಬಾರ್ಥ್‌'s view is that ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು are not discontinuous cultural isolates, or logical ''a prioris''  to which ಜನರು naturally belong. He wanted to part with anthropological notions of cultures as bounded entities, and ಜನಾಂಗೀಯತೆ as primordiaಪಟ್ಟಿ bonds, replacing it with a focus on the interface between ಗುಂಪುಗಳು. &quot;ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬೌಂಡರೀಸ್‌&quot;, therefore, is a focus on the interconnectedness of ಜನಾಂಗೀಯ identities. ಬಾರ್ಥ್‌ writes: &quot;[...] categorical ಜನಾಂಗೀಯ distinctions do not depend on an absence of mobility, contact and information, but do entail social processes of exclusion and incorporation whereby discrete categories are maintained despite changing participation and membership in the course of individual life histories.&quot;

In 1978, anthropologist ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಕೋಹೆನ್‌ claimed that the identification of &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು&quot; in the usage of social scientists often reflected inaccurate labels more than indigenous realities:
&lt;blockquote&gt;... the named ಜನಾಂಗೀಯ identities we accept, often unthinkingly, as basic givens in the literature are often arbitrarily, or even worse inaccurately, imposed.&lt;ref name=&quot;cohen&quot;/&gt; &lt;/blockquote&gt;
In this way, he pointed to the fact that identification of an ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು by outಸೈಡರ್‌s, e.g. anthropologists, may not coincide with the self-identification of the members of that ಗುಂಪು. He also described that in the first decades of usage, the term ಜನಾಂಗೀಯತೆ had often been used in lieu of older terms such as &quot;cultural&quot; or &quot;tribal&quot; when referring to smaller ಗುಂಪುಗಳು with shared cultural systems and shared heritage, but that &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆ&quot; had the added value of being able to describe the commonalities between systems of ಗುಂಪು identity in both tribal and modern societies. ಕೋಹೆನ್‌ also suggested that claims concerning &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; identity (like earlier claims concerning &quot;tribal&quot; identity) are often coloniaಪಟ್ಟಿ practices and effects of the relations between colonized ಜನರುs and ರಾಷ್ಟ್ರ-states.&lt;ref name=&quot;cohen&quot;&gt;ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಕೋಹೆನ್‌ 1978 &quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ: ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಅಂಡ್‌ ಫೋಕಸ್‌ ಇನ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ&quot;, ''ಆನ್ಯುಯಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ''  7: 383-384 ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ: ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌&lt;/ref&gt;

Social scientists have thus focused on how, when, and why different markers of ಜನಾಂಗೀಯ identity become salient. Thus, anthropologist ಜೋವನ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌ observed that ಜನಾಂಗೀಯ boundaries often have a mercurial character.&lt;ref&gt;‌''ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ 33(4): 375-379''  ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಜೋವನ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ 1974, &quot;ದಿ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಎತ್ನಿಸಿಟಿ&quot;;&lt;/ref&gt; ರೊನಾಲ್ಡ್‌‌ ಕೋಹೆನ್‌ concluded that ಜನಾಂಗೀಯತೆ is &quot;a series of nesting dichotomizations of inclusiveness and exclusiveness&quot;.&lt;ref name=&quot;cohen&quot;/&gt; He agrees with ಜೋವನ್‌ ವಿನ್ಸೆಂಟ್‌'s observation that (in ಕೋಹೆನ್‌'s paraphrase) &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆ... can be narrowed or broadened in boundary terms in relation to the specific needs of political mobilization.&lt;ref name=&quot;cohen&quot;/&gt; This may be why ತಲೆಮಾರು is sometimes a marker of ಜನಾಂಗೀಯತೆ, and sometimes not: which diacritic of ಜನಾಂಗೀಯತೆ is salient depends on whether ಜನರು are scaling ಜನಾಂಗೀಯ boundaries up or down, and whether they are scaling them up or down depends generally on the political situation.

=== Ethnies and ಜನಾಂಗೀಯ categories ===
In order to avoid the problems of defining ಜನಾಂಗೀಯ classification as labelling of others or as self-identification, it has been proposed to distinguish between concepts of &quot;ಜನಾಂಗೀಯ categories&quot;, &quot;ಜನಾಂಗೀಯ networks&quot; and &quot;ಜನಾಂಗೀಯ communities&quot; or &quot;ethnies&quot;.&lt;ref&gt;{{Harv|Smith|1999|loc=p. 12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref &lt;ref name=&quot;dgk171&quot;&gt;ಡಿಲ್ಯಾಂಟಿ, ಗೆರಾರ್ಡ್‌ &amp; ಕ್ರಿಶನ್‌ ಕುಮಾರ್‌ (2006) ದಿ SAGE ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ. SAGE. ISBN 1-4129-0101-4 ಪುಟ 171&lt;/ref&gt;

* An &quot;''ಜನಾಂಗೀಯ category'' &quot; is a category set up by outಸೈಡರ್‌s, that is, those who are not themselves members of the category, and whose members are populations that are categorised by outಸೈಡರ್‌s as being distinguished by attributes of a common name or emblem, a shared cultural element and a connection to a specific territory. But, members who are ascribed to ಜನಾಂಗೀಯ categories do not themselves have any awareness of their belonging to a common, distinctive ಗುಂಪು.
* At the level of &quot;''ಜನಾಂಗೀಯ networks'' &quot;, the ಗುಂಪು begins to have a sense of collectiveness, and at this level, common myths of origin and shared cultural and biological heritage begins to emerge, at least among the élites.&lt;ref name=&quot;dgk171&quot;/&gt;
* At the level of &quot;''ethnies'' &quot; or &quot;''ಜನಾಂಗೀಯ communities'' &quot;, the members themselves have clear conceptions of being &quot;a named human population with myths of common ಮನೆತನ, shared historical memories, and one or more common elements of culture, including an association with a homeland, and some degree of solidarity, at least among the élites&quot;. That is, an ethnie is self-defined as a ಗುಂಪು, whereas ಜನಾಂಗೀಯ categories are set up by outಸೈಡರ್‌s whether or not their own members identify with the category given them.&lt;ref name=&quot;smith13&quot;&gt;{{Harv|Smith|1999|loc=p. 13}}&lt;/ref&gt;
* A &quot;''Situational ಜನಾಂಗೀಯತೆ'' &quot; is an ಜನಾಂಗೀಯ identity that is chosen for the moment based on the social setting or situation.&lt;ref name=&quot;cmiller7777&quot;&gt;ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಸೊಸೈಟಿ, 7ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಆಂಟನಿ ಗಿಡೆನ್ಸ್‌‌, ಮಿಚೆಲ್‌ ಡನಿಯೆರ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಅಪೆಲ್‌ಬೌಮ್‌, ಡೆಬೊರಾಹ್‌ ಕಾರ್‌&lt;/ref&gt;

=== Approaches to understanding ಜನಾಂಗೀಯತೆ ===
Different approaches to understanding ಜನಾಂಗೀಯತೆ have been used by different social scientists when trying to understand the nature of ಜನಾಂಗೀಯತೆ as a factor in human life and society. Examples of such approaches are: primordialism, essentialism, perennialism, constructivism, modernism and instrumentalism.

* &quot;''Primordialism'' &quot;, holds that ಜನಾಂಗೀಯತೆ has existed at all times of human history and that modern ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು have historical continuity into the far past. For them, the idea of ಜನಾಂಗೀಯತೆ is closely linked to the idea of ರಾಷ್ಟ್ರs and is rooted in the pre-Weber understanding of humanity as being divided into primordially existing ಗುಂಪುಗಳು rooted by [[ರಕ್ತಸಂಬಂಧ]] and biological heritage.
** &quot;''Essentiaಪಟ್ಟಿ primordialism'' &quot; further holds that ಜನಾಂಗೀಯತೆ is an ''a priori''  fact of human existence, that ಜನಾಂಗೀಯತೆ precedes any human social interaction and that it is basically unchanged by it. This theory sees ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು as natural, not just as historical. This understanding does not explain how and why ರಾಷ್ಟ್ರs and ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು seemingly appear, disappear and often reappear through history. It also has problems dealing with the consequences of intermarriage, migration and colonization for the composition of modern day multi-ಜನಾಂಗೀಯ [[societies]].&lt;ref name=&quot;smith13&quot;/&gt;
** &quot;''ರಕ್ತಸಂಬಂಧ primordialism'' &quot; holds that ಜನಾಂಗೀಯ communities are extensions of ರಕ್ತಸಂಬಂಧ units, basically being derived by ರಕ್ತಸಂಬಂಧ or ಕುಲ ties where the choices of cultural signs (language, religion, traditions) are made exactly to show this biological affinity. In this way, the myths of common biological ಮನೆತನ that are a defining feature of ಜನಾಂಗೀಯ communities are to be understood as representing actual biological history. A problem with this view on ಜನಾಂಗೀಯತೆ is that it is more often than not the case that mythic origins of specific ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು directly contradict the known biological history of an ಜನಾಂಗೀಯ community.&lt;ref name=&quot;smith13&quot;/&gt;
** &quot;''ಗೀರ್ಟ್ಜ್‌'s primordialism'' &quot;, notably espoused by anthropologist [[ಕ್ಲಿಫೋರ್ಡ್‌ ಗೀರ್ಟ್ಜ್‌]], argues that humans in general attribute an overwhelming power to primordial human &quot;givens&quot; such as blood ties, language, territory, and cultural differences. In ಗೀರ್ಟ್ಜ್‌' opinion, ಜನಾಂಗೀಯತೆ is not in itself primordial but humans perceive it as such because it is embedded in their experience of the world.&lt;ref name=&quot;smith13&quot;/&gt;
* &quot;''Perennialism'' &quot; holds that ಜನಾಂಗೀಯತೆ is ever changing, and that while the concept of ಜನಾಂಗೀಯತೆ has existed at all times, ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು are generally short lived before the ಜನಾಂಗೀಯ boundaries realign in new patterns. The opposing perenniaಪಟ್ಟಿ view holds that while ಜನಾಂಗೀಯತೆ and ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುings has existed throughout history, they are not part of the natural order.
** &quot;''Perpetual perennialism'' &quot; holds that specific ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು have existed continuously throughout history.
** &quot;''Situational perennialism'' &quot; holds that ರಾಷ್ಟ್ರs and ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು emerge, change and vanish through the course of history. This view holds that the concept of ಜನಾಂಗೀಯತೆ is basically a tool used by political ಗುಂಪುಗಳು to manipulate resources such as wealth, power, territory or status in their particular ಗುಂಪುಗಳು' interests. Accordingly, ಜನಾಂಗೀಯತೆ emerges when it is relevant as means of furthering emergent collective interests and changes according to political changes in the society. Examples of a perenniaಪಟ್ಟಿ interpretation of ಜನಾಂಗೀಯತೆ are also found in ಬಾರ್ಥ್‌,and ಸೀಡ್ನರ್‌ who see ಜನಾಂಗೀಯತೆ as ever-changing boundaries between ಗುಂಪುಗಳು of ಜನರು established through ongoing social negotiation and interaction.
** &quot;''Instrumentaಪಟ್ಟಿ perennialism'' &quot;, while seeing ಜನಾಂಗೀಯತೆ primarily as a versatile tool that identified different ಜನಾಂಗೀಯs ಗುಂಪುಗಳು and limits through time, explains ಜನಾಂಗೀಯತೆ as a mechanism of [[social stratification]], meaning that ಜನಾಂಗೀಯತೆ is the basis for a hierarchical arrangement of individuals. According to Donald Noel, a sociologist who developed a theory on the origin of ಜನಾಂಗೀಯ stratification, ಜನಾಂಗೀಯ stratification is a &quot;system of stratification wherein some relatively fixed ಗುಂಪು membership (e.g., race, religion, or ರಾಷ್ಟ್ರೀಯity) is utilized as a major criterion for assigning social positions&quot;.&lt;ref name=&quot;Noel1968&quot;&gt;{{cite journal
 | author = Noel, Donald L.
 | year = 1968
 | title = A Theory of the Origin of Ethnic Stratification
 | url = https://archive.org/details/sim_social-problems_fall-1968_16_2/page/157
 | journal = Social Problems
 | volume = 16
 | issue = 2
 | pages = 157–172
 | doi = 10.1525/sp.1968.16.2.03a00030
 | ref = harv
}}&lt;/ref&gt; ಜನಾಂಗೀಯ stratification is one of many different types of social stratification, including stratification based on [[socio-economic status]], [[race]], or [[gender]]. According to Donald Noel, ಜನಾಂಗೀಯ stratification will emerge only when specific ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು are brought into contact with one another, and only when those ಗುಂಪುಗಳು are characterized by a high degree of ಜನಾಂಗ ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ, competition, and differential power. [[ಜನಾಂಗ ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ]] is the tendency to look at the world primarily from the perspective of one's own culture, and to downgrade all other ಗುಂಪುಗಳು outside one’s own culture. Some sociologists, such as Lawrence Bobo and Vincent Hutchings, say the origin of ಜನಾಂಗೀಯ stratification lies in individual dispositions of ಜನಾಂಗೀಯ prejudice, which relates to the theory of ಜನಾಂಗ ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ.&lt;ref name=&quot;Bobo1996&quot;&gt;{{cite journal
 | author = Bobo, Lawrence; Hutchings, Vincent L.
 | year = 1996
 | title = Perceptions of Racial Group Competition: Extending Blumer's Theory of Group Position to a Multiracial Social Context
 | journal = American Sociological Review
 | volume = 61
 | issue = 6
 | pages = 951–972
 | doi = 10.2307/2096302
 | url = http://jstor.org/stable/2096302
 | publisher = American Sociological Association
 | ref = harv
}}&lt;/ref&gt; Continuing with Noel's theory, some degree of differential power must be present for the emergence of ಜನಾಂಗೀಯ stratification. In other words, an inequality of power among ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು means &quot;they are of such unequal power that one is able to impose its will upon another&quot;.&lt;ref name=&quot;Noel1968&quot;/&gt; In addition to differential power, a degree of competition structured along ಜನಾಂಗೀಯ lines is a prerequisite to ಜನಾಂಗೀಯ stratification as well. The different ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು must be competing for some common goal, such as power or influence, or a material interest, such as wealth or territory. Lawrence Bobo and Vincent Hutchings propose that competition is driven by self-interest and hostility, and results in inevitable stratification and [[conflict]].&lt;ref name=&quot;Bobo1996&quot;/&gt;

* &quot;''Constructivism'' &quot; sees both primordiaಪಟ್ಟಿ and perenniaಪಟ್ಟಿ views as basically flawed,&lt;ref name=&quot;Bobo1996&quot;/&gt; and rejects the notion of ಜನಾಂಗೀಯತೆ as a basic human condition. It holds that ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು are only products of human social interaction, maintained only in so far as they are maintained as valid social constructs in societies.
** &quot;''Modernist constructivism'' &quot; correlates the emergence of ಜನಾಂಗೀಯತೆ with the movement towards [[ರಾಷ್ಟ್ರstate]]s beginning in the early modern period.&lt;ref&gt;{{Harv|Smith|1999|loc=pp. 4–7}}&lt;/ref&gt; Proponents of this theory, such as [[ಎರಿಕ್‌ ಹಾಬ್ಸ್‌ಬಾಮ್‌]], argue that ಜನಾಂಗೀಯತೆ and notions of ಜನಾಂಗೀಯ pride, such as ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, are purely modern inventions, appearing only in the modern period of world history. They hold that prior to this, ಜನಾಂಗೀಯ homogeneity was not conಸೈಡರ್‌ed an ideal or necessary factor in the forging of large-scale societies.

== ಜನಾಂಗೀಯತೆ and race ==
Before Weber, race and ಜನಾಂಗೀಯತೆ were often seen as two aspects of the same thing. Around 1900 and before the essentiaಪಟ್ಟಿ primordiaಪಟ್ಟಿ understanding of ಜನಾಂಗೀಯತೆ was predominant, cultural differences between ಜನರುs were seen as being the result of inherited traits and tendencies.&lt;ref&gt;ಬ್ಯಾಂಟನ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌. (2007) &quot;ವೆಬೆರ್‌ ಆನ್‌ ಎತ್ನಿಕ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕ್‌&quot;, ''ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ''  13 (1), 2007, 19–35.&lt;/ref&gt; This was the time when &quot;sciences&quot; such as [[phrenology]] claimed to be able to correlate cultural and behavioral traits of different populations with their outward physical characteristics, such as the shape of the skull.

With Weber's introduction of ಜನಾಂಗೀಯತೆ as a social construct, race and ಜನಾಂಗೀಯತೆ were divided from each other. A social belief in biologically well-defined races lingered on. In 1950, the [[UNESCO]] statement, &quot;[[The Race Question]]&quot;, signed by some of the interರಾಷ್ಟ್ರೀಯly renowned scholars of the time (including [[Ashley Montagu]], [[Claude Lévi-Strauss]], [[Gunnar Myrdal]], [[Julian ಹಕ್ಸ್ಲೆ]], etc.), suggested that: &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, religious, geographic, linguistic and cultural ಗುಂಪುಗಳು do not necessarily coincide with racial ಗುಂಪುಗಳು: and the cultural traits of such ಗುಂಪುಗಳು have no demonstrated ತಳಿ connection with racial traits. Because serious errors of this kind are habitually committed when the term 'race' is used in popular parlance, it would be better when speaking of human races to drop the term 'race' altogether and speak of 'ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು'.&quot;&lt;ref&gt;A. ಮೆಟ್ರೌಕ್ಸ್‌ (1950) &quot;ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಂ ಆಫ್‌ ರೇಸ್‌&quot;, ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿಸ್ಟ್‌''  53(1): 142-145)&lt;/ref&gt;

In 1982, Amಎರಿಕ್‌an cultural anthropologists, summing up forty years of ethnographic research, argued that racial and ಜನಾಂಗೀಯ categories are ಚಿಹ್ನೆic markers for different ways that ಜನರು from different parts of the world have been incorporated into a global economy:
:The opposing interests that divide the working classes are further reinforced through appeals to &quot;racial&quot; and &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; distinctions. Such appeals serve to allocate different categories of workers to rungs on the scale of labor markets, relegating stigmatized populations to the lower levels and insulating the higher echelons from competition from below. Capitalism did not create all the distinctions of ಜನಾಂಗೀಯತೆ and race that function to set off categories of workers from one another. It is, nevertheless, the process of labor mobilization under capitalism that imparts to these distinctions their effective values.
According to ವೊಲ್ಫ್‌, races were constructed and incorporated during the period of European mercantile expansion, and ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು during the period of capitaಪಟ್ಟಿ expansion.&lt;ref&gt;
:In this regard, distinctions of race have implications rather different from ಜನಾಂಗೀಯ variations. Racial distinctions, such as &quot;Indian&quot; or &quot;African Amಎರಿಕ್‌an&quot;, are the outcome of the subjugation of populations in the course of European mercantile expansion. The term &quot;Indian&quot;, and later &quot;Native Amಎರಿಕ್‌an&quot;, stand for the conquered populations of the New World, in disregard of any cultural or physical differences among them. &quot;Negro&quot;, and later &quot;African Amಎರಿಕ್‌an&quot;, similarly serve as a cover term for the culturally and physically variable African, populations that furnished slaves, as well as for the slaves themselves. Indians are conquered ಜನರು who could be forced to labor or pay tribute; Negroes are &quot;hewers of wood and drawers of water&quot;, obtained in violence and put to work under coercion. These two terms thus singled out for primary attention, the historic fact that these populations were made to labor in servitude to support a new class of overlords. Simultaneously, the terms, like &quot;white ಜನರು&quot;, disregard cultural and physical differences within each large category, denying any constituent ಗುಂಪು political, economic, or ideological identity of its own.

:Racial terms mirror the political process by which populations of whole continents were turned into providers of coerced surplus labor. Under capitalism, these terms did not lose their association with civil disability. They continue to invoke supposed ತಲೆಮಾರು from such subjugated populations so as to deny their putative descendants access to upper segments of the labor market. &quot;Indians&quot; and &quot;Negroes&quot; are thus confined to the lower ranks of the industrial army or depressed into the industrial reserve. The function of racial categories within capitalism is exclusionary. They stigmatize ಗುಂಪುಗಳು in order to exclude them from more highly paid jobs and from access to the information needed for their execution. They insulate the more advantaged workers against competition from below, making it difficult for employers to use stigmatized populations as cheaper substitutes or as strikebreakers. Finally, they weaken the ability of such ಗುಂಪುಗಳು to mobilize politically on their own behalf by forcing them back into casual employment and thereby intensifying competition among them for scarce and shifting resources.

:While the categories of race serve primarily to exclude ಜನರು from all but the lower echelons of the industrial army, ಜನಾಂಗೀಯ categories express the ways that particular populations came to relate themselves to given segments of the labor market. Such categories emerge from two sources, one external to the ಗುಂಪು in question, the other internal. As each cohort entered the industrial process, outಸೈಡರ್‌s were able to categorize it in terms of putative provenance and supposed affinity to particular segments of the labor market. At the same time, members of the cohort itself came to value membership in the ಗುಂಪು thus defined, as a qualification for establishing economic and political claims. Such ಜನಾಂಗೀಯities rarely coincided with the initial self-identification of the industrial recruits, who thought of themselves as Hanoverians or Bavarians rather than as ಜರ್ಮನ್‌s, as members of their village or their parish (''okiloca'' ) rather than as Poles, as Tonga or Yao rather than &quot;Nyasalanders.&quot; The more comprehensive categories emerged only as particular cohorts of workers gained access to different segments of the labor market and began to treat their access as a resource to be defended both socially and politically. Such ಜನಾಂಗೀಯities are therefore not &quot;primordial&quot; social relationships. They are historical products of labor market segmentation under the capitaಪಟ್ಟಿ mode. ಎರಿಕ್‌ ವೊಲ್ಫ್‌, 1982, ''ಯುರೋಪ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪೀಪಲ್‌ ವಿಥೌಟ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಬರ್ಕ್‌ಲಿ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್‌. 380-381&lt;/ref&gt;

Often, ಜನಾಂಗೀಯತೆ also connotes shared cultural, linguistic, behavioural or religious traits. For example, to call oneself [[Jewish]] or [[Arab]] is to immediately invoke a clutch of linguistic, religious, cultural and racial features that are held to be common within each ಜನಾಂಗೀಯ category. Such broad ಜನಾಂಗೀಯ categories have also been termed ''macroಜನಾಂಗೀಯತೆ''.&lt;ref&gt;ಮರಿಯಾ ರೋಸ್ಟ್‌ವೊರೊವ್ಸ್ಕಿ, [http://incas.perucultural.org.pe/english/histec10.htm &quot;ದಿ ಇಂಕಾಸ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101017062554/http://incas.perucultural.org.pe/english/histec10.htm |date=2010-10-17 }}, ಪೆರು ಸಂಸ್ಕೃತಿ&lt;/ref&gt; This distinguishes them from smaller, more subjective ಜನಾಂಗೀಯ features, often termed ''microಜನಾಂಗೀಯತೆ''.&lt;ref&gt;‌[https://web.archive.org/web/20140527222749/http://whp.uoregon.edu/Lockhart/Intro.pdf ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲೊಖಾರ್ಟ್, ''ಮೈಕ್ರೊಎತ್ನಿಸಿಟಿ ಇನ್‌ ಫಿಲೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಎತ್ನೊಹಿಸ್ಟರಿ'' ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.umassd.edu/cas/portuguese/clarkosh.cfm  ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಲಾರ್ಕೋಶ್‌, &quot;ಜೆ ಮಿ ಸೌವಿಯೆನ್ಸ್‌...ಆಸ್ಸಿ: ಮೈಕ್ರೊಎತ್ನಿಸಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ರಗೈಲಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮೆಮರಿ ಇನ್‌ ಫ್ರೆಂಚ್‌-ಕೆನಡಿಯನ್‌ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528074708/http://www.umassd.edu/cas/portuguese/clarkosh.cfm |date=2010-05-28 }}, ''TOPIA: ಜರ್ನಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌'', ಸಂಚಿಕೆ 16 (ಟೊರೊಂಟೊ, 2006), ಪುಟಗಳು 91-108&lt;/ref&gt;

== ಜನಾಂಗೀಯತೆ and ರಾಷ್ಟ್ರ ==
In some cases, especially involving transರಾಷ್ಟ್ರೀಯ migration, or colonial expansion, ಜನಾಂಗೀಯತೆ is linked to ರಾಷ್ಟ್ರೀಯity. Anthropologists and historians, following the modernist understanding of ಜನಾಂಗೀಯತೆ as proposed by ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಗೆಲ್ನರ್‌&lt;ref&gt;ಗೆಲ್ನರ್‌ 2006 ''ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ''  ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌&lt;/ref&gt; and Benedict ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌&lt;ref&gt;‌ಆಂಡರ್‌ಸನ್ 2006 ''ಇಮ್ಯಾಜಿನ್ಡ್‌ ಕಮ್ಯನಿಟೀಸ್‌''  ವರ್ಸನ್‌&lt;/ref&gt; see ನೇಷನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿಂಬಾಲಿಸಂ as developing with the rise of the modern state system in the seventeenth century. They culminated in the rise of &quot;ರಾಷ್ಟ್ರ-states&quot; in which the presumptive boundaries of the ರಾಷ್ಟ್ರ coincided (or ideally coincided) with state boundaries.
Thus, in the West, the notion of ಜನಾಂಗೀಯತೆ, like [[race]] and [[ರಾಷ್ಟ್ರ]], developed in the context of European colonial expansion, when [[mercantilism]] and [[capitalism]] were promoting global movements of populations at the same time that [[state]] boundaries were being more clearly and rigidly defined. In the nineteenth century, modern states generally sought legitimacy through their claim to represent &quot;ರಾಷ್ಟ್ರs.&quot; [[ರಾಷ್ಟ್ರ-state]]s, however, invariably include populations that have been excluded from ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ life for one reason or another. Members of excluded ಗುಂಪುಗಳು, consequently, will either demand inclusion on the basis of equality, or seek autonomy, sometimes even to the extent of complete political separation in their own ರಾಷ್ಟ್ರ-state.&lt;ref&gt;ವಾಲ್ಟರ್‌ ಪೊಹ್ಲ್‌, [http://www.kroraina.com/bulgar/pohl_etnicity.html &quot;ಕಾನ್ಸೆಪ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಎತ್ನಿಸಿಟಿ ಇನ್‌ ಅರ್ಲಿ ಮೆಡಿಈವಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌&quot;], ''ಡಿಬೇಟಿಂಗ್‌ ಮಿಡ್ಲ್‌ ಏಜಸ್‌: ಇಷ್ಯೂಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೀಡಿಂಗ್ಸ್‌'', ಸಂಪಾದಿತ: ಲೆಸ್ಟರ್‌ K. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ H. ರೋಸೆನ್‌ವೀನ್‌, (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್‌), 1998, ಪುಟಗಳು 13-24, notes that historians have projected the nineteenth-century conceptions of the ರಾಷ್ಟ್ರ-state backwards in time, employing biological ಉತ್ತಮ ವರ್ಗದphors of birth and growth: &quot;that the ಜನರುs in the [[Migration Period]] had ಲಿಟ್ಲ್‌ to do with those heroic (or sometimes brutish) clichés is now generally accepted among historians,&quot; he remarked. Early medieval ಜನರುs were far less homogeneous than often thought, and Pohl follows ರೀನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ವೆನ್‌ಸ್ಕಸ್‌, ''ಸ್ಟಾಮ್ಮೆಸ್‌ಬಿಲ್ಡಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ವೆರ್‌ಫಸ್ಸಂಗ್‌''. (ಕಲೋನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಗ್ರಾಜ್‌) 1961, whose researches into the &quot;ಜನಾಂಗ ಜನ್ಯತೆ&quot; of the [[ಜರ್ಮನ್‌]] ಜನರುs convinced him that the idea of common origin, as expressed by [[Isidore of Seville]] ''ಜೆನ್ಸ್‌ ಎಸ್ಟ್‌ ಮಲ್ಟಿಟ್ಯುಡೊ ಅಬ್‌ ಉನೊ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯೊ ಓರ್ಟಾ''  (&quot;a ಜನರು is a multitude stemming from one origin&quot;) which continues in the original ''ಎಟಿಮಾಲಜಿಯೇ''  IX.2.i) ''&quot;ಸೈವ್‌ ಅಬ್‌ ಅಲಿಯಾ ನೇಷನೇ ಸೆಕಂಡಮ್‌ ಪ್ರಾಪ್ರಿಯಂ ಕಲೆಕ್ಷನೆಮ್‌ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಟ''  (&quot;or distinguished from another ಜನರು by its proper ties&quot;) was a myth.&lt;/ref&gt; Under these conditions—when ಜನರು moved from one state to another,&lt;ref&gt;''ಕರೆಂಟ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ''  37(5) ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಐಹ್‌ವೇ ಓಂಗ್‌‌ 1996 &quot;ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಷಿಪ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌&quot;&lt;/ref&gt; or one state conquered or colonized ಜನರುs beyond its ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ boundaries—ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು were formed by ಜನರು who identified with one ರಾಷ್ಟ್ರ, but lived in another state.

== Ethno-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ conflict ==
{{See|Ethnic conflict}}
Sometimes ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು are subject to prejudicial attitudes and actions by the state or its constituents. In the twentieth century, ಜನರು began to argue that conflicts among ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು or between members of an ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು and the state can and should be resolved in one of two ways. Some, like [[Jürgen Habermas]] and [[Bruce Barry]], have argued that the legitimacy of modern states must be based on a notion of political rights of autonomous individual subjects. According to this view, the state should not acknowledge ಜನಾಂಗೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ or racial identity but rather instead enforce political and legal equality of all individuals. Others, like [[Charles Taylor]] and [[Will Kymlicka]], argue that the notion of the autonomous individual is itself a cultural construct. According to this view, states must recognize ಜನಾಂಗೀಯ identity and develop processes through which the particular needs of ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು can be accommodated within the boundaries of the ರಾಷ್ಟ್ರ-state.

The nineteenth century saw the development of the political ideology of [[ಜನಾಂಗೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]], when the concept of race was tied to [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]], first by ಜರ್ಮನ್‌ theorists including [[Johann Gottfried von Herder]]. Instances of societies focusing on ಜನಾಂಗೀಯ ties, arguably to the exclusion of history or historical context, have resulted in the justification of ರಾಷ್ಟ್ರaಪಟ್ಟಿ goals. Two periods frequently cited as examples of this are the nineteenth century consolidation and expansion of the [[ಜರ್ಮನ್‌ Empire]] and the twentieth century [[Third (Greater ಜರ್ಮನ್‌) Reich]]. Each promoted the pan-ಜನಾಂಗೀಯ idea that these governments were only acquiring lands that had always been inhabited by ಜನಾಂಗೀಯ ಜರ್ಮನ್‌s. The history of late-comers to the ರಾಷ್ಟ್ರ-state model, such as those arising in the Near East and south-eastern Europe out of the dissolution of the Ottoman and Austro-Hungarian Empires, as well as those arising out of the former USSR, is marked by [[inter-ಜನಾಂಗೀಯ conflicts]]. Such conflicts usually occur within multi-ಜನಾಂಗೀಯ states, as opposed to between them, as in other regions of the world. Thus, the conflicts are often misleadingly labelled and characterized as [[civil war]]s when they are inter-ಜನಾಂಗೀಯ conflicts in a multi-ಜನಾಂಗೀಯ state.

== ಜನಾಂಗೀಯತೆ in specific countries ==
In the [[United States of Amಎರಿಕ್‌a]], the term &quot;ಜನಾಂಗೀಯ&quot; carries a much broader meaning than how it is commonly used in some other countries. ಜನಾಂಗೀಯತೆ usually refers to collectives of related ಗುಂಪುಗಳು, having more to do with morphology, specifically skin color, rather than political boundaries. The word &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯity&quot; is more commonly used for this purpose (e.g. Italian, ಜರ್ಮನ್‌, French, Russian, Japanese, etc. are ರಾಷ್ಟ್ರೀಯities). Most prominently in the U.S., [[Latin Amಎರಿಕ್‌an]] derived populations are ಗುಂಪುed in a &quot;[[Hispanic]]&quot; or &quot;[[Latino]]&quot; ಜನಾಂಗೀಯತೆ. The many previously designated [[Oriental]] ''ಜನಾಂಗೀಯ''  ಗುಂಪುಗಳು are now classified as the [[Asia]]n ''racial''  ಗುಂಪು for the census.

The terms &quot;[[Black]]&quot; and &quot;[[African Amಎರಿಕ್‌an]]&quot;, while different, are both used as ಜನಾಂಗೀಯ categories in the US. In the late 1980s, the term &quot;African Amಎರಿಕ್‌an&quot;, was posited as the most appropriate and politically correct race desigರಾಷ್ಟ್ರ.&lt;ref&gt;[http://www.answers.com/african-american ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌‌, -ದಿ ಗೇಲ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌, ಇಂಕ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; While it was intended as a shift away from the racial inequities of Amಎರಿಕ್‌a's past often associated with the historical views of the &quot;Black race&quot;, it largely became a simple replacement for the terms Black, Colored, Negro and the like, referring to any individual of dark skin color regardless of geographical ತಲೆಮಾರು. Likewise, Light-skinned Amಎರಿಕ್‌ans from Africa are not conಸೈಡರ್‌ed &quot;African Amಎರಿಕ್‌an&quot;. Many African Amಎರಿಕ್‌ans are ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ. More than half of African Amಎರಿಕ್‌ans also have European ಮನೆತನ equivalent to one great-grandparent, and 5 percent have Native Amಎರಿಕ್‌an ಮನೆತನ equivalent to one great-grandparent.&lt;ref&gt;‌‌ಹೆನ್ರಿ ಲೂಯಿಸ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಜೂನಿಯರ್, ''ಇನ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಅವರ್‌ ರೂಟ್ಸ್‌: ಹೌ 19 ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಆರ್ಡಿನರಿ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌ ರೀಕ್ಲೇಮ್ಡ್‌ ದೆರ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕ್ರೌನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌, 2009, ಪುಟಗಳು 20-21&lt;/ref&gt;

The term &quot;[[White]]&quot; generally describes ಜನರು whose ಮನೆತನ can be traced to [[Europe]] (including other European-settled countries such as [[Argentina]], Australia, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಕೆನಡಾ]], [[Chile]], [[Cuba]], [[New Zealand]] and [[South Africa]] among others) and who now live in the United States. However, due to the caucasoid origins of [[Middle East]]erners, who in fact have darker skin than many mongoloid [[East Asians]], they may sometimes also be included in the &quot;white&quot; category. This includes ಜನರು from [[Southwest Asia]] and [[North Africa]], as well as the [[Arab ರಾಷ್ಟ್ರs]], [[Iran]], and [[Afghanistan]],[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|Pakistan]]. All the aforementioned are categorized as part of the &quot;White&quot; racial ಗುಂಪು, as per US Census categorization. This category has been split into two ಗುಂಪುಗಳು: [[Hispanics]] and non-Hispanics (e.g. White non-Hispanic and [[White Hispanic]].) Although ಜನರು from [[East Asia]] may typically have lighter skin than [[Middle Easterners]] and Arabs, they are not conಸೈಡರ್‌ed &quot;white&quot; due to their mongoloid origin, which reflects upon the socially-constructed nature of racial ಗುಂಪುಗಳು.

In the United Kingdom, many different ಜನಾಂಗೀಯ classifications, both formal and informal, are used. Perhaps the most accepted is the ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ Statistics classification, identical to that used in the 2001 ''Census''  in England and Wales (see [[ಜನಾಂಗೀಯತೆ (United Kingdom)]]). The classification [[White British]] is used to refer to the [[indigenous]] [[British ಜನರು]]. The term [[Oriental]] refers to ಜನರು from [[China]], [[Japan]], Korea and the [[Pacific Rim]] while ''Asian''  is used to refer to ಜನರು from the [[Indian subcontinent]]; India, Pakistan and Bangladesh.

[[China]] officially recognizes 56 ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು, the largest of which is the [[Han Chinese]]. Many of the ಜನಾಂಗೀಯ minorities maintain their own cultures, languages and identity although many are also becoming more westernised. Han-Chinese predominate demographically and politically in most areas of China, although less so in [[Tibet]] and [[Xinjiang]], where the Han are still in the ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು. The Han Chinese was the only ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು bound by the [[one-child policy]]. (For more details, see [[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ in China]] and [[ಜನಾಂಗೀಯ minorities in China]].)

In [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], the government does not collect population census data with ಜನಾಂಗೀಯ categories. In recognition of abuses of the [[Vichy Regime]], the legislature passed laws preventing the government from collecting, maintaining or using ಜನಾಂಗೀಯ population statistics.&lt;ref&gt;{{fr}} ''article 8 de la [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=LEGITEXT000006068624&amp;dateTexte=20080129 loi Informatique et libertés], 1978: &quot;Il est interdit de collecter ou de traiter des données à caractère personnel qui font apparaître, directement ou indirectement, les origines raciales ou ethniques, les opinions politiques, philosophiques ou religieuses ou l'appartenance syndicale des personnes, ou qui sont relatives à la santé ou à la vie sexuelle de celles-ci.&quot;''&lt;/ref&gt; [69]

In India, ಜನಾಂಗೀಯ categories are not recognized by the government. The population is categorized in terms of the 1,652 [[mother tongues spoken]] and/or the 645 [[scheduled tribes]] to which individuals belong.

In [[Russia]], the [[Tofalar]] or Tof ಜನರು whom inhabit the [[Siberia]]n region of [[Tofalaria]] are believed to be the smallest ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು in the world. {{Citation needed|date=April 2010}}

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
{{Wiktionary|ethnicity}}

{|
| 
| 
* [[ಮನೆತನ]]
* [[ಕುಲ]]
* [[ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]
* [[ಚದರಿಕೆ]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ಪಾವನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ]]
* [[ಜನಾಂಗ ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ]]
* [[ಜನಾಂಗ ಜನ್ಯತೆ]]
* [[ವಂಶಾನ್ವೇಷಣ]]
* [[ತಳಿ ವಂಶಾನ್ವೇಷಣ]]
* [[ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಜೀನೋಮ್‌ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌]] ([[HGDP]])
* [[ಗುರುತಿನ ರಾಜಕೀಯ]]
* [[ಅಡ್ಡಹಾಯುವಿಕೆ]]
* [[ರಕ್ತಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರು]]
| 
| 
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಅರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಉತ್ತಮ ವರ್ಗದ-ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]
* [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ]]
* [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]
* [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು]]
* [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆ]]
* [[ಸಾಗುವುದು (ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು)]]
* [[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯತೆ]]
* [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ]]
* [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]
* [[ಜನಾಂಗ (ಮನುಷ್ಯ ಜೀವಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ)]]
* [[ಅರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ]]
* [[ಬುಡಕಟ್ಟು]]
* [[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿರುವ Y-DNA ಏಕರೀತಿಯ ಗುಂಪುಗಳು]]
|}

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಆಕರಗಳು ==
* ಅಬಿಝಡೆಹ್‌, ಅರಾಶ್‌‌, [https://web.archive.org/web/20100403094314/http://profs-polisci.mcgill.ca/abizadeh/Ethnicity.htm &quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ, ರೇಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಎ ಪಾಸಿಬಲ್‌ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ&quot;] ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆರ್ಡರ್‌'', 33.1 (2001): 23-34. (Article that explores the social construction of ಜನಾಂಗೀಯತೆ and race.)
* ಬಾರ್ಥ್‌, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‌. ''ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಬೌಂಡರೀಸ್‌. '' ‌''ದಿ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌ ಡಿಫರೆನ್ಸ್'', ಓಸ್ಲೋ: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್‌ಸ್ಫೋರ್ಲಾಗೆಟ್‌, 1969
* ಬಿಲಿಂಗರ್‌‌, ಮೈಕೇಲ್‌ S. (2007), [http://coa.sagepub.com/cgi/content/abstract/27/1/5 &quot;ಅನದರ್‌ ಲುಕ್‌ ಅಟ್‌ ಎತ್ನಿಸಿಟಿ ಆಸ್‌ ಎ ಬಯಲಾಜಿಕಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌: ಮೂವಿಂಗ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ ಬಿಯಾಂಡ್‌ ರೇಸ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌&quot;], ''ಕ್ರಿಟಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಆಂತ್ರೊಪಾಲಜಿ''  '''27''',1:5–35.
* ಕೋಲ್‌, C.L. &quot;ನೈಕ್‌‌'ಸ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ/ ಅಮೆರಿಕಾ'ಸ್‌ ಮೈಕೇಲ್‌ ಜೋರ್ಡಾನ್‌&quot;, ''ಮೈಕೇಲ್‌ ಜೋರ್ಡಾನ್‌, ಇಂಕ್‌.: ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌, ಮೀಡಿಯಾ ಕಲ್ಚರ್‌‌, ಅಂಡ್‌ ಲೇಟ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ''. (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: [[ಸನಿ ಪ್ರೆಸ್‌]], 2001).
* ಡೂನ್‌ಹೌಪ್ಟ್‌, ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್‌, &quot;ದಿ ಬಿವೈಲ್ಡರಿಂಗ್‌ ಜರ್ಮನ್‌ ಬೌಂಡರೀಸ್‌&quot;, ಇನ್‌: ''ಫೆಸ್ಟ್ಸ್‌‌ಕ್ರಿಫ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ P. M. ಮಿಚೆಲ್‌''  (ಹೈಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌: ವಿಂಟರ್‌‌ 1989).
* ಐಸೆಂಕ್‌, H.J., ''ರೇಸ್‌, ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌''  (ಲಂಡನ್‌: ಟೆಂಪಲ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌, 1971) (ISBN 0-85117-009-9)
* ಹಾರ್ಟ್‌ಮನ್‌, ಡೊಗ್ಲಸ್‌. &quot;ನೋಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಮಿಡ್‌ನೈಟ್‌ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನ್‌, ರೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಟ್‌-ರಿಸ್ಕ್‌ ಅರ್ಬನ್‌ ಯೂತ್‌‌&quot;, ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಇಷ್ಯೂಸ್‌''. 25 (2001): 339-366.
* ‌[[ಹಾಬ್ಸ್‌ಬಾಮ್, ಎರಿಕ್‌]], ಮತ್ತು ಟೆರೆನ್ಸ್‌ ರೇಂಜರ್‌‌, ಸಂಪಾದಕರು, ''ದಿ ಇನ್ವೆನ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌''. (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]], 1983).
* [[ಥಾಮಸ್‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎರಿಕ್ಸೆನ್‌]] (1993) ''ಎತ್ನಿಸಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ: ಆಂತ್ರೊಪಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್‌'', ಲಂಡನ್‌: ಪ್ಲೂಟೋ ಪ್ರೆಸ್‌
* ಲೆವಿನ್‌ಸನ್‌, ಡೇವಿಡ್‌, ''ಎತ್ನಿಕ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌: ಎ ರೆಡಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್‌'', ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ (1998), ISBN 978-1-57356-019-1.
* ಮೊರೇಲ್ಸ್‌-ಡಿಯಾಜ್‌, ಎನ್ರಿಕ್‌; ಗೇಬ್ರಿಯಲ್‌ ಅಕ್ವಿನೊ; &amp; ಮೈಕೇಲ್‌ ಸ್ಲೆಚರ್‌, &quot;ಎತ್ನಿಸಿಟಿ&quot;; ಮೈಕೇಲ್‌ ಸ್ಲೆಚರ್‌, ಸಂಪಾದಿತ ''ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌‌‌'' ನಲ್ಲಿರುವಂಥದು, (ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌, CT, 2004).
* ಆಮ್ನಿ, ಮೈಕೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಹೋವರ್ಡ್‌ ವಿನಾಂಟ್‌. ''ರೇಷಿಯಲ್‌ ಫಾರ್ಮೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ದಿ 1960ಸ್‌ ಟು ದಿ 1980ಸ್‌''. (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ರೂಲೆಟ್ಜ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕೆಗನ್‌ ಪಾಲ್‌, ಇಂಕ್‌., 1986).
* ಸೀಡ್ನರ್‌, ಸ್ಟಾನ್ಲೆ S. ಎತ್ನಿಸಿಟಿ, ''ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌, ಅಂಡ್‌ ಪವರ್‌ ಫ್ರಂ ಎ ಸೈಕೋಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಪರ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌''. (ಬ್ರಕ್ಸೆಲ್ಲೆಸ್‌: ಸೆಂಟ್ರೆ ಡಿ ರಿಚೆರ್ಷೆ ಸುರ್‌ ಲೆ ಪ್ಲೂರಲಿಂಗಿಸ್ಮೆ1982).
* ಸೈಡರ್‌, ಜೆರಾಲ್ಡ್‌, ''ಲುಂಬೀ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್‌''  (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1993).
* {{Cite document|last=Smith|first= Anthony D.|authorlink=Anthony D. Smith|year= 1987|title=The Ethnic Origins of Nations|publisher= Blackwell|ref=harv|postscript=&lt;!--None--&gt;}}
* {{Cite document|last=Smith|first=Anthony D.|authorlink=Anthony D. Smith|year=1999|title=Myths and memories of the Nation|publisher=[[Oxford University Press]]|ref=harv|postscript=&lt;!--None--&gt;}}
* {{note|census}} [[U.S. ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಬ್ಯೂರೋ]] [http://quickfacts.census.gov/qfd/meta/long_68178.htm ಸ್ಟೇಟ್‌ &amp; ಕೌಂಟಿ ಕ್ವಿಕ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌: ರೇಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307083516/http://quickfacts.census.gov/qfd/meta/long_68178.htm |date=2008-03-07 }}.

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಲೇಖನ: &quot;ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ದಟ್‌ ಎ ವೆಸ್ಟ್‌-ಈಸ್ಟ್‌ ಆಡ್‌ಮಿಕ್ಸ್‌ಡ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಲಿವ್‌ಡ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಟರಿಮ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ ಆಸ್‌ ಅರ್ಲಿ ಆಸ್‌ ಬ್ರಾಂಜ್‌ ಏಜ್‌&quot; ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರರು. BMC ಬಯಾಲಜಿ 2010, 8:15. [http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf Biomedcentral.com]
* [http://en.rian.ru/video/20071226/94198588.html Rian.ru]
* [http://www.apa.org/pi/oema/index.aspx ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌'ಸ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎತ್ನಿಕ್‌ ಮೈನಾರಿಟಿ ಅಫೇರ್ಸ್‌]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗೀಯತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಸಂಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಎರವಲು ಪದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ]]</text>
      <sha1>f32meqtuvu2d6ssqju5ekisxn3l9z1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಲೋನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25082</id>
    <revision>
      <id>1435294</id>
      <parentid>1377042</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T01:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139082" sha1="8mpd8kydzlahrgzfypet3gkl9mec4ud" xml:space="preserve">{{About|the German city}}
{{Infobox German location
|Name              = Cologne
|German_name       = Köln
|Art               = City
|image_photo       = Cologne panorama.jpg
|image_size        = 300px
|image_caption     = Cologne skyline, with the [[Great St. Martin Church|Groß St. Martin]], [[Cologne Cathedral]], and the [[Hohenzollernbrücke]]
|Wappen            =DEU Koeln COA.svg
|image_flag = Flagge Köln.svg
|Lageplan = North rhine w K.svg
|Lageplanbeschreibung = Cologne within North Rhine-Westphalia
|lat_deg           = 50 |lat_min = 57 | lat_sec=
|lon_deg           = 06 |lon_min = 58 | lon_sec=
|Bundesland        = Nordrhein-Westfalen
|Regierungsbezirk  = Cologne
|Kreis             = Urban district
|Höhe              = 37
|Fläche            = 405.15
|Einwohner         = 996690
|Stand             = 2008-06-30
|PLZ               = 50441–51149
|PLZ-alt           = 5000
|Vorwahl           = 0221, 02203 ([[Porz]])
|Kfz               = K
|Gemeindeschlüssel = 05 3 15 000
|LOCODE            = DE  CGN
|Bürgermeister     = [[Jürgen Roters]]
|Bürgermeistertitel = [[Lord Mayor]]
|Partei            = SPD
|Website           = [http://www.stadt-koeln.de www.stadt-koeln.de]
|year              = 38 BC
}}
'''ಕಲೋನ್'''  ({{lang-de|Köln}}, {{IPA-de|ˈkœln|pron|De-Köln.ogg}}; ಕೋಲ್ಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ''ಕೋಲ್ಲೆ''  {{IPA2|ˈkœɫə|}})  ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ([[ಬರ್ಲಿನ್]], ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯೂನಿಕ್|ಮ್ಯುನಿಕ್]] ನಂತರ), ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ ಒಕ್ಕೂಟ (ಫೆಡೆರಲ್) ರಾಷ್ಟ್ರಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮ ಫಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಯೂರೋಪ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಪುರಾತನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ರಲ್ಲಿ ಯುಬೈರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಇದರ ಹೆಸರು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಾದ ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾ ಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ'' ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಹೊಂದಿದುದಾಗಿದೆ.

ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಮ್'' )  ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಪೀಠವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕಲೋನ್'' ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಪುರಾತತ್ವಸಂಶೋಧನ ತಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವವರೆಗಿನದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆ ಕಲಾ ಕಲೋನ್,imm ಕಲೀನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಮಟ್ಟು (ಫರ್ನೀಚರ್) ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋಕಿನಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೆಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದಾಗಿದೆ; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ರೆಗ್ಗೆ ಸಮ್ಮರ್ ಜ್ಯಾಮ್ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಗೇ ಪ್ರೈಡ್ ಸಹ ಜನಜನಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.

ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್ (WDR), RTL ಮತ್ತು VOX ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. Pro7 ಮತ್ತು Sat.1ಗಳೆರಡೂ ಟಿವಿ ಷೋಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.  ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಕಾಮೆಡಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಮೇಯ್ನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ತಾದ ಹಾಸ್ಯ ಹಬ್ಬವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |title=Cologne Comedy Festival website |publisher=Koeln-comedy.de |date=2007-10-21 |accessdate=2009-07-24 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719052807/http://www.koeln-comedy.de/koelncomedy/index_en.html/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ==
ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬರ್ಲಿನ್, ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯುನಿಕ್ ಗಳ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬೃಹತ್ ನಗರವಾಗಿದೆ. 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 998,105.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Information und Technik NRW; |url=http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |title=Bevölkerung im Regierungsbezirk Köln |access-date=2010-09-29 |archive-date=2016-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531043121/http://www.it.nrw.de/statistik/a/daten/amtlichebevoelkerungszahlen/rp3_dez10.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಪಕ್ಕದ ನಗರಗಳಾದ ಬಾನ್, ಹರ್ಥ್, ಲಿವರ್ಕ್ಯುಸೆನ್, ಮತ್ತು ಬರ್ಜಿಸ್ಕ್ ಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಬ್ಯಾಚ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ).

ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2006ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗೆ 2,528 ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. 31.4 ಪ್ರತಿಶತ ನಿವಾಸಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು 17.2 ಪ್ರತಿಶತ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಜರ್ಮನೇತರರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 6.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪೆಂದರೆ ಟರ್ಕಿಯವರದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080128135300/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/ |archivedate=2008-01-28 |title=2007 - Einwohnerdaten im Überblick - Zahlen + Statistik - Bevölkerung - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-28 |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 120,000 ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಟರ್ಕಿಯ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wdr.de/studio/koeln/lokalzeit/hintergrund/moschee.jhtml |title=WDR Article of 15.08.2007 |publisher=Wdr.de |date= |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;

ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿದ್ದು 15.5% 18 ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗಿನವರೂ, 67.0% 18ರಿಂದ 64ರ ವಯಸ್ಸಿನವರೂ ಮತ್ತು 17.4% 65 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಇದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080208023326/http://www.stadt-koeln.de/zahlen/bevoelkerung/artikel/04600/index.html |archivedate=2008-02-08 |title=City of Cologne -&gt; Figures Statistics Population (german) |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-08 |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;

== ಸರ್ಕಾರ ==
{{See also|List of mayors of Cologne}}
ಕಲೋನ್ ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಜೆರ್ಮೀನ್ಡಿಯೋರ್ಡ್ನಂಗ್ ನಾರ್ಡ್ಹೀನ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫೇಲೆನ್(GO NRW) (ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ಟಿ ಕಾಯಿದೆ)ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವಾಗಿ  (ಕ್ರೀಯ್ಸ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್) ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಗರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮೇಯರ್ (''ಒಬರ್ ಬರ್ಗರ್ ಮೀಸ್ಟರ್'' ) ಮತ್ತು ಮೂರು ಉಪಮೇಯರ್ ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

=== ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ===
{{Main|Districts of Cologne}}
ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು 9 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ  (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್'' ) ಮತ್ತು 86 ನಗರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ (''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಟೀಯ್ಲ್'' ) ಉಪ-ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ:

{| ಶ್ರೇಣಿ=&quot;ಟೊಕ್ಕೊಲರ್ಸ್&quot; ಶೈಲಿ=&quot;ಅಂಚು:0 ಸ್ವಯಂ; ಹಿನ್ನೆಲೆ:ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ;&quot; | ಶೈಲಿ=&quot;ಪ್ಯಾಡಿಂಗ್-ಬಲ:1em;&quot; | ; [[ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್, ಕಲೋನ್|ಇನ್ನೆನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 1) 
: ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ಆಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್, ನ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ಸುಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್
; [[ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 2)
: ಬಾಯೆಂಥಲ್, ಗಾಡೋರ್ಫ್, ಹ್ಯಾಹ್ನ್ ವಾಲ್ಡ್, ಇಮೆಂಡೋರ್ಫ್, ಮೇರೀನ್ಬರ್ಗ್, ಮೆಸ್ಕೆನಿಚ್, ರಾಡೆರ್ಬೆರ್ಗ್, ರಾಡೆರ್ಥಾಲ್, ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್, ರಾಂಡೋರ್ಫ್, ಸುರ್ಥ್, ವೀಯ್ಬ್, ಝೋಲ್ ಸ್ಟಾಕ್
; [[ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಕಲೋನ್|ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 3)
: ಬ್ರಾನ್ಸ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಜಂಕೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಕ್ಲೆಟ್ಟೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಲಿಂಡೆಂಥಾಲ್, ಲೋವೆನಿಚ್, ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಸುಲ್ಝ್, ವೀಯ್ಡೆನ್, ವಿಡ್ಡೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್
; [[ಯೆಹ್ ತೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್, ಕಲೋನ್|ಯೆಹ್ ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 4)
: ಬಿಕ್ಕೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ಮೆಂಜೆನಿಚ್, ಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ನ್ಯೂಎಹ್ರೆನ್ಫೆಲ್ಡ್, ಓಸ್ಸೆನ್ಡಾರ್ಫ್, ವೋಗೆಲ್ಸಾಂಗ್
; [[ನಿಪ್ಪೆಸ್, ಕಲೋನ್|ನಿಪ್ಪೆಸ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 5)
: ಬಿಲ್ಡೆರ್ಸ್ಟಾಕ್ಚೆನ್, ಲಾಂಗೆರಿಚ್, ಮೌಯೆನ್ಹೆಲ್ಮ್, ನೀಹ್ಲ್, ನಿಪ್ಪೆಸ್, ರೀಹ್ಲ್,ವೀಡೆನ್ಪೆಸ್ಕ್
| [[ಚಿತ್ರ:Koeln bezirke1.png|300px]]
|
; [[ಕ್ರೋವೀಲರ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 6)
: ಬ್ಲೂಮೆನ್ಬೆರ್ಗ್, ಕೋರ್ವೀಲರ್, ಎಸ್ಕ್/ಆವೀಲರ್,ಫಹ್ಲಿಂಜೆನ್, ಹೀಮೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಲಿಂಡ್ವೀಲರ್, ಮೆರ್ಕೆನಿಚ್, ಪೆರ್ಷ್,ರೋಗ್ಗೆಂಡಾರ್ಫ್/ಥೆನ್ಹೋವೆನ್,ಸೀಬರ್ಗ್, ವೋಲ್ಕ್ ಹೋವನ್/ವೀಲರ್, ವೋರಿಂಜೆನ್

; [[ಪೋರ್ಝ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 7)
: ಈಯ್ಲ್, ಎಲ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್, ಎನ್ಸೆನ್, ಫಿಂಕೆನ್ ಬರ್ಗ್, ಗ್ರೆಂಬೆರ್ಗೋವೆನ್, ಗ್ರೆಂಜೆಲ್, ಲ್ಯಾಂಜೆಲ್, ಲೈಬರ್, ಲಿಂಡ್, ಪೋಲ್, ಪೋರ್ಝ್, ಉರ್ಬಾಕ್, ವಾಹ್ನ್, ವಾಹ್ನೀಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಹೋವೆನ್, ಝುಂಡಾರ್ಫ್
; [[ಕಾಲ್ಕ್, ಕಲೋನ್|ಕಾಲ್ಕ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 8)
: ಬ್ರುಕ್, ಹೋಹೆನ್ಬರ್ಗ್, ಹಂಬೋಲ್ಡ್ಟ್/ಗ್ರೆಂಬರ್ಗ್, ಕಾಲ್ಕ್, ಮೆರ್ಹೀಮ್, ನ್ಯೂಬ್ರುಕ್, ಓಸ್ತೀಮ್, ರಾತ್/ಹ್ಯೂಮಾರ್, ವಿಂಗ್ಸ್ಟ್
; [[ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಕಲೋನ್|ಮುಲ್ಹೀಮ್]] (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಬೆಝಿರ್ಕ್ 9)
: ಬುಕ್ ಫಾರ್ಸ್ಟ್, ಬುಕ್ಹೀಮ್, ಡೆಲ್ಬ್ರುಕ್, ಡುನ್ವಾಲ್ಡ್, ಫ್ಲಿಟ್ಟರ್ಡ್, ಹೋಹೆನ್ಹಾಸ್, ಹೋಲ್ವೀಯ್ಡೆ, ಮುಲ್ಹೀಮ್, ಸ್ಟ್ಯಾಮ್ಹೀಮ್
|}

== ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೂಗೋಳ ==
=== ಹವಾಮಾನ/ವಾಯುಗುಣ ===
ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹವೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ–ಸಮುದ್ರೋಪಾದಿಯ ವಾತಾವರಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಚಳಿಕಡಿಮೆಯಿರುವಂತಹ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಬೇಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣತೆಯು 10&amp;nbsp;°C (50&amp;nbsp;°F): 14.5&amp;nbsp;°C (58&amp;nbsp;°F) ದಿನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 5.5&amp;nbsp;°C (42&amp;nbsp;°F) ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ.
{{Weather box
|location = Cologne
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 5.2
|Feb high C = 6.6
|Mar high C = 10.5
|Apr high C = 14.2
|May high C = 19.0
|Jun high C = 21.3
|Jul high C = 23.7
|Aug high C = 23.7
|Sep high C = 19.6
|Oct high C = 14.6
|Nov high C = 9.0
|Dec high C = 6.2
|year high C = 14.5
|Jan mean C = 2.3
|Feb mean C = 2.9
|Mar mean C = 6.1
|Apr mean C = 8.9
|May mean C = 13.4
|Jun mean C = 16.0
|Jul mean C = 18.3
|Aug mean C = 18.0
|Sep mean C = 14.6
|Oct mean C = 10.4
|Nov mean C = 5.8
|Dec mean C = 3.4
|year mean C = 10.0
|Jan low C = -0.7
|Feb low C = -0.9
|Mar low C = 1.7
|Apr low C = 3.6
|May low C = 7.7
|Jun low C = 10.7
|Jul low C = 12.8
|Aug low C = 12.3
|Sep low C = 9.6
|Oct low C = 6.2
|Nov low C = 2.5
|Dec low C = 0.6
|year low C = 5.5
|Jan precipitation mm = 60.4
|Feb precipitation mm = 46.6
|Mar precipitation mm = 62.5
|Apr precipitation mm = 50.5
|May precipitation mm = 72.4
|Jun precipitation mm = 87.6
|Jul precipitation mm = 86.0
|Aug precipitation mm = 65.3
|Sep precipitation mm = 69.3
|Oct precipitation mm = 61.7
|Nov precipitation mm = 63.2
|Dec precipitation mm = 70.7
|year precipitation mm = 796.2
|Jan precipitation days = 11.9
|Feb precipitation days = 9.3
|Mar precipitation days = 12.5
|Apr precipitation days = 10.2
|May precipitation days = 10.4
|Jun precipitation days = 11.6
|Jul precipitation days = 11.2
|Aug precipitation days = 9.4
|Sep precipitation days = 10.7
|Oct precipitation days = 10.5
|Nov precipitation days = 11.9
|Dec precipitation days = 12.9
|year precipitation days = 120.9
|source 1 = [[World Meteorological Organization]] ([[United Nations|UN]])&lt;ref&gt;{{cite web
  |url=http://www.worldweather.org/016/c00056.htm
  |title=Weather Information for Cologne
  |accessdate=}}&lt;/ref&gt;
|date=August 2010
}}

=== ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv Bild 102-10776, Köln, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ 1830ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]]
[[ಚಿತ್ರ:Bundesarchiv B 422 Bild-0086, Köln, Rheinufer, Hochwasser.jpg|right|thumb|ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿನ 1983 ರ ಜಲಪ್ರವಾಹ]]
ಕಲೋನ್ ರೈನ್ ನದಿಯಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಬಹಳ ಪ್ರವಾಹ ಪೀಡಿತ ನಗರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;MITCH&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|title=Flood Forecasting and Flood Defence in Cologne|coauthors=Martin Gocht, Reinhard Vogt|publisher=Mitigation of Climate Induced Natural Hazards (MITCH)|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hrwallingford.co.uk/Mitch/Workshop2/Papers/Gocth_Vogt.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನಗರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು  (ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟೆಂಟ್ವಾಸ್ಸೆರಂಗ್ಸ್ ಬೆರ್ಟ್ರೀಬ್ ಕಲೋನ್&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.steb-koeln.de/management0.html?&amp;L=1 |title=Stadtentwässerungsbetriebe Köln : Flood Management |publisher=Steb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215173034/https://www.steb-koeln.de/management0.html?&amp;L=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹತೋಟಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಲಿತ ಪ್ರವಾಹ ಗೋಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಏರುವ ನೀರಿನಿಂದ ಜಖಂ ಆಗದಂತೆ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅಥವಾ ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನದಿಯ ದಡಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಇವೆ.&lt;ref name=&quot;MITCH&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|title=Flood Defence Scheme City of Cologne|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090324213456/http://www.hochwasserschutz.de/en/pdf/IBS_Koeln_Rhein.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|title=Aqua Barrier Fights Cologne Flood|publisher=GEODESIGN AB|accessdate=2009-03-20|archive-date=2010-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813111143/http://www.geodesign.se/old/gbkoln9902.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1993ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾನಿಯಾದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;MITCH&quot;/&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
{{Main|History of Cologne}}

=== ರೋಮನ್ ಕಲೋನ್ ===
{{Main|Colonia Claudia Ara Agrippinensium}}
ಕಲೋನ್ ನ ಈಗಿನ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾದ ''ಒಪ್ಪಿಡಂ ಯೂಬಿಯೋರಂ''  ಎಂಬ ಮೈದಾನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯುಬೈ ಎಂಬ ಜರ್ಮನಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 38ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಕಲೋನ್ ರೋಮನ್ ರ ನಗರವೆಂದು 50ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ನಗರವನ್ನು ''ಕಲೋನಿಯಾ ಕ್ಲಾಡಿಯಾ ಅರಾಅಗ್ರಿಪ್ಪಿನೆನ್ಸಿಯಂ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರೋಮನ್ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷತಃ ವಾರ್ಫ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ; 2007ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ 1900ನೆಯ ಇಸವಿಯ ರೋಮನ್ ಹಡಗನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲೊಂದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=18208 |title=C.Michael Hogan, '&amp;#39;Cologne Wharf'&amp;#39;, The Megalithic Portal, editor Andy Burnham, 2007 |publisher=Megalithic.co.uk |date= |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt; 260ನೆಯ ಇಸವಿಯಿಂದ 271ನೆಯ ಇಸವಿಯವೆಗೆ ಕಲೋನ್ ಪಾಶ್ಚುಮಸ್, ಮಾರಿಯಸ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟರಿನಸ್ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗ್ಯಾಲಿಕ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 310ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಸ್ಟಂಟೈನ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ರೈನ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

313ರಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಮ್ಯಾಟೆರ್ನಸ್ ಕಲೋನ್ ಕಂಡ ಮೊದಲ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. 459ರಲ್ಲಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ನಗರವು ರೋಮನ್ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 785ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರಿಕ್ ನ ಪೀಠ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

=== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ ===
ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಏಳು ಯುವರಾಜ-ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಚರ್ಚ್ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ಆಯ್ಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು ಬೃಹತ್ತಾದ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದರಾದರೂ 1288ರಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ ಫ್ರೈಡ್ II ವಾನ್ ಚೆಸ್ಟರ್ಬರ್ಗ್ ವಾರಿಂಗೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ಬಾನ್ ಗೆ ಅಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟನು.

ರೈನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಾರಣ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಧಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಂತಾಗಿದ್ದುದು ಕಲೋನ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ನ ಸದಸ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1475ರಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಕ್ತ ಸಾರ್ವಭೌಮಿಕ ನಗರವಾಯಿತು. ಕುತೂಹಲಕರವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಇತರರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ರ ಬದ್ಧ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ) ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು &quot;ಗ್ರೀವ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದ್ದಿತು. ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ವಿಧವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಮಹತ್ತರವಾದ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಯಿತು; ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಡಾಸ್ಸೆಲ್ ನ ರೈನಾಲ್ಡ್ 1164ರಲ್ಲಿ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವನ್ನು [[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲಾನ್]] ನಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನಂತರ)ತ್ರೀ ವೈಸ್ ಮೆನ್ ನ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ಕೊಡಮಾಡಿದಾಗಿನಿಂದ ಅದು ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು. ಈ ಮೂರು ಅವಶಿಷ್ಟಗಳಲ್ಲದೆ ಕಲೋನ್  ಸಂತ ಉರ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್|ಆಲ್ಬರ್ಟಸ್ ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್]]ರ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಮತ್ತು ರೈನ್ ನದಿಯಗುಂಟ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾದುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಿಂಬಕವಾಗಿ ಇದ್ದವು. ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೇ ಮೀಸಲಾದಂತಹವು ಇದ್ದವು.

[[ಚಿತ್ರ:Martyrdom of St Ursula at Cologne.jpg|thumb|500px|center|1411 ರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಲೋನ್]]
ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದೊಳಗಿನ ಅರಸುಗಳಾಳಿದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ ಹಕ್ಕು (ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯತೆ) ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕೆಂಪು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಈ ಸೇನೆಯನ್ನು ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್''  (ರೆಡ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೈನಿಕರುಪವಿತ್ರ ರೋಂ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸೇನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರು (&quot;ರೀಚ್ಸ್ ಕಾಂಟಿಂಜೆಂಟ್&quot;) ಮತ್ತು 17ನೆಯ ಹಾಗೂ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಚಳುವಳಿನಿರತ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದುದೂ ಆ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಣ್ಣ ಸೇನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ದಂಡಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಲೋನ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮಹೋತ್ಸವ ಮಂಡಳಿಯಾದ ''ರೋಟ್ ಫಂಕೆನ್''  ಒಂದು ಸೇನಾ ವಿನೋದದ (ಅಣಕದ) ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rote-funken.de/ |title=Rote Funken - Kölsche Funke rut-wieß vun 1823 e.V. - Rote Funken Koeln |publisher=Rote-funken.de |date= |accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಮುಕ್ತ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ನ ಆಡಳಿತದ ಕಲೋನ್ ಎಂದು ಎಣೆಸಬಾರದು; ಅದು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಷ್ಟೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ಬವಾರಿಯಾ ವಂಶದ ವಿಟ್ಟೆಲ್ಸ್ ಬಾಕ್ ನಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತವಾದ ನಗರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲು ಬಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ದಡದಲ್ಲಿನ ಬೃಹ್ಲ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಂತಹ ಹಾಗೂ ಅವರ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಯ್ಕೆದಾರರ ಅಂತಸ್ತಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ, ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಗಳು 17ನೆಯ ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಮುಕ್ತತೆಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಾಗಿ ಹೆದರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು; ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ರಾಯಭಾರಿಯ ಕಾರ್ಯರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಗೊಳಿಸುವ ರೀತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

=== 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನ ===
ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮುಕ್ತ ನಗರವೆಂಬ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಲ್ಯೂನೆವಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ (1801)ದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರವಾದ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನ ಅಂಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು (1798ರಲ್ಲೇ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತ್ತು). ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ನೆಪೋಲಿಯನ್ ರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಡಿಪಾರ್ಟೆಮೆಂಟ್ ರೋಯೆರ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು(ಈ ಹೆಸರು ರೋಯರ್ ನದಿಯಿಂದ ಎರವಲಾಗಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್: ರರ್) ಮತ್ತುಆಚೆನ್ (Aix-la-ಚಾಪೆಲೆ) ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದರು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸಿದರು. ಈ ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಕೋಡ್ ರೈನ್ ನ ಎಡದಂಡೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1900ರ ವರೆಗೆ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿತ್ತು; ನಂತರ ಒಂದು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ(ದ ''ಬರ್ಗರ್ಲಿಚೆಸ್ ಜೆಸೆಟ್ಸ್ ಬುಕ್'' ) ಯನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಎಂಪೈರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ, ವಿಯೆನ್ನಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕೊಲೋನ್ ಅನ್ನುಪ್ರಷ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಂಗವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಮೊದಲಿಗೆ ಜ್ಯುಲಿ್-ಕ್ಲೀವ್ಸ್-ಬೆರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಂತರ ರೈನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು.

ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಪ್ರೊಟೆಂಸ್ಟೆಂಟ್ ಗ ಕಡೆ ವಾಲಿದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಆತಂಕಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಸಾಗಿತು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಆ ಗಲಭೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. 1837ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಆಗಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡ್ರೋಸ್ಟೆ-ವಿಷೆರಿಂಗ್ರನ್ನು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಮದುವೆ (''ಮಿಷಹೆನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' )ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. 1874ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಟರ್ ಕಾಂಪ್ಫ್ ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆರ್ಕ್ ಬಿಷಪ್ ಪಾಲ್ ಮೆಲ್ಚರ್ಸ್ ರು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜಗಳಗಳು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಜನರನ್ನು ಬರ್ಲಿನ್ ನಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಷ್ಯನ್ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಎಡಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು; ಇದು ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದಿತು ಎನ್ನುವುದು ಕಲೋನ್ ನ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾಂಸೆಲರ್ ಆದಾಗಲೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.

19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ 700,000 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.
 ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮವು ನಗರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿಸಿತು. ವಾಹನ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು; ಆದರೆ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ರರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದವು. 1249ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ, ಆದರೆ 1560ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು ಕಡೆಗೂ 1880ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಕೇವಲ ಪೂಜಾಸ್ಥಾನವಾಗಿರದೆ ನೂತನವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಿಂದ ಮುಂದುವರೆದ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಆಯಿತು. ಈ ನಾಗರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳು ನಗರದ ಪುರಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೆಡವಬೇಕಾಯಿತು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ  ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಕಲೋನ್ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಭದ್ರಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು (ವೆರ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಲೈಗೆ)ಯಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಕೋಟೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಎರಡು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದವು [http://www.altearmee.de/zwischenwerk/index.htm ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು] ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
 ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ಸೇನೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದವು; ಕೋಟೆಳು, ಬಂಕರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಹಳ್ಳಗಳು ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹರಡಿ ನಗರದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಳುವಾದವು; ಇದರಿಂದ ಜಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿತು.

ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಗಳು ನಗರವನ್ನು ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಧಾಳಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ದ ರೈನ್ ಕದನವಿರಾಮದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ 1926ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ವರ್ಸಾಲೆಸ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್ಯವಾಳಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html ಕೊಲೋನ್ ಎವಾಕ್ಯುಯೇಟೆಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080524105305/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,721598,00.html |date=2008-05-24 }}, ''ಟೈಂ ಪತ್ರಿಕೆ'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 1926&lt;/ref&gt; ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯಭರಿತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯರೊಡನೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಕಲೋನ್ ನ ಮೇಯರ್ (ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಆದವರು) ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ಈ ವಿಧದ ನಡವಳಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಖಾಯಂ ಅಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಯೋಚನೆಗಳು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ. 1919ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (ಫ್ರೆಂಚರು ಇದನ್ನು1798ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು 1918-19ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬೋರ್ಗ್ ನ ಬದಲಾಗಿ ಇರಲೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವೀಮಾರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅವಧಿ(1919–1933)ಯಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ, ವಸತಿ, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.  ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ವಿಶೇಷತಃ ಎರಡು ''ಗ್ರುಂಗುರ್ಟೆಲ್''  (ಹಸಿರು ಪಟ್ಟಿಗಳು), ಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಕೋಟೆಗಳ ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕಿತ್ತು(1933ರವರೆಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ). ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಸತಿಯನ್ನು ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲೋನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ತನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಾಗ ಮುಂಗೆರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಜರ್ಮನ್ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು[[:de:Butzweilerhof|ಬಟ್ಝ್ ವೀಲೆರ್ಹಾಫ್]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶೀಫ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರ್ಲಿನ್-ಟೆಂಪೆಲ್ಹಾಫ್ ನಂತರದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1939ರ ವೇಳೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 772,221ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ನಾಝಿಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನವಾದ ಬೆಂಬಲವು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ; ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ NSDAPಗಾಗಿ ರೀಚ್ ಸ್ಟ್ಯಾಗ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಮತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080211085633/http://weimarer-wahlen.de/de/index.html |archivedate=2008-02-11 |title=Weimarer Wahlen |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-11 |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wahlen-in-deutschland.de/wrtwkoelnaachen.htm |title=Voting results 1919-1933 Cologne-Aachen |publisher=Wahlen-in-deutschland.de |date= |accessdate=2010-08-08}}&lt;/ref&gt;

=== 2ನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ ===
[[ಚಿತ್ರ:Koeln 1945.jpg|thumb|ಕಲೋನ್ ನ ವಿನಾಶ 1945 ರಲ್ಲಿ]]
ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನ್ ಸ್ಟೆರ್ ನಲ್ ಸೇನಾ ಜಿಲ್ಲೆ(''ವೆಹರ್ಕ್ರೀಸ್'' )ಯಾದ VIಗೆ ಕಲೋನ್ ಸೇನಾಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ(''ಮಿಲ್ಲಿಟರ್ಬೆರೀಚ್ಷಾಪ್ಟ್ ಕೊಮಾಂಡೋಕ್ವಾರ್ಟೀಯ್ರ್'' ). ಕಲೀನ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಜನರಲ್ ಫ್ರೀಹೆರ್ ರೋಯ್ಡರ್ ವಾನ್ ಡಿಯರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಆ ದಂಡನಾಯಕರ ಕೈಕೆಳಗೆಬಾನ್, ಸೀಗ್ಬರ್ಗ್, ಆಛೆನ್, ಜ್ಯುಲಿಕ್, ಡ್ಯುರೆನ್, ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸ್ಕೌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸೇನೆಗಳೂ ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ದಂಡನಾಯಕರದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಕಲೋನ್ 211ನೆಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ತುಕಡಿ ಮತ್ತು 26ನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತುಕಡಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.

ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಲೋನ್ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮಿತ್ರರು ನಡೆಸಿದ 262 ವಾಯುಧಾಳಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite web|author=koelnarchitektur |url=http://www.koelnarchitektur.de/pages/de/home/news_archiv/823.htm |title=on the reconstruction of Cologne |publisher=Koelnarchitektur.de |date=2003-07-15 |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;; ಈ ಧಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 20,000 ನಾರಿಕರು ಬಲಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಧಾಳಿಯು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಮೇ 31, 1942ರಂದು ಕಲೋನ್  &quot;ಆಪರೇಷನ್ ಮಿಲೆನಿಯಂ&quot;ನ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ 1,000 ಬಾಂಬರ್ ಧಾಳಿ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದವರು ರಾಯಲ್ ಏರ್ಫೋರ್ಸ್. 1,046 ಭಾರವಾದ ಬಾಂಬರ್ ಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ 1,455 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ತೂರುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಧಾಳಿಯು ಸುಮಾರು 75 ನಿಮಿಷಗಳು ನಡೆದು, {{convert|600|acre|ha|0}} ಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿತು, 486 ನಾಗರಿಕರ ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು   59,000 ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದರು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಕಲೋನ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 95%ನಷ್ಟು ಇಳಿದುಹೋಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಜನರನ್ನು ಸಮೂಹಗಟ್ಟಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳತ್ತ ಕಳುಹಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೇ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಇತರ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಉಂಟಾಯಿತು. 1945ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮತ್ತೆ 500,000 ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಲೋನ್ ನ ಯುದ್ಧ-ಪೂರ್ವ ಯಹೂದಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾದ 20,000 ಜನರನ್ನೂ ಊರಿನಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಜರ್ಮನ್ ದರ್ಬಾರಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು.  ನಗರದ ಆರು ಯಹೂದಿ ಇಗರ್ಜಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದರು. ರೂನ್ ಸ್ಟ್ರೇನ್ ಮೇಲಿನ ಇಗರ್ಜಿಯು ಮತ್ತೆ 1959ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sgk.de/index.php/historie.html |title=Synagogen-Gemeinde Köln |publisher=Sgk.de |date=1931-06-26 |accessdate=2010-08-08}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಲೋನ್ ===
ಕಲೋನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಮೀಪದ ಡುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಅನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾನ್ ಅನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಧಾನಿ (''ಪ್ರಾವಿಸೋರಿಷೆ ಬುಂಡೆಶೌಪ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್'' ) ಮತ್ತು ಫೆಡೆರಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪೀಠವಾಗಿ ಆರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕಲೋನ್ ಮಾಜಿಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೊರಕುವ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಫೆಡೆರಲ್ ಏಜೆನ್ಸೀಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿದವು. 1990ರಲ್ಲಿ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದನಂತರ ಬರ್ಲಿನ್  ಜರ್ಮನಿಯ ಫೆಡೆರಲ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು.

1945ರಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಚತುರ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು &quot;ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಸದ ರಾಶಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆದರು. 1047ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಝ್ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು; ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ನಗರದ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್'' (&quot;ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ರಸ್ತೆ&quot;). ಈ ಮೂಲವಿನ್ಯಾಸವು ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯು ಬಹಳವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನಾಝಿ ಆಡಳಿತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ರಸ್ತೆಗಳ ಯೋಜನೆಯು ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರವಲಯದ (ಡೌನ್ ಟೌನ್) ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಸೇಂಟ್ ಗೆರಿಯಾನ್, ಗ್ರೇಟ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಐಎಂ ಕ್ಯಾಪಿಟೊಲ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಝನ್ ಇತರ [http://www.romanische-kirchen-koeln.de/ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚು] ಗಳ ನೆಲಸಮಾಧಿಯು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆದುದರಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆ ಚರ್ಚುಗಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಸಭಾಂಗಣದಂತಹ ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರ ತೀವ್ರವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಸೇಂಟ್ ಕುನಿಬರ್ಟ್ ಕಡೆಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು.

ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯಿತು. 1959ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಬಂದು 1975ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ಹೊಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಮಿಲಿಯನ್ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ.

1980ರ ಹಾಗೂ 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು; ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನವೀನವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಕಲೋನ್ ನ ಡೌನ್-ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ''ಕೋಲ್ನ್ ಟುರ್ಮ್''  ಅನ್ನೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸರ್ವಕಾಲಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಕಲೋನ್ ಇಡೀ ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಮಿಸಬಲ್ಲ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ, ನಗರವು ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾತ್ರೆಯ ನಿವೇಶನವನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿತು.  ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲೇ, 1920ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೂಲ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಸರಣಕಾರರಾದ RTLಗೆ ತಮ್ಮ ನೂತನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

== ಪಟ್ಟಣ/ನಗರದೃಶ್ಯ ==
{{wide image|Cologne - Panoramic Image of the old town at dusk.jpg|1000px|Panoramic view of the city centre at night as seen from [[Deutz, Cologne|Deutz]]; from left to right: [[Deutz Bridge]], [[Great St. Martin Church]], [[Cologne Cathedral]], [[Hohenzollern Bridge]]}}
ಕಲೋನ್ ನ ಇನ್ನರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು, ಹಳೆಯ ಬಡಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು, ರಸ್ತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಆಗಿನ ರೀತಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆಯೇ ಇಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಈಗಿನ ನಗರವು ಬಹಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು ಸರಳ ಮಾಗೂ ಆಡಂಬರರಹಿತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಡನೆ ಕೆಲವು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಿತವಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ; ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &quot;ವೀಡೆರೌಫ್ ಬಾಝೀಟ್&quot; (ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಯುಗ)ದ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ರಿಪ್ಹಾಹ್ನ್ ನ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್, ಈಗ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}}
 ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕಲೋನ್ ಓಪ್ರಾ ಹೌಸ್ ನ ಒಗ್ಗದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.

=== ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ===
'''ಚರ್ಚುಗಳು''' 
* ಕಲೋನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕಾಲ್ನರ್ ಡಾಂ'' ) ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹಳವೇ ಗೌರವಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚರ್ಚ್, ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾದುದು 1248ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದುದು 1880ರಲ್ಲಿ. 1996ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು,ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಜರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ (3}ಮೂರು ಮ್ಯಾಗಿಗಳ ಸಂತಾವಶಿಷ್ಟಗಳು ಇದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ (&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |title=Offizielle Webseite des Kölner Doms &amp;#124; Bedeutende Werke |publisher=Koelner-dom.de |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703064357/http://www.koelner-dom.de/index.php?id=dreikoenigenschrein |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಹ ನೋಡಿ ). ಕಲೋನ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಅನ್ನು &quot;ನಿರಂತರ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ನಿವೇಶನ&quot; (''ಡಾಯೆರ್ಬಾಸ್ಟೆಲೆ'' )ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
* ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು: ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸ್ಯಾಕ್ರಲ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮೂಲತಃ ರೋಮನ್ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಗೆರೆಯಾನ್ ನಮತಹ ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳ ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರಿಯಾ ಲೈಸ್ಕರ್ಷೆನ್ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚರ್ಚುಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜಖಂ ಆಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಮರುನಿರ್ಮಾಣವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.
&lt;gallery&gt;
File:Kdom.jpg|ಕಲೋನ್ ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ 
File:Köln - Groß St. Martin vom Dom.jpg|ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸೈಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಚರ್ಚ್
File:Severeinskirche aus Severinstorburg 2009.jpg|ಸೈಂಟ್ ಸೆವೆರಿನ್ ಚರ್ಚ್
File:Koeln mariae himmelfahrt 001.jpg|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಸಂಪ್ಷನ್
File:Trinitatiskirche Koeln2007.jpg|ಹೋಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್
&lt;/gallery&gt;

'''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ಭವನಗಳು'''

ಕಲೋನ್ ನಗರ ಸಭಾಂಗಣವು (''ಕೋಲ್ನರ್ ರಾಟ್ ಹಾವ್ಸ್'' ), 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು; ಇದು ಜರ್ಮನಿಯ ಬಹಳ ಹಳೆಯನಗರ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |title=Strategic Management Society - Cologne Conference - Cologne Information |publisher=Cologne.strategicmanagement.net |date=2008-10-14 |accessdate=2010-07-26 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724083513/http://cologne.strategicmanagement.net/tuesday.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರೆನಾಯ್ಸಾನ್ಸ್ ಶೈಲಿಯ ಲೋಗ್ಗಿಯಾ ಮತ್ತು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರ್ಟಿಷಿಯನ್ ಭವನಗಳೆಂದರೆ ಗುರ್ಝೆನಿಚ್, ಹಾವ್ಸ್ ಸಾಲೆಕ್ ಮತ್ತು ಓವರ್ಸ್ಟಾಲ್ಝೆನ್ಹಾಸ್.
&lt;gallery&gt;
File:Keoln Maerz 2009 PD 20090327 028.JPG|ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭಾಂಗಣ
File:Köln gürzenich.jpg|ಗರ್ಝೆನಿಕ್ 
File:Overstolzenhaus-Rheingasse-Köln.JPG|ಓವೆರ್ಸ್ತೊಲ್ಜೆನ್ಹೌಸ್ 
&lt;/gallery&gt;

'''ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದ ನಗರಮಹಾದ್ವಾರಗಳು'''

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಇದ್ದು ಹನ್ನೆರಡು ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಈಗ ಎಬರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಈಗಲ್ ಸ್ಟೀನ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ್, ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಾಹೆಂಟೋರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಡ್ ವಿಗ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆವೆರಿನ್ ಸ್ಟೋರ್ಬರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.
&lt;gallery&gt;
ಚಿತ್ರ:Köln eigelsteintorburg.jpg|ಇಗೆಲ್ಸ್ತಇನ್ತೊರ್ 
ಚಿತ್ರ:Hahnentorburg.jpg|ಹಹ್ನೆನ್ತೊರ್ 
ಚಿತ್ರ:Severinstorburg Köln-0410.jpg|ಸೇವೆರಿನ್ಸ್ತೋರ್
&lt;/gallery&gt;

'''ರಸ್ತೆಗಳು''' 
{{Main|Streets in Cologne}}
* ಕಲೋನ್ ರಿಂಗ್ ಬೂಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಗಳು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ರಿಂಗ್'', ''ಕೈಸರ್-ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್-ರಿಂಗ್'', ''ಹ್ಯಾನ್ಸರಿಂಗ್'' )ಗಳಂತಹವು, ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ನಗರ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ (''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್'' )ನ  ''ಹಾಹೆಂಟೋರ್ನರ್ಗ್'' ಗಳಂತಹವು) ನಿಶಾಜೀವನಕ್ಕೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ.
* ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಬ್(ಅರ್ಥಾತ್: ''ಹೆದ್ದಾರಿ'' ) ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಸರಿಸುಮಾರು ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉಡುಗೊರೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವಸ್ತ್ರಭಂಡಾರಗಳು, ದಿಢೀರ್ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸರಕುಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇವೆ.
* ಸ್ಕಿಲ್ಡೆರ್ಗಸ್ಸೆ - ''ಹೋಹೆ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'' ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ''ನ್ಯೂಮಾರ್ಕ್ಟ್''  ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
* ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ - ''ಅಪೋಸ್ಟೆಲ್ನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ''ಎಹ್ರೆನ್ ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸೆ'', ಮತ್ತು ''ರುಡಾಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್''  ಸುತ್ತಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರದೇಶ, ಇದು ಕೊಂಚ ತಲೆತಿರುಕ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯತ್ತ ವಾಲಿದೆ.

'''ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು''' 
* Rರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇದನ್ನುಸಾಕರ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆಸನಗಳು - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾದರೆ 50,997 ಆಗಂತುಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾದರೆ 46,134 ಆಸನಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮೊದಲನೆ ದರ್ಜೆಯ ಸಾಕರ್ ತಂಡ (ಬಂಡೆಸ್ಲಿಗ) ತಂಡದ ತವರು, 1. FC ಕೋಲ್ನ್.
* ಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾ (ಮೊದಲ ಹೆಸರು ''ಕೋಲ್ನರೀನಾ'' ), ಒಂದು ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಭಾಂಗಣ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ ದ ಕೋಲ್ನರ್ ಹೇಯಿಯ ತವರು (ಅರ್ಥಾತ್: ''ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್'' ).

=== ಸೇತುವೆಗಳು ===
ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ):  ಕಲೋನ್ ರಾಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್ ಸೇತುವೆ, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೇ ಸೇತುವೆ, ಸೆವೆರಿನ್ ಸೇತುವೆ, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ಸೇತುವೆ, ಹೋಹೆನ್ಝಾಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆ, ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ (''ಝೋಬ್ರುಕ್ಕೆ'' ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಮುಲ್ಹೀಮ್ ಸೇತುವೆ. ವಿಶೇಷತಃ ಕಬ್ಬಿಣದ ಟೈಡ್ ಆರ್ಚ್ ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಸೇತುವೆಯು (''ಹೋಹೆನ್ಝೋಲ್ಲೆರ್ನ್ ಬ್ರೂಕೆ'' ) ನದಿದಂಡೆಯ ಗುಂಟ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ರೈನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನದಿ ದಾಟಲು ಮಾಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ  ಕಲೋನ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ (ಜರ್ಮನ್: ''ಕೋಲ್ನರ್ ಸೀಲ್ಬಾಹ್ನ್'' ), ಇದು ನೀಹ್ಲ್ ನ ಕಲೋನ್ ಝೂಅಲಾಜಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ ನ ರೀನ್ಪಾರ್ಕ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವಾಗಿ ರೀನ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೇಬಲ್ ಮಾರ್ಗ.

=== ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ===
ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ {{convert|266|m|ft|0|abbr=on|disp=/}}ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್. ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯು 1992ರಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಗಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಹಾನ್ಸಾಹೋಕ್ಹಾಸ್ ಎಂಬ, ಜೇಕಬ್ ಕೊಯೆರ್ಫರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗೂ 1925ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಕಟ್ಟಡವೂ ಒಂದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಯೂರೋಪ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರೀನಾಹಾಫೆನ್ ಮತ್ತು ಮೆಸ್ಸೆರ್ಟಂ ಕೋಲ್ನ್ ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಾನ್ಹಾಸ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಗನಚುಂಬಿಗಳು(ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ ಟವರ್'' ).

{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;text-align:center;background:#fefef6;width:80%&quot;
|-
! ಗಗನಚುಂಬಿ
! class=&quot;unsortable&quot;| ಚಿತ್ರಗಳು
! ಎತ್ತರ ಮೀಟರ್ ನಲ್ಲಿ
! ಮಹಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
! ವರ್ಷ
! ವಿಳಾಸ
! class=&quot;unsortable&quot;| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
|  align=&quot;left&quot;| ಕಾಲ್ನ್ ಟರ್ಮ್
|  [[ಚಿತ್ರ:Koeln-Turm 001.jpg|60px]]
|  148,5
|  43
|  2001
|  align=&quot;left&quot;| ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಕ್ 8, ಬ್ಯೂಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್-ನಾರ್ಡ್
|  align=&quot;left&quot;| (ಅಕ್ಷರಶಃ: ''ಕಲೋನ್ ಗೋಪುರ'' ), ಕಲೋನ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವಾದ ಇದರ ಎತ್ತರ {{convert|165.48|m|ft|2}}, ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಿರುವುದು ಕಲೋನಿಯಸ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಟವರ್ ಮಾತ್ರ
|-
|  align=&quot;left&quot;| ಕಲೋನಿಯಾ-ಹಾಕ್ಹಾಸ್
|  [[ಚಿತ್ರ:Colonia-Haus.jpg|60px]]
|  147
|  45
|  1973
|  align=&quot;left&quot;| ಆನ್ ಡೆರ್ ಸ್ಕಾನ್ಝ್ 2, ರೀಹ್ಲ್
|  align=&quot;left&quot;| 1973ರಿಂದ 1976ರವರೆಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡ. ಇಂದಿಗೂ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡ.
|-
|  align=&quot;left&quot;|ರೀನ್ ಟವರ್
| 
|  138
|  34
|  1980
|  align=&quot;left&quot;| ರಾಡೆರ್ಬರ್ಗ್ಗರ್ಟೆಲ್, ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್
|  align=&quot;left&quot;| ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ವೆಲ್ಲೆಯ ಮಾಜಿ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ, 2007ರಿಂದ ನವೀನಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಈಗಿನ ಇದರ ಹೆಸರು ''ರೀನ್ ಟವರ್ ಕಲೋನ್-ಮೇರೀಯೆನ್ಬರ್ಗ್ '' 
|-
|  align=&quot;left&quot;| ಯೂನಿ-ಸೆಂಟರ್&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |title=Homepage of the Uni-Center |publisher=Unicenterkoeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100327143823/http://www.unicenterkoeln.de/site/unser_haus/index.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  [[ಚಿತ್ರ:Uni-Center-Koeln.jpg|60px]]
|  133
|  45
|  1973
|  align=&quot;left&quot;| ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್, ಸಲ್ಝ್
|  ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ
| 
|-
|  align=&quot;left&quot;| TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್
|  [[ಚಿತ್ರ:TÜV Rheinland, Köln-Poll.jpg|60px]]
|  112
|  22
|  1974
|  align=&quot;left&quot;| ಆಮ್ ಗ್ರಾಯೆನ್ ಸ್ಟೀಯ್ನ್, ಪೋಲ್
|  ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ
| 
|-
|  align=&quot;left&quot;| ಕಲೋನ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್
|  [[ಚಿತ್ರ:KölnTriangle (0684).jpg|60px]]
|  103
|  29
|  2006
|  align=&quot;left&quot;| ಆಟೋಪ್ಲ್ಯಾಟ್ಝ್ 1, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್
|  align=&quot;left&quot;| ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ಎದುರಿಗಿದ್ದು {{convert|103|m|ft|0|abbr=on}} ಎತ್ತರದ ಮಂಚಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಇದು ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಎಲಿವೇಟರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ನ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ; ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಏಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಪ್ರಧಾನಕಚೇರಿ.
|-
|  align=&quot;left&quot;| ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್-ಹಾಕ್ಹಾಸ್
|  [[ಚಿತ್ರ:Herkulesbuilding.jpg|60px]]
|  102
|  31
|  1969
|  align=&quot;left&quot;| ಗ್ರ್ಯಾಷ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ 1, ಎಹ್ರೆನ್ ಫೆಲ್ಡ್
|  ಹೊಂದಿಸಿ=ಎಡಕ್ಕೆ
| 
|}

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Kolumba Köln - Innenhof.jpg|thumb|ಪೀಟರ್ ಉಮ್ದೊರ್ ನಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲುಂಬ ವಸ್ತುಸಂಗ್ದರಹಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಚಿತ್ರ.]]
ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಇವೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ  ನಗರದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನಲ್ಲಿನವ್ಯ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿವೆ; ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಿಕಾಸೋ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ  ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಟಿ. ಸ್ಕ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಆರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಸೆಸಿಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಲೋನ್ ನ ಹನ್ನೆರಡು ರೋಮನ್ಸ್ಕ್ ಚರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಝೆನಿಚ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು WDR ಸಿಂಫೋನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಕಲೋನ್ ಗಳೆರಡೂ ಕಲೋನ್ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ ಭವನದಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |title=Kölner Philharmonie |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-11 |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211142559/http://www.koelner-philharmonie.de/en/00_home/00_home.php?Style=eb281b060898acfab42beae0870f44f6 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯೂಸಿಕಾ ಆಂಟಿಕಾ ಕೋಲ್ನ್, ಹಾಗೂ WDR ರಂಡ್ ಫಂಕ್ ಕಾರ್ ಕೋಲ್ನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಗಾಯನವೃಂದಗಳು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ 1990ರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಸಂಗೀತ)ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು(ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಫರ್ ಎಲಕ್ಟ್ರಾನಿಸ್ಕೆ ಮ್ಯುಸಿಕ್, ಕಾರ್ಲ್ಹೀನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸೆನ್). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು WDR 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಟ್ ರಾಕ್ ನಂತಹ ಸಂಗೀತ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು; ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್ ಇಲ್ಲಿಯೇ 1968ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿಜೀವನಕ್ಕೆಂದೇ ಹಲವಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ''ಕ್ವಾರ್ಟಿಯರ್ ಲಟಾಂಗ್''  (ಝುಲ್ಪಿಕರ್ ಸ್ಟ್ರೇಬ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಿವಾಸಗಳು) ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಕ್ಲಬ್-ಭರಿತವಾದ ಫ್ರೀಸೆನ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ಮತ್ತು ರುಡೋಲ್ಫ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.

ಬೃಹತ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಬ್ಬವಾದ Lit.ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೇಖಕರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜವೆಂದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ ಪಡೆದಿರುವ ಲೇಖಕ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಬಾಲ್.

ಕಲೋನ್ ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೀರ್ ಗೂ ಸಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಲ್ಷ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆಯ ಹೆಸರೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಭಾಷೆಯೆಂದರೆ ಕಾಲ್ಷ್ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಹಾಸ್ಯದ ಮಾತೂ ಸಹ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಕಲೋನ್ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕೋಲ್ನಿಷ್ಕ್ ವಾಸ್ಸರ್'' ) ಗೂ ಸಹ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ ಅನಿವಾಸಿ ಜೊಹಾನ್ ಮಾರಿಯಾ ಫರೀನಾ ಒಂದು ಹೊಸ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಾದ ಕಲೋನ್ ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಟ್ಟರು. ಅದೇ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ (''ಕಲೋನ್ ನ ಜಲ'' ). 18ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಈ ಸುಗಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಲೋನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದಂತಹ ಫರೀನಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕರಾರಿನ ಮೇಲೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ನ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕದನಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿತ ವಸ್ತುಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ರೈನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾಗ ಗ್ಲಾಕೆಂಗಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗೆ ನೀಡಿದಂತಹ ಗೃಹಸಂಖ್ಯೆಯಾದ  4711 ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ, ಮುಲ್ಹೆನ್ಸ್ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ವೆಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗೆ ಮಾರಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ &amp; ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ವೆಲ್ಲಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಈಗ ಮೂಲ ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು ಎರಡೂ ಫರೀನಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿವೆ- (1709ರಿಂದ ಫರೀನಾ ಗೆಗೆಂಬರ್), ಇವರದು ಈಗಿನದು ಎಂಟನೆಯ ತಲೆಮಾರು; ಮತ್ತು [[:de:Mäurer &amp; Wirtz|ಮಾರೆರ್ ಮತ್ತು ವಿರ್ಟ್ಝ್]]- ಇವರು 4711 ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದರು.

=== ಮಹೋತ್ಸವ ===
ಕಲೋನ್ ಕಾರ್ನಿವಾಲ್(ಮಹೋತ್ಸವ) ಯೂರೋಪ್ ನ ಬೃಹತ್ ಬೀದಿಯ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲವು ನವೆಂಬರ್ ಹನ್ನೊಂದರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆ, ಹನ್ನೊಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ನೂತನ ಮಹೋತ್ಸವ ಕಾಲ ಆರಂಭವಾಯಿತೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿವೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ಬುಧವಾರದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ &quot;ಟೊಲ್ಲೆ ಟಾಗೆ&quot; (ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿನಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವು  ''ವೀಬೆರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ನಾಕ್ಟ್''  (ಮಹಿಳೆಯರ ಮಹೋತ್ಸವ) ಅಥವಾ, ವಾಡಕೆಯ ಮಾತಿನಂತೆ, ''ವೀವರ್ಫಾಸ್ಟೆಲೊವೆಂಡ್''  (ಬೂದಿಬುಧವಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರ)ದ ವರೆಗೂ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಗುರುವಾರವೇ ಬೀದಿಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆರಂಭ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿಬುಧವಾರದ ಮುಂಚಿನ ಗುರುವಾರದಂದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಬೀದಿಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080125230206/http://www.stadt-koeln.de/en/koelntourismus/karneval/ |archivedate=2008-01-25 |title=Carnival - Cologne`s &quot;fifth season&quot; - Cologne Sights &amp; Events - Stadt Köln |publisher=Web.archive.org |date=2008-01-26 |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;

=== ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Museum Ludwig Köln - Südeingang - Schriftzug.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯ ಻ತ್ಯಂಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಲಲ್ಲೊಂದಾದ ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದ ಾಶ್ರಯ ತಾಣ]]
{{Main|List of museums in Cologne}}
* ಫರೀನಾ ಫ್ರ್ಯಾಗ್ರೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಯೂ ಡಿ ಕಲೋನ್ ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ.
* ರೋಮಿಸ್ಕ್-ಜರ್ಮೆನಿಸ್ಕಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ (ಆಂಗ್ಲ: ರೋಮನ್-ಜರ್ಮನಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ) ಪುರಾತನ ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ವಾಲ್ರಾಫ್-ರಿಷಾರ್ಟ್ಝ್  ಮ್ಯೂಸಿಯಂ13ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ 20ಶತಮಾನದ ಆದಿಯವರೆಗಿನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೇಯ್ನ್ ಟಿಂಗ್ (ಚಿತ್ರಕಲೆ)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲ್ಯುಡ್ವಿಗ್ ನವೀನ ಕಲೆಗೆ.
* ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸ್ಖ್ನಟ್ಜೆನ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಲೆಗೆ.
* ಕೊಲಂಬಾ ಕನ್ಸ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಡೆಸ್ಎರ್ಝ್ ಬಿಸ್ಟ್ ಮಸ್ ಕಲೋನ್ (ಆರ್ಕ್ ಬಿಷೋಪ್ರಿಕ್ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ ನ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ),
ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಶೇಷಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಕಟ್ಟಿದ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು 2007ರಲ್ಲಿ.

* ಎಲ್-ಡಿ-ಹೌಸ್ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಗೆಸ್ಟಪೊ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕಲೋಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿನ ನಾಜಿ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ನ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಧಾನದಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
* [http://www.sportmuseum.info/ ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ], ಻ದರಲ್ಲಿ ಹಿದಿನದಿಂದಿನ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ
* ಛಾಕಲೇಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಮ್ನೋಫ್-ಛೊಕಲೇಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
* [http://www.javamuseum.org/ ಜಾವಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ - ಫೋರಂ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಕಾಂಟೆಂಪೊರರಿ ಆರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122170953/http://javamuseum.org/ |date=2010-11-22 }} - ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, (ನ್ಯೂಮೀಡಿಯಾ ಆರ್ಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್) ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಭಾಗ:ಕಲೋನ್ - ಕಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಯೋಗರಂಗ. 
* ಫ್ಲೋರಾ ಉಂಡ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, ನಗರದ ಔಪಚಾರಿಕವಾದ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ
* ಫೋರ್ಸ್ಟ್ ಬೊಟಾನಿಷೆರ್ ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕೋಲ್ನ್, an ವೃಕ್ಷವಾಟ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ತೋಟ

=== ಸಂಗೀತ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳು ===
ಜಗತ್ಪರಸಿದ್ಧವಾದ ರಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟ್ ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದದಿತು ಮತ್ತು ಈಗ C/o ಪಾಪ್ ಹಬ್ಬವೂ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;C/o pop&quot;&gt;{{cite web
| url=http://www.c-o-pop.de/home.4.en.html
| title=C/o Pop Official Website
| publisher=
| access-date=2010-09-29
| archive-date=2010-12-13
| archive-url=https://web.archive.org/web/20101213161504/http://c-o-pop.de/home.4.en.html
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Koelnmesse Nordeingang.jpg|thumb|2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನದ, ಕೊಲ್ನಮೆಸ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Rheinauhafen - The Bench - Rheinseite (1828-30).jpg|thumb|ರ್ಹಇನುಹಫೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಕಲೆಗಳ ಇಂಕ್ ನಲ್ಲಿ]]
ರೈನ್-ರರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ ಕಲೋನ್ ಬೃಹತ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.stadt-koeln.de/mediaasset/content/pdf80/cbg_2009_bfrei_deutsch.pdf ಸ್ಠಾಡಟ್ - ಕಾಲೋನ್ ಕಾಲೋನ್ನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮಾರ್ಗ'''' ದರ್ಶಿ]{{de icon}}{{en icon}}&lt;/ref&gt; ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ನೊಡನೆ ಸ್ಥಳದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿಗಿಳಿದಿರುವ ಈ ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ;&lt;ref&gt;ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಅನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/125964/Cologne/61370/Economy ಕಾಲೋನ್]&lt;/ref&gt; ಕಲೋನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಪೈಕಿ ವೆಸ್ಟ್ ಡ್ಯೂಟ್ಷೆರ್ ರಂಡ್ ಫಂಕ್, ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೇಡಿಯೋ, RTL ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗಗಳು, ಬ್ರೈನ್ ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ J. P. ಬಾಕೆಮ್, ತಾಷ್ಕೆನ್, ಟ್ಯಾಂಡೆಮ್ ವೆರ್ಲಾಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ. ಡ್ಯುಮಾಂಟ್ ಸ್ಕಾಸ್ಬೆರ್ಗ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಹಲವು ಮಾಧ್ಯಮದ ಗುಂಪುಗಳು,ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, TV ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಸೆಂಟ್ರಲ್, DEVK, DKV, ಜನರಲಿ ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಗಾಟ್ಹಾಯೆರ್, HDI ಜೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು AXA ಇನ್ಷುರೆನ್ಸ್ ಹಾಗೂಝುರಿ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳು.

ಜರ್ಮನಿಯ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸುವ ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ, ಮತ್ತು ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ ಸಿಟಿಲೈನ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 107 | date= 2007-04-03}}&lt;/ref&gt; ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗದಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಫೋರ್ಡ್ ಯೂರೋಪ್, wತನ್ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಾದ (ಫೋರ್ಡ್-ವೆರ್ಕೆ AG)ಯನ್ನು ನೀಹ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ford.de/UeberFord|title={{de icon}} Über Ford - Standorte|work=Ford Germany |accessdate=2009-06-20}}&lt;/ref&gt; ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH (TMG), ಎಂಬ ಟೊಯೋಟಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ತಂಡವು, ಟೊಯೋಟಾ ರಾಲಿ ಕಾರ್ ಗಳ ಹೊಣೆಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿ, ಹಾಗೂ ತದನಂತರ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ಕಾರ್ ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಕ್ ಷಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲೋನ್ ನಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಇತರ ಬೃಹತ್ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ REWE ಗ್ರೂಪ್, TÜV ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ಡ್ಯೂಟ್ಝ್ AG ಮತ್ತು ಹಲವಾರುಕಾಲ್ಷ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳು. ಇಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಬೃಹತ್ ಬ್ರೂಯರಿಗಳೆಂದರೆ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್, ಗ್ಯಾಫೆಲ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಹ್.

{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
! style=&quot;text-align:left&quot;| ಬ್ರೂಯರಿ
! valign=&quot;bottom&quot;| ಸ್ಥಾಪನೆ
! valign=&quot;bottom&quot;| ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ&lt;small&gt;'' ಹೆಕ್ಟಾಲೀಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ'' &lt;/small&gt;
|-
|  ಹೀನ್ರಿಚ್ ರೀಸ್ಡಾರ್ಫ್
|  1894
|  650.000
|-
|  ಗಾಫ್ಫೆಲ್ ಬೆಕರ್ &amp; ಕಂ
|  1908
|  500.000
|-
|  ಕಲ್ನರ್ ಹಫ್ ಬ್ರೌ ಫ್ರಹ್
|  1904
|  440.000
|}

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಲೋನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಐದು ರೈನ್ ಬಂದರುಗಳು ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲೇ ಬೃಹತ್ ಒಳಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಒಳಬಂದರು ಇರುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಫೇರ್ (''ಕೋಯೆಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ'' )ಯೂರೋಪ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ  50&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |title=koeln.de/economy |publisher=Koeln.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2010-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100801110519/http://www.koeln.de/cologne_tourist_information/economy |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬೃಹತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಕಲೋನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಾರವಿರುವ ದೈನಿಕ ಕೋಲ್ನರ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಡ್ಟ್-ಆನ್ಝೀಜರ್.

== ಸಾರಿಗೆ ==
{{Main|Transportation in Cologne}}

=== ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Koelner Ring.png|thumb|left|ಕೊಲೋಜ್ಞೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಾಗೂ ಮುಖಾಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತಡಗಳು.]]
ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮೇಯರ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ ಅಡೆನಾಯೆರ್ ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಾದ 1920ರಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿತು. ಮೊದಲ ನಿಯಮಿತ ಜರ್ಮನ್ ಮಾರ್ಗವು 1929ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಅದೇ ಇಂದಿನ ಬುಂಡೆಸೌತೋಬಾಹ್ನ್ 555. 1965ರಲ್ಲಿ ಕಲೋನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮೊದಲ ಜರ್ಮನ್ ನಗರವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಬೈಪಾಸ್ ಫ್ರೀವೇ (ಹೊರವಲಯದ ಬಳಸು ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ)ಆದ ''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾನ್''  ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಭಾಗಶಃ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಭಾಗವು ''ಬುಂಡೆಸ್ಟ್ರೇಬ್ (&quot;ಫೆಡೆರಲ್ ರಸ್ತೆ&quot;) B 55a''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ''ಝೂಬ್ರುಕ್''  (&quot;ಮೃಗಾಲಯ ಸೇತುವೆ&quot;)ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ A 4 ಮತ್ತು A 3ಗಳನ್ನು ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಇಂಟರ್ಚೇಂಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯರು''ಸ್ಟ್ಯಾಡ್ಟ್ ಆಟೋಬಾಹ್ನ್''  ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡದ್ದು ''ನಾರ್ಡ್-ಸುಡ್-ಫಾಹೃಟ್''  (&quot;ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ-ರಸ್ತೆ&quot;); ಇದು ಒಂದು ನೂತನ ನಾಲ್ಕು/ಆರು ರಸ್ತೆಗಳಿರುವ ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು ಫ್ರಿಟ್ಝ್ ಸ್ಕೂಮ್ಯಾಕರ್ ನಂತಹ ಯೋಜನಾಕಾರರು ಈ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು 1920ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಎಬೆರ್ಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಝ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಕಡೆಯ ಭಾಗವನ್ನು 1972ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

2005ರಲ್ಲಿ, ಎಂಟು-ರಸ್ತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾಹೆದ್ದಾರಿಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಬುಂಡೆಸ್ಟಾಟೋಬಾಹ್ನ್ 3 ಎಂಬ, ಕಲೋನ್ ಬೆಲ್ಟ್ ವೇಯ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಇಂಟರ್ಚೆಂಜ್ ಕಲೋನ್ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮಾರ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನಸಂಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.

=== ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ===
{{wrapper}}
|[[ಚಿತ್ರ:4517Bensberg.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ ಬನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲೋನ್ ಸ್ಟಾಡೆಟ್ ಬೆರ್ಗ್.]]
|-
|[[ಚಿತ್ರ:146 019-5 Rheinexpressinkoelnhbf.jpg|thumb|right|ಕಲೋನ್ ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಾಡಿ]]
|}
ಬಹುತೇಕ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಂತೆಯೇ, ಕಲೋನ್ ನ ವಾಹನಸಂಚಾರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಬೈಸಿಕಲ್-ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸೈಕಲ್ ವ್ಯೂಹರಚನೆಯಿದ್ದು, ರಸ್ತೆಯ ತುದಿಯ ಸೈಕಲ್ ಹಾದಿಗಳು ಸೈಕಲ್ ಗೆ ಮಹತ್ವವೀವ ರಸ್ತೆಕೂಟಗಳಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಕಿರಿದಾದ ಏಕ-ಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸೈಕಲ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷವಾದ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

=== ರೇಲ್ವೇ ಸಾರಿಗೆ ===
ಕಲೋನ್ ರೈಲ್ವೇ ಸೇವೆಗಳು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್ ಇಂಟರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ICE-ಟ್ರೈನ್ ಗಳೊಡನೆ ಇದ್ದು ''ಕೋಲ್ನ್ ಹಾಫ್ಟ್ ಬಾನ್ಹಾಫ್''  (ಕಲೋನ್ ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣ), ''ಕೋಲ್ನ್ ಮೆಸ್ಸೆ/ಡ್ಯೂಟ್ಷ್''  ಮತ್ತು ''ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ'' ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿವೆ. ICE ಮತ್ತು ಥಾಲಿಸ್ ತೀವ್ರವೇಗದ ರೈಲುಗಳು ಕಲೋನ್ ಅನ್ನು [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಂ]], [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] (1ಗಂಟೆ47ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ಪ್ರತಿದಿನ) ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್( 3ಗಂಟೆ14ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, 6 ನಿರ್ಗಮನಗಳು/ದಿನಕ್ಕೆ) ಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿವೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇಯ್ನ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳಿಗೂ ICE ರೈಲುಗಳ ಸೇವೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಕೋಲ್ನರ್ ವೆರ್ಕೆಹೃಸ್ಬೆರ್ಟ್ರೀನ್ (KVB)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kvb-koeln.de/ |title=Kölner Verkehrsbetriebe (KVB) |publisher=Kvb-koeln.de |date= |accessdate=2009-07-24}}&lt;/ref&gt; ಆಧಿಪತ್ಯದ 0}ಕಲೋನ್ ಸಿಟಿ ರೈಲ್ವೆಯು ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತ (3}ಹಗುರ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ (ಇದನ್ನುU-ಬಾನ್ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕಲೋನ್ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಬಾನ್ ನಗರ ರೈಲ್ವೇ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಟ್ಷ್ ಬಾನ್ ರೈಲುಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ರೈನ್ ಮೇಲಿನ ದೋಣಿಪ್ರಯಾಣದಿಂದಲೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಗೂ ಸಹ S-ಬಾನ್ ರೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಬಹುದು; ಇದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವವರು ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಬಾನ್.

ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಸ್ ಗಳ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಲೈನ್ಸ್ ಕೋಚ್(ಬಂಡಿ)ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಅನ್ನೂ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ.

=== ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ===
''ಹಾಫೆನ್ ಉಂಡ್ ಗುಟೆರ್ವೆರ್ಕೆಹರ್ ಕೋಲ್ನ್''  (ಕಲೋನ್ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು) (HGK) ಒಳಭೂವಲಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಜರ್ಮನಿಯ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |title=Häfen und Güterverkehr Köln AG |publisher=Hgk.de |date= |accessdate=2010-08-08 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719040316/http://www.hgk.de/neu/english/contents/HGK_ports_cargo-handling-points.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯೂಟ್ಝ್, ಕೋಲ್ನ್-ಗೊಡೋರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ನ್-ನೀಹ್ಲ್ I ಮತ್ತು II. ಕೋಲ್ನ್-ಡ್ಯುಸೆಲ್ಡಾರ್ಫರ್ ಇಡೀ ರೈನ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರೈನ್ ನದಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದುದಾಗಿದೆ.

=== ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ===
ಕಲೋನ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರು ಕಲೋನ್/ಬಾನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ (CGN). ಇದನ್ನು ಕೊನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯುಯರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜರ್ನನಿಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಛಾನ್ಸೆಲ್ಲೆರ್ ಆದ ಕೋನಾರ್ಡ್ ಅಡೆನ್ಯೂರ್ ಅವರ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥಕವಾಗಿ, ಅವರು ಈ ನಗರದಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು 1917 ರಿಂದ 1933 ರರವರೆಗೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪಕ್ಕದ ನಗರವಾದ ಬಾನ್ ನಗರದ ಸಹಯೋಗದಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೋಜ್ಞೆ ನಗರವು ಯುರೋಪಿನ್ ವಾಯುಯಾನ ಸುರಕ್ಷಾ ಎಜೆನ್ಸಿ (EASA)ಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

== ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಕಲೋನ್ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಲೂ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜುಗಳ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wissensdurst-koeln.de/category/wissenschaft-forschung/hochschulen/ |title=Hochschulen - Wissensdurst KĂśln - Das KĂślner Wissenschaftsportal |publisher=Wissensdurst-koeln.de |date= |accessdate=2010-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://wissensdurst-koeln.de/wp-content/uploads/2010/04/flyer-spitzenforschung.pdf&lt;/ref&gt; ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಮೂಲತಃ 1388 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ1್ಟಿದ್ದು), ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ದಿ ಕಲೋನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅತಿ ಮದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ದಿ ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಠಲಯ ಇ&lt;ref name=&quot;goethe.de&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.goethe.de/Ins/th/prj/nbc/edu/sch/enindex.htm |title=goethe.de |publisher=goethe.de |date= |accessdate=2010-08-08}}&lt;/ref&gt; ಡೀ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾಂನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;goethe.de&quot;/&gt; 
{|
|-
| ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ
| 
* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು:
** ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕಲೋನ್ (''ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಟ್ ಝು ಕೋಲ್ನ್'' );
** ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲೋನ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಹೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' ).
* ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳು:
** ಕಲೋನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' );
** ಕೋಲ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್;
** ಕಲೋನ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (''ಹಾಕ್ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಉಂಡ್ ಟಾನ್ಝ್ ಕೋಲ್ನ್'' );
** ಅಕಾಡಮಿ ಆಫ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅರ್ಟ್ಸ್ ಕಲೋನ್ (''ಕಂಸ್ಟ್ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಫರ್ ಮೆಡಿಯನ್ ಕೋಲ್ನ್ '' );
* ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು:
** ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ಕಾಥೊಲಿಕ್ಕೆ ಹಾಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನಾರ್ಡ್ರ್ ಹೀಯ್ನ್- ವೆಸ್ಟ್ ಫಾಲೆನ್'' );
** ಕಲೋನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್;
** ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಶಾಲೆ, ಕಲೋನ್ (''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷೊನೇಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' );
** ರೆನಿಷ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (''ರೆನೆಷೆ ಫ್ಯಾಕ್ಕೋಸ್ಕೂಲ್ ಕೋಲ್ನ್'' )
| ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ
| ಹಿಂದಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪೈಕಿ ಇವುಗಳಿವೆ:
* ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
** ಜರ್ಮನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಂಟರ್ (''ಡ್ಯೂಟ್ಷೆಸ್ ಝೆಂಟ್ರಂ ಫರ್ ಲಫ್ಟ್- ಉಂಡ್ ರೌಮ್ ಫಾಹರ್ಟ್'' );
** ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಾಟ್ ಸೆಂಟರ್ (''EAC'' ) ಇದು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಯ ಅಂಗ;
** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಬಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಏಜಿಂಗ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಡೈ ಬಯೋಲೋಜೀ ಡೆಸ್  ಆಲ್ಟೆರ್ನಸ್'' );
** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್ (''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಜೆಸೆಲ್ಸ್ಕಾಫ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' );
** Max Planck Institute for Neurological Research (''Max-Planck-Institut für neurologische Forschung'' );
ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ನ್ಯೂರಲಾಜಿಸ್ಕೆ ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' );
** ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್
''ಮ್ಯಾಕ್ಸ್-ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್-ಇಂಸ್ಟಿಟುಟ್ ಫರ್ ಝುಕ್ಟಂಗ್ಸ್  ಫಾರ್ಸ್ಕಂಗ್'' 
|}

== ಕ್ರೀಡೆ ==
2006ರ FIFA ವಿಶ್ವಕಪ್ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ,  ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್, ನಗರದ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ತಂಡವಾದ &quot;1. FC ಕೋಲ್ನ್&quot; ಎಂಬ, ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾದೊಡನೆ ಸೆಣಸುವ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದೆ. 2004ರಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಇದು [[ಅಮೇರಿಕದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕಲೋನ್ ಸೆಂಚುರಿಯನ್ಸ್ ರಿಗೆ ಅತಿಥೇಯವಾಗಿದ್ದಿತು; ಅದು ಈಗ ರದ್ದತಿಯಾಗಿರುವ NFL ಯೂರೋಪಾದಲ್ಲಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು.

ಈ ನಗರವು ಐಸ್ ಹಾಕಿ ತಂಡವಾದ  ಕೋಲ್ನರ್ ಹೈಯೆ (ಕಲೋನ್ ಷಾರ್ಕ್ಸ್) ಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ; ಈ ತಂಡವು ಜರ್ಮನಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಛವಾದ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಆದDELನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಛಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ತಂಡವು ಬೇರೂರಿರುವುದುಲಾಂಕ್ಸೆಸ್ ಅರೀನಾದಲ್ಲಿ.

1897ರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಕಲೋನ್-ವೀಡೆನ್ ಪೆಷ್ಕ್ ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕುದುರೆ ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ವಾರ್ಷಿಕ  ಕಲೋನ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 1997ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.. 2002ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ಪ್ಯಾನೋಸಾನಿಕ್ ಟೊಯೋಟಾ ರೇಸಿಂಗ್ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್|ಫಾರ್ಮಲಾ ಒನ್]] ತಂಡವು ಮಾರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ಹೊರವಲಯದ ಟೊಯೋಟಾ ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ GmbH ಸೌಲಭ್ಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿತ್ತು.

== ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು ==
{{Main|List of twin towns and sister cities in Germany}}
ಕಲೋನ್ ನಗರವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳ ಜೋತೆ ಅವಳಿ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;ref name=&quot;Cologne&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | title=Partnerstädte | accessdate=2009-06-22 | archive-date=2014-03-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140326174622/http://www.koeln.de/koeln/die_domstadt/partnerstaedte | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{|
|-
|  ಹೊಂದಿಸಿ=&quot;ಮೇಲೆ&quot; 
| 
* {{flagicon|UK}} ಲಿವರ್ ಪೂಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 1952 ರಿಂದ
* {{flagicon|France}} ಲಿಹಿಲ್ಲೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್,1958 ರಿಂದ &lt;ref name=&quot;Lille.fr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|title=Lile Facts &amp; Figures|work=Mairie-Lille.fr|accessdate=2007-12-17|archive-date=2009-02-10|archive-url=https://archive.is/20090210192016/http://www.mairie-lille.fr/sections/site-en/Menu_horizontal_haut/discovering-lille/lille-facts-figures/lille-facts-figures|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Belgium}} ಲಿಯಾಗೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್,1958 ರಿಂದ
* {{flagicon|Netherlands}} ರೋಟ್ಟೆರ್ಡಾಮ್, ನೆದರ್ಲಾಂಡ್ಸ್,1958 ರಿಂದ
* {{flagicon|Italy}} ಟ್ಯುರಿನ್, ಇಟಾಲಿ,1958 ರಿಂದ
* {{flagicon|Luxembourg}} ಎಸಚ್-ಸುರ್-ಅಲ್ಜೆಟ್ಟಿ, ಲುಕ್ಸೆಮ್ಬರ್ಗ್,1958 ರಿಂದ
* {{flagicon|Japan}} ಕ್ಯೋಟೋ, ಜಪಾನ್,1963 ರಿಂದ&lt;ref name=&quot;Kyoto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Kyoto City Web / Data Box / Sister Cities |publisher=www.city.kyoto.jp |accessdate=2010-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728154629/http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |archive-date=2013-07-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Tunisia}} ಟ್ಯುನಿಸ್, ಟ್ಯನೇಷಿಯಾ,1964 ರಿಂದ
* {{flagicon|Finland}} ಟುರ್ಕು, ಫಿನಲ್ಯಾಂಡ್,1967 ತಿಂದ
* {{flagicon|Germany}} ನ್ಯುಕೋಲಿನ್, ಜರ್ಮನಿ, 1967 ರಿಂದ
* {{flagicon|Israel}} ಟೆಲ್ ಅವಿವ್-ಜಫ್ಫಾ, ಇಸ್ರೇಲ್,1979 ರಿಂದ
| 
| 
* {{flagicon|Spain}} ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ, ಸ್ಪೇಯಿನ್,1984ರಿಂದ&lt;ref name=&quot;Barcelona&quot;&gt;{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006-2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|People's Republic of China}} [[ಬೀಜಿಂಗ್]], [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೈನಾ]],1987ರಿಂದ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2008-09-23|archive-date=2010-01-17|archive-url=https://www.webcitation.org/5mq6B2fdq?url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Ireland}} ಕೋರ್ಕ್,ಐರ್ಲಾಂಡ್,1988 ರಿಂದ
* {{flagicon|Greece}} ಟೆಸ್ಲೋನಿಕಿ, ಗ್ರೀಸ್,1988ರಿಂದ&lt;ref name=&quot;Thessaloniki&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |title=Twinning Cities |work=City of Thessaloniki |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331054219/http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Nicaragua}} ಕೋರಿಂನ್ಟೋ/ಎಲ್ ರೆಯಲೆಜೋ, ನಿಕರಾಗುವಾ,1988 ರಿಂದ
* {{flagicon|USA}} ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೋಲಿಸ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು,1988 ರಿಂದ
* {{flagicon|Russia}} ವೊಲ್ವೊಗ್ರಾಡ್, Rರುಷಿಯಾ, 1988 ರಿಂದ
* {{flagicon|Germany}} ಟ್ರೆಪ್ಟೋವ್-ಕೋಪೆನ್ಕಿಕ್, ಜತ್ಮನಿ, 1990 ರಿಂದ
* {{flagicon|Poland}} [[ಕತೋವೀಸ್ಸ|ರ್ಯಾಟೊವೈಸ್]], ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್,1991 ರಿಂದ
* {{flagicon|Palestine}} ಬೆಥ್ಲಹೆಮ್, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ಟೆರಿಟೋರೀಸ್, 1996 ರಿಂದ&lt;ref name=&quot;BethlehemTwinning&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=2009-10-10 |archive-date=2014-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713234635/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 
| 
* {{flagicon|Turkey}} [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಿಸ್ತಾನ್ಬುಲ್]], ಟುರ್ಕೀ,1997 ರಿಂದ
* {{flagicon|Romania}} ಕ್ಲುಫ್-ನಪೋಕಾ, ರೊಮೇನಿಯಾ, 1999 ರಿಂದ
* {{flagicon|UK}} ಡುನ್ ಸ್ಟಾಬೆಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರಬೊರ್ರೊ ಾಫ್ ಪೋರ್ಜಾ)
* {{flagicon|UK}} ಬೆನ್ ಫ್ಲೀಟ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಮಾತ್ರ ಬೊರ್ರೊ ಆಫ್ ರ್ಒಡೆನ್ ಕಿರ್ಚೆನ್/2})
* {{flagicon|France}} ಇಗ್ನೆಯೈ, ಫ್ರಾನ್ಸ್
* {{flagicon|France}} ಬ್ರೈವ್-ಲಾ-ಗೈವಲ್ಲರ್ಡೆ, ಫ್ರಾನ್ಸ್
* {{flagicon|France}} ಲಾಜೆಬ್ರೌಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
* {{flagicon|Pakistan}} ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್
* {{flagicon|Netherlands}} ಐಗೆಲ್ ಶೋವೆನ್, ನೆಥೆರ್ಲಾಂಡ್ಸ್
* {{flagicon|Philippines}} ಬಟಂಗಾಸ್, ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್
|}

== ಕಲೋನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ==
ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅವರ ಬೇರುಗಳು ಕೊಲೋಜ್ಞೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ.
* ಅಡೆನ್ಯೂಯರ್ ಕೊನಾರ್ಡ್ (5 ಜನವರಿ 1876 - 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 1967), ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ, ಕೊಲೋನ್ ಮಹಾನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ(1917–1933, 1945) ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಾಧಿಕಾರಿ 
* ಅಗ್ರಿಪ್ಪ ಹೀನ್ರಿಚ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯಸ್ (1486–1535), ರಸ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ, ನಿಗೂಢ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಹಾಗೂ ರಹಸ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಮೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಲೇಖಕ
* ರಿಯ ಅಗ್ರಿಪ್ಪನ (6 ನವೆಂಬರ್ 15 - 19 ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು 23 ಮಾರ್ಚ್ 59 ರ ನಡುವೆ), ರೋಮನ್ ಮಹಾರಾಣೀ(ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ಲಾಡಿಯುಸ್ ನ ಪತ್ನಿ) ಹಾಗೂ ನೀರೋ ಮಹಾರಾಜನ ತಾಯಿ} 
* ಬಿರ್ನೆಬೌಮ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (1403–1473) ಒಬ್ಬಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸನ್ಯಾಸಿನಿ 
* ಬ್ಲುಮ್ ರಾಬರ್ಟ್ (10 ನವೆಂಬರ್ 1807 - 9 ನವೆಂಬರ್ 1848),ರಾಜಕೀಯ ಚತುರ ಹಾಗೂ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಣರಾಜ್ಯ ಚಳುವಳಿಯ ಹುತಾತ್ಮ.
* ಹೋಲ್ಲ್ ಹೆಯಿನ್ರಿಚ್ (21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1917 - 16 ಜುಲೈ 1985),1972 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕದ ವಿಜಯಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ. 
* ಬ್ರುಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (6 ಜನೆವರಿ 1838 - 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1920) ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ 
* ಕಲತ್ರವ ಅಲೆಕ್ಸ್ (ಜನನ 14 ಜೂನ್ 1973), ಸ್ಫಾನಿಶ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ
* ಡೊನ್ನೆರ್ಸ್ಮಾರಕ್, ಫ್ಲೋರಿಯನ್ ಹೆನ್ಕೆಲ್ ವಾನ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1973), [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಜೇತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರಕಥಾ ರಚನಕಾರ.
* ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (2ಏಪ್ರಿಲ್ l 1891 - 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1976), ಕಲಾಕಾರ
* ಗೊಸೋವ್, ಏಂಜೆಲಾ (5 ನವೆಂಬರ್ 1974) ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಮೆಲಾಡಿಕ್ ಡೆತ್ ಮೆಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ಆರ್ಚ್ ಎನೆಮಿ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ
* ಹೈಡೆಮ್ಯಾನ್, ಬ್ರಿಟ್ಟೆ (ಜನನ 22 ದೆಸೆಂಬರ್ 1982), ಎಪೀ ಕತ್ತಿವರಸೆಗಾರ ಹಾಗೂಒಲಂಪಿಕ್ ಪದಕ ವಿಜೇತ 
* [[:de:Trude Herr|ಹೆರ್ರ್, ಟ್ರುಡೆ]] (4 Mಮೇ 1927 - 16 ಮಾರ್ಚ್ 1991), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ 
* ಕೀಯರ್, ಯುಡೊ (ಜನನ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1944), ನಟ
* ಜುಟ್ಟ ಕ್ರೈನಸ್ಕ್ಮಿಡ್ತ್ (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1962), ಆಫ್ರೋಡ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಓಡಿಸುವ ಸ್ಫರ್ಧಾಳು
* ಕ್ಲೆಂಪೆರೆರ್, ವೆರ್ನರ್ (22 ಮಾರ್ಚ್ 1920 - 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000), ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹಾಸ್ಯ ನಟ
* [[:de:Hildegard Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಹಿಲ್ಡೆಗಾರ್ಡ್]] (ಜನನ 2 ಜೂನ್ 1952), ನಟಿ
* [[:de:Lotti Krekel|ಕ್ರೆಕೆಲ್, ಲೋಟ್ಟಿ]] (ಜನನ 23 ಆಗಸ್ಟ್ 1941), ನಟಿ ಹಾಗೂ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ
* ಕ್ರುಪ್ಪ್, ಯುವೆ (ಜನನ 24 ಜೂನ್ 1965), ವೃತ್ತಿಪರ(iೈಸ್) ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ
* ಕುನ್ಹ, ಹೈಂಜ್ (18 ಫೆಬ್ರವರಿ 1912 - 12 ಮಾರ್ಚ್ 1992), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ of ಉತ್ತರ ರೈನ್-ಪಶ್ಚಿಮಫಾಲಿಯಾ (1966–1978) 
* ಲೌಟೆರ್ ಬಕ್, ಹೈನರ್ (ಜನನ 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 1953), ನಟ
* ಲೈಬರ್ಟ್, ಒಟ್ಟಮರ್ (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1961), ಸಂಗೀತಗಾರ್ತಿ
* ಮಿಲ್ಲೊವಿಟ್ಷ, ಮೇರಿಲೊಸಿ (ಜನನ 23 ನವೆಂಬರ್ 1955), ಅಭಿನೇತ್ರಿ 
* [[:de:Peter Millowitsch|ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ಪೀಟರ್]] (ಜನನ 1 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1949), ನಟ, ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ ಹಾಗೂ ನಾಟಕರಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ 
* ಮಿಲ್ಲೊಂವಿಟ್ಷ್, ವಿಲ್ಲಿ (8 ಜನೆವರಿ 1909 - 20 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999), ನಟ, ನಾಟಕ ಕರ್ತೃ ಹಾಗೂ ರಂಗಭೂಮಿ ನಿರ್ದೇಶಕ.
* ನೈಡೆಕೆನ್, ವುಲ್ಫ್ ಯಾಂಗ್ (ಜನನ 30 ಮಾರ್ಚ್ 1951), ಹಾಡುಗಾರ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಕಲೆಗಾರ ಹಾಗೂ BAP ತಂಡದ ಮುಖಂಡ ವಾದ್ಯಗಾರ. 
* ನೈಹಾಫ್, ಥಿಯೊಡೊರ್ ವೊನ್ (25 ಆಗಸ್ಟ್ 1694 - 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1756), ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೊರ್ಸಿಕೊದ ರಾಜ ಥಿಯೊಡೊರ್ 
* ಆಫೆನ್ಬ್ಯಾಕ್, ಜಾಕ್ವೆಸ್ (20 ಜೂನ್ 1819 - 5 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1880), ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ
* [[:de:Willi Ostermann|ಓಸ್ಟಮ್ಯಾನ್, ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್]] (1 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1876 - 6 ಆಗುಸ್ಟ್ 1936) ಸಂಗೀತ ರಚನಾಕಾರ
* ಪೆಟ್ರಾಸ್, ಇಕಿಮ್ (ಜನನ 27 ಆಗುಸ್ಟ್ 1992), ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ8
* ಪ್ರೌಸ್ನಿಟ್ಜ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ (26 ಆಗಸ್ಟ್ 1920 - 12 ನವೆಂಬರ್ 2004), ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾಪಕ
* ಪಫ್ಫ್ಜೆನ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಾ ಉರುಫ್ ನಿಕೊ (16 ಅಕ್ಟೊಬರ್ 1938 - 18 ಜುಲೈ 1988), ರೂಪದರ್ಶಿ, ಅಭಿನೇತ್ರಿ, ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾಡುರಚನಾಗಾರ್ತಿ (ಸಹ ನೋಡಿರಿ ವೆಲ್ವೆಟ್ ಅಂಡರ್ಗ್ರೌಂಡ್) ಹಾಗೂ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟಿ
* ರುಟ್ಜರ್ಸ್, ಜುರ್ಜೆನ್ (ಜನನ 26 ಜೂನ್ 1951), ಮಂತ್ರಿ-ಅಧ್ಯಕ್ಷ ುತ್ತರ ರೈನ್-ವೆಸ್ಟ್ಫಾಲಿಯಾ 2005-2010
* ಸ್ಟೌಕ್ ಹೌಸೆನ್, ಮಾರ್ಕಸ್ (ಜನನ 2 ಮೇ 1957), ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಾಹಕ
* ಟ್ರಿಪ್ಸ್, ವಿಲ್ಫ್ಗಯಾಂಗ್ ಗ್ರಾಫ್ ಬೆರ್ಘೆ ವೊಂನ್, ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ಕಾರು ಚಲನಾ ರೇಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್
* ವೊಂಡೆಲ್, ಜೂಸ್ಟ್ ವಾನ್ ಡೆನ್ (17 ನವೆಂಬರ್ 1587 - 5 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1679), ಡಚ್ ಕವಿ ಹಾಗೂ ನಾಟಕ ರಚನಾಕಾರ
* ವೈಮಾರ್, ರಾಬರ್ಟ್ (ಜನನ 13 ಮೇ 1932), ಕಾನೂನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳ ತಜ್ಞ

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ==
* ಸ್ಟಾಡ್ವರ್ಕೆ ಕೋಲ್ನ್, ಪುರಸಭಾ ನಾಗರೀಕ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಂಪನಿ, ರೈಲ್ವೆ, ಬಂದರು, ಇತರೆ ನಾಗರೀಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಕಂಪನಿ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Sister project links}}
{{Wikisource1911Enc|Cologne}}
* ಕೊಲೋನಿಪೇಡಿಯಾ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು
* {{de icon}}[http://www.koelnwiki.de/wiki/Hauptseite ಕಾಲೋನ್ವಿಕಿ, ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಜಾಲತಾಣದ ಪುಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240619033105/http://koelnwiki.de/wiki/Hauptseite |date=2024-06-19 }}
* [http://www.stadt-koeln.de/ ಕಲೋನ್ ನಗರ], ಕಲೋನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ಪೇಜ್
* {{wikivoyage|Cologne}}

{{Geographic location
|Centre    = Cologne
|North     = [[Düsseldorf]], [[Wuppertal]], [[Essen]], [[Dortmund]]
|Northeast =
|East      = [[Siegen]]
|Southeast = [[Koblenz]]
|South     = [[Bonn]]
|Southwest =
|West      = [[Aachen]]
|Northwest =
}}

{{Cities in Germany}}
{{Hanseatic League}}
{{Free Imperial Cities}}
{{Germany districts north rhine-westphalia}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲೋನ್]]
[[ವರ್ಗ:ರೈನ್ ನದಿಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಜುನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು.]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಾಂಗದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಗುರವಾದ ರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಿತ ಜರ್ಮನ್ ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರು ಹನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು.]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಸೈನ್ಯದಳ ಜಾಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮುಕ್ತ ನಗರಗಳು.]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುರ್ಕಿ ಪಂಗಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನಿ]]</text>
      <sha1>8mpd8kydzlahrgzfypet3gkl9mec4ud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26069</id>
    <revision>
      <id>1435281</id>
      <parentid>1429481</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>768</id>
      </contributor>
      <comment>Baghdad_Convention_Center_inside.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು IronGargoyleರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.</comment>
      <origin>1435281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="422948" sha1="f26ew7m0lfafkp37srmxqkwugxt08my" xml:space="preserve">{{About|the war that began in 2003|other uses|Iraq war (disambiguation)}}
{{Infobox military conflict
|conflict=Iraq War
|partof=the [[War on Terror]]
|image=[[Image:Iraq header 2.jpg|300px]]
|caption=Clockwise, starting at top left: a joint patrol in [[Samarra]]; the toppling of the Saddam Hussein statue in [[Firdos Square]]; an [[Iraqi Army]] soldier readies his rifle during an assault; a roadside [[Improvised explosive device|bomb]] detonates in South [[Baghdad]].
|date=March 20, 2003 – August 19, 2010&lt;br/&gt;({{Age in years and days|2003|3|20|2010|8|19}})
|place=[[Iraq]]
|causes=War justifications:
*[[Rationale for the Iraq invasion.]]
*[[Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions]]
*[[War on Terrorism]]
|status=U.S. combat operations concluded&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html | work=The New York Times | title=Iraq Hails Sovereignty as U.S. Departs | last=Reuters | date=August 31, 2010 | accessdate=August 31, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | work=The New York Times | title=Biden Says U.S. Will Appeal Blackwater Case Dismissal | first=Anthony | last=Shadid | date=January 24, 2010 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 27, 2021 | archive-date=ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111126230458/http://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*Operation Iraqi Freedom concluded, &lt;small&gt;March 20, 2003 – August 31, 2010&lt;/small&gt;
*Operation New Dawn begins, &lt;small&gt;September 1, 2010 – present&lt;/small&gt;
*[[2003 Invasion of Iraq|Invasion of iraq]]
*Overthrow of [[Baath Party]] government and [[execution of Saddam Hussein]]
*Occupation of Iraq
*[[Iraqi insurgency]] and [[civil war in Iraq|sectarian violence]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sectarian divisions change Baghdad’s image|publisher=MSNBC|date=2006-07-03|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|accessdate=2007-02-18|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104110601/http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*Foreign [[terrorism|terrorist]] operations&lt;ref&gt;{{cite press release|title=DoD News Briefing with Secretary Gates and Gen. Pace from Pentagon|publisher=U.S. Department of Defense|date=2007-02-02|url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|accessdate=2008-05-10|archive-date=2009-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*Democratic [[Iraqi legislative election, December 2005|Elections]] held
*[[U.S.-Iraq Status of Forces Agreement|Status of Forces Agreement &amp; Strategic Framework Agreement]]
*Presence of American troops in advise and assist role until the end of 2011
|combatant1={{flag|United States}}&lt;br&gt;
{{flag|Iraq}}&lt;br&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Peshmerga]]&lt;br&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Awakening movements in Iraq|Awakening Councils]]&lt;br&gt;
'''Withdrawn [[Multi-National Force – Iraq|Coalition]] forces:'''&lt;br&gt;
{{flag|United Kingdom}} &lt;small&gt;(2003–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Australia}} &lt;small&gt;(2003–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Poland}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Denmark}} &lt;small&gt;(2003–07)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Italy}} &lt;small&gt;(2003–06)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Georgia}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Ukraine}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Netherlands}} &lt;small&gt;(2003–05)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Spain}} &lt;small&gt;(2003–04)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flagicon image|MultinationalForce-IraqDUI.svg‎}} [[Multi-National Force – Iraq|MNF–I]] &lt;small&gt;(2004–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Multi-National Force – Iraq|30 other countries]]
----
{{flag|Turkey}} ''(see: [[Turkey-PKK Conflict]])''
|combatant2=
[[Iraqi Insurgency|Insurgent groups:]]&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Baath Party]] [[Iraqi Insurgency#Ba'athists|Loyalists]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Islamic State of Iraq]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[al-Qaeda in Iraq]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Mahdi Army]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;[[Special Groups (Iraq)|Special Groups]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|IAILogo.png}} [[Islamic Army of Iraq]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Ansar al-Sunnah]]
----
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Ba'athist Iraq|Iraq under Saddam Hussein]]&lt;br&gt;
----
&lt;small&gt;For fighting between insurgent groups, see [[Civil war in Iraq]].&lt;/small&gt;
|commander1={{Flag icon|Iraq}} [[Jalal Talabani]] &lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Nouri al-Maliki]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Massoud Barzani]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Masrour Barzani]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Abdul Sattar Abu Risha]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br /&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Ahmad Abu Risha]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Barack Obama]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[George W. Bush]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Lloyd Austin]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Ray Odierno]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[David Petraeus]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[George W. Casey, Jr.]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Ricardo Sanchez]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Tommy Franks]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|UK}} [[John Cooper (British Army officer)|John Cooper]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|UK}} [[Andy Salmon]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|UK}} [[Richard Shirreff]]
|commander2={{Flag icon|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]&lt;br/&gt;{{POW}} [[Execution of Saddam Hussein|{{unicode|☠}}]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Qusay Hussein]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Uday Hussein]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Tariq Aziz]] {{surrender}}
----
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Abu Omar al-Baghdadi]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Musab al-Zarqawi]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Ayyub al-Masri]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Muqtada al-Sadr]]&lt;br /&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Abu Deraa]]&lt;br &gt;
{{flagicon image|IAILogo.png}} [[Ishmael Jubouri]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}}
|strength1='''[[2003 Invasion of Iraq|Invasion Forces]]''' &lt;small&gt;(2003–2004)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;~300,000&lt;br/&gt;
----
'''[[Iraqi Security Forces]]'''&lt;br/&gt;650,000 &lt;small&gt;([[New Iraqi Army|Army]]: 273,000, [[Iraqi Police|Police]]: 227,000, [[Facilities Protection Service|FPS]]: 150,000)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
'''[[Multinational Force Iraq|Coalition Forces]]''' &lt;small&gt;(2004–2010)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;176,000 at peak
&lt;br/&gt;'''[[Awakening movements in Iraq|Awakening militias]]'''&lt;br/&gt;~103,000 (2008)&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw | work=The New York Times | title=Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Rod | last2=Nordland | date=March 29, 2009 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt; '''[[Iraqi Kurdistan]]'''&lt;br&gt; ~400,000 &lt;small&gt;(Kurdish Border Guard: 30,000,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |title=The Kurdish peshmerga forces will not be integrated into the Iraqi army: Mahmoud Sangawi - Interview |publisher=Ekurd.net |date=2010-01-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402235805/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''[[Peshmerga]]''' 375,000)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
----
'''[[USF-I|United States]]'''&lt;br/&gt;50,000 &lt;small&gt;(current)&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/13/AR2010071301768.html | work=The Washington Post | title=Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases | first=Leila | last=Fadel | date=July 13, 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
'''Security contractors''' 6,000-7,000 &lt;small&gt;(estimate)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |title=Deputy Assistant Secretary for International Programs Charlene Lamb's Remarks on Private Contractors in Iraq |publisher=State.gov |date=2009-07-17 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619163623/https://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
----
'''[[Turkish Armed Forces]]''': ~3,000–10,000&lt;ref name=&quot;Bendern&quot;&gt;{{cite news|first=Paul de|last=Bendern|title=Turkey launches major land offensive into N. Iraq|url=http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|publisher=Reuters|date=2008-02-22|accessdate=2008-02-22|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226193501/http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|strength2='''[[Iraqi Army]]''': 375,000 &lt;small&gt;(disbanded in 2003)&lt;/small&gt;
----
'''[[Iraqi insurgency#Sunni Islamist|Sunni Insurgents]]'''&lt;br/&gt;~70,000 (2007)&lt;ref name=brookings&gt;The Brookings Institution [http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction &amp; Security in Post-Saddam Iraq] October 1, 2007&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;'''[[Mahdi Army]]'''&lt;br/&gt;~60,000 &lt;small&gt;(2007)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ricks|first=Thomas E.|coauthors=Ann Scott Tyson|title=Intensified Combat on Streets Likely|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/10/AR2007011002581_pf.html|publisher=Washington Post|date=2007-01-11|page=A01}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;'''[[al-Qaeda]]'''&lt;br/&gt;~1,300 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Pincus, Walter. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html &quot;Violence in Iraq Called Increasingly Complex&quot;]. ''[[Washington Post]],'' November 17, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Islamic State of Iraq]]'''&lt;br&gt; ~1,000 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
----
|casualties1='''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq|Iraqi Security Forces]]''' (post-Saddam)&lt;br&gt;
'''Killed:''' 15,456&lt;ref&gt;260 killed in 2003 [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628233817/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm |date=2011-06-28 }} and 15,196 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 15,456 dead&lt;/ref&gt;
'''Wounded:''' 40,000+&lt;ref&gt;http://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf&lt;/ref&gt;
'''Coalition Forces'''&lt;br&gt;
'''Killed:''' 4,746&lt;ref name=&quot;icas&quot;&gt;{{cite web |url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |date= |accessdate=2010-08-24 |archive-date=2011-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(4,428 U.S.,&lt;ref name=&quot;defenselink.mil&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706234900/http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 179 U.K.,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Ministry of Defence &amp;#124; Fact Sheets &amp;#124; Operations Factsheets &amp;#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Mod.uk |date= |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 139 other)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
'''Missing or captured''' (U.S.): 1&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Forces: U.S. &amp; Coalition/POW/MIA}}&lt;/ref&gt;
'''[[wounded in action|Wounded]]''': 32,280 &lt;small&gt;(31,965 U.S.,&lt;ref&gt;http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf&lt;/ref&gt; 315 U.K.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=mil&gt;Many official U.S. tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm &quot;Military Casualty Information&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=2011-03-03 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date=2011-06-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antiwarcasualties&gt;[http://www.antiwar.com/casualties/ &quot;Casualties in Iraq&quot;].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=icasualties&gt;iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/oif/default.aspx &quot;Iraq Coalition Casualties&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113210126/http://icasualties.org/oif/default.aspx |date=2007-11-13 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ukcasualties&gt;[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm &quot;Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=2006-11-14 }}. U.K. Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=2012-10-04 }}.&lt;/ref&gt;
'''Injured/diseased/other medical''':** 51,139 &lt;small&gt;(47,541 U.S.,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 3,598 U.K.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=mil/&gt;&lt;ref name=icasualties/&gt;&lt;ref name=ukcasualties/&gt;
'''Contractors'''&lt;br&gt;
'''[[List of private contractor deaths in Iraq|Killed]]''': 1,764*&lt;ref name=&quot;dol.gov&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallemployer.htm |title=U.S. Department of Labor - Office of Workers' Compensation Programs (ESA) - Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) - Division of Longshore and Harbor Workers' Compensation (DLHWC) |publisher=Dol.gov |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101014071345/http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallemployer.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;projects.propublica.org&quot;&gt;{{cite web|author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S. Government Private Contract Worker Deaths and Injuries|publisher=Projects.propublica.org |date=2009-09-23 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''Wounded &amp; injured''': 59,465*&lt;ref name=&quot;dol.gov&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;projects.propublica.org&quot;/&gt;&lt;br&gt;
'''[[Foreign hostages in Iraq|Missing or captured]]''': 16 (U.S. 5)
'''Awakening Councils'''&lt;br&gt;
Killed:760+
----
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|Turkish Armed Forces]]:&lt;br/&gt;27 killed &lt;ref name=&quot;globalresearch.ca&quot;&gt;{{cite web|last=Savran |first=Sungur |url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&amp;aid=8334 |title=Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle |publisher=Globalresearch.ca |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html|title=Turkey's Army loses luster over PKK attack &amp;#124; csmonitor.com|publisher=Csmonitor.com|author=Yigal Schleifer|date=|accessdate=2008-10-27}}&lt;/ref&gt;
|casualties2='''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 13,500–45,000 &lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2003/may/28/usa.iraq | work=The Guardian | location=London | title=Body counts | first=Jonathan | last=Steele | date=May 28, 2003 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;
----
'''Insurgents''' (post-Saddam)&lt;br&gt;
'''Killed:''' 24,581 (2003-2009)&lt;ref&gt;597 killed in 2003 [http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm] and 23,984 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 24,581 dead&lt;/ref&gt;
'''[[Detainee]]s:''' 8,300 (U.S.-held)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&amp;feedName=topNews|title=U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq|publisher=Reuters|date=September 17, 2009|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;24,200 (Iraqi-held)&lt;ref name=&quot;yahoo1&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20080830/ap_on_re_mi_ea/iraq_1|title=US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20080830/wl_mideast_afp/iraqunrestusdetainees_080830064642|title=U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
----
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|PKK]]: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)&lt;ref name=&quot;globalresearch.ca&quot;/&gt;
|casualties3='''Documented &quot;unnecessary&quot; violent civilian deaths, [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] – '''October 2010: '''98,170–107,152 '''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |publisher=Iraq Body Count |date= |accessdate=2009-12-11}}&lt;/ref&gt;
'''Total excess deaths, [[Lancet surveys of Iraq War casualties|(''Lancet'')]] – '''December 2009: '''1,366,350'''***&lt;ref name=&quot;Second Lancet Study&quot;&gt;{{PDFlink|[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf &quot;Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey&quot;]{{Dead link|date=September 2010}}|242&amp;nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' October 11, 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lancet supplement&quot;&gt;{{PDFlink|[http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006]|603&amp;nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second ''Lancet'' study.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.justforeignpolicy.org/iraq|title=Iraq Deaths |publisher=Just Foreign Policy |date= |accessdate=2009-10-17}}&lt;/ref&gt; '''(highest estimate)'''
For more information see: [[Casualties of the Iraq War]]
|notes='''*'''Casualty numbers from the US Dept. of Labor for [[Private military company|Contractors]] are combined for Iraq and Afghanistan.&lt;br/&gt;'''**''' &quot;injured, diseased, or other medical&quot; – required medical air transport. U.K. number includes &quot;aeromed evacuations&quot;&lt;br/&gt;***'''Total deaths''' include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc.}}
&lt;br /&gt;
{{Campaignbox Iraq War}}
2003 ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು&lt;ref name=&quot;Baker&quot;&gt;[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml ಕೇವಿನ್ ಬೇಕರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820002323/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml |date=2008-08-20 }} &quot;ದ ಕ್ವಾಯಟೆಸ್ಟ್ ವಾರ್: ವಿ ಹ್ಯಾವ್ ಕೆಪ್ಟ್ ಫಲುಜಾ, ಬಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ವಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಅವರ್ ಸೌಲ್ಸ್ ?&quot; ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೇರಿಟೇಜ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS-20040226&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/invasion/cron/ |title=A chronology of the six-week invasion of Iraq | date=February 26, 2004 |publisher=[[PBS]] | accessdate=2008-03-19}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳು '''ಇರಾಕಿನ ನೆಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ''' &lt;ref&gt;{{cite book|last=Allawi|first=Ali|title=The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace|url=https://books.google.com/?id=ptqgNq8xnOAC&amp;printsec=frontcover|accessdate= September 2008 |edition=1|year=2007|month=April|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=0300110154|page=544}}&lt;/ref&gt; ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು '''ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಆಕ್ರಮಣ, '''ಎರಡನೇ ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧ''' &lt;ref&gt;{{Cite news| last = Keen| first = Judy| coauthors = | title = U.S. begins second Gulf War with a surprise missile strike at Iraq leaders; Cruise missiles, bombs hit Baghdad site; Bush promises &quot;broad and concerted campaign&quot;| newspaper = USA Today| location = | pages = | language = | publisher = | date = March 20, 2003| url = http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Mar+20%2C+2003&amp;author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&amp;pub=USA+TODAY&amp;desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&amp;pqatl=google| accessdate = November 18, 2009| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110430051530/http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Mar+20%2C+2003&amp;author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&amp;pub=USA+TODAY&amp;desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&amp;pqatl=google| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;, ಹಾಗೂ '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ''' &lt;ref name=&quot;OPM site&quot;&gt;{{cite web |url=http://opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |title=U.S. Office of Personnel Management |publisher=Opm.gov |date=2001-09-11 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118081134/http://www.opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌‌]] ಅವರ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2862343.stm|title=U.S. Names Coalition of the Willing|accessdate=2007-11-03 | work=BBC News | date=March 18, 2003 | first=Steve | last=Schifferes}}&lt;/ref&gt; ಮುಖಂಡತ್ವದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ವಿಮೋಚನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿನ]] ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html | work=The Washington Post | title=Operation Iraqi Freedom ends as last combat soldiers leave Baghdad | first=Ernesto | last=Londoño | date=August 19, 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿ 2010 ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 19ರಂದು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಕಾಲ್ತೆಗಿಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಯುದ್ಧ ಕೊನೆ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1 | work=The New York Times}} {{Dead link|date=September 2010|bot=RjwilmsiBot}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಇಂದಿಗೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ದೇಶ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ” ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ದಾಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ಎಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಸುರಿಮಳೆಗೈದವು. ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ/ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ (ಜನವರಿ 29, 2004) [http://www.americanprogress.org/issues/kfiles/b24970.html &quot;ಇನ್ ದೇರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್: ಇರಾಕ್ಸ್‌ 'ಇಮಿನೆಂಟ್' ಥ್ರೆಟ್&quot;] ''americanprogress.org''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nelson&quot;&gt;ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಲ್ ನೆಲ್ಸನ್ (ಜನವರಿ 28, 2004) [http://www.fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html &quot;ನ್ಯೂ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನ್ ಆಫ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್&quot;,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401012202/https://fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html |date=2019-04-01 }} ''ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಬ್ಲೇರ್‌,ಎ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 2002) [http://www.number10.gov.uk/Page3206 &quot;ಪಿಎಂ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫೋಲೋವಿಂಗ್ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124071528/http://www.number10.gov.uk/Page3206 |date=2010-01-24 }} ''ನವೆಂಬರ್ 10&amp;nbsp;ಡೌನಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್''&lt;/ref&gt; 2002ರಲ್ಲಿ ಠರಾವು 1441ನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಮೂಲಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಪಾದನೆಯಂತೆ ತಾನು ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಅಂತೆಯೇ, ಇರಾಕ್‌ ಕೂಡ ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ ಬಂದ ’ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ(UNMOVIC)’ಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಹೆರ್ಶ್, ಸೀಮೋರ್ ಎಂ. (ಮೇ 5, 2002 [http://www.newyorker.com/archive/2003/05/12/030512fa_fact ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;washingtonpost2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/08/AR2007020802387.html|title=Official's Key Report On Iraq Is Faulted|work=[[Washington Post]]|date=2007-02-08|accessdate=2008-11-04 | first1=Walter | last1=Pincus}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 ಯುಎಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಇಂಟೆಲೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (ಜೂನ್ 2008):] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430013510/http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 |date=2009-04-30 }} &quot;ಟು ಬೈಪಾಟಿಸನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಡಿಟೇಲ್ ಎಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಮಿಸ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ರೀವಾರ್ ಇರಾಕ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಅಪ್ರಾಪ್ರಿಯೇಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಬೈ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆಫೀಸ್&quot;.&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಜನರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸುದ್ದಿ ಇಲಾಖೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಭಿನ್ನತೆಯಾಗಿದೆ.&lt;/blockquote&gt; – ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಡಿ. (ಜೇ) ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್&amp;nbsp;IV&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ’ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ’ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತ್ತಾದರೂ ಅದು “ಷರತ್ತುರಹಿತ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ “ತಕ್ಷಣ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರಾಕ್‌ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ “ವರ್ಷಗಳಲ್ಲ, ವಾರಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ” ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;blix1&quot;&gt;ಬ್ಲಿಕ್ಸ್, ಎಚ್. (ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2003) [http://www.cnn.com/2003/US/03/07/sprj.irq.un.transcript.blix/index.html &quot;ಟಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸಸ್ ಯು.ಎನ್. ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್&quot;] ''CNN.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BlixtoUN&quot;&gt;ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 04.02.2003 ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ{{Nowrap|27 January}} &quot;ನಾನು ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು UNMOVICಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&quot; 
 ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.&quot; &quot; ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ತನಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ನಡೆಯಬೇಕು, ಮುಂಬರುವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌ಎಂಓವಿಐಸಿ ಮತ್ತು ಐಎಇಎ ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಾವ ಷರತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ: ''[https://web.archive.org/web/20130222031129/http://www.un.org/Depts/dhl/resguide/scact2003.htm 4707th meeting.]''. ಶುಕ್ರವಾರ, {{Nowrap|14 February 2003}}, {{Nowrap|10 a.m.}},ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ವೇ ಗ್ರೂಪ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ 1991ರಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬರಕಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಕೈಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ತೆರವುಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅಂತದ್ದೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/wmd/library/report/2004/isg-final-report/isg-final-report_vol1_rsi-06.htm|title=Iraq Survey Group Final Report: Weapons of Mass Destruction (WMD)}}&lt;/ref&gt; 1991ರಲ್ಲಿ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಳುದುಳಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತರೂ ಅವು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಪಾದನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದಂಥವುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಶ್ರೇಡರ್, ಕೆ. (ಜೂನ್ 22, 2006) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/22/AR2006062201475.html &quot;ನ್ಯೂ ಇಂಟೆಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ರೀಇಂಗ್ನೈಟ್ ಇರಾಕ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈಟ್&quot;] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೇಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ''&lt;/ref&gt; ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]] [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್‌-ಖೈದಾ]] ಉಗ್ರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೂರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |title=Saddam's al Qaeda Connection |publisher=Weeklystandard.com |date=2003-08-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223072010/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ವುಡ್ಸ್,ಕೆ.ಕೆಂ. ಮತ್ತು ಲೇಸಿ,ಜೆ. (2008) [http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf &quot;ಸದ್ದಾಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ: ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ಡ್ ಇರಾಕಿ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್,&quot; ಸಂಪುಟ. ][http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf 1] ''ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಐಡಿಎ'' IDA ಪೇಪರ್ ಪು-4287, ಪುಪು. ಇಎಸ್-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಕೇರ್, ಆರ್.ಜೆ., ''ಎಟ್.ಅಲ್'' (29 ಜುಲೈ 2004) [http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf &quot;ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌: ಇಶ್ಯೂ ಫಾರ್ ದ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051716/http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf |date=2009-06-20 }} MORI Doc. ID 1245667 (ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ, ವಿಎ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ)&lt;/ref&gt; ಆ ನಂತರ, ಪ್ಯಾಲಿಸ್ತೇನ್‌ [[ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌]]ಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ&lt;ref&gt;ಸಿಎನ್‌ಎನ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 2002) [http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ &quot;ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪೆಲ್ಸ್ ಔಟ್ ಕೇಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090607162127/http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ |date=2009-06-07 }}, &quot; ಶ್ವೇತ ಭವನವು ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖಂಡರ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದೆ &amp;nbsp;... ಇರಾಕ್‌ ಎರಡು ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್‌ನ ಬಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ $10,000ರಿಂದ $25,000ರಷ್ಟು ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.&quot;&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳ&lt;ref&gt;ವುಲ್ಫೋವಿಜ್, ಜಿ. (ಮೇ 30, 20025&lt;/ref&gt; ಜೊತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬನಾದಿ ಹಾಕುವ ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಕ್ರಮಣ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಸಬೂಬು ಹೇಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/02/20030226-11.html &quot;ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ದ ಫೂಚರ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] ದ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml &quot;ಬುಷ್‌ ಸಾಟ್ 'ವೇ' ಟು ಇನ್ವೆಡ್ ಇರಾಕ್‌?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008111954/http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml |date=2013-10-08 }} ''60 ನಿಮಿಷಗಳು''&lt;/ref&gt;
ಈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಇರಾಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ ಮಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವಿನ ಹಣಾಹಣಿ ಇರಾಕಿನ ದಂಗೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಶಿಯಾ ಹಾಗೂ [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನಿ]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಗ್ಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅಲ್‌‌-ಖೈದಾದ ಹೊಸ ಪಂಗಡವೊಂದು ಚಿಗುರೊಡೆಯಲು ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 ಯುಎಸ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 |date=2009-11-30 }}, &quot;ಪೋರ್ ವಾರ್ಸ್&quot; ರಿಮಾರ್ಕ್ ನೋಡಿ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=CBS on civil war|publisher=CBS News|url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|date=September 26, 2006|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205115238/http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಯುದ್ಧದದಲ್ಲಿ{{Nowrap|2 million}} ಹೊರದೇಶ (ಸಿಐಎ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ)&lt;ref&gt;[https://www.ಸಿಐಎ.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html &quot;ಸಿಐಎ World Factbook: Iraq‌&quot;]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ{{Nowrap|2.7 million}} ಇರಾಕ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 4.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.16ರಷ್ಟು).&lt;ref name=&quot;UNHCR-04084&quot;&gt;[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/iraq?page=briefing&amp;amp;id=4816ef534 ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್ – ಇರಾಕ್‌: ಲೆಟೇಸ್ಟ್ ರಿಟರ್ನ್ ಸರ್ವೇ ಶೋಸ್ ಫ್ಯೂ ಇಂಟೆಂಡಿಂಗ್ ಟು ಗೋ ಹೋಮ್ ಸೂನ್]. ಎಪ್ರಿಲ್‌ 29, 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 2008 ಮೇ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಘಟಕದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಶೇ.35ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಐದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅನಾಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ {{Nowrap|5 million}} ಇರಾಕಿ ಆರ್ಫನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಕರರ್ಪ್ಶನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ರಿವೀಲ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217151042/http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ |date=2012-12-17 }} ಆ‍ಯ್‌ಸ್ವತ್ ಅಲ್ ಇರಾಕ್‌‌ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2007&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಹಾಗೂ ಅಸಮರ್ಪಕ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬರ ಮಾನವೀಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ 2008 ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |title=Iraq: no let-up in the humanitarian crisis |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907182444/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ ಎಂದು 2008 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_%20FINAL_SIGNED%20.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080725064601/http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_+FINAL_SIGNED+.pdf|archivedate=2008-07-25 |title=U.S. Department of Defense (June 2008): Measuring Security and Stability in Iraq|format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2008ರ ವಿಫಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4350&amp;page=1 |title=The Failed States Index 2008 |publisher=Foreignpolicy.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್‌ ಈ ಮೊದಲು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |title=2009 Failed States Index |publisher=Foreignpolicy.com |date=2009-11-30 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101026003300/http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080918002255/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/02/africa/ME-GEN-Iraq-Britain.php ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌'ಬ್ರೌನ್ ವಿಸಿಟ್ಸ್ ಆಫೀಶೀಯಲ್,ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌.] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4352259.stm ಇಟಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಇರಾಕ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್-ಔಟ್ ] ಬಿಬಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ 15, 2005&lt;/ref&gt; 2008ರ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ 2012 ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |title=ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಆನ್ ದ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೋರ್ಸಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ದೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಡೂರಿಂಗ್ ದೇರ್ ಟೆಂಪರರಿ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325011746/http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೇ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ&lt;ref name=&quot;sfatext&quot;&gt;[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081127-2.html ಸ್ಟ್ರೇಟೆಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಬಿಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್)&lt;/ref&gt; “ಸ್ಟ್ರಟಜಿಕ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಒಪ್ಪಂದ” ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಆಮೂಲಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆತಂಕಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ,&lt;ref&gt;[http://exchanges.state.gov/englishteaching/ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್] (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಇಲಾಖೆ.)&lt;/ref&gt; ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಹಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cnnsofa&quot;&gt;ಕರಡ್ಸ್ಹೆಹ್, ಜೆ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/11/27/iraq.main/ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಓಕೆಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆನ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಫೂಚರ್&quot;] ''ಸಿಎನ್‌ಎನ್''&lt;/ref&gt;
2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಾರಕ್‌ ಒಬಾಮ ಮುಂದಿನ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿಯೂ, ಸರಿಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹೊಸ ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಹಾಗೂ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ” ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=McClatchy Newspapers|first=Steven|last=Thomma|title=Obama to extend Iraq withdrawal timetable; 50,000 troops to remain|date=February 27, 2009|url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228100735/http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|agency=Associated Press|first=Ben|last=Feller|title=Obama sets firm withdrawal timetable for Iraq|date=February 27, 2009|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227132918/http://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archivedate=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009|access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್‌ ಜನರಲ್‌ ರೇ ಒಡಿರ್ನೊ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇನೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿಗಳು 2011ರ&lt;ref&gt;{{cite news|author=Martina Stewart|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/04/12/iraq.us.troops/index.html |title=General: U.S. should be out of Iraq by late 2011 |publisher=Cnn.com |date=2009-04-12 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;britpullouttoday&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm|title=U.K. Iraq combat operations to end|publisher=BBC News|accessdate=2009-04-30 | date=April 30, 2009}}&lt;/ref&gt; ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿ ನೂರಿ-ಅಲ್‌‌-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು.  {{Nowrap|31 August 2010}}ರಂದು ಓವಲ್‌ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ ಅವರು, “ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಇರಾಕಿನ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ದೇಶ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house |title=Obama's full speech: 'Operation Iraqi Freedom is over' |publisher=MSNBC |date=2010-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101211639/http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರನ್ನು 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌” ನಿಂದ “ಆಪರೇಷನ್‌ ನ್ಯೂ ಡಾನ್‌” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

== 2001-2003: ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯ ==
{{See also|Lead up to the Iraq War|Rationale for the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions on invasion of Iraq|Saddam Hussein and al-Qaeda|Iraq and weapons of mass destruction}}
{{Main|Iraq disarmament timeline 1990–2003|2002 in Iraq}}
ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌]] ಅವರು 2001 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದ ಹತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಹಾದಿ ಹುಡುಕಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಾಜಾಂಚಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೌಲ್‌ ಒ’ನೇಲ್‌ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಸದ್ದಾಂ ನಂತರದ ಇರಾಕಿನ ಯೋಜನೆಗಳು” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರವೊಂದನ್ನು 2001ರ ಜನವರಿ ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2001 ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ದಿನಾಂಕ ಹೊಂದಿರುವ “ಇರಾಕಿನ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ಇರಾಕಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಕಾಶೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;jwoilfields&quot;&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 2001) [http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml &quot;ಫಾರೆನ್ ಸ್ಯೂಟರ್ ಫಾರ್ ಇರಾಕಿ ಆಯಿಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705224936/http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml |date=2010-07-05 }} (ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು)&lt;/ref&gt;

=== ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ===
ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ 2002-03ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಷರತ್ತುರಹಿತವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಪಾಸಣಾಕಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ನಿರ್ದೋಷಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿತ್ತು. 1999ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಶೋಧಕರ ಜೊತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೂಢಾಚಾರರೂ ಬಂದಿದ್ದು, ತನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಹಾಗೂ ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/250808.stm |title=U.S. silence on new Iraq spying allegations |publisher=BBC News |date=1999-01-07 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2002ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌ ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಠರಾವು 1441ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಮುಂಚೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌, ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವಾದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;BlixtoUN&quot; /&gt;

=== ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಆರೋಪಣೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:WeaponsInspector.JPG|thumb|ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಯುಧ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ]]
ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜನ್ಸಿ (ಸಿಐಏ) ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಐಏ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆನೆಟ್‌ ಅಲ್‌-ಕೈದಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ರಂಫೆಲ್ಡ್‌ ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್‌ ವೂಲ್ಫ್‌ವಿಟ್ಜ್‌‌ ಅವರು ಡಾಗ್ಲಾಸ್‌ ಫೀತ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ’ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಚೇರಿ’ (ಒಎಸ್‌ಪಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗಾನ್‌ನ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಸಿಐಏ ಈವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಒಎಸ್‌ಪಿ ಒದಗಿಸಿದ ಅರೆಬೆಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೇ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಚೀನೆ ಅವರ ಕಚೇರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಸುದ್ಧಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌''  ರೀತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಡೇ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಟಾಕ್‌ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kirk|first=Michael|title=The Dark Side|work=Frontline|publisher=PBS|date=2006-06-20|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/darkside/etc/script.html}}&lt;/ref&gt;
ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು.{{convert|550|ST}} 1990ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam's uranium headed for Ontario processing plant|agency=Associated Press|date=2008-07-05|url=http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|work=The Star|location=Toronto|accessdate=March 30, 2010|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091649/http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತುವೈತಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ {{convert|20|km}}ರಷ್ಟು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಮ್‌]]ನ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ ನೈಜರ್‌ನಿಂದ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ನ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು (ನಂತರ ಈ ವರದಿಗಳು ನಕಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು) ಬಂದ ಕಾರಣ ಆ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸಿಐಏ 2002ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಜೋಸೆಫ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು “ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸುಳ್ಳು” ಎಂದು ಸಿಐಏಗೆ ವರದಿಯೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಬುಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ 2003ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Duffy|first=Michael|coauthors=James Carney|title=A Question of Trust|publisher=Time|date=2003-07-13|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518152903/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:G.W._Bush_delivers_State_of_the_Union_Address.jpg|thumb|2003ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಯುನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದರು.]]
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬಂತೆ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ನ'' 2003 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ (ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪುಟ) ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಲೇಖನ ಬರೆದರು. ತಾವು ಸ್ವತಃ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ವಿಲ್ಸನ್‌ ಆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite document|last1=Roberts|first1=Pat|last2=Rockefeller|first2=John D., IV|contribution=Niger: Former Ambassador|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd-intell_chapter2-b.htm|title=Report on the u.s. intelligence community's prewar intelligence assessments on iraq|year=2004|pages=39–47|place=United States Senate|publisher=Select Committee on Intelligence|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd_intell_09jul2004_report2.pdf|format=PDF|postscript=&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ ಲೇಖನದ ಬಳಿಕ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಮಡದಿ ವ್ಯಾಲರಿ ಪ್ಲಾಮ್‌ ಅವರು ಸಿಐಏ ವಿಶ್ಲೇಷಕಿ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅಂಕಣಕಾರರೊಬ್ಬರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದದ್ದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
2005 ಮೇ 1ರಂದು ''ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಡೌನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮೆಮೊ” ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ 2002 ಜೂನ್‌‌ 23ರಂದು ನಡೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯ ಸಾರಾಂಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾದ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. “ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ನೆಪ ಹೇಳುವುದು ಬುಷ್‌ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rycroft|first=Matthew|title=The secret Downing Street memo|publisher=The Sunday Times|date=2005-05-01|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|location=London|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212110902/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಸಿಐಏ ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಅದಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಹಣಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ, ಸದ್ದಾಂ ಸುನ್ನಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರಾದೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸಿಐಏಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆ, ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಸಿಐಏ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Pincus|first=Walter|title=Ex-Iraqi Official Unveiled as Spy|publisher=Washington Post|date=2006-03-23|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/22/AR2006032202103.html}}&lt;/ref&gt; 2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಡ್ನಿ ಬ್ಲುಮೆತಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರು, ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಿಂದ ಬಂದ ಹಾಗೂ ಸಿಐಏಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುಷ್‌ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಸಿಐಏ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳೇ ಸದ್ದಾಂ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸತೊಡಗಿದರು.&lt;ref&gt;ಬ್ಲೂಮೆಂನ್ಥಲ್, ಎಸ್. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2007) [http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ &quot;ಬುಷ್‌ ನ್ಯೂ ಸದ್ದಾಂ ಹ್ಯಾಡ್ ನೋ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153727/http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ |date=2010-02-02 }} ''Salon.com''&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:George_Tenet_gives_a_briefing_to_George_W._Bush.jpg|left|thumb|ಓವಲ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಟೆನೆಟ್ (ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟೈ ಧರಿಸಿ)]]
2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ, ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಡಿಐಏಗಳು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಟೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇರಾಕ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಯುರೇನಿಯಮ್‌‌ ಅನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{Cite document|last1=Silberman|first1=Laurence H.|last2=Robb|first2=Charles S.|contribution=Iraq|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm|title=Report to the President of the United States|year=2005|page=198|publisher=The Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_31mar2005.pdf|format=PDF|postscript=&lt;!--None--&gt;}} &quot;ಇರಾಕ್‌ 7075 T6 ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತಾಗಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. {{Nowrap|75 mm}}Annex&amp;nbsp;III ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿ 687ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಒಇ) ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. ಅಮೆರಿದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಾದ ಈ ವಿರೋಧವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌‌ ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಡಿಒಇ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದೇ ವಿನಾ ಹೊಸ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2002ರಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ವರದಿ ಕೂಡ ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;isis&quot; /&gt;
ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದ ವರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಡಿಒಇ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರ ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;isis&quot;&gt;[http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html ದ ಸಿಐಎ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್ಸ್' ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html |date=2017-10-10 }} ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 10, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/4corners/content/2003/transcripts/s976015.htm ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ದ ಟ್ಯೂಬ್] ''ಫೋರ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್'' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಫೋರೇಶನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 27, 2003ರಂದು ಬಿತ್ತರವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌, ಇರಾಕಿನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |title=Powell's remarks |publisher=Iraqwatch.org |date=2003-02-05 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2016-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508081500/http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಪಾವೆಲ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಕುರಿತು ತಾವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ತಜ್ಞರಿಂದ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಾವು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ “ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ” ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A36348-2002Sep18 &quot;ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್ಡ್,&quot;] ಜೋಬಿ ವಾರ್‌ರಿಕ್, ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. 19, 2002&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/transcripts/powelltext_020503.html ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ಸ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಟು ದ ಯುಎನ್], ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ ''ಮೀಟ್ ದ ಪ್ರೆಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040517131739/http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ |date=2004-05-17 }} ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಮೇ 16, 2004&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು “ನನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾದವೆಂದರೆ ಇರಾಕಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ವೈಫಲ್ಯ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/02/george-bush-iraq-interview|title=Iraq war my biggest regret, Bush admits|publisher=www.guardian.co.uk|accessdate=2 December 2008 | location=London | date=December 2, 2008 | first=Suzanne | last=Goldenberg}}&lt;/ref&gt;
2009 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌, ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಆದರೆ ತಾವೆಂದಿಗೂ “ಸದ್ದಾಂ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸರಿ” ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/8409596.stm|title=Unashamed Blair confirms his critics' claims on Iraq |last=Reynolds |first=Paul |date=12 December 2009|publisher=BBC News|accessdate=15 December 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುದ್ಧದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Bush_auth_jbc.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಬುಷ್‌, ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶ್ವೇತ ಭವನ ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ‘ ಜಾಯಿಂಟ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಟು ಅಥೋರೈಸ್ಡ್ ದ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‘‌ ಪ್ರಕಟಣೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2002.]]
2002ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಮಾನಗಳು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದವು &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2002/dec/04/iraq.richardnortontaylor|title=Britain and U.S. step up bombing in Iraq|last=Norton-Taylor|first=Richard |date=4 December 2002|publisher=The Guardian|accessdate=31 August 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ &quot;ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದವು&quot;. ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮಾಂಡರಾದ ‌ಟಾಮಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ ಇರಾಕಿನ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ &quot;ನಾಶ&quot;ಗೊಳಿಸಲು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|title=RAF bombing raids tried to goad Saddam into war|last=Smith|first=Michael|date=May 29, 2005|publisher=The Sunday Times|accessdate=31 August 2010|location=London|archive-date=27 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080727015416/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಸೆನೆಟ್‌ ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಬಲ ಉಪಯೋಗದ ಕುರಿತು ಜಂಟಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 75 ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇರಾಕ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರದೆಡೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಯುಏವಿ|ಮಾನವೇತರ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಚಲಾಯಿತ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದ ವಾಹನ]]ದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಭಯ (ಯುಎವಿಗಳು) ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;nelson&quot; /&gt; ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003, ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಇರಾಕಿ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಯುಎವಿಗಳು ಯುಎಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ  ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುದ್ಧಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಯುಎವಿಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿವೆಯೆಂಬ ಸಿಐಎ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜೋರಾದ ವಿವಾದಗಳುಂಟಾದವು,&lt;ref&gt;ಲವ್, ಸಿ. (ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2003) [http://www.defensetech.org/archives/000690.html &quot;ಸೆನೆಟರ್: ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ವಾರ್ನ್ಡ್ ಆಫ್ ಯುಎವಿ ಅಟ್ಯಾಕ್,&quot;] ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಟೆಕ್''&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಪ್ತವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಯುಎವಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission of the Intelligence capabilities of the United States regarding weapons of mass destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಪರಿಷತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರವನ್ನೊದಗಿಸಿ ಜಂಟಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. 1998ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಇದು ಹುಸೇನ್‌ರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನುರುಳಿಸಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಮವಾಗಬೇಕೆಂದು ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.
ಯುಎನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ—ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಹ ನೀಡಿಲ್ಲ—ಅದರ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;IraqWatch-20030127&quot;&gt;[http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ರೀಮಾರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413233921/http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm |date=2016-04-13 }} ಜನವರಿ 27, 2003&lt;/ref&gt; ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ {{convert|1000|ST}} ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗದಂತಿದ್ದು, ಇರಾಕಿನ ವಿಎಕ್ಸ್‌ ನರ್ವ್‌ ಎಜೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾಹಿತಿಯು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು &quot;ಯಾವುದೇ ಮನಗಾಣಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು&quot; {{convert|8500|l}}ನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;IraqWatch-20030127&quot; /&gt;
ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2003ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಿತಿಟ್ಟಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಸದ್ದಾಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಟುಲಿಸಮ್‌ ವಿಷಕಾರಿ,ಮತ್ತು ವಿಎಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಿತ್ತು.&lt;ref&gt;''ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೌಂಡ್: ದ ಬುಷ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಫಾರೆನ್ ಪಾಲಿಸಿ'' (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., 2003), 159–61.&lt;/ref&gt; ‍ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌‍ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt;
2003ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮೊದಲಿನ ಸೈನ್ಯದ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಗಡುವು ನೀಡುವ &quot;ಹದಿನೆಂಟನೇ ಗೊತ್ತುವಳಿ&quot;ಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದವು. ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ನ್ಯಾಟೋ)ಸದಸ್ಯರಾದ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದ ರಷ್ಯಾಗಳು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;[https://pastel.diplomatie.gouv.fr/editorial/actual/ael2/bulletin.gb.asp?liste=20030211.gb.html Joint Declaration by Russia, Germany and France on Iraq‌] ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಟಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,2763,810093,00.html ರಷಿಯನ್/ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೀಬಫ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌ ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌] ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002&lt;/ref&gt;
ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಟೋನಿ ಬ್ಲೈರ್‌ ಜನವರಿ 31, 2003ರಂದು [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದರು. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ರಹಸ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. U-2 ಸ್ಪೈಪ್ಲೇನ್‌ಗೆ ಯುಎನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನೊದಗಿಸುವುದು ಬುಷ್‌‌ನ ಉಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇರ್‌‌ರು ಯುಎನ್‌ನ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾದಳದವರು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಬ್ಲೇರ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು, ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊನೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವೆಂದರೆ:
{{cquote|The start date for the military campaign was now pencilled in for 10 March. This was when the bombing would begin.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4849744.stm|title=Bush-Blair Iraq war memo revealed|publisher=[[BBC News Online]]|date=2006-03-27 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;}}
ಬುಷ್‌ ಬ್ಲೇರ್‌‌ಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದು ಎರಡು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಾಶಕ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ&quot;.

=== ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಗಳು ===
{{See|criticism of the Iraq War|legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|legality of the Iraq War}}
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್|ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸೈನ್ಯಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು‌. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot;ಇಂದಿನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನಿದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನಿದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಾಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು ಎಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಅಮಾಯಕ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0210/02/ip.00.html |title=CNN Inside Politics |publisher=Transcripts.cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html |title=The Independent. &quot;Clinton urges caution over Iraq as Bush is granted war powers&quot; |publisher=Independent.co.uk |date=2002-10-03 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513103153/http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html|archivedate=2011-05-13}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:London_anti-war_protest_banners.jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, 2002]]
ಜನವರಿ 20, 2003ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ಡಿ ವಿಲೇಪಿನ್ &quot;ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp|title=Press conference of Foreign affairs Minister Dominique de Villepin (excerpts)|accessdate=2007-02-13|date=2003-01-20|publisher=Embassy of France in the U.S |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060927144309/http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp |archivedate = September 27, 2006}}&lt;/ref&gt; ಅದಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಂಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ‍ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶಿಕ್ಷಣಕಾರ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ರೈನಿಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 3 ಮತ್ತು ಎಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2003ರ ನಡುವೆ{{Nowrap|36 million}} ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2003ರಂದು ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಫಲಕಾರಿಯಾದ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನರು 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ದದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು‌.&lt;ref name=&quot;Difference&quot;&gt;[http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವಾರ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಡು ಮೇಕ್ ಎ ಡಿಫರೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060321084247/http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 |date=2006-03-21 }}, ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಾಲಿನಿಕೋಸ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2005.&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು &quot;ಅನೇಕ ನೂರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು&quot; ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2003ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಜನರಲ್‌ ಎರಿಕ್ ಶಿನ್‌ಸೆಕಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸೈನ್ಯದ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2003-02-25-iraq-us_x.htm |title=– Army chief: Force to occupy Iraq massive |publisher=Usatoday.com |date=2003-02-25 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫಿಲ್ಡ್ ಯುದ್ದವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು &quot;ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆನ್ನುವ ಯೋಚನೆಯು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ.&quot; ಸಹಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್ ವೂಲ್ಫೊವಿಜ್‌ ಶಿನೆಸ್ಕಿಯ ಅಂದಾಜನ್ನು &quot;ಗಡಿ ಮೀರಿದ್ದು&quot; ಎಂದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/02/27/sprj.irq.war.cost/ |title=– Administration fends off demands for war estimates – Mar. 3, 2003 |publisher=Cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 2003, ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ವರದಿಯಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ &quot;ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿಷೇಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ&quot;, ಆದರೆ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.  ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು ಬಂದ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವೆಂದರೆ &quot;ತಿಂಗಳುಗಳು&quot;.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt; ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು &quot;ರಾಯಭಾರವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದೆ &quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಇರಾಕನ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಒಕ್ಕೊಟ ದೇಶಗಳ &quot;ಇಚ್ಚೆಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ&quot;ದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯುಎನ್ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಅದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಅದು ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೂಡುವುದು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪೂರ್ವದ ಬುಷ್‌ ಬೋಧನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಬೀರವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2004, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ [[ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್|ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌]] ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತು, &quot;ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಅನುರೂಪತೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ದೃಷ್ಠಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಇದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ.&quot;
ನವೆಂಬರ್‌ 2008 ಲಾರ್ಡ್ ಬಿಂಗಮ್‌, ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಭಂಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು &quot;ಪ್ರಪಂಚದ ಶಾಂತಿ-ಪಾಲಕ&quot;ರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣದ ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನ ದಾಖಲೆಯಂತೆ &quot;ಇರಾಕಿನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ‌&quot;. ಅಬು ಗರಿಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇರಾಕಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವವರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ, ಬಿಂಗಮ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: &quot;ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ತತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲಂಟಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 2010, ಯುಕೆಯ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಧಾನಿ ನಿಕ್ ಕ್ಲೆಗ್, ಸಂಸತ್ತಿನ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪಿಎಮ್‌ಕ್ಯೂಗಳ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವೆಂದು ನಿಂದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;DailyMail210710&quot;&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1296569/Clegg-brands-Iraq-War-illegal-PMQs--backing-No10.html?ITO=1490#ixzz0uLcwVtRw ಕ್ಲೆಗ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಪಿಎಂಕ್ಯೂಸ್ – ವಿತ್ ದ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ನಂ 10], dailymail.co.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, {{Nowrap|21 July 2010}}&lt;/ref&gt;

== 2003: ಆಕ್ರಮಣ ==
{{Main|2003 invasion of Iraq|2003 in Iraq|2003 Iraq war timeline|List of people associated with the 2003 invasion of Iraq}}
{{See also|Coalition military operations of the Iraq War|Iraq War order of battle}}
[[ಚಿತ್ರ:Iraq-War-Map.png|right|thumb|311x311px|2007ರ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮಾರ್ಗದ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]]
[[ಚಿತ್ರ:M1abrams_UmmQasr.JPG|right|thumb|ಯುಮ್ ಕಸರ್ ಸಮೀಪ ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧ ವಾಹನದ 120ಮಿಮಿ ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ, 23 ಮಾರ್ಚ್‌ 2003.]]
[[ಚಿತ್ರ:T-54s,_T-55s,_Type_59s_or_Type_69s_at_Diwaniyah,_Iraq.jpg|right|thumb|ಇರಾಕ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಕ್ವಾದಿಸಿಯಾಹ್ ಸಮೀಪ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧವಾಹನದ ನಾಶದ ಪಳವಳಿಕೆ.]]
ಜುಲೈ 10, 2002ರಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ತಂಡವು ಇರಾಕಿನ್ನು ‌ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;operation1&quot;&gt;ಆಫರೇಶನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ, ದ ಕ್ಲಾಂಡೆಸ್ಟಿನ್ ವಾರ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಇರಾಕ್‌, ಮೈಕ್ ಟಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫ್ಯಾಡಿಸ್ಟ್, 2008.&lt;/ref&gt; ಈ ತಂಡವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಗಣ್ಯರಾದ ಜಂಟೀ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಮಾಂಡ್‌(ಜೆಎಸ್‌ಒಸಿ)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot;&gt;ದಾಳಿಯ ಯೋಜನೆ, ಬಾಬ್ ವುಡ್ವಾರ್ಡ್, 2004.&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೈನ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅನೇಕ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಬದಲಿಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ನಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot; /&gt;
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೆಶ್ಮರ್ಗದ ಕರ್ದಿ‌ಯವರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಉತ್ತರದ ಸೇನಾಮುಖವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ ಇರಾಕಿ ಕರ್ದಿಸ್ಥಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ,ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಸೆಕೆಂಡ್ ಫ್ರಂಟ್; ಅಲೈಡ್ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆರ್ ಫ್ಲೌನ್ ಇನ್ ಏ‌ರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಇರಾಕ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 24, 2003&lt;/ref&gt; ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧವು ಅನೇಕ ಬಂದುಕೋರರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಗತ್‌‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;operation1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ, ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಇನ್ ದ ಫೀಲ್ಡ್ ದ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಫ್ರಂಟ್; ಮಿಲಿಟಂಟ್ಸ್ ಗೋನ್, ಕೇವ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಲೈ ಎಬಂಡನ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 30, 2003&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2003ರ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವ 5:34 [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ({{Nowrap|9:34 p.m.}}, ಮಾರ್ಚ್‌ 19 ಇಎಸ್‌ಟಿ) ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;GSorgOIF&quot;&gt;{{cite web
|title=Operation Iraqi Freedom
|work=Target Iraq
|publisher=GlobalSecurity.org
|date=2005-04-27
|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom.htm}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ಟಾಮೀ ಪ್ರಾಂಕ್ಸ್ &quot;ಆಪರೇನ್ ಇರಾಕಿ ಲಿಬರೇಶನ್‌&quot; ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಂತರ,&lt;ref name=&quot;oil&quot;&gt;{{cite web
|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030324-4.html
|title=Press Briefing by Ari Fleischer
|accessdate=2008-11-27
|date=2003-03-24
|publisher=Office of the Press Secretary
|quote=March 24, 2003... discussed the ongoing aspects of Operation Iraqi liberation}}&lt;/ref&gt; &quot;ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌&quot; ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಯುಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಟೇಲಿಕ್‌, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಫಾಲ್ಕೋನರ್‌ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 2003ರ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುರ್ದಿಯವರ ಪೆಶ್ಮರ್ಗ ದಳದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ದಳವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು &quot;ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧದ ಯುಎಸ್‌-ನಾಯಕತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯು ‌,&quot; ತಂಡ, ಉಪಕರಣ, ಸೇವೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ದಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷ ದಳದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 248,000 ಸೈನಿಕರು, ಬ್ರಿಟೀಷರ 45,000 ಸೈನಿಕರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 2,000 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 194 ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಕುವೈತ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (2004). [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ದ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌. ''] [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ಎಡಿಎಫ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಇನ್ 2003'']. ಪುಟ 11.&lt;/ref&gt; ಆಕ್ರಮಣ ದಳದಲ್ಲಿ 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನ ಕರ್ದರ ಬಂಡುಕೋರ ತಂಡವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;MajPeltier&quot;&gt;{{cite web |url=http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=/p4013coll3&amp;CISOPTR=363 |title=Surrogate Warfare: The Role of U.S. Army Special Forces - MAJ Isaac J. Peltier, U.S. Army – p. 29 |date= |accessdate=2009-09-13 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211141158/http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=%2Fp4013coll3&amp;CISOPTR=363 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಆಕ್ರಮಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ; ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು; ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು; ಸಿಗುವ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು; ಬಂಡುಕೋರರ ನೆಲೆಯ ಬಗೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು; ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು; ಇರಾಕ್‌‌ನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಇತರ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಣಗಳು ನೀರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುದವು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಯುದ್ಧಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಭಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ತತ್ಕಾಲಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.
ರಾಯಲ್ ನೌಕಾದಳ, ಪೋಲಿಷ್‌ ನೌಕಾದಳ, ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನೌಕಾದಳದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಗುಂಪುಗಳು ತೈಲಬಾವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯದ 16 ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ದಕ್ಷಿಣದ ಇರಾಕ್‌ ತೈಲಭಾವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, 3 ಕಮಾಂಡೊ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಿಷ್‌]] ವಿಶೇಷ ಸೈನಿಕ ಘಟಕದ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾದಳದ 15ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾಘಟಕವು ಉಮ್ ಕ್ಯುಸರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ನಾಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪೋಲಿಷ್‌ ಕಮಾಂಡೊಗಳು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
[[ಚಿತ್ರ:DerelictAsadBabil.JPEG|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ನಂತರ T72 ಅಸದ್ ಬಾಬಿಲ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು‌.]]
[[ಚಿತ್ರ:Marines_in_Saddams_palace_DM-SD-04-12222.jpg|alt=photograph of three Marines entering a partially destroyed stone palace with a mural of Arabic script|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿನ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬೆಟಲಿಯನ್‌ನ ಏಳನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
[[ಚಿತ್ರ:USMarineTankinBaghdad.jpg|left|thumb|2003ರ ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಶವಾದ ನಂತರ ಮರಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧವಾಹನ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಭಾರಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 3ನೇ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ವಿಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನತ್ತ ಸಾಗಿದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾದಳವು ಹೆದ್ದಾರಿ 1ರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು, ಮತ್ತು 1 (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) ಆರ್ಮರ್ಡ್ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಶ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಾದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇರುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಟಾಲಿಲ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಸರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೈನ್ಯದ 3ನೇ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಇರಾಕಿ ದಳದ ಭದ್ರವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಳಸು ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಇರಾಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರು.
101ನೇ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಭಾಗದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 3ನೇಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ನಸರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟಾಲಿಲ್‌ ವಾಯುನೆಲೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ನಜಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ಬಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಮರಳ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆನಿಂತರು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾಜಾಲವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕರ್ಬಾಲ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ನಂತರ ಯುಫ್ರೇಟಿಸ್ ನದಿಯ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ದನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮಧ್ಯ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book
 |last = West
 |first = Bing
 |authorlink = Bing West
 |coauthors = General Ray L. Smith
 |title = The March Up: Taking Baghdad with the 1st Marine Division
 |publisher = Bantam Books
 |month=September |year=2003
 |location = New York
 |url =https://archive.org/details/marchuptakingbag0000west_m8l0
 |doi =
 |isbn = 0-553-80376-X }}&lt;/ref&gt;
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಒಐಎಫ್-1 ತಾಲಿಬಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ವನ್ನು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಸೆದೆಬಡಿದಿತು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಫೆದಾಯೀನ್ ಸದ್ದಾಮ್‌ ಬಲಗೊಂಡನು, ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನೊಡ್ಡಿತು.
ಎಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್‌ರ 24 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳು ವಜಾಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಧಾರ &lt;ref name=&quot;articles.latimes.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2004/jul/03/nation/na-statue3 |title= Army Stage-Managed Fall of Hussein Statue |publisher=LA Times |date=2004-07-03 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹುಸೇನರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು, ಆ ಘಟನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು, ಆ ನಂತರ ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಶಿಯಾ ಜನರ ಮುಲ್ಲಾ ಆಗಿದ್ದ ಅಲ್-ಸದರ್‌ನಿಗಾಗಿ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಜನರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ವೀಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೆಗೆದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ದ ರಾಚೆಲ್ ಮ್ಯಾಡೊ ಶೋ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2010, ಎಂಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿ&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್‌ 2008, ಇರಾಕಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌‌ನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |title=Iraqi Protesters Burn Bush Effigy |publisher=Cbsnews.com |date=2008-11-21 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2013-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111224020/http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹಠಾತ್ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕರುಣೆಯು ಹರಿದುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಂಟಾಯಿತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.&lt;ref&gt;ಕಾಲಿಯರ್, ಆರ್. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2003) [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/04/09/MN249161.DTL &quot;ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಕ್ಲೋಸರ್ ಟು ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120516050021/http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F04%2F09%2FMN249161.DTL |date=2012-05-16 }} ''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರೋನಿಕಲ್''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |title=Stuff Happens |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124034/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಪೆಂಟಗಾನ್, {{convert|250000|ST}} (ಒಟ್ಟು {{convert|650000|ST}}) ಗೋಲಂದಾಜು ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ದೋಚಲಾಯಿತು. ಹುಸೇನರ ತವರೂರಾದ ಟಿಕ್ರಿಟ್‌‌ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟೊಪೋಲಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಶರಣಾದ ನಂತರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 15ರಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಪದಾತಿದಳದವರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಚ್‌ 19-ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30), 9,200 ಇರಾಕಿ ಯೋಧರು ಮತ್ತು 7,299 ನಾಗರಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;ಕೊನೆಟ್ಟಾ, ಸಿ. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 20, 2003) [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html &quot;ದ ವೇಜಸ್ ಆಫ್ ವಾರ್: ಇರಾಕಿ ಕಂಬಾಟಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್ ದ 2003 ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }} ರಿಸರ್ಚ್ ಮೊನಿಗ್ರಾಫ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 8 ''ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್''&lt;/ref&gt; ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು 139 ಸೈನಿಕರು &lt;ref&gt;ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌ [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/25/AR2005102501190.html &quot;ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಪ್ಯೂಟೀಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಫೀಟ್&quot;].''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 25, 2005.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 33 ಯುಕೆ ಸೈನಿಕರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 &quot;ಇರಾಕ್‌ ಕಾಲಿಶನ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟಿ ಕೋರ್ಟ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409060431/http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 |date=2008-04-09 }} ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, through ಮೇ 1, 2003 (ಮುಖ್ಯವಾದ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ) ''iCasualties.org''&lt;/ref&gt;

=== ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ ===
{{See also|Iraqi Governing Council|International Advisory and Monitoring Board|Coalition Provisional Authority Program Review Board|l3=CPA Program Review Board|Development Fund for Iraq|Reconstruction of Iraq}}
[[ಚಿತ್ರ:Iraq_2003_occupation.png|right|thumb|300x300px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯ.]]
ಇರಾಕ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಗ್ರೀನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (ಸಿಪಿಎ) سلطة الائتلاف الموحدةಯನ್ನು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುವವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮಸೂದೆ 1483 (ಮೇ 22, 2003) ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಸಿಪಿಎ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎಪ್ರಿಲ್ 21, 2003ರಂದು ಸಿಪಿಎಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಜೂನ್ 28, 2004ರಂದು ಅದರ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿಪಿಎಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಯ್ ಗಾರ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಕೇವಲ ಮೇ 11, 2003 ರವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಎಲ್. ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮೆರ್ ಅನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಜುಲೈ 2004 ರವರೆಗೆ ಸಿಪಿಎಯು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಆಕ್ರಮಣದ-ನಂತರ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಾಗಿ 1,400-ಸದಸ್ಯರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದು ಇರಾಕ್‌‍ನ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಆಯುಧ (ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ)ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಐಎಸ್‌ಜಿಯ ಡ್ಯುಲ್ಫರ್ ವರದಿಯು&lt;ref&gt;[https://www.ಸಿಐಎ.gov/ಸಿಐಎ/reports/iraq_wmd_2004/index.html ISG's Duelfer Report]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್‌‍ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಮ್‌ಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.

=== ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಹಂತ ===
{{Main|Post-invasion Iraq, 2003–present}}
{{See|U.S. list of most-wanted Iraqis|Iraq War insurgent attacks}}
ಮೇ 1, 2003ರಂದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಗೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅಬ್ರಾಹಮ್ ಲಿಂಕನ್'' ವಿಮಾನ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ’ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್’ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು. ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಿತ್ತರವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಲಗಳ ವಿಫಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್ ಇವರು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ತುಕಡಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.
[[ಚಿತ್ರ:USS_Abraham_Lincoln_(CVN-72)_Mission_Accomplished.jpg|right|thumb|ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದರಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.]]
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಭಾಷಣ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನ್ಯಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲೂ ’ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್‌’ನಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Operation Iraqi Freedom Maps|publisher=GlobalSecurity.Org|date=Unavailable|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom-ops-maps.htm}}&lt;/ref&gt;    ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಗಾರ್ಡ್‌‍ಗಳು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯು (ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ &quot;ಪ್ರತಿ-ಇರಾಕಿ ಬಲಗಳು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಳ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್/ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರವೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿಗಳು ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದರು. ಬಾಗ್ದಾದ್, ಆಲ್ ಅನ್‌ಬರ್, ಮತ್ತು ಸಲಾಹ್ ಆದ್ ದಿನ್ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 35% ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳ 73%ಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು (ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2006ರವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಶತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು (ಸುಮಾರು 80%.)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icasualties.org/oif/Province.aspx|title=iCasualties: Iraq Coalition Casualty Count - Deaths by Province Year/Month|publisher=Icasualties.org|date=|accessdate=2008-10-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080708203616/http://icasualties.org/oif/Province.aspx |archivedate = July 8, 2008}}&lt;/ref&gt;
ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಗೋರಿಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು: ಸಣ್ಣ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಮಿಸೈಲ್‌ಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳು, ಸ್ನಿಪ್ಪರ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಪೋಟಕ ಸಾಧನಗಳು (ಇಐಡಿ ಗಳು), ಕಾರ್ ಬಂಬ್‌ಗಳು, ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರೈಫಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ), ಮತ್ತು ಆರ್‌ಪಿಜಿಗಳು (ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಡ್ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್, ನೀರು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. 
[[ಚಿತ್ರ:M60iraq2003.jpg|right|thumb|ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ ಎನ್‌ಎಂಸಿಬಿ-15 ಸೀಬೀಸ್ (ನಾವಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಟಾಲಿಯನ್)]]
ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಇರಾಕ್ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವನತಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಏಕಿಕರಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಒಕ್ಕೂಟ-ಅಲ್ಲದ ಬಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತರಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ, ಅನುವರ್ತನಶೀಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Soriano&quot;&gt;{{cite news|title=Poll: Iraqis out of patience|publisher=USA Today|date=2004-04-30|url=http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|access-date=2010-11-02|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20160421044502/http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gloom descends on Iraqi leaders as civil war looms|author=Reuters|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165233/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇನೆಗಳು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ರಿವರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2003ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಗೆ, ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಅವುಗಳು ರಾಮ್‌ದಾನ್‌‍ನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪವಿತ್ರ ತಿಂಗಳಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ &quot;ರಾಮ್‌ದಾನ್ ಅಫೆನ್ಸೀವ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಬಲಗಳು ವಾಯು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ದಳವನ್ನು ಹೊಂಚುದಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಸೆದೆಬಡಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕದ ಆಕ್ರಮಣದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಗಸ್ತು ದಳಗಳು, ಸೈನಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಒಳಗೆ ಅಡಿಯಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹುಸೇನ್‌ರ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಳ ಆಲ್-ಔಜಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಬು ಹಿಷ್ಮಾದ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ವೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆ, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು, [[ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]], ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅವನತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು, ಇದು ಐಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಗ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

=== ಹುಸೇನ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ===
{{See also|Supreme Iraqi Criminal Tribunal|Trial of Saddam Hussein}}
[[ಚಿತ್ರ:TOW_uday_qusay_house.jpg|thumb|ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ ಮನೆಯ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ 65ನೇಯ ಎಂಪಿ ಸಿಒ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಮೂಲಕ ಟಿಒಡಬ್ಲೂ ಮಿಸೈಲ್ ದಾಳಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು, ಇರಾಕ್‌, 22 ಜುಲೈ 2003|link=Special:FilePath/TOW_uday_qusay_house.jpg]]
2003ರ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಉಳಿದ ಮುಖಂಡರುಗಳ ಅವನತಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದವು. ಜುಲೈ 22ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 101ನೆಯ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಸೇನೆ 20ರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಾಳಿಯು ಹುಸೇನ್‌ರ ಒಬ್ಬ ಮೊಮ್ಮಗನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಸೇಯ್) ಹತ್ಯೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 2003ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ರಿಟ್ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸೆರೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pentagon: Saddam is POW|publisher=CNN|date=2004-01-10|url=http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/01/09/sprj.nirq.saddam/}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ 4ನೆಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 121ರ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸದ್ದಾಮ್‌ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸುಳಿವುಗಳು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಬೆಂಗಾವಲುದಾರರಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam 'caught like a rat' in a hole|publisher=CNN|date=2003-12-15|url=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/12/14/sprj.irq.saddam.operation/index.html?iref=newssearch}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:SaddamSpiderHole.jpg|left|thumb|ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ಹೆಸೇನ್‌ನ್ನು ಅಡಗುತಾಣದಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು, 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003.]]
ಹುಸೇನ್‌ರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಇಳಿಕೆಯ ನಂತರ, ಕೆಲವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ (ಹಂಗಾಮಿ) ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶವನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷಣಾ ಸೇನೆಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಣ್ಣೆ ಆದಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ{{Nowrap|$20 billion}} ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಎಣ್ಣೆಯ ಆದಾಯವೂ ಕೂಡ ಶಾಲೆಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ನವೀಕರಣ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಘಟಕವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಇರಾಕಿ ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವರೆಂದರೆ ಶಿಯಾ ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಯೊತೊಲ್ಲಾಹ್ ಅಲಿ ಆಲ್-ಸಿಸ್ತಾನಿ. ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Why the U.S. is Running Scared of Elections in Iraq|publisher=Guardian (London) via Common Dreams|date=2004-01-19|url=http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|accessdate=2006-11-21|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116062212/http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಂಡಾಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಡಿಯಿರಿಸಿದರು. ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ (ದೊಂಬಿಯ) ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ ನಗರಗಳ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು (ಸದ್ರ ನಗರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery&gt;
File:GROM DN-SD-04-01612.JPEG|ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್‌ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಪಡೆಗಳ ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರನೆ.
File:VS-1.6 anti-tank mine.jpg|ಮೇ 18, 2004: ಸ್ಟಾಫ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಕೇವಿನ್ ಜಸೀನ್ ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದ್ ದುಜಯ್ಲ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಪಕ್ಕ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು.
File:Airborne and Special Forces Uday-Qusay raid, 2003.jpg|327ನೇಯ ಪದಾತಿದಳದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯ ಮೂರನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 20ಯ ಡೆಲ್ಟಾ ಪೋರ್ಸ್, ಉದಯ್ ಹುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಡಗುತಾಣದಲ್ಲಿ 
File:uday qusay house.jpg|ಮೊಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಮನೆಯನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು, ಜುಲೈ 31, 2003]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

==2004: ಬಂಡಾಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ==
{{Main|2004 in Iraq}}
:''ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಈ ಅವಧಿಯ ಎಲ್ಲ ಏಕೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾದಿಗಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ 2004, ಇರಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರತಿ-ಬಂಡಾಯಗಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಿಂದ ಪಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್'' 
[[File:Bremer signs Iraqi Sovereignty Transfer document, 2004 June 28.jpg|thumb|right|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಾಂತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್.ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮ್ನರ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇರಾಕಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು, ಜೂನ್ 28, 2004.|link=Special:FilePath/Bremer_signing.jpg]]
2004ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ ಶಮನದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಂಡಾಯಗಾರ ಬಲಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಪುನಃನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂಸಾಚಾರವು 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ (ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ]] ಗುಂಪು)ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾವು ಅಬು ಮುಸಬ್-ಅಲ್-ಜಾರ್ಕವಿಯಿಂದ ಬಂಡಾಯಗಾರತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. 
ಬಂಡಾಯಗಾರತ್ವವು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೇನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ನಂತರದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್‌ರು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ವಾದಿ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಸುನ್ನಿ ಬಂಡಾಯವು ಇರಾಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಶಿಯಾ ಮಹ್ಡಿ ಸೈನ್ಯವೂ ಕೂಡ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಉದ್ದೇಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇರಾಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗಗಳು ನಗರ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.
ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ಹೋರಾಟವು ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2004ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು, ನಾಲ್ಕು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಖಾಸಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಾವಲು ದಳವು ಒಂದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್‌ಎಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಯೂರೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/warriors/contractors/highrisk.html |title=frontline: private warriors: contractors: the high-risk contracting business |publisher=PBS |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ನಾಲ್ಕು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸ್ಕಾಟ್ ಹೆಲ್ವೆನ್ಸ್ಟನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಜೊವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೇ ಬ್ಯಾಟಲೊನಾ, ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಟೀಗ್ ಇವರುಗಳು ಗ್ರೇನೇಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ದೇಹವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೂಲಕ ಅವರ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಕೋಪದಿಂದ ಭುಗಿಲೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟ ಶವಗಳನ್ನು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್ ಬ್ರಿಜ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌ಗೆ ತೂಗುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/03/31/iraq.main/ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ ಸ್ಲೇನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್' ಬಾಡೀಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್] – CNN.com&lt;/ref&gt;
ಆ ಘಟನೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ನ್ಯೂಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಲ್ಲಿ ನೀಚತನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಯಶಸ್ವಿ &quot;ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು: ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧ.
[[File:Fallujah 2004 M1A1 Abrams.jpg|thumb|right|ಫಲುಜಾದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಹಾಂ,ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯ ಗನ್‌ನಿಂದ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಆಕ್ರಮಣವು ನವೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ನಿರ್ದಯವಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, &quot;[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯೂ ನಗರದ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ನಗರ ಯುದ್ಧ (ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಗರಗಳು).&quot;&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಈಗಲ್ ಪ್ರೂವ್ಸ್ ಇನ್ ಫಲುಜಾ ಫ್ಲೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050111214731/http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html |date=2005-01-11 }}, ''ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್''&lt;/ref&gt; ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವೈಟ್‌‍ ಪಾಸ್ಪರಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 46-ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧವು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1,350 ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ 95 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮರಣಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್ ನಗರವು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾಗರಿಕರು ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಗರಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 398–405&lt;/ref&gt;
ಆ ವರ್ಷದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಅಬು ಗ್ರೈಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಹಿರಂಗ, ಅದು ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಬು ಗ್ರೈಬ್ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ಮೊದಲ ವರದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇರಾಕಿ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಮೂದಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ''60 ನಿಮಿಷಗಳ II'' ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ (ಎಪ್ರಿಲ್ 28) ಮತ್ತು ಸೇಯ್‌ಮುರ್ ಎಮ್. ಹರ್ಶ್‌ರ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಲೇಖನದ (ಎಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು) ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.&lt;ref&gt;ಹೆರ್ಶ್, ಎಸ್. (ಮೇ 10, 2004) [https://web.archive.org/web/20040516231125/http://www.newyorker.com/fact/content/?040510fa_fact &quot;ಟಾರ್ಚರ್ ಎಟ್ ಅಬು ಗರಿಬ್‌&quot;] ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''&lt;/ref&gt; ಮಿಲಿಟರಿ ಸುದ್ದಿಗಾರ ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು (ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು).&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ಇ.ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್&lt;/ref&gt;
==2005: ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರ==
{{See|2005 in Iraq|Military transition team}}
ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸುನ್ನಿ ಬಹಿಷ್ಕರಣಗಳು ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು, ಪೌಲ್ ವೊಲ್ಫೊವಿಟ್ಜ್ ಇವರು 15,000 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಕೆಲಸದ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U.S. to pull out 15,000 from Iraq|publisher=BBC News|date=2005-02-04|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4235787.stm | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತ ಅವಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರತಿದಿನ 70ರ ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ 30ರ ಸರಾಸರಿಯವರೆಗೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ತ್ವರಿತವಾದ ಕೊನೆಯ ಇಂಗಿತಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಮೇ ತಿಂಗಳು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಯ ಹತ್ಯಾಕಂಡದ ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ಇರಾಕಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್‌ರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು ಸೌದಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಟೋರ್ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಗುರಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಶಿಯಾ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು, ಹಾಗೆಯೇ 79 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಸಿರಿಯನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ 2005ರ ಬೇಸಗೆಯು [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಗರದ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಟಾಲ್ ಅಫಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಣಿವೆಯ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಆ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Ricks-2006&quot;&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 413&lt;/ref&gt;
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15ರಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಸುನ್ನಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಕುರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಈ ಎಲ್ಲರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Ricks-2006&quot; /&gt;
ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ 34,131 ದಾಖಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 26,496 ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 414&lt;/ref&gt;
==2006: ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ==
{{See|2006 in Iraq|Civil war in Iraq|Operation Together Forward|Provincial Reconstruction Team}}
[[File:Bush and al-Maliki.jpg|thumb|upright|ನೂರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಜೂನ್ 2006ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರನ್ನು ಬೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.]]
2006ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಒಕ್ಕೂಟ-ವಿರೋಧಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿನ ನಗರ ಸಮರ್ರಾದಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಪೋಟನೆಯು ಆಲ್-ಕಾಯ್ದಾ ಮೂಲಕ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಸ್ಪೋಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಮಸೀದಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಬುಲೆಟ್‌ಗಳ ತೂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೃತ ದೇಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 165 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳುಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಸರಾಸರಿ ನರಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದಾಟಿತು, ಅಂದರೆ 11ರಿಂದ 33 ಮರಣಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒಂದು &quot;ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧದ-ತರಹದ ಸನ್ನಿವೇಶ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Decrying violence in Iraq, UN envoy urges national dialogue, international support|publisher=UN News Centre|date=2006-11-25|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20726&amp;Cr=Iraq&amp;Cr1=}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, 502ನೆಯ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರು, 14-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಇರಾಕ್ ಹುಡುಗಿ ಅಬೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಆಲ್-ಜುನಾಬಿಯನ್ನು ಮಾನಭಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವಳನ್ನು, ಅವಳ ತಂದೆ, ಅವಳ ತಾಯಿ ಫಾಕ್ರಿಯಾ ತಾಹಾ ಮುಹಾಸೆನ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆರು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದರು. ಸೈನಿಕರು ನಂತರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1211562,00.html ಎ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಶೇಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823140457/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1211562%2C00.html |date=2013-08-23 }} ಜುಲೈ 9, 2006&lt;/ref&gt; ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೈನಿಕರು ಮಾನಭಂಗ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯ ಆಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳಾದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಸೈನಿಕನು ಯುದ್ಧ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು, ಅದು ಮಹುಮುದಿಯಾಹ್ ಹತ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಶಟರ್ಡ್ ಡ್ರೀಮ್ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಇರಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026095318/http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ |date=2012-10-26 }} msnbc.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/iraqi-familys-relatives-confront-killer-20090529-bpm9.html | work=The Sydney Morning Herald | first=Brett | last=Barrouquere | title=Iraqi family's relatives confront killer | date=May 29, 2009}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸರ್ಕಾರವು ಮೇ 20, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರದ ತರುವಾಯದ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.
===ಇರಾಕ್‌ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್‌ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ===
{{Main|Iraq Study Group|Execution of Saddam Hussein}}
[[File:U.S. President George W. Bush with Lee Hamilton, left, and former Secretary of State James Baker in the Cabinet Room, Dec. 6. 2006.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ (ಎಡ) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ (ಬಲ) ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಐಎಸ್‌ಜಿಯು ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ (ಗಣರಾಜ್ಯ) ಮುಂಚಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ) ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪು ಮುಂಚಿನ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಯುಎಸ್‌ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ &quot;ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಮೃತ್ಯುಲೋಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಯುಎಸ್‌ ಸೇನೆಗಳು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&quot; ವರದಿಯ 79 ಶಿಫಾರಸುಗಳು [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಜೊತೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ತೀವ್ರತರವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಒಂದು ಪೆಂಟಾಗನ್ ವರದಿಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 960 ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಇವು 2005ರಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರದಿಂದ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Attacks in Iraq at All-Time High, Pentagon Report Says|publisher=PBS|date=2006-12-19|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2014-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115162534/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಒಕ್ಕೂಟ (ಸಮ್ಮಿಶ್ರ) ಸೇನೆಗಳು ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಮಿಲಿಟರಿ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಎಂಟು ಯುಎಸ್‌ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2005, 10ರಂದು ಹಾದಿಥಾದಲ್ಲಿ 24 ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದ ಬಗ್ಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 10 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯದ ಲೋಪದ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=8 Marines Charged With 24 Iraqi Slayings|publisher=FOX|date=2006-12-22|url=http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html | first=Thomas | last=Watkins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061224030716/http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html|archivedate=2006-12-24}}&lt;/ref&gt;
ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್‌ರು ಒಂದು ವರ್ಷದ-ದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಮಾನವತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2006ರಂದು ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam Hussein executed in Iraq|publisher=BBC|date=2006-12-30|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6218485.stm | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
==2007: ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ==
{{See|2007 in Iraq|Iraq War troop surge of 2007|Strategic reset}}
[[File:US Soldier in Iraq.jpg|thumb|upright|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೆಮಿಸಿಸ್ ಟ್ರೂಪ್, 3ನೇಯ ಸ್ಕ್ಯಾಡ್ರನ್, 2ನೇಯ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಮದ್ದು ತಾಗಿ ಸ್ಪೋಟವಾದ ನಂತರ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 18, 2007, ಬಾಗ್ದಾದ್‌, ಇರಾಕ್‌. ಸಿಪಿಸಿಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಚಿತ್ರಲ್ಯೂಕ್ ಥೋರ್ನ್‌ಬೆರ್ರಿ]]
ಜನವರಿ 10, 2007ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಇನ್ನು 21,500 ಸೈನಿಕರನ್ನು ರವಾನಿ ಮಾಡುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು {{Nowrap|$1.2 billion}} ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/01/20070110-7.html|title=President's Address to the Nation|date=2007-01-10|publisher=The White House}}&lt;/ref&gt;  ಜನವರಿ 23, 2007ರಲ್ಲಿ, 2007ರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ &quot;ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕೃತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2007ರಂದು, ಡೆವಿಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್‌‍ರನ್ನು ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಳ- ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌-I)ನ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜನರಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೇಸಿರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹುದ್ದೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಹೊಸ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಇರಾಕಿನ ಎಲ್ಲ ದಳಗಳ ವುಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ರೂಪರೇಖಿತ ಹೊಸ &quot;ಕ್ಷೋಭೆ&quot; ಸೇನಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|first=John|last=Holusha|title=Petraeus Calls Iraq Situation Dire|publisher=New York Times|date=January 23, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael|last=Gordon|title=Bush to Name a New General to Oversee Iraq|work=The New York Times|date=January 5, 2007}}&lt;/ref&gt; 2007 ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರ ಕ್ಲೋರಿನ್‌ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ಮೇ 10, 2007ರಂದು, 144 ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನಕಾರರು ವಾಪಸಾತಿಗೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಆಡಳಿತದ ಮನವಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/story/0,2933,271210,00.html ಇರಾಕ್‌ ಬಿಲ್ ಡಿಮಾಂಡ್ಸ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514040204/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C271210%2C00.html |date=2013-05-14 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್'', ಮೇ 10, 2007&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 3, 2007ರಂದು, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಬೇಡುವ ಮುನ್ನ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಲು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತು 85ರಿಂದ 59 ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1180960615762&amp;amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ವಾಟ್ಸ್ ಸೇ ಇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್‌-ಲೀಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918101451/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1180960615762 |date=2008-09-18 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ದ ಜೆರುಸಲೇಮ್'', ಜೂನ್ 5, 2007&lt;/ref&gt; ಇದಲ್ಲದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18, 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮನ್ನಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bush, Maliki Break Iraqi Law to Renew U.N. Mandate for Occupation|url=http://www.alternet.org/story/71144/|publisher=[[AlterNet]]|author=Raed Jarrar|coauthors=Joshua Holland|date=2007-12-20|accessdate=2008-06-12|archive-date=2012-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324100842/http://www.alternet.org/story/71144/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Land Rover Defender 110 patrol vehicles.jpg|thumb|ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ವೋಲ್ಫ್ಸ್]]
ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಸತತ ವಾಪಸಾತಿಯಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬ್ಲೇರ್ ಸಿನ್‌ಬಾದ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಬಸ್ರಾ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತದಿಂದ ವಾಪಸಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/6380933.stm ''ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಕಟ್'' ]&lt;/ref&gt; ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಡಾನಿಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೊ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೇನ್‌ರು ಕೂಡ ಇರಾಕಿನಿಂದ 441 ಡಾನಿಷ್ ಸೈನ್ಯಗಳ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಸೈನಿಕರ ತಂಡ ನಾಲ್ಕು ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳ ಜೊತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಅಲ್-ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/70F3CDDC-B326-45FC-9A2F-85F9E74FBF8C.htm ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್]&lt;/ref&gt;
===ಯೋಜಿತ ಸೈನ್ಯದ ಇಳಿಕೆ===
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007ರಂದು, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, &quot;ಮುಂದಿನ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೆ ಕಡಲಿನ ತಂಡದಿಂದ [ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ] ಆರಂಭಗೊಂಡು ಸುಮಾರು 30,000 ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ವಾಪಸಾತಿ ಮಾಡುವ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.&quot;&lt;ref&gt;ಪ್ಲಾಹರ್ಟಿ, ಎ. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007) [http://www.comcast.net/news/index.jsp?cat=GENERAL&amp;amp;fn=/2007/09/10/759884.html &quot;ಪೆಟ್ರೇಯಸ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್,&quot;] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''&lt;/ref&gt; ಸೆಂಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನಿಂದ ದಳಗಳ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bush pledges Iraq troop reduction|publisher=BBC News|date=2007-09-14|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6993721.stm|accessdate=2007-09-14}}&lt;/ref&gt; 5,700 ಸಿಬ್ಬಂದಿ 2007ರ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ವರೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಜುಲೈ 2008ರವರೆಗೆ ಇನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಬುಷ್ ಹೇಳಿದ್ದರು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಮುಂಚೆಯೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತಿತ್ತು.
===ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು===
[[File:US_Army_soldiers_in_a_firefight_near_Al_Doura,_Baghdad.jpg|thumb|right|ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2007ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಅಲ್ ದೌರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗೆ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುತ್ತುವರೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು.]]
ಮಾರ್ಚ 2008ರವರೆಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ವರದಿಯ ಅನುಸಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ 40-80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/06/23/iraq.security/|title=Pentagon: Violence down in Iraq since 'surge'|publisher=CNN|date=2008-06-23}}&lt;/ref&gt; ಆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಗಳು&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6983841.stm ಯುಎಸ್ ಸರ್ಜ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಫೆಲ್ಡ್ – ಇರಾಕಿ ಪೋಲ್] ಬಿಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://abcnews.go.com/US/story?id=3571504 ಫ್ಯೂ ಸೀ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಗೇನ್ಸ್] ಎಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007&lt;/ref&gt; ಪ್ರೆಶ್ನೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಬ್ಬ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಕ್ತಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 1,440ರಿಂದ 265ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಇರಾಕಿ ಒಳಪ್ರದೇಶ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆರಂಭದ ದಿನನಿತ್ಯ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದೇ 28-ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' 450ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ನೀಡಿದರು.
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಎನ್‌ವೈಟಿ'' ಯಿಂದ ತಾಳೆನೋಡಿದ ದಿನನಿತ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಇರಾಕಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಶವಾಗಾರದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇವು ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;[http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052%7Ctitle=www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052 &quot;ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡಿಕ್ರೀಸ್ ಡಿಬೆಟೇಬಲ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415195425/http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052%7Ctitle%3Dwww.telegram.com%2Fapps%2Fpbcs.dll%2Farticle%3FAID%3D%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052 |date=2016-04-15 }}. ಡೇಮಿಯನ್ ಕೇವ್‌ರಿಂದ—ದ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''. ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007 ''ವರ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಟೆಲೆಗ್ರಾಮ್ &amp;amp; ಗೆಜೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್.''&lt;/ref&gt;
ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕದನದ ಸಾವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ &quot;ಕ್ಷೋಭೆ&quot;ಯ ಮೊದಲ ಏಳು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸುಮಾರು 3.14ಕ್ಕೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು. ಇರಾಕ್‌ನ ಉಳಿದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/04/09/world/middleeast/09surge.html|title=Patterns of War Shift in Iraq Amid U.S. Buildup | work=The New York Times | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Edward | last2=Wong | date=April 9, 2007 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=6|title=icasualties.org|access-date=2010-11-02|archive-date=2008-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410070057/http://icasualties.org/oif/%28rb1qkx45ui3kpa55ngs5pj33%29/SumDetails.aspx?hndRef=6|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Houseraidiraqaug2007.jpg|thumb|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು ಅಮೆರಿಯಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಇರಾಕಿ ಮಹಿಳೆ, ಇರಾಕ್‌.ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯುಧ‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಪ್ರತಿ-ದಂಗೆ ತಂತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ]]
ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2007ರಂದು, ಇಡೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಭಯಂಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ದಾಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಕತಾನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬುಗಳ ಸರಣಿಯ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಆಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಗಡಿಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡವು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಕೈದಾಗೆ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಲ್ಲದ ಯಾಜಿದಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ದುವಾ ಖಲೀಲ್ ಅಸ್ವದ್ ಎಂಬ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗಿ ಒಬ್ಬ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಯಜಿದಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಪಂಗಡದ ನಡುವೆ ತೀವೃ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2149392,00.html &quot;ಸರ್ಚ್ ಗೋಸ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಡೆತ್ ಟೋಲ್ ಟಾಪ್ 250&quot;] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಗಸ್ಟ್ 15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Auer |first=Doug |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,22257645-663,00.html |title=&quot;Iraq toll could hit 500&quot; |publisher=News.com.au |date=2007-08-17 |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20120904140324/http://www.heraldsun.com.au/news/victoria/bomb-toll-rises-to-400/story-e6frf7mf-1111114201857 |archivedate=2012-09-04 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2151361,00.html &quot;ದೇ ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಅನ್‌ಟಿಲ್ ವಿ ಆರ್ ಆಲ್ ವೈಪ್ಡ್ ಔಟ್&quot;] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/08/22/world/middleeast/22iraq-top.html?_r=2&amp;amp;hp&amp;amp;oref=login&amp;amp;oref=slogin &quot;ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್ ಈಸ್ ರೇಸ್ಡ್ ಟು ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 500&quot;]&lt;/ref&gt;
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 2007ರಂದು ಅಬ್ದುಲ್ ಸತ್ತಾರ್ ಅಬು ರಿಷಾ ಎಂಬುವಾತ ರಮೇದಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ.&lt;ref&gt;{{citenews|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6993211.stm|title=Iraqi insurgents kill key U.S. ally|publisher=BBC News|date=2007-09-13|accessdate=2007-09-14}}&lt;/ref&gt; ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ಅಲ್-ಕೈದಾವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡಗಳ &quot;ಅನ್‌ಬರ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್&quot; ಎಂಬ ಸಂಘದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಈ ದಾಳಿಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Compton|first=Ann|coauthors=Terry McCarthy and Martha Raddatz|title=Top Sunni Sheik Killed in IED Attack|publisher=ABC News|date=2007-09-13|url=http://abcnews.go.com/Politics/story?id=3596631}}&lt;/ref&gt; ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಅಬು ರಿಷಾನನ್ನು &quot;ಬುಷ್‌ರ ಕೆಲವು ನಾಯಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ‌&quot; ಎಂದು ಮತ್ತು ಆ ಗುರುವಾರದ ದಾಳಿಯು &quot;ಒಂದು ವೀರತನದ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕಾಯಿತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/14/AR2007091402539.html|title=Mourners Vow Revenge at Sheik's Funeral - washingtonpost.com|publisher=Washingtonpost.com|date=September 14, 2007|accessdate=2008-09-10 | first=David | last=Rising}}&lt;/ref&gt;
[[File:OIF fatalities by month.png|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ,ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ ತಿಂಗಳುಗಾಳು ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ ಆದ ನಂತರದ ಗಲಭೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ನೋವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಮೇ 2007ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraq_casualties.htm ಯುಎಸ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟೀಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] GlobalSecurity.org&lt;/ref&gt; ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವೂ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 ಯುಎಸ್‌ ಜೆನರಲ್ ಇರಾಕ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡೌನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219200417/http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 |date=2007-12-19 }} ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007&lt;/ref&gt; ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕ್ಷೋಬೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece ಇರಾಕ್‌ – ದ ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಈಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919191355/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece |date=2011-09-19 }} ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007&lt;/ref&gt;
ಆದರೆ, ಪೆಂಟಗಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟೆಬಿಲಿಟಿ ಆಫೀಸ್(GAO) ನಂತಹ ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ''ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ'' ಮುಂದುವರೆದವು. ಅದಲ್ಲದೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ದೋರಣೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಹಾ ಜಿಎಒ ಹೇಳಿತು. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೋದ ವರದಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗರೀಕರ ಸಾವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.  2007 ರ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಯ ದಾಳಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|title=McClatchy Washington Bureau &amp;#124; 12/18/2007 &amp;#124; Despite drop in violence, Pentagon finds little long-term progress in Iraq|publisher=Mcclatchydc.com|author=Nancy A. Youssef|5=McClatchy Newspapers|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917225934/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದುದು ಇರಾಕಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ವರದಿಗಳು ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ನಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನವು 2007–08 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ಗಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಡುವೆ 2006–07 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಿಯಾ ಪಂಗಡದವರು ಗೆದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದವು; ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸುನ್ನಿಗಳನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಸುನ್ನಿ ಸಮುದಾಯದ ಹೋರಾಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ದ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಸುನ್ನಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸೋತು ಹೋಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ನಾಗರೀಕ ಸೈನ್ಯವೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2008, &quot;ಇರಾಕ್‌: ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಈಸ್ ಡೌನ್ – ಬಟ್ ನಾಟ್ ಬಿಕಾಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 'ಸರ್ಜ್': ಇಫ್ ಪೀವರ್ ಯುಎಸ್‌ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಆರ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಕಿಲ್ಡ್, ಇಟ್ ಈಸ್ ಓನ್ಲಿ ಬಿಕಾಸ್ ದ ಶಿಯಾ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾನ್ ನೌ ಡಾಮಿನೇಟ್&quot;, http://www.commondreams.org/headlಇನ್e/2008/09/15{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಶಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಾಗರೀಕ ಸೈನಿಕರು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾವುದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದರೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹೋಯಿತು.&lt;ref name=&quot;guardian2007&quot;&gt;{{cite web|author=Peter Beaumont|url=https://www.theguardian.com/world/2007/mar/04/usa.iraq |title=Sects slice up Iraq as U.S. troops 'surge' misfires |publisher=Guardian |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ahram2006&quot;&gt;{{cite web |url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |title=&quot;There is ethnic cleansing&quot; |publisher=Weekly.ahram.org.eg |date=2006-03-08 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101012224431/http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸಾರದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಜನಾಂಗೀಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ದಾಳಿ ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಗಳು ಸಹಾ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದವು. ಜಾನ್ ಅಗ್ನಿವ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತ ಪರಿಣತ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:&quot;''ಈ ದಾಳಿಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕುದುರೆ ಓಡಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಲಾಯಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದಂತೆ ಆಗಿತ್ತು.'' &quot;&lt;ref&gt;[https://www.sciencedaily.com/releases/2008/09/080919074830.htm ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜರಿ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಡೌಟ್ ಆನ್ ಸರ್ಜ್‌ಸ್ ಸಕ್ಸಸ್ ಇನ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ‌] ಸೈನ್ಸ್‌ಡೇಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;[http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSN1953066020080919 ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಶೋ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕ್ಲೀನ್-ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌], ರೈಟರ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2008&lt;/ref&gt;
ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರ ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ &quot;ದಾಳಿ&quot; 2007–2008 ರ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ, ಆ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತದಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರಗಳಾದ ಹಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಅವರನ್ನೇ ಗುರಿಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2008, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm &quot;ಯುಎಸ್‌ '][http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm ಸ್ಪೈಯಿಂಗ್ ಆನ್ ಇರಾಕಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್&quot;] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ''ದ ವಾರ್ ವಿದಿನ್: ಎ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, 2006–2008'' ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‍ರಿಂದ&lt;/ref&gt;
ಬಸ್ರಾ ಬಳಿಯ ಶಿಯಾ ಜನಾಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯವು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಬಸ್ರಾ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿತ್ತು.
===ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು===
[[File:Congbench.PNG|thumb|right|ಆಫಿಶಿಯಲ್ ಇರಾಕ್-ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, 2007.|link=Special:FilePath/Congbench.PNG]]
ಇರಾಕ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ವಿದೇಶೀ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಯು.ಎನ್. ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯು 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಾಸನ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಾಯಕ ಮನವಿಗೆ 275 ಜನ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ 144 ಜನ ಶಾಸಕರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕದಳವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕಬಲದ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಯುಎನ್ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯನ್ನು &quot;ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ&quot; ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;ಅಬ್ದುಲ್-ಜಹ್ರಾ, ಕ್ಯೂ. (ಮೇ 10, 2007) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/10/AR2007051000387.html &quot;ಇರಾಕಿ ಬಿಲ್ ಆನ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್ ಡಿಸ್ಕಸ್ಡ್&quot;] ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಪಡೆದದ್ದು&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಭಾಪತಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಶಾಸಕರ&lt;ref&gt;ಜರರ್, ಆರ್. ಮತ್ತು ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್, ಜೆ. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ &quot;ಮೆಜಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇರಾಕಿ ಲಾಮೇಕರ್ಸ್ ನೌ ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಒಕ್ಯುಪೇಶನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513073953/http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ |date=2009-05-13 }} ''AlterNet.org''  ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು&lt;/ref&gt; ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 59% ಜನ ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಸಾದ್, ಎಲ್. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.galluppoll.com/content/?ci=27532 &quot;ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಫೆವರ್ ಇರಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌ಟೇಬಲ್, ಡೋಂಟ್ ಫೊರ್ಸಿ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ&quot;] ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೆ/ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಟೋಲ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.&lt;/ref&gt;
2007ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ &quot;ನಾಗರಿಕ ಸೈನಿಕಪಡೆ&quot;ಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇರಾಕಿನ ಸನ್ನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ರಕ್ಷಕ ಸೈನಿಕಪಡೆಯು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=US uses Sunnis to patrol streets|publisher=New York Times|date=2007-08-20|url=http://www.theage.com.au/news/world/us-uses-sunnis-to-patrol-streets/2007/08/19/1187462082102.html | location=Melbourne}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ===
{{See|United States-Iran relations|Karbala provincial headquarters raid}}
2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ‌ದವರು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳವನ್ನು [ದೇವಾಲಯವನ್ನು] ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಕುರ್ದಿಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಪರ್ಟಿ ಫಾರ್ ಫ್ರೀ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌[ಪೆಜಕ್] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದುದರಿಂದ [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಿಂದ ಇರಾನಿನ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪೆಜಕ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಅನೇಕ ಕುರ್ದಿಸ್ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಆಪಾದಿತ ಗಡಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಇರಾನಿನ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರಗೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Collins|first=Chris|coauthors=Yaseen Taha|title=Iranians attack Kurdish rebels in Iraq|publisher=McClatchy Washington Bureau|date=2007-08-23|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703071530/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡಿರುವ ಇರಾನಿನ ಕುಡ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಬುಷ್‌ರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕರು &quot;ಇರಾಕಿನ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಇಎಫ್‌ಪಿ ಸಾಧನಗಳ ಸಹಿತ ಇತರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಾನ್ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಈ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೊದಗಿಸಲು ಇವರು ವಿಫಲರಾದರು. 2007ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡನೆಗಳು ಇರಾನಿನ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2007ರ ನವಂಬರ್ 21ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಗಳ ತರಬೇತುದಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಫ್ಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಡುಬಿಕ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆಯುಧಗಳು, ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇರಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ &quot;ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರ&quot; ದ ಬಗ್ಗೆ ಇರಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|title=US general says Iran helping stop Iraq bloodshed|publisher=Agence France Presse|date=2007-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|archivedate=2007-06-09}}&lt;/ref&gt;
===ಟರ್ಕಿಯೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ===
{{See|2008 Turkish incursion into northern Iraq}}
ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಿಕೆಕೆ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಗಡಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂದುವರೆದು ಇದು ಟರ್ಕಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದ ಟರ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದುವು. ಪಿಕೆಕೆ ನಾಯಕನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತನು &quot;ಟರ್ಕಿ ತಮ್ಮಲ್ಲುಂಟಾದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಈ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಸುಭದ್ರತೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದನು..&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=https://www.youtube.com/watch?v=BkIYSSu21GM&amp;feature=fvst |title=Heart of the PKK - Iraq |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2007 ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ &quot;ಹಾಟ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್&quot; ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ ಭಾಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮೌಂಟ್ ಕುಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಳವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪಿಕೆಕೆ ಮೂಲವನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಣಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB119203192366554757.html?mod=googlenews_wsj, ಲಿಂಕ್ ಇನ್ಯಾಕ್ಟೀವ್]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Robertson|first=Nic|coauthors=Ingrid Formanek and Talia Kayali|title=Attacks cross Iraq-Turkey border|publisher=CNN|date=2007-10-14|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|access-date=2010-11-02|archive-date=2017-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203172513/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Meixler|first=Louis|title=Turkey May Attack Kurds Using Airstrikes, Troops|publisher=Bloomberg|date=2007-10-23|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aa16LVehMeiU&amp;refer=home}}&lt;/ref&gt; ನವಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಇರಾಕಿನ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದುವು. ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಬುಗಿಲೆದ್ದಾಗ ನಡೆದ ವಿಮಾನದಳದ ಆಕ್ರಮಣವು ಮೊದಲನೆಯದು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Barazanji|first=Yahya|title=Turkish Helicopters Strike Inside Iraq|publisher=Huffington Post|date=2007-11-13|url=http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20071113/iraq-turkey-kurds/}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಸರಣಿ ಆಕ್ರಮಣವು ಕ್ವಾಂಡಿಲ್, ಝಾಪ್, ಅವಶಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾಕುರ್ಕ್ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಕಮಣದಿಂದ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕುರ್ದಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Tavernise|first=Sabrina|title=Turkey Bombs Kurdish Militant Targets in Iraq|publisher=New York Times|date=2007-12-16|url=https://www.nytimes.com/2007/12/16/world/middleeast/16cnd-turkey.html?_r=1&amp;hp&amp;oref=slogin}}&lt;/ref&gt;
ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಟರ್ಕಿ ಅಧಿಕಾರೀ ವರ್ಗ ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cloud|first=David S.|coauthors=Eric Schmitt|title=U.S. Weapons, Given to Iraqis, Move to Turkey|publisher=New York Times|date=2007-08-30|url=https://www.nytimes.com/2007/08/30/washington/30contract.html}}&lt;/ref&gt; 
===ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾಗ್ವಾದ===
{{Main|Blackwater Baghdad shootings}}
2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಯುಎಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್ಎಯು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೋಟಾರ್‌ಕ್ಯಾಡ್ ಸಮೀಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತದೊಡನೆ ಉಂಟಾದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟ ನಡೆಸಿ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗುವನ್ನೂ ಕೂಡಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಜನ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಂದುದರಲ್ಲಿ ಶಾಮೀಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Glanz|first=James|coauthors=Sabrina Tavernise|title=Blackwater Shooting Scene Was Chaotic|publisher=New York Times|date=2007-09-28|url=https://www.nytimes.com/2007/09/28/world/middleeast/28blackwater.html?em&amp;ex=1191124800&amp;en=4f97093bf0477829&amp;ei=5087%0A}}&lt;/ref&gt; ಅಪಾದಿತ ಕೈಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಯು ಮುಂದುವರೆದು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ತನಿಖೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿವೆ. 1,000 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ತಂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಲಾಕ್ ವಾಟರ್ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಇರಾಕಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಗುಂಪು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mroue|first=Bassem|title=Blackwater License Being Revoked in Iraq|publisher=The Guardian (London)|date=2007-09-17|url=http://saywhen.wordpress.com/2007/09/17/blackwater-license-being-revoked-in-iraq/}}&lt;/ref&gt; 
==2008: ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು==
{{See|2008 in Iraq}}
[[File:080216 3-14 graduation.jpg|thumb|right|3ನೇ ಸೇನಾತುಕಡಿ ಸೈನಿಕರು, 14ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.]]
[[File:Iraqi T-72 on parade.jpg|thumb|right|2ನೇ ಇರಾಕಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ಸ್ ಇರಾಕಿ T-72 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಂಪ್ ತಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತವೆ.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು 2008ರ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡು ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಆರಂಭವಾಗುವುವ ಮೊದಲಿಗಿಂತ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಹಿಂಸೆ&quot;ಯ ಪ್ರಮಾಣವು 80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಯದ್ಧ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 904, ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 314 ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |title=&quot;U.S. Deaths in Iraq Decrease in 2008&quot; |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124038/http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಪ್ರಕಾರ 2007 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ 3,500 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ 2008 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 490 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು, ಆದರೆ 2008ರ ಮಧ್ಯದ ನಂತರ ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರವು ಸುಮಾರು 200ರಿಂದ 300 ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 1,600 ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2008ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು 100 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 200ರಿಂದ 300 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf &quot;''ಇರಾಕ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್: ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೇರಿಯೇಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇನ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಸದ್ದಾಂ ಇರಾಕ್‌'' &quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051703/http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf |date=2009-06-20 }}, ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ‌ಟಿಟ್ಯೂಶನ್&lt;/ref&gt;
ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಯಾ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನ್ಯೂರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದನು. ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮೆಹ್ದಿ ಆರ್ಮಿ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ದೇಶದ ಶಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕಡೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದ್ರ್ ನಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ‌, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಸ್ರಾದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ನಗರವು &quot;ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ&quot; ಮತ್ತು ಕೊಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮೆಂಚೆಸ್ಟರ್]]‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 &quot;ಡಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮೇಜರ್. ಜನರಲ್. ಸಲ್ಮಾನ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124033/http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 |date=2009-11-30 }}, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ವರದಿಯ ನಕಲು ಪ್ರತಿ&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ದೇಶದದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೋಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಇದು ಇರಾಕಿನ ಬದಲಾದ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯವು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U.S. credits Iran for drop in Iraq roadside bombs|publisher=The Guardian|date=2008-12-12|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/12/iran-iraq | location=London | first=Mark | last=Tran | accessdate=May 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
ಜಾಗೃತಿ ಚಳವಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ಮರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಸನ್ನಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Awakening fears for Iraq's future|publisher=BBC|date=2008-10-01|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7645647.stm | first=Hugh | last=Sykes}}&lt;/ref&gt; ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್-ಕೈದಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಕೋಟೆಯಾದ ಮಸೂಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iraq: Al-Qaida intensifies its stranglehold in the world's most dangerous city|publisher=The Guardian|date=2008-09-15|url=https://www.theguardian.com/world/2008/sep/15/iraq.alqaida | location=London | first=Jonathan | last=Steele | accessdate=May 5, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs &quot;ಆಪರೇಶನ್ ಮದರ್ ಆಫ್ ಟು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401092645/http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs |date=2010-04-01 }}, ಯುದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ&lt;/ref&gt;
[[File:Kurdish_lands_(3D).gif|thumb|ಉತ್ತರ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಟರ್ಕಿಯ 3D ಮ್ಯಾಪ್]]ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಟರ್ಕಿಯು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನ ಕ್ವಾಂಡೀಲ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಿಕೆಕೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statewatch.org/terrorlists/docs/EUterrorlist-May-06.pdf |title=EU terror list |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050324113844/http://www.state.gov/s/ct/rls/fs/37191.htm ಯುಎಸ್‌ಟೆರರ್ ಲಿಸ್ಟ್]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=NATO chief declares PKK terrorist group|publisher=Xinhua|date=2005-12-20|url=http://english.people.com.cn/200512/20/eng20051220_229424.html}}&lt;/ref&gt; ನಡುವೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ಒಂಭತ್ತು ದಿನಗಳ ಧೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10,000 ಟರ್ಕಿ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನೊಳಗೆ 25ಕಿಮೀ ಮುಂದುವರೆದರು. 1995ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದು ಟರ್ಕಿಯವರು ನಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ನೆಲ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bentley|first=Mark|title=Turkish Army Begins Ground Assault on PKK in Iraq|publisher=Bloomberg|date=2008-02-22|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aAwz3G7kM9rE&amp;refer=home}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gov't gives no timetable for return|publisher=Turkish Daily News|date=2008-02-26|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116042340/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ದಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೂಡಲೇ ಇರಾಕಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kamber|first=Michael|title=Iraq Cabinet Demands Turks Leave Kurdish Area in North|publisher=New York Times|date=2008-02-27|url=https://www.nytimes.com/2008/02/27/world/middleeast/27iraq.html?bl&amp;ex=1204261200&amp;en=0667d0ff53b714a8&amp;ei=5087%0A}}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರವರಿ 29ರಂದು ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳು ವಾಪಸಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Torchia|first=Christopher|title=Turkish Troops Withdraw from Iraq|agency=Associated Press|date=2008-02-29|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hHDG79AIius7McB6xz3lTQFLIdhQD8V479B00}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt; ಕರ್ದ್ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಕುಕ್ ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯವು ಇರಾಕಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. 
ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅವರು 2008ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಸಂಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ನಡೆದ &quot;ಯು. ಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸೈನಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಒಪ್ಪಂದ&quot; ದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡ &quot;ಪರಿವರ್ತನೆ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot; /&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯ ನಾಯಕ, ಯುಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ರೈಮಂಡ್ ಟಿ ಒಡಿರ್ನೋ &quot;ಸೈನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು (ಟ್ರಾನ್ಶಿಶನ್ಸ್) ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಮಯ&quot; ಗುರುತಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot; /&gt;
===ಶಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ:===
{{See|Iraq Spring Fighting of 2008|Siege of Sadr City|Battle of Basra (2008)}}
[[File:IA-Sadr-City-04242008.jpg|thumb|left|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದರ್ ನಗರದ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ‌ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 42ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ಸೈನಿಕ, 11ನೆಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಸುತ್ತುವರೆದು ಗುರಿಹಿಡಿದರು, ಎಪ್ರಿಲ್‌ 17, 2008]]
ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ, ಬಂಡುಕೋರರ ವಶದಿಂದ ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಾಯುದಳದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ &quot;ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ&quot; ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಭೂಸೈನ್ಯದ ನೆರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹ್ದಿ ಸೈನ್ಯವು ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Dagher|first=Sam|title=Across Iraq, battles erupt with Mahdi Army|publisher=Christian Science Monitor|date=2008-03-26|page=2|url=http://www.csmonitor.com/2008/0326/p01s13-woiq.html?page=2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;driveinbasra&quot;&gt;{{cite news|author=Stephen Farrell and Ahmar Karim|title=Drive in Basra by Iraqi Army Makes Gains|publisher=The New York Times|date=2008-05-12|url=https://www.nytimes.com/2008/05/12/world/middleeast/12basra.html?ref=middleeast|accessdate=2008-05-12}}&lt;/ref&gt; ಹೋರಾಟವು ಸದರ್ ಪಟ್ಟಣ, ಅಲ್ ಕುಟ್, ಅಲ್ ಹಿಲಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಹೋರಾಟವು ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಂಡುಕೋರರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತ ಸಾಗಿತು, ತೀವ್ರವಾದ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಸದ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2008ರಂದು ಇರಾಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾಪ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಾಡ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಕ್ವಾಸೀಮ್ ಸುಲೈಮಾನಿ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಅಲ್-ಸದರ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fadel|first=Leila|title=After Iranian mediation, firebrand Iraqi cleric orders halt to attacks|publisher=McClatchy Newspapers|date=2008-03-30|url=https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|access-date=2021-08-09|archive-date=2020-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526235759/https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಂಡುಕೋರರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತ್ಯಾಗಮಾಡಿದರು.
ಮೇ 12, 2008ರಿಂದ &quot;ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬಸ್ರಾದ ಜನರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. &quot;ಮಹಿಳೆಯರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು,ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬಂದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಸ್ಲಾಂ ಬಂಡುಕೋರರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ ಹಾಕುವವರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು&quot;, ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಅರಾಜಕತೆ ಪುನರಾರಂಭಾಗಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ನಿವಾಸಿಯು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ &quot;ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ&quot;.&lt;ref name=&quot;driveinbasra&quot; /&gt;
ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು 114, ಆದರೆ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ 250ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು, ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಳಿ ನಡೆದವು.
===ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು/ಘೋಷಣೆಗಳು===
[[File:General David Petraeus in testimony before Congress.jpg|thumb|upright|left|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು.]]
2008ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು ಯುಎಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಸ್ &quot;ನಾನು ಹಲವು ಭಾರಿ ಗಮನಿಸಿದ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ, ಸುರಂಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ&quot; (ಇದುವರೆಗೂ ನಮಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ) ಎಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿಯಟ್ನಾಂ-ಇರಾದ ಜನರಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮೋರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ರೆಮ್ಸ್ಕಿ, ಜೆ. (4/09/08) [https://web.archive.org/web/20080415182548/http://www.buffalonews.com/180/story/318826.html &quot;ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಅರ್ಜ್ಸ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಡಿಲೇ&quot;] ''ಬಫೆಲೋ ನ್ಯೂಸ್''&lt;/ref&gt;  ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ ಎಂದು ಸೆನೇಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿ, &quot;ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಡುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಪೆಟ್ರಿಯಸ್ ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;ಸ್ಮಿತ್, ಎಸ್.ಎ. (ಎಪ್ರಿಲ್ 9, 2008) [http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080409/NEWS03/804090318/1002/LOCAL &quot;ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಿಲ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222220349/http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080409%2FNEWS03%2F804090318%2F1002%2FLOCAL |date=2014-02-22 }} ಇಂಡಿಯಾನಾ ''ಜರ್ನಲ್-ಗೆಜೆಟ್''&lt;/ref&gt;
ಆಗಿನ ಸೆನೆಟ್ ಕಮಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋ ಬಿಡನ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಭಾರಿ ಕ್ರೂಕರ್ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕೈದಾ]] ಸಂಘಟನೆಗಿಂತ ಅಫ್ಘಾನ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಓಸಾಮ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಸಂಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;ಎಂಬಿಡರ್, ಎಂ. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2002) [http://marcambinder.theatlantic.com/archives/2008/04/bidens_audition.php &quot;ಬಿಡನ್ಸ್ ಆಡಿಶನ್?&quot;] ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್''&lt;/ref&gt; ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಯುಎಸ್‌ನ ಕಂದಾಯ ಪಾವತಿದಾರರು ಇರಾಕಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರಿದರು. 
===ಇರಾಕ್ ಭದ್ರತಾ ಬಲವು ಪುನಃಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗುವಿಕೆ===
[[File:Iraqi soldiers and Blackhawk.jpg|thumb|right|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಾಳಿ ಮಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಟಾಸ್ಕ್ ಪೋರ್ಸ್ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುಎಚ್-60 ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹಾಕ್ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಯುನಿಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಇರಾಕ್ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ-16 ಮತ್ತು ಎಂ-4 ರೈಫಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಎಕೆ - ೪೭|ಎಕೆ-47]]ರೈಫಲ್ ನೀಡಿ ಯುದ್ಧ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Michaels |first=Jim |url=http://www.usatoday.com/news/military/2008-05-21-iraqarms_N.htm |title=Iraqi forces load up on U.S. arms |publisher=Usatoday.com |date=2008-05-22 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;  2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಒಂದೇ {{Nowrap|$12.5 billion}}{{Nowrap|$34 billion}}ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ (F-16 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು).&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |title=Business as usual for U.S. arms sales |publisher=Atimes.com |date=2008-09-24 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724093252/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
36 F-16ನಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 24 ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್‌ನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ $2.4 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್, ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು, ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಧದ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು {{Nowrap|$10 billion}} ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು 400ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ {{Nowrap|$3 billion}} ಮತ್ತು ಆರು C-130J ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು{{Nowrap|$1.5 billion}} &lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB122056503871901333.html.html ಇರಾಕ್‌ ಸೀಕ್ಸ್ ಎಫ್-16 ಫೈಟರ್ಸ್] (''ವಾಲ್ ಸೇಂಟ್ ಜರ್ನಲ್'' )&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ ರೀ-ಆರ್ಮಿಂಗ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609143536/http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ |date=2016-06-09 }} (''ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೇಸ್'' )&lt;/ref&gt; 2005ರಿಂದ 2008ವರೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು $20 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು‌.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |title=Center for Arms Control and Non-Proliferation: U.S. Surges $11 Billion in Arms Sales to Iraq |publisher=Armscontrolcenter.org |date=2008-08-06 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713020435/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್===
{{Main|U.S.-Iraq Status of Forces Agreement}}
ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2008ರಂದು ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Zawya&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |title=Iraq presidential council endorses U.S. security pact |publisher=Zawya.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180133/http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 30, 2009ರಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕಿ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2011ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ ಸಾಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿನ ನಿಧಾನತೆ, 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;bbcsofa&quot;&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7752580.stm &quot;ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಯುಎಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |title=ವೈಟ್ ಹೌಸ್: ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825022056/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಂಧಿತರನ್ನು 24ಗಂಟೆಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಾರಂಟ್(ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರ)ನ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ..&lt;ref name=&quot;sofatext&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:L company 3rd Battalion 3rd Marines search house.jpg|thumb|ಅಲ್ ಅನ್ಬರ್ ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ 3ನೇ ನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ 3ನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಇರಾಕಿನ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇದು ಅನ್ವಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರದಿರುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಅನಿಶ್ಚಿತ &quot;ಗಂಭೀರ ಅನಾಲೋಚಿತ ಘಾತುಕಕೃತ್ಯ&quot; ಎಸಗಿದರೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರು ಯುಎಸ್-ಇರಾಕ್ ಜಂಟಿ ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನಿರ್ಧರಿತ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 
&lt;ref name=&quot;Juris&quot;&gt;&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿರದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು &quot;ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾದ ಅಪರಾಧ&quot; ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಇರಾಕ್‌ ನ್ಯಾಯಾಂಗವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿದ್ದಾಗಾಗ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಗಳು ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು (ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸಗಾರರ) ಕೂಡ ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;/blockquote&gt;[http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ ''ಆರ್ಮ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸೆಂಟರ್'' : ಹೌ ಕಂಫರ್ಟೇಬಲ್ ಈಸ್ ದ ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಎಸ್‌ಒಎಫ್‌ಎ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128062748/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ |date=2015-01-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JMOCC&quot;&gt;&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುವ ನಡುವೆಯೆ ಇರಾಕ್ ಸಾರ್ವಭೌವತ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ರೇ ಒಜಿಯರ್ನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;/blockquote&gt;[http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-transition24-2008dec24,0,5731621.story ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಇನ್ ಇರಾಕ್‌,ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್-ಆಫ್-ಪವರ್ ಕಮಿಟಿ ಹ್ಯಾವ್ ಯೆಟ್ ಟು ಟೇಕ್ ಶೇಪ್]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement (Unofficial Translation) |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ihtsofa&quot;&gt;ರುಬಿನ್, ಎ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20130715040423/http://www.iht.com/articles/2008/11/27/africa/27iraq-sofa.php &quot;ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಪ್ರೋವ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್&quot;] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್''&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು &quot;ಲೋಪದೋಷ&quot;ವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ &lt;ref name=&quot;Silent&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |title=U.S. staying silent on its view of Iraq pact until after vote |publisher=Mcclatchydc.com |date=2008-11-25 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231033639/http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು, ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;WPSist&quot;&gt;{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/29/AR2008112900341_pf.html |title='&amp;#39;Washington Post'&amp;#39;: Top Shiite Cleric in Iraq Raises Concerns About Security Pact |publisher=Washingtonpost.com |date=2008-11-29 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2011ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆ &quot;ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಾವಿರಗಳಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾ ತುಕಡಿ&quot; ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;GatesResidual&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/22/washington/22combat.html?_r=1&amp;amp;hp ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟು ರೀಡಿಫೈನ್ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;
[[File:F-16 June 2008.jpg|thumb|left|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯುದಳ-16C ಇರಾಕ್‌‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು.]]
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯ ವಿಧಿಗಳು ಸುಧೀರ್ಘವಾಗುವುದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಎಸ್ಓಎಫ್‌ಎ &lt;ref name=&quot;SadrProtests&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20081201103604/http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/28/news/ML-Iraq-Al-Sadr.php &quot;ಇರಾಕ್‌: ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಅಲ್ ಸರ್ದ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪೀಸ್‌ಫುಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್&quot;] (''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' )&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AMS&quot;&gt;{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |title=SOFA not sitting well in Iraq |publisher=Atimes.com |date=2008-12-02 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701025851/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refugees&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&amp;categ_id=2&amp;article_id=98188 |title=Iraqi refugees in Syria protest against military pact with U.S |publisher=Dailystar.com.lb |date=2008-12-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107200053/http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&amp;categ_id=2&amp;article_id=98188 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೀಳಲು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ &lt;ref name=&quot;Refugees&quot;/&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್ ಚೌಕದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟರು. ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಜನರು 2011ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯದ ಆಶಾಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;IHT_Mixed&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |title=ಪೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್ ಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಪೊಂಡರ್ ಯುಎಸ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಗ್ರೇಮೆಂಟ್ |access-date=2013-01-03 |archive-date=2008-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081128172225/http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4 ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Zawya&quot; /&gt;}
ಗ್ರಾಂಡ್ ಅಯಟೊಲ್ಲಾ ಆಲಿ ಹುಸ್ಸೇನಿ ಆಲ್ ಸಿಸ್ಟಾನಿಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರ(ಒಕ್ಕಲುಗಾರ)ರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಸಾಗಾಣಿಕೆ [ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು] ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಇರುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗದು, ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರೇ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಬಳಿಕ ಸಾವಿರಾರು ಇರಾಕ್ ಜನರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಭೆಸೇರಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಡುವಿನ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗತೊಡಗಿದರು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾರ ಅಂತಿಮವಾಗಿಯೂ, ಮಧ್ಯಂತರ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೂ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ಜನಮತಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುರಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |title=Iraqis hold anti-U.S. rally in Baghdad |publisher=Aljazeera.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428202824/http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |archivedate=2011-04-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
==2009: ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮರು ಆಯೋಜನೆ==
{{See|2009 in Iraq}}
===ಹಸಿರು ವಲಯದ ವರ್ಗಾವಣೆ===
[[File:Baghdad - airport and green zone.jpg|right|thumb|300px|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ವಲಯದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ‌.]]
2009 ಜನವರಿ 1ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾವು ಹಸಿರು ವಲಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ದೇಶದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನರ್ವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್, ಜನವರಿ 1ನೇ ತಾರೀಖನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ದಿನ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಗುರುತಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಪುನರ್ವಶದ ಕುರುಹಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೂ ನೈಜ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದಂತಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆಯಿತು ಎಂದು ಅಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಲೆಡ್‌ನ ಗುಂಪಿನ ಏಕಾಏಕಿ ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಷಿಯಾ ಪಂಥದ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ಮುಕ್ತಾದ ಅಲ್-ಸಾದರ್ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗೆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/01/31/iraq.civilians/index.html?iref=newssearch |title=Iraqi civilian deaths down in January |publisher=CNN |date=2009-01-31 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
===ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆ===
{{Main|Iraqi governorate elections, 2009}}
[[File:2009 Iraqi elections.png|thumb|right|ಚುನಾವಣಾ ನಕ್ಷೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಲಯ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]]
2009 ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚನಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/02/08/weekinreview/08myers.html ಸ್ಟೀವನ್ ಲೀ ಮೈಯರ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2009, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮತ್ತಿತರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/01/22/world/middleeast/22iraq.html?ref=world ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಎ ಟಾಪ್ ಸುನ್ನಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1407389&amp;lang=en |title=Gunmen kill Iraqi soldier south of Baghdad |publisher=News.trend.az |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-07-12 |archive-url=https://archive.is/20120712005409/http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1407389&amp;lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/01/16/AR2009011604191.html?hpid=topnews |title= Province Candidate Killed In Iraq |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/02/13/world/middleeast/13iraq.html?ref=world ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಎಕ್ರಾಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಕಿಲ್ಸ್ 13, ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್ ಎ ಸುನ್ನಿ ಪೊಲಿಟಿಶಿಯನ್ ]&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿ ಮತದಾರರು ಮತದಾನ ಮಾಡದೇ ವಾಪಸಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ವಿಫಲವಾದರು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ProvVote&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |title=''ಸೆಂಟರ್ ಡೇಲಿ'' : ಲೊ ಟರ್ನ್‍ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್ಸ್‌' ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟ್ಸ್ ಎ ಡಿಸ್‌ಇಲ್ಯೂಷನ್ಡ್ ನೇಶನ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212014733/http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಯಬಾರಿ ರೈನ್ ಕ್ರೂಕರ್, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ವಾಪಸಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-turnout2-2009feb02,0,5997336.story |title=Iraq vote turnout fails to meet expectations |publisher=Los Angeles Times|date=2009-02-02 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಗುಂಪು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯರಹಿತ ಮತ್ತು ಮೋಸ ಎಂದು ದೂರಿದರು.&lt;ref name=&quot;ProvVote&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Nabil Al-jurani |agency=Associated Press |url=http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |title=Iraq: Sunni tribal leader says he can prove fraud |publisher=MSNBC |date=2009-02-04 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103031733/http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |title=Iraq's Sadrists complain of vote fraud |publisher=Middle-east-online.com |date=2009-02-07 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಂಚೆ ಮತದಾನದ ನಂತರ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಫ್ಯೂವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರೂ ಸಹ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೇಸರಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090214012058/http://www.iht.com/articles/2009/02/10/mideast/anbar.1-426529.php ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' : ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಫೈಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;
===ಸಮರತಂತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಘೋಷಣೆ===
{{Wikinews|Obama sets deadline to withdraw troops from Iraq}}
2009 ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಕಾರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಮೆರೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಲೇಜ್ಯೂನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು ಮುಗಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 2011ರ ಕೊನೆವರೆಗೆ ಸದ್ಯ ಅಲ್ಲಿರುವ 50000 ಗುಂಪಿನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನಲ್ ಫೋರ್ಸು (ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆ) ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿ, ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎದುರಿಸುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ರೀತಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಇರಾಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಸಹ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ 2010ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು 2011ರಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಈ ಮೊದಲು ರಾಜಿಗೆ ಒಪ್ಪದ ಕೆಲ ಇರಾಕಿಗಳು ಶಾಂತತೆಯಿಂದ ಇರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಬಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/02/27/us/politics/27obama-text.html?pagewanted=1|title=Obama's Speech at Camp Lejeune, N.C.|agency=The New York Times|date=February 27, 2009}}&lt;/ref&gt;
ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಂದು ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್ ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ನಿರ್ಗಮನ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಗಾಬರಿ ಪಡುವುದು ಬೇಡ. ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನಿಕ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.france24.com/en/20090226-iraq-not-fazed-pending-us-pullout-maliki|agency=AFP|title=Iraq not fazed by pending U.S. pullout: Maliki|first=Ines|last=Bel Aiba|date=February 26, 2009}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;.
===ಆರನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು===
2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸರ್ವಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಥನದ ಆರನೇ ವರ್ಷದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನರ ತಂಡವು ನಗರದ ಪಥನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಂಡವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇರಾಕಿಗಳ ಜನಸಂದಣಿಯು ಸಾದರ್ ನಗರದ ಸ್ಲಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಉದ್ದದವರೆಗೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 5 ಕಿ.ಮೀ (3 ಮೈಲಿ)ವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮಾಜಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಸದ್ದಾಂನ{{Citation needed|date=September 2010}} ಕ್ರೂರ ಕಿರುಕುಳದ ಕಾನೂನಿಂದ ರೋಸಿಹೋಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/4/9/worldupdates/2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&amp;sec=Worldupdates |title=Six years on, huge protest marks Baghdad's fall |publisher=The Star |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501175302/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2009%2F4%2F9%2Fworldupdates%2F2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&amp;sec=Worldupdates |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹಲವಾರು ಸುನ್ನಿಗಳುಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ನ ನಾಯಕನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;MH040909&quot;&gt;[http://www.miamiherald.com/news/world/AP/story/992375.html ''ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' : ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಥೌಸಂಡ್ ಆಫ್ ಇರಾಕಿಸ್ ರ್ಯಾಲಿ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಯುಎಸ್‌]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ===
2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಇರಾಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ‘ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನಿಕರ ಪಡೆಯಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm |title='&amp;#39;BBC'&amp;#39;: U.K. combat operations end in Iraq |publisher=BBC News |date=2009-04-30 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
===ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸೈನ್ಯ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಳಿಮುಖವಾದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ===
[[File:MESFABOT.png|thumb|ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಬಸ್ರಾ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾದಳ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ.]]
ಜೂನ್ ಕೊನೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. ಇರಾಕಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಾಗ 38 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಮೇತ ನೀಡಿದರು. 2009 ಜೂನ್ 29ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. 2009 ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ನವೆಂಬರ್ 2003ರ ದಾಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Christie | first = Michael | coauthors = | title = Iraqi civilian deaths drop to lowest level of war | work = Reuters
 | publisher = | date = November 30, 2009 | url = http://www.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUSGEE5AT2AD | doi = | accessdate = November 30, 2009}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು===
2009ರ ಜೂನ್ 30 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು, ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಹಲವಾರು ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಇರಾಕಿನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಜಂಟಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಿಲ್ (ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ) ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.40 ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;aljazeera091211&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/12/200912117243440687.html |title=Oil firms awarded Iraq contracts|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-12-11 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aljazeera090630&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/06/200963093615637434.html |title=BP group wins Iraq oil contract|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-06-30 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಖಾತೆಯು ತನ್ನ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಷ್ಟೇ ತುಂಬಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಜ್‌ನೂನ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಹಾಲ್ಫಯಾ ಫೀಲ್ಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ನಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರುಮೈಲಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಜತೆ ದೊಡ್ಡ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ವು, ಸಾದರ್ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದೂ ಯಾವುದೇ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಆಯಿಲ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮಂತ್ರಿ ಹುಸೇನ್ ಅಲ್-ಶಹ್ರಿಸ್ತನಿ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಇರಾಕಿಗರಿಗೆ ಸ್ಕೂಲ್, ಏರ್ಪೋರ್ಟ್, ಮನೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇರಾಕಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟಿವಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ {{Nowrap|43 billion}} ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;aljazeera090630&quot; /&gt;
==2010: ಅಮೇರಿಕಾ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಆರಂಭ==
{{anchor|2010:_US_Drawdown_and_Operation_New_Dawn}}
{{See|2010 in Iraq|Withdrawal of U.S. troops from Iraq}}
2010 ಫೆಬ್ರವರಿ 17ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಇರಾಕಿಗರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಪುನಾರಂಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2010/02/exclusive-war-in-iraq-to-be-given-new-name.html ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್: ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್] ''ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್''&lt;/ref&gt;
ಜೂನ್ 20ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದು 15 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಳನಗರಗಳು ಸ್ಥಬ್ಧವಾದವು. ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 26 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, 52 ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/21/world/middleeast/21iraq.html | title=Car Bombs Hit Crowds Outside Bank in Baghdad | first1=Khalid D.| last1=Ali|first2=Timothy|last2=Williams | date=June 20, 2010 | work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;
2010 ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 12 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಇಟ್ಟು ಮೋಸಲ್‌ನಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವರೆಗೆ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 51 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ದಾಳಿಯು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಾ ತಂಡವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/08/26/world/middleeast/26iraq.html?_r=1&amp;hp | work=The New York Times | title=Insurgents Assert Their Strength With Wave of Bombings Across Iraq | first=Anthony | last=Shadid | date=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt;
{{Wikinews|U.S. combat forces pull out of Iraq}}
ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆಯು 2010, ಆಗಸ್ಟ್ 19ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಿತು. ಬೆಂಗಾವಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕಿನಿಂದ [[ಕುವೈತ್|ಕುವೈತ್‌]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ನೆಲೆಸಿತು. ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಸಿ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯು ಅಮೇರಿಕಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ನೇರಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ಸೈನ್ಯದಳವು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದಂತೆ ಆಯಿತು. ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 50 ಸಾವಿರ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa/|work=MSNBC|title=U.S. ending combat operations in Iraq|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116093720/http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/08/201081818840122963.html|title=U.S. ends combat operations in Iraq|work=Al Jazeera English|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010}}&lt;/ref&gt; ಈ ತಂಡವು 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಂದು ಇರಾಕ್ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Final U.S. combat brigade pulls out of Iraq|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html?sid=ST2010081805662|publisher=The Washington Post|accessdate=19 August 2010|date=18 August 2010 | first=Ernesto | last=Londoã±O}}&lt;/ref&gt;
2010 ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು, ಒಬಾಮಾ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಓವಲ್ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಒಬಾಮಾ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃದು ಧೋರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವು ಅಮೇರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
{{quote|The United States has paid a huge price to put the future of Iraq in the hands of its people. We have sent our young men and women to make enormous sacrifices in Iraq, and spent vast resources abroad at a time of tight budgets at home. We have persevered because of a belief we share with the [[Iraqi people]]—a belief that out of the ashes of war, a new beginning could be born in this [[cradle of civilization]]. Through this remarkable chapter in the history of the United States and Iraq, we have met our responsibility. Now, it is time to turn the page.|President Obama's Address on Iraq, August 31, 2010&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/01/world/01obama-text.html?pagewanted=1&amp;ref=world | work=The New York Times | title=President Obama's Address on Iraq | date=August 31, 2010}}&lt;/ref&gt;}}
ಇದೇ ದಿನ ಇರಾಕಿನ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]]ರ ಹಳೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಲ್ ಫಾ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಕೆಲ ಗಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಎದುರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೊ ಬಿಡನ್, ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾಕ ರಚನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಳಕಳಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೇ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ರಾಯ್ ಓಡಿಯರ್ನೋ, ಹೊಸ ಶಾಖೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕ್ ಜನತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬದ್ಧತೆ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಮೊದಲು ರಮಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಮಾಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದುದೆಂದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದ್ದು, ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ ನಿಮಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತಾ ಎಂಬಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಉತ್ತರಿಸಿದ ಗೇಟ್ಸ್, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವು ನಿಗೂಢವಾಗಿದ್ದು, ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದಂತಾಗಿದೆ. ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದ್ದ, ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲೂ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/02/world/middleeast/02iraq.html?hp| work=The New York Times | title=U.S. Formally Begins a New Era in Iraq | first=Michael | last=Gordon | date=September 1, 2010}}&lt;/ref&gt;
ಇದೇ ದಿನ ಜನರಲ್ ರೆ ಓಡಿಯರ್ನೋ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟಿನ್ ಜಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ನಿಖರವಾದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಗೊಂದಗಳಾಗಿ ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದು ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾವು ವಿಚಾರಮಾಡದೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಆದೇಶವು ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/03/ap-memo-iraq-war_n_705446.html |title=AP Issues Standards Memo: 'Combat In Iraq Is Not Over' |publisher=Huffingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 9 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/08/world/middleeast/08baghdad.html?_r=1&amp;ref=world | work=The New York Times | title=G.I. Deaths Are First for U.S. After Combat Mission's End | date=September 7, 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯೆಡೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ===
13 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಇರಾಕ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಉಪಕರಣಗಳ ದೊಡ್ದ ಗ್ರಾಹಕನಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ M-1 ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ 140 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ $13 ಬಿಲಿಯನ್ ಖರೀದಿಗೆ, ಇರಾಕಿಗಳು 18 F-16 ಫಾಲ್ಕನ್ ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು $3 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೆ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವು 2013ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2010-08-31-Iraq-arms-deal_N.htm | work=USA Today | first=Jim | last=Michaels | title=Iraq to spend $13B on U.S. arms, equipment | date=September 1, 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ ಬದಲಾದ ಚಿತ್ರಣ===
‍ಇರಾಕಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೂರಾರು ಸುನ್ನಿ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌ನ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯ ಅಥವಾ ಅಲ್ ಕೈದಾವನ್ನು ಸೇರಬಹುದು.&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2010/10/17/world/middleeast/17awakening.html?_r=1&lt;/ref&gt;
===ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ 391,832 ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.

== ದುರ್ಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ==
{{Main|Casualties of the Iraq War}}
{{See also|Suicide bombings in Iraq since 2003|Foreign hostages in Iraq}}
[[ಚಿತ್ರ:C-17_Medevac_mission,_Balad_AB,_Iraq.jpg|thumb|ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ, ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಮ್ಸ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ಗೆ ಹೋದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕ, (ಫೆಬ್ರವರಿ 2007)]]
ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಾವಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ದುರ್ಘಟನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ದರ್ಘಟನೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಇರಾಕೇತರ ನಾಗರಿಕರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಾಯಕರು, ಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವೂ ಅಂಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸಾವು ನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ವಿವರವಾದ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತಿತರರಿಂದ ಸಾವುನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
! ಮೂಲ
! ಇರಾಕಿ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು
! ಮಾರ್ಚ್‌ 2003 ರಿಂದ&amp;nbsp;...
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಇರಾಕ್‌ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''151,000''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು.
| ಜೂನ್, 2006.
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''654,965''' ರಲ್ಲಿ '''601,027''' ರಷ್ಟು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಜೂನ್, 2006.
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''1,033,000'''  ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''' 
| '''110,600''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಏಪ್ರಿಲ್ 2009
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಇರಾಕ್‌ ಬಾಡಿ ಕೌಂಟ್''' 
| '''94,902–103,549'''  ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ನಾಗರಿಕರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.'''  '''ವರ್ಗೀಕೃತ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಲಾಗ್ಸ್''' 
| '''109,032''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಜನವರಿ2004ರಿಂದ ಡಿಸಂಬರ್ 2009
|}

== ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ ==
{{See|Criticism of the Iraq War|Opposition to the Iraq War|Legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|Legality of the Iraq War|Views on the 2003 invasion of Iraq|Protests against the Iraq War|American popular opinion on invasion of Iraq|Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Media coverage of the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq}}
{{See also|Iraq War misappropriations|Habbush letter|The Way of the World (book)}}
[[ಚಿತ್ರ:Us_troop_iraq_casualty_memorial.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡ; ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref&gt;[489] [490]&lt;/ref&gt;]]
ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ-ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಸ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ.; ''ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ: ಭಿನ್ನತೆಗಳು, ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳು'', (2004: ಸ್ಟ್ರೆಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್)]&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ 2001ರಿಂದ 2003ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಅಪಾಧನೆಯ ಭೀತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಒಟ್ಟು 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lewis |first=Charles |url=http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |title=Center for Public Integrity: False Pretenses |publisher=Projects.publicintegrity.org |date=2008-01-23 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203073833/http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=18319248 |title=Group: 'Orchestrated Deception' by Bush on Iraq |publisher=NPR |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ಆಕ್ರಮಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಂಡವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಿಲ್ಲ, ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಟೀಕಾಕಾರರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಹಣದ ವಿನಿಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂದಿಸಿದರು.
ಎಹ್ರೆನ್ ವಟಾಡ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ‌ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ತಪ್ಪು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನಗೊಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಜಡ್ಜ್ [[ಅಡ್ವೊಕೇಟ್]] ಜನರಲ್‌ನ ತಂಡವು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ವಟಾಡ ತನ್ನ ಐದು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ ಡಬಲ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಉಳಿದ ಎರಡು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಡಕ್ಟ್ ಅನ್‌ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆಫೀಸರ್ ಆರೋಪವು ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;ಬೆರ್ನ್‌ಟನ್, ಎಚ್. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2008) [http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2008295492_watadaruling22m.html &quot;ವಾಟಾಡಾ ವೋಂಟ್ ಬಿ ರಿಟ್ರೈಡ್ ಆನ್ 3 ಆಫ್ 5 ಕೌಂಟ್ಸ್&quot;] ''ಸೀಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್''&lt;/ref&gt;
ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ‌ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಗಳು ಸುಳ್ಳೆಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ‌ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಇರಾಕ್ ಪರಿಣತ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಘಟನೆಯು ತಕ್ಷಣ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ 1,000 ಸೈನಿಕರು (ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪೀಲ್ ಫಾರ್ ರಿಡ್ರೆಸ್) ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅದನ್ನು &quot;ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು&quot; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಜೂಗ್ಬಿ ಮತದಾನವು 72 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೈನಿಕರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಮಿಲೊ ಮೆಜಿಯಾರ ''ದ ರೋಡ್ ಫ್ರಂ ಆರ್ ರಮಾಂಡಿ'' ಮತ್ತು ಕರ್ಲ್ ಮಿರ್ರರ ''ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ದ್ ಟು ದಿ ಪೆಂಟಗಾನ್‌‌'' ನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು GI ವಿರೋಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಮುಂಚಿನ ಸಿಐಎ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ಸ್ಪೆಷಲ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಯುಎಸ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಒಂದು ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಕರವಾದ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಆ ಗುಂಪು ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಸದ್ದಾಮ್‌ರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 &quot;ರಿವೀಲ್ಡ್: ದ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ಕ್ಯಾಬಲ್ ವಿಚ್ ಸ್ಪನ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128055450/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 |date=2015-01-28 }} ''ಸಂಡೆ ಹೆರಾಲ್ಡ್'', ನೇಲ್ ಮ್ಯಾಕೆ, ಜೂನ್ 8, 2003&lt;/ref&gt; ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಪಕ್ಷಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರವು [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌]] ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಆರು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅದು ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಸಲುವಾಗಿ 9/11 ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು &quot;ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.publicintegrity.org/WarCard/ ಫಾಲ್ಸ್ ಫ್ರಿಟೆನ್ಸಸ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708071136/http://www.publicintegrity.org/WarCard/ |date=2008-07-08 }} ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಂಟಿಗ್ರಿಟಿ ಜನವರಿ 23, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/blog/2008/01/23/BL2008012301758.html?hpid=opinionsbox1/ 935 ಇರಾಕ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌ಹುಡ್ಸ್], ಡಾನ್ ಫ್ರೂಮ್ಕಿನ್, ಜನವರಿ 23, 2008&lt;/ref&gt;
ಯು.ಕೆ.ಗೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&amp;sid=aZiloVkUJNrw&amp;refer=uk|title=UK. Spending on War in Iraq, Afghanistan Rises to $16 Bln (December 2006)|publisher=Bloomberg|date=2006-12-06|accessdate=2007-01-22}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚವು £4.5 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು,{{Nowrap|$845 billion}} ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗೆ {{Nowrap|$845 billion}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯುಎಸ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$3 trillion}} ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Trotta |first=Daniel |url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSN2921527420080302?feedType=RSS&amp;feedName=topNews&amp;sp=true |title=Iraq war hits U.S. economy: Nobel winner |publisher=Reuters.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ:
* ಆಕ್ರಮಣದ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆ&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2003/nov/20/usa.iraq1 ವಾರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಎಸ್ಟೋನಿಶ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಯುಎಸ್.ಹಾಕ್ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್ ಇನ್ವೆಶನ್ ವಾಸ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 20, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್.ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಯುಕೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲೆಂಟ್ಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt;
* ಮಾನವರ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು
* ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತುಕಡಿಗಳ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಆರ್‌ಎ‌ಎನ್‍ಡಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ 500,000 ತುಕಡಿಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ) ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಅಸಮರ್ಥ ಯೋಜನೆಗಳು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|title=RAND Review &amp;#124; Summer 2003 - Burden of Victory|publisher=Rand.org|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080927145512/http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* 4/09 ರವರೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು{{Nowrap|$612 billion}} {{Nowrap|$612 billion}} ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಸಿಬಿಒ ವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟೂ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$1.9 trillion}} ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN2450753720071024|title=U.S. CBO estimates {{Nowrap|$2.4 trillion}} long-term war costs &amp;#124; Politics &amp;#124; Reuters|publisher=Reuters.com|date=October 24, 2007|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;
* ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ-ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ&quot;ದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2006/sep/28/pakistan.iraq ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ವಾಸ್ ಟೆರರಿಜಂ 'ರಿಕ್ರೂಟಿಂಗ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್'], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/23/AR2006092301130.html ಸ್ಪೈ ಎಜನ್ಸೀಸ್ ಸೇ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಹರ್ಟಿಂಗ್ ಯುಎಸ್. ಟೆರರ್ ಫೈಟ್], ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23, 2006&lt;/ref&gt;
* ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]]&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2736283.stm ಇಸ್ರೇಲ್ ವಾರ್ನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ 'ಅರ್ಥ್‌ಕ್ವೇಕ್'], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2003&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದಂತಹ ಪ್ರದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2773759.stm ಸೌದೀಸ್ ವಾರ್ನ್ಯುಎಸ್. ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2003&lt;/ref&gt;
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಪತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆ&lt;ref name=&quot;independent1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html |title=Iraq is disintegrating as ethnic cleansing takes hold |publisher=Independent.co.uk |date=2006-05-20 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080820035652/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html|archivedate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Crawford |first=Angus |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6412453.stm |title=Iraq's Mandaeans 'face extinction' |publisher=BBC News |date=2007-03-04 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |title=Iraq's Yazidis fear annihilation |publisher=MSNBC |date=2007-08-16 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818032938/http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sabah |first=Zaid |url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-03-22-christians-iraq_N.htm |title=Christians, targeted and suffering, flee Iraq |publisher=Usatoday.com |date=2007-03-23 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |title=Assyrians Face Escalating Abuses in &quot;New Iraq&quot; |publisher=Ipsnews.net |date=2006-05-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528234208/http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಸುರಕ್ಷೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನಾಶ (2002 ರ ನಂತರದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://futures.tradingcharts.com/chart/CO/M|title=Light Crude Oil (CL, NYMEX): Monthly Price Chart|publisher=Futures.tradingcharts.com|date=|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php |title=Iraq to revive oil deal with China |publisher=International Herald Tribune |date=2009-03-29 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001229/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php|archivedate=2008-09-18}}&lt;/ref&gt;
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೆಲವು ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇತರರು ಒಬಾಮಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 ಆಪ್ಟರ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಈಯರ್ಸ್, ಪೀಸ್ ವಿಜಿಲ್ ಎಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222015653/http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 |date=2014-02-22 }}, ಟೈಮ್ಸ್-ಹೆರಾಲ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2009&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2004 ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರವು ಇರಾಕಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುವ ನಿಧಿಯಿಂದ $8,800,000,000 ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿಯು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿತು. ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ &quot;ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತೀವ್ರವಾದ ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಗಳು ಹಣವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ,&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ನ ಆಫೀಸ್‌ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಡಬ್ಲು. ಬೊವೆನ್ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ಸಿಪಿಎಯು ಹಣಗಳು ಒಂದು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕರಾರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/01/30/iraq.audit/ ಆಡಿಟ್: ಯುಎಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ {{Nowrap|$9 billion}} ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫಂಡ್ಸ್] ಸೋಮವಾರ, ಜನವರಿ 31, 2005. ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌&lt;/ref&gt;

==ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು==
.&lt;ref&gt;&quot;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶದೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ತುಂಬಾ ಜನರನ್ನಲ್ಲ&quot;. Msnbc.msn.com. ಜನವರಿ 2, 2008.&lt;/ref&gt;]]
{{Main|Humanitarian Crises of the Iraq War|Refugees of Iraq}}
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ{{Nowrap|5 million}} ಅನಾಥರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು - ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅನಾಥರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;uslaboragainstwar.org&quot;&gt;{{cite web |author=Uruknet |url=http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |title=U.S. Labor Against the War: {{Nowrap|5 million}} Iraqi orphans, anti-corruption board reveals Voices of Iraq |publisher=Uslaboragainstwar.org |date=2007-12-15 |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204024709/http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;therealnews.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://therealnews.com/t/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=1478 |title=The Real News Network - Five million orphans in Iraq |publisher=Therealnews.com |date=2008-05-10 |accessdate=2009-10-17}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಆರೋಗ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ನಂತರದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯು.ಎನ್. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ತಜ್ಞ ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಮಿ ಹೇಳಿದರು.  1991 ರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, &quot;ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು&quot;. &quot;ಈಗ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪ-ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.iraq-war.ru/article/108687 ಡಿಕ್ರಿಪಿಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಸ್ ಟು ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718081343/http://www.iraq-war.ru/article/108687 |date=2011-07-18 }}. ಲೂಸಿ ರೋಗ್, ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2006.&lt;/ref&gt;
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ-ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ 19% ರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 28% ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L3048136.htm |title=Hunger, disease spread in Iraq |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-30 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 60–70% ಮಕ್ಕಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/4ef14e3c0bd5ad74baf903a1b1ad849c.htm |title=Traumatised Iraqi children suffer psychological damage |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-16 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 68% ಇರಾಕ್ ಜನರು ಸುರಕ್ಶಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಪಿಡಗು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |title=Cholera spreads in Iraq as health services collapse |publisher=News.independent.co.uk |date=2007-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015050932/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸರಿಸುಮಾರು ಇರಾಕಿನ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು 2003 ರ ನಂತರದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |title=Medics beg for help as Iraqis die needlessly |publisher=News.independent.co.uk |date=2006-10-20 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013081317/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
==ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ==
{{Main|Human rights in post-invasion Iraq|Suicide bombings in Iraq since 2003}}
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.  
===ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ===
*ಇರಾಕಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hrw.org/english/docs/2005/01/26/iraq10053.htm|title=Iraq: Torture Continues at Hands of New Government|publisher=Human Rights News|date=2005-01-25}}&lt;/ref&gt;
*ಆಂತರಿಕ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ಪೋಲೀಸರು ಸಾವಿನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ಬರ&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|publisher=The New York Times|title=Sunnis Accuse Iraqi Military of Kidnappings and Slayings|author=Dexter Filkins|date=2005-11-29|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20060418132739/http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸರು ನಾಗರಿಕ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆದು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.
===ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು===
*ಅಬು ಘ್ರೆಬ್‌ನ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಖೈದಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ
*ಹಡಿಥದಲ್ಲಿ 24 ನಾಗರಿಕರ ಹತ್ಯೆ (ಇದು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಕೆಲವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ)
*ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ರಂಜಕದ ಬಳಕೆ
*ಮಹಮ್ಮದೀಯಾದಲ್ಲಿ 14 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬದ ಕಗ್ಗೊಲೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6156656.stm|title=Iraq rape soldier jailed for life|publisher=News.bbc.co.uk|date=|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;
*ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಇರಾಕಿ ವಾಯುದಳದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಅಬೇದ್ ಹಮೆದ್ ಮೊವ್ಹೌಶ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೊಲೆ.
*ಮುಕಾರಾದೀಬ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 42 ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sundayherald.com/42229|title=Iraq: The Wedding Party Massacre|publisher=Sunday Herald|date=2004-03-14|author=Neil Mackay|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528213213/http://www.sundayherald.com/42229|archivedate=2004-05-28}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
*ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಶ್) ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸೇನೆಯು ಸುನ್ನಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಫಲ್ಲುಜಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇರುವ ವಿವಾದ.
*ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲದ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಇರಾಕಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ಅಮೇರಿಕದ ನೌಕಾದಳದವರು ಕೊಂದು ಆಮೇಲೆ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|title=2 GI's charged with murder of Iraqis - International Herald Tribune|publisher=Iht.com|author=|date=|accessdate=2008-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001602/http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|archivedate=2008-09-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12658&amp;Itemid=128|title=Multi-National Force – Iraq - Additional Soldier charged with murder|publisher=Mnf-iraq.com|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816140724/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12658&amp;Itemid=128|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದ ನೇಶನ್‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&amp;s=hedges|title=The Other War: Iraq Vets Bear Witness|publisher=Thenation.com|author=About Chris Hedges [[Chris Hedges]], former Middle East bureau chief for the ''New York Times'', is a senior fellow at [[The Nation Institute]]. He is the author, with [[Laila Al-Arian]], of ''Collateral Damage'' and an earlier book, ''American Fascists: The Christian Right and the War on America'' (Free Press). more&amp;nbsp;... About Laila Al-Arian Laila Al-Arian is a freelance journalist and co-author, with Chris Hedges, of Collateral Damage: America's War Against Iraqi Civilians (Nation Books), based on their 2007 Nation article &quot;The Other War.&quot; more&amp;nbsp;..|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2010-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100712233434/http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&amp;s=hedges|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್ ವೆಟರನ್ ಅಗೇನಸ್ಟ್ ದಿ ವಾರ್‌‍&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &amp;#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-05-01}}&lt;/ref&gt; ನ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಕುರಿತಾದ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &amp;#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-05-01}}&lt;/ref&gt;
===ದಂಗೆಕೋರ ಗುಂಪುಗಳು ===
{{Main|Iraq War insurgent attacks}}
{{further|[[Tactics of the Iraqi insurgency]]}}
[[File:Car bomb in Iraq.jpg|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾರ್ ಬಾಂಬ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ‌.]]
*ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಬಾಯನ್ ಜಬರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2005ರಿಂದ 2006 ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ 12,000 ಇರಾಕಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/02/AR2005060201098.html|title=Iraq Puts Civilian Toll at 12,000|publisher=The Washington Post|author=Ellen Knickmeyer|date=2005-06-03}}&lt;/ref&gt; ದಂಗೆಕೋರರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಜನರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Paul McGeough|url=http://www.smh.com.au/news/After-Saddam/Handicapped-boy-made-into-bomb/2005/02/01/1107228705132.html|title=Handicapped boy who was made into a bomb|publisher=The Sydney Morning Herald|date=2005-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/news/world/iraq-bombing-toll-rises/2006/07/02/1151778799144.html ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಟೋಲ್ ರೈಸಸ್]. ''ದಿ ಏಜ್'' ಜುಲೈ 2, 2006&lt;/ref&gt; ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005ರ ವರದಿಯಂತೆ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಹಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಪ್ಪಾದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಎ ಫೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎ ನೇಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}. ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005.&lt;/ref&gt;
*ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಂತೆ ಕಾರ್‌ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಸ್ಪೋಟಿಸಿರುವುದು.
*ಅಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತ ಹಾಗು ರಾಯಭಾರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗಸ್ಟ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುಎನ್ ವಸತಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಕೊಲೆ, ಹಾಗು 21 ಯುಎನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಕೊಲೆ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|title=Who are the Iraq Insurgents?|publisher=NewsHour with Jim Lehrer|date=2006-06-12|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105025836/http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಗೆರಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಅಲಿ ಬೆಳರೌಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಜ್ಜೆದಿನೆ ಬೆಲ್ಕಡಿ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|title=Kidnappers Kill Algerian Diplomats|publisher=Free Internet Press|date=2005-07-27|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927235252/https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಜಿಫ್ಟಿನ ಪರಿಣಿತ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಲ್-ಶೆರಿಫ್,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4660909.stm|title=Captors kill Egypt envoy to Iraq|publisher=BBC News|date=2005-07-08 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ರಷ್ಯದ ೪ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಶಿರಚ್ಚೆದನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5118702.stm|title=Russian diplomat deaths confirmed|publisher=BBC News|date=2006-06-26 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; 
*ಫೆಬ್ರವರಿಯ 2006ರ ಅಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿಯಾ ಜನರ ಮಸೀದಿ ಸರ್ವನಾಶವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ 165 ಆರಾಧಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಇದು ಪಂಥೀಯ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾರದ ಕೊಲೆಗಯ್ಯುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಡ್‌ರ್ರಿಜ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&amp;amp;FMT=ABS&amp;amp;type=current ಇರಾಕಿ ಶ್ರೈನ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಕಾಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130402235744/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&amp;FMT=ABS&amp;type=current |date=2013-04-02 }} (ಪಾವತಿ ದಾಖಲೆ), ''ದಿ ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' ಜೂನ್ 29, 2006.&lt;/ref&gt;
*ಅನೇಕ ಹೆಸರಾಂತ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರು; ಯುಗೆನ್ ಅರ್ಮಸ್ತ್ರೊಂಗ್, ಜಾಕ್ ಹೆನ್ಸಲೇ, ಕೆನ್ನೆತ್ ಬಿಗ್ಲೆಯ್, ಇವಯ್ಲೋ ಕೆಪೋವ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿ ಲಾಜೋವ್ (ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಲಾರಿ ಚಾಲಕರು.)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/world/story/2004/07/13/bulgarian_iraq040713.html|title=Insurgents kill Bulgarian hostage: Al-Jazeera|publisher=CBC News|date=2004-07-14}}&lt;/ref&gt; ಅನುವಾದಕ ಕಿಮ್ ಸನ್-ಇಲ್,ಶೊಸೆಇ ಕೊಡ,ಫ್ಯಾಬ್ರಿಜಿಯೊ ಕೊಟ್ರೋಚಿ, (ಇಟಲಿಯವ), ಸಮಾಜಸೇವಕಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಹಸ್ಸನ್, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿಯಂತರ ನಿಕ್ ಬೇರ್ಗ್, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಸಲ್ವತೊರ್ ಸಂತೋರೋ (ಇಟಲಿಯವ)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|title=Foreign hostages in Iraq|publisher=CBC News|date=2006-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041024135820/http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|archivedate=2004-10-24}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಕೆಲಸಗಾರ ಸೈಫ್ ಅದ್ನಾನ್ ಕನಾನ್ (ಇರಾಕಿ) ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಸೈನ್ಯೇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ನಾಲ್ಕು ಖಾಸಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಸ್ಕಾತ್ತ್ ಹೇಳ್ವೆನ್ಸ್ತೋನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಒವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೆಯ್ ಬತಳೋಣ ಮತ್ತು ಮಿಚೆಲ್ ತೆಗ್ಯು, ಗ್ರೆನೇಡ್ ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಮೃತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಸುಟ್ಟ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದಾಡಿ ನಂತರ ಸೇತುವೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/mmedia/apdaily/033104-11v.htm |title=4 Contractors murdered by al Qaeda |publisher=Washingtonpost.com |date=2004-03-31 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
*ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sabrina Tavernise|url=https://www.nytimes.com/2005/06/19/international/middleeast/19torture.html?ex=1276833600&amp;en=8711248f5a2b9fe6&amp;ei=5088|title=Iraqis Found in Torture House Tell of Brutality of Insurgents|publisher=The New York Times|date=2005-06-19}}&lt;/ref&gt;, ಮತ್ತು ಫರ್ನ್ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಂತಹ‌ ಕೊಅಲಿಶನ್ ಪ್ರಾವಿಶನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಕಲಾ ಅಲ್-ಹಶ್ಮಿ ಮತ್ತು ಎಝೆಡಿನ್ ಸಲಿಮ್‌ನಂತಹ ಇರಾಕಿ ಗವರ್ನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಅಥವಾ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶದ ವಿದೇಶೀ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3920119.stm|title=Iraq kidnappings stun Kenya press|publisher=BBC News|date=2004-07-23 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
==ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ==
{{Main|Public opinion on the Iraq War}}
===ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ===
ಜನವರಿ 2007ರ ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ 25 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ 26,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 73% ಜನರು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
|title=World View of U.S. Role Goes from Bad to Worse
|publisher=[[BBC World Service]]|date=2007-01-23
|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/pdfs/23_01_07_us_poll.pdf
|format=PDF
|accessdate=2007-05-23}}&lt;/ref&gt;        ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ವಾಪಸ್ ಕರೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6981553.stm|publisher=BBC NEWS|title=Most people 'want Iraq pull-out'|date=2007-09-07 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; 2004, ಎಪ್ರಿಲ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ/ಸಿಎನ್‌ಎನ್/ಗಾಲ್‌ಅಪ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನ ಹೀಗೆ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ, &quot;ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಆಕ್ರಮಣ ಅವರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಟ್ಟದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ತಕ್ಷಣ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೆದರಿದರು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news
|last=Soriano|first=Cesar|coauthors=Komarow, Steven
|title=Poll: Iraqis out of patience
|work=USA Today|publisher=Gannett Co|date=2004-04-28
|url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2004-04-28-poll-cover_x.htm
|accessdate=2007-05-24}}&lt;/ref&gt;
2006ರಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ. ಮತ್ತು ಕೆನಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ &quot;ನ್ಯಾಯವಾಗಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|title=Guardian July Poll|month=July|year=2006|publisher=ICM Research|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012065041/http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅರಬ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ‌, ಈಜಿಪ್ಟಿನ 83% ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಧೋರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ 68% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಜೋರ್ಡಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 96% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೆಟ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70% ಜನರು ಮತ್ತು ಲೆಬನೀಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 76% ಭಾಗ ಸಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Zogby|first=James|publisher=[[Arab American Institute]]|month=March|year=2007|url=http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|title=Four Years Later: Arab Opinion Troubled by Consequences of Iraq War|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128061143/http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ ದಿ ಪಿವ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಟ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]‌, ಜರ್ಮನಿ, ಜೊರ್ಡಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಲೆಬನಾನ್, ಚೀನಾ, ಸ್ಪೈನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]], ಟರ್ಕಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕೊ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಹುಸೇನ್‌ರ ಹೊರತಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ನಂಬಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2006-02-28|url=http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|title=India: Pro-America, Pro-Bush|access-date=2010-11-02|archive-date=2010-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100508192741/http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾಕ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ===
{{Update|date=September 2010}}
[[File:Pleadingforfreedom.jpg|thumb|2ನೇಯ ಕಂಪನಿ, 5ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ, 2ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಇರಾಕ್‌ನ ತಫಾರಿಯಾ ಸಮೀಪದ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಿತ ದಂಗೆಕೋರನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕನೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಾಳಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ 2005ರಿಂದ 2007ರವರೆಗಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|title=The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq|format=PDF|publisher=World Public Opinion|date=September 27, 2006|accessdate=2008-11-23|archive-date=2016-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824163145/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbcpoll&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf ಇರಾಕ್‌ ಪೋಲ್] ಡಿ3 ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಬಿಬಿಸಿ, ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಎಆರ್‌ಡಿ ಜರ್ಮನ್ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದವು. 2007 ಫೆಬ್ರವರಿ 25 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ಮಧ್ಯೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ 450ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. (ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು) + ಅಥವಾ – 2.5% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇರಬಹುದು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.globalpolicy.org/security/issues/iraq/poll/2007/0806oildevt.htm ಇರಾಕಿಸ್ ಅಪೋಸ್ ಆಯಿಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್, ಪೋಲ್ ಫೈಂಡ್ಸ್ (ಅಗಸ್ಟ್ 6, 2007)] (ಆಯಿಲ್ ಛೇಂಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್,ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸ್ಟಡೀಸ್,ವಾರ್ ಆನ್ ವಾಂಟ್,ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಫೋರಮ್)&lt;/ref&gt;
==ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂಬಂಧ==
{{Main|Iraq War and U.S. Global War on Terror}}
{{See|Saddam Hussein and al-Qaeda|Saddam Hussein and al-Qaeda timeline|Criticism of the War on Terrorism}}
ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಶ್ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಹೊರಬಂದರೆ, &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bush|first=President George W.|work=Global Message|publisher=The White House|date=2003-09-09|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/09/20030909.html|title=A Central Front in the War on Terror}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Garamone|first=Jim|publisher=American Forces Press Service|date=2002-09-19|url=http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|title=Iraq Part of Global War on Terrorism, Rumsfeld Says|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929203848/http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bush|first=President George W.|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/08/20060821.html|title=Press Conference by the President|date=2006-08-21|work=Peace in the Middle East|publisher=The White House}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧದ ಇತರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದರು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ-ಯುಎಸ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸುದ್ಧಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಪರಿಣತರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ನಿಪುಣ ರೋಹನ್ ಗುಣರತ್ನ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಒಂದು &quot;ಅವಶ್ಯ ಪ್ರಮಾದ&quot; ದಂತೆ ಎಂದು ಬಾರಿಬಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Gunaratna|first=Rohan|title=The Post-Madrid Face of Al Qaeda|journal=Washington Quarterly|volume=27|issue=3|date=Summer 2004|url=http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|doi=10.1162/016366004323090278|page=98|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128070821/http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಉದ್ಯೋಗ [[ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್|ಜಿಹಾದಿಗಳಿಗೆ]] &quot;ಒಂದು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ ನಿಮಿತ್ತ&quot; ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಲ್-ಕೈದಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ &quot;ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದ ದಂಗೆಕೋರರ ಹಿಂಸಾಚಾರ&quot; ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sengupta|first=Kim|title=Occupation Made World Less Safe, Pro-War Institute Says|publisher=[[The Independent]]|date=2004-05-26|url=http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060920050852/http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು 2005, ಜನವರಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ; ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಲಾ ವರದಿ ಹೀಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ &quot;ಒಂದು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ, ಮೂಲ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಜೊತೆ ಆತಂಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ ಅವರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ. ಆದರೂ ಸಹ, ಭವಿಷ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರ ಸಾಯದೇ ಇರುವ ಕೆಲವು ಜೆಹಾದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ, ಅಂದರೆ, ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾದರು.&quot; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಯಸ್ಕಾಂತವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Priest|first=Dana|title=Iraq New Terror Breeding Ground|publisher=Washington Post|date=2005-01-14|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A7460-2005Jan13.html}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲ 16 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು 2006ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ಹೀಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ, &quot;ಇರಾಕ್ ಸಂಘರ್ಷ ಜೆಹಾದಿಗಳ 'ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ', ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಆಳವಾದ ಹಗೆತನದ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಜೆಹಾದಿಗಳ ಚಳುವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Declassified Key Judgments of the National Intelligence Estimate &quot;Trends in Global Terrorism: Implications for the United States&quot;|publisher=Office of the Director of National Intelligence|date=April 2006|url=http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20060930220648/http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==ಇರಾನಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ==
ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೂ, ಇರಾನ್ ತರಬೇತಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಣ ಮತ್ತು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಷಿಯಾ ಪಂಥಿ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸುಮಾರು 150 ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆಂಟರು, ಜೊತೆಗೆ ಇರಾನಿನ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/25/AR200701250199.html | work=The Washington Post}}{{Dead link|date=September 2010}} {{Dead link|date=July 2010|bot=RjwilmsiBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author= |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/19/AR2007081901394.html |title=Iran Trains Militiamen Inside Iraq, U.S. Says |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಇರಾನಿನ ಕುದ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಇರಾನಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಝಾಲಿ ಟೆರರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ದಂಗೆಕೋರರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು (ಆಯ್‌ಇಡಿಗಳು) ಮತ್ತು ಬೇಧನಾ ಕವಚಗಳನ್ನು (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
2008, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮಲ್ಟಿ-ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೋರ್ಸ್ - ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್) ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟ್ರಾಯ್‌ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2008, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದು ವರದಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. 4,600 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗೋಪ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು, ಕೇವಲ 98 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದಾದರೂ ಇರಾನಿನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಇವು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟೂ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದೂವರೆ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು.   ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕರ್ಬಲ ಅಥವಾ ಬಸ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಂಡುಬಂದ 350 ಬೇಧನಾ ಆಯುಧ ಗಳಲ್ಲಿ (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಯಾವುದೂ ಇರಾನೀ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇರಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, &quot;ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಇರಾನಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ&quot; ಎಂದು ಇರಾನಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್ ವರದಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html ಯು.ಎಸ್. ಅಗೇನ್ ಮಿಸ್‌ಫೈಯರ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030181455/http://atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html |date=2010-10-30 }} ಏಷಿಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt;‌  
ಹೆಸರು ತಿಳಿಯದ ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ಬಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ದಾಳಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲದ ಒಳಸೇರಲು ದಂಗೆಕೋರರು ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದರು, ಮೂವರು ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಮ್ವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನೌರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,{{Nowrap|31 January 2007}} ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಗೆ ಇರಾನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು&lt;ref&gt;{{cite news | title = Al-Maliki: Iraq won't be battleground for U.S., Iran | url = http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070202013010/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ |archivedate = February 2, 2007}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿ ನಗರ ಇರ್ಬಿಲ್{{Nowrap|11 January}}‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಇರಾನಿನ ಐದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ದಾಳಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಕೊಡ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Iran involvement suspected in Karbala compound attack | url = http://www.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/30/iraq.main/index.html | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first = Robert | last = Baer | authorlink = Robert Baer | title = Are the Iranians Out for Revenge? | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | work = [[Time (magazine)|Time.com]] | date = 2007-01-30 | accessdate = 2007-01-31 | archive-date = 2007-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202224629/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
{{col-begin}}
{{col-break}}
'''ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕುರಿತಾದದ್ದು:''' 
*ಕಾರ್ಟರ್ ಬೋಧನೆ 
*ಗುಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳು 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶೀ ನೀತಿ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಾಖಲೆ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಡಲಾಚೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ 
*ವಿಶೇಷ ಸೈನ್ಯಗಳು (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನೆ)
*ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಯುದ್ಧ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳು 
'''ಸಾಮಾನ್ಯ''' 
*ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ 
*ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳು 
*ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 
*ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹ 
*ಪೆಟ್ರೋಡಾಲರ್ ಹೋರಾಟ 
*ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 
{{col-break}}
'''ಒಳಸಂಚುಗಳು:''' 
*ಕರ್ಬಾಲ್ (ಸುದ್ದಿಗಾರ)
*ಇರಾಕ್‌ ಜೈಲು ನಿಂದನಾ ಹಗರಣಗಳು 
*2007, ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರೈಕ್ (2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿತು)  
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು 2003ರ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ‌
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ 
'''ಪಟ್ಟಿಗಳು:''' 
*ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
*ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ಇರಾಕಿನ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
*
2003–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
{{Portal box|Iraq War |Iraq|Military of the United States |War }}
{{col-end}}
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ==
*ಬೆಲ್ಲಾವಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್ (2007) ''ಹೌಸ್ ಟು ಹೌಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಪಿಕ್ ಆಫ್ ಅರ್ಬನ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್‍''. ಸೀಮೋನ್ &amp; ಸ್ಚಸ್ಟೆರ್. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ-ಎಬೌಟ್ ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಫಲುಜಾ
*ಗೋರ್ಡನ್, ಮೈಕೇಲ್ (2006) ''ಕೋಬ್ರಾ&amp;nbsp;II: ದಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಇನ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆಕ್ಯುಪೇಶನ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌'' 
*ಲಾರ್ಸನ್, ಲ್ಯೂಕ್ (2010) ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ಸನ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ನಾವೆಲ್, ಕೀ ಎಡಿಶನ್
*ನಾರ್ತ್, ರಿಚರ್ಡ್. (2009) ''ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಡಿಫೀಟ್: ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003–2009.'' ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಮ್.
*ಓ'ಕೋನೆಲ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ (2008) ''ಕೌಂಟರ್‌ಇನ್‌ಸರ್ಜೆನ್ಸಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌: 2003–2006.'' ರ್ಯಾಂಡ್.
*ರಿಕ್ಸ್, ಥಾಮಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೊ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌
==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commonscat|Iraq War|ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ }}
{{Wikinews category|Iraq War}}
{{Wikiquote}}
*[http://www.electroniciraq.net/ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218204038/http://electroniciraq.net/ |date=2018-02-18 }} ಇರಾಕಿನಿಂದ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅನುಭವದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾದ ದಿನ ಸುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
*[http://www.iraq-war.ru/ ನ್ಯೂಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123135907/http://iraq-war.ru/ |date=2010-11-23 }}: ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ. 
*[https://web.archive.org/web/20050130005713/http://www.cnn.com/SPECIALS/2005/iraq.transition/ ಇರಾಕ್‌: ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್ ಆಫ್ ಪವರ್] ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಚರ್ಚೆಯು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತು: ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿ
*[http://costofwar.com/ ಡಾಲರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್]:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾದ ಹಣ
*[http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece &quot;ಬ್ಲೀಕ್ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಸ್ಟಡಿ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್'ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319190219/http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece |date=2007-03-19 }}, ರೂಪರ್ಟ್ ಕಾರ್ನೆವೆಲ್, ''ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್'', ಮಾರ್ಚ್‌ 2007
*[http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219040631/http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm |date=2007-02-19 }}, GulfWarrior.org
*[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030319-17.html ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಅಡ್ರೆಸ್ ಬೈ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌] ಆನ್ ದ ಇವನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್ ವಾರ್ ಅಗನೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇರಾಕ್‌.
*[http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/iraqbib.html#2war ಬಿಬ್ಲಿಯೊಗ್ರಫಿ]: ಎರಡನೇಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ - ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ (2003– )
*&quot;''[http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 ಫಸ್ಟ್ ಮೇಜರ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102175946/http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 |date=2011-01-02 }}'' &quot;. ಜಾಗ್ಬಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2003.
*[http://www.pollingreport.com/iraq.htm Iraq at Pollಇನ್g Report.com. ]. ಕ್ರೋನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 18 ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓಲ್ಡರ್
*[http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom ಏರಿಯಲ್ ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529015719/http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom |date=2010-05-29 }}. Psywar.org, ನವೆಂಬರ್‌ 6, 2005. (ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಪಿಎಸ್‌ವೈಓಪಿ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೋಸ್ಟರ್ಸ್)
*[http://dyhr.com/speciale/JustWarInIraq2003.pdf ಜಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003] ಪಿಡಿಎಫ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರಿಂದ ಥಾಮಸ್ ಡೈಯರ್‌ರಿಂದ ಕಾನೂನು ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ.
*[https://www.theguardian.com/world/interactive/2009/apr/14/iraq-war-stories ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಸ್ಟೋರಿಸ್],ಮಾನವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಸರ್ವರ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರಹ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ರೂಪದ ದಾಖಲೆಗಳು, ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್‌ 2009.

[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]
[[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿವಾದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌‌ನ ಉದ್ಯೋಗ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ರಾಜಕೀಯ]]

[[ar:حرب العراق]]
[[bg:Война в Ирак (2003)]]
[[bs:Rat u Iraku 2003.]]
[[cs:Válka v Iráku]]
[[da:Irakkrigen]]
[[de:Irakkrieg]]
[[en:Iraq War]]
[[eo:Iraka milito]]
[[es:Guerra de Iraq]]
[[fa:جنگ عراق]]
[[fi:Irakin sota]]
[[fr:Guerre d'Irak]]
[[he:מלחמת עיראק]]
[[hr:Rat u Iraku]]
[[id:Perang Irak]]
[[is:Stríðið í Írak]]
[[it:Guerra d'Iraq]]
[[ja:イラク戦争]]
[[la:Bellum Iracense Alterum]]
[[lb:Irakkrich]]
[[lt:Irako karas]]
[[mk:Втора Заливска војна]]
[[nds:Irakkrieg]]
[[nl:Irakoorlog]]
[[no:Krigen i Irak]]
[[pl:II wojna w Zatoce Perskiej]]
[[pt:Guerra do Iraque]]
[[ru:Иракская война]]
[[sl:Iraška vojna]]
[[sr:Рат у Ираку]]
[[sv:Irakkriget]]
[[th:สงครามอิรัก]]
[[tr:Irak Savaşı]]
[[uk:Війна в Іраку]]
[[vi:Chiến tranh Iraq]]
[[wa:Guere d' Irak]]
[[zh:伊拉克战争]]</text>
      <sha1>f26ew7m0lfafkp37srmxqkwugxt08my</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435291</id>
      <parentid>1435281</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T21:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423283" sha1="pmscm6lcctu82hjdctd8w4evvffatca" xml:space="preserve">{{About|the war that began in 2003|other uses|Iraq war (disambiguation)}}
{{Infobox military conflict
|conflict=Iraq War
|partof=the [[War on Terror]]
|image=[[Image:Iraq header 2.jpg|300px]]
|caption=Clockwise, starting at top left: a joint patrol in [[Samarra]]; the toppling of the Saddam Hussein statue in [[Firdos Square]]; an [[Iraqi Army]] soldier readies his rifle during an assault; a roadside [[Improvised explosive device|bomb]] detonates in South [[Baghdad]].
|date=March 20, 2003 – August 19, 2010&lt;br/&gt;({{Age in years and days|2003|3|20|2010|8|19}})
|place=[[Iraq]]
|causes=War justifications:
*[[Rationale for the Iraq invasion.]]
*[[Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions]]
*[[War on Terrorism]]
|status=U.S. combat operations concluded&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html | work=The New York Times | title=Iraq Hails Sovereignty as U.S. Departs | last=Reuters | date=August 31, 2010 | accessdate=August 31, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | work=The New York Times | title=Biden Says U.S. Will Appeal Blackwater Case Dismissal | first=Anthony | last=Shadid | date=January 24, 2010 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 27, 2021 | archive-date=ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111126230458/http://www.nytimes.com/2010/01/24/world/middleeast/24iraq.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*Operation Iraqi Freedom concluded, &lt;small&gt;March 20, 2003 – August 31, 2010&lt;/small&gt;
*Operation New Dawn begins, &lt;small&gt;September 1, 2010 – present&lt;/small&gt;
*[[2003 Invasion of Iraq|Invasion of iraq]]
*Overthrow of [[Baath Party]] government and [[execution of Saddam Hussein]]
*Occupation of Iraq
*[[Iraqi insurgency]] and [[civil war in Iraq|sectarian violence]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sectarian divisions change Baghdad’s image|publisher=MSNBC|date=2006-07-03|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|accessdate=2007-02-18|archive-date=2012-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104110601/http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*Foreign [[terrorism|terrorist]] operations&lt;ref&gt;{{cite press release|title=DoD News Briefing with Secretary Gates and Gen. Pace from Pentagon|publisher=U.S. Department of Defense|date=2007-02-02|url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|accessdate=2008-05-10|archive-date=2009-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*Democratic [[Iraqi legislative election, December 2005|Elections]] held
*[[U.S.-Iraq Status of Forces Agreement|Status of Forces Agreement &amp; Strategic Framework Agreement]]
*Presence of American troops in advise and assist role until the end of 2011
|combatant1={{flag|United States}}&lt;br&gt;
{{flag|Iraq}}&lt;br&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Peshmerga]]&lt;br&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Awakening movements in Iraq|Awakening Councils]]&lt;br&gt;
'''Withdrawn [[Multi-National Force – Iraq|Coalition]] forces:'''&lt;br&gt;
{{flag|United Kingdom}} &lt;small&gt;(2003–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Australia}} &lt;small&gt;(2003–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Poland}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Denmark}} &lt;small&gt;(2003–07)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Italy}} &lt;small&gt;(2003–06)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Georgia}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Ukraine}} &lt;small&gt;(2003–08)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Netherlands}} &lt;small&gt;(2003–05)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flag|Spain}} &lt;small&gt;(2003–04)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
{{flagicon image|MultinationalForce-IraqDUI.svg‎}} [[Multi-National Force – Iraq|MNF–I]] &lt;small&gt;(2004–09)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
[[Multi-National Force – Iraq|30 other countries]]
----
{{flag|Turkey}} ''(see: [[Turkey-PKK Conflict]])''
|combatant2=
[[Iraqi Insurgency|Insurgent groups:]]&lt;br&gt;
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Baath Party]] [[Iraqi Insurgency#Ba'athists|Loyalists]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Islamic State of Iraq]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[al-Qaeda in Iraq]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Mahdi Army]]&lt;br/&gt;
&amp;nbsp;[[Special Groups (Iraq)|Special Groups]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|IAILogo.png}} [[Islamic Army of Iraq]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Ansar al-Sunnah]]
----
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Ba'athist Iraq|Iraq under Saddam Hussein]]&lt;br&gt;
----
&lt;small&gt;For fighting between insurgent groups, see [[Civil war in Iraq]].&lt;/small&gt;
|commander1={{Flag icon|Iraq}} [[Jalal Talabani]] &lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Nouri al-Maliki]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Massoud Barzani]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Kurdistan}} [[Masrour Barzani]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Abdul Sattar Abu Risha]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br /&gt;
{{Flag icon|Iraq}} [[Ahmad Abu Risha]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Barack Obama]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[George W. Bush]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Lloyd Austin]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Ray Odierno]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[David Petraeus]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[George W. Casey, Jr.]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Ricardo Sanchez]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|US}} [[Tommy Franks]]&lt;br /&gt;
{{Flag icon|UK}} [[John Cooper (British Army officer)|John Cooper]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|UK}} [[Andy Salmon]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|UK}} [[Richard Shirreff]]
|commander2={{Flag icon|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]&lt;br/&gt;{{POW}} [[Execution of Saddam Hussein|{{unicode|☠}}]]&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Qusay Hussein]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Uday Hussein]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{Flag icon|Iraq|1991}} [[Tariq Aziz]] {{surrender}}
----
{{flagicon image|Flag of the Ba'ath Party.svg}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Islamic State of Iraq.jpg}} [[Abu Omar al-Baghdadi]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Musab al-Zarqawi]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Ayyub al-Masri]]{{KIA|alt=yes}}&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Muqtada al-Sadr]]&lt;br /&gt;
{{flagicon image|Flag of Jihad.svg}} [[Abu Deraa]]&lt;br &gt;
{{flagicon image|IAILogo.png}} [[Ishmael Jubouri]]&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Ansar al-sunnah.jpg}} [[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}}
|strength1='''[[2003 Invasion of Iraq|Invasion Forces]]''' &lt;small&gt;(2003–2004)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;~300,000&lt;br/&gt;
----
'''[[Iraqi Security Forces]]'''&lt;br/&gt;650,000 &lt;small&gt;([[New Iraqi Army|Army]]: 273,000, [[Iraqi Police|Police]]: 227,000, [[Facilities Protection Service|FPS]]: 150,000)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
'''[[Multinational Force Iraq|Coalition Forces]]''' &lt;small&gt;(2004–2010)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;176,000 at peak
&lt;br/&gt;'''[[Awakening movements in Iraq|Awakening militias]]'''&lt;br/&gt;~103,000 (2008)&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw | work=The New York Times | title=Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Rod | last2=Nordland | date=March 29, 2009 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt; '''[[Iraqi Kurdistan]]'''&lt;br&gt; ~400,000 &lt;small&gt;(Kurdish Border Guard: 30,000,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |title=The Kurdish peshmerga forces will not be integrated into the Iraqi army: Mahmoud Sangawi - Interview |publisher=Ekurd.net |date=2010-01-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402235805/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; '''[[Peshmerga]]''' 375,000)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
----
'''[[USF-I|United States]]'''&lt;br/&gt;50,000 &lt;small&gt;(current)&lt;/small&gt; &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/13/AR2010071301768.html | work=The Washington Post | title=Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases | first=Leila | last=Fadel | date=July 13, 2010}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;
'''Security contractors''' 6,000-7,000 &lt;small&gt;(estimate)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |title=Deputy Assistant Secretary for International Programs Charlene Lamb's Remarks on Private Contractors in Iraq |publisher=State.gov |date=2009-07-17 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619163623/https://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
----
'''[[Turkish Armed Forces]]''': ~3,000–10,000&lt;ref name=&quot;Bendern&quot;&gt;{{cite news|first=Paul de|last=Bendern|title=Turkey launches major land offensive into N. Iraq|url=http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|publisher=Reuters|date=2008-02-22|accessdate=2008-02-22|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226193501/http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|strength2='''[[Iraqi Army]]''': 375,000 &lt;small&gt;(disbanded in 2003)&lt;/small&gt;
----
'''[[Iraqi insurgency#Sunni Islamist|Sunni Insurgents]]'''&lt;br/&gt;~70,000 (2007)&lt;ref name=brookings&gt;The Brookings Institution [http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction &amp; Security in Post-Saddam Iraq] October 1, 2007&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;'''[[Mahdi Army]]'''&lt;br/&gt;~60,000 &lt;small&gt;(2007)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ricks|first=Thomas E.|coauthors=Ann Scott Tyson|title=Intensified Combat on Streets Likely|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/10/AR2007011002581_pf.html|publisher=Washington Post|date=2007-01-11|page=A01}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;'''[[al-Qaeda]]'''&lt;br/&gt;~1,300 &lt;small&gt;(2006)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;Pincus, Walter. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html &quot;Violence in Iraq Called Increasingly Complex&quot;]. ''[[Washington Post]],'' November 17, 2006.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''[[Islamic State of Iraq]]'''&lt;br&gt; ~1,000 &lt;small&gt;(2008)&lt;/small&gt;
----
|casualties1='''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq|Iraqi Security Forces]]''' (post-Saddam)&lt;br&gt;
'''Killed:''' 15,456&lt;ref&gt;260 killed in 2003 [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628233817/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm |date=2011-06-28 }} and 15,196 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 15,456 dead&lt;/ref&gt;
'''Wounded:''' 40,000+&lt;ref&gt;http://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf&lt;/ref&gt;
'''Coalition Forces'''&lt;br&gt;
'''Killed:''' 4,746&lt;ref name=&quot;icas&quot;&gt;{{cite web |url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |date= |accessdate=2010-08-24 |archive-date=2011-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(4,428 U.S.,&lt;ref name=&quot;defenselink.mil&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706234900/http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 179 U.K.,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Ministry of Defence &amp;#124; Fact Sheets &amp;#124; Operations Factsheets &amp;#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Mod.uk |date= |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2009-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 139 other)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;
'''Missing or captured''' (U.S.): 1&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html | work=CNN | accessdate=March 30, 2010 | title=Forces: U.S. &amp; Coalition/POW/MIA}}&lt;/ref&gt;
'''[[wounded in action|Wounded]]''': 32,280 &lt;small&gt;(31,965 U.S.,&lt;ref&gt;http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf&lt;/ref&gt; 315 U.K.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=mil&gt;Many official U.S. tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm &quot;Military Casualty Information&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=2011-03-03 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf latest totals for injury, disease/other medical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |date=2011-06-02 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=antiwarcasualties&gt;[http://www.antiwar.com/casualties/ &quot;Casualties in Iraq&quot;].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=icasualties&gt;iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/oif/default.aspx &quot;Iraq Coalition Casualties&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113210126/http://icasualties.org/oif/default.aspx |date=2007-11-13 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ukcasualties&gt;[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm &quot;Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=2006-11-14 }}. U.K. Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=2012-10-04 }}.&lt;/ref&gt;
'''Injured/diseased/other medical''':** 51,139 &lt;small&gt;(47,541 U.S.,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2011-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602035127/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 3,598 U.K.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=mil/&gt;&lt;ref name=icasualties/&gt;&lt;ref name=ukcasualties/&gt;
'''Contractors'''&lt;br&gt;
'''[[List of private contractor deaths in Iraq|Killed]]''': 1,764*&lt;ref name=&quot;dol.gov&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallemployer.htm |title=U.S. Department of Labor - Office of Workers' Compensation Programs (ESA) - Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) - Division of Longshore and Harbor Workers' Compensation (DLHWC) |publisher=Dol.gov |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101014071345/http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallemployer.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;projects.propublica.org&quot;&gt;{{cite web|author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S. Government Private Contract Worker Deaths and Injuries|publisher=Projects.propublica.org |date=2009-09-23 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
'''Wounded &amp; injured''': 59,465*&lt;ref name=&quot;dol.gov&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;projects.propublica.org&quot;/&gt;&lt;br&gt;
'''[[Foreign hostages in Iraq|Missing or captured]]''': 16 (U.S. 5)
'''Awakening Councils'''&lt;br&gt;
Killed:760+
----
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|Turkish Armed Forces]]:&lt;br/&gt;27 killed &lt;ref name=&quot;globalresearch.ca&quot;&gt;{{cite web|last=Savran |first=Sungur |url=http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&amp;aid=8334 |title=Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle |publisher=Globalresearch.ca |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html|title=Turkey's Army loses luster over PKK attack &amp;#124; csmonitor.com|publisher=Csmonitor.com|author=Yigal Schleifer|date=|accessdate=2008-10-27}}&lt;/ref&gt;
|casualties2='''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 13,500–45,000 &lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2003/may/28/usa.iraq | work=The Guardian | location=London | title=Body counts | first=Jonathan | last=Steele | date=May 28, 2003 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;
----
'''Insurgents''' (post-Saddam)&lt;br&gt;
'''Killed:''' 24,581 (2003-2009)&lt;ref&gt;597 killed in 2003 [http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm] and 23,984 killed from 2004 through 2009 [https://www.theguardian.com/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] thus giving a total of 24,581 dead&lt;/ref&gt;
'''[[Detainee]]s:''' 8,300 (U.S.-held)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&amp;feedName=topNews|title=U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq|publisher=Reuters|date=September 17, 2009|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;24,200 (Iraqi-held)&lt;ref name=&quot;yahoo1&quot;&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20080830/ap_on_re_mi_ea/iraq_1|title=US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20080830/wl_mideast_afp/iraqunrestusdetainees_080830064642|title=U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News|publisher=News.yahoo.com|date=|accessdate=2008-09-10}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
----
[[2008 Turkish incursion into northern Iraq|PKK]]: 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim)&lt;ref name=&quot;globalresearch.ca&quot;/&gt;
|casualties3='''Documented &quot;unnecessary&quot; violent civilian deaths, [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] – '''October 2010: '''98,170–107,152 '''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |publisher=Iraq Body Count |date= |accessdate=2009-12-11}}&lt;/ref&gt;
'''Total excess deaths, [[Lancet surveys of Iraq War casualties|(''Lancet'')]] – '''December 2009: '''1,366,350'''***&lt;ref name=&quot;Second Lancet Study&quot;&gt;{{PDFlink|[http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf &quot;Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey&quot;]{{Dead link|date=September 2010}}|242&amp;nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' October 11, 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lancet supplement&quot;&gt;{{PDFlink|[http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006]|603&amp;nbsp;KB}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second ''Lancet'' study.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.justforeignpolicy.org/iraq|title=Iraq Deaths |publisher=Just Foreign Policy |date= |accessdate=2009-10-17}}&lt;/ref&gt; '''(highest estimate)'''
For more information see: [[Casualties of the Iraq War]]
|notes='''*'''Casualty numbers from the US Dept. of Labor for [[Private military company|Contractors]] are combined for Iraq and Afghanistan.&lt;br/&gt;'''**''' &quot;injured, diseased, or other medical&quot; – required medical air transport. U.K. number includes &quot;aeromed evacuations&quot;&lt;br/&gt;***'''Total deaths''' include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc.}}
&lt;br /&gt;
{{Campaignbox Iraq War}}
2003 ಮಾರ್ಚ್‌ 20ರಂದು&lt;ref name=&quot;Baker&quot;&gt;[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml ಕೇವಿನ್ ಬೇಕರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820002323/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml |date=2008-08-20 }} &quot;ದ ಕ್ವಾಯಟೆಸ್ಟ್ ವಾರ್: ವಿ ಹ್ಯಾವ್ ಕೆಪ್ಟ್ ಫಲುಜಾ, ಬಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ವಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಅವರ್ ಸೌಲ್ಸ್ ?&quot; ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೇರಿಟೇಜ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS-20040226&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/invasion/cron/ |title=A chronology of the six-week invasion of Iraq | date=February 26, 2004 |publisher=[[PBS]] | accessdate=2008-03-19}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳು '''ಇರಾಕಿನ ನೆಲವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ''' &lt;ref&gt;{{cite book|last=Allawi|first=Ali|title=The Occupation of Iraq: Winning the War, Losing the Peace|url=https://books.google.com/?id=ptqgNq8xnOAC&amp;printsec=frontcover|accessdate= September 2008 |edition=1|year=2007|month=April|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=0300110154|page=544}}&lt;/ref&gt; ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು '''ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಆಕ್ರಮಣ, '''ಎರಡನೇ ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧ''' &lt;ref&gt;{{Cite news| last = Keen| first = Judy| coauthors = | title = U.S. begins second Gulf War with a surprise missile strike at Iraq leaders; Cruise missiles, bombs hit Baghdad site; Bush promises &quot;broad and concerted campaign&quot;| newspaper = USA Today| location = | pages = | language = | publisher = | date = March 20, 2003| url = http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Mar+20%2C+2003&amp;author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&amp;pub=USA+TODAY&amp;desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&amp;pqatl=google| accessdate = November 18, 2009| archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2011| archive-url = https://web.archive.org/web/20110430051530/http://pqasb.pqarchiver.com/USAToday/access/311645771.html?dids=311645771:311645771&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Mar+20%2C+2003&amp;author=Judy+Keen+and+Cesar+G.+Soriano&amp;pub=USA+TODAY&amp;desc=U.S.+begins+second+Gulf+War+with+a+surprise+missile+strike+at+Iraq+leaders+%3B+Cruise+missiles%2C+bombs+hit+Baghdad+site%3B+Bush+promises+%27broad+and+concerted+campaign%27&amp;pqatl=google| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;, ಹಾಗೂ '''ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಿಮೋಚನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ''' &lt;ref name=&quot;OPM site&quot;&gt;{{cite web |url=http://opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |title=U.S. Office of Personnel Management |publisher=Opm.gov |date=2001-09-11 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118081134/http://www.opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌‌]] ಅವರ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2862343.stm|title=U.S. Names Coalition of the Willing|accessdate=2007-11-03 | work=BBC News | date=March 18, 2003 | first=Steve | last=Schifferes}}&lt;/ref&gt; ಮುಖಂಡತ್ವದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಹೀಗೆ ವಿಮೋಚನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ಇರಾಕ್|ಇರಾಕಿನ]] ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಲೂರಿದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html | work=The Washington Post | title=Operation Iraqi Freedom ends as last combat soldiers leave Baghdad | first=Ernesto | last=Londoño | date=August 19, 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿ 2010 ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 19ರಂದು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಕಾಲ್ತೆಗಿಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಯುದ್ಧ ಕೊನೆ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1 | work=The New York Times}} {{Dead link|date=September 2010|bot=RjwilmsiBot}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗಿದ್ದೂ, ಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಇಂದಿಗೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ದೇಶ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ” ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ದಾಳಿಗೆ ಪೀಠಿಕೆ ಎಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಸುರಿಮಳೆಗೈದವು. ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ/ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ (ಜನವರಿ 29, 2004) [http://www.americanprogress.org/issues/kfiles/b24970.html &quot;ಇನ್ ದೇರ್ ಓನ್ ವರ್ಡ್ಸ್: ಇರಾಕ್ಸ್‌ 'ಇಮಿನೆಂಟ್' ಥ್ರೆಟ್&quot;] ''americanprogress.org''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nelson&quot;&gt;ಸೆನೆಟರ್ ಬಿಲ್ ನೆಲ್ಸನ್ (ಜನವರಿ 28, 2004) [http://www.fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html &quot;ನ್ಯೂ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಶನ್ ಆಫ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್&quot;,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401012202/https://fas.org/irp/congress/2004_cr/s012804b.html |date=2019-04-01 }} ''ಕಾಂಗ್ರೆಶನಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಬ್ಲೇರ್‌,ಎ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 5, 2002) [http://www.number10.gov.uk/Page3206 &quot;ಪಿಎಂ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫೋಲೋವಿಂಗ್ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124071528/http://www.number10.gov.uk/Page3206 |date=2010-01-24 }} ''ನವೆಂಬರ್ 10&amp;nbsp;ಡೌನಿಂಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್''&lt;/ref&gt; 2002ರಲ್ಲಿ ಠರಾವು 1441ನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಮೂಲಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಪಾದನೆಯಂತೆ ತಾನು ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಅಂತೆಯೇ, ಇರಾಕ್‌ ಕೂಡ ತಪಾಸಣೆಗಾಗಿ ಬಂದ ’ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗ(UNMOVIC)’ಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಹೆರ್ಶ್, ಸೀಮೋರ್ ಎಂ. (ಮೇ 5, 2002 [http://www.newyorker.com/archive/2003/05/12/030512fa_fact ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;washingtonpost2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/08/AR2007020802387.html|title=Official's Key Report On Iraq Is Faulted|work=[[Washington Post]]|date=2007-02-08|accessdate=2008-11-04 | first1=Walter | last1=Pincus}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 ಯುಎಸ್ ಸೆನೆಟ್ ಇಂಟೆಲೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ (ಜೂನ್ 2008):] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430013510/http://intelligence.senate.gov/press/record.cfm?id=298775 |date=2009-04-30 }} &quot;ಟು ಬೈಪಾಟಿಸನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಡಿಟೇಲ್ ಎಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಮಿಸ್‌ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ರೀವಾರ್ ಇರಾಕ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಅಪ್ರಾಪ್ರಿಯೇಟ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಬೈ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆಫೀಸ್&quot;.&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಜನರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸುದ್ದಿ ಇಲಾಖೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಭಿನ್ನತೆಯಾಗಿದೆ.&lt;/blockquote&gt; – ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಡಿ. (ಜೇ) ರಾಕೆಫೆಲ್ಲರ್&amp;nbsp;IV&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ’ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ’ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿತ್ತಾದರೂ ಅದು “ಷರತ್ತುರಹಿತ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ “ತಕ್ಷಣ”ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರಾಕ್‌ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ “ವರ್ಷಗಳಲ್ಲ, ವಾರಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ” ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;blix1&quot;&gt;ಬ್ಲಿಕ್ಸ್, ಎಚ್. (ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2003) [http://www.cnn.com/2003/US/03/07/sprj.irq.un.transcript.blix/index.html &quot;ಟಾನ್ಸ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸಸ್ ಯು.ಎನ್. ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್&quot;] ''CNN.com''&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BlixtoUN&quot;&gt;ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 04.02.2003 ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ{{Nowrap|27 January}} &quot;ನಾನು ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ನಂಬಿಕೊಂಡಿರುವ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು UNMOVICಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&quot; 
 ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.&quot; &quot; ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ತನಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ನಡೆಯಬೇಕು, ಮುಂಬರುವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‌ಎಂಓವಿಐಸಿ ಮತ್ತು ಐಎಇಎ ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಾವ ಷರತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ: ''[https://web.archive.org/web/20130222031129/http://www.un.org/Depts/dhl/resguide/scact2003.htm 4707th meeting.]''. ಶುಕ್ರವಾರ, {{Nowrap|14 February 2003}}, {{Nowrap|10 a.m.}},ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ವೇ ಗ್ರೂಪ್‌‌, ಇರಾಕ್‌ 1991ರಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬರಕಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಕೈಹಾಕಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ತೆರವುಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅಂತದ್ದೊಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/wmd/library/report/2004/isg-final-report/isg-final-report_vol1_rsi-06.htm|title=Iraq Survey Group Final Report: Weapons of Mass Destruction (WMD)}}&lt;/ref&gt; 1991ರಲ್ಲಿ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಕೈ ಹಾಕಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅಳುದುಳಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತರೂ ಅವು ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಪಾದನೆಗೆ ಪೂರಕವಾದಂಥವುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಶ್ರೇಡರ್, ಕೆ. (ಜೂನ್ 22, 2006) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/22/AR2006062201475.html &quot;ನ್ಯೂ ಇಂಟೆಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ರೀಇಂಗ್ನೈಟ್ ಇರಾಕ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈಟ್&quot;] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೇಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ''&lt;/ref&gt; ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]] [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್‌-ಖೈದಾ]] ಉಗ್ರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದೂರಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕುರಿತು ಯಾವ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |title=Saddam's al Qaeda Connection |publisher=Weeklystandard.com |date=2003-08-22 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2014-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223072010/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/003/033jgqyi.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ವುಡ್ಸ್,ಕೆ.ಕೆಂ. ಮತ್ತು ಲೇಸಿ,ಜೆ. (2008) [http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf &quot;ಸದ್ದಾಂ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ: ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ಡ್ ಇರಾಕಿ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್,&quot; ಸಂಪುಟ. ][http://abcnews.go.com/images/Politics/Saddam%20and%20Terrorism%20Redaction%20EXSUM%20Extract.pdf 1] ''ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಐಡಿಎ'' IDA ಪೇಪರ್ ಪು-4287, ಪುಪು. ಇಎಸ್-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಕೇರ್, ಆರ್.ಜೆ., ''ಎಟ್.ಅಲ್'' (29 ಜುಲೈ 2004) [http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf &quot;ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌: ಇಶ್ಯೂ ಫಾರ್ ದ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051716/http://irrationallyinformed.com/pdfcollection/20040729_Kerr_Report.pdf |date=2009-06-20 }} MORI Doc. ID 1245667 (ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ, ವಿಎ: ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ)&lt;/ref&gt; ಆ ನಂತರ, ಪ್ಯಾಲಿಸ್ತೇನ್‌ [[ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌]]ಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ&lt;ref&gt;ಸಿಎನ್‌ಎನ್ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 2002) [http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ &quot;ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಸ್ಪೆಲ್ಸ್ ಔಟ್ ಕೇಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090607162127/http://archives.cnn.com/2002/US/09/12/iraq.report/ |date=2009-06-07 }}, &quot; ಶ್ವೇತ ಭವನವು ಗುರುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖಂಡರ ವಿರುದ್ಧ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ ಮಾಡಿದೆ &amp;nbsp;... ಇರಾಕ್‌ ಎರಡು ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್‌ನ ಬಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟೆನ್ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ $10,000ರಿಂದ $25,000ರಷ್ಟು ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.&quot;&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳ&lt;ref&gt;ವುಲ್ಫೋವಿಜ್, ಜಿ. (ಮೇ 30, 20025&lt;/ref&gt; ಜೊತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬನಾದಿ ಹಾಕುವ ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಕ್ರಮಣ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಸಬೂಬು ಹೇಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/02/20030226-11.html &quot;ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ದ ಫೂಚರ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] ದ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml &quot;ಬುಷ್‌ ಸಾಟ್ 'ವೇ' ಟು ಇನ್ವೆಡ್ ಇರಾಕ್‌?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131008111954/http://www.cbsnews.com/stories/2004/01/09/60minutes/main592330.shtml |date=2013-10-08 }} ''60 ನಿಮಿಷಗಳು''&lt;/ref&gt;
ಈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಇರಾಕನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದ ಮಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವಿನ ಹಣಾಹಣಿ ಇರಾಕಿನ ದಂಗೆಗೆ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಶಿಯಾ ಹಾಗೂ [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನಿ]] ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಗ್ಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅಲ್‌‌-ಖೈದಾದ ಹೊಸ ಪಂಗಡವೊಂದು ಚಿಗುರೊಡೆಯಲು ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 ಯುಎಸ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124028/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=3879 |date=2009-11-30 }}, &quot;ಪೋರ್ ವಾರ್ಸ್&quot; ರಿಮಾರ್ಕ್ ನೋಡಿ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=CBS on civil war|publisher=CBS News|url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|date=September 26, 2006|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205115238/http://www.cbsnews.com/stories/2005/09/26/eveningnews/main886305.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಯುಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಯುದ್ಧದದಲ್ಲಿ{{Nowrap|2 million}} ಹೊರದೇಶ (ಸಿಐಎ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ)&lt;ref&gt;[https://www.ಸಿಐಎ.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html &quot;ಸಿಐಎ World Factbook: Iraq‌&quot;]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ{{Nowrap|2.7 million}} ಇರಾಕ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 4.7 ಮಿಲಿಯನ್‌ (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.16ರಷ್ಟು).&lt;ref name=&quot;UNHCR-04084&quot;&gt;[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/iraq?page=briefing&amp;amp;id=4816ef534 ಯುಎನ್‌ಎಚ್‌ಸಿಆರ್ – ಇರಾಕ್‌: ಲೆಟೇಸ್ಟ್ ರಿಟರ್ನ್ ಸರ್ವೇ ಶೋಸ್ ಫ್ಯೂ ಇಂಟೆಂಡಿಂಗ್ ಟು ಗೋ ಹೋಮ್ ಸೂನ್]. ಎಪ್ರಿಲ್‌ 29, 2008ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 2008 ಮೇ 26ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಘಟಕದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಶೇ.35ರಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಐದು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಅನಾಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ {{Nowrap|5 million}} ಇರಾಕಿ ಆರ್ಫನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಕರರ್ಪ್ಶನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ರಿವೀಲ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217151042/http://gorillasguides.com/2007/12/15/5-million-orphans/ |date=2012-12-17 }} ಆ‍ಯ್‌ಸ್ವತ್ ಅಲ್ ಇರಾಕ್‌‌ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2007&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆ ಹಾಗೂ ಅಸಮರ್ಪಕ ನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬರ ಮಾನವೀಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ 2008 ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |title=Iraq: no let-up in the humanitarian crisis |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090907182444/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/iraq-report-170308/$file/ICRC-Iraq-report-0308-eng.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ ಎಂದು 2008 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_%20FINAL_SIGNED%20.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080725064601/http://www.defenselink.mil/pubs/pdfs/Master_16_June_08_+FINAL_SIGNED+.pdf|archivedate=2008-07-25 |title=U.S. Department of Defense (June 2008): Measuring Security and Stability in Iraq|format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2008ರ ವಿಫಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=4350&amp;page=1 |title=The Failed States Index 2008 |publisher=Foreignpolicy.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್‌ ಈ ಮೊದಲು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |title=2009 Failed States Index |publisher=Foreignpolicy.com |date=2009-11-30 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101026003300/http://www.foreignpolicy.com/articles/2009/06/22/2009_failed_states_index_interactive_map_and_rankings |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080918002255/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/02/africa/ME-GEN-Iraq-Britain.php ಬ್ರಿಟನ್ಸ್‌'ಬ್ರೌನ್ ವಿಸಿಟ್ಸ್ ಆಫೀಶೀಯಲ್,ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌.] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4352259.stm ಇಟಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಇರಾಕ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್-ಔಟ್ ] ಬಿಬಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ 15, 2005&lt;/ref&gt; 2008ರ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಆಫ್‌ ಫೋರ್ಸಸ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ 2012 ಜನವರಿ 1 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |title=ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಆನ್ ದ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೋರ್ಸಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಆಫ್ ದೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಡೂರಿಂಗ್ ದೇರ್ ಟೆಂಪರರಿ ಪ್ರೆಸೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325011746/http://www.acq.osd.mil/log/PS/p_vault/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೇ ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ&lt;ref name=&quot;sfatext&quot;&gt;[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081127-2.html ಸ್ಟ್ರೇಟೆಜಿಕ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಬಿಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್)&lt;/ref&gt; “ಸ್ಟ್ರಟಜಿಕ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಒಪ್ಪಂದ” ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಆಮೂಲಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆತಂಕಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ,&lt;ref&gt;[http://exchanges.state.gov/englishteaching/ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್] (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ ಇಲಾಖೆ.)&lt;/ref&gt; ಇಂಧನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಹಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cnnsofa&quot;&gt;ಕರಡ್ಸ್ಹೆಹ್, ಜೆ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/11/27/iraq.main/ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಓಕೆಸ್ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆನ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಫೂಚರ್&quot;] ''ಸಿಎನ್‌ಎನ್''&lt;/ref&gt;
2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಾರಕ್‌ ಒಬಾಮ ಮುಂದಿನ 18 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿಯೂ, ಸರಿಸುಮಾರು 50 ಸಾವಿರ ಸೇನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ಹೊಸ ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ “ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಸೇನೆಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಹಾಗೂ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ” ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|agency=McClatchy Newspapers|first=Steven|last=Thomma|title=Obama to extend Iraq withdrawal timetable; 50,000 troops to remain|date=February 27, 2009|url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|access-date=ನವೆಂಬರ್ 2, 2010|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228100735/http://www.mcclatchydc.com/227/story/62930.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|agency=Associated Press|first=Ben|last=Feller|title=Obama sets firm withdrawal timetable for Iraq|date=February 27, 2009|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227132918/http://news.yahoo.com/s/ap/20090227/ap_on_go_pr_wh/obama_iraq|archivedate=ಫೆಬ್ರವರಿ 27, 2009|access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್‌ ಜನರಲ್‌ ರೇ ಒಡಿರ್ನೊ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸೇನೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ತುಕುಡಿಗಳು 2011ರ&lt;ref&gt;{{cite news|author=Martina Stewart|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/04/12/iraq.us.troops/index.html |title=General: U.S. should be out of Iraq by late 2011 |publisher=Cnn.com |date=2009-04-12 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;britpullouttoday&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm|title=U.K. Iraq combat operations to end|publisher=BBC News|accessdate=2009-04-30 | date=April 30, 2009}}&lt;/ref&gt; ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿ ನೂರಿ-ಅಲ್‌‌-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದರು.  {{Nowrap|31 August 2010}}ರಂದು ಓವಲ್‌ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮ ಅವರು, “ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಇರಾಕಿನ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ದೇಶ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೊಗಕ್ಕೆ ಹೆಗಲು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house |title=Obama's full speech: 'Operation Iraqi Freedom is over' |publisher=MSNBC |date=2010-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101101211639/http://www.msnbc.msn.com/id/38944049/ns/politics-white_house/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹೆಸರನ್ನು 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್‌ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌‌” ನಿಂದ “ಆಪರೇಷನ್‌ ನ್ಯೂ ಡಾನ್‌” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

== 2001-2003: ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯ ==
{{See also|Lead up to the Iraq War|Rationale for the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq|Governments' pre-war positions on invasion of Iraq|Saddam Hussein and al-Qaeda|Iraq and weapons of mass destruction}}
{{Main|Iraq disarmament timeline 1990–2003|2002 in Iraq}}
ಅಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್‌]] ಅವರು 2001 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದ ಹತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡುವ ಹಾದಿ ಹುಡುಕಲು ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಖಾಜಾಂಚಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೌಲ್‌ ಒ’ನೇಲ್‌ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಸದ್ದಾಂ ನಂತರದ ಇರಾಕಿನ ಯೋಜನೆಗಳು” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಹಸ್ಯ ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರವೊಂದನ್ನು 2001ರ ಜನವರಿ ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ 2001 ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ದಿನಾಂಕ ಹೊಂದಿರುವ “ಇರಾಕಿನ ತೈಲಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ಇರಾಕಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಕಾಶೆಯೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;jwoilfields&quot;&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ. (ಮಾರ್ಚ್‌ 2001) [http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml &quot;ಫಾರೆನ್ ಸ್ಯೂಟರ್ ಫಾರ್ ಇರಾಕಿ ಆಯಿಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100705224936/http://www.judicialwatch.org/iraqi-oil-maps.shtml |date=2010-07-05 }} (ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಹಿತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು)&lt;/ref&gt;

=== ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯ ===
ಇರಾಕ್‌ ತನ್ನ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಇರಾಕಿನ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ 2002-03ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಷರತ್ತುರಹಿತವಾಗಿ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು. ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಇರಾಕ್‌ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕದಂತೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭ ಬಂದರೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಪಾಸಣಾಕಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ತನ್ನ ನಿರ್ದೋಷಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲಿತ್ತು. 1999ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಶೋಧಕರ ಜೊತೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೂಢಾಚಾರರೂ ಬಂದಿದ್ದು, ತನ್ನ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆಪಾದಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಹಾಗೂ ''ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/250808.stm |title=U.S. silence on new Iraq spying allegations |publisher=BBC News |date=1999-01-07 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2002ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿದ್ದರೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬುಷ್‌ ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಠರಾವು 1441ಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ 2002ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಕಾರರಿಗೆ ತನ್ನ ದೇಶದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ಮುಂಚೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌, ತಪಾಸಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಇರಾಕ್‌ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವಾದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;BlixtoUN&quot; /&gt;

=== ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಆರೋಪಣೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:WeaponsInspector.JPG|thumb|ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಯುಧ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ]]
ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಏಜನ್ಸಿ (ಸಿಐಏ) ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಐಏ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಟೆನೆಟ್‌ ಅಲ್‌-ಕೈದಾ ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ವಿಷದವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ರಂಫೆಲ್ಡ್‌ ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್‌ ವೂಲ್ಫ್‌ವಿಟ್ಜ್‌‌ ಅವರು ಡಾಗ್ಲಾಸ್‌ ಫೀತ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ’ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಚೇರಿ’ (ಒಎಸ್‌ಪಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪೆಂಟಗಾನ್‌ನ ಘಟಕವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಸಿಐಏ ಈವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಒದಗಿಸುವುದು. ಹೀಗೆ ಒಎಸ್‌ಪಿ ಒದಗಿಸಿದ ಅರೆಬೆಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸದೇ ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ಅದನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಚೀನೆ ಅವರ ಕಚೇರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಸುದ್ಧಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌''  ರೀತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಡೇ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಟಾಕ್‌ ಶೋಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನೆ ಅವರು ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kirk|first=Michael|title=The Dark Side|work=Frontline|publisher=PBS|date=2006-06-20|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/darkside/etc/script.html}}&lt;/ref&gt;
ಗಲ್ಫ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು.{{convert|550|ST}} 1990ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌ ಸರ್ಕಾರ &lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam's uranium headed for Ontario processing plant|agency=Associated Press|date=2008-07-05|url=http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|work=The Star|location=Toronto|accessdate=March 30, 2010|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091649/http://www.thestar.com/News/Ontario/article/455063|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತುವೈತಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ {{convert|20|km}}ರಷ್ಟು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಮ್‌]]ನ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ ನೈಜರ್‌ನಿಂದ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ನ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು (ನಂತರ ಈ ವರದಿಗಳು ನಕಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು) ಬಂದ ಕಾರಣ ಆ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸಿಐಏ 2002ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ರಾಯಭಾರಿ ಜೋಸೆಫ್‌ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಹಳದಿಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು “ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸುಳ್ಳು” ಎಂದು ಸಿಐಏಗೆ ವರದಿಯೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಬುಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕ್‌ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ 2003ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Duffy|first=Michael|coauthors=James Carney|title=A Question of Trust|publisher=Time|date=2003-07-13|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130518152903/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101030721-464405,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:G.W._Bush_delivers_State_of_the_Union_Address.jpg|thumb|2003ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಯುನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದರು.]]
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬಂತೆ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ನ'' 2003 ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ (ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪುಟ) ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಲೇಖನ ಬರೆದರು. ತಾವು ಸ್ವತಃ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ಇರಾಕ್‌ ಯುರೇನಿಯಮ್‌ ಹಳದಿ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದು ವಿಲ್ಸನ್‌ ಆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite document|last1=Roberts|first1=Pat|last2=Rockefeller|first2=John D., IV|contribution=Niger: Former Ambassador|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd-intell_chapter2-b.htm|title=Report on the u.s. intelligence community's prewar intelligence assessments on iraq|year=2004|pages=39–47|place=United States Senate|publisher=Select Committee on Intelligence|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/congress/2004_rpt/iraq-wmd_intell_09jul2004_report2.pdf|format=PDF|postscript=&lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt; ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಆಪ್‌-ಎಡ್‌‌ ಲೇಖನದ ಬಳಿಕ ವಿಲ್ಸನ್‌ ಅವರ ಮಡದಿ ವ್ಯಾಲರಿ ಪ್ಲಾಮ್‌ ಅವರು ಸಿಐಏ ವಿಶ್ಲೇಷಕಿ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅಂಕಣಕಾರರೊಬ್ಬರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಾಹಿತಿ ಸೋರಿಕೆಯಾದದ್ದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
2005 ಮೇ 1ರಂದು ''ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಡೌನಿಂಗ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮೆಮೊ” ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ 2002 ಜೂನ್‌‌ 23ರಂದು ನಡೆದ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆಯ ಸಾರಾಂಶ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯ ಕುರಿತಾದ ರಹಸ್ಯ ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. “ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ನೆಪ ಹೇಳುವುದು ಬುಷ್‌ ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀತಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Rycroft|first=Matthew|title=The secret Downing Street memo|publisher=The Sunday Times|date=2005-05-01|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|location=London|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212110902/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/election2005/article387390.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಸಿಐಏ ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಅದಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಏಜೆಂಟ್‌ ಆಗಿ ಹಣಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ, ಸದ್ದಾಂ ಸುನ್ನಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರಾದೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಆದರೆ ಈಗ ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಸಿಐಏಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆ, ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಜೈವಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೂ ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಸಿಐಏ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Pincus|first=Walter|title=Ex-Iraqi Official Unveiled as Spy|publisher=Washington Post|date=2006-03-23|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/22/AR2006032202103.html}}&lt;/ref&gt; 2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಸಿಡ್ನಿ ಬ್ಲುಮೆತಾಲ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾರ್ಜ್‌ ಟೆನೆಟ್‌ ಅವರು, ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಸಮೂಹನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನಜಿ ಸಾಬ್ರಿ ಅವರೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬುಷ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಿಂದ ಬಂದ ಹಾಗೂ ಸಿಐಏಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುಷ್‌ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಸಿಐಏ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳೇ ಸದ್ದಾಂ ಈ ಬಗೆಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸತೊಡಗಿದರು.&lt;ref&gt;ಬ್ಲೂಮೆಂನ್ಥಲ್, ಎಸ್. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 6, 2007) [http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ &quot;ಬುಷ್‌ ನ್ಯೂ ಸದ್ದಾಂ ಹ್ಯಾಡ್ ನೋ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153727/http://www.salon.com/opinion/blumenthal/2007/09/06/bush_wmd/ |date=2010-02-02 }} ''Salon.com''&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:George_Tenet_gives_a_briefing_to_George_W._Bush.jpg|left|thumb|ಓವಲ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್ ಜೊತೆಗೆ ಟೆನೆಟ್ (ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಟೈ ಧರಿಸಿ)]]
2002 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತ, ಸಿಐಏ ಹಾಗೂ ಡಿಐಏಗಳು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಟೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಇರಾಕ್‌‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಯುರೇನಿಯಮ್‌‌ ಅನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{Cite document|last1=Silberman|first1=Laurence H.|last2=Robb|first2=Charles S.|contribution=Iraq|contribution-url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm|title=Report to the President of the United States|year=2005|page=198|publisher=The Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction|url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_31mar2005.pdf|format=PDF|postscript=&lt;!--None--&gt;}} &quot;ಇರಾಕ್‌ 7075 T6 ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತಾಗಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. {{Nowrap|75 mm}}Annex&amp;nbsp;III ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿ 687ರ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಈ ನಿಷೇಧ ಹೇರಲಾಗಿದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆ (ಡಿಒಇ) ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. ಅಮೆರಿದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಎದುರಾದ ಈ ವಿರೋಧವನ್ನೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ಗ್ಯಾಸ್‌ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌‌ ಹಾಗೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಡಿಒಇ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇರಾಕ್‌ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದೇ ವಿನಾ ಹೊಸ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission on the Intelligence Capabilities of the United States Regarding Weapons of Mass Destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2002ರಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ವರದಿ ಕೂಡ ಡಿಒಇ ಹಾಗೂ ಐಎನ್‌ಆರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;isis&quot; /&gt;
ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದ ವರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲು ಡಿಒಇ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರ ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;isis&quot;&gt;[http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html ದ ಸಿಐಎ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್ಸ್' ಅಸೆಸ್ಮೆಂಟ್:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.isis-online.org/publications/iraq/al_tubes.html |date=2017-10-10 }} ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಮಾರ್ಚ್‌ 10, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/4corners/content/2003/transcripts/s976015.htm ಸ್ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ದ ಟ್ಯೂಬ್] ''ಫೋರ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್'' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಫೋರೇಶನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 27, 2003ರಂದು ಬಿತ್ತರವಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಮೊದಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ ಕಾಲಿನ್‌ ಪಾವೆಲ್‌, ಇರಾಕಿನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ತಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |title=Powell's remarks |publisher=Iraqwatch.org |date=2003-02-05 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2016-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508081500/http://www.iraqwatch.org/government/US/State/state-powell-un-020503.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಪಾವೆಲ್‌ ಇರಾಕ್‌ ಕುರಿತು ತಾವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ತಜ್ಞರಿಂದ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ತಾವು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ “ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ” ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A36348-2002Sep18 &quot;ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾಕ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್ಡ್,&quot;] ಜೋಬಿ ವಾರ್‌ರಿಕ್, ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್. 19, 2002&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/nation/transcripts/powelltext_020503.html ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ಸ್ ಸ್ಪೀಚ್ ಟು ದ ಯುಎನ್], ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ ''ಮೀಟ್ ದ ಪ್ರೆಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040517131739/http://www.msnbc.msn.com/id/4992558/ |date=2004-05-17 }} ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಮೇ 16, 2004&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಮುಗಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು “ನನ್ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾದವೆಂದರೆ ಇರಾಕಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಾದ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ವೈಫಲ್ಯ” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/02/george-bush-iraq-interview|title=Iraq war my biggest regret, Bush admits|publisher=www.guardian.co.uk|accessdate=2 December 2008 | location=London | date=December 2, 2008 | first=Suzanne | last=Goldenberg}}&lt;/ref&gt;
2009 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌, ಇರಾಕ್‌ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಆದರೆ ತಾವೆಂದಿಗೂ “ಸದ್ದಾಂ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸರಿ” ಎಂದೇ ಭಾವಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/8409596.stm|title=Unashamed Blair confirms his critics' claims on Iraq |last=Reynolds |first=Paul |date=12 December 2009|publisher=BBC News|accessdate=15 December 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುದ್ಧದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Bush_auth_jbc.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಬುಷ್‌, ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶ್ವೇತ ಭವನ ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ‘ ಜಾಯಿಂಟ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಟು ಅಥೋರೈಸ್ಡ್ ದ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಇರಾಕ್‘‌ ಪ್ರಕಟಣೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2, 2002.]]
2002ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಮಾನಗಳು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದವು &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2002/dec/04/iraq.richardnortontaylor|title=Britain and U.S. step up bombing in Iraq|last=Norton-Taylor|first=Richard |date=4 December 2002|publisher=The Guardian|accessdate=31 August 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ &quot;ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದವು&quot;. ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮಾಂಡರಾದ ‌ಟಾಮಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಸ್ ಇರಾಕಿನ ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾದಳದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ &quot;ನಾಶ&quot;ಗೊಳಿಸಲು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|title=RAF bombing raids tried to goad Saddam into war|last=Smith|first=Michael|date=May 29, 2005|publisher=The Sunday Times|accessdate=31 August 2010|location=London|archive-date=27 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080727015416/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article527701.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಸೆನೆಟ್‌ ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಬಲ ಉಪಯೋಗದ ಕುರಿತು ಜಂಟಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 75 ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇರಾಕ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರದೆಡೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ಯುಏವಿ|ಮಾನವೇತರ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಚಲಾಯಿತ ವಾಯು ಮಾರ್ಗದ ವಾಹನ]]ದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಭಯ (ಯುಎವಿಗಳು) ಇದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಗುಪ್ತ ಅಧಿವೇಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;nelson&quot; /&gt; ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2003, ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಇರಾಕಿ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಯುಎವಿಗಳು ಯುಎಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ  ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸುದ್ಧಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಯುಎವಿಗಳು ಖಚಿತವಾಗಿವೆಯೆಂಬ ಸಿಐಎ ನಿರ್ಣಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜೋರಾದ ವಿವಾದಗಳುಂಟಾದವು,&lt;ref&gt;ಲವ್, ಸಿ. (ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2003) [http://www.defensetech.org/archives/000690.html &quot;ಸೆನೆಟರ್: ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ವಾರ್ನ್ಡ್ ಆಫ್ ಯುಎವಿ ಅಟ್ಯಾಕ್,&quot;] ''ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಟೆಕ್''&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಪ್ತವಾರ್ತಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಇರಾಕ್‌ ಯಾವುದೇ ಯುಎವಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/intell/library/reports/2005/wmd_report_25mar2005_chap01.htm |title=Commission of the Intelligence capabilities of the United States regarding weapons of mass destruction |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಪರಿಷತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರವನ್ನೊದಗಿಸಿ ಜಂಟಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು.
ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. 1998ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನುಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಇದು ಹುಸೇನ್‌ರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನುರುಳಿಸಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಮವಾಗಬೇಕೆಂದು ಗೊತ್ತುವಳಿಯು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು.
ಯುಎನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಜನವರಿ 2003ರಲ್ಲಿ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ—ಇವತ್ತಿಗೂ ಸಹ ನೀಡಿಲ್ಲ—ಅದರ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣವು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಜೀವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;IraqWatch-20030127&quot;&gt;[http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ರೀಮಾರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413233921/http://www.iraqwatch.org/un/unmovic/unmovic-blix-012703.htm |date=2016-04-13 }} ಜನವರಿ 27, 2003&lt;/ref&gt; ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ {{convert|1000|ST}} ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಾಗದಂತಿದ್ದು, ಇರಾಕಿನ ವಿಎಕ್ಸ್‌ ನರ್ವ್‌ ಎಜೆಂಟ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಾಹಿತಿಯು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು &quot;ಯಾವುದೇ ಮನಗಾಣಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು&quot; {{convert|8500|l}}ನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;IraqWatch-20030127&quot; /&gt;
ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2003ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಕೊಲಿನ್ ಪೊವೆಲ್‌ ಯುಎನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಬಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಿತಿಟ್ಟಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಸದ್ದಾಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಥ್ರಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೊಟುಲಿಸಮ್‌ ವಿಷಕಾರಿ,ಮತ್ತು ವಿಎಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬಿತ್ತು.&lt;ref&gt;''ಅಮೇರಿಕನ್ ಬೌಂಡ್: ದ ಬುಷ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ ಇನ್ ಫಾರೆನ್ ಪಾಲಿಸಿ'' (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ., 2003), 159–61.&lt;/ref&gt; ‍ಬ್ಲಿಕ್ಸ್‌‌‍ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt;
2003ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌, ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮೊದಲಿನ ಸೈನ್ಯದ ಬೆದರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಗಡುವು ನೀಡುವ &quot;ಹದಿನೆಂಟನೇ ಗೊತ್ತುವಳಿ&quot;ಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದವು. ಯುಎನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗೊತ್ತುವಳಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಯು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ನ್ಯಾಟೋ)ಸದಸ್ಯರಾದ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದ ರಷ್ಯಾಗಳು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;[https://pastel.diplomatie.gouv.fr/editorial/actual/ael2/bulletin.gb.asp?liste=20030211.gb.html Joint Declaration by Russia, Germany and France on Iraq‌] ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಟಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,2763,810093,00.html ರಷಿಯನ್/ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೀಬಫ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌ ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌] ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11, 2002&lt;/ref&gt;
ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಟೋನಿ ಬ್ಲೈರ್‌ ಜನವರಿ 31, 2003ರಂದು [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದರು. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಈ ಮಾತುಕತೆಯ ರಹಸ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಇರಾಕ್ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. U-2 ಸ್ಪೈಪ್ಲೇನ್‌ಗೆ ಯುಎನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವನ್ನೊದಗಿಸುವುದು ಬುಷ್‌‌ನ ಉಪಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಬುಷ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ಲೇರ್‌‌ರು ಯುಎನ್‌ನ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾದಳದವರು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ರಹಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಬ್ಲೇರ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು, ನಂತರ ಇರಾಕಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊನೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವೆಂದರೆ:
{{cquote|The start date for the military campaign was now pencilled in for 10 March. This was when the bombing would begin.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4849744.stm|title=Bush-Blair Iraq war memo revealed|publisher=[[BBC News Online]]|date=2006-03-27 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;}}
ಬುಷ್‌ ಬ್ಲೇರ್‌‌ಗೆ ಹೇಳುವಂತೆ &quot;ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದು ಎರಡು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಾಶಕ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ&quot;.

=== ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಗಳು ===
{{See|criticism of the Iraq War|legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|legality of the Iraq War}}
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2002ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್|ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸೈನ್ಯಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು‌. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: &quot;ಇಂದಿನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನಿದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನಿದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ನಾನು ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಾಂಬುಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು ಎಷ್ಟೇ ನಿಖರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ಅಮಾಯಕ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0210/02/ip.00.html |title=CNN Inside Politics |publisher=Transcripts.cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html |title=The Independent. &quot;Clinton urges caution over Iraq as Bush is granted war powers&quot; |publisher=Independent.co.uk |date=2002-10-03 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513103153/http://www.independent.co.uk/news/world/politics/clinton-urges-caution-over-iraq-as-bush-is-granted-war-powers-607775.html|archivedate=2011-05-13}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:London_anti-war_protest_banners.jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, 2002]]
ಜನವರಿ 20, 2003ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ಡಿ ವಿಲೇಪಿನ್ &quot;ಸೈನ್ಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp|title=Press conference of Foreign affairs Minister Dominique de Villepin (excerpts)|accessdate=2007-02-13|date=2003-01-20|publisher=Embassy of France in the U.S |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060927144309/http://www.ambafrance-us.org/news/statmnts/2003/vilepin012003.asp |archivedate = September 27, 2006}}&lt;/ref&gt; ಅದಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಂಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ‍ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಶಿಕ್ಷಣಕಾರ ಡಾಮಿನಿಕ್ಯೂ ರೈನಿಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 3 ಮತ್ತು ಎಪ್ರಿಲ್‌ 12, 2003ರ ನಡುವೆ{{Nowrap|36 million}} ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2003ರಂದು ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಫಲಕಾರಿಯಾದ ಬಹಿರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನರು 3,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ದದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು‌.&lt;ref name=&quot;Difference&quot;&gt;[http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವಾರ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್ ಡು ಮೇಕ್ ಎ ಡಿಫರೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060321084247/http://www.socialistworker.co.uk/article.php?article_id=6067 |date=2006-03-21 }}, ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕಾಲಿನಿಕೋಸ್, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2005.&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು &quot;ಅನೇಕ ನೂರು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು&quot; ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 2003ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಜನರಲ್‌ ಎರಿಕ್ ಶಿನ್‌ಸೆಕಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸೈನ್ಯದ ಸೇವಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2003-02-25-iraq-us_x.htm |title=– Army chief: Force to occupy Iraq massive |publisher=Usatoday.com |date=2003-02-25 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರಮ್ಸ್‌ಫಿಲ್ಡ್ ಯುದ್ದವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು &quot;ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆನ್ನುವ ಯೋಚನೆಯು ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ.&quot; ಸಹಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಪೌಲ್ ವೂಲ್ಫೊವಿಜ್‌ ಶಿನೆಸ್ಕಿಯ ಅಂದಾಜನ್ನು &quot;ಗಡಿ ಮೀರಿದ್ದು&quot; ಎಂದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/02/27/sprj.irq.war.cost/ |title=– Administration fends off demands for war estimates – Mar. 3, 2003 |publisher=Cnn.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 2003, ಹಾನ್ಸ್ ಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ವರದಿಯಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ &quot;ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ನಿಷೇಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸುಳಿವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ&quot;, ಆದರೆ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.  ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು ಬಂದ ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರೀಕರಣಗೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯವೆಂದರೆ &quot;ತಿಂಗಳುಗಳು&quot;.&lt;ref name=&quot;blix1&quot; /&gt; ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು &quot;ರಾಯಭಾರವು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದೆ &quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಇರಾಕನ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಒಕ್ಕೊಟ ದೇಶಗಳ &quot;ಇಚ್ಚೆಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ&quot;ದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರ ಯುಎನ್ ಆಯುಧಗಳ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ್ನು ತಕ್ಷಣ ತೊರೆಯುವಂತೆ ಅದೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಅದು ಇರಾಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೂಡುವುದು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪೂರ್ವದ ಬುಷ್‌ ಬೋಧನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಬೀರವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 16, 2004, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ [[ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್|ಕೋಫಿ ಅನ್ನಾನ್‌]] ಆಕ್ರಮಣದ ಕುರಿತು, &quot;ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ಅನುರೂಪತೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದೆ. ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಪತ್ರದ ದೃಷ್ಠಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಇದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ.&quot;
ನವೆಂಬರ್‌ 2008 ಲಾರ್ಡ್ ಬಿಂಗಮ್‌, ಮಾಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಭಂಗವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು &quot;ಪ್ರಪಂಚದ ಶಾಂತಿ-ಪಾಲಕ&quot;ರಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣದ ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನ ದಾಖಲೆಯಂತೆ &quot;ಇರಾಕಿನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ‌&quot;. ಅಬು ಗರಿಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇರಾಕಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವವರ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ, ಬಿಂಗಮ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: &quot;ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಬಗೆಗೆ ಕಾಳಜಿಯಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ತತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲಂಟಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 2010, ಯುಕೆಯ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಧಾನಿ ನಿಕ್ ಕ್ಲೆಗ್, ಸಂಸತ್ತಿನ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪಿಎಮ್‌ಕ್ಯೂಗಳ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವೆಂದು ನಿಂದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;DailyMail210710&quot;&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1296569/Clegg-brands-Iraq-War-illegal-PMQs--backing-No10.html?ITO=1490#ixzz0uLcwVtRw ಕ್ಲೆಗ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಪಿಎಂಕ್ಯೂಸ್ – ವಿತ್ ದ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ನಂ 10], dailymail.co.ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, {{Nowrap|21 July 2010}}&lt;/ref&gt;

== 2003: ಆಕ್ರಮಣ ==
{{Main|2003 invasion of Iraq|2003 in Iraq|2003 Iraq war timeline|List of people associated with the 2003 invasion of Iraq}}
{{See also|Coalition military operations of the Iraq War|Iraq War order of battle}}
[[ಚಿತ್ರ:Iraq-War-Map.png|right|thumb|311x311px|2007ರ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮಾರ್ಗದ ನಕ್ಷೆ, ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]]
[[ಚಿತ್ರ:M1abrams_UmmQasr.JPG|right|thumb|ಯುಮ್ ಕಸರ್ ಸಮೀಪ ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧ ವಾಹನದ 120ಮಿಮಿ ಫಿರಂಗಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ, 23 ಮಾರ್ಚ್‌ 2003.]]
[[ಚಿತ್ರ:T-54s,_T-55s,_Type_59s_or_Type_69s_at_Diwaniyah,_Iraq.jpg|right|thumb|ಇರಾಕ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಕ್ವಾದಿಸಿಯಾಹ್ ಸಮೀಪ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧವಾಹನದ ನಾಶದ ಪಳವಳಿಕೆ.]]
ಜುಲೈ 10, 2002ರಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ತಂಡವು ಇರಾಕಿನ್ನು ‌ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;operation1&quot;&gt;ಆಫರೇಶನ್ ಹೋಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ, ದ ಕ್ಲಾಂಡೆಸ್ಟಿನ್ ವಾರ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಇರಾಕ್‌, ಮೈಕ್ ಟಕ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫ್ಯಾಡಿಸ್ಟ್, 2008.&lt;/ref&gt; ಈ ತಂಡವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸುದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕಾ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಗಣ್ಯರಾದ ಜಂಟೀ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಮಾಂಡ್‌(ಜೆಎಸ್‌ಒಸಿ)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot;&gt;ದಾಳಿಯ ಯೋಜನೆ, ಬಾಬ್ ವುಡ್ವಾರ್ಡ್, 2004.&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೈನ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಅನೇಕ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಬದಲಿಗೆ ಮನವೊಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ನಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot; /&gt;
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೆಶ್ಮರ್ಗದ ಕರ್ದಿ‌ಯವರನ್ನು ಆಕ್ರಮಣದ ಉತ್ತರದ ಸೇನಾಮುಖವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳೂ ಸೇರಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲೇ ಇರಾಕಿ ಕರ್ದಿಸ್ಥಾನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;plan2004&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ,ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಸೆಕೆಂಡ್ ಫ್ರಂಟ್; ಅಲೈಡ್ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆರ್ ಫ್ಲೌನ್ ಇನ್ ಏ‌ರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಇರಾಕ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 24, 2003&lt;/ref&gt; ಅನ್ಸರ್ ಅಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ನ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧವು ಅನೇಕ ಬಂದುಕೋರರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಗತ್‌‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಯುದ್ಧಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;operation1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;ಸಿ. ಜೆ. ಚೀವರ್ಸ್‌ರಿಂದ, ಎ ನೇಶನ್ ಎಟ್ ವಾರ್: ಇನ್ ದ ಫೀಲ್ಡ್ ದ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಫ್ರಂಟ್; ಮಿಲಿಟಂಟ್ಸ್ ಗೋನ್, ಕೇವ್ಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಲೈ ಎಬಂಡನ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 30, 2003&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2003ರ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಜಾವ 5:34 [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ({{Nowrap|9:34 p.m.}}, ಮಾರ್ಚ್‌ 19 ಇಎಸ್‌ಟಿ) ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;GSorgOIF&quot;&gt;{{cite web
|title=Operation Iraqi Freedom
|work=Target Iraq
|publisher=GlobalSecurity.org
|date=2005-04-27
|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom.htm}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ಟಾಮೀ ಪ್ರಾಂಕ್ಸ್ &quot;ಆಪರೇನ್ ಇರಾಕಿ ಲಿಬರೇಶನ್‌&quot; ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಂತರ,&lt;ref name=&quot;oil&quot;&gt;{{cite web
|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030324-4.html
|title=Press Briefing by Ari Fleischer
|accessdate=2008-11-27
|date=2003-03-24
|publisher=Office of the Press Secretary
|quote=March 24, 2003... discussed the ongoing aspects of Operation Iraqi liberation}}&lt;/ref&gt; &quot;ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್‌&quot; ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಯುಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಟೇಲಿಕ್‌, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಂಕೇತವಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಫಾಲ್ಕೋನರ್‌ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 2003ರ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನಾರಂಭಿಸಿತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕುರ್ದಿಯವರ ಪೆಶ್ಮರ್ಗ ದಳದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ದಳವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು &quot;ಇರಾಕ್ ವಿರುದ್ಧದ ಯುಎಸ್‌-ನಾಯಕತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯು ‌,&quot; ತಂಡ, ಉಪಕರಣ, ಸೇವೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ದಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು, ವಿಶೇಷ ದಳದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 248,000 ಸೈನಿಕರು, ಬ್ರಿಟೀಷರ 45,000 ಸೈನಿಕರು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 2,000 ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 194 ಪೋಲಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಕುವೈತ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (2004). [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ದ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌. ''] [http://www.defence.gov.au/publications/lessons.pdf ''ಎಡಿಎಫ್ ಆಪರೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಇನ್ 2003'']. ಪುಟ 11.&lt;/ref&gt; ಆಕ್ರಮಣ ದಳದಲ್ಲಿ 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನ ಕರ್ದರ ಬಂಡುಕೋರ ತಂಡವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;MajPeltier&quot;&gt;{{cite web |url=http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=/p4013coll3&amp;CISOPTR=363 |title=Surrogate Warfare: The Role of U.S. Army Special Forces - MAJ Isaac J. Peltier, U.S. Army – p. 29 |date= |accessdate=2009-09-13 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211141158/http://cgsc.cdmhost.com/cgi-bin/showfile.exe?CISOROOT=%2Fp4013coll3&amp;CISOPTR=363 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಆಕ್ರಮಣದ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ; ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು; ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದು; ಸಿಗುವ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು; ಬಂಡುಕೋರರ ನೆಲೆಯ ಬಗೆಗೆ ಗುಪ್ತ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು; ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು; ಇರಾಕ್‌‌ನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಸಹಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಇತರ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಣಗಳು ನೀರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿರೋಧಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುದವು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಯುದ್ಧಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಭಾರಿಗೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ತತ್ಕಾಲಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.
ರಾಯಲ್ ನೌಕಾದಳ, ಪೋಲಿಷ್‌ ನೌಕಾದಳ, ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನೌಕಾದಳದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಗುಂಪುಗಳು ತೈಲಬಾವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಲ್-ಫಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲದ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯದ 16 ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ದಕ್ಷಿಣದ ಇರಾಕ್‌ ತೈಲಭಾವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, 3 ಕಮಾಂಡೊ ಸೇನಾತುಕಡಿ‌ ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಿಷ್‌]] ವಿಶೇಷ ಸೈನಿಕ ಘಟಕದ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾದಳದ 15ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾಘಟಕವು ಉಮ್ ಕ್ಯುಸರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಳಿಮಾಡಿದರು. ನಾಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪೋಲಿಷ್‌ ಕಮಾಂಡೊಗಳು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
[[ಚಿತ್ರ:DerelictAsadBabil.JPEG|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ನಂತರ T72 ಅಸದ್ ಬಾಬಿಲ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು‌.]]
[[ಚಿತ್ರ:Marines_in_Saddams_palace_DM-SD-04-12222.jpg|alt=photograph of three Marines entering a partially destroyed stone palace with a mural of Arabic script|left|thumb|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿನ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲ ಬೆಟಲಿಯನ್‌ನ ಏಳನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
[[ಚಿತ್ರ:USMarineTankinBaghdad.jpg|left|thumb|2003ರ ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಶವಾದ ನಂತರ ಮರಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಎಂ1 ಅಬ್ರಾಂ ಯುದ್ಧವಾಹನ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಭಾರಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 3ನೇ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ವಿಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನತ್ತ ಸಾಗಿದರು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1ನೇ ಯುದ್ಧೋದ್ದೇಶದ ನೌಕಾದಳವು ಹೆದ್ದಾರಿ 1ರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು, ಮತ್ತು 1 (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌) ಆರ್ಮರ್ಡ್ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಮಾರ್ಶ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರಾದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಸೇರುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಟಾಲಿಲ್ ವಾಯುಪಡೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಸರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೈನ್ಯದ 3ನೇ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ವಾಯುನೆಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಇರಾಕಿ ದಳದ ಭದ್ರವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಳಸು ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಇರಾಕಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದರು.
101ನೇ ವಾಯುಗಾಮಿ ವಿಭಾಗದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ 3ನೇಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗವು ನಸರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟಾಲಿಲ್‌ ವಾಯುನೆಲೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ನಜಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕರ್ಬಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಮರಳ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆನಿಂತರು ಮತ್ತು ವಿತರಣಾಜಾಲವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕರ್ಬಾಲ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ನಂತರ ಯುಫ್ರೇಟಿಸ್ ನದಿಯ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಡೆಗಳು ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ದನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಮಧ್ಯ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 1ನೇ ನೌಕಾ ವಿಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book
 |last = West
 |first = Bing
 |authorlink = Bing West
 |coauthors = General Ray L. Smith
 |title = The March Up: Taking Baghdad with the 1st Marine Division
 |publisher = Bantam Books
 |month=September |year=2003
 |location = New York
 |url =https://archive.org/details/marchuptakingbag0000west_m8l0
 |doi =
 |isbn = 0-553-80376-X }}&lt;/ref&gt;
ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಒಐಎಫ್-1 ತಾಲಿಬಾನ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ವನ್ನು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾಳಿಯನ್ನು ಸೆದೆಬಡಿದಿತು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಫೆದಾಯೀನ್ ಸದ್ದಾಮ್‌ ಬಲಗೊಂಡನು, ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನೊಡ್ಡಿತು.
ಎಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್‌ರ 24 ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತವು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳು ವಜಾಗೊಂಡಿದ್ದ ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಧಾರ &lt;ref name=&quot;articles.latimes.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://articles.latimes.com/2004/jul/03/nation/na-statue3 |title= Army Stage-Managed Fall of Hussein Statue |publisher=LA Times |date=2004-07-03 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹುಸೇನರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು, ಆ ಘಟನೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು, ಆ ನಂತರ ಇದು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಶಿಯಾ ಜನರ ಮುಲ್ಲಾ ಆಗಿದ್ದ ಅಲ್-ಸದರ್‌ನಿಗಾಗಿ ಉದ್ರಿಕ್ತ ಜನರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ, ವೀಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೆಗೆದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ದ ರಾಚೆಲ್ ಮ್ಯಾಡೊ ಶೋ. ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2010, ಎಂಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿ&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್‌ 2008, ಇರಾಕಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌‌ನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |title=Iraqi Protesters Burn Bush Effigy |publisher=Cbsnews.com |date=2008-11-21 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2013-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111224020/http://www.cbsnews.com/stories/2008/11/21/iraq/main4623010.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹಠಾತ್ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ಕಡೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕರುಣೆಯು ಹರಿದುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಂಟಾಯಿತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು.&lt;ref&gt;ಕಾಲಿಯರ್, ಆರ್. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2003) [http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/04/09/MN249161.DTL &quot;ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಕ್ಲೋಸರ್ ಟು ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120516050021/http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F04%2F09%2FMN249161.DTL |date=2012-05-16 }} ''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕ್ರೋನಿಕಲ್''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |title=Stuff Happens |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124034/http://www.defenselink.mil/Transcripts/Transcript.aspx?TranscriptID=2367 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನೊದಗಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ ಪೆಂಟಗಾನ್, {{convert|250000|ST}} (ಒಟ್ಟು {{convert|650000|ST}}) ಗೋಲಂದಾಜು ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ದೋಚಲಾಯಿತು. ಹುಸೇನರ ತವರೂರಾದ ಟಿಕ್ರಿಟ್‌‌ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟೊಪೋಲಿಯ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಶರಣಾದ ನಂತರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ 15ರಂದು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಪದಾತಿದಳದವರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಚ್‌ 19-ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30), 9,200 ಇರಾಕಿ ಯೋಧರು ಮತ್ತು 7,299 ನಾಗರಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;ಕೊನೆಟ್ಟಾ, ಸಿ. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 20, 2003) [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html &quot;ದ ವೇಜಸ್ ಆಫ್ ವಾರ್: ಇರಾಕಿ ಕಂಬಾಟಂಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್ ದ 2003 ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }} ರಿಸರ್ಚ್ ಮೊನಿಗ್ರಾಫ್ ಸಂಖ್ಯೆ. 8 ''ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್''&lt;/ref&gt; ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು 139 ಸೈನಿಕರು &lt;ref&gt;ರಾಯ್ಟರ್ಸ್‌ [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/25/AR2005102501190.html &quot;ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಪ್ಯೂಟೀಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ ದೇರ್ ಫೀಟ್&quot;].''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 25, 2005.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 33 ಯುಕೆ ಸೈನಿಕರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 &quot;ಇರಾಕ್‌ ಕಾಲಿಶನ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟಿ ಕೋರ್ಟ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409060431/http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=1 |date=2008-04-09 }} ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, through ಮೇ 1, 2003 (ಮುಖ್ಯವಾದ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ) ''iCasualties.org''&lt;/ref&gt;

=== ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ ===
{{See also|Iraqi Governing Council|International Advisory and Monitoring Board|Coalition Provisional Authority Program Review Board|l3=CPA Program Review Board|Development Fund for Iraq|Reconstruction of Iraq}}
[[ಚಿತ್ರ:Iraq_2003_occupation.png|right|thumb|300x300px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯ.]]
ಇರಾಕ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ಗ್ರೀನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಆಲಿಷನ್ ಪ್ರೊವಿಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (ಸಿಪಿಎ) سلطة الائتلاف الموحدةಯನ್ನು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಗುವವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮಸೂದೆ 1483 (ಮೇ 22, 2003) ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಸಿಪಿಎ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರದ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ]], ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎಪ್ರಿಲ್ 21, 2003ರಂದು ಸಿಪಿಎಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಜೂನ್ 28, 2004ರಂದು ಅದರ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿಪಿಎಯು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಯ್ ಗಾರ್ನರ್ ಅವರಿಂದ ಮುಖಂಡತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಕೇವಲ ಮೇ 11, 2003 ರವರೆಗೆ, ಅಂದರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಎಲ್. ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮೆರ್ ಅನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಜುಲೈ 2004 ರವರೆಗೆ ಸಿಪಿಎಯು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
ಆಕ್ರಮಣದ-ನಂತರ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಾಗಿ 1,400-ಸದಸ್ಯರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇರಾಕ್ ಸರ್ವೆ ಗ್ರೂಪ್ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದು ಇರಾಕ್‌‍ನ ಸಮೂಹ ನಾಶಕ ಆಯುಧ (ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿ)ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಐಎಸ್‌ಜಿಯ ಡ್ಯುಲ್ಫರ್ ವರದಿಯು&lt;ref&gt;[https://www.ಸಿಐಎ.gov/ಸಿಐಎ/reports/iraq_wmd_2004/index.html ISG's Duelfer Report]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್‌‍ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಮ್‌ಡಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.

=== ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಹಂತ ===
{{Main|Post-invasion Iraq, 2003–present}}
{{See|U.S. list of most-wanted Iraqis|Iraq War insurgent attacks}}
ಮೇ 1, 2003ರಂದು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಗೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಅಬ್ರಾಹಮ್ ಲಿಂಕನ್'' ವಿಮಾನ ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌ಗೆ ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ’ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್’ ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು. ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು ಏರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಿತ್ತರವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಲಗಳ ವಿಫಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್ ಇವರು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ತುಕಡಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು.
[[ಚಿತ್ರ:USS_Abraham_Lincoln_(CVN-72)_Mission_Accomplished.jpg|right|thumb|ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ ಮಿಷನ್ ಅಕಂಪ್ಲಿಷ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದರಿಗೆ ವಾಪಸ್ಸಾದರು.]]
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್‌ ಅವರು ಭಾಷಣ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೈನ್ಯಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲೂ ’ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್‌’ನಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Operation Iraqi Freedom Maps|publisher=GlobalSecurity.Org|date=Unavailable|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraqi_freedom-ops-maps.htm}}&lt;/ref&gt;    ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಗಾರ್ಡ್‌‍ಗಳು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, ಇರಾಕಿನ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯು (ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ &quot;ಪ್ರತಿ-ಇರಾಕಿ ಬಲಗಳು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ) ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾದಳ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್/ಬಾತ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರವೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿಗಳು ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದರು. ಬಾಗ್ದಾದ್, ಆಲ್ ಅನ್‌ಬರ್, ಮತ್ತು ಸಲಾಹ್ ಆದ್ ದಿನ್ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 35% ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳ 73%ಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು (ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2006ರವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಶತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು (ಸುಮಾರು 80%.)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://icasualties.org/oif/Province.aspx|title=iCasualties: Iraq Coalition Casualty Count - Deaths by Province Year/Month|publisher=Icasualties.org|date=|accessdate=2008-10-27 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080708203616/http://icasualties.org/oif/Province.aspx |archivedate = July 8, 2008}}&lt;/ref&gt;
ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಗೋರಿಲ್ಲಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು: ಸಣ್ಣ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಮಿಸೈಲ್‌ಗಳು, ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳು, ಸ್ನಿಪ್ಪರ್‌ಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಪೋಟಕ ಸಾಧನಗಳು (ಇಐಡಿ ಗಳು), ಕಾರ್ ಬಂಬ್‌ಗಳು, ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ರೈಫಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ), ಮತ್ತು ಆರ್‌ಪಿಜಿಗಳು (ರಾಕೆಟ್ ಪ್ರೊಪೆಲ್ಡ್ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳು), ಹಾಗೆಯೇ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್, ನೀರು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. 
[[ಚಿತ್ರ:M60iraq2003.jpg|right|thumb|ಮೇ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ ಎನ್‌ಎಂಸಿಬಿ-15 ಸೀಬೀಸ್ (ನಾವಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಬ್ಯಾಟಾಲಿಯನ್)]]
ಆಕ್ರಮಣ-ನಂತರದ ಇರಾಕ್ ಏಕೀಕರಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹುಸೇನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವನತಿಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಏಕಿಕರಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಒಕ್ಕೂಟ-ಅಲ್ಲದ ಬಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತರಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ, ಅನುವರ್ತನಶೀಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Soriano&quot;&gt;{{cite news|title=Poll: Iraqis out of patience|publisher=USA Today|date=2004-04-30|url=http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|access-date=2010-11-02|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20160421044502/http://www.newsmax.com/archives/articles/2005/1/13/232154.shtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gloom descends on Iraqi leaders as civil war looms|author=Reuters|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165233/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=49603|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇನೆಗಳು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ರಿವರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2003ರ ಕೊನೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಗೆ, ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಅವುಗಳು ರಾಮ್‌ದಾನ್‌‍ನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪವಿತ್ರ ತಿಂಗಳಿನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ &quot;ರಾಮ್‌ದಾನ್ ಅಫೆನ್ಸೀವ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಬಲಗಳು ವಾಯು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ದಳವನ್ನು ಹೊಂಚುದಾಳಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬಲಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಸೆದೆಬಡಿಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕದ ಆಕ್ರಮಣದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಗಸ್ತು ದಳಗಳು, ಸೈನಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಒಳಗೆ ಅಡಿಯಿಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹುಸೇನ್‌ರ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಥಳ ಆಲ್-ಔಜಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಬು ಹಿಷ್ಮಾದ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳು ಮೊನೆಯುಳ್ಳ ವೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆ, ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು, [[ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]], ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅವನತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು, ಇದು ಐಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಗ್ರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

=== ಹುಸೇನ್ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಅವನತಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ===
{{See also|Supreme Iraqi Criminal Tribunal|Trial of Saddam Hussein}}
[[ಚಿತ್ರ:TOW_uday_qusay_house.jpg|thumb|ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ ಮನೆಯ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ 65ನೇಯ ಎಂಪಿ ಸಿಒ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ಮೂಲಕ ಟಿಒಡಬ್ಲೂ ಮಿಸೈಲ್ ದಾಳಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು, ಇರಾಕ್‌, 22 ಜುಲೈ 2003|link=Special:FilePath/TOW_uday_qusay_house.jpg]]
2003ರ ಬೇಸಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಉಳಿದ ಮುಖಂಡರುಗಳ ಅವನತಿಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿದವು. ಜುಲೈ 22ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ 101ನೆಯ ಏರ್‌ಬೋರ್ನ್ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಸೇನೆ 20ರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಾಳಿಯು ಹುಸೇನ್‌ರ ಒಬ್ಬ ಮೊಮ್ಮಗನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು (ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಸೇಯ್) ಹತ್ಯೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಮುಂಚಿನ ಅಧಿಪತ್ಯದ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರುಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 13, 2003ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಕ್ರಿಟ್ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸೆರೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Pentagon: Saddam is POW|publisher=CNN|date=2004-01-10|url=http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/01/09/sprj.nirq.saddam/}}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ 4ನೆಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 121ರ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸದ್ದಾಮ್‌ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸುಳಿವುಗಳು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಬೆಂಗಾವಲುದಾರರಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam 'caught like a rat' in a hole|publisher=CNN|date=2003-12-15|url=http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/12/14/sprj.irq.saddam.operation/index.html?iref=newssearch}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:SaddamSpiderHole.jpg|left|thumb|ಆಪರೇಷನ್ ರೆಡ್ ಡೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸದ್ದಾಂ ಹೆಸೇನ್‌ನ್ನು ಅಡಗುತಾಣದಿಂದ ಹೊರಗೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದು, 13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003.]]
ಹುಸೇನ್‌ರ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಇಳಿಕೆಯ ನಂತರ, ಕೆಲವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ (ಹಂಗಾಮಿ) ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶವನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷಣಾ ಸೇನೆಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಭವಿಷ್ಯದ ಎಣ್ಣೆ ಆದಾಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ{{Nowrap|$20 billion}} ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಎಣ್ಣೆಯ ಆದಾಯವೂ ಕೂಡ ಶಾಲೆಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ನವೀಕರಣ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಘಟಕವನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಇರಾಕಿ ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದವರೆಂದರೆ ಶಿಯಾ ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಯೊತೊಲ್ಲಾಹ್ ಅಲಿ ಆಲ್-ಸಿಸ್ತಾನಿ. ಒಕ್ಕೂಟದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Why the U.S. is Running Scared of Elections in Iraq|publisher=Guardian (London) via Common Dreams|date=2004-01-19|url=http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|accessdate=2006-11-21|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116062212/http://www.commondreams.org/views04/0119-08.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಂಡಾಯಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಅಡಿಯಿರಿಸಿದರು. ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ (ದೊಂಬಿಯ) ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಯಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನ ನಗರಗಳ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು (ಸದ್ರ ನಗರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.
&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery&gt;
File:GROM DN-SD-04-01612.JPEG|ಇರಾಕಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್‌ ಜಿಆರ್‌ಒಎಮ್‌ ಪಡೆಗಳ ಸಮುದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರನೆ.
File:VS-1.6 anti-tank mine.jpg|ಮೇ 18, 2004: ಸ್ಟಾಫ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್ ಕೇವಿನ್ ಜಸೀನ್ ಸುನ್ನಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅದ್ ದುಜಯ್ಲ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಪಕ್ಕ ಸಿಡಿಮದ್ದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು.
File:Airborne and Special Forces Uday-Qusay raid, 2003.jpg|327ನೇಯ ಪದಾತಿದಳದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯ ಮೂರನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ 20ಯ ಡೆಲ್ಟಾ ಪೋರ್ಸ್, ಉದಯ್ ಹುಸೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಡಗುತಾಣದಲ್ಲಿ 
File:uday qusay house.jpg|ಮೊಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದಯ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಸಿ ಹುಸೇನ್‌ರ ಮನೆಯನ್ನು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಇರಾಕ್‌ ನಾಶಮಾಡಲಾಯಿತು, ಜುಲೈ 31, 2003]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

==2004: ಬಂಡಾಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ==
{{Main|2004 in Iraq}}
:''ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಈ ಅವಧಿಯ ಎಲ್ಲ ಏಕೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಾದಿಗಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ 2004, ಇರಾಕಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರತಿ-ಬಂಡಾಯಗಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯದ ಇತಿಹಾಸ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಿಂದ ಪಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್'' 
[[File:Bremer signs Iraqi Sovereignty Transfer document, 2004 June 28.jpg|thumb|right|ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಾಂತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್.ಪೌಲ್ ಬ್ರೆಮ್ನರ್ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇರಾಕಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು, ಜೂನ್ 28, 2004.|link=Special:FilePath/Bremer_signing.jpg]]
2004ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ ಶಮನದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಂಡಾಯಗಾರ ಬಲಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಪುನಃನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಿಂಸಾಚಾರವು 2004ರ ಇರಾಕ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ (ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾ]] ಗುಂಪು)ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್-ಕಾಯ್ದಾವು ಅಬು ಮುಸಬ್-ಅಲ್-ಜಾರ್ಕವಿಯಿಂದ ಬಂಡಾಯಗಾರತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. 
ಬಂಡಾಯಗಾರತ್ವವು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಇರಾಕಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸೇನೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ನಂತರದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್‌ರು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌ವಾದಿ ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರೇರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಸಂಘಟಿತ ಸುನ್ನಿ ಬಂಡಾಯವು ಇರಾಕಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಶಿಯಾ ಮಹ್ಡಿ ಸೈನ್ಯವೂ ಕೂಡ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಉದ್ದೇಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಇರಾಕಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗಗಳು ನಗರ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.
ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಕಾರಿಯಾದ ಹೋರಾಟವು ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2004ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು, ನಾಲ್ಕು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಖಾಸಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಾವಲು ದಳವು ಒಂದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್‌ಎಗೆ ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವು ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಯೂರೆಸ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/warriors/contractors/highrisk.html |title=frontline: private warriors: contractors: the high-risk contracting business |publisher=PBS |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ನಾಲ್ಕು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಸ್ಕಾಟ್ ಹೆಲ್ವೆನ್ಸ್ಟನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಜೊವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೇ ಬ್ಯಾಟಲೊನಾ, ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಟೀಗ್ ಇವರುಗಳು ಗ್ರೇನೇಡ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾಲ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಫೈರ್‌ಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ದೇಹವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೂಲಕ ಅವರ ವಾಹನಗಳಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಕೋಪದಿಂದ ಭುಗಿಲೇಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟ ಶವಗಳನ್ನು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್ ಬ್ರಿಜ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್‌ಗೆ ತೂಗುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2004/WORLD/meast/03/31/iraq.main/ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ ಸ್ಲೇನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್' ಬಾಡೀಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್] – CNN.com&lt;/ref&gt;
ಆ ಘಟನೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ನ್ಯೂಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ‌ನಲ್ಲಿ ನೀಚತನ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು ಮತ್ತು ನಗರದ ಅಯಶಸ್ವಿ &quot;ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ&quot; ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು: ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧ.
[[File:Fallujah 2004 M1A1 Abrams.jpg|thumb|right|ಫಲುಜಾದಲ್ಲಿ ಎಂ1 ಅಬ್ರಹಾಂ,ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ದಮನ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯ ಗನ್‌ನಿಂದ ಕಟ್ಟಡದ ಒಳಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಆಕ್ರಮಣವು ನವೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ನಿರ್ದಯವಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು: ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್‌ನ ಎರಡನೆಯ ಯುದ್ಧವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, &quot;[[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಹ್ಯೂ ನಗರದ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ನಗರ ಯುದ್ಧ (ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಗರಗಳು).&quot;&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ಈಗಲ್ ಪ್ರೂವ್ಸ್ ಇನ್ ಫಲುಜಾ ಫ್ಲೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050111214731/http://www.defenselink.mil/news/Jan2005/n01112005_2005011103.html |date=2005-01-11 }}, ''ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್''&lt;/ref&gt; ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವೈಟ್‌‍ ಪಾಸ್ಪರಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 46-ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧವು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1,350 ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಜೊತೆಗೆ 95 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮರಣಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟರು. ಫಾಲ್ಲುಜಾಹ್ ನಗರವು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾಗರಿಕರು ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಗರಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 398–405&lt;/ref&gt;
ಆ ವರ್ಷದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಅಬು ಗ್ರೈಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಹಿರಂಗ, ಅದು ಎಪ್ರಿಲ್ 2004ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಗಮನವನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಬು ಗ್ರೈಬ್ ಖೈದಿಗಳ ಕಿರುಕುಳದ ಮೊದಲ ವರದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇರಾಕಿ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಮೂದಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ''60 ನಿಮಿಷಗಳ II'' ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ (ಎಪ್ರಿಲ್ 28) ಮತ್ತು ಸೇಯ್‌ಮುರ್ ಎಮ್. ಹರ್ಶ್‌ರ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ಲೇಖನದ (ಎಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು) ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು.&lt;ref&gt;ಹೆರ್ಶ್, ಎಸ್. (ಮೇ 10, 2004) [https://web.archive.org/web/20040516231125/http://www.newyorker.com/fact/content/?040510fa_fact &quot;ಟಾರ್ಚರ್ ಎಟ್ ಅಬು ಗರಿಬ್‌&quot;] ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್''&lt;/ref&gt; ಮಿಲಿಟರಿ ಸುದ್ದಿಗಾರ ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಅದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು (ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು).&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ಇ.ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್&lt;/ref&gt;
==2005: ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರ==
{{See|2005 in Iraq|Military transition team}}
ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸುನ್ನಿ ಬಹಿಷ್ಕರಣಗಳು ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ಫೆಬ್ರವರಿ 4ರಂದು, ಪೌಲ್ ವೊಲ್ಫೊವಿಟ್ಜ್ ಇವರು 15,000 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಕೆಲಸದ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U.S. to pull out 15,000 from Iraq|publisher=BBC News|date=2005-02-04|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4235787.stm | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್‌ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತ ಅವಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರತಿದಿನ 70ರ ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ 30ರ ಸರಾಸರಿಯವರೆಗೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಬಂಡಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ತ್ವರಿತವಾದ ಕೊನೆಯ ಇಂಗಿತಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತುಕಡಿಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಮೇ ತಿಂಗಳು ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಯ ಹತ್ಯಾಕಂಡದ ತಿಂಗಳಾಗಿತ್ತು. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ಇರಾಕಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್‌ರು, ಸಿರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು ಸೌದಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಟೋರ್ ಮೂಲಕ ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳ ಗುರಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಶಿಯಾ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರು, ಹಾಗೆಯೇ 79 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು.
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳು ಸಿರಿಯನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ 2005ರ ಬೇಸಗೆಯು [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಗರದ]] ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಟಾಲ್ ಅಫಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದು ಯುಫಾರೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಣಿವೆಯ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಆ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Ricks-2006&quot;&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 413&lt;/ref&gt;
ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 15ರಂದು ಒಂದು ಹೊಸ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಊರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಸುನ್ನಿಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಕುರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ಈ ಎಲ್ಲರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Ricks-2006&quot; /&gt;
ಬಂಡಾಯಗಾರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ 34,131 ದಾಖಲಿತ ಘಟನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 26,496 ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;ಥಾಮಸ್ ರಿಕ್ಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೋ'' : 414&lt;/ref&gt;
==2006: ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ==
{{See|2006 in Iraq|Civil war in Iraq|Operation Together Forward|Provincial Reconstruction Team}}
[[File:Bush and al-Maliki.jpg|thumb|upright|ನೂರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಜೂನ್ 2006ರಂದು ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರನ್ನು ಬೇಟಿ ಮಾಡಿದರು.]]
2006ರ ಪ್ರಾರಂಭವು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾದ ಒಕ್ಕೂಟ-ವಿರೋಧಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿನ ನಗರ ಸಮರ್ರಾದಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಪಂಥಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಪೋಟನೆಯು ಆಲ್-ಕಾಯ್ದಾ ಮೂಲಕ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಸ್ಪೋಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಮಸೀದಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಬುಲೆಟ್‌ಗಳ ತೂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೃತ ದೇಹಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 165 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳುಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಕ್ರಮಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಸರಾಸರಿ ನರಹತ್ಯಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದಾಟಿತು, ಅಂದರೆ 11ರಿಂದ 33 ಮರಣಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. 2006ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒಂದು &quot;ಅಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧದ-ತರಹದ ಸನ್ನಿವೇಶ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Decrying violence in Iraq, UN envoy urges national dialogue, international support|publisher=UN News Centre|date=2006-11-25|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20726&amp;Cr=Iraq&amp;Cr1=}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು, 502ನೆಯ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರು, 14-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಇರಾಕ್ ಹುಡುಗಿ ಅಬೀರ್ ಹಮ್ಜಾ ಆಲ್-ಜುನಾಬಿಯನ್ನು ಮಾನಭಂಗ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವಳನ್ನು, ಅವಳ ತಂದೆ, ಅವಳ ತಾಯಿ ಫಾಕ್ರಿಯಾ ತಾಹಾ ಮುಹಾಸೆನ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆರು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದರು. ಸೈನಿಕರು ನಂತರ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಆ ಹುಡುಗಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1211562,00.html ಎ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಶೇಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823140457/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1211562%2C00.html |date=2013-08-23 }} ಜುಲೈ 9, 2006&lt;/ref&gt; ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೈನಿಕರು ಮಾನಭಂಗ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಯ ಆಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳಾದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಸೈನಿಕನು ಯುದ್ಧ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು, ಅದು ಮಹುಮುದಿಯಾಹ್ ಹತ್ಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್ ಶಟರ್ಡ್ ಡ್ರೀಮ್ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಇರಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026095318/http://www.msnbc.msn.com/id/30906766/ |date=2012-10-26 }} msnbc.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/iraqi-familys-relatives-confront-killer-20090529-bpm9.html | work=The Sydney Morning Herald | first=Brett | last=Barrouquere | title=Iraqi family's relatives confront killer | date=May 29, 2009}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸರ್ಕಾರವು ಮೇ 20, 2006ರಂದು ಇರಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2005ರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸರ್ಕಾರದ ತರುವಾಯದ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.
===ಇರಾಕ್‌ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹುಸೇನ್‌ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ===
{{Main|Iraq Study Group|Execution of Saddam Hussein}}
[[File:U.S. President George W. Bush with Lee Hamilton, left, and former Secretary of State James Baker in the Cabinet Room, Dec. 6. 2006.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ (ಎಡ) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ (ಬಲ) ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ರಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ಗ್ರೂಪ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಐಎಸ್‌ಜಿಯು ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ (ಗಣರಾಜ್ಯ) ಮುಂಚಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ) ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪಿನ ವರದಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2006ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಇರಾಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ಗುಂಪು ಮುಂಚಿನ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಯುಎಸ್‌ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಮನ್ ಲೀ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಇವರುಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ &quot;ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಮೃತ್ಯುಲೋಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಯುಎಸ್‌ ಸೇನೆಗಳು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&quot; ವರದಿಯ 79 ಶಿಫಾರಸುಗಳು [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಜೊತೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿ ಮಾಡುವ ತೀವ್ರತರವಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಒಂದು ಪೆಂಟಾಗನ್ ವರದಿಯು ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 960 ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಇವು 2005ರಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರದಿಂದ ನಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Attacks in Iraq at All-Time High, Pentagon Report Says|publisher=PBS|date=2006-12-19|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2014-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115162534/http://www.pbs.org/newshour/bb/middle_east/july-dec06/iraq_12-19.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
ಒಕ್ಕೂಟ (ಸಮ್ಮಿಶ್ರ) ಸೇನೆಗಳು ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಿದವು. ಮಿಲಿಟರಿ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಳು ಎಂಟು ಯುಎಸ್‌ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2005, 10ರಂದು ಹಾದಿಥಾದಲ್ಲಿ 24 ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ದ ಬಗ್ಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 10 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯದ ಲೋಪದ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=8 Marines Charged With 24 Iraqi Slayings|publisher=FOX|date=2006-12-22|url=http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html | first=Thomas | last=Watkins|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061224030716/http://www.foxnews.com/wires/2006Dec22/0,4670,MarinesHaditha,00.html|archivedate=2006-12-24}}&lt;/ref&gt;
ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್‌ರು ಒಂದು ವರ್ಷದ-ದೀರ್ಘ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಮಾನವತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2006ರಂದು ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Saddam Hussein executed in Iraq|publisher=BBC|date=2006-12-30|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6218485.stm | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
==2007: ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ==
{{See|2007 in Iraq|Iraq War troop surge of 2007|Strategic reset}}
[[File:US Soldier in Iraq.jpg|thumb|upright|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೆಮಿಸಿಸ್ ಟ್ರೂಪ್, 3ನೇಯ ಸ್ಕ್ಯಾಡ್ರನ್, 2ನೇಯ ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ಕ್ಯಾವಲ್ರಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸೈನಿಕ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರೈಕರ್ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಮದ್ದು ತಾಗಿ ಸ್ಪೋಟವಾದ ನಂತರ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 18, 2007, ಬಾಗ್ದಾದ್‌, ಇರಾಕ್‌. ಸಿಪಿಸಿಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಚಿತ್ರಲ್ಯೂಕ್ ಥೋರ್ನ್‌ಬೆರ್ರಿ]]
ಜನವರಿ 10, 2007ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಬುಷ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಇನ್ನು 21,500 ಸೈನಿಕರನ್ನು ರವಾನಿ ಮಾಡುವ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು {{Nowrap|$1.2 billion}} ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/01/20070110-7.html|title=President's Address to the Nation|date=2007-01-10|publisher=The White House}}&lt;/ref&gt;  ಜನವರಿ 23, 2007ರಲ್ಲಿ, 2007ರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಬುಷ್ &quot;ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ 20,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕೃತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ನೌಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನು ನಿಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2007ರಂದು, ಡೆವಿಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್‌‍ರನ್ನು ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಳ- ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌-I)ನ ನಾಯಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಜನರಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೇಸಿರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ದೊರೆತ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹುದ್ದೆ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಹೊಸ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಇರಾಕಿನ ಎಲ್ಲ ದಳಗಳ ವುಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ರೂಪರೇಖಿತ ಹೊಸ &quot;ಕ್ಷೋಭೆ&quot; ಸೇನಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|first=John|last=Holusha|title=Petraeus Calls Iraq Situation Dire|publisher=New York Times|date=January 23, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael|last=Gordon|title=Bush to Name a New General to Oversee Iraq|work=The New York Times|date=January 5, 2007}}&lt;/ref&gt; 2007 ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರ ಕ್ಲೋರಿನ್‌ ಬಾಂಬುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ಮೇ 10, 2007ರಂದು, 144 ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನಕಾರರು ವಾಪಸಾತಿಗೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಆಡಳಿತದ ಮನವಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/story/0,2933,271210,00.html ಇರಾಕ್‌ ಬಿಲ್ ಡಿಮಾಂಡ್ಸ್ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514040204/http://www.foxnews.com/story/0%2C2933%2C271210%2C00.html |date=2013-05-14 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್'', ಮೇ 10, 2007&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 3, 2007ರಂದು, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಬೇಡುವ ಮುನ್ನ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಲು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತು 85ರಿಂದ 59 ಮತಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1180960615762&amp;amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ವಾಟ್ಸ್ ಸೇ ಇನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್‌-ಲೀಡ್ ಫೋರ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918101451/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1180960615762 |date=2008-09-18 }} ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ದ ಜೆರುಸಲೇಮ್'', ಜೂನ್ 5, 2007&lt;/ref&gt; ಇದಲ್ಲದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 18, 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮನ್ನಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bush, Maliki Break Iraqi Law to Renew U.N. Mandate for Occupation|url=http://www.alternet.org/story/71144/|publisher=[[AlterNet]]|author=Raed Jarrar|coauthors=Joshua Holland|date=2007-12-20|accessdate=2008-06-12|archive-date=2012-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324100842/http://www.alternet.org/story/71144/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Land Rover Defender 110 patrol vehicles.jpg|thumb|ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ವೋಲ್ಫ್ಸ್]]
ಸಂಯೋಜನಾ ದಳಗಳ ಸತತ ವಾಪಸಾತಿಯಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬ್ಲೇರ್ ಸಿನ್‌ಬಾದ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನ್ಯವು ಬಸ್ರಾ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತದಿಂದ ವಾಪಸಾತಿ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳಿಗೆ ವಹಿಸುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/6380933.stm ''ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಕಟ್'' ]&lt;/ref&gt; ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಡಾನಿಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಂಡರ್ಸ್ ಫೊ ರಾಸ್‌ಮುಸ್ಸೇನ್‌ರು ಕೂಡ ಇರಾಕಿನಿಂದ 441 ಡಾನಿಷ್ ಸೈನ್ಯಗಳ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ಸೈನಿಕರ ತಂಡ ನಾಲ್ಕು ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳ ಜೊತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಅಲ್-ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2007, [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/70F3CDDC-B326-45FC-9A2F-85F9E74FBF8C.htm ಬ್ಲೇರ್‌ ಅನೌನ್ಸಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್]&lt;/ref&gt;
===ಯೋಜಿತ ಸೈನ್ಯದ ಇಳಿಕೆ===
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2007ರಂದು, ಪ್ಯಾಟ್ರೂಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, &quot;ಮುಂದಿನ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೆ ಕಡಲಿನ ತಂಡದಿಂದ [ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ] ಆರಂಭಗೊಂಡು ಸುಮಾರು 30,000 ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ದಳಗಳು ವಾಪಸಾತಿ ಮಾಡುವ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.&quot;&lt;ref&gt;ಪ್ಲಾಹರ್ಟಿ, ಎ. (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007) [http://www.comcast.net/news/index.jsp?cat=GENERAL&amp;amp;fn=/2007/09/10/759884.html &quot;ಪೆಟ್ರೇಯಸ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರೂಪ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್,&quot;] ''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''&lt;/ref&gt; ಸೆಂಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, ಬುಷ್ ಇರಾಕಿನಿಂದ ದಳಗಳ ಒಂದು ಸೀಮಿತ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bush pledges Iraq troop reduction|publisher=BBC News|date=2007-09-14|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6993721.stm|accessdate=2007-09-14}}&lt;/ref&gt; 5,700 ಸಿಬ್ಬಂದಿ 2007ರ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ವರೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಜುಲೈ 2008ರವರೆಗೆ ಇನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಹಿಂದಿರುಗುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದೆ ಎಂದು ಬುಷ್ ಹೇಳಿದ್ದರು. 2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಮುಂಚೆಯೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತಿತ್ತು.
===ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೋಭೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು===
[[File:US_Army_soldiers_in_a_firefight_near_Al_Doura,_Baghdad.jpg|thumb|right|ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 2007ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಅಲ್ ದೌರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗೆ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುತ್ತುವರೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರು.]]
ಮಾರ್ಚ 2008ರವರೆಗೆ, ಪೆಂಟಗನ್ ವರದಿಯ ಅನುಸಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ 40-80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/06/23/iraq.security/|title=Pentagon: Violence down in Iraq since 'surge'|publisher=CNN|date=2008-06-23}}&lt;/ref&gt; ಆ ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿಗಳು&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6983841.stm ಯುಎಸ್ ಸರ್ಜ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಫೆಲ್ಡ್ – ಇರಾಕಿ ಪೋಲ್] ಬಿಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://abcnews.go.com/US/story?id=3571504 ಫ್ಯೂ ಸೀ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಗೇನ್ಸ್] ಎಬಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2007&lt;/ref&gt; ಪ್ರೆಶ್ನೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಒಬ್ಬ ಇರಾಕಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಕ್ತಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಅನುಸಾರ ಸೈನ್ಯ ಕ್ಷೋಭೆ ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 1,440ರಿಂದ 265ಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಇರಾಕಿ ಒಳಪ್ರದೇಶ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಆರಂಭದ ದಿನನಿತ್ಯ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇದೇ 28-ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' 450ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಾಕಿ ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶ ನೀಡಿದರು.
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಎನ್‌ವೈಟಿ'' ಯಿಂದ ತಾಳೆನೋಡಿದ ದಿನನಿತ್ಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ 50% ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಇರಾಕಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಶವಾಗಾರದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇವು ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;[http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052%7Ctitle=www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070315/NEWS/703150441/1052 &quot;ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡಿಕ್ರೀಸ್ ಡಿಬೆಟೇಬಲ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160415195425/http://www.telegram.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052%7Ctitle%3Dwww.telegram.com%2Fapps%2Fpbcs.dll%2Farticle%3FAID%3D%2F20070315%2FNEWS%2F703150441%2F1052 |date=2016-04-15 }}. ಡೇಮಿಯನ್ ಕೇವ್‌ರಿಂದ—ದ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''. ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007 ''ವರ್ಸ್‌ಸ್ಟರ್ ಟೆಲೆಗ್ರಾಮ್ &amp;amp; ಗೆಜೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್.''&lt;/ref&gt;
ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕದನದ ಸಾವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿನ &quot;ಕ್ಷೋಭೆ&quot;ಯ ಮೊದಲ ಏಳು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸುಮಾರು 3.14ಕ್ಕೆ ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು. ಇರಾಕ್‌ನ ಉಳಿದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/04/09/world/middleeast/09surge.html|title=Patterns of War Shift in Iraq Amid U.S. Buildup | work=The New York Times | first1=Alissa J. | last1=Rubin | first2=Edward | last2=Wong | date=April 9, 2007 | accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icasualties.org/oif/SumDetails.aspx?hndRef=6|title=icasualties.org|access-date=2010-11-02|archive-date=2008-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410070057/http://icasualties.org/oif/%28rb1qkx45ui3kpa55ngs5pj33%29/SumDetails.aspx?hndRef=6|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Houseraidiraqaug2007.jpg|thumb|right|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು ಅಮೆರಿಯಾಹ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಇರಾಕಿ ಮಹಿಳೆ, ಇರಾಕ್‌.ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯುಧ‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಲು ಪ್ರತಿ-ದಂಗೆ ತಂತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ]]
ಆಗಸ್ಟ್ 14, 2007ರಂದು, ಇಡೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಭಯಂಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ದಾಳಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಕತಾನಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾದ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬುಗಳ ಸರಣಿಯ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪೌರರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು. ಆಸ್ಫೋಟಗಳಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂಗಡಿಗಳು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡವು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಲ್-ಕೈದಾಗೆ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಾಳಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಲ್ಲದ ಯಾಜಿದಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದರು. ದುವಾ ಖಲೀಲ್ ಅಸ್ವದ್ ಎಂಬ ಹದಿಹರಯದ ಹುಡುಗಿ ಒಬ್ಬ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವಳನ್ನು ಯಜಿದಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಕಲ್ಲಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಪಂಗಡದ ನಡುವೆ ತೀವೃ ವೈಷಮ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2149392,00.html &quot;ಸರ್ಚ್ ಗೋಸ್ ಆನ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಡೆತ್ ಟೋಲ್ ಟಾಪ್ 250&quot;] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅಗಸ್ಟ್ 15&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Auer |first=Doug |url=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,22257645-663,00.html |title=&quot;Iraq toll could hit 500&quot; |publisher=News.com.au |date=2007-08-17 |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://archive.today/20120904140324/http://www.heraldsun.com.au/news/victoria/bomb-toll-rises-to-400/story-e6frf7mf-1111114201857 |archivedate=2012-09-04 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,2151361,00.html &quot;ದೇ ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಅನ್‌ಟಿಲ್ ವಿ ಆರ್ ಆಲ್ ವೈಪ್ಡ್ ಔಟ್&quot;] ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಆಗಸ್ಟ್‌ 18, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/08/22/world/middleeast/22iraq-top.html?_r=2&amp;amp;hp&amp;amp;oref=login&amp;amp;oref=slogin &quot;ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್ ಈಸ್ ರೇಸ್ಡ್ ಟು ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 500&quot;]&lt;/ref&gt;
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 13, 2007ರಂದು ಅಬ್ದುಲ್ ಸತ್ತಾರ್ ಅಬು ರಿಷಾ ಎಂಬುವಾತ ರಮೇದಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ.&lt;ref&gt;{{citenews|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6993211.stm|title=Iraqi insurgents kill key U.S. ally|publisher=BBC News|date=2007-09-13|accessdate=2007-09-14}}&lt;/ref&gt; ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ಆತ ಅಲ್-ಕೈದಾವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇರಾಕಿನ ಸುನ್ನಿ ಪಂಗಡಗಳ &quot;ಅನ್‌ಬರ್ ಅವೇಕನಿಂಗ್&quot; ಎಂಬ ಸಂಘದ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಈ ದಾಳಿಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Compton|first=Ann|coauthors=Terry McCarthy and Martha Raddatz|title=Top Sunni Sheik Killed in IED Attack|publisher=ABC News|date=2007-09-13|url=http://abcnews.go.com/Politics/story?id=3596631}}&lt;/ref&gt; ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದವರು ಅಬು ರಿಷಾನನ್ನು &quot;ಬುಷ್‌ರ ಕೆಲವು ನಾಯಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ‌&quot; ಎಂದು ಮತ್ತು ಆ ಗುರುವಾರದ ದಾಳಿಯು &quot;ಒಂದು ವೀರತನದ ದಾಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿದ್ಧತೆ ಬೇಕಾಯಿತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/09/14/AR2007091402539.html|title=Mourners Vow Revenge at Sheik's Funeral - washingtonpost.com|publisher=Washingtonpost.com|date=September 14, 2007|accessdate=2008-09-10 | first=David | last=Rising}}&lt;/ref&gt;
[[File:OIF fatalities by month.png|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರ,ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ ತಿಂಗಳುಗಾಳು ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ ಆದ ನಂತರದ ಗಲಭೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ನೋವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಮೇ 2007ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;[http://www.globalsecurity.org/military/ops/iraq_casualties.htm ಯುಎಸ್ ಕ್ಯಾಶುಲ್ಟೀಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] GlobalSecurity.org&lt;/ref&gt; ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವೂ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 ಯುಎಸ್‌ ಜೆನರಲ್ ಇರಾಕ್‌ ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಡೌನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219200417/http://ap.google.com/article/ALeqM5gkx-3oYeFwuWKCusr2jrojs98w8wD8TIU33G0 |date=2007-12-19 }} ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007&lt;/ref&gt; ಇವು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಕ್ಷೋಬೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಎಂದು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece ಇರಾಕ್‌ – ದ ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಈಯರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919191355/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/tim_hames/article3059926.ece |date=2011-09-19 }} ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2007&lt;/ref&gt;
ಆದರೆ, ಪೆಂಟಗಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಅಕೌಂಟೆಬಿಲಿಟಿ ಆಫೀಸ್(GAO) ನಂತಹ ಇತರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಫೆಬ್ರುವರಿಯಿಂದ ''ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ'' ಮುಂದುವರೆದವು. ಅದಲ್ಲದೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ದೋರಣೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಹಾ ಜಿಎಒ ಹೇಳಿತು. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೋದ ವರದಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗರೀಕರ ಸಾವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 ರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.  2007 ರ ಅಂತ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಯ ದಾಳಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|title=McClatchy Washington Bureau &amp;#124; 12/18/2007 &amp;#124; Despite drop in violence, Pentagon finds little long-term progress in Iraq|publisher=Mcclatchydc.com|author=Nancy A. Youssef|5=McClatchy Newspapers|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080917225934/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/23386.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದುದು ಇರಾಕಿನ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ವರದಿಗಳು ಅಲ್ಲಗಳೆದವು. [[ಬಾಗ್ದಾದ್|ಬಾಗ್ದಾದ್‌]] ನಲ್ಲಿನ ಜನಜೀವನವು 2007–08 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಬಾಗ್ದಾದ್‌‌ಗಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಡುವೆ 2006–07 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಿಯಾ ಪಂಗಡದವರು ಗೆದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದವು; ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸುನ್ನಿಗಳನ್ನು ಕೊಲೆಗೈಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮೊದಲು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಸುನ್ನಿ ಸಮುದಾಯದ ಹೋರಾಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ದ ಇಂಡೆಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಸುನ್ನಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸೋತು ಹೋಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಯಾ ನಾಗರೀಕ ಸೈನ್ಯವೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2008, &quot;ಇರಾಕ್‌: ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಈಸ್ ಡೌನ್ – ಬಟ್ ನಾಟ್ ಬಿಕಾಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 'ಸರ್ಜ್': ಇಫ್ ಪೀವರ್ ಯುಎಸ್‌ಟ್ರೂಪ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಆರ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಕಿಲ್ಡ್, ಇಟ್ ಈಸ್ ಓನ್ಲಿ ಬಿಕಾಸ್ ದ ಶಿಯಾ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇರಾನ್ ನೌ ಡಾಮಿನೇಟ್&quot;, http://www.commondreams.org/headlಇನ್e/2008/09/15{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಶಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಸುನ್ನಿಗಳ ನಾಗರೀಕ ಸೈನಿಕರು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾವುದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದರೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹೋಯಿತು.&lt;ref name=&quot;guardian2007&quot;&gt;{{cite web|author=Peter Beaumont|url=https://www.theguardian.com/world/2007/mar/04/usa.iraq |title=Sects slice up Iraq as U.S. troops 'surge' misfires |publisher=Guardian |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ahram2006&quot;&gt;{{cite web |url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |title=&quot;There is ethnic cleansing&quot; |publisher=Weekly.ahram.org.eg |date=2006-03-08 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101012224431/http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/sc4.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸಾರದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಜನಾಂಗೀಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ದಾಳಿ ತಾರಕಕ್ಕೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಗಳು ಸಹಾ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದವು. ಜಾನ್ ಅಗ್ನಿವ್ ಎಂಬ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತ ಪರಿಣತ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:&quot;''ಈ ದಾಳಿಯು ನಿಜವಾಗಿ ಕುದುರೆ ಓಡಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಲಾಯಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿದಂತೆ ಆಗಿತ್ತು.'' &quot;&lt;ref&gt;[https://www.sciencedaily.com/releases/2008/09/080919074830.htm ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜರಿ ಕಾಸ್ಟ್ಸ್ ಡೌಟ್ ಆನ್ ಸರ್ಜ್‌ಸ್ ಸಕ್ಸಸ್ ಇನ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ‌] ಸೈನ್ಸ್‌ಡೇಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 22, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;[http://www.reuters.com/article/scienceNews/idUSN1953066020080919 ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಶೋ ಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕ್ಲೀನ್-ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌], ರೈಟರ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 19, 2008&lt;/ref&gt;
ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರ ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ &quot;ದಾಳಿ&quot; 2007–2008 ರ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ, ಆ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತದಳದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ರಹಸ್ಯ ತಂತ್ರಗಳಾದ ಹಾಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಅವರನ್ನೇ ಗುರಿಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 5, 2008, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm &quot;ಯುಎಸ್‌ '][http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7600077.stm ಸ್ಪೈಯಿಂಗ್ ಆನ್ ಇರಾಕಿ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್&quot;] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖ''ದ ವಾರ್ ವಿದಿನ್: ಎ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ವೈಟ್ ಹೌಸ್, 2006–2008'' ಬಾಬ್ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‍ರಿಂದ&lt;/ref&gt;
ಬಸ್ರಾ ಬಳಿಯ ಶಿಯಾ ಜನಾಂಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೈನ್ಯವು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಬಸ್ರಾ ಒಂಬತ್ತನೆಯದಾಗಿತ್ತು.
===ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು===
[[File:Congbench.PNG|thumb|right|ಆಫಿಶಿಯಲ್ ಇರಾಕ್-ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, 2007.|link=Special:FilePath/Congbench.PNG]]
ಇರಾಕ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ವಿದೇಶೀ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಯು.ಎನ್. ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯು 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಾಸನ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಾಯಕ ಮನವಿಗೆ 275 ಜನ ಶಾಸಕರಲ್ಲಿ 144 ಜನ ಶಾಸಕರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಇವರು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕದಳವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಸೈನಿಕಬಲದ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಯುಎನ್ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಸೈನಿಕಪಡೆಯನ್ನು &quot;ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ&quot; ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;ಅಬ್ದುಲ್-ಜಹ್ರಾ, ಕ್ಯೂ. (ಮೇ 10, 2007) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/10/AR2007051000387.html &quot;ಇರಾಕಿ ಬಿಲ್ ಆನ್ ಟ್ರೂಪ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್ ಡಿಸ್ಕಸ್ಡ್&quot;] ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಪಡೆದದ್ದು&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಭಾಪತಿಯು ಬಹುಪಾಲು ಶಾಸಕರ&lt;ref&gt;ಜರರ್, ಆರ್. ಮತ್ತು ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್, ಜೆ. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ &quot;ಮೆಜಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇರಾಕಿ ಲಾಮೇಕರ್ಸ್ ನೌ ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಒಕ್ಯುಪೇಶನ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513073953/http://www.alternet.org/waroniraq/51624/ |date=2009-05-13 }} ''AlterNet.org''  ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು&lt;/ref&gt; ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 59% ಜನ ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ನಿಗಧಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಸಾದ್, ಎಲ್. (ಮೇ 9, 2007) [http://www.galluppoll.com/content/?ci=27532 &quot;ಅಮೇರಿಕನ್ಸ್ ಫೆವರ್ ಇರಾಕ್‌ ಟೈಮ್‌ಟೇಬಲ್, ಡೋಂಟ್ ಫೊರ್ಸಿ ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ಡ್ ಟೆರರಿಜಂ&quot;] ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೆ/ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಟೋಲ್'' ಮೇ 10, 2007ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.&lt;/ref&gt;
2007ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ &quot;ನಾಗರಿಕ ಸೈನಿಕಪಡೆ&quot;ಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇರಾಕಿನ ಸನ್ನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ರಕ್ಷಕ ಸೈನಿಕಪಡೆಯು ತಮ್ಮ ನೆರೆಯ ಹಲವಾರು ಸನ್ನಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=US uses Sunnis to patrol streets|publisher=New York Times|date=2007-08-20|url=http://www.theage.com.au/news/world/us-uses-sunnis-to-patrol-streets/2007/08/19/1187462082102.html | location=Melbourne}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ===
{{See|United States-Iran relations|Karbala provincial headquarters raid}}
2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ‌ದವರು ತಮ್ಮ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳವನ್ನು [ದೇವಾಲಯವನ್ನು] ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಕುರ್ದಿಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಪರ್ಟಿ ಫಾರ್ ಫ್ರೀ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌[ಪೆಜಕ್] ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದುದರಿಂದ [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ ಜನರ ಮಧ್ಯೆ ಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್ 16ರಿಂದ ಇರಾನಿನ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪೆಜಕ್ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಅನೇಕ ಕುರ್ದಿಸ್ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿ ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ, ಆಪಾದಿತ ಗಡಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಇರಾನಿನ ಸೈನಿಕ ತುಕಡಿಯ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರಗೊಂಡವು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Collins|first=Chris|coauthors=Yaseen Taha|title=Iranians attack Kurdish rebels in Iraq|publisher=McClatchy Washington Bureau|date=2007-08-23|url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|access-date=2010-11-02|archive-date=2009-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090703071530/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/19172.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಬಲವನ್ನು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡಿರುವ ಇರಾನಿನ ಕುಡ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಶಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ಅಥವಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಬುಷ್‌ರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕರು &quot;ಇರಾಕಿನ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಇಎಫ್‌ಪಿ ಸಾಧನಗಳ ಸಹಿತ ಇತರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇರಾನ್ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಈ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೊದಗಿಸಲು ಇವರು ವಿಫಲರಾದರು. 2007ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬುಷ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡನೆಗಳು ಇರಾನಿನ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 2007ರ ನವಂಬರ್ 21ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಗಳ ತರಬೇತುದಾರನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಫ್ಟೆನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಡುಬಿಕ್ ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಆಯುಧಗಳು, ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದಿಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಇರಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ &quot;ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಇಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರ&quot; ದ ಬಗ್ಗೆ ಇರಾನ್‌ನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|title=US general says Iran helping stop Iraq bloodshed|publisher=Agence France Presse|date=2007-11-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5gyE_23JcWcBZt06lpBqxSXqpkOXg|archivedate=2007-06-09}}&lt;/ref&gt;
===ಟರ್ಕಿಯೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆ===
{{See|2008 Turkish incursion into northern Iraq}}
ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಿಕೆಕೆ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಗಡಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂದುವರೆದು ಇದು ಟರ್ಕಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆದ ಟರ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದುವು. ಪಿಕೆಕೆ ನಾಯಕನೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆತನು &quot;ಟರ್ಕಿ ತಮ್ಮಲ್ಲುಂಟಾದ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಈ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಸುಭದ್ರತೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದನು..&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=https://www.youtube.com/watch?v=BkIYSSu21GM&amp;feature=fvst |title=Heart of the PKK - Iraq |publisher=YouTube |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2007 ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ &quot;ಹಾಟ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್&quot; ನಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಇರಾಕಿನ ಕುರ್ದಿಸ್ ಭಾಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮೌಂಟ್ ಕುಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದಳವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪಿಕೆಕೆ ಮೂಲವನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಣಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB119203192366554757.html?mod=googlenews_wsj, ಲಿಂಕ್ ಇನ್ಯಾಕ್ಟೀವ್]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Robertson|first=Nic|coauthors=Ingrid Formanek and Talia Kayali|title=Attacks cross Iraq-Turkey border|publisher=CNN|date=2007-10-14|url=http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|access-date=2010-11-02|archive-date=2017-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20171203172513/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/14/iraq.turkey/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕ್ ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಲು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಟರ್ಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Meixler|first=Louis|title=Turkey May Attack Kurds Using Airstrikes, Troops|publisher=Bloomberg|date=2007-10-23|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aa16LVehMeiU&amp;refer=home}}&lt;/ref&gt; ನವಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಇರಾಕಿನ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದುವು. ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಆಕ್ರಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಬುಗಿಲೆದ್ದಾಗ ನಡೆದ ವಿಮಾನದಳದ ಆಕ್ರಮಣವು ಮೊದಲನೆಯದು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Barazanji|first=Yahya|title=Turkish Helicopters Strike Inside Iraq|publisher=Huffington Post|date=2007-11-13|url=http://www.huffingtonpost.com/huff-wires/20071113/iraq-turkey-kurds/}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಸರಣಿ ಆಕ್ರಮಣವು ಕ್ವಾಂಡಿಲ್, ಝಾಪ್, ಅವಶಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾಕುರ್ಕ್ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಕಮಣದಿಂದ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟು ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕುರ್ದಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Tavernise|first=Sabrina|title=Turkey Bombs Kurdish Militant Targets in Iraq|publisher=New York Times|date=2007-12-16|url=https://www.nytimes.com/2007/12/16/world/middleeast/16cnd-turkey.html?_r=1&amp;hp&amp;oref=slogin}}&lt;/ref&gt;
ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಯುಎಸ್‌ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಟರ್ಕಿ ಅಧಿಕಾರೀ ವರ್ಗ ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Cloud|first=David S.|coauthors=Eric Schmitt|title=U.S. Weapons, Given to Iraqis, Move to Turkey|publisher=New York Times|date=2007-08-30|url=https://www.nytimes.com/2007/08/30/washington/30contract.html}}&lt;/ref&gt; 
===ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಾಗ್ವಾದ===
{{Main|Blackwater Baghdad shootings}}
2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17ರಂದು ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಯುಎಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ವಾಟರ್ ಯುಎಸ್ಎಯು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಮೋಟಾರ್‌ಕ್ಯಾಡ್ ಸಮೀಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತದೊಡನೆ ಉಂಟಾದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಪೋಟ ನಡೆಸಿ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಗುವನ್ನೂ ಕೂಡಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಜನ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಂದುದರಲ್ಲಿ ಶಾಮೀಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Glanz|first=James|coauthors=Sabrina Tavernise|title=Blackwater Shooting Scene Was Chaotic|publisher=New York Times|date=2007-09-28|url=https://www.nytimes.com/2007/09/28/world/middleeast/28blackwater.html?em&amp;ex=1191124800&amp;en=4f97093bf0477829&amp;ei=5087%0A}}&lt;/ref&gt; ಅಪಾದಿತ ಕೈಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಯು ಮುಂದುವರೆದು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ತನಿಖೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿವೆ. 1,000 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ಗಳ ತಂಡ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಲಾಕ್ ವಾಟರ್ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಇರಾಕಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಗುಂಪು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Mroue|first=Bassem|title=Blackwater License Being Revoked in Iraq|publisher=The Guardian (London)|date=2007-09-17|url=http://saywhen.wordpress.com/2007/09/17/blackwater-license-being-revoked-in-iraq/}}&lt;/ref&gt; 
==2008: ಇರಾಕಿ ಪಡೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು==
{{See|2008 in Iraq}}
[[File:080216 3-14 graduation.jpg|thumb|right|3ನೇ ಸೇನಾತುಕಡಿ ಸೈನಿಕರು, 14ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.]]
[[File:Iraqi T-72 on parade.jpg|thumb|right|2ನೇ ಇರಾಕಿ ಬ್ರಿಗೇಡ್ಸ್ ಇರಾಕಿ T-72 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಂಪ್ ತಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತವೆ.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು 2008ರ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡು ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಆರಂಭವಾಗುವುವ ಮೊದಲಿಗಿಂತ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಹಿಂಸೆ&quot;ಯ ಪ್ರಮಾಣವು 80%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಯದ್ಧ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 904, ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 314 ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |title=&quot;U.S. Deaths in Iraq Decrease in 2008&quot; |publisher=Defenselink.mil |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130124038/http://www.defenselink.mil/news/newsarticle.aspx?id=52539 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಪ್ರಕಾರ 2007 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ 3,500 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ 2008 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 490 ಜನರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು, ಆದರೆ 2008ರ ಮಧ್ಯದ ನಂತರ ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರವು ಸುಮಾರು 200ರಿಂದ 300 ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 1,600 ಜನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. 2008ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು 100 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದರು, 2007ರ ಬೇಸಿಗೆಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 200ರಿಂದ 300 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf &quot;''ಇರಾಕ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್: ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವೇರಿಯೇಬಲ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಕನ್ಸ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಇನ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಸದ್ದಾಂ ಇರಾಕ್‌'' &quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620051703/http://www.brookings.edu/saban/~/media/Files/Centers/Saban/Iraq%20Index/index20081120.pdf |date=2009-06-20 }}, ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ ಇನ್ಸ‌ಟಿಟ್ಯೂಶನ್&lt;/ref&gt;
ಈ ನಡುವೆ ಇರಾಕಿ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಶಿಯಾ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿರಂತರ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನ್ಯೂರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದನು. ಇದು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಸ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮೆಹ್ದಿ ಆರ್ಮಿ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ದೇಶದ ಶಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕಡೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದ್ರ್ ನಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ‌, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಸ್ರಾದ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ನಗರವು &quot;ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ&quot; ಮತ್ತು ಕೊಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೇಂಡಿನ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮೆಂಚೆಸ್ಟರ್]]‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;[http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 &quot;ಡಾಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮೇಜರ್. ಜನರಲ್. ಸಲ್ಮಾನ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130124033/http://www.defenselink.mil/transcripts/transcript.aspx?transcriptid=4304 |date=2009-11-30 }}, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ವರದಿಯ ನಕಲು ಪ್ರತಿ&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ದೇಶದದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪೋಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು ಇದು ಇರಾಕಿನ ಬದಲಾದ ಪಾಲಿಸಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯವು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=U.S. credits Iran for drop in Iraq roadside bombs|publisher=The Guardian|date=2008-12-12|url=https://www.theguardian.com/world/2008/dec/12/iran-iraq | location=London | first=Mark | last=Tran | accessdate=May 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
ಜಾಗೃತಿ ಚಳವಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಂದ ಇರಾಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ಗೆ ಮರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಸನ್ನಿ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮುಂದುವರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Awakening fears for Iraq's future|publisher=BBC|date=2008-10-01|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7645647.stm | first=Hugh | last=Sykes}}&lt;/ref&gt; ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್-ಕೈದಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಕೋಟೆಯಾದ ಮಸೂಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ ಮಸೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸುಧಾರಣೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Iraq: Al-Qaida intensifies its stranglehold in the world's most dangerous city|publisher=The Guardian|date=2008-09-15|url=https://www.theguardian.com/world/2008/sep/15/iraq.alqaida | location=London | first=Jonathan | last=Steele | accessdate=May 5, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs &quot;ಆಪರೇಶನ್ ಮದರ್ ಆಫ್ ಟು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401092645/http://www.understandingwar.org/commentary/operation-mother-of-two-springs |date=2010-04-01 }}, ಯುದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ&lt;/ref&gt;
[[File:Kurdish_lands_(3D).gif|thumb|ಉತ್ತರ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಟರ್ಕಿಯ 3D ಮ್ಯಾಪ್]]ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಟರ್ಕಿಯು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನ ಕ್ವಾಂಡೀಲ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಿಕೆಕೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statewatch.org/terrorlists/docs/EUterrorlist-May-06.pdf |title=EU terror list |format=PDF |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050324113844/http://www.state.gov/s/ct/rls/fs/37191.htm ಯುಎಸ್‌ಟೆರರ್ ಲಿಸ್ಟ್]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=NATO chief declares PKK terrorist group|publisher=Xinhua|date=2005-12-20|url=http://english.people.com.cn/200512/20/eng20051220_229424.html}}&lt;/ref&gt; ನಡುವೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯು ತೀವ್ರವಾಯಿತು. ಒಂಭತ್ತು ದಿನಗಳ ಧೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10,000 ಟರ್ಕಿ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿನೊಳಗೆ 25ಕಿಮೀ ಮುಂದುವರೆದರು. 1995ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದು ಟರ್ಕಿಯವರು ನಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊದಲ ನೆಲ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bentley|first=Mark|title=Turkish Army Begins Ground Assault on PKK in Iraq|publisher=Bloomberg|date=2008-02-22|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;sid=aAwz3G7kM9rE&amp;refer=home}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Gov't gives no timetable for return|publisher=Turkish Daily News|date=2008-02-26|url=http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116042340/http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=97414|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ದಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೂಡಲೇ ಇರಾಕಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಟರ್ಕಿಯ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹ ಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kamber|first=Michael|title=Iraq Cabinet Demands Turks Leave Kurdish Area in North|publisher=New York Times|date=2008-02-27|url=https://www.nytimes.com/2008/02/27/world/middleeast/27iraq.html?bl&amp;ex=1204261200&amp;en=0667d0ff53b714a8&amp;ei=5087%0A}}&lt;/ref&gt; ಫೆಬ್ರವರಿ 29ರಂದು ಟರ್ಕಿಯ ಪಡೆಗಳು ವಾಪಸಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Torchia|first=Christopher|title=Turkish Troops Withdraw from Iraq|agency=Associated Press|date=2008-02-29|url=http://ap.google.com/article/ALeqM5hHDG79AIius7McB6xz3lTQFLIdhQD8V479B00}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt; ಕರ್ದ್ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಕುಕ್ ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯವು ಇರಾಕಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. 
ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಹಳ ಜಾಗೃತರಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಶಾವಾದದಿಂದಲೇ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅವರು 2008ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಸಂಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ನಡೆದ &quot;ಯು. ಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸೈನಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಒಪ್ಪಂದ&quot; ದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಂಡ &quot;ಪರಿವರ್ತನೆ&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot; /&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ದಾಳಿಯ ನಾಯಕ, ಯುಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ರೈಮಂಡ್ ಟಿ ಒಡಿರ್ನೋ &quot;ಸೈನಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು (ಟ್ರಾನ್ಶಿಶನ್ಸ್) ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಮಯ&quot; ಗುರುತಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;DecDefLink&quot; /&gt;
===ಶಿಯಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ:===
{{See|Iraq Spring Fighting of 2008|Siege of Sadr City|Battle of Basra (2008)}}
[[File:IA-Sadr-City-04242008.jpg|thumb|left|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸದರ್ ನಗರದ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಕೋರರ ಜೊತೆಗಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ‌ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 42ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ಸೈನಿಕ, 11ನೆಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಸುತ್ತುವರೆದು ಗುರಿಹಿಡಿದರು, ಎಪ್ರಿಲ್‌ 17, 2008]]
ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ, ಬಂಡುಕೋರರ ವಶದಿಂದ ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಾಯುದಳದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ &quot;ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ&quot; ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಭೂಸೈನ್ಯದ ನೆರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹ್ದಿ ಸೈನ್ಯವು ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Dagher|first=Sam|title=Across Iraq, battles erupt with Mahdi Army|publisher=Christian Science Monitor|date=2008-03-26|page=2|url=http://www.csmonitor.com/2008/0326/p01s13-woiq.html?page=2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;driveinbasra&quot;&gt;{{cite news|author=Stephen Farrell and Ahmar Karim|title=Drive in Basra by Iraqi Army Makes Gains|publisher=The New York Times|date=2008-05-12|url=https://www.nytimes.com/2008/05/12/world/middleeast/12basra.html?ref=middleeast|accessdate=2008-05-12}}&lt;/ref&gt; ಹೋರಾಟವು ಸದರ್ ಪಟ್ಟಣ, ಅಲ್ ಕುಟ್, ಅಲ್ ಹಿಲಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಇರಾಕ್‌‌ನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹರಡಿತು. ಹೋರಾಟವು ಬಸ್ರಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಂಡುಕೋರರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕ ಆಕ್ರಮಣವು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತ ಸಾಗಿತು, ತೀವ್ರವಾದ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಸದ್ರಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಮಾರ್ಚ್‌ 31, 2008ರಂದು ಇರಾಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾಪ್ಸ್‌ನ ಕ್ವಾಡ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಕ್ವಾಸೀಮ್ ಸುಲೈಮಾನಿ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಅಲ್-ಸದರ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Fadel|first=Leila|title=After Iranian mediation, firebrand Iraqi cleric orders halt to attacks|publisher=McClatchy Newspapers|date=2008-03-30|url=https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|access-date=2021-08-09|archive-date=2020-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526235759/https://news.yahoo.com/s/mcclatchy/20080331/wl_mcclatchy/2895005_1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬಂಡುಕೋರರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತ್ಯಾಗಮಾಡಿದರು.
ಮೇ 12, 2008ರಿಂದ &quot;ತಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಬಸ್ರಾದ ಜನರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. &quot;ಮಹಿಳೆಯರು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು,ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬಂದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಸ್ಲಾಂ ಬಂಡುಕೋರರ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ ಹಾಕುವವರು ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು&quot;, ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಅರಾಜಕತೆ ಪುನರಾರಂಭಾಗಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಒಬ್ಬ ನಿವಾಸಿಯು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ &quot;ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ&quot;.&lt;ref name=&quot;driveinbasra&quot; /&gt;
ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದ್ದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು 114, ಆದರೆ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ 250ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು, ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಾಳಿ ನಡೆದವು.
===ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು/ಘೋಷಣೆಗಳು===
[[File:General David Petraeus in testimony before Congress.jpg|thumb|upright|left|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು.]]
2008ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ 8ರಂದು ಯುಎಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಜನರಲ್ ಡೇವಿಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಸ್ &quot;ನಾನು ಹಲವು ಭಾರಿ ಗಮನಿಸಿದ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ, ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಲಿಲ್ಲ, ಸುರಂಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ&quot; (ಇದುವರೆಗೂ ನಮಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಿರುವು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ) ಎಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸೈನ್ಯದ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿಯಟ್ನಾಂ-ಇರಾದ ಜನರಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮೋರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ರಿಗೂ ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ರೆಮ್ಸ್ಕಿ, ಜೆ. (4/09/08) [https://web.archive.org/web/20080415182548/http://www.buffalonews.com/180/story/318826.html &quot;ಪೆಟ್ರೋಸ್ ಅರ್ಜ್ಸ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಡಿಲೇ&quot;] ''ಬಫೆಲೋ ನ್ಯೂಸ್''&lt;/ref&gt;  ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ ಎಂದು ಸೆನೇಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿ, &quot;ಜನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾವು ಹೋರಾಡುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಪೆಟ್ರಿಯಸ್ ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;ಸ್ಮಿತ್, ಎಸ್.ಎ. (ಎಪ್ರಿಲ್ 9, 2008) [http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080409/NEWS03/804090318/1002/LOCAL &quot;ಸೆನೆಟರ್ ಗ್ರಿಲ್ ಪೆಟ್ರೋಸ್,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222220349/http://www.journalgazette.net/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080409%2FNEWS03%2F804090318%2F1002%2FLOCAL |date=2014-02-22 }} ಇಂಡಿಯಾನಾ ''ಜರ್ನಲ್-ಗೆಜೆಟ್''&lt;/ref&gt;
ಆಗಿನ ಸೆನೆಟ್ ಕಮಿಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋ ಬಿಡನ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ರಾಯಭಾರಿ ಕ್ರೂಕರ್ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲ್ ಖೈದಾ|ಅಲ್-ಕೈದಾ]] ಸಂಘಟನೆಗಿಂತ ಅಫ್ಘಾನ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಓಸಾಮ ಬಿನ್ ಲಾಡೆನ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಲ್-ಕೈದಾ ಸಂಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಖವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;ಎಂಬಿಡರ್, ಎಂ. (ಎಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2002) [http://marcambinder.theatlantic.com/archives/2008/04/bidens_audition.php &quot;ಬಿಡನ್ಸ್ ಆಡಿಶನ್?&quot;] ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್''&lt;/ref&gt; ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಶಾಸಕರು ಮತ್ತು ತೈಲ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಯುಎಸ್‌ನ ಕಂದಾಯ ಪಾವತಿದಾರರು ಇರಾಕಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರಿದರು. 
===ಇರಾಕ್ ಭದ್ರತಾ ಬಲವು ಪುನಃಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗುವಿಕೆ===
[[File:Iraqi soldiers and Blackhawk.jpg|thumb|right|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಾಳಿ ಮಿಷನ್‌ಗಾಗಿ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಟಾಸ್ಕ್ ಪೋರ್ಸ್ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ ಯುಎಚ್-60 ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಹಾಕ್ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಯುನಿಟ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. 2007ರಂದು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಇರಾಕ್ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ-16 ಮತ್ತು ಎಂ-4 ರೈಫಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಎಕೆ - ೪೭|ಎಕೆ-47]]ರೈಫಲ್ ನೀಡಿ ಯುದ್ಧ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Michaels |first=Jim |url=http://www.usatoday.com/news/military/2008-05-21-iraqarms_N.htm |title=Iraqi forces load up on U.S. arms |publisher=Usatoday.com |date=2008-05-22 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;  2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌ ಒಂದೇ {{Nowrap|$12.5 billion}}{{Nowrap|$34 billion}}ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ (F-16 ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು).&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |title=Business as usual for U.S. arms sales |publisher=Atimes.com |date=2008-09-24 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724093252/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JI24Ak02.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
36 F-16ನಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇರಾಕ್‌ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 24 ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರ್‌ನ್ನು ಇರಾಕ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ $2.4 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್, ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು, ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಿಧದ ಯುದ್ಧರಂಗದ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು {{Nowrap|$10 billion}} ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ ಎಂದು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು 400ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಶಸ್ತ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ತಿಳಿಸಿದೆ ಇದರ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ {{Nowrap|$3 billion}} ಮತ್ತು ಆರು C-130J ಸಾಗಾಣಿಕ ವಿಮಾನಗಳ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು{{Nowrap|$1.5 billion}} &lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB122056503871901333.html.html ಇರಾಕ್‌ ಸೀಕ್ಸ್ ಎಫ್-16 ಫೈಟರ್ಸ್] (''ವಾಲ್ ಸೇಂಟ್ ಜರ್ನಲ್'' )&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ ರೀ-ಆರ್ಮಿಂಗ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609143536/http://wonkroom.thinkprogress.org/2009/01/14/re-arming-iraq/ |date=2016-06-09 }} (''ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರೊಗ್ರೇಸ್'' )&lt;/ref&gt; 2005ರಿಂದ 2008ವರೆಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು $20 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು‌.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |title=Center for Arms Control and Non-Proliferation: U.S. Surges $11 Billion in Arms Sales to Iraq |publisher=Armscontrolcenter.org |date=2008-08-06 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100713020435/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/080708_us_surges_11_billion_in_arms_sales_to_iraq/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್===
{{Main|U.S.-Iraq Status of Forces Agreement}}
ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2008ರಂದು ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Zawya&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |title=Iraq presidential council endorses U.S. security pact |publisher=Zawya.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180133/http://www.zawya.com/Story.cfm/sidANA20081204T131005ZTKH99/Iraq%20presidential%20council%20endorses%20US%20security%20pact |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೂನ್ 30, 2009ರಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕಿ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2011ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪಡೆಗಳು ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ ಸಾಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿನ ನಿಧಾನತೆ, 2009ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;bbcsofa&quot;&gt;ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7752580.stm &quot;ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಯುಎಸ್ ಪುಲ್‌ಔಟ್&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |title=ವೈಟ್ ಹೌಸ್: ಇರಾಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಸ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825022056/http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/iraq/SE_SOFA.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಂಧಿತರನ್ನು 24ಗಂಟೆಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ವಾರಂಟ್(ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರ)ನ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ..&lt;ref name=&quot;sofatext&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:L company 3rd Battalion 3rd Marines search house.jpg|thumb|ಅಲ್ ಅನ್ಬರ್ ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ 3ನೇ ನೇಯ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ 3ನೇಯ ಮರಿನ್ಸ್ ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಇರಾಕಿನ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇದು ಅನ್ವಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರದಿರುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಅನಿಶ್ಚಿತ &quot;ಗಂಭೀರ ಅನಾಲೋಚಿತ ಘಾತುಕಕೃತ್ಯ&quot; ಎಸಗಿದರೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅಂತಹವರು ಯುಎಸ್-ಇರಾಕ್ ಜಂಟಿ ಕಮಿಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನಿರ್ಧರಿತ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 
&lt;ref name=&quot;Juris&quot;&gt;&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿರದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು &quot;ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾದ ಅಪರಾಧ&quot; ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಇರಾಕ್‌ ನ್ಯಾಯಾಂಗವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೈನ್ಯವು ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರತವಾಗಿದ್ದಾಗಾಗ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಅಪರಾಧಗಳು ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು (ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲಸಗಾರರ) ಕೂಡ ಇರಾಕಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.&lt;/blockquote&gt;[http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ ''ಆರ್ಮ್ಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸೆಂಟರ್'' : ಹೌ ಕಂಫರ್ಟೇಬಲ್ ಈಸ್ ದ ಯುಎಸ್‌-ಇರಾಕ್‌ ಎಸ್‌ಒಎಫ್‌ಎ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128062748/http://www.armscontrolcenter.org/policy/iraq/articles/112408_how_comfortable_iraq_sofa/ |date=2015-01-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JMOCC&quot;&gt;&lt;blockquote&gt;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೋರಾಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುವ ನಡುವೆಯೆ ಇರಾಕ್ ಸಾರ್ವಭೌವತ್ವದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಜನರಲ್ ರೇ ಒಜಿಯರ್ನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;/blockquote&gt;[http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-transition24-2008dec24,0,5731621.story ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಇನ್ ಇರಾಕ್‌,ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್-ಆಫ್-ಪವರ್ ಕಮಿಟಿ ಹ್ಯಾವ್ ಯೆಟ್ ಟು ಟೇಕ್ ಶೇಪ್]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |title=Status of Forces Agreement (Unofficial Translation) |publisher=Mcclatchydc.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090801061936/http://www.mcclatchydc.com/iraq/story/56116.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ihtsofa&quot;&gt;ರುಬಿನ್, ಎ. (ನವೆಂಬರ್‌ 27, 2008) [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20130715040423/http://www.iht.com/articles/2008/11/27/africa/27iraq-sofa.php &quot;ಇರಾಕಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಪ್ರೋವ್ಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪ್ಯಾಕ್ಟ್&quot;] ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್''&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು &quot;ಲೋಪದೋಷ&quot;ವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ &lt;ref name=&quot;Silent&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |title=U.S. staying silent on its view of Iraq pact until after vote |publisher=Mcclatchydc.com |date=2008-11-25 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231033639/http://www.mcclatchydc.com/227/story/56474.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು, ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;WPSist&quot;&gt;{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/11/29/AR2008112900341_pf.html |title='&amp;#39;Washington Post'&amp;#39;: Top Shiite Cleric in Iraq Raises Concerns About Security Pact |publisher=Washingtonpost.com |date=2008-11-29 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; 2011ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಇರಾಕ್ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆ &quot;ಹತ್ತು ಹಲವು ಸಾವಿರಗಳಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕಾ ತುಕಡಿ&quot; ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಾನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;GatesResidual&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2008/12/22/washington/22combat.html?_r=1&amp;amp;hp ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಟ್ರೈಯಿಂಗ್ ಟು ರೀಡಿಫೈನ್ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;
[[File:F-16 June 2008.jpg|thumb|left|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಯುದಳ-16C ಇರಾಕ್‌‌ನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದು.]]
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯ ವಿಧಿಗಳು ಸುಧೀರ್ಘವಾಗುವುದರಿಂದ ಇರಾಕಿನ ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಎಸ್ಓಎಫ್‌ಎ &lt;ref name=&quot;SadrProtests&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20081201103604/http://www.iht.com/articles/ap/2008/11/28/news/ML-Iraq-Al-Sadr.php &quot;ಇರಾಕ್‌: ಕ್ಲೆರಿಕ್ ಅಲ್ ಸರ್ದ್ ಕಾಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪೀಸ್‌ಫುಲ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ಸ್&quot;] (''ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' )&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AMS&quot;&gt;{{cite web |author= |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |title=SOFA not sitting well in Iraq |publisher=Atimes.com |date=2008-12-02 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701025851/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JL02Ak01.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Refugees&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&amp;categ_id=2&amp;article_id=98188 |title=Iraqi refugees in Syria protest against military pact with U.S |publisher=Dailystar.com.lb |date=2008-12-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2009-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107200053/http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&amp;categ_id=2&amp;article_id=98188 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೀಳಲು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ &lt;ref name=&quot;Refugees&quot;/&gt; ಬಾಗ್ದಾದ್ ಚೌಕದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟರು. ಕೆಲವು ಇರಾಕ್ ಜನರು 2011ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯದ ಆಶಾಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;IHT_Mixed&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |title=ಪೀಲಿಂಗ್ಸ್ ಆರ್ ಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಇರಾಕಿಸ್ ಪೊಂಡರ್ ಯುಎಸ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಗ್ರೇಮೆಂಟ್ |access-date=2013-01-03 |archive-date=2008-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081128172225/http://www.iht.com/articles/2008/11/28/africa/security.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4 ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Zawya&quot; /&gt;}
ಗ್ರಾಂಡ್ ಅಯಟೊಲ್ಲಾ ಆಲಿ ಹುಸ್ಸೇನಿ ಆಲ್ ಸಿಸ್ಟಾನಿಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಇರಾಕ್ ಸರಕಾರವು ಆಕ್ರಮಣಕಾರ(ಒಕ್ಕಲುಗಾರ)ರ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಸಾಗಾಣಿಕೆ [ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು] ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅವನು, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಇರುವವರೆಗೆ ಇರಾಕಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗದು, ಆದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಜನರೇ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ರವಾರದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಬಳಿಕ ಸಾವಿರಾರು ಇರಾಕ್ ಜನರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಭೆಸೇರಿ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ನಡುವಿನ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ವಿರುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗತೊಡಗಿದರು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾರ ಅಂತಿಮವಾಗಿಯೂ, ಮಧ್ಯಂತರ ಭದ್ರತಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೂ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಇದನ್ನು ಜನಮತಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುರಿಯಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನುಡಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |title=Iraqis hold anti-U.S. rally in Baghdad |publisher=Aljazeera.com |date= |accessdate=2010-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428202824/http://www.aljazeera.com/news/newsfull.php?newid=193493 |archivedate=2011-04-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
==2009: ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮರು ಆಯೋಜನೆ==
{{See|2009 in Iraq}}
===ಹಸಿರು ವಲಯದ ವರ್ಗಾವಣೆ===
[[File:Baghdad - airport and green zone.jpg|right|thumb|300px|ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಸಿರು ವಲಯದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ‌.]]
2009 ಜನವರಿ 1ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾವು ಹಸಿರು ವಲಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ದೇಶದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನರ್ವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್, ಜನವರಿ 1ನೇ ತಾರೀಖನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ‘ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ದಿನ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಗುರುತಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಪುನರ್ವಶದ ಕುರುಹಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇರಾಕಿಗಳಿಗೂ ನೈಜ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದಂತಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರಳಿಪಡೆಯಿತು ಎಂದು ಅಲ್ ಮಲಿಕ್ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಲೆಡ್‌ನ ಗುಂಪಿನ ಏಕಾಏಕಿ ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಯುಎಸ್‌ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಷಿಯಾ ಪಂಥದ ಧರ್ಮಗುರುವಾದ ಮುಕ್ತಾದ ಅಲ್-ಸಾದರ್ ಎಂಬಾತ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಗೆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತಿಳಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2009/WORLD/meast/01/31/iraq.civilians/index.html?iref=newssearch |title=Iraqi civilian deaths down in January |publisher=CNN |date=2009-01-31 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
===ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆ===
{{Main|Iraqi governorate elections, 2009}}
[[File:2009 Iraqi elections.png|thumb|right|ಚುನಾವಣಾ ನಕ್ಷೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗವರ್ನರನ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಲಯ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]]
2009 ಜನವರಿ 31ರಂದು, ಇರಾಕ್ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚನಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/02/08/weekinreview/08myers.html ಸ್ಟೀವನ್ ಲೀ ಮೈಯರ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಸ್ಕೋರ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2009, ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್''&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮತ್ತಿತರ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/01/22/world/middleeast/22iraq.html?ref=world ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ಎ ಟಾಪ್ ಸುನ್ನಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1407389&amp;lang=en |title=Gunmen kill Iraqi soldier south of Baghdad |publisher=News.trend.az |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-07-12 |archive-url=https://archive.is/20120712005409/http://news.trend.az/index.shtml?show=news&amp;newsid=1407389&amp;lang=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/01/16/AR2009011604191.html?hpid=topnews |title= Province Candidate Killed In Iraq |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/02/13/world/middleeast/13iraq.html?ref=world ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' : ವಯೋಲೆನ್ಸ್ ಎಕ್ರಾಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಕಿಲ್ಸ್ 13, ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್ ಎ ಸುನ್ನಿ ಪೊಲಿಟಿಶಿಯನ್ ]&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿ ಮತದಾರರು ಮತದಾನ ಮಾಡದೇ ವಾಪಸಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂಲ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ವಿಫಲವಾದರು ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ProvVote&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |title=''ಸೆಂಟರ್ ಡೇಲಿ'' : ಲೊ ಟರ್ನ್‍ಔಟ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್ಸ್‌' ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟ್ಸ್ ಎ ಡಿಸ್‌ಇಲ್ಯೂಷನ್ಡ್ ನೇಶನ್ |access-date=2010-11-02 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212014733/http://www.centredaily.com/505/story/1105833.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ ರಾಯಬಾರಿ ರೈನ್ ಕ್ರೂಕರ್, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ವಾಪಸಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iraq-turnout2-2009feb02,0,5997336.story |title=Iraq vote turnout fails to meet expectations |publisher=Los Angeles Times|date=2009-02-02 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಗುಂಪು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯರಹಿತ ಮತ್ತು ಮೋಸ ಎಂದು ದೂರಿದರು.&lt;ref name=&quot;ProvVote&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Nabil Al-jurani |agency=Associated Press |url=http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |title=Iraq: Sunni tribal leader says he can prove fraud |publisher=MSNBC |date=2009-02-04 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103031733/http://www.msnbc.msn.com/id/29022158/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |title=Iraq's Sadrists complain of vote fraud |publisher=Middle-east-online.com |date=2009-02-07 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010075648/http://www.middle-east-online.com/ENGLISH/?id=30269 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಂಚೆ ಮತದಾನದ ನಂತರ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಫ್ಯೂವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಗುಂಪುಗಳು ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರೂ ಸಹ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬೇಸರಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090214012058/http://www.iht.com/articles/2009/02/10/mideast/anbar.1-426529.php ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' : ಎಲೆಕ್ಷನ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಇನ್‌ಫೈಟಿಂಗ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌]&lt;/ref&gt;
===ಸಮರತಂತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಘೋಷಣೆ===
{{Wikinews|Obama sets deadline to withdraw troops from Iraq}}
2009 ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಉತ್ತರ ಕಾರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಮೆರೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಲೇಜ್ಯೂನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು ಮುಗಿಯಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 2011ರ ಕೊನೆವರೆಗೆ ಸದ್ಯ ಅಲ್ಲಿರುವ 50000 ಗುಂಪಿನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನಲ್ ಫೋರ್ಸು (ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆ) ಇರಾಕಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿ, ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಎದುರಿಸುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ರೀತಿಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಇರಾಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೂ ಸಹ ಇರಾಕ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಮೇರಿಕಾ 2010ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು 2011ರಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಈ ಮೊದಲು ರಾಜಿಗೆ ಒಪ್ಪದ ಕೆಲ ಇರಾಕಿಗಳು ಶಾಂತತೆಯಿಂದ ಇರುವುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಬಿಟ್ಟು ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದೀತು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/02/27/us/politics/27obama-text.html?pagewanted=1|title=Obama's Speech at Camp Lejeune, N.C.|agency=The New York Times|date=February 27, 2009}}&lt;/ref&gt;
ಒಬಾಮಾ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ದಿನದಂದು ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೌರಿ ಅಲ್-ಮಲಿಕ್ ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ನಿರ್ಗಮನ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಗಾಬರಿ ಪಡುವುದು ಬೇಡ. ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನಿಕ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಪಡೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.france24.com/en/20090226-iraq-not-fazed-pending-us-pullout-maliki|agency=AFP|title=Iraq not fazed by pending U.S. pullout: Maliki|first=Ines|last=Bel Aiba|date=February 26, 2009}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;.
===ಆರನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು===
2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 9ರಂದು, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಸರ್ವಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಥನದ ಆರನೇ ವರ್ಷದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ ಹತ್ತು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನರ ತಂಡವು ನಗರದ ಪಥನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ತಂಡವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇರಾಕಿಗಳ ಜನಸಂದಣಿಯು ಸಾದರ್ ನಗರದ ಸ್ಲಂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಉದ್ದದವರೆಗೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 5 ಕಿ.ಮೀ (3 ಮೈಲಿ)ವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮಾಜಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ರ ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಸದ್ದಾಂನ{{Citation needed|date=September 2010}} ಕ್ರೂರ ಕಿರುಕುಳದ ಕಾನೂನಿಂದ ರೋಸಿಹೋಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/4/9/worldupdates/2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&amp;sec=Worldupdates |title=Six years on, huge protest marks Baghdad's fall |publisher=The Star |date= |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501175302/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2009%2F4%2F9%2Fworldupdates%2F2009-04-09T142416Z_01_NOOTR_RTRMDNC_0_-389681-2&amp;sec=Worldupdates |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಜನಸಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹಲವಾರು ಸುನ್ನಿಗಳುಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ನ ನಾಯಕನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;MH040909&quot;&gt;[http://www.miamiherald.com/news/world/AP/story/992375.html ''ಮಿಯಾಮಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' : ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಥೌಸಂಡ್ ಆಫ್ ಇರಾಕಿಸ್ ರ್ಯಾಲಿ ಅಗೆನೆಸ್ಟ್ ಯುಎಸ್‌]{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ===
2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 30ರಂದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗೋರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಇರಾಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ‘ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟನ್, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನಿಕರ ಪಡೆಯಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8026136.stm |title='&amp;#39;BBC'&amp;#39;: U.K. combat operations end in Iraq |publisher=BBC News |date=2009-04-30 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
===ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸೈನ್ಯ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇಳಿಮುಖವಾದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ===
[[File:MESFABOT.png|thumb|ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಬಸ್ರಾ ಎಣ್ಣೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಿಂತಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾದಳ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ.]]
ಜೂನ್ ಕೊನೆ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ತನ್ನ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. ಇರಾಕಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಾಗ 38 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಮೇತ ನೀಡಿದರು. 2009 ಜೂನ್ 29ರಂದು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು. 2009 ನವೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಕಚೇರಿ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ನವೆಂಬರ್ 2003ರ ದಾಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Christie | first = Michael | coauthors = | title = Iraqi civilian deaths drop to lowest level of war | work = Reuters
 | publisher = | date = November 30, 2009 | url = http://www.reuters.com/article/middleeastCrisis/idUSGEE5AT2AD | doi = | accessdate = November 30, 2009}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು===
2009ರ ಜೂನ್ 30 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು, ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಇರಾಕಿನ ಹಲವಾರು ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ನೀಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯು ಇರಾಕಿನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಜಂಟಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಿಲ್ (ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ) ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.40 ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;aljazeera091211&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/12/200912117243440687.html |title=Oil firms awarded Iraq contracts|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-12-11 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aljazeera090630&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/06/200963093615637434.html |title=BP group wins Iraq oil contract|publisher=English.aljazeera.net |date=2009-06-30 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಖಾತೆಯು ತನ್ನ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಷ್ಟೇ ತುಂಬಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಜ್‌ನೂನ್ ಫೀಲ್ಡ್, ಹಾಲ್ಫಯಾ ಫೀಲ್ಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕ್ವಾರ್ನಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರುಮೈಲಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಜತೆ ದೊಡ್ಡ ಒಪ್ಪಂದವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈಸ್ಟ್ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ವು, ಸಾದರ್ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದೂ ಯಾವುದೇ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಇಲಾಖೆಯು ಇದನ್ನು ಆಯಿಲ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮಂತ್ರಿ ಹುಸೇನ್ ಅಲ್-ಶಹ್ರಿಸ್ತನಿ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಇರಾಕಿಗರಿಗೆ ಸ್ಕೂಲ್, ಏರ್ಪೋರ್ಟ್, ಮನೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಇರಾಕಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟಿವಿ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಇರಾಕಿನ ಆಯಿಲ್ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸಂಸ್ಕರಿಸದ {{Nowrap|43 billion}} ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;aljazeera090630&quot; /&gt;
==2010: ಅಮೇರಿಕಾ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಆರಂಭ==
{{anchor|2010:_US_Drawdown_and_Operation_New_Dawn}}
{{See|2010 in Iraq|Withdrawal of U.S. troops from Iraq}}
2010 ಫೆಬ್ರವರಿ 17ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಗೇಟ್ಸ್, 2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಆಪರೇಷನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಇರಾಕಿಗರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಸ ನಾಗರಿಕತೆ ಪುನಾರಂಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://blogs.abcnews.com/politicalpunch/2010/02/exclusive-war-in-iraq-to-be-given-new-name.html ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್: ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್] ''ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಟು ಬಿ ಗಿವನ್ ನ್ಯೂ ನೇಮ್''&lt;/ref&gt;
ಜೂನ್ 20ರಂದು ಇರಾಕಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆದು 15 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಮತ್ತು ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಳನಗರಗಳು ಸ್ಥಬ್ಧವಾದವು. ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಮತ್ತೊಂದು ದಾಳಿಯು ಇರಾಕಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 26 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, 52 ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/21/world/middleeast/21iraq.html | title=Car Bombs Hit Crowds Outside Bank in Baghdad | first1=Khalid D.| last1=Ali|first2=Timothy|last2=Williams | date=June 20, 2010 | work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;
2010 ಆಗಸ್ಟ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 12 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಇಟ್ಟು ಮೋಸಲ್‌ನಿಂದ ಬಾಸ್ರಾವರೆಗೆ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 51 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ದಾಳಿಯು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ತನ್ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಾ ತಂಡವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/08/26/world/middleeast/26iraq.html?_r=1&amp;hp | work=The New York Times | title=Insurgents Assert Their Strength With Wave of Bombings Across Iraq | first=Anthony | last=Shadid | date=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt;
{{Wikinews|U.S. combat forces pull out of Iraq}}
ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಸೇನಾಪಡೆಯು 2010, ಆಗಸ್ಟ್ 19ರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟಿತು. ಬೆಂಗಾವಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯವು ಇರಾಕಿನಿಂದ [[ಕುವೈತ್|ಕುವೈತ್‌]]ಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ನೆಲೆಸಿತು. ಮತ್ತು ಎನ್‌ಬಿಸಿ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯು ಅಮೇರಿಕಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ನೇರಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ಸೈನ್ಯದಳವು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರ ನಡೆದಂತೆ ಆಯಿತು. ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 50 ಸಾವಿರ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa/|work=MSNBC|title=U.S. ending combat operations in Iraq|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116093720/http://www.msnbc.msn.com/id/38744453/ns/world_news-mideastn_africa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/08/201081818840122963.html|title=U.S. ends combat operations in Iraq|work=Al Jazeera English|date=August 18, 2010|accessdate=August 18, 2010}}&lt;/ref&gt; ಈ ತಂಡವು 2011 ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಂದು ಇರಾಕ್ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Final U.S. combat brigade pulls out of Iraq|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/08/18/AR2010081805644.html?sid=ST2010081805662|publisher=The Washington Post|accessdate=19 August 2010|date=18 August 2010 | first=Ernesto | last=Londoã±O}}&lt;/ref&gt;
2010 ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು, ಒಬಾಮಾ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಓವಲ್ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಒಬಾಮಾ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃದು ಧೋರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅಮೇರಿಕಾದ ನೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವು ಅಮೇರಿಕಾ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮೇಲೆ ಬೀರುತ್ತಿರುವುದೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
{{quote|The United States has paid a huge price to put the future of Iraq in the hands of its people. We have sent our young men and women to make enormous sacrifices in Iraq, and spent vast resources abroad at a time of tight budgets at home. We have persevered because of a belief we share with the [[Iraqi people]]—a belief that out of the ashes of war, a new beginning could be born in this [[cradle of civilization]]. Through this remarkable chapter in the history of the United States and Iraq, we have met our responsibility. Now, it is time to turn the page.|President Obama's Address on Iraq, August 31, 2010&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/01/world/01obama-text.html?pagewanted=1&amp;ref=world | work=The New York Times | title=President Obama's Address on Iraq | date=August 31, 2010}}&lt;/ref&gt;}}
ಇದೇ ದಿನ ಇರಾಕಿನ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸದ್ದಾಮ್ ಹುಸೇನ್|ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌]]ರ ಹಳೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅಲ್ ಫಾ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಕೆಲ ಗಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಟಿವಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಎದುರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಯುದ್ಧ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜೊ ಬಿಡನ್, ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾಕ ರಚನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಳಕಳಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಿದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದೇ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ರಾಯ್ ಓಡಿಯರ್ನೋ, ಹೊಸ ಶಾಖೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಇರಾಕ್ ಜನತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬದ್ಧತೆ ಮುಗಿದಿದ್ದು, ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಮೊದಲು ರಮಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ರಮಾಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದುದೆಂದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದ್ದು, ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಿದೆ. ಏಳು ವರ್ಷದ ಯುದ್ಧ ನಿಮಗೆ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತಾ ಎಂಬಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಉತ್ತರಿಸಿದ ಗೇಟ್ಸ್, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವು ನಿಗೂಢವಾಗಿದ್ದು, ಹೇಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯದಂತಾಗಿದೆ. ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್‌ರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದ್ದ, ಇದನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲೂ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಗೇಟ್ಸ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/02/world/middleeast/02iraq.html?hp| work=The New York Times | title=U.S. Formally Begins a New Era in Iraq | first=Michael | last=Gordon | date=September 1, 2010}}&lt;/ref&gt;
ಇದೇ ದಿನ ಜನರಲ್ ರೆ ಓಡಿಯರ್ನೋ ಅವರನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟಿನ್ ಜಾಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ನಿಖರವಾದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವು ಗೊಂದಗಳಾಗಿ ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದು ಬಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾವು ವಿಚಾರಮಾಡದೇ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಆದೇಶವು ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಬರುವವರೆಗೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/03/ap-memo-iraq-war_n_705446.html |title=AP Issues Standards Memo: 'Combat In Iraq Is Not Over' |publisher=Huffingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
2010 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 9 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಇರಾಕ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಸೈನಿಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/09/08/world/middleeast/08baghdad.html?_r=1&amp;ref=world | work=The New York Times | title=G.I. Deaths Are First for U.S. After Combat Mission's End | date=September 7, 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯೆಡೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ===
13 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಇರಾಕ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಡೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಉಪಕರಣಗಳ ದೊಡ್ದ ಗ್ರಾಹಕನಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ M-1 ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇರಾಕ್‌ 140 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಯಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇರಾಕಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಿಗೆ ಅದರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೆ $13 ಬಿಲಿಯನ್ ಖರೀದಿಗೆ, ಇರಾಕಿಗಳು 18 F-16 ಫಾಲ್ಕನ್ ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು $3 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರೆ ಮೊದಲ ವಿಮಾನವು 2013ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ 10 ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2010-08-31-Iraq-arms-deal_N.htm | work=USA Today | first=Jim | last=Michaels | title=Iraq to spend $13B on U.S. arms, equipment | date=September 1, 2010}}&lt;/ref&gt;
===ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳ ಬದಲಾದ ಚಿತ್ರಣ===
‍ಇರಾಕಿನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೂರಾರು ಸುನ್ನಿ ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌‌ನ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಇರಾಕಿ ಬಂಡಾಯ ಅಥವಾ ಅಲ್ ಕೈದಾವನ್ನು ಸೇರಬಹುದು.&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2010/10/17/world/middleeast/17awakening.html?_r=1&lt;/ref&gt;
===ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು===
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ 391,832 ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.

== ದುರ್ಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ==
{{Main|Casualties of the Iraq War}}
{{See also|Suicide bombings in Iraq since 2003|Foreign hostages in Iraq}}
[[ಚಿತ್ರ:C-17_Medevac_mission,_Balad_AB,_Iraq.jpg|thumb|ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇರಾಕ್‌‌ನಿಂದ, ಜರ್ಮನಿಯ ರಾಮ್ಸ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ಗೆ ಹೋದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕ, (ಫೆಬ್ರವರಿ 2007)]]
ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಾವಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ದುರ್ಘಟನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ದರ್ಘಟನೆಯ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಇರಾಕೇತರ ನಾಗರಿಕರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಾಯಕರು, ಚಿಕಿತ್ಸಕರು, ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವೂ ಅಂಕೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಂದಾಜು ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದುರ್ಘಟನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇರಾಕಿನ ಸಾವು ನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ವಿವರವಾದ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತಿತರರಿಂದ ಸಾವುನೋವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೆಲವು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
! ಮೂಲ
! ಇರಾಕಿ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು
! ಮಾರ್ಚ್‌ 2003 ರಿಂದ&amp;nbsp;...
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಇರಾಕ್‌ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''151,000''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು.
| ಜೂನ್, 2006.
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''654,965''' ರಲ್ಲಿ '''601,027''' ರಷ್ಟು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಜೂನ್, 2006.
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ''' 
| '''1,033,000'''  ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಅಸೋಸಿಯೆಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್''' 
| '''110,600''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಏಪ್ರಿಲ್ 2009
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ಇರಾಕ್‌ ಬಾಡಿ ಕೌಂಟ್''' 
| '''94,902–103,549'''  ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾದ ನಾಗರಿಕರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009
|- valign=&quot;top&quot;
| '''ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.'''  '''ವರ್ಗೀಕೃತ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಲಾಗ್ಸ್''' 
| '''109,032''' ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಾವುಗಳು
| ಜನವರಿ2004ರಿಂದ ಡಿಸಂಬರ್ 2009
|}

== ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ ==
{{See|Criticism of the Iraq War|Opposition to the Iraq War|Legitimacy of the 2003 invasion of Iraq|Legality of the Iraq War|Views on the 2003 invasion of Iraq|Protests against the Iraq War|American popular opinion on invasion of Iraq|Governmental positions on the Iraq War prior to the 2003 invasion of Iraq|Media coverage of the Iraq War|Public relations preparations for 2003 invasion of Iraq}}
{{See also|Iraq War misappropriations|Habbush letter|The Way of the World (book)}}
[[ಚಿತ್ರ:Us_troop_iraq_casualty_memorial.jpg|thumb|ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಮಾರಕ ಕಟ್ಟಡ; ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref&gt;[489] [490]&lt;/ref&gt;]]
ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು, ಅನೇಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಜೆಗಳು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ-ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿ ಬುಕ್ಸ್‌‍ಡಬ್ಲ್ಯೂ.; ''ಇರಾಕ್‌ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ: ಭಿನ್ನತೆಗಳು, ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳು'', (2004: ಸ್ಟ್ರೆಟೆಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್)]&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಾರ 2001ರಿಂದ 2003ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇರಾಕಿನ ಅಪಾಧನೆಯ ಭೀತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಒಟ್ಟು 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lewis |first=Charles |url=http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |title=Center for Public Integrity: False Pretenses |publisher=Projects.publicintegrity.org |date=2008-01-23 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2011-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203073833/http://projects.publicintegrity.org/WarCard/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=18319248 |title=Group: 'Orchestrated Deception' by Bush on Iraq |publisher=NPR |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ಆಕ್ರಮಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಂಡವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಿಲ್ಲ, ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಇರಾಕ್‌‌ನ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಆರೋಪಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಟೀಕಾಕಾರರೂ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಹಣದ ವಿನಿಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂದಿಸಿದರು.
ಎಹ್ರೆನ್ ವಟಾಡ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿರೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ‌ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ತಪ್ಪು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನಗೊಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಜಡ್ಜ್ [[ಅಡ್ವೊಕೇಟ್]] ಜನರಲ್‌ನ ತಂಡವು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೊ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಯುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ವಟಾಡ ತನ್ನ ಐದು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ ಡಬಲ್ ಜಿಯೋಪಾರ್ಡಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಉಳಿದ ಎರಡು ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿನ ಕಂಡಕ್ಟ್ ಅನ್‌ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಆಫೀಸರ್ ಆರೋಪವು ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;ಬೆರ್ನ್‌ಟನ್, ಎಚ್. (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 22, 2008) [http://seattletimes.nwsource.com/html/localnews/2008295492_watadaruling22m.html &quot;ವಾಟಾಡಾ ವೋಂಟ್ ಬಿ ರಿಟ್ರೈಡ್ ಆನ್ 3 ಆಫ್ 5 ಕೌಂಟ್ಸ್&quot;] ''ಸೀಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್''&lt;/ref&gt;
ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ ಇರಾಕಿನ‌ ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಡಿಗಳು ಸುಳ್ಳೆಂದು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ‌ಯುದ್ಧದ ವಿರುದ್ಧದ ಇರಾಕ್ ಪರಿಣತ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಘಟನೆಯು ತಕ್ಷಣ 1,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಪರಿಣತರ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ 1,000 ಸೈನಿಕರು (ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಪೀಲ್ ಫಾರ್ ರಿಡ್ರೆಸ್) ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಅದನ್ನು &quot;ಎಲ್ಲಾ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲು&quot; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಜೂಗ್ಬಿ ಮತದಾನವು 72 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇರಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೈನಿಕರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಇರಾಕಿನಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮತಚಲಾಯಿಸಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಮಿಲೊ ಮೆಜಿಯಾರ ''ದ ರೋಡ್ ಫ್ರಂ ಆರ್ ರಮಾಂಡಿ'' ಮತ್ತು ಕರ್ಲ್ ಮಿರ್ರರ ''ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆಪರೇಶನ್ ಇರಾಕಿ ಫ್ರೀಡಮ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಫೀಲ್ದ್ ಟು ದಿ ಪೆಂಟಗಾನ್‌‌'' ನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು GI ವಿರೋಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಮುಂಚಿನ ಸಿಐಎ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ಸ್ಪೆಷಲ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಯುಎಸ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಒಂದು ಭೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯಕರವಾದ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಆ ಗುಂಪು ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಸದ್ದಾಮ್‌ರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 &quot;ರಿವೀಲ್ಡ್: ದ ಸಿಕ್ರೇಟ್ ಕ್ಯಾಬಲ್ ವಿಚ್ ಸ್ಪನ್ ಫಾರ್ ಬ್ಲೇರ್‌,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128055450/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4156/is_20030608/ai_n12583062 |date=2015-01-28 }} ''ಸಂಡೆ ಹೆರಾಲ್ಡ್'', ನೇಲ್ ಮ್ಯಾಕೆ, ಜೂನ್ 8, 2003&lt;/ref&gt; ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಪಕ್ಷಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರವು [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌]] ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಆರು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ 935 ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅದು ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಸಲುವಾಗಿ 9/11 ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು &quot;ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.publicintegrity.org/WarCard/ ಫಾಲ್ಸ್ ಫ್ರಿಟೆನ್ಸಸ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708071136/http://www.publicintegrity.org/WarCard/ |date=2008-07-08 }} ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಂಟಿಗ್ರಿಟಿ ಜನವರಿ 23, 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/blog/2008/01/23/BL2008012301758.html?hpid=opinionsbox1/ 935 ಇರಾಕ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌ಹುಡ್ಸ್], ಡಾನ್ ಫ್ರೂಮ್ಕಿನ್, ಜನವರಿ 23, 2008&lt;/ref&gt;
ಯು.ಕೆ.ಗೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&amp;sid=aZiloVkUJNrw&amp;refer=uk|title=UK. Spending on War in Iraq, Afghanistan Rises to $16 Bln (December 2006)|publisher=Bloomberg|date=2006-12-06|accessdate=2007-01-22}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚವು £4.5 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು,{{Nowrap|$845 billion}} ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಗೆ {{Nowrap|$845 billion}} ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಯುಎಸ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಗುಲಿದ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$3 trillion}} ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Trotta |first=Daniel |url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSN2921527420080302?feedType=RSS&amp;feedName=topNews&amp;sp=true |title=Iraq war hits U.S. economy: Nobel winner |publisher=Reuters.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ:
* ಆಕ್ರಮಣದ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆ&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2003/nov/20/usa.iraq1 ವಾರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಎಸ್ಟೋನಿಶ್ಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಯುಎಸ್.ಹಾಕ್ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್ ಇನ್ವೆಶನ್ ವಾಸ್ ಇಲ್ಲಿಗಲ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 20, 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2008/nov/18/iraq-us-foreign-policy ಟಾಪ್ ಜಡ್ಜ್: ಯುಎಸ್.ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಯುಕೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೆಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ವಿಜಿಲೆಂಟ್ಸ್' ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಇನ್ವೆಶನ್], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt;
* ಮಾನವರ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು
* ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ತುಕಡಿಗಳ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ (ಒಂದು ಆರ್‌ಎ‌ಎನ್‍ಡಿ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗಾಗಿ 500,000 ತುಕಡಿಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ) ಆಕ್ರಮಣಾನಂತರದ ಅಸಮರ್ಥ ಯೋಜನೆಗಳು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|title=RAND Review &amp;#124; Summer 2003 - Burden of Victory|publisher=Rand.org|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2008-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080927145512/http://www.rand.org/publications/randreview/issues/summer2003/burden.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* 4/09 ರವರೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು{{Nowrap|$612 billion}} {{Nowrap|$612 billion}} ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಸಿಬಿಒ ವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಪೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಗುಲಿದ ಒಟ್ಟೂ ವೆಚ್ಚವು {{Nowrap|$1.9 trillion}} ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN2450753720071024|title=U.S. CBO estimates {{Nowrap|$2.4 trillion}} long-term war costs &amp;#124; Politics &amp;#124; Reuters|publisher=Reuters.com|date=October 24, 2007|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;
* ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ-ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ&quot;ದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2006/sep/28/pakistan.iraq ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ವಾಸ್ ಟೆರರಿಜಂ 'ರಿಕ್ರೂಟಿಂಗ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್'], ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/09/23/AR2006092301130.html ಸ್ಪೈ ಎಜನ್ಸೀಸ್ ಸೇ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಹರ್ಟಿಂಗ್ ಯುಎಸ್. ಟೆರರ್ ಫೈಟ್], ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23, 2006&lt;/ref&gt;
* ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]]&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2736283.stm ಇಸ್ರೇಲ್ ವಾರ್ನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ 'ಅರ್ಥ್‌ಕ್ವೇಕ್'], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2003&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದಂತಹ ಪ್ರದೆಶಗಳಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2773759.stm ಸೌದೀಸ್ ವಾರ್ನ್ಯುಎಸ್. ಓವರ್ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್], ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2003&lt;/ref&gt;
* ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಪತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆ&lt;ref name=&quot;independent1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html |title=Iraq is disintegrating as ethnic cleansing takes hold |publisher=Independent.co.uk |date=2006-05-20 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080820035652/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iraq-is-disintegrating-as-ethnic-cleansing-takes-hold-478937.html|archivedate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Crawford |first=Angus |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6412453.stm |title=Iraq's Mandaeans 'face extinction' |publisher=BBC News |date=2007-03-04 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |title=Iraq's Yazidis fear annihilation |publisher=MSNBC |date=2007-08-16 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070818032938/http://www.msnbc.msn.com/id/20294868/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sabah |first=Zaid |url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-03-22-christians-iraq_N.htm |title=Christians, targeted and suffering, flee Iraq |publisher=Usatoday.com |date=2007-03-23 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |title=Assyrians Face Escalating Abuses in &quot;New Iraq&quot; |publisher=Ipsnews.net |date=2006-05-03 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528234208/http://ipsnews.net/news.asp?idnews=33109 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಇರಾಕಿನ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಸುರಕ್ಷೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿನಾಶ (2002 ರ ನಂತರದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯ ಬೆಲೆಯು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://futures.tradingcharts.com/chart/CO/M|title=Light Crude Oil (CL, NYMEX): Monthly Price Chart|publisher=Futures.tradingcharts.com|date=|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php |title=Iraq to revive oil deal with China |publisher=International Herald Tribune |date=2009-03-29 |accessdate=2010-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001229/http://www.iht.com/articles/ap/2008/08/10/business/ME-Iraq-China-Oil.php|archivedate=2008-09-18}}&lt;/ref&gt;
ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೆಲವು ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇತರರು ಒಬಾಮಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 ಆಪ್ಟರ್ ಸಿಕ್ಸ್ ಈಯರ್ಸ್, ಪೀಸ್ ವಿಜಿಲ್ ಎಂಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222015653/http://www.timesheraldonline.com/news/ci_11958430 |date=2014-02-22 }}, ಟೈಮ್ಸ್-ಹೆರಾಲ್ಡ್, ಮಾರ್ಚ್‌ 20, 2009&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ 2004 ರವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರ, ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರವು ಇರಾಕಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇರುವ ನಿಧಿಯಿಂದ $8,800,000,000 ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಡಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿಯು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿತು. ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ರ ಒಂದು ವರದಿಯು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ &quot;ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಹಂಗಾಮಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತೀವ್ರವಾದ ಅಸಮರ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಗಳು ಹಣವು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ,&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್‌ನ ಆಫೀಸ್‌ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಸ್ಟೌರ್ಟ್ ಡಬ್ಲು. ಬೊವೆನ್ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಹೇಳಿದರು. &quot;ಸಿಪಿಎಯು ಹಣಗಳು ಒಂದು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕರಾರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗೆ ತರಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref&gt;[http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/01/30/iraq.audit/ ಆಡಿಟ್: ಯುಎಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ {{Nowrap|$9 billion}} ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ ಫಂಡ್ಸ್] ಸೋಮವಾರ, ಜನವರಿ 31, 2005. ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌&lt;/ref&gt;

==ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು==
.&lt;ref&gt;&quot;ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶದೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ತುಂಬಾ ಜನರನ್ನಲ್ಲ&quot;. Msnbc.msn.com. ಜನವರಿ 2, 2008.&lt;/ref&gt;]]
{{Main|Humanitarian Crises of the Iraq War|Refugees of Iraq}}
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ{{Nowrap|5 million}} ಅನಾಥರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು - ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅನಾಥರಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;uslaboragainstwar.org&quot;&gt;{{cite web |author=Uruknet |url=http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |title=U.S. Labor Against the War: {{Nowrap|5 million}} Iraqi orphans, anti-corruption board reveals Voices of Iraq |publisher=Uslaboragainstwar.org |date=2007-12-15 |accessdate=2009-10-17 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204024709/http://www.uslaboragainstwar.org/article.php?id=15144 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;therealnews.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://therealnews.com/t/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=31&amp;Itemid=74&amp;jumival=1478 |title=The Real News Network - Five million orphans in Iraq |publisher=Therealnews.com |date=2008-05-10 |accessdate=2009-10-17}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕಿನ ಆರೋಗ್ಯವು 1950ರ ದಶಕದ ನಂತರದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಯು.ಎನ್. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಭಾಗದ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಇರಾಕಿನ ತಜ್ಞ ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಮಿ ಹೇಳಿದರು.  1991 ರ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಅವರು ಹೇಳಿದರು, &quot;ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು&quot;. &quot;ಈಗ ಅವರು ದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪ-ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.iraq-war.ru/article/108687 ಡಿಕ್ರಿಪಿಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಸ್ ಟು ಟೋಲ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718081343/http://www.iraq-war.ru/article/108687 |date=2011-07-18 }}. ಲೂಸಿ ರೋಗ್, ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ನವೆಂಬರ್‌ 11, 2006.&lt;/ref&gt;
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ-ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ 19% ರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 28% ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L3048136.htm |title=Hunger, disease spread in Iraq |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-30 |accessdate=2010-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205053219/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L3048136.htm |archive-date=2008-12-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 60–70% ಮಕ್ಕಳು ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/4ef14e3c0bd5ad74baf903a1b1ad849c.htm |title=Traumatised Iraqi children suffer psychological damage |publisher=Alertnet.org |date=2007-07-16 |accessdate=2010-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626024737/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/IRIN/4ef14e3c0bd5ad74baf903a1b1ad849c.htm |archive-date=2008-06-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 68% ಇರಾಕ್ ಜನರು ಸುರಕ್ಶಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲರಾ ಪಿಡಗು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರಿಣಾಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |title=Cholera spreads in Iraq as health services collapse |publisher=News.independent.co.uk |date=2007-08-31 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015050932/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article2914413.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸರಿಸುಮಾರು ಇರಾಕಿನ ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಡಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು 2003 ರ ನಂತರದಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |title=Medics beg for help as Iraqis die needlessly |publisher=News.independent.co.uk |date=2006-10-20 |accessdate=2010-10-23 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013081317/http://news.independent.co.uk/world/middle_east/article1904962.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
==ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ==
{{Main|Human rights in post-invasion Iraq|Suicide bombings in Iraq since 2003}}
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.  
===ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ===
*ಇರಾಕಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hrw.org/english/docs/2005/01/26/iraq10053.htm|title=Iraq: Torture Continues at Hands of New Government|publisher=Human Rights News|date=2005-01-25}}&lt;/ref&gt;
*ಆಂತರಿಕ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ಪೋಲೀಸರು ಸಾವಿನ ಸೈನ್ಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಸುನ್ನಿ ಅರಬ್ಬರ&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|publisher=The New York Times|title=Sunnis Accuse Iraqi Military of Kidnappings and Slayings|author=Dexter Filkins|date=2005-11-29|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20060418132739/http://www.commondreams.org/headlines05/1129-08.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆಂದು ಆರೋಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸರು ನಾಗರಿಕ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆ ನಡೆದು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.
===ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು===
*ಅಬು ಘ್ರೆಬ್‌ನ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಖೈದಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ
*ಹಡಿಥದಲ್ಲಿ 24 ನಾಗರಿಕರ ಹತ್ಯೆ (ಇದು ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಕೆಲವು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ)
*ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ರಂಜಕದ ಬಳಕೆ
*ಮಹಮ್ಮದೀಯಾದಲ್ಲಿ 14 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕುಟುಂಬದ ಕಗ್ಗೊಲೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6156656.stm|title=Iraq rape soldier jailed for life|publisher=News.bbc.co.uk|date=|accessdate=2008-09-10}}&lt;/ref&gt;
*ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಇರಾಕಿ ವಾಯುದಳದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಅಬೇದ್ ಹಮೆದ್ ಮೊವ್ಹೌಶ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೊಲೆ.
*ಮುಕಾರಾದೀಬ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 42 ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಮತ್ತು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sundayherald.com/42229|title=Iraq: The Wedding Party Massacre|publisher=Sunday Herald|date=2004-03-14|author=Neil Mackay|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040528213213/http://www.sundayherald.com/42229|archivedate=2004-05-28}}{{Dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
*ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಗಳು ಮತ್ತು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುರ್ದಿಶ್) ಇರಾಕಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸೇನೆಯು ಸುನ್ನಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಫಲ್ಲುಜಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೇ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಇರುವ ವಿವಾದ.
*ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲದ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಇರಾಕಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ಅಮೇರಿಕದ ನೌಕಾದಳದವರು ಕೊಂದು ಆಮೇಲೆ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|title=2 GI's charged with murder of Iraqis - International Herald Tribune|publisher=Iht.com|author=|date=|accessdate=2008-09-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918001602/http://www.iht.com/articles/2007/07/01/africa/01iraq.php|archivedate=2008-09-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12658&amp;Itemid=128|title=Multi-National Force – Iraq - Additional Soldier charged with murder|publisher=Mnf-iraq.com|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2007-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070816140724/http://www.mnf-iraq.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=12658&amp;Itemid=128|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದ ನೇಶನ್‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೈನಿಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&amp;s=hedges|title=The Other War: Iraq Vets Bear Witness|publisher=Thenation.com|author=About Chris Hedges [[Chris Hedges]], former Middle East bureau chief for the ''New York Times'', is a senior fellow at [[The Nation Institute]]. He is the author, with [[Laila Al-Arian]], of ''Collateral Damage'' and an earlier book, ''American Fascists: The Christian Right and the War on America'' (Free Press). more&amp;nbsp;... About Laila Al-Arian Laila Al-Arian is a freelance journalist and co-author, with Chris Hedges, of Collateral Damage: America's War Against Iraqi Civilians (Nation Books), based on their 2007 Nation article &quot;The Other War.&quot; more&amp;nbsp;..|date=|accessdate=2008-09-10|archive-date=2010-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100712233434/http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=20070730&amp;s=hedges|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇರಾಕ್ ವೆಟರನ್ ಅಗೇನಸ್ಟ್ ದಿ ವಾರ್‌‍&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &amp;#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-05-01}}&lt;/ref&gt; ನ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಕುರಿತಾದ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಕತೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html|title=The Raw Story &amp;#124; Anti-war veterans' group: War crimes are 'encouraged'|publisher=Rawstory.com|date=|accessdate=2008-09-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080501130308/http://rawstory.com/news/2007/Antiwar_veterans_group_War_crimes_are_0121.html &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-05-01}}&lt;/ref&gt;
===ದಂಗೆಕೋರ ಗುಂಪುಗಳು ===
{{Main|Iraq War insurgent attacks}}
{{further|[[Tactics of the Iraqi insurgency]]}}
[[File:Car bomb in Iraq.jpg|thumb|right|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಕೋರರರು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾರ್ ಬಾಂಬ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ‌.]]
*ಇರಾಕಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಬಾಯನ್ ಜಬರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 2005ರಿಂದ 2006 ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ 12,000 ಇರಾಕಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/02/AR2005060201098.html|title=Iraq Puts Civilian Toll at 12,000|publisher=The Washington Post|author=Ellen Knickmeyer|date=2005-06-03}}&lt;/ref&gt; ದಂಗೆಕೋರರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾ ಜನರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Paul McGeough|url=http://www.smh.com.au/news/After-Saddam/Handicapped-boy-made-into-bomb/2005/02/01/1107228705132.html|title=Handicapped boy who was made into a bomb|publisher=The Sydney Morning Herald|date=2005-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theage.com.au/news/world/iraq-bombing-toll-rises/2006/07/02/1151778799144.html ಇರಾಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಟೋಲ್ ರೈಸಸ್]. ''ದಿ ಏಜ್'' ಜುಲೈ 2, 2006&lt;/ref&gt; ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005ರ ವರದಿಯಂತೆ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಹಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವರ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಪ್ಪಾದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಎ ಫೇಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎ ನೇಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}[http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ ಸಿವಿಲಿಯನ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್‌ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113094149/http://hrw.org/reports/2005/iraq1005/ |date=2008-11-13 }}. ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005.&lt;/ref&gt;
*ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಂತೆ ಕಾರ್‌ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಸ್ಪೋಟಿಸಿರುವುದು.
*ಅಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತ ಹಾಗು ರಾಯಭಾರಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಗಸ್ಟ್ 2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕಿನ ಯುಎನ್ ವಸತಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಕೊಲೆ, ಹಾಗು 21 ಯುಎನ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಕೊಲೆ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|title=Who are the Iraq Insurgents?|publisher=NewsHour with Jim Lehrer|date=2006-06-12|access-date=2010-11-02|archive-date=2013-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105025836/http://www.pbs.org/newshour/extra/features/jan-june06/iraq_6-12.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಗೆರಿಯಾದ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಅಲಿ ಬೆಳರೌಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಜ್ಜೆದಿನೆ ಬೆಲ್ಕಡಿ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|title=Kidnappers Kill Algerian Diplomats|publisher=Free Internet Press|date=2005-07-27|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927235252/https://freeinternetpress.com/story.php?sid=4107|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಜಿಫ್ಟಿನ ಪರಿಣಿತ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಲ್-ಶೆರಿಫ್,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4660909.stm|title=Captors kill Egypt envoy to Iraq|publisher=BBC News|date=2005-07-08 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ರಷ್ಯದ ೪ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಶಿರಚ್ಚೆದನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5118702.stm|title=Russian diplomat deaths confirmed|publisher=BBC News|date=2006-06-26 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; 
*ಫೆಬ್ರವರಿಯ 2006ರ ಅಲ್-ಅಸ್ಕರಿ ಮಸೀದಿ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಿಯಾ ಜನರ ಮಸೀದಿ ಸರ್ವನಾಶವಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ 165 ಆರಾಧಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಇದು ಪಂಥೀಯ ಕಲಹ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕಾರದ ಕೊಲೆಗಯ್ಯುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಡ್‌ರ್ರಿಜ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&amp;amp;FMT=ABS&amp;amp;type=current ಇರಾಕಿ ಶ್ರೈನ್ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಸಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಕಾಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130402235744/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/1068767901.html?dids=1068767901:1068767901&amp;FMT=ABS&amp;type=current |date=2013-04-02 }} (ಪಾವತಿ ದಾಖಲೆ), ''ದಿ ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' ಜೂನ್ 29, 2006.&lt;/ref&gt;
*ಅನೇಕ ಹೆಸರಾಂತ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮೃತಪಟ್ಟರು; ಯುಗೆನ್ ಅರ್ಮಸ್ತ್ರೊಂಗ್, ಜಾಕ್ ಹೆನ್ಸಲೇ, ಕೆನ್ನೆತ್ ಬಿಗ್ಲೆಯ್, ಇವಯ್ಲೋ ಕೆಪೋವ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜಿ ಲಾಜೋವ್ (ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಲಾರಿ ಚಾಲಕರು.)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/world/story/2004/07/13/bulgarian_iraq040713.html|title=Insurgents kill Bulgarian hostage: Al-Jazeera|publisher=CBC News|date=2004-07-14}}&lt;/ref&gt; ಅನುವಾದಕ ಕಿಮ್ ಸನ್-ಇಲ್,ಶೊಸೆಇ ಕೊಡ,ಫ್ಯಾಬ್ರಿಜಿಯೊ ಕೊಟ್ರೋಚಿ, (ಇಟಲಿಯವ), ಸಮಾಜಸೇವಕಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಹಸ್ಸನ್, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿಯಂತರ ನಿಕ್ ಬೇರ್ಗ್, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಸಲ್ವತೊರ್ ಸಂತೋರೋ (ಇಟಲಿಯವ)&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|title=Foreign hostages in Iraq|publisher=CBC News|date=2006-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041024135820/http://www.cbc.ca/news/background/iraq/hostages.html#killed|archivedate=2004-10-24}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಕೆಲಸಗಾರ ಸೈಫ್ ಅದ್ನಾನ್ ಕನಾನ್ (ಇರಾಕಿ) ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಸೈನ್ಯೇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ನಾಲ್ಕು ಖಾಸಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಸ್ಕಾತ್ತ್ ಹೇಳ್ವೆನ್ಸ್ತೋನ್, ಜೆರ್ಕೋ ಒವ್ಕೊ, ವೆಸ್ಲೆಯ್ ಬತಳೋಣ ಮತ್ತು ಮಿಚೆಲ್ ತೆಗ್ಯು, ಗ್ರೆನೇಡ್ ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಮೃತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅವರದೇ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಸುಟ್ಟ ದೇಹಗಳನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಎಳೆದಾಡಿ ನಂತರ ಸೇತುವೆಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/mmedia/apdaily/033104-11v.htm |title=4 Contractors murdered by al Qaeda |publisher=Washingtonpost.com |date=2004-03-31 |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt;
*ಇರಾಕಿನ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ&lt;ref&gt;{{cite news|author=Sabrina Tavernise|url=https://www.nytimes.com/2005/06/19/international/middleeast/19torture.html?ex=1276833600&amp;en=8711248f5a2b9fe6&amp;ei=5088|title=Iraqis Found in Torture House Tell of Brutality of Insurgents|publisher=The New York Times|date=2005-06-19}}&lt;/ref&gt;, ಮತ್ತು ಫರ್ನ್ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಂತಹ‌ ಕೊಅಲಿಶನ್ ಪ್ರಾವಿಶನಲ್ ಅಥಾರಿಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಕಲಾ ಅಲ್-ಹಶ್ಮಿ ಮತ್ತು ಎಝೆಡಿನ್ ಸಲಿಮ್‌ನಂತಹ ಇರಾಕಿ ಗವರ್ನಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಅಥವಾ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶದ ವಿದೇಶೀ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/3920119.stm|title=Iraq kidnappings stun Kenya press|publisher=BBC News|date=2004-07-23 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt;
==ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ==
{{Main|Public opinion on the Iraq War}}
===ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ===
ಜನವರಿ 2007ರ ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ 25 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ 26,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 73% ಜನರು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news
|title=World View of U.S. Role Goes from Bad to Worse
|publisher=[[BBC World Service]]|date=2007-01-23
|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/pdfs/23_01_07_us_poll.pdf
|format=PDF
|accessdate=2007-05-23}}&lt;/ref&gt;        ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಇರಾಕಿನಿಂದ ವಾಪಸ್ ಕರೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನ ನಂಬಿದ್ದರು ಎಂದು 2007ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಬಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6981553.stm|publisher=BBC NEWS|title=Most people 'want Iraq pull-out'|date=2007-09-07 | accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; 2004, ಎಪ್ರಿಲ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೇ/ಸಿಎನ್‌ಎನ್/ಗಾಲ್‌ಅಪ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇರಾಕಿ ಜನ ಹೀಗೆ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ, &quot;ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಆಕ್ರಮಣ ಅವರ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಟ್ಟದಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ತಕ್ಷಣ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೆದರಿದರು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news
|last=Soriano|first=Cesar|coauthors=Komarow, Steven
|title=Poll: Iraqis out of patience
|work=USA Today|publisher=Gannett Co|date=2004-04-28
|url=http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2004-04-28-poll-cover_x.htm
|accessdate=2007-05-24}}&lt;/ref&gt;
2006ರಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ. ಮತ್ತು ಕೆನಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ &quot;ನ್ಯಾಯವಾಗಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ. ಸರ್ಕಾರ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|title=Guardian July Poll|month=July|year=2006|publisher=ICM Research|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012065041/http://www.icmresearch.co.uk/pdfs/2006_july_guardian_july_poll.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಅರಬ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ‌, ಈಜಿಪ್ಟಿನ 83% ಜನರು ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಧೋರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ 68% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಜೋರ್ಡಾನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 96% ಜನರು ಋಣಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೆಟ್ಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 70% ಜನರು ಮತ್ತು ಲೆಬನೀಸ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 76% ಭಾಗ ಸಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Zogby|first=James|publisher=[[Arab American Institute]]|month=March|year=2007|url=http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|title=Four Years Later: Arab Opinion Troubled by Consequences of Iraq War|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128061143/http://www.aaiusa.org/page/-/Polls/2007_poll_four_years_later_arab_opinion.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ ದಿ ಪಿವ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಅಟ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಹುಸೇನ್‌ರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಇಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]‌, ಜರ್ಮನಿ, ಜೊರ್ಡಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಲೆಬನಾನ್, ಚೀನಾ, ಸ್ಪೈನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷಿಯ]], ಟರ್ಕಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಮತ್ತು [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕೊ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಹುಸೇನ್‌ರ ಹೊರತಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ನಂಬಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=Pew Research Center|work=Pew Global Attitudes Project|date=2006-02-28|url=http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|title=India: Pro-America, Pro-Bush|access-date=2010-11-02|archive-date=2010-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100508192741/http://pewglobal.org/commentary/display.php?AnalysisID=1002|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
===ಇರಾಕ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ===
{{Update|date=September 2010}}
[[File:Pleadingforfreedom.jpg|thumb|2ನೇಯ ಕಂಪನಿ, 5ನೇಯ ಸೇನಾತುಕಡಿ, 2ನೇಯ ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಇರಾಕ್‌ನ ತಫಾರಿಯಾ ಸಮೀಪದ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಿತ ದಂಗೆಕೋರನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಇರಾಕಿ ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕನೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು.]]
ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ದಾಳಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ 2005ರಿಂದ 2007ರವರೆಗಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|title=The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq|format=PDF|publisher=World Public Opinion|date=September 27, 2006|accessdate=2008-11-23|archive-date=2016-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160824163145/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbcpoll&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf ಇರಾಕ್‌ ಪೋಲ್] ಡಿ3 ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಬಿಬಿಸಿ, ಎಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, ಎಆರ್‌ಡಿ ಜರ್ಮನ್ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎ ಟುಡೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದವು. 2007 ಫೆಬ್ರವರಿ 25 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರ ಮಧ್ಯೆ ಇರಾಕ್‌ನ ಹದಿನೆಂಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ 450ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. (ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು) + ಅಥವಾ – 2.5% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇರಬಹುದು.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.globalpolicy.org/security/issues/iraq/poll/2007/0806oildevt.htm ಇರಾಕಿಸ್ ಅಪೋಸ್ ಆಯಿಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್, ಪೋಲ್ ಫೈಂಡ್ಸ್ (ಅಗಸ್ಟ್ 6, 2007)] (ಆಯಿಲ್ ಛೇಂಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್,ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸ್ಟಡೀಸ್,ವಾರ್ ಆನ್ ವಾಂಟ್,ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಫೋರಮ್)&lt;/ref&gt;
==ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದೊಂದಿಗೆ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂಬಂಧ==
{{Main|Iraq War and U.S. Global War on Terror}}
{{See|Saddam Hussein and al-Qaeda|Saddam Hussein and al-Qaeda timeline|Criticism of the War on Terrorism}}
ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಶ್ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇರಾಕಿನ ಹೊರಬಂದರೆ, &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bush|first=President George W.|work=Global Message|publisher=The White House|date=2003-09-09|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/09/20030909.html|title=A Central Front in the War on Terror}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Garamone|first=Jim|publisher=American Forces Press Service|date=2002-09-19|url=http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|title=Iraq Part of Global War on Terrorism, Rumsfeld Says|access-date=2010-11-02|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929203848/http://www.defenselink.mil/news/Sep2002/n09192002_200209194.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Bush|first=President George W.|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/08/20060821.html|title=Press Conference by the President|date=2006-08-21|work=Peace in the Middle East|publisher=The White House}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧದ ಇತರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದರು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ-ಯುಎಸ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನತೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೇನೆಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸುದ್ಧಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಪರಿಣತರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು ಇದರಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ನಿಪುಣ ರೋಹನ್ ಗುಣರತ್ನ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಒಂದು &quot;ಅವಶ್ಯ ಪ್ರಮಾದ&quot; ದಂತೆ ಎಂದು ಬಾರಿಬಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Gunaratna|first=Rohan|title=The Post-Madrid Face of Al Qaeda|journal=Washington Quarterly|volume=27|issue=3|date=Summer 2004|url=http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|doi=10.1162/016366004323090278|page=98|access-date=2010-11-02|archive-date=2015-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150128070821/http://www.mitpressjournals.org/doi/abs/10.1162/016366004323090278|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಇರಾಕಿನ ಉದ್ಯೋಗ [[ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್|ಜಿಹಾದಿಗಳಿಗೆ]] &quot;ಒಂದು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆ ನಿಮಿತ್ತ&quot; ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಲ್-ಕೈದಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ &quot;ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದ ದಂಗೆಕೋರರ ಹಿಂಸಾಚಾರ&quot; ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Sengupta|first=Kim|title=Occupation Made World Less Safe, Pro-War Institute Says|publisher=[[The Independent]]|date=2004-05-26|url=http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060920050852/http://www.commondreams.org/headlines04/0526-05.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;   ಇರಾಕಿನ ಯುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಒಂದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು 2005, ಜನವರಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ; ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಲಾ ವರದಿ ಹೀಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ &quot;ಒಂದು ಮೂಲ ತರಬೇತಿ, ಮೂಲ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಜೊತೆ ಆತಂಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ ಅವರಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ. ಆದರೂ ಸಹ, ಭವಿಷ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾನಂತರ ಸಾಯದೇ ಇರುವ ಕೆಲವು ಜೆಹಾದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ, ಅಂದರೆ, ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾದರು.&quot; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅಯಸ್ಕಾಂತವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್. ಹಚಿಂಗ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Priest|first=Dana|title=Iraq New Terror Breeding Ground|publisher=Washington Post|date=2005-01-14|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A7460-2005Jan13.html}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲ 16 ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತು 2006ರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ ಹೀಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ, &quot;ಇರಾಕ್ ಸಂಘರ್ಷ ಜೆಹಾದಿಗಳ 'ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ', ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಆಳವಾದ ಹಗೆತನದ ಬಿತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಜೆಹಾದಿಗಳ ಚಳುವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Declassified Key Judgments of the National Intelligence Estimate &quot;Trends in Global Terrorism: Implications for the United States&quot;|publisher=Office of the Director of National Intelligence|date=April 2006|url=http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|format=PDF|access-date=2010-11-02|archive-date=2006-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20060930220648/http://www.dni.gov/press_releases/Declassified_NIE_Key_Judgments.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==ಇರಾನಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ==
ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರೂ, ಇರಾನ್ ತರಬೇತಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಣ ಮತ್ತು ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಇರಾಕಿನ ಷಿಯಾ ಪಂಥಿ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇರಾನಿನ ಸುಮಾರು 150 ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆಂಟರು, ಜೊತೆಗೆ ಇರಾನಿನ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/25/AR200701250199.html | work=The Washington Post}}{{Dead link|date=September 2010}} {{Dead link|date=July 2010|bot=RjwilmsiBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author= |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/08/19/AR2007081901394.html |title=Iran Trains Militiamen Inside Iraq, U.S. Says |publisher=Washingtonpost.com |date= |accessdate=2010-10-23}}&lt;/ref&gt; ಇರಾನಿನ ಕುದ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಇರಾನಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಝಾಲಿ ಟೆರರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯೋಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮಿಲಿಟರಿ ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ದಂಗೆಕೋರರು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸ್ಫೋಟಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು (ಆಯ್‌ಇಡಿಗಳು) ಮತ್ತು ಬೇಧನಾ ಕವಚಗಳನ್ನು (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
2008, ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮಲ್ಟಿ-ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೋರ್ಸ್ - ಇರಾಕ್ (ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್) ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್ ಟ್ರಾಯ್‌ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. 2008, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದು ವರದಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. 4,600 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಗೋಪ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು, ಕೇವಲ 98 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದಾದರೂ ಇರಾನಿನವರು ತಯಾರಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಇವು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಟ್ಟೂ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದೂವರೆ ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು.   ಇರಾನಿಯರು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಕರ್ಬಲ ಅಥವಾ ಬಸ್ರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಂಡುಬಂದ 350 ಬೇಧನಾ ಆಯುಧ ಗಳಲ್ಲಿ (ಇಎಫ್‌ಪಿಗಳು) ಯಾವುದೂ ಇರಾನೀ ಮೂಲದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇರಾನ್ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ, &quot;ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಇರಾನಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿರುವ ಸಂಭವವಿದೆ&quot; ಎಂದು ಇರಾನಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಮ್‌ಎನ್‌ಎಫ್‌ಆಯ್ ವರದಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html ಯು.ಎಸ್. ಅಗೇನ್ ಮಿಸ್‌ಫೈಯರ್ಸ್ ಆನ್ ಇರಾನಿಯನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030181455/http://atimes.com/atimes/Middle_East/JK18Ak03.html |date=2010-10-30 }} ಏಷಿಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2008&lt;/ref&gt;‌  
ಹೆಸರು ತಿಳಿಯದ ಎರಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ಬಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ದಾಳಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೂಲದ ಒಳಸೇರಲು ದಂಗೆಕೋರರು ಐದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದರು, ಮೂವರು ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಮ್ವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾಕಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನೌರಿ-ಅಲ್-ಮಲಿಕಿ ಅವರು ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ,{{Nowrap|31 January 2007}} ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಗೆ ಇರಾನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿತ್ತು&lt;ref&gt;{{cite news | title = Al-Maliki: Iraq won't be battleground for U.S., Iran | url = http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070202013010/http://edition.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/31/iraq.main/ |archivedate = February 2, 2007}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಇರಾಕಿ ನಗರ ಇರ್ಬಿಲ್{{Nowrap|11 January}}‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಕ ಇರಾನಿನ ಐದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ದಾಳಿಯು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಕೊಡ್ಸ್ ಸೇನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಇರಾಕಿ ಜನರು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Iran involvement suspected in Karbala compound attack | url = http://www.cnn.com/2007/WORLD/meast/01/30/iraq.main/index.html | work = [[CNN.com]] | date = 2007-01-31 | accessdate = 2007-01-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first = Robert | last = Baer | authorlink = Robert Baer | title = Are the Iranians Out for Revenge? | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | work = [[Time (magazine)|Time.com]] | date = 2007-01-30 | accessdate = 2007-01-31 | archive-date = 2007-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070202224629/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1583523,00.html?cnn=yes | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
{{col-begin}}
{{col-break}}
'''ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕುರಿತಾದದ್ದು:''' 
*ಕಾರ್ಟರ್ ಬೋಧನೆ 
*ಗುಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳು 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದೇಶೀ ನೀತಿ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಾಖಲೆ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಡಲಾಚೆಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ 
*ವಿಶೇಷ ಸೈನ್ಯಗಳು (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನೆ)
*ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ 
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಯುದ್ಧ ಕ್ರೌರ್ಯಗಳು 
'''ಸಾಮಾನ್ಯ''' 
*ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ 
*ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳು 
*ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕೌನ್ಸಿಲ್ 
*ಇರಾಕಿನಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸಂಗ್ರಹ 
*ಪೆಟ್ರೋಡಾಲರ್ ಹೋರಾಟ 
*ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊಸ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ 
{{col-break}}
'''ಒಳಸಂಚುಗಳು:''' 
*ಕರ್ಬಾಲ್ (ಸುದ್ದಿಗಾರ)
*ಇರಾಕ್‌ ಜೈಲು ನಿಂದನಾ ಹಗರಣಗಳು 
*2007, ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರೈಕ್ (2010ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿತು)  
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು 2003ರ ಇರಾಕಿನ ಆಕ್ರಮಣ ‌
*ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ 
'''ಪಟ್ಟಿಗಳು:''' 
*ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
*ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ಇರಾಕಿನ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಗೊತ್ತುವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
*
2003–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ 
{{Portal box|Iraq War |Iraq|Military of the United States |War }}
{{col-end}}
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ==
*ಬೆಲ್ಲಾವಿಯಾ, ಡೇವಿಡ್ (2007) ''ಹೌಸ್ ಟು ಹೌಸ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಪಿಕ್ ಆಫ್ ಅರ್ಬನ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್‍''. ಸೀಮೋನ್ &amp; ಸ್ಚಸ್ಟೆರ್. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ-ಎಬೌಟ್ ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಫಲುಜಾ
*ಗೋರ್ಡನ್, ಮೈಕೇಲ್ (2006) ''ಕೋಬ್ರಾ&amp;nbsp;II: ದಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಇನ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಆಕ್ಯುಪೇಶನ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌'' 
*ಲಾರ್ಸನ್, ಲ್ಯೂಕ್ (2010) ಸೆನೆಟರ್ಸ್ ಸನ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ನಾವೆಲ್, ಕೀ ಎಡಿಶನ್
*ನಾರ್ತ್, ರಿಚರ್ಡ್. (2009) ''ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಡಿಫೀಟ್: ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003–2009.'' ಕಂಟಿನ್ಯೂಯಮ್.
*ಓ'ಕೋನೆಲ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ (2008) ''ಕೌಂಟರ್‌ಇನ್‌ಸರ್ಜೆನ್ಸಿ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌: 2003–2006.'' ರ್ಯಾಂಡ್.
*ರಿಕ್ಸ್, ಥಾಮಸ್ (2006) ''ಫಿಯಾಸ್ಕೊ, ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌
==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commonscat|Iraq War|ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ }}
{{Wikinews category|Iraq War}}
{{Wikiquote}}
*[http://www.electroniciraq.net/ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218204038/http://electroniciraq.net/ |date=2018-02-18 }} ಇರಾಕಿನಿಂದ ಇರಾಕಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅನುಭವದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾದ ದಿನ ಸುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
*[http://www.iraq-war.ru/ ನ್ಯೂಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123135907/http://iraq-war.ru/ |date=2010-11-23 }}: ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ. 
*[https://web.archive.org/web/20050130005713/http://www.cnn.com/SPECIALS/2005/iraq.transition/ ಇರಾಕ್‌: ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್ ಆಫ್ ಪವರ್] ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಚರ್ಚೆಯು ತಾರಕಕ್ಕೇರಿತು: ಸಿಎನ್‌ಎನ್ ವರದಿ
*[http://costofwar.com/ ಡಾಲರ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್]:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವಾದ ಹಣ
*[http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece &quot;ಬ್ಲೀಕ್ ಪೆಂಟಗಾನ್ ಸ್ಟಡಿ ಎಡ್ಮಿಟ್ಸ್'ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319190219/http://news.independent.co.uk/world/americas/article2362747.ece |date=2007-03-19 }}, ರೂಪರ್ಟ್ ಕಾರ್ನೆವೆಲ್, ''ದಿ ಇಂಡಪೆಂಡೆಂಟ್'', ಮಾರ್ಚ್‌ 2007
*[http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm ಹೈ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219040631/http://www.gulfwarrior.org/iraq/iraq_maps.htm |date=2007-02-19 }}, GulfWarrior.org
*[http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030319-17.html ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಅಡ್ರೆಸ್ ಬೈ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌] ಆನ್ ದ ಇವನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಚ್‌ 19, 2003, ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್ ವಾರ್ ಅಗನೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇರಾಕ್‌.
*[http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/iraqbib.html#2war ಬಿಬ್ಲಿಯೊಗ್ರಫಿ]: ಎರಡನೇಯ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ - ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ (2003– )
*&quot;''[http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 ಫಸ್ಟ್ ಮೇಜರ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇರಾಕ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102175946/http://www.zogby.com/news/ReadNews.dbm?ID=734 |date=2011-01-02 }}'' &quot;. ಜಾಗ್ಬಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 10, 2003.
*[http://www.pollingreport.com/iraq.htm Iraq at Pollಇನ್g Report.com. ]. ಕ್ರೋನೊಲಾಜಿಕಲ್ ಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಸ್ 18 ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓಲ್ಡರ್
*[http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom ಏರಿಯಲ್ ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529015719/http://www.psywar.org/apdsearchform.php?war=Iraqi%20Freedom |date=2010-05-29 }}. Psywar.org, ನವೆಂಬರ್‌ 6, 2005. (ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಪಿಎಸ್‌ವೈಓಪಿ ಲೀಫ್‌ಲೆಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೋಸ್ಟರ್ಸ್)
*[http://dyhr.com/speciale/JustWarInIraq2003.pdf ಜಸ್ಟ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಇರಾಕ್‌ 2003] ಪಿಡಿಎಫ್ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರಿಂದ ಥಾಮಸ್ ಡೈಯರ್‌ರಿಂದ ಕಾನೂನು ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ.
*[https://www.theguardian.com/world/interactive/2009/apr/14/iraq-war-stories ಇರಾಕ್‌ ವಾರ್ ಸ್ಟೋರಿಸ್],ಮಾನವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಒಬ್ಸರ್ವರ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರಹ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ರೂಪದ ದಾಖಲೆಗಳು, ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್‌ 2009.

[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ]]
[[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿ ಇರಾಕ್‌]]
[[ವರ್ಗ:2003ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2004ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2006ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2007ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2009ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:2010ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು ಬುಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ವಿವಾದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕಿನ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ – ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಕಾನೂನು ವಿವಾದಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌‌ನ ಉದ್ಯೋಗ]]
[[ವರ್ಗ:ಇರಾಕ್‌ ರಾಜಕೀಯ]]

[[ar:حرب العراق]]
[[bg:Война в Ирак (2003)]]
[[bs:Rat u Iraku 2003.]]
[[cs:Válka v Iráku]]
[[da:Irakkrigen]]
[[de:Irakkrieg]]
[[en:Iraq War]]
[[eo:Iraka milito]]
[[es:Guerra de Iraq]]
[[fa:جنگ عراق]]
[[fi:Irakin sota]]
[[fr:Guerre d'Irak]]
[[he:מלחמת עיראק]]
[[hr:Rat u Iraku]]
[[id:Perang Irak]]
[[is:Stríðið í Írak]]
[[it:Guerra d'Iraq]]
[[ja:イラク戦争]]
[[la:Bellum Iracense Alterum]]
[[lb:Irakkrich]]
[[lt:Irako karas]]
[[mk:Втора Заливска војна]]
[[nds:Irakkrieg]]
[[nl:Irakoorlog]]
[[no:Krigen i Irak]]
[[pl:II wojna w Zatoce Perskiej]]
[[pt:Guerra do Iraque]]
[[ru:Иракская война]]
[[sl:Iraška vojna]]
[[sr:Рат у Ираку]]
[[sv:Irakkriget]]
[[th:สงครามอิรัก]]
[[tr:Irak Savaşı]]
[[uk:Війна в Іраку]]
[[vi:Chiến tranh Iraq]]
[[wa:Guere d' Irak]]
[[zh:伊拉克战争]]</text>
      <sha1>pmscm6lcctu82hjdctd8w4evvffatca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26202</id>
    <revision>
      <id>1435286</id>
      <parentid>1336241</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T20:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79566" sha1="ihb00mbzh27z5n2hiwp5ek2zacdyd79" xml:space="preserve">{{about|people of mixed Anglo and Indian ancestry}}
{{ethnic group|  
|group=Anglo-Indians  
|poptime= ~800,000 &lt;ref&gt;Anglo Indians.com, 'Anglo-Indians- The Anglo-Indian Community', http://www.angloindians.com/community/anglo-indian.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216191939/http://www.angloindians.com/community/anglo-indian.html |date=2012-02-16 }}, Accessed: 01/08/09&lt;/ref&gt;
|region1= {{flagcountry|India}}
|pop1= 80,000 - 125,000 &lt;ref&gt;Lionel Caplan, 'Eurasians in India', http://www.iias.nl/iiasn/30/IIASNL30_16.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612071451/http://www.iias.nl/iiasn/30/IIASNL30_16.pdf |date=2011-06-12 }}, Accessed: 01/08/09&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;escholarshare.drake.edu&quot;&gt;Roy Dean Wright and Susan W. Wright, 'The Anglo-Indian Community in Contemporary India', http://escholarshare.drake.edu/bitstream/handle/2092/237/Wright%23237.pdf?sequence=1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025002533/https://escholarshare.drake.edu/bitstream/handle/2092/237/Wright |date=2020-10-25 }}, Accessed: 03/08/09&lt;/ref&gt;
|regions1= [[Kolkata]], [[Delhi]], [[Mumbai]], [[Lucknow]], [[Hyderabad]], [[Secunderabad]], [[Bangalore]] &lt;ref name=&quot;escholarshare.drake.edu&quot;/&gt; 
|region2  = {{flagcountry|United Kingdom}}
|pop2   = ~80,000 &lt;ref&gt;Blair Williams, Anglo Indians, CTR Inc. Publishing, 2002, p.189&lt;/ref&gt;
|region3  = {{flagcountry|Myanmar}}
|pop3   = 19,200 &lt;ref name=&quot;escholarshare.drake.edu&quot;/&gt;
|region4  = {{flagcountry|Australia}}
|pop4   = 22,000 
|region5  = {{flagcountry|Canada}}
|pop5   = 22,000
|region6  = {{flagcountry|New Zealand}}
|pop6   = Unknown 
|region7  = {{flagcountry|Pakistan}}
|pop7   =  11,000 &lt;ref&gt;Anglo Indians.com, 'Anglo-Indians- The Anglo-Indian Community',
http://www.angloindians.com/community/anglo-indian.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216191939/http://www.angloindians.com/community/anglo-indian.html |date=2012-02-16 }}, Accessed: 01/08/09&lt;/ref&gt;
|langs= [[ಆಂಗ್ಲ|English]]&lt;ref name=&quot;escholarshare.drake.edu&quot;/&gt;
|rels= [[Christianity]] (predominantly [[Anglican]], [[Presbyterian]], [[Methodist]] and [[Baptist]]),&lt;ref&gt;Peter Friedlander, 'Religion, Race, Language and the Anglo-Indians: Eurasians in the Census of British India', http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/Anglo-Indian%20Paper.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050618025843/http://www.chaf.lib.latrobe.edu.au/dcd/Anglo-Indian%20Paper.pdf |date=2005-06-18 }}, Accessed: 03/08/09&lt;/ref&gt; [[Roman Catholic]] minority.
|related= [[British people]], [[Anglo-Burmese]], [[Burgher people|Burghers]], [[Kristang people]], [[Indo people]], [[Eurasians in Singapore|Singaporean Eurasians]], [[Macanese people]]}}
'''ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್''' ಅಂದರೆ ಇವರು ಮಿಶ್ರಿತ [[ಭಾರತದ ಜನತೆ|ಭಾರತೀಯ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಪೂರ್ವಿಕ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/Anglo-Indian ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂದಿಯನ್], Dictionary.com.&lt;/ref&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಹವಾಸಿಗಳಿಗೆ &quot;ಯುರೇಸಿಯನ್ಸ್ &quot;ಅಥವಾ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಿಶ್ರಿತ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಪದಬಳಕೆ ಇದೆ.(cf. ಜಾರ್ಜ್ ಒರ್ವೆಲ್ ನ ''ಬರ್ಮೀಸ್ ಡೇಯ್ಸ್'' ).
ಈ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮುದಾಯ ಆಧುನಿಕ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣವಿಶೇಷದ್ದಾಗಿದೆ.ಈ ಸಣ್ಣ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯವು [[ಭಾರತ]] ಮೂಲವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಿಶ್ರಿತ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಆಗಿದೆ. ಈ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪಿತೃತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಂಶಾವಳಿಯ ಮುಂಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ''ಕಲಮ್ ವಿಧಿಯ 366(2)'' ರ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಓರ್ವ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ನ ವಂಶಸ್ಥರು ಅಥವಾ ಅವನ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪುರುಷರು ಯುರೊಪಿಯನ್ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.ಆತ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಅವರು ವಾಸಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.ಅಥವಾ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಸಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ,ಅಥವಾ ಅವರ ತಂದೆ,ತಾಯಿ ಪೋಷಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರಬೇಕು.ಆದರೆ ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆವಾಸಿಗಳಾಗಿರಬಾರದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.commonlii.org/in/legis/const/2004/24.html |title=&quot;Constitution of India&quot; |publisher=Commonlii.org |date=2004-01-07 |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2009-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091017060821/http://www.commonlii.org/in/legis/const/2004/24.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/0/a035833a480e4514802565530037bf7e?OpenDocument &quot;ಟ್ರೀಟಿ ಬಾಡೀಸ್ ಡಾಟಾ ಬೇಸ್- ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್- ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ರಿಪೊರ್ಟ್&quot;] ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್. (ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2008).&lt;/ref&gt; ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು &quot;ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್&quot;ರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯುರೊಪಿಯನ್ (ಪುರುಷ)ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ಕಾಲೊನಿಗಳಿಗೆ ಬಂದ ಭಾರತೀಯರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಾಗಿರುವ ಕೊರಮಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಮಲಬಾರ್,ಕರಾವಳಿಯ ಇವರು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.&lt;ref&gt;ಸೀ ಸ್ಟಾರ್ಕ್, op. cit.&lt;/ref&gt; ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಮೆಸ್ಟಿಕೊಸ್ (ಮಿಶ್ರಿತ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ) ಅಂದರೆ [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ದ ಇಂಡಿಯನ್ಸ,ಅದಲ್ಲದೇ ಇಂಡೊ-ಫ್ರೆಂಚ್, ಮತ್ತು ಇಂಡೊ-ಡಚ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪೂರ್ವಿಕ ಜನರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;ಡೊವರ್, ಸೆಡ್ರಿಕ್. ''ಕಿಮ್ಮೆರಿ ಆರ್ ಯುರೇಶಿಯನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಫ್ಯುಚರ್: ಆನ್ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಬುಕ್''. ಲಂಡನ್:ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007. ಪುಟಗಳು 134–135&lt;/ref&gt; 
ಈ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ ಒಂದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮೂಹವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿತ್ತು.ಆದರೆ ಅವರಿಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ನಡೆದಿದ್ದು, ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೈಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]],[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]],[[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]] ಅಲ್ಲದೇ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ]] ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=September 2007}} 
== ಪರಿಭಾಷೆ ==
''ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡಾ ಕೊಲೊನಿಯಯಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ([[ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್|ರುದ್ಯಾರ್ಡ್ ಕ್ಲಿಪ್ಲಿಂಗ್]] ಅಥವಾ ಬೇಟೆಗಾರ-ನಿಸರ್ಗವಾದಿ ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ )ಇಂತವರನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು.ಯಾಕೆಂದರೆ ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮೂಲದವರಲ್ಲದೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಿದ್ದರು.ಅದಲ್ಲದೇ ಇವರ ಪೋಷಕರು ಕಾಲೊನಿಯಲ್ ಆಡಳಿತ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಹೀಗೆ &quot;ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ &quot; ಪದವು &quot;ಡೊಮಿಸಿಲ್ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ &quot;ಗೆ ಸಮಾನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;ಸ್ಟಾರ್ಕ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಅಲಿಕ್. ಹೋಸ್ಟೇಜಿಸ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ: ಆರ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ರೇಸ್. ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಲಂಡನ್:ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007: Vol 2: (ಆನ್ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಬುಕ್&lt;/ref&gt;
ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸುವ &quot;ಇಂಡೊ ಆಂಗ್ಲಿಯನ್ ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು.ಈ ಪದವನ್ನು ಭಾರತೀಯರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;ಆಂಥೊನಿ, ಫ್ರಾಂಕ್. ''ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಬಿಟ್ರೆಯಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ''. ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಲಂಡನ್:ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007. ಪೇಜಿಸ್ 18-19, 42, 45.&lt;/ref&gt;
== ಇತಿಹಾಸ ==
=== ಭಾರತ ===
ಈ ಪದದ ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಜನರನ್ನು ಸಂಭೋದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ಪದದ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪುರುಷರ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯಗೆ ಜನಸಿದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಮಿಶ್ರಿತ ರಕ್ತದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಜನರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt; ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ 'ಯುರೇಸಿಯನ್ಸ್ ' ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರನ್ನೀಗ 'ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ' ಎಂದೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Dictionary&quot;&gt;{{cite web|title=Eurasian|publisher=[[Dictionary.com]]|url=http://dictionary.reference.com/browse/Eurasian|accessdate=2009-01-13}}&lt;/ref&gt;
ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 18 ನೆಯ ಮತ್ತು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಪತ್ನಿಯರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation|title=Counterflows to Colonialism: Indian Traveller and Settler in Britain 1600-1857|first=Michael Herbert|last=Fisher|year=2006|publisher=Orient Blackswan|isbn=8178241544|pages=111–9, 129–30, 140, 154–6, 160–8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fisher-2007&quot;&gt;{{citation|title=Excluding and Including &quot;Natives of India&quot;: Early-Nineteenth-Century British-Indian Race Relations in Britain|first=Michael H.|last=Fisher|journal=Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East|volume=27|issue=2|year=2007|pages=303–314 [304–5]}}&lt;/ref&gt; ಆಗ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40,000 ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರು,ಆದರೆ 2,000 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Fisher 2007 303–314 305&quot;&gt;{{citation|title=Excluding and Including &quot;Natives of India&quot;: Early-Nineteenth-Century British-Indian Race Relations in Britain|first=Michael H.|last=Fisher|journal=Comparative Studies of South Asia, Africa and the Middle East|volume=27|issue=2|year=2007|pages=303–314 [305]}}&lt;/ref&gt; ಆಗ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಅಂತರ್ ಜಾತೀಯ ವಿವಾಹಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಭಾರತದ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|1857 ರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ]] &lt;ref&gt;{{citation|title=Vanishing Women: Magic, Film, and Feminism|first=Karen Redrobe|last=Beckman|publisher=[[Duke University Press]]|year=2003|isbn=0822330741|pages=31–3}}&lt;/ref&gt; ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಸಂಕರದ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಜಾರಿಯಾದವು.&lt;ref&gt;{{citation|title=Converting Women|first=Eliza F.|last=Kent|publisher=[[Oxford University Press]] US|year=2004|isbn=0195165071|pages=85–6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|doi=10.1353/dia.1996.0005|title=Review Essay: Colonial Figures and Postcolonial Reading|first=Suvir|last=Kaul|journal=[[Diacritics (journal)|Diacritics]]|volume=26|issue=1|year=1996|pages=74–89 [83–9]}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಯುರೇಸಿಯನ್ ರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತು.
ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಯು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅವರ ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ವಿವಾಹಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಕ ಪದ್ದತಿ,ಉಡುಪು,ಮಾತು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಭಜನೆ ಕಂಡವು. ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಾಲಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು [[ಆಂಗ್ಲ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ]] ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ಮುಂದಾದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;
ಬರಬರುತ್ತಾ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರನ್ನು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮದಡಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಸೀಮಾ ಸುಂಕ ಮತ್ತು ಅಬ್ಕಾರಿ,ಅಂಚೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ಸ್,ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ,ರೈಲ್ವೆಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಅವರನ್ನೂ ಇನ್ನಿತರ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಹಲವಾರು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸ್ಥೆ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಶಾಲಾ ಪದ್ದತಿ,ಅವರ ಆಂಗ್ಲ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಂಧಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;ಮಹೆರ್, ಜೇಮ್ಸ್, ರೆಗಿನಾಲ್ಡ್. (2007). ದೀಜ್ ಆರ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್. ಲಂಡನ್:ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್, (ಆನ್ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಬುಕ್)&lt;/ref&gt; 
ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ VIII ರ 1813 ರಲ್ಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾನೂನು ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.ಬೆಂಗಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊಹಮ್ಮೆದನ್ ಕಾನೂನಡಿಯ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಕೊಲ್ಕತಾದ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರದೇ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ವಿಭಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ 1821 ರಲ್ಲಿ &quot;ವೃತ್ತಿಪರ ಸುಧಾರಕ&quot; ರೊಬ್ಬರು &quot;ಇಂಡೊ-ಬ್ರಿಟನ್ ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿದರು.ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯದಲ್ಲಿರಲು ಯುವ ಯುರೇಶಿಯನ್ಸ್ ರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಪೀಡಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಕರಪತ್ರದ ಹಿಂದೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು&quot;ಇಂಡೊ-ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಮನವಿ&quot;ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೇಶಿಯನ್ಸ್ &quot;ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮೀಟಿ&quot;ಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ-ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮನವಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಯುರೇಶಿಯನ್ ಜನಾಂಗದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿ, ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಜಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ ರಿಕೆಟ್ಸ್ ಸ್ವಯಂಸ್ಪೂರ್ತಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರ ಆ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ ಯಶಸ್ವಿಯಾತಲ್ಲದೇ ಅವರು ಮದ್ರಾಸ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಜನರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸ್ವಾಗತ ಪಡೆದರು.ನಂತರ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹಾರ್ದಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಯಿತು.ಕೊಲ್ಕಾತ್ತ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1834 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಆಗಷ್ಟ್ 1833 ರ ನಿಯಮಾವಳಿಯಂತೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೀಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಂತದ ಒತ್ತಾಯ ಅದರಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;/&gt; 
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.(ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಅವರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರಲ್ಲಿಕ್ಕೂ ಸಾಕು).ಇದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗೆ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಗೆತನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು.{{Citation needed|date=September 2007}} ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ &quot;ಸದನ&quot;ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಟೆ ತೋರಿದ್ದರೂ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನಗಣ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಬರೆದ (''ಭೌವನಿ ಜಂಕ್ಷನ್'' )ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ರ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭದ್ರತೆಯಿಂದ ಬಳಲಿದರು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.
ಬಹಳಷ್ಟು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ 1947 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದುಕಿನ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಗಡೆ ಹೋದರು.[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ )ಅಥವಾ ಇನ್ನೆಲ್ಲಾದರೂ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ ನ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಕೆನಡಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಅರಸಿ ಆಶಾಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆಯು 1950 ಮತ್ತು 1960 ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.ಬಹುತೇಕರು 1990 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಎನ್ನುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು,ಉಳಿದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತೊರೆಯುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಆಂಥೊನಿ, ಫ್ರಾಂಕ್. ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಬಿಟ್ರೆಯಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ.. ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಲಂಡನ್: ದಿ ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್, 2007 ಪೇಜಿಸ್ 144- 146, 92.&lt;/ref&gt;
ಪಾರ್ಸಿ ಸಮುದಾಯದಂತೆ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರು ಸಹ ನಗರವಾಸಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಸಿಗಳಂತೆ ಇವರಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಹಣಕಾಸಿನಿಂದ ಭದ್ರತೆ ಪಡೆದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರು ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;
ಆದರೆ 21 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪುನಃಶ್ಚೇತನ ಬಂದಿದೆ.ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರಿಯುನಿಯನ್ಸ್ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಏಳು ಮರುಒಕ್ಕೂಟಗಳು,ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದೆಂದರೆ ಆಗಷ್ಟ್ 2007 ರಲ್ಲಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು;''ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್-ವ್ಯಾನಿಶಿಂಗ್ ರೆಮ್ನಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಬೈಗೊನ್ ಎರಾ'' &lt;ref&gt;{{cite web |author=Blair Williams |url=http://www.blairrw.org/ctr/anglos.htm |title=Anglo-Indians - Vanishing Remnants of a Bygone Era |publisher=Blairrw.org |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2010-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100906092900/http://www.blairrw.org/ctr/anglos.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಟನೆ(2002), ''ಹೌಂಟಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ'' &lt;ref&gt;{{cite web |author=Blair Williams |url=http://www.blairrw.org/ctr/haunting.htm |title=Haunting India |publisher=Blairrw.org |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725082142/http://www.blairrw.org/ctr/haunting.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಟನೆ(2003), ''ವಾಯ್ಸಸ್ ಆನ್ ದಿ ವರಾಂಡಾ'' &lt;ref&gt;{{cite web |author=Blair Williams |url=http://www.blairrw.org/ctr/voices.htm |title=Voices on the Verandah |publisher=Blairrw.org |date=2004-12-03 |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725084010/http://www.blairrw.org/ctr/voices.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಟನೆ(2004),''ದಿ ವೇ ಉಯಿ ವೇರ್Way We Were - ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಕ್ರೊನಿಕಲ್ಸ್'' &lt;ref&gt;{{cite web |author=Blair Williams |url=http://www.blairrw.org/ctr/waywewere_pub.htm |title=The Way We Were - Anglo-Indian Chronicles |publisher=Blairrw.org |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2010-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100906093017/http://www.blairrw.org/ctr/waywewere_pub.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಟನೆ(2006) ಮತ್ತು ''ದಿ ವೇ ಉಯಿ ಆರ್- ಆನ್ ಅಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮೊಸಾಯಿಕ್'' &lt;ref&gt;{{cite web |author=Blair Williams |url=http://www.blairrw.org/ctr/twwa.htm |title=The Way We Are - An Anglo-Indian Mosaic |publisher=Blairrw.org |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725084802/http://www.blairrw.org/ctr/twwa.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಟನೆ(2008).
=== ಬ್ರಿಟನ್ ===
ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಆಗ '(ಯುರೇಶಿಯನ್ಸ್ )'ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು.ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನನ ಪಡೆದು,ತಮ್ಮ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಸಂಭಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಭಂಧಿಕರಿದ್ದು ಇವರು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಇಂತವರು ಭಾರತ ಮೂಲದ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಾದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮೂಲದ ಅಜ್ಜಿ-ತಾತ ಸಂಭಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ 17 ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಅಂತರ್ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹ ಸಂಭಂಧಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.ಬ್ರಿಟಿಶ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]]ಯು ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರನ್ನು,''ದೋಣಿಗಾರರ'' ನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು (ಬಹುತೇಕ ಬೆಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು /ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ಕರೆತಂದಿತು.ಇವರೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲಿನವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಳಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಆಗ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೊರತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಯಿತು.ಲಂಡನ್ ಟಾವರ್ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ 1817 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.ಸ್ಥಳೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೇಗೆ ವಿದೇಶಿಯರಾದ ಭಾರತೀಯ ''ದೋಣಿಗಾರ'' ರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಜೀವನ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ 'ಮಿಶ್ರಣ'ದ ವಿವಾಹಗಳಿಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗಳಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Fisher&quot;&gt;{{citation|title=Counterflows to Colonialism: Indian Traveller and Settler in Britain 1600-1857|first=Michael Herbert|last=Fisher|year=2006|publisher=Orient Blackswan|isbn=8178241544|pages=106, 111–6, 119–20, 129–35, 140–2, 154–8, 160–8, 172, 181}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=Working across the Seas: Indian Maritime Labourers in India, Britain, and in Between, 1600–1857|first=Michael Herbert|last=Fisher|year=2006|journal=[[International Review of Social History]]|volume=51|pages=21–45|doi=10.1017/S0020859006002604}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|title=The Infidel Within: The History of Muslims in Britain, 1800 to the Present|first=Humayun|last=Ansari|year=2004|publisher=C. Hurst &amp; Co. Publishers|isbn=1850656851|page=58}}&lt;/ref&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ''ದೋಣಿಗಾರ '' ತಂದೆಯರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ತಾಯಿಂದರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Growing Up|publisher=Moving Here|url=http://www.movinghere.org.uk/galleries/histories/asian/growing_up/growing_up.htm|accessdate=2009-02-12|archive-date=2014-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406194202/http://www.movinghere.org.uk/galleries/histories/asian/growing_up/growing_up.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು &quot;ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗ&quot;ದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.ಸರ್ಕಾರದ ಸರಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ವಿರುದ್ದ ಭಾರತೀಯ,ಆಡಳಿತ ವಿರುದ್ದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವರು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ, ಈ ವರ್ಣಸಂಕರದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Fisher 2007 303–314 305&quot;/&gt; ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಣ್ಣದ ವರ್ಣ ಸಂಕರವು &quot;ಅರ್ಧ-ಜಾತಿ ಭಾರತೀಯ&quot;ಮಕ್ಕಳ ಜನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರಿಗೆ ಜನಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಿತಿ ಮೀರಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation|title=Gender and Class in Modern Europe|last=Laura Levine Frader|first=Sonya O. Rose|publisher=[[Cornell University|Cornell University Press]]|year=1996|isbn=0801481465|page=184}}&lt;/ref&gt; 
ಆಗ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ-ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರು,ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು,ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು,ಸೈನಿಕರು,ಕಚೇರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ,ಪ್ರವಾಸಿಗಳು,ವಹಿವಾಟುದಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Fisher-2007&quot;/&gt; ಆನಂತರ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 70,000 ಭಾರತೀಯರು ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರು.ಅದರಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Radhakrishnan Nayar|title=The lascars' lot|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=January 5, 2003|url=http://www.hindu.com/thehindu/lr/2003/01/05/stories/2003010500200300.htm|accessdate=2009-01-16|archive-date=2003-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20030918152056/http://hindu.com/thehindu/lr/2003/01/05/stories/2003010500200300.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 51,616 ರಷ್ಟು ''ದೋಣಿಗಾರ'' ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರಿದ್ದರು.(ಆವಾಗ [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ದ I]] ಸುರುವಾಗಿತ್ತು,).&lt;ref&gt;{{citation|title=The Infidel Within: The History of Muslims in Britain, 1800 to the Present|first=Humayun|last=Ansari|year=2004|publisher=C. Hurst &amp; Co. Publishers|isbn=1850656851|page=37}}&lt;/ref&gt; ಇದಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ಕರೆತಂದರು.&lt;ref&gt;{{citation|title=Counterflows to Colonialism: Indian Traveller and Settler in Britain 1600-1857|first=Michael Herbert|last=Fisher|year=2006|publisher=Orient Blackswan|isbn=8178241544|pages=180–2}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಹೇಗೂ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋದರು.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಘಟನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರು ತಮ್ಮದೇ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅವರದೇ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಸಂಭಂಧ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಗ 1902,ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಹಟ್ಟ್ ಕರ್ಜನ್ ವಿಲ್ಲೆಯೆ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಳಜಿ ವ್ಯ್ಕರಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ''ರಾಜಾಗಳು'' (ರಾಜ ಮನೆತನ),''ಸಿಪಾಯಿಗಳು'' (ಸೈನಿಕರು) ಮತ್ತು''ದೋಣಿಗಾರರು'' (ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರು) ಇವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಳಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{citation|first=Hsu-Ming|last=Teo|title=Romancing the Raj: Interracial Relations in Anglo-Indian Romance Novels|journal=History of Intellectual Culture|publisher=[[University of Calgary]]|year=2004|volume=4|issue=1|pages=8–9}}&lt;/ref&gt; ಆಗ 1909 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಸಿ.ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮೆಕ್ ಗಿನ್ನಿಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು &quot;ಬಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿನೆಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ&quot;. ಇಂತಹ ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕುಟುಂಬದ &quot;ಗೌರವ&quot; ಕಾಪಾಡಲು ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಅವರು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{citation|title=Indians in Britain|first=Shompa|last=Lahiri|publisher=[[Taylor and Francis]]|year=2000|isbn=0714680494|pages=140–2}}&lt;/ref&gt;
ಆಗಿನ [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದ I]] ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 135,000 ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ]]ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Enloe&quot;&gt;{{citation|title=Maneuvers: The International Politics of Militarizing Women's Lives|first=Cynthia H.|last=Enloe|publisher=[[University of California Press]]|year=2000|isbn=0520220714|page=61}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ತೆರನಾದ ಯಾವುದೇ ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹಿಳಾ ದಾದಿಯರನ್ನು ನೇಮಿಸದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{citation|doi=10.2307/1986964|title=Race, Sex, and War: The Impact of Race and Sex on Morale and Health Services for the Indian Corps on the Western Front, 1914|first=Jeffrey|url=http://jstor.org/stable/1986964|last=Greenhut|journal=Military Affairs|volume=45|issue=2|date=April 1981|publisher=[[Society for Military History]]|pages=71–74}}&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವಯುದ್ದ I ರ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ &lt;ref&gt;{{citation|title=The Infidel Within: The History of Muslims in Britain, 1800 to the Present|first=Humayun|last=Ansari|year=2004|publisher=C. Hurst &amp; Co. Publishers|isbn=1850656851|page=94}}&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಹೊರದೇಶದಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುಟುಂಬಗಳಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತರು.ಆಗ ಈ ವರ್ಣಸಂಕರದ ಬಗೆಗಿನ ಆಗಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರಗಳು ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.&lt;ref&gt;{{citation|first=Lucy|last=Bland|title=White Women and Men of Colour: Miscegenation Fears in Britain after the Great War|journal=Gender &amp; History|volume=17|issue=1|date=April 2005|pages=29–61}}&lt;/ref&gt; ಆಗ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದ್ರ ಕೆಲಸಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಯುವ ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಭಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತಿದ್ದುದು 1920 ರಲ್ಲಿ ಕೋಲಾಹಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jackson&quot;&gt;{{citation|title=Women Police: Gender, Welfare and Surveillance in the Twentieth Century|first=Louise Ainsley|last=Jackson|publisher=[[Manchester University Press]]|year=2006|isbn=0719073901|page=154}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ 1920 ರ ಅವಧಿಯಿಂದ 1940 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ 'ಮಿಶ್ರ-ಪೀಳಿಗೆ' ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಬರಹಗಾರರು ತೀವ್ರ ಕಳವಳಕ್ಕೀಡಾದರು.ಅಂದರೆ ವಿದೇಶಿ ಏಶಿಯನ್ (ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯ)ತಂದೆಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಳಿ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದೇ ಜನಿಸಿದ ಈ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು. ಅವರು ಏಶಿಯನ್ ಪುರುಷರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭಂಧದೊಂದಿಗಿನ ಮಿಶ್ರ ಯುವತಿಯರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.ಅಲ್ಲದೇ ಅವರನ್ನು 'ನಾಚಿಕೆಗೇಡು' ಎಂದು ಕರೆದರಲ್ಲದೇ ಈ 'ಅರ್ಧ-ಜಾತಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ತರಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.ಆದರೆ ವರ್ಣಸಂಕರ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಸಹ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{citation|title=The Infidel Within: The History of Muslims in Britain, 1800 to the Present|first=Humayun|last=Ansari|year=2004|publisher=C. Hurst &amp; Co. Publishers|isbn=1850656851|pages=93–4}}&lt;/ref&gt; ಅದರ ನಂತರದ 1970 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಬ್ರಿಟನ್ ಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.ಸುಮಾರಾಗಿ ಅವರು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.ಆಗ ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರು ಇವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹಗಳ ಇಳಿಮುಖ ಕಾಣಿಸಿತು.ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯನ್ ರ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಾ ನಡೆಯಿತು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ 2001 ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಏಶಿಯನ್ ಪುರುಷರು ಅದರಲ್ಲೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಅಂತರಜನಾಂಗೀಯ ಮದುವೆಗಳಮೂಲಕ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಲ್ಲಿ (ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಏಶಿಯನ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.) ಏಶಿಯನ್ ರುಗಳಲ್ಲಿ,ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಭಾರತೀಯರು ಇನ್ನುಳಿದ ದೇಶಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬಂಗ್ಲಾದೇಶಿಗಳು ಗಳು ಸೇರಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಮದುವೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 11%,ಅದಲ್ಲದೇ ಅಂತರ-ಅನ್ಯಜನಾಂಗೀಯ ವಿವಾಹಗಳು 26% ರಷ್ಟು ಇವೆ.ಅಂದರೆ ಬಿಳಿಯರು ಮತ್ತು 'ಮಿಶ್ರಿತ ಜನಾಂಗ'(ಇದರಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ರೂ ಸೇರಿ)&lt;ref name=&quot;Natstats&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=1090|title=Inter-Ethnic Marriage: 2% of all Marriages are Inter-Ethnic|date=2005-03-21|publisher=National Statistics|accessdate=2008-07-15}}&lt;/ref&gt; ಕಳೆದ 2005 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಐದು ಪುರುಷರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬಿಳಿವರ್ಣದ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{citation|first=Lucy|last=Bland|title=White Women and Men of Colour: Miscegenation Fears in Britain after the Great War|journal=Gender &amp; History|volume=17|issue=1|date=April 2005|pages=29–61 [51–2]}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ 2006 ರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ಒಟ್ಟು 246,400 ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಾಗರಿಕರು ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿ ಅಮ್ತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯನ್ ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.(ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯ ವಂಶಾವಳಿಯವರು)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Resident Population Estimates by Ethnic Group, All Persons|publisher=National Statistics|date=June 2006|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276774&amp;c=Wandsworth&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=348430&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1222145819791&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1809|accessdate=2009-01-15|archive-date=2009-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090111055617/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&amp;b=276774&amp;c=Wandsworth&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=348430&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1222145819791&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1809|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ನ 'ಬ್ರಿಟಿಶ್-ಮಿಶ್ರಿತ ಜನಾಂಗ'ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಟ್ಟು 30% ರಷ್ಟಿದೆ.
== ಸದ್ಯದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಸಮುದಾಯ ==
[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ]] ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗು ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಡಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಾಲಾಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸಮಗ್ರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಮುದಾಯ ಬೆರೆಯುವಂತಾಗಲು,ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ.ಭಾರತದ ಇತರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಬಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೆರವಿನ ಹಸ್ತ ಚಾಚಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2007}}
ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲ,ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಮುದಾಯ ತಮ್ಮ ಅನಾಸಕ್ತಿ ತೋರಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿರಬಹುದೇ ವಿನಹ ಅವುಗಳ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ. 
ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನ್ಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಏರ್ ವೈಸ್-ಮಾರ್ಶಲ್, ಮೌರೀಸ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಏಳು ಜನರು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ,ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸಾಧನೆಯೇ ಸರಿ. ಇನ್ನುಳಿದ ಹಲವರು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿದ ಸಾಧಕರಿದ್ದಾರೆ ಏರ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ಎಂ.ಎಸ್.ಡಿ ವೂಲ್ಲನ್ ಅವರನ್ನು 1971 ರ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ದ ಗೆಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sumgenius.com.au/anglo_indians_in_the_air_force.htm |title=Anglo-Indians in the Indian Air Force |publisher=Sumgenius.com.au |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2011-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215213717/http://sumgenius.com.au/anglo_indians_in_the_air_force.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ತೆರನಾಗಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯಪಡೆಯಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಆಂಥೊನಿ, ಫ್ರಾಂಕ್. ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಬಿಟ್ರೆಯಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ. ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಲಂಡನ್: ದಿ ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್.&lt;/ref&gt;
ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಪಡೆಯುವ ICSE ಪಠ್ಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಈ ಸಮುದಾಯದ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು.ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಥೊನಿ ಈ ಪದ್ದತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಎ.ಇ.ಟಿ ಬಾರ್ರೊವ್ ಅವರು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಈ ಶತಮಾನದ ಅರ್ಧ ಭಾಗದವರೆಗೆ ಅವರ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರೆದು ಶಿಕ್ಷಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು. ಹಲವಾರು ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಉತ್ತಮ,ನಿರರ್ಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಹ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಕೆಲಸ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿದೆ.
ಇನ್ನೂ ಕ್ರೀಡಾವಲಯದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ.ನಾರ್ಮನ್ ಪ್ರಿಚರ್ಡ್ ಇವರು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪದಕ ತಂದುಕೊಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ; ಪ್ಯಾರಿಸ್,ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1900 ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನಲ್ಲಿಯೂ ರೊಜರ್ ಬಿನ್ನಿ ಅವರು ಭಾರತದ 1983 ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಕೆಟ್ ಪಡೆದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಲ್ಸನ್ ಜೊನ್ಸ್, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ವೃತ್ತಿಪರ ಬಿಲ್ಲಿಯರಡ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು(ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಾರ್ಟಿಗಳು) ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಡವರಿಗೆ ನೆರವಿನ ಹಸ್ತ ಚಾಚಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ CTR (ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ತಿಲ್ಜಾಲ್ಲ್ಹ ರಿಲೀಫ್ -ಇದು USA ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.)ಇದು ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರಿಗ ಪಿಂಚಣಿ ಪದ್ದತಿ,ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 300 ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಪಿಂಚಣಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ CTR ಸುಮಾರು 200 ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.blairrw.org/ctr |title=Calcutta Tiljallah Relief |publisher=Blairrw.org |date= |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2010-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529093905/http://www.blairrw.org/ctr/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸುಮಾರು 80,000 ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ[[ದೆಹಲಿ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]],[[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]],ಹೈದ್ರಾಬಾದ್, ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ನಗರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ರು ಕೋಚಿ, [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]],[[ಪುಣೆ|ಪುನೆ]], ಸಿಕಂದ್ರಾಬಾದ್, [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ|ವಿಶಾಕಪಟ್ಟಣಮ್]], ಲಖನೌ, [[ಆಗ್ರಾ]], ಮತ್ತು [[ಬಿಹಾರ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ಹಾಗು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ]] ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಜನಸಮುದಾಯದ ಅಧಿಕವೆನ್ನುವಷ್ಟು ಜನರು [[ಒರಿಸ್ಸಾ]]ದ ಖೋರ್ಡಾ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಪ್ರಮುಖ, ಅತ್ಯಂತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್ ಎನಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;escholarshare.drake.edu&quot;/&gt;
ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಹೆಚ್ಕ್ಧು ನೆಲೆಸಿರುವ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಬ್ರಿಟನ್]],[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕೆನಡಾ]],USA,ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]]. ಇದರಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷವೆನ್ನುವಂತೆ ಜನಸಮುದಾಯವಿರುವ (ಇದರಲ್ಲಿ ವಂಶಪರಂಪರಾಗತ ಸಂತತಿಯೂ ಸೇರಿದೆ), ಇವರೆಲ್ಲಾ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=September 2007}} ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್]] ಮತ್ತು ಮಯ್ನ್ಮಾರ್, ಮತ್ತು ಯುರೊಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಂದರೆ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಗೆ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸ್ಟೊರಿ:ಮೈ ಎಕ್ಸ್ಪಿರಿಯೆನ್ಸ್, ಝೆಲ್ಮಾ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ 2004&lt;/ref&gt; ಮಯ್ನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯವು ಅಲ್ಲಿನ ಆಂಗ್ಲೊ-ಬರ್ಮೀಸ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ-ಸಮುದಾಯ ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.ಆದರೆ ಇದು ಬರ್ಮಾವು 1962 ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದಡಿ ಬಂದ ನಂತರ ಸಮುದಾಯ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ದೇಶವನ್ನೇ ತೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.
== ರಾಜಕೀಯ ==
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅಂದರೆ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕ ಸಭೆ]]ಗೆ ನಾಮಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಸಮುದಾಯವೆಂದರೆ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್. ಇದು ತನ್ನ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಈ ಸದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಗಿನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ನೆಹ್ರೂ]] ಅವರಿಂದ ಪಡೆದ ಹಕ್ಕು ಇದಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಥೊನಿ;ಅವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ನ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಈ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಈ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅದರದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ರಾಜ್ಯದ ನೆಲೆವಾಸದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳು ನಾಡು]], [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರ್]],[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ್ ಬಂಗಾಲ್]],[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 
== ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ==
{{See also|List of Anglo-Indians}}
=== ಯುರೊಪಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ (ಮೂಲ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ) ===
* ಪೆಟೆ ಬೆಸ್ಟ್ - ಬೀಟಲ್ಸ್ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಗೆ ಮೂಲ ಡ್ರಮ್ ವಾದಕ
* ಎಸ್.ಎಲ್.ಜೆ. ಗ್ಯಾಲೊಟ್ - ಫಾರ್ಮರ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಎಫ್.ಇ.ಆರ್.ಎ (ಸದ್ಯ F.E.M.A).
* ಎಂಜೆಲ್ ಬರ್ಟ್ ಹಂಪರ್ ದಿಂಕ್ - ಸಿಂಗರ್.
* ವಿವಿಯನ್ ಲೆಘ್ {{Citation needed|date=December 2009}},ಹಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ.
* ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್ - ಪಾಪ್ ಸಿಂಗರ್ (ರಿಯಲ್ ನೇಮ್, ಹ್ಯಾರಿ ವೆಬ್)
=== ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಯುರೇಶಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಟ್(ಯುರೇಶಿಯನ್ ವಂಶಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ )(ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ) ===
* ಸೆಬ್ಯಾಸ್ಟಿಯನ್ ಕೊಯ್,&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1235341/Lord-Coe-Punjabi-Playboy.html | location=London | work=Daily Mail | first=Angella | last=Johnson | date=13 December 2009}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಥ್ಲೆಟೀ ಅಂಡ್ಪೀರ್
* ರಿಚರ್ಡ್ ನೆರುಕರ್-ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಉದ್ದದ-ಅಂತರದ ಓಟಗಾರ 
* [[ರಸ್ಸೆಲ್ ಪೀಟರ್ಸ್|ರಸೆಲ್ ಪೀಟರ್ಸ್]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.russellpeters.com/FAQ.aspx |title=FAQ |publisher=RussellPeters.com |date=2009-01-25 |accessdate=2010-10-27 |archive-date=2015-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150320090244/http://www.russellpeters.com/FAQ.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕೆನಡಿಯನ್ ನಿಂತು-ಆಡುವ ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ನಟ 
* ಕೊಲಿನ್ ಮಾಥುರಾ-ಜೆರ್ಫ್ರಿ ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್-ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಟಿ
* ನಾರ್ಮನ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹಚಿಸನ್ ರಾಯಲ್ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಾರ.
* ಆಡ್ಮಿರಲ್ ಒ. ಎಸ್. ಡಾಸನ್-ಚೀಫ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿ(1982–1984).(ಭಾರತ ನೌಕಾ ಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಠ)
* ಮೆಲಾನಿ ಸಿಕೆಸ್ - ರೂಪದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಟೀವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಿರೂಪಕ.
* ಟೊನಿ ಬ್ರೆಂಟ್ - ಹಾಡುಗಾರ.
* ಹೆನ್ರಿ ಗಿಡ್ನೆಯ್ - ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ (1873–1942).
* ಬೆಟ್ಟಿ ನ್ಯುಥಾಲ್-ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ( 1930 ರಲ್ಲಿ ದಿ U.S. ನ್ಯಾಶನಲ್ಸ್ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ನಾನ್-ಅಮೆರಿಕನ್).{{Citation needed|date=April 2010}}
* ಅನ್ನಾ ಲಿವೊನ್ವೆನ್ಸ್ (1834–1915),ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗವರ್ನೆಸ್ ದಿ ಸೈಮಸ್ ಕೋರ್ಟ್ 
* ಲುಯಿಸ್ ಟಿ. ಲಿಯೊನ್ವೆನ್ಸ್ (1856–1919),ಸೈಯಾಮೆಸ್ ಅಶ್ವಪಡೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಫಿಸರ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ;ಅನ್ನಾ ಲಿಯೊನ್ವೆನ್ಸ್ರ ಪುತ್ರ
* ಅಲಿಸ್ಟೇರ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಗೊವನ್-ಮೋಡಿಗಾರ, ವಿದೂಷಕ ಮತ್ತು ನಟ
* ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಅಕ್ಬರ್ ಮಹೊಮೆದ್-ವೈದ್ಯ; ಸೇಕ್ ಡೀನ್ ಮಹೊಮೆದ್ ರ ಮೊಮ್ಮಗ
* ನಿಕೊಲ್ಲೆಟೆ ಶೆರಿಡಾನ್ -ನಟಿ.
* ಟಿಮೊ ರೈಸಾನೆನ್- ಇಂಡೆ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಮ್ ಸ್ವೀಡನ್.
* ಫ್ರಾಂಕ್ ಆಂಥೊನಿ, ವಕೀಲ, ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ರಾಜಕಾರಣಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ,[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]],ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ''ಬ್ರಿಟೇನ್ಸ್ ಬಿಟ್ರೇಯಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ, ಸೈಮನ್ ವಾಲೆನ್ ಬರ್ಗ್ಪ್ರೆಸ್ ಲಂಡನ್'' ಗಳ ಬರಹಗಾರ
* ಆನಂದ ಸತ್ಯಾನಾಂದ - ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯುಜಿಲ್ಯಾಂಡ್.
* ಗ್ಯಾಬ್ರೆಲ್ಲೆ ಅನ್ವರ್ - ನಟಿ
* ರೋಜರ್ ಬಿನ್ನಿ, ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರ
* ಲೆಸ್ಲಿ ಕ್ಲಾಡಿಯಸ್, ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ 1948-1960 ರಿಂದ 4 ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪದಕಗಳ ಗೆದ್ದದ್ದು(3 ಚಿನ್ನ, 1 ಬೆಳ್ಳಿ).
* ಶೆಲ್ಲೆಯ್ ಕೊನ್ನ್, ಅಭಿನೇತ್ರಿ
* ಪೇಶನ್ಸ್ ಕೂಪರ್, ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ.
* ಪಮೇಲಾ ಬಾಲಂಟೈನ್, ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು. ಕ್ಯು.ಇ II ದಿಂದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾನತೆಯ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ MBE ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
* ಹೆನ್ರಿ ಡೆರ್ಜೊಯಿ, 1809–1831, ಕೊಲ್ಕತಾ ಕವಿ,''ಹಾರ್ಪ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ದ
* ನೊಯಲ್ ಜೋನ್ಸ್, ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜಧೂತ.
* ಬೊರಿಸ್ ಕಾರಲ್ಪ್, ನಟ;ಅನ್ನಾ ಲೆನೊವ್ನೆನ್ನ ಮರಿ ಮೊಮ್ಮಗ
* ಸಾರಾ ಕಾರ್ಲೊಫ್, ಬರಹಗಾರ್ತಿ;ಬೊರಿಸ್ ಕಾರ್ಲೊಫ್ಅವರ ಪುತ್ರಿ
* ಜಾನ್ ಮೇಯೆರ್, ವಯೊಲಿನ್ ವಾದಕ, ಗೀತರಚನೆಗಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕ. ಇಂಡೊ-ಜಾಜ್ ವಾದ್ಯ ಸಂಗಮದ ರಚನೆಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಡಬಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟೆಟ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದ್ದು 1967
* ಆಂಥೊನಿ ಡೆ ಮೆಲ್ಲೊde, ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೊಲ್ ಫಾರ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಬಿಸಿಸಿಐ) ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ.
* ಮೆರ್ಲೆ ಒಬೆರೊನ್, ಅಭಿನೇತ್ರಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು.
* ಡಯನಾ ಕ್ವಿಕ್, ನಟಿ
* ಜಾಸ್ಮಿನ್ ಸಾಬು, ಚಿತ್ರ-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತರಬೇತುದಾರ.
* ಪೌಲ್ ಸಾಬು, ಸಂಗೀತಗಾರ.
* ಪೀಟರ್ ಸಾರ್ಟೆಡ್ಟ್, ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಾರ -ಹಾಡು ರಚನೆಗಾರ.
* ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಹೆಕ್ಟೆರ್ ಟೇಲರ್-ಸ್ಮಿತ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ &quot;ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲ್&quot; ನ ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಲ್ಲದೇ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕದಿಂದ ಅಮರ.
* ಅಲ್ಲನ್ ಸೀಲಿ, ಕಾದಂಬರಿಗಾರ
* ಡೆಂಜಿಲ್ ಕೀಲರ್, IAF (ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೊರ್ಸ್ ) 1971 ರ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಯುದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದು
* [[ಆಯೇಷಾ ಟಾಕಿಯ|ಆಯೆಶಾ ಟಾಕಿಯಾ]], ನಟಿ
* ಟ್ರೆವರ್ ಕೀಲರ್, IAF (ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೊರ್ಸ್ ) 1971 ರ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಯುದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಗುಣ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದು
* ಗ್ಲೆನ್ ಡಂಕನ್, ಬರಹಗಾರ
* ಜುಲ್ಸ್ ಫೈಫೆ, ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗೀತ ಗಿಟಾರಿಸ್ಸ್ಟ್
* ಹೆಲೆನ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸನ್ ಖಾನ್,ಬಾಲೆಯುಡ್ ನಟಿ
* ಕೆವಿನ್ ಕೀಲನ್, ನಾರ್ವಿಚ್ ನಗರ ಗೋಲ್ ಕೀಪರ್{{Citation needed|date=April 2010}}
* ಮೈಕೆಲ್ ಚೊಪ್ರಾ,ನಿವ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಸಂಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್AFC ಸ್ಟ್ರೈಕರ್
* ಮಾರ್ಕ್ ಎಲ್ಲಿವೊಟ್, ನಟಿ
* ಡೆರೆಕ್ ಒ'ಬ್ರೆಯೆನ್, ಕ್ವಿಜ್ ಮಾಸ್ಟರ್
* ಡಯಾನಾ ಹೆಯಡನ್,ನಟಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿಮಿಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್(ವಿಶ್ವಸುಂದರಿ)
* ವಿಲ್ಸನ್ ಜೊನ್ಸ್,ಮಾಜಿ ಬಿಲ್ಲಿಯರ್ಡ್ಸ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್
* ಲಿಯೊನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್,ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮೋಕ್ಷಾದ ಹಾಡುಗಾರ
* ಕಟ್ರಿನಾ ಕೈಫ್, ರೂಪದರ್ಶಿ&amp;amp; ನಟಿ
* ಕ್ರಿಸ್ ಪೌವೆಲ್,ಹೆಸರಾಂತ ಡ್ರಮ್ ವಾದಕ ಮತ್ತು ಬಂದಿಶ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ,ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಯುರೊಪಿಯಾ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನೊಂದಿಗಿತ್ತು.
== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
*ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಏಶಿಯನ್
*ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯನ್, ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗಡಮ್ ಹೂ ಆರ್ ಎಥ್ನಿಕ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್
*ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಿಶ್ರಣದ-ಜನಾಂಗ
*ಬರ್ಘರ್ ಪೀಪಲ್, ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಟ್ಲಿ ಯುರೊಪಿಯನ್ ಎನ್ಸೆಸ್ಯ್ಟ್ರಿ
*ಯುರೇಶಿಯನ್(ಮಿಶ್ರಿತ ಪೂರ್ವಿಕರು)
*FIBIS - ಫೆಮಿಲೀಸ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೊಸೈಟಿ
*ರೊಮಾನಿಚಲ್-ಎ ರೊಮನಿ ಎಥ್ನಿಕ್ ಗ್ರುಪ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist|2}}
== ಪುಸ್ತಕಗಳು ==
*ಆಂಥೊನಿ ಎಫ್ &quot;ಬ್ರಿಟನ್ಸ್ ಬಿಟ್ರೆಯಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ದಿ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಲಂಡನ್:ಸೈಮನ್ ವಾಲನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್ ಅಮೆಜಾನ್ ಬುಕ್ಸ್.
* ಚಾಪ್ ಮನ್,ಪ್ಯಾಟ್ &quot;ಟೇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಜ್, ಹೊಡ್ಲರ್&amp;amp; ಸ್ಟಗ್ಟನ್, ಲಂಡನ್— ISBN 0-340-68035-0 (1997)
*ಡ್ಯಾಡಿ ಡಿ ಎಸ್ &quot;ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್ ಸೀಡ್ಸ್: ದಿ ಡೈಯಸ್ಪೊರಾ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್...ಪಗೊಡಾ ಪ್ರೆಸ್ 
*ಗ್ಯಾಬ್ ಎ &quot;1600-1947 ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಲೆಗಸಿ&quot;
*ಹಾವೆಸ್ ಸಿ&quot;ಪೂರ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ಯುರೆಸಿಯನ್ ಕಮುನಿಟಿ &quot; 
*ಮೂರೆ ಜಿ ಜೆ&quot;ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ವಿಜನ್&quot;
*ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಎಚ್ ಎ &quot;ಹೋಸ್ಟೇಜಿಸ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ: ಆರ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ ರೇಸ್.ಸೈಮನ್ ವಾಲೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್.
*ಮಹೆರ್,ಜೇಮ್ಸ್,ರೆಗಿನಾಲ್ಡ್ &quot;ದೀಜ್ ಆರ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್&quot; - (ಆನ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಬುಕ್) ಸೈಮನ್ ವಾಲೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಪ್ರೆಸ್ 
*ಫಿಲಿಪ್ಸ್ Z &quot;ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸ್ಟೊರಿ:ಮೈ ಎಕ್ಸ್ಪಿರಿಯೆನ್ಸ್. ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸ್ಟೊರೀಸ್&quot;
*ಬ್ರಿಜೆಟ್ ವ್ಹೈಟ್ -ಕುಮಾರ್&quot;ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಅಫ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ಯುಸೈನ್- ಎ ಲೆಗಸಿ &quot;ಫ್ಲೇವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾಸ್ಟ್&quot;, &quot;ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಡೆಲಿಕಸೀಸ್&quot;, &quot;ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಫೆಸ್ಟಿವ್ ಹ್ಯಾಂಪರ್&quot;, &quot;ಎ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ರೋಸ್ಟ್ಸ್, ಕ್ಯಾಸರೋಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬೇಕ್ಸ್&quot;
== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.scatteredseeds.co.uk/htmls/anglo-indian.html ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್ ಸೀಡ್ಸ್: ದಿ ಡೈಯಸ್ಪೊರಾ ಆಫ್ ದಿ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ಸ್... ಆನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೊರೇಶನ್ ಥ್ರೊ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ,ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಅಂಡ್ ಫೊಟೊಗ್ರಾಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081227160600/http://www.scatteredseeds.co.uk/htmls/anglo-indian.html |date=2008-12-27 }}
{{NRI-PIO}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಪಾಕಪದ್ದತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹರ್ಯಾನಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]]</text>
      <sha1>ihb00mbzh27z5n2hiwp5ek2zacdyd79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಣ್ಣು (ಪ್ರಚಂಡಮಾರುತ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26373</id>
    <revision>
      <id>1435293</id>
      <parentid>1340548</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T00:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65478" sha1="0vpkpg23bkgfda4ar74bycmrb0vfz06" xml:space="preserve">[[ಚಂಡಮಾರುತ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ]] ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ '''ಕಣ್ಣು'''  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಾಂತ ಹವಾಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯು ಸುಮಾರಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ೩೦–೬೫ ಕಿಮೀ (೨೦–೪೦ ಮೈಲುಗಳು) ಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಂಡಮಾರುತದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಸಹಿತ ಒಂದು ಉಂಗುರುದ, '''ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆ''' ಯಿಂದ ಅದು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡವು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹೊರಭಾಗದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶೇಕಡಾ ೧೫ ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯೂ ಇರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;FAQ eye&quot;&gt;{{cite web | author=[[Chris Landsea|Landsea, Chris]] and Sim Aberson. | title=What is the &quot;eye&quot;? | date=August 13, 2004 | publisher=[[Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory]] | accessdate=2006-06-14 | url = http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/A11.html}}&lt;/ref&gt;

ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೋಪುರದಂತಹ, ಸಮರೂಪತೆಯ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯೂ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಹಗುರವಾದ ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಆಕಾಶದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬಲಹೀನವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣು ಕಡಿಮೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ''ಕೇಂದ್ರದ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಣದಿಂದ '' ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡಬಹುದು, ಇದು ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಎತ್ತರದ, ದಟ್ಟ ಮೋಡಗಳ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬಲಹೀನ ಅಥವಾ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯದೇ ಇರುವ, ಇಲ್ಲವೇ ದಟ್ಟವಾದ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಸಹ ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೃಷ್ಟಿಯು ವಾಯುಭಾರ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕನಿಷ್ಠ ಒತ್ತಡದ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ: ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡದ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;FAQ eye&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;FAQ CDO&quot;&gt;{{cite web | author=Landsea, Chris. | title=What is a &quot;CDO&quot;? | date=October 19, 2005 | publisher=[[Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory]] | accessdate=2006-06-14 | url = http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/tcfaqHED.html}}&lt;/ref&gt;

==ರಚನೆ==

ಒಂದು ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ರೇಖಾಗಣಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ, ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ೩೦–೬೫ ಕಿ.ಮೀ. (೨೦–೪೦ ಮೈಲುಗಳ) ಗಳ ಕಣ್ಣು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ನೋಟವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕಲೆಯುಳ್ಳ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮೋಡಗಳನ್ನು (''ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಕಣ್ಣು'' ) ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅದು ಕೆಳ - ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮೋಡಗಳಿಂದ (''ತುಂಬಿರುವ ಕಣ್ಣು'' ) ತುಂಬಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ದಟ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲೆಯಾವರಣದಿಂದ ಅದು ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಬಳಿ, ಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಮಳೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಶಾಲಿ ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ,  ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಳ್ಳದ್ದು.&lt;ref name=&quot;JetStream structure&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.srh.noaa.gov/jetstream/tropics/tc_structure.htm | author = [[National Weather Service]] | publisher = [[National Oceanic &amp; Atmospheric Administration]] | title = Tropical Cyclone Structure | accessdate = 2006-12-14 | work = JetStream—An Online School for Weather | date = October 19, 2005 | archive-date = 2013-12-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131207193757/http://www.srh.noaa.gov/jetstream/tropics/tc_structure.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ನೇರವಾಗಿ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಕಣ್ಣು ಹಾಗೂ ವಾಯು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರಕ್ಕಿಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;AOML FAQ A7&quot;&gt;{{cite web | author = [[Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory]], Hurricane Research Division | title = Frequently Asked Questions: What is an extra-tropical cyclone? | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 2007-03-23 | url = http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/A7.html}}&lt;/ref&gt;

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾನರೂಪತೆಯಾಗಿರುವ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಯತಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಲಹೀನವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ. ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಹರಿದು ಚಿಂದಿಯಾದ ಕಣ್ಣು ಅವಶೇಷಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರವಲ್ಲದ ಗಮನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಲಹೀನ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ''ತೆರೆದ ಕಣ್ಣು '' ಎಂದರೆ ಅದು ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಂದು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತೇವಾಂಷವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನು ಸಹ ವಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಕಣ್ಣನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎರಡೂ ಅವಲೋಕನಗಳು ದ್ವೊರಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ಮುಖಾಂತರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಂಡತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ODT&quot;&gt;{{cite web|title=Objective Dvorak Technique|url=http://cimss.ssec.wisc.edu/tropic/research/products/dvorak/odt.html|publisher=University of Wisconsin|accessdate=2006-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20060610051639/http://cimss.ssec.wisc.edu/tropic/research/products/dvorak/odt.html|archive-date=2006-06-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಲಾಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮುಂಡಾಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೂ, ತ್ರಿಭುಜಗಳಿಂದ ಷಡ್ಭುಜಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಕಾರಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;polygonal eyewalls&quot;&gt;{{cite journal |last=Schubert |first=Wayne H. |authorlink=Wayne H. Schubert |coauthors=Michael T. Montgomery, Richard K. Taft, Thomas A. Guinn, Scott R. Fulton, James P. Kossin, and James P. Edwards |title=Polygonal Eyewalls, Asymmetric Eye Contraction, and Potential Vorticity Mixing in Hurricanes |journal=[[Journal of the Atmospheric Sciences]] |volume=59 |issue=9 |pages=1197–1223 |publisher=[[American Meteorological Society]] |month=May |url=http://ams.allenpress.com/perlserv/?request=get-abstract&amp;issn=1520-0469&amp;volume=056&amp;issue=09&amp;page=1197 |doi=10.1175/1520-0469(1999)056&lt;1197:PEAECA&gt;2.0.CO;2 |year=1999 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಡಜನ್ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಯ ಪಕ್ವವಾದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಂದು ''ಗುಂಡುಸೂಜಿ ತೂತಿನ ಕಣ್ಣೆಂದು '' ಹೇಳುವ, ವೇಗವಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಚಂಡಮಾರುತವು ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಣ್ಣನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಗುಂಡುಸೂಜಿ ತೂತಿನ ನೋಟಗಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಂಡತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅಂದಾಜುಗಾರರಿಗೆ ಹತಾಶೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=National Hurricane Center | title=Hurricane Wilma Discussion No. 14, 11:00 p.m. EDT | date=2005-10-08 | publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate=2006-06-12 | url = http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/dis/al242005.discus.014.shtml?}}&lt;/ref&gt;

ಚಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಗಳು - ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ೧೦ ನಾ.ಮೈಲ್ಸ್ (೧೯ ಕಿಮೀ, ೧೨ ಮೈಲಿ)ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ - ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆವರ್ತಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ರಚನೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಳಗಣ್ಣಿನ ಹೊರಗೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕೆಲವು ನೂರು ಮೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ (ಹದಿನೈದರಿಂದ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳವರಗೆ) ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗಬಹುದು. ಬಿರುಗಾಳಿಯು ನಂತರ ಎರಡು ''ಏಕಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಗಳು'', ಅಥವಾ &quot;ಕಣ್ಣಿನ ಒಳಗಡೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣು&quot; ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚನ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಣ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ತನ್ನ ರಚನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪಹೊತ್ತಿನಲ್ಲೆ ಕುಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಳಗಣ ಕಣ್ಣನ್ನು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಣ್ಣನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಚಕ್ರವು ತಾನು ಉಂಟಾದಹಾಗೆ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತವಾದರೆ, ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಪುನರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾ, ಹೊಸ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಹಳೆಯ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಚದುರಿದ ನಂತರ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಕುಗ್ಗಬಹುದು. ಇದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆವರ್ತವನ್ನು ಕಾರ್ಯಶೀಲಗೋಳಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;AOML FAQ D8&quot; /&gt;

ಕಣ್ಣುಗಳು ೩೨೦ ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ (೨೦೦ ಮೈಲುಗಳು) (ಕಾರ್ಮೆನ್ ಪ್ರಚಂಡಗಾಲಳಿ) ಕೇವಲ ೩ ಕಿ.ಮೀ ವರೆಗೆ (೨ ಮೈಲಿ) (ವಿಲ್ಮ ಸುಂಟರಗಾಳಿ)ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಗಾತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Very Large Eye&quot;&gt;{{cite web | author=Lander, Mark A. | title=A Tropical Cyclone with a Very Large Eye | year=1998 | publisher=Monthly Weather Review: Vol. 127, pp. 137–142 | accessdate=2006-06-14 | url=http://ams.allenpress.com/amsonline/?request=get-document&amp;doi=10.1175%2F1520-0493(1999)127%3C0137:ATCWAV%3E2.0.CO%3B2 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಬಿರುಗಾಲಿಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಂಡವಾಗುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಂಗುರಾಕಾರದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲ, ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸಾಬೆಲ್ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ದಾಖಲಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಟಿಕ್ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ಹೆನ್ನೊಂದನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ೬೫ - ೮೦ ಕಿ.ಮೀ (೪೦ - ೫೦ ಮೈಲಿ) ವಿಶಾಲ ಕಣ್ಣನ್ನು ಅನೇಕ ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Isabel TCR&quot;&gt;{{cite web|author=Beven, Jack and Hugh Cobb|year=2003|title=Hurricane Isabel Tropical Cyclone Report|publisher=[[National Hurricane Center]]|accessdate=2006-03-26|url=http://www.nhc.noaa.gov/2003isabel.shtml?}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಮಾಡುವುದು==
{{See also|Tropical cyclogenesis}}
[[File:Hurricane-profile-en.svg|thumb|250px|ತೇವಾಂಶದ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ವಾಯುವು ಮೇಲೇಳುವಂತೆ ಬಿಸಿಯಾದ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದ ಕುಣಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಊರ್ಜವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.]]
[[File:HurricaneAndrewFLRADAR.png|thumb|250px|ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ, ಹವಾಗುಣದ ರಾಡಾರ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗುರುತು ಮಾಡಲು ಕಣ್ಣುಗಳು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತವೆ.ಆಂಡ್ರೂ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯ ಈ ರಾಡಾರ್ ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ದಕ್ಷಿಣ ಫ್ಲಾರಿಡಾಚೆಯ ಕಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]]
ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಉಷ್ಣಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹವಾಗುಣದ ವಿಶಾಲ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಡುಗು, ಮಿಂಚಿನ ಬಿರುಗಾಲಿಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತ ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮಳೆಯಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.  ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆಲ್ಲಾ, ವಿಕಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದೂರದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹರಿವಿನ ವರ್ತುಲವು ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿ, ಮಿಂಚಿನ ಸಹಿತದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಬಲವುಳ್ಳ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರಣ, ವಾಯುಭಾರ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡವು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;eye formation&quot; /&gt; ಇದು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಪ್ರಚಂಡ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯ, ಇಲ್ಲವೇ ಎತ್ತರದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡವು ಕೇಂದರೀಯ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲಾವರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವುಂತೆ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ ಕಾರಣ, ಈ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮೇಲೆ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಚಂಡಮಾರುತಾಕಾರವಾಗಿ ಹೊರಗಡೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕಣ್ಣು, ವಿರುದ್ಧ ಚಂಡಮಾರುತ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನಗೋಡೆಯ ಕಡೆಗೆ ಗಾಳಿಯನ್ನು ದಬ್ಬುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರದ ಕುಣಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಕೇಂದ್ರದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;eye formation&quot; /&gt;

ಆದರೂ, ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾಳಿಯ ಸಣ್ಣದಾದ ಭಾಗವೊಂದು, ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಬದಲು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕಾಂದ್ರದ ಒಳಭಾಗದ ಕಡೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡಗಳ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ಗಾಳಿಯ ಭಾರದಲ್ಲಿನ ಬಿಂದುವಿಗೆ, ಇನ್ನೂ ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತೆ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೂತನವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಣ್ಣಿನ; ಸುಮಾರಾಗಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಇಳಿಮುಖವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;eye formation&quot;&gt;{{cite web | author = Vigh, Jonathan | year = 2006 | url = http://ams.confex.com/ams/pdfpapers/108319.pdf | title = Formation of the Hurricane Eye | publisher = Department of Atmospheric Science, [[Colorado State University]] | location = Fort Collins, Colorado | accessdate = 2006-03-26 | format = PDF}}&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿರುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಅನೇಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಶೃಂಗದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಪರಿಚಲನೆಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹರಿವಿನ ಒಂದು ವರ್ತುಲವು ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುವುದು, ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಬಹಿರ್ಮುಖಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಮಾತ್ರ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಗಾಳಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಏಕೆ ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ: ಎತ್ತರದ ಗಾಳಿಯ ವೇಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;eye formation&quot; /&gt;

ಕಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಯಾವಾಗಲೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾರಣವಾಗಿಯೇ, ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುವವರು ಕಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯ ಗುರುತುಗಳಿಗಾಗಿ ಚಂಡಮಾರುತದ ವಿಕಸನವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸುವರು.

ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಕಣ್ಣಿರುವ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಗೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಪತ್ತೆಯು ಹವಾಮಾನದ ಒಂದು ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತುಂಬಲ್ಪಟ್ಟ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ದಟ್ಟವಾದ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಣ್ಣನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅಥವಾ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಅಭಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಹಡಗುಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೇಟೆಗಾರರಿಂದ ಅವಲೋಕನಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೆಗೋಚರವಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬಹುದು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ನೆಕ್ಸರಾಡ್ ಡೊಪ್ಲರ್ ಹವಾಮಾನದ ರಾಡಾರ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅಂತರ್ಜಾಲವು ತೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಲ್ಲವು. ಕಣ್ಣು ರಚನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ, ವಾಯುಮಂಡಲದ ತೇವಾಂಶ ಹಾಗೂ ಮೋಡದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಹವಾಮಾನದ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಓಜೋನ್ - ಸಮೃದ್ಧ ಸ್ತರಗೋಲದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಗಾಳಿಯ ಕಾರಣ, ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಓಜೋನ್ ಮೊತ್ತವು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಳಿಯ ಸ್ತಂಭಾಕೃತಿಗಳ ಏಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ಓಜೋನ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಳತೆಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರಗ್ರಾಹಿ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಉಪಗ್ರಹದ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮುಂಚೆ, ಕಣ್ಣಿನ ರಚನೆಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www1.nasa.gov/vision/earth/environment/ozone_drop.html | date = June 8, 2005 | title = Ozone Levels Drop When Hurricanes Are Strengthening | publisher = [[ನಾಸಾ]] | accessdate = 2006-05-09 | archive-date = 2008-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080311174455/http://www.nasa.gov/vision/earth/environment/ozone_drop.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು ==
[[File:Typhoon amber (1997) concentric eyewalls.gif|thumb|left|250px|ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ 1997 ರ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರಚಂಡಗಾಳಿಯ ಋತುಮಾನದ, ಹೊರ ಹಾಗೂ ಒಳ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಟೈಫೂನ್ ಆಂಬರ್ ನ ಉಪಗ್ರಹದ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]]
=== ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆವರ್ತಗಳು ===
{{Main|Eyewall replacement cycle}}
''ಏಕಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಚಕ್ರಗಳೆಂದೂ '' ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ''ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆವರ್ತಗಳು '' ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಘಂಟೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ೧೮೫ ಕಿಮೀ (೧೧೫ ಮೈಲುಗಳು), ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು (೩ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಗ) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಗಾಳಿಯ ಸಹಿತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಂಡ [[ಚಂಡಮಾರುತ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅತ್ಯುಗ್ರತೆಯನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಕುಗ್ಗಿದಾಗ ಅಥವಾ ಆಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದಾಗ (ಮೇಲೆ ನೋಡಿ), ಮಳೆಯ ಕವಲುಗಳ ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಲಗೊಂಡು ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯ ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ - ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ಒಂದು ವರ್ತುಲಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತನಗೆ ಅವಶ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟೂ ತೇವಾಂಶ ಹಾಗೂ ಮೂಲೆಯಾಕಾರದ ವೇಗಮಾನದ ಆಂತರಿಕ ಕಣ್ಣುಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಗಾಳಿಗಳು ಚಂಡಮಾರುತದ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವು ಬಾಹ್ಯಗೋಡೆಯಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಗೋಡೆಯು &quot;ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ&quot; ಈ ಹಂತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಹೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯು ಆಂತರಿಕವಾದದ್ದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಪುನಃ - ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಂಡವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರದ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಪ್ರಯೋಗ ಯೋಜನೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ತೀವ್ರಕೋಪದ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಹೊಸ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಲಹೀನಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಣ್ಣುಗೋಡೆಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಹೊರಟಿತು. ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರಣ ಇದು ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;AOML FAQ D8&quot;&gt;{{cite web | author = [[Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory]], Hurricane Research Division | title = Frequently Asked Questions: What are &quot;concentric eyewall cycles&quot; (or &quot;eyewall replacement cycles&quot;) and why do they cause a hurricane's maximum winds to weaken? | publisher = [[NOAA]] | accessdate = 2006-12-14 | url = http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/D8.html}}&lt;/ref&gt;

ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು ತನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಈ ಆವರ್ತಗಳೊಲ್ಲೊಂದನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಅಲ್ಲೆನ್ ಸಫೈರಗ-ಸಿಂಪ್ಸನ್ರ ಸ್ಕೇಲಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ೫ ಹಾಗೂ ೩ ವರ್ಗದ ಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ ಓಲಾಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನಾ ಆವರ್ತಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಛರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಯಿತು. ಜುಲಿಟ್ಟೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಮುಮ್ಮಡಿ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಳ ಅಪರೂಪದ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Triple Eyewalls&quot;&gt;{{cite web | author=McNoldy, Brian D. | title=Triple Eyewall in Hurricane Juliette | year=2004 | publisher=Bulletin of the American Meteorological Society: Vol. 85, pp. 1663–1666 | url=http://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/BAMS-85-11-1663 | format=PDF }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ಕಂದಕಗಳು ===
''ಕಂದಕವು''  ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಗಾಳಿ, ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯಾಸ - ಪ್ರಬಲವಾದ ಹರಿವಿನಿಂದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಿಲ್ಲದ ಏಕಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಥವಾ ಹೊರಭಾಗದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಉಂಗುರುದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Rapid Filamentation&quot;&gt;{{cite web | author=Rozoff, C. M., W. H. Schubert, B. D. McNoldy, and J. P. Kossin | title=Rapid filamentation zones in intense tropical cyclones | year=2006 | publisher=Journal of the Atmospheric Sciences: Vol. 63, pp. 325–340 | url=http://www.ssec.wisc.edu/~kossin/articles/Rozoffetal2006.pdf | format=PDF | accessdate=2007-11-16 | archive-date=2007-11-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071128025331/http://www.ssec.wisc.edu/~kossin/articles/Rozoffetal2006.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವು ''ತೀವ್ರ ವೇಗದ ನಾರುಳ್ಳ ವಲಯದ '' ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಗಾಳಿಯು ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ವೇಗವು ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರಯಾಸ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಸುಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬಹುಶಃ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.

=== ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ===
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಂಡ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ''ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು '' ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುತ್ತುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುಸುಳಿಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಚಿಕ್ಕ &quot;ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಳಿಗಳಿಗೆ&quot; ಮೂಲ ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅವು ತದ್ರೂಪವಾಗಿವೆ. ಈ ಸುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ ಹತ್ತರಷ್ಟು ಗಾಳಿಯ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು. ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರಚಂಡತೆಯ ಅವಧಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಗಾಳಿಗಳು ಒಂದು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ದಾಟಲು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಸಂಗತಿಗಳು ಅವಲೋಕನಾತ್ಮಕವಾಗಿ,&lt;ref name=&quot;Vortical Swirls&quot;&gt;{{cite web | author=Kossin, J. P., B. D. McNoldy, and W. H. Schubert | title=Vortical swirls in hurricane eye clouds | year=2002 | publisher=Monthly Weather Review: Vol. 130, pp. 3144–3149 | url=http://www.ssec.wisc.edu/~kossin/articles/kossin_etal_2002.pdf | format=PDF | accessdate=2007-11-16 | archive-date=2007-11-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071128025326/http://www.ssec.wisc.edu/~kossin/articles/kossin_etal_2002.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ&lt;ref name=&quot;Experimental Study&quot;&gt;{{cite web | author=Montgomery, M. T., V. A. Vladimirov, and P. V. Denissenko | title=An experimental study on hurricane mesovortices | year= 2002 | publisher=Journal of Fluid Mechanics: Vol. 471, pp. 1–32 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayFulltext?type=1&amp;fid=128928&amp;jid=FLM&amp;volumeId=471&amp;issueId=-1&amp;aid=128927}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Mesovortices&quot;&gt;{{cite web | author=Kossin, J. P., and W. H. Schubert | title=Mesovortices, polygonal flow patterns, and rapid pressure falls in hurricane-like vortices | year=2001 | publisher=Journal of the Atmospheric Sciences: Vol. 58, pp. 2196–2209 | url=http://www.ssec.wisc.edu/~kossin/articles/kos_sch2001.pdf | format=PDF | accessdate=2007-11-16 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ ಭೂಲುಸಿತದ ನಂತರ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅ&lt;ಶಗಳಾಗಿವೆ. ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗುವ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು (ಒಂದು ನಡುವಿನ ಚಂಡಮಾರುತವು ) ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಬಹುದು. ಭೂಕುಸಿತದಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣವಲಯ ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಚಲನೆಯ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಯು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಕುಗ್ಗಲು ನಡುವಿನ ಸುಳಿಗಳು ದಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

=== ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಪ್ರಭಾವ ===
[[File:Hurricane Wilma eye.jpg|thumb|250px|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೇಲಿದ್ದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2005 ರಲ್ಲಿ, 08:22 CDT (13:22 UTC) ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಮಾ ಕಣ್ಣಿನ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೇವಲ 882 ಎಂಬಾರ್ (26.06 inHg)ನ ಗರಿಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರ ಒತ್ತಡದ ಸಹಿತ, ವಿಲ್ಮ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಉಗ್ರತೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು &lt;ref name=&quot;Wilma TCR&quot;&gt;[42]&lt;/ref&gt; ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯು ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಹೊರಗೆ ಜಾರುವಲ್ಲಿ, ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಪ್ರಭಾವವೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಒಂದು ಸೂಜಿಯ ತೂತು ಕಣ್ಣಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.]]
''ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಪರಿಣಾಮವು '' ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರದ ಸಹಿತ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯ ಮೋಡಗಳ ತಿರುಗುವ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಒಂದು ತೆರೆದ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೋಲುವ ನೋಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಯಾವಾಗಲೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಯೂ, ಚಂಡಮಾರುತದ ತಳದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂಯಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಸಹಿತ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಹ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಜಾರುವ ಮೂಲೆಗಳುಳ್ಳ ವೇಗಮಾನದ ಒಂದು ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೇರಿಸುವಂತ ಸಮಾನ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಏರುತ್ತಿರವ ಗಾಳಿಯು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ang_mom_0&quot;&gt;{{cite web | author=Hawkins, H. F., and D. T. Rubsam | title=Hurricane Hilda, 1964: II. Structure and budgets of the hurricane on October 1, 1964 | year=1968 | publisher=Monthly Weather Review: Vol. 96, pp. 617–636 | url=http://docs.lib.noaa.gov/rescue/mwr/096/mwr-096-09-0617.pdf | format=PDF | access-date=ನವೆಂಬರ್ 23, 2010 | archive-date=ನವೆಂಬರ್ 28, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071128025324/http://docs.lib.noaa.gov/rescue/mwr/096/mwr-096-09-0617.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ang_mom_1&quot;&gt;{{cite web | author=Gray, W. M., and D. J. Shea | title=The hurricane's inner core region: II. Thermal stability and dynamic characteristics | year=1973 | publisher=Journal of the Atmospheric Sciences: Vol. 30, pp. 1565–1576 | url=http://ams.allenpress.com/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1175%2F1520-0469(1973)030%3C1565%3ATHICRI%3E2.0.CO%3B2 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ang_mom_2&quot;&gt;{{cite web | author=Hawkins, H. F., and S. M. Imbembo | title=The structure of a small, intense hurricane—Inez 1966 | year=1976 | publisher=Monthly Weather Review: Vol. 104, pp. 418–442 | url=http://ams.allenpress.com/archive/1520-0493/104/4/pdf/i1520-0493-104-4-418.pdf | format=PDF }}{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಗತಿಯು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಇಳಿಜಾರಿನ ವಿಷಯವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

=== Eye-like ಫೆಅತುರೆಸ್ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ಗು ===

ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ರಚನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯುಗ್ರ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿ ಉಷ್ಣದ ಹರಿವು ಗೈರುಹಾಜರಾದಂತಹ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಪರಿಚಲನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೈ ಈ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಪ್ರಚಂಡತೆಯುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಹಾಗೂ ಸಫೈರ್ - ಸಿಂಪ್ಸ್ನ್ ಸ್ಕೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬಲ ೧ ರ ವೇಗದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಘಂಟೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ೫೦ ಮೈಲಿಗಳ ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಹೊಂದಿದಾಗ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಜಾನ್ ಎಲ್. ಬೆವೆನ್  [http://www.nhc.noaa.gov/archive/2005/dis/al262005.discus.003.shtml? ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಸ್ಟಾರಮ್ ಬೀಟಾ ಡಿಸ್ಕಷನ್ ನಂಬರ್ 3.] ಮರಳಿಪಡೆದುದು ೨೦೦೮-೧೦-೧೭.&lt;/ref&gt; ಈ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಅಲೆಯ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಡುಗೆಂಪು ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗದ ಉಪಗ್ರಹದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;TRMM&quot;&gt;ಫ್ರಾಂಕ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಸಿ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್. [http://sciencepolicy.colorado.edu/about_us/meet_us/roger_pielke/workshops/trmm/presentations/marks.pdf TRMM ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ - ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ನಿರೂಪಣೆ, ] ಮರಳಿಪಡೆದುದು ೨೦೦೮-೧೦-೧೭.&lt;/ref&gt; ಈ ಲಕ್ಷಣದ ವಿಕಸನವು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮಾಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಣ್ಣಿನ ರಚನೆಗೆ ತದ್ರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವು ಲಂಬವಾದ ಗಾಳಿಯ ಕತ್ತರಿಸುವಕಾರಣ ಸಮತಲವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web
|author=Jacksonville Weather Forecast Office
|title=STORM project
|url=http://www.srh.noaa.gov/jax/storm/storm.shtml
|accessdate=2008-03-12
|publisher=[[NOAA]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|author=Daniel Brown and Lt. Dave Roberts
|work=[[National Hurricane Center]]
|title=Interpretation of passive microwave imagery
|url=http://www.srh.noaa.gov/jax/storm/presentations/displayable/2007_NHC_microwave/player.html
|accessdate=2008-03-12
|publisher=[[NOAA]]}}&lt;/ref&gt;

== ಅಪಾಯಗಳು ==
ಕಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಾಂತ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಆಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಸಮುದ್ರದಾಚೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ತರಂಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆದರೂ ಅಲೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಒಮ್ಮುಖವಾಗಿ, ಅಮಿತ ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ, ಮೋಸದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಕಟ್ಟಬಲ್ಲವು. ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಅಲೆಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ವರ್ಗ ನಾಲ್ಕರ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಾದಾಗ, ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಐವಾನ್ ನ ಅಳತೆಗಳು, ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯ ಬಳಿಯ ಅಲೆಗಳು ಶೃಂಗದಿಂದ ತಳದವರೆಗೆ ೪೦ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ (೧೩೦ ಅಡಿಗಳು) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವೆಂದೂ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal
| author= David W. Wang, Douglas A. Mitchell, William J. Teague, Ewa Jarosz, Mark S. Hulbert
| title= Extreme Waves Under Hurricane Ivan
| journal = Science
| url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/full/309/5736/896
| volume = 309
| issue = 5736
| pages = 896
| pmid= 16081728
| doi= 10.1126/science.1112509
| year= 2005
}}&lt;/ref&gt;

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಆಚೆ ದಾಟಿದಾಗ ನಷ್ಟವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿವಾಸಿಗಳು, ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಮುಗಿಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದು, ಹೊರಗಡೆ ಅಲೆದಾಡುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ.  ನಂತರ ಅವರು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅತ್ಯುಗ್ರ ಗಾಳಿಗಳಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನದ ಸೇವೆಯು ಕಣ್ಣು ದಾಟಿಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬರುವುದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=National Weather Service Southern Region Headquarters | title=Tropical Cyclone Safety | date=January 6, 2005 | publisher=[[National Weather Service]] | accessdate=2006-08-06 | url = http://www.srh.noaa.gov/srh/jetstream/tropics/tc_safety.htm}}&lt;/ref&gt;

== ಇತರ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ==
ಕೇವಲ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕವಾಗಿ &quot;ಕಣ್ಣುಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ,&lt;ref name=&quot;FAQ eye&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AMS glossary&quot;&gt;[http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=eye1 ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211085234/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=eye1 |date=2012-02-11 }}. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮೆಟೀರಿಯಾಲಜಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಮರಳಿ ಪಡೆದಿದ್ದು ೨೦೦೮-೦೨-೧೦.&lt;/ref&gt; ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಇತರ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ:

=== ಧೃವದ ತಗ್ಗುಗಳು ===
ಧೃವದ ತಗ್ಗುಗಳು [[ಧ್ರುವ|ಧೃವಗಳ]] ಬಳಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೆಸ್ಸೊಸ್ಕೇಲ್ ಹವಾಮಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥಗಳಾಗಿವೆ (ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ೧೦೦೦ ಕಿ. ಮೀ ಗಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾದ).{{convert|600|mi|km}}  ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತೆ, ಅವು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಿಸಿನೀರಿ ಮೇಲೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡು, ಆಳವಾದ ಉಷ್ಣದ ಹರಿವಿನ (ಗುಡುಗು ಮಿಂಚುಳ್ಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು) ಲಕ್ಷಣದ ಸಹಿತ, ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತದ ಬಲ (ಘಂಟೆಗೆ ೫೧ ಕಿ.ಮೀ, ೩೨ ಕಿ.ಮೀ) ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತಲ್ಲದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ|ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ]] ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೂ ಇದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ (ಕೆಲವು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಿಂತ, ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ). ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಸಹ, ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಗೋಡೆ ಹಾಗೂ ಮಳೆ/ ಮಂಜಿನ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶುದ್ಧ ಕಣ್ಣಿನ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಅವು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಮಾನರೂಪವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://nsidc.org/arcticmet/patterns/polar_low.html| title = Polar Lows| accessdate = 2007-01-24| author = [[National Snow and Ice Data Center]]| archive-date = 2013-02-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20130204205527/http://nsidc.org/arcticmet/patterns/polar_low.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ===
[[File:GreatBlizzardof2006.jpg|thumb|250px|2006 ರ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹಿಮದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ತನ್ನ ತುಟ್ಟತುದಿಯ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಕಣ್ಣಿನಂತಹ ರಚನೆಯ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು (ಇಲ್ಲಿ ದೆಲ್ಮೆರ್ವ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವದ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು).]]
[[File:PIA08333 Saturn storm.jpg|thumb|ಶನಿ ಗ್ರಹದ ದಕ್ಷಿಣ ಧೃವದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಂತಹ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಹತ್ತಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಕಣ್ಣಿನ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.]]
ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಗಾಳಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತೂಕವುಳ್ಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಸುಮಾರಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಠ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಏಳು ಹಾಗೂ ಯುರೋಪಿನ ಗಾಳಿಯುಳ್ಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅದು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಉಷ್ಣದ ಹರಿವಿಲ್ಲದ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾದವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಯುಭಾರ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒತ್ತಡದ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಣ್ಣು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಹಿಂಬದಿಯ ತುದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಕಂಡುಬರುವುದು.&lt;ref name=&quot;WarmSeclusionCycMet&quot;&gt;{{cite web
 | title = Warm seclusion cyclone climatology | author = Maue, Ryan N. | publisher = [http://ams.confex.com/ American Meteorological Society Conference] | date = 2006-04-25 | url = http://ams.confex.com/ams/27Hurricanes/techprogram/paper_108776.htm | accessdate = 2006-10-06 }}&lt;/ref&gt;

=== ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ===
ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಕೆಲವು ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳಾಗಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವು ಒಂದು ಕಣ್ಣು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಲ್ಲ. ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಎತ್ತರದ ಗಾಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಸಹಿತ, ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿಜವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಕೇಂದ್ರವು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಸೇರಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;subtrop 1&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.usatoday.com/weather/hurricane/2003-04-22-subtropical-storms_x.htm| title = Weather Basics: Subtropical storms| accessdate = 2006-09-15| last = Cappella| first = Chris| date = April 22, 2003| work = [[USA Today]]}}&lt;/ref&gt;

=== ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ===
ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ಭೂಮಿಯಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿನಾಶಕಾರಕ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಿವೆ, ಗಾಳಿಯ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ತಂಭಾಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ - ಒಂದೇ - ಸುಳಿಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಬಹು - ಸುಳಿಯ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು, ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ, ಸ್ವತಃ ಸಣ್ಣ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ, ''ಚಿಕ್ಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಳಿಗಳನ್ನು '' ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳ ಈ ಎರಡೂ ಬಗೆಗಳು, ಕೆಲವು ಪವನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ &quot;ಕಣ್ಣುಗಳು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಶಾಂತವಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಊಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹವಾಮಾನದ ರಾಡಾರ್ ಗಳಿಂದ&lt;ref name=&quot;tornado 1&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.sciencenews.org/pages/sn_arc99/5_15_99/fob1.htm| title = Oklahoma Tornado Sets Wind Record| accessdate = 2006-09-15| last = Monastersky| first = R.| date = May 15, 1999| work = [[Science News]]| archive-date = 2013-04-30| archive-url = https://web.archive.org/web/20130430015716/http://www.sciencenews.org/pages/sn_arc99/5_15_99/fob1.htm| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಡೋಪ್ಲರ್ ವೇಗದ ಅವಲೋಕನಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿ ವಿವರಗಳಿಂದ ಬಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref name=&quot;tornado 2&quot;&gt;{{cite web| url = http://docs.lib.noaa.gov/rescue/mwr/058/mwr-058-05-0205.pdf| title = Seeing the Inside of a Tornado| accessdate = 2006-09-15| author = Justice, Alonzo A.| year = 1930| month = May| format = [[Portable Document Format|PDF]]| work = [[Monthly Weather Review]]| pages = 205–206}}&lt;/ref&gt;

===ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು===
ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಹೊಂದಿರುವ [[ಶನಿ|ಶನಿಗ್ರಹದ]] ದಕ್ಷಿಣ ಧೃವಕ್ಕೆ ಬೀಗಹಾಕಿದ ಸುಂಟರಗಾಳಿಯಂತಹ[[ಚಂಡಮಾರುತ|ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು]] ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಸಿನಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯು ನೋಡಿತ್ತೆಂದು [[ನಾಸಾ]] ವರದಿಮಾಡಿತು. ಈ ಅವಲೋಕನವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಮೋಡಗಳು ಭೂಮಿಯ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ (ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯಿಂದ ಗುರುಗ್ರಹದ ದೊಡ್ಡ ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಣ್ಣುಗೋಡೆ ಅವಲೋಕಿಸಲು ಆದ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://saturn.jpl.nasa.gov/news/press-release-details.cfm?newsID=703|title=NASA Sees into the Eye of a Monster Storm on Saturn|publisher=[[ನಾಸಾ]]|date=2006-11-09|accessdate=November 10, 2006|archive-date=2011-10-05|archive-url=https://www.webcitation.org/62DA9W8s8?url=http://saturn.jpl.nasa.gov/news/press-release-details.cfm?newsID=703|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಶುಕ್ರ|ಶುಕ್ರಗ್ರಹದ]] ಎರಡು ಧೃವಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಸುಳಿಗಳು [http://www.esa.int/esa-mmg/mmg.pl?b=b&amp;amp;type=I&amp;amp;mission=Venus%20Express&amp;amp;single=y&amp;amp;start=5 ] ಎರಡು ಕಂಬದ ಒಂದು ಕಣ್ಣು ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಯುರೋಪಿನ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಎಜನ್ಸಿಯ ವೀನಸ್ ಎಕ್ಸಪ್ರಸ್ ಮಿಷನ್ ನಿಂದ ಗಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Venus Express&quot;&gt;{{cite journal |last=Piccioni |first=G. |coauthors=et al. |title=South-polar features on Venus similar to those near the north pole |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume= 450|issue=450 |pages=637–40 |date=2007-11-29 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v450/n7170/abs/nature06209.html |doi=10.1038/nature06209 |pmid=18046395 }}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಳಿಯ ತ್ರಿಜ್ಯ
* ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಲೆ
* [[ಚಂಡಮಾರುತ|ಪ್ರದೇಶಾನುಸಾರ ಚಂಡಮಾರುತ]]

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/tcfaqHED.html ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಸಿಯಾನೊಗ್ರಾಫಿಕ್ &amp; ಮೀಟಿಯೊರೊಲೊಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟೊರಿ]
* [http://www.atl.ec.gc.ca/weather/hurricane/hurricanes9.html#eye ಕೆನೇಡಿಯನ್ ಹರ್ರಿಕೇನ್ ಸೆಂಟರ್: ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಶಬ್ದದ ಪಾರಿಭಾಷಿಕಕೋಷ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002040835/http://www.atl.ec.gc.ca/weather/hurricane/hurricanes9.html#eye |date=2006-10-02 }}

{{DEFAULTSORT:Eye (Cyclone)}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಸುಳಿಗಳು]]</text>
      <sha1>0vpkpg23bkgfda4ar74bycmrb0vfz06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26759</id>
    <revision>
      <id>1435373</id>
      <parentid>1342940</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58858" sha1="rsuyhfrcpqlm99sbxoq9y9gsimw1fli" xml:space="preserve">{{Citations missing|article|date=January 2008}}
{{Infobox Scientist 
|name = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan
|image =
|caption = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan 
|birth_date = {{birth date|1940|10|24|df=y}} [[Ernakulam]], [[Kerala]]
|birth_place = 
|death_date = 
|death_place = 
|residence =  [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] India 
|nationality = [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] Indian
|field = [[Astronomy]]/Space Research including [[Science]], [[Technology]] and Applicastions
|work_institution =[[National Institute of Advanced Studies]]; [[Indian Space Research Organisation]]
|alma_mater =  Bachelor of Science with Honours,  Master of Science degrees in Physics from [[Bombay University]] and Ph.D. ([[Astronomy &amp; Astrophysics]]), ೧೯೭೧ from [[Physical Research Laboratory]], [[Gujarat University]] 
|doctoral_advisor = 
|doctoral_students = 
|known_for  = Pioneering contributions to India’s space programme 
|prizes = [[Padma Shri]], [[Padma Bhushan]] and [[Padma Vibhushan]]
|religion = 
|footnotes = 
}}

ಡಾ.'''ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್'''  (೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೦ – ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫) ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲಸಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ)ದ]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994-2003)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |title=Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994–2003) |date=2016 |publisher=[[Indian Space Research Organisation]] |access-date=22 December 2016 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925204231/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] ೨೦೦೩-೨೦೦೯) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು&lt;ref&gt;&lt;https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181020223829/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |date=2018-10-20 }}&gt;&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://planningcommission.nic.in/aboutus/orgn.html |title=Planning Commission Organisation |work=Shivap |accessdate=2009-12-03}}&lt;/ref&gt;.ಹಾಗೆಯೇ ಇವರು 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ 2009 ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೮೨), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (೧೯೯೨) ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೦).

== ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ೨೦೦೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ೯ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ (ಇನ್ಸಾಟ್-೨) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿಉಪಗ್ರಹಗಳು (ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಮತ್ತು ೧ಬಿ) ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಭಾಸ್ಕರ-I ಮತ್ತು II ರ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಉಡಾವಣಾ [[ವಾಹನ]]ಗಳಾದ ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿ, ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿಎಂಕೆ-III ಯ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -೧ಸಿ ಮತ್ತು ೧ಡಿ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹೊಸ ಯುಗದ ಇನ್ಸಾಟ್ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -ಪಿ೩/ಪಿ೪ ರ ಸಫಲವಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಂದ್ರಾಯಣ-Iರ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಗ್ರಹಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ೬ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್  ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಅಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯು ಕೂಡ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ಫಿಸಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಹೈ ಎನರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೨೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ==
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು
*೨೦೦೩ ನಂತರ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ)
* ೧೯೯೪ - ೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಂಡಳಿ/ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೯೦ - ೧೯೯೪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೬ - ೧೯೮೯ ಸಹಯೋಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೪ - ೧೯೮೬ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೦ - ೧೯೮೯ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೯ - ೧೯೮೩ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-II ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೬ - ೧೯೮೦ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-I ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು

== ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳು ==
*೨೦೦೫-೨೦೦೬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (INAE)
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (IISc)
*೨೦೦೦-೨೦೦೫ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್
*೨೦೦೦ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (RRI)
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಸದಸ್ಯರು, ಐಐಟಿಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ರೂರ್ಕಿ
*೨೦೦೨-೨೦೦೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨-೦೩
*೧೯೯೫-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ.
*೨೦೦೪  ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಆರ್ಯಭಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಎಆರ್‌ಐಇಎಸ್), ನೈನಿತಾಲ್ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ರಾಜಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಂಡಳಿ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಧನ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೭-೨೦೧೧ ಸದಸ್ಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ, ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್-ಪಿಳನಿ, ರಾಜಸ್ತಾನ
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಸಮೂಹ, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦೨೦  ಗುರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಇಂಡಿಯ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ
*೨೦೦೯ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (FASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎಫ್ಎನ್ಎ)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FNASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಎಫ್ಎನ್‌ಎಇ)
*ಫೆಲೋ, ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ASI)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಲೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಫೋರಂ (ಎನ್‌ಟಿಎಫ್)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಟ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಐಎಂಎಸ್)
*ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗಣ್ಯ ಫೆಲೋ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಇಟಿಇ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕೇರಳ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಕೆಎಎಸ್)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಐಸಿಇ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಪಿಎ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಐಎಸ್ಆರ್ಎಸ್)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಎಸ್‌ಸಿಎ)

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (೧೯೮೨  ರಿಂದ).
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕ್ಸ್ (೧೯೮೫ ರಿಂದ).
*ಫೆಲೋ, ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (೧೯೯೬  ರಿಂದ).
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಯುಕೆ (೨೦೦೬  ರಿಂದ)
*ಅಕಾಡೆಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೬)
*ಟ್ರಸ್ಟೀ, ನೆಹರು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (೨೦೦೭)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಸೈಪ್ರಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರೂಪ್ 
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಚೀನಾ ಎಮಿನೆಂಟ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದದ್ದು

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಶ್ರೀ. ಹರಿ ಓಂ ಆಶ್ರಮ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಮಿ ಪ್ರೇರಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
*ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)
*ಶ್ರೀ. ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾಸಿನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನೀಡುವ ಕೆ.ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೧೯೯೫  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿ (೧೯೯೫)
*ಎಫ್ಐಎಇ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ೧೯೯೫  ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬) ಈಚಲಕಾರಂಜಿ
*ಐಎಸ್‌ಸಿಎಯ ಜಿ.ಪಿ. ಚಟರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಪಿ. ಬಿರ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಗೋಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಗೋಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬಿರೇನ್ ರಾಯ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೧೯೯೮)
*ಸುಬ್ಬರಾಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರ ವಿದ್ಯಾ ರತ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಮುರಳಿ ಎಮ್.ಚುಗಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಸ್ಮಾರಕ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅವರು ನೀಡುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅವರಿಂದ ಐಜಿಯು ಮಿಲೇನಿಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*೮೭ ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ೧೯೯೯ -೨೦೦೦  ನೇ ಸಾಲಿನ ಎಮ್.ಎನ್. ಸಾಹಾ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೦)
*ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪದಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೦’(೨೦೦೧)
*ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೨೮ /೧೨ /೨೦೦೧  ರಂದು ನೀಡಿದ ‘೪ನೇ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೧)
*ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಅವರ ‘ರತೀಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ’(೨೦೦೨)
*ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’(೨೦೦೨)
*ಗುಜರಮಲ್ ಮೋದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನಾವಿನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಜಿ.ಎಮ್.ಮೋದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಕಾಸ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಉತ್ಕೃಷ್ಚತೆಗಾಗಿ ಜೆಪ್ಪಿಯಾರ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚೆನ್ನೈಯವರು ನೀಡುವ ೮ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
*ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್, ಕಲ್ಲತ್ತಾ ಅವರು ನೀಡುವ ‘೬ನೇ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೩’(೨೦೦೩)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಚಂಡೀಘಡ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಆಶುತೋಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಸೆಂಟೆನೇರಿಯನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಚೆನ್ನೈನವರು ನೀಡುವ ‘ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
*ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಜೈಪುರದವರು ನೀಡುವ ‘ಪ್ರೊ. ಎಮ್.ಎನ್.ಸಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ'(೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ದೆಹಲಿಯವರು ನೀಡುವ ೨೦೦೪  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿನ ‘ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಮುಂಬಯಿಯವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಬಲವಂತಬಾಯಿ ಪಾರೇಖ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೨೦೦೫’(೨೦೦೫)
*ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದವರು ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೩’(೨೦೦೫)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಲಖ್ನೋದವರು ನೀಡುವ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ – IIM ಲಖ್ನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೬’ (೨೦೦೬)
*ರುಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ ಮಂಡಳಿಯವರ ರಾಮನಾರಾಯಣ ರುಯಾ ಕಾಲೇಜು ಅವರು ನೀಡುವ ದಿ ಜುವೆಲ್ ಆಫ್ ರುಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್. ೨೦೦೭
*ಉದಯಪುರದಲ್ಲಿನ ಮೇವಾರದ ಮಹಾರಾಣಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಮಹಾರಾಣಾ ಉದಯ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೮
*ರಾಜಯೋಗೀಂದ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ, ಮೈಸೂರು, ೧೮ ನೇ ಜುಲೈ ೨೦೦೮
*ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ೯೬ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ೩ ನೇ ಜನವರಿ ೨೦೦೯, ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್
*ಪೂಜ್ಯ ಪಳಶಿ ರಾಜಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಕೇರಳ ಅವರು ನೀಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯
*ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಧುರಿ ತಾತಾಚಾರಿ ಅವರ. ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೯  ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪  ರಂದು

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಸೋವಿಯತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಇಂಟರ್‌ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
**ಏರ್ ಬ್ರೀತಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಓಎಬಿಇ) ಗಾಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರು ನೀಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  (೨೦೦೧)
*ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್, ಟರ್ಕಿ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರೂಕ್ ಪದಕ’(೨೦೦೪)
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಎಎಫ್), ವಾಂಕೋವರ್, ಕೆನಡಾ (೨೦೦೪) ಅವರ ಅಲ್ಲಾನ್ ಡಿ ಎಮಿಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸೆಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಸಿಂಗಾಪುರ ಇವರು ನೀಡುವ ‘ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೫)
*ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್(ಐಎಎ), ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ ಥಿಯೋಡೋರ್ ವೋನ್ ಕರ್ಮಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೭)
*ವಾರ್ಷಿಕ ಇಎಸ್ಆರ್ಐ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೂಸರ್ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ, ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ''ಮೇಕಿಂಗ್ ಎ ಡಿಫೆರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''  (೨೦೦೯)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.esri.com/company/about/facts.html |title=ESRI Lauds Dr. Krishnaswamy Kasturirangan for Making a Difference |work=GISuser |accessdate=2009-07-31 |archive-date=1998-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981205090451/http://www.esri.com/company/about/facts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ೧೬  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೪), ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೫), ಎಸ್.ವಿ.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ತಿರುಪತಿ (೧೯೯೬), ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅನಂತಪುರ (೧೯೯೮), ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೧೯೯೮), ರೂರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ರೂರ್ಕಿ (೧೯೯೯), ಐಐಟಿ, ಬಾಂಬೆ (೨೦೦೦), ಛತ್ರಪತಿ ಸಾಹೂ ಜೀ ಮಹಾರಾಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾನ್‌ಪುರ (೨೦೦೦), ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅಮೃತಸರ (೨೦೦೧), ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೨೦೦೨), ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐಜಿಎನ್‌ಓಯೂ), ನವದೆಹಲಿ (೨೦೦೩), ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚಂಡೀಗಢ (೨೦೦೩), ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ (೨೦೦೪), ಅಳಗಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾರೈಕುಡಿ (೨೦೦೬), ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮೈಸೂರು (೨೦೦೭); ಎಸ್ಆರ್ಎಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೨೦೦೮)

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==
*ಪದ್ಮಶ್ರೀ : ೧೯೮೨
*ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (೧೯೯೨)
*ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ (೨೦೦೦)

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==

*ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ‘ಆಫೀಸರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್  ದಿ’ಹಾನರ್’ (೨೦೦೨) ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ==

*ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷಱು (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು), ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೩-೨೦೦೫)
*ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಉಪ-ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೧೯೯೨-೯೩)
*ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಐಇಇಇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೪-೨೦೦೦)
*ಸದಸ್ಯರು, ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬ್ಯೂರೋ (೧೯೯೪-೨೦೦೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ (ಸಿಇಓಎಸ್) (೧೯೯೭-೯೮).
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಯುಎನ್-ಇಎಸ್‌ಸಿಎಪಿ ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೯-೨೦೦೦).
*ಸದಸ್ಯರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೦೧-)
*ಸದಸ್ಯರು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐೆಸ್‌ಯು)ದ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
*ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, “ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ” ದ ಕುರಿತಾಗಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೨-೨೦೦೩)
*ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಲಂಡನ್ (೨೦೦೯ ರ ನಂತರ)

== ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ==

ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೪೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ೬೦ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರು ಸುಮಾರು ೩೦೯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎನ್.ಸಾಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಮೂರನೇ ದರ್ಬಾರಿ ಸೇತ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ; ೨೮ ನೇ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್; ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಥಾರಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]]; ಶ್ರೀ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ, ಕೊಲಂಬೋ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇವರು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಇವುಗಳು ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ಉಡಾವಣೆಯ ೫೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]ನ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಮನುಕುಲದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ: ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳು’ ಎಂಬ ಕುರಿತಾಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಏಷ್ಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

==ನಿಧನ==
೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Apr/25/former-isro-chief-k-kasturirangan-passes-away-in-bengaluru-2&lt;/ref&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml''ಬಲೂನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಸ್ ಇನ್ 20 -೨೦೦ ಕೆಇವಿ ರೇಂಜ್''   ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲೂ. ನೇರೂಕರ್ ಅವರಿಂದ. (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ರೆಸಿ., 74, 5139, 1969)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223334/http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಆಸ್ಟ್ರಾನೋಮಿಕಲ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್ ಅಟ್ ಬಲೂನ್ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ರೆಸಿ., ಸ್ಪೇಸ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಸಂ.76, ಪು.3527, 1971)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ''ಲೋ ಎನರ್ಜಿ ಅಟ್‌ಮಾಸ್‌ಫಿಯರ್ ಗಾಮಾ ರೇಸ್ ನಿಯರ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಈಕ್ವೇಟರ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಪ್ಲಾನೆಟ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸ್ಪೇಸ್‌. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.20, ಪು.1961-1977, 1972)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ಹಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಎಮಿಶನ್ ಫ್ರೊಮ್ ಹೆಚ್ಇಆರ್ X-೧''  ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎ.ಕೆ. ಜೈನ್, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಬಿ. ಜಯಂತಿ, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೪೬, ಸಂ.೧೫೫, ಪು.&amp;nbsp;೧೦೭-೧೦೮,೧೯೭೩)
*''ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ GX ೧೭ + ೨ ಎಂಡ್ GX ೯ + ೯ ಫ್ರೊಮ್ ಆರ್ಯಭಟ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್.ರಾವ್, ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎಮ್.ಎಸ್.ರಾಧಾ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೬೦, ಸಂ. ೫೫೪೮, ಪು.&amp;nbsp;೨೨೬-೨೨೭, ೧೯೭೬)
* ''ದಿ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್''  ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ (೧೯೭೯)
* ''ಸ್ಪೇಸ್ - ಇನ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಿನ್ಸ್ (ಎ ಫೆಸ್ಟ್‌ಶ್ರಿಫ್ಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊ ಯು ಆರ್ ರಾವ್)''  ಆರ್.ಕೆ ವರ್ಮಾ, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಎಸ್. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಬಿ.ಹೆಚ್. ಸುಬ್ಬರಾಯ ಅವರಿಂದ (೧೯೯೨)
* ''ರೋಲ್ ಆಫ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಆರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೬)
* ''ದಿ ಜಿಯೋಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಕೆ ಕೊಚ್ಚಾರ್ ಅವರಿಂದ
* ''ಹ್ಯೂಮನ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಪೇಸ್''  (ಆಹಾರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)
* ''ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್: ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಟೀಚರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಜೆ ಎಲ್ ಫೆಲ್ಲಸ್, ಎಸ್ ಸಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಆರ್ ಎಸ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಜೆ ರೈಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೭)
*[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ ''ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿನಾರಿಯೋ ಎಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಥ್ರಸ್ಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ (ಫೋಟೋನಿರ್ವಾಚಕ, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. 23, ಸಂ. 1, ಪು. 1995)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm ''ಓಷಿಯನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಪಿ.ಎಸ್.ದೇಸಾಯಿ, ಹೆಚ್. ಹೊನ್ನೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.78, ಸಂ.3, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2000)]
*''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್ – ಅಚೀವಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (‘ವಿಶನ್ ೨೧  ಸೆಂಚುರಿ’ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಮಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ೨೦೦೦)
*''ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಇವರ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ‘ ಟೆಕ್ನೋರಮಾ’, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ಬೇಸಿಗೆ ಸಂಚಿಕೆ)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm ''ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಫ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.87, ಸಂ.5, ಪು 584-601,2004)]
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ – ಟೂ ರೀಸೆಂಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಸರ್ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೪ (ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಟಣೆ ಘಟಕ,ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ)
*''ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಐಎನ್ಎಇ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. II, ಡಿಸೆ ೨೦೦೫)
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ – ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ.][https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf [ಡಾ. ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲ್, 20 ಜುಲೈ 2006 ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣ]
*''ಆನ್ ಕೊಯಲಿಷನ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸಂ. ೪೧, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು. ೩-೪, ಜುಲೈ-ಡಿಸೆ. ೨೦೦೭, ಪು.&amp;nbsp;೨೦೮-೨೧೦)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm ''ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸೆಕ್ಷನ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ – ಎ ಮಲ್ಟಿಡೈಮೆನ್ಶನಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಬಿ ರಜನಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ. 93, ಸಂ. 12, 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007)]
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 ''ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ: ಎ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ 50  ಇಯರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 (ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಸ್ಪೇಸ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸಂ. 23, ಪು. 159-166, 2007)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
*[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ''ದಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಓಲ್ಡರ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ಇನ್: ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೋಆಪರೇಶನ್ (ಸಂಪಾದಕರು : ಅಜೆಯ್ ಲೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಂಜನ್ ಸಿಂಗ್) ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್, ನವದೆಹಲಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ, ಪು. 29-41, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಓಡಿಸ್ಸಿ: ಎ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಮೊದಲ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕೊಲಂಬೋದ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ (ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ)ಯ ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ೨೦೦೯

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
*[http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿರುವ ಡಾ. ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸ್ವವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015034621/http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm |date=2007-10-15 }}
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ : ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನ],ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಎಸ್ಎಆರ್‌ಸಿ)ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ೨೦೦೬  ನೆಯ ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ

{{start}}
{{s-gov}}
{{succession box|title=[[Chairman of the Indian Space Research Organization|ISRO Chairman]]|before=[[Udipi Ramachandra Rao|U. R. Rao]]|after=[[G. Madhavan Nair]]|years=1994 - 2003}}
{{end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{reflist|2}}

{{Indian space program}}
{{SSBPST recipients in Engineering Science}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Kasturirangan, Krishnaswami
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION =
| DATE OF BIRTH     =24 October 1940
| PLACE OF BIRTH    =
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
{{DEFAULTSORT:Kasturirangan, Krishnaswami}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ನಾಮಾಂಕಿತ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೨೫ ನಿಧನ]]</text>
      <sha1>rsuyhfrcpqlm99sbxoq9y9gsimw1fli</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435374</id>
      <parentid>1435373</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58862" sha1="ah0l00ns0cvwbeumcfb1qjuzf4rllx9" xml:space="preserve">{{Citations missing|article|date=January 2008}}
{{Infobox Scientist 
|name = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan
|image =
|caption = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan 
|birth_date = {{birth date|1940|10|24|df=y}} [[Ernakulam]], [[Kerala]]
|birth_place = 
|death_date = 
|death_place = 
|residence =  [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] India 
|nationality = [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] Indian
|field = [[Astronomy]]/Space Research including [[Science]], [[Technology]] and Applicastions
|work_institution =[[National Institute of Advanced Studies]]; [[Indian Space Research Organisation]]
|alma_mater =  Bachelor of Science with Honours,  Master of Science degrees in Physics from [[Bombay University]] and Ph.D. ([[Astronomy &amp; Astrophysics]]), ೧೯೭೧ from [[Physical Research Laboratory]], [[Gujarat University]] 
|doctoral_advisor = 
|doctoral_students = 
|known_for  = Pioneering contributions to India’s space programme 
|prizes = [[Padma Shri]], [[Padma Bhushan]] and [[Padma Vibhushan]]
|religion = 
|footnotes = 
}}

ಡಾ.'''ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್'''  (೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೦ – ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫) ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲಸಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ)ದ]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994-2003)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |title=Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994–2003) |date=2016 |publisher=[[Indian Space Research Organisation]] |access-date=22 December 2016 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925204231/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] ೨೦೦೩-೨೦೦೯) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು&lt;ref&gt;&lt;https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181020223829/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |date=2018-10-20 }}&gt;&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://planningcommission.nic.in/aboutus/orgn.html |title=Planning Commission Organisation |work=Shivap |accessdate=2009-12-03}}&lt;/ref&gt;.ಹಾಗೆಯೇ ಇವರು 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ 2009 ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೮೨), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (೧೯೯೨) ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೦).

== ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ೨೦೦೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ೯ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ (ಇನ್ಸಾಟ್-೨) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿಉಪಗ್ರಹಗಳು (ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಮತ್ತು ೧ಬಿ) ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಭಾಸ್ಕರ-I ಮತ್ತು II ರ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಉಡಾವಣಾ [[ವಾಹನ]]ಗಳಾದ ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿ, ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿಎಂಕೆ-III ಯ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -೧ಸಿ ಮತ್ತು ೧ಡಿ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹೊಸ ಯುಗದ ಇನ್ಸಾಟ್ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -ಪಿ೩/ಪಿ೪ ರ ಸಫಲವಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಂದ್ರಾಯಣ-Iರ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಗ್ರಹಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ೬ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್  ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಅಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯು ಕೂಡ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ಫಿಸಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಹೈ ಎನರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೨೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ==
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು
*೨೦೦೩ ನಂತರ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ)
* ೧೯೯೪ - ೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಂಡಳಿ/ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೯೦ - ೧೯೯೪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೬ - ೧೯೮೯ ಸಹಯೋಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೪ - ೧೯೮೬ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೦ - ೧೯೮೯ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೯ - ೧೯೮೩ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-II ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೬ - ೧೯೮೦ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-I ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು

== ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳು ==
*೨೦೦೫-೨೦೦೬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (INAE)
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (IISc)
*೨೦೦೦-೨೦೦೫ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್
*೨೦೦೦ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (RRI)
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಸದಸ್ಯರು, ಐಐಟಿಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ರೂರ್ಕಿ
*೨೦೦೨-೨೦೦೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨-೦೩
*೧೯೯೫-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ.
*೨೦೦೪  ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಆರ್ಯಭಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಎಆರ್‌ಐಇಎಸ್), ನೈನಿತಾಲ್ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ರಾಜಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಂಡಳಿ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಧನ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೭-೨೦೧೧ ಸದಸ್ಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ, ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್-ಪಿಳನಿ, ರಾಜಸ್ತಾನ
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಸಮೂಹ, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦೨೦  ಗುರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಇಂಡಿಯ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ
*೨೦೦೯ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (FASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎಫ್ಎನ್ಎ)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FNASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಎಫ್ಎನ್‌ಎಇ)
*ಫೆಲೋ, ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ASI)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಲೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಫೋರಂ (ಎನ್‌ಟಿಎಫ್)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಟ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಐಎಂಎಸ್)
*ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗಣ್ಯ ಫೆಲೋ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಇಟಿಇ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕೇರಳ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಕೆಎಎಸ್)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಐಸಿಇ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಪಿಎ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಐಎಸ್ಆರ್ಎಸ್)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಎಸ್‌ಸಿಎ)

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (೧೯೮೨  ರಿಂದ).
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕ್ಸ್ (೧೯೮೫ ರಿಂದ).
*ಫೆಲೋ, ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (೧೯೯೬  ರಿಂದ).
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಯುಕೆ (೨೦೦೬  ರಿಂದ)
*ಅಕಾಡೆಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೬)
*ಟ್ರಸ್ಟೀ, ನೆಹರು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (೨೦೦೭)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಸೈಪ್ರಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರೂಪ್ 
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಚೀನಾ ಎಮಿನೆಂಟ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದದ್ದು

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಶ್ರೀ. ಹರಿ ಓಂ ಆಶ್ರಮ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಮಿ ಪ್ರೇರಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
*ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)
*ಶ್ರೀ. ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾಸಿನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನೀಡುವ ಕೆ.ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೧೯೯೫  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿ (೧೯೯೫)
*ಎಫ್ಐಎಇ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ೧೯೯೫  ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬) ಈಚಲಕಾರಂಜಿ
*ಐಎಸ್‌ಸಿಎಯ ಜಿ.ಪಿ. ಚಟರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಪಿ. ಬಿರ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಗೋಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಗೋಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬಿರೇನ್ ರಾಯ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೧೯೯೮)
*ಸುಬ್ಬರಾಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರ ವಿದ್ಯಾ ರತ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಮುರಳಿ ಎಮ್.ಚುಗಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಸ್ಮಾರಕ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅವರು ನೀಡುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅವರಿಂದ ಐಜಿಯು ಮಿಲೇನಿಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*೮೭ ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ೧೯೯೯ -೨೦೦೦  ನೇ ಸಾಲಿನ ಎಮ್.ಎನ್. ಸಾಹಾ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೦)
*ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪದಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೦’(೨೦೦೧)
*ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೨೮ /೧೨ /೨೦೦೧  ರಂದು ನೀಡಿದ ‘೪ನೇ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೧)
*ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಅವರ ‘ರತೀಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ’(೨೦೦೨)
*ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’(೨೦೦೨)
*ಗುಜರಮಲ್ ಮೋದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನಾವಿನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಜಿ.ಎಮ್.ಮೋದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಕಾಸ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಉತ್ಕೃಷ್ಚತೆಗಾಗಿ ಜೆಪ್ಪಿಯಾರ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚೆನ್ನೈಯವರು ನೀಡುವ ೮ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
*ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್, ಕಲ್ಲತ್ತಾ ಅವರು ನೀಡುವ ‘೬ನೇ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೩’(೨೦೦೩)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಚಂಡೀಘಡ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಆಶುತೋಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಸೆಂಟೆನೇರಿಯನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಚೆನ್ನೈನವರು ನೀಡುವ ‘ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
*ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಜೈಪುರದವರು ನೀಡುವ ‘ಪ್ರೊ. ಎಮ್.ಎನ್.ಸಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ'(೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ದೆಹಲಿಯವರು ನೀಡುವ ೨೦೦೪  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿನ ‘ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಮುಂಬಯಿಯವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಬಲವಂತಬಾಯಿ ಪಾರೇಖ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೨೦೦೫’(೨೦೦೫)
*ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದವರು ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೩’(೨೦೦೫)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಲಖ್ನೋದವರು ನೀಡುವ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ – IIM ಲಖ್ನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೬’ (೨೦೦೬)
*ರುಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ ಮಂಡಳಿಯವರ ರಾಮನಾರಾಯಣ ರುಯಾ ಕಾಲೇಜು ಅವರು ನೀಡುವ ದಿ ಜುವೆಲ್ ಆಫ್ ರುಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್. ೨೦೦೭
*ಉದಯಪುರದಲ್ಲಿನ ಮೇವಾರದ ಮಹಾರಾಣಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಮಹಾರಾಣಾ ಉದಯ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೮
*ರಾಜಯೋಗೀಂದ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ, ಮೈಸೂರು, ೧೮ ನೇ ಜುಲೈ ೨೦೦೮
*ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ೯೬ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ೩ ನೇ ಜನವರಿ ೨೦೦೯, ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್
*ಪೂಜ್ಯ ಪಳಶಿ ರಾಜಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಕೇರಳ ಅವರು ನೀಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯
*ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಧುರಿ ತಾತಾಚಾರಿ ಅವರ. ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೯  ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪  ರಂದು

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಸೋವಿಯತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಇಂಟರ್‌ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
**ಏರ್ ಬ್ರೀತಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಓಎಬಿಇ) ಗಾಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರು ನೀಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  (೨೦೦೧)
*ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್, ಟರ್ಕಿ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರೂಕ್ ಪದಕ’(೨೦೦೪)
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಎಎಫ್), ವಾಂಕೋವರ್, ಕೆನಡಾ (೨೦೦೪) ಅವರ ಅಲ್ಲಾನ್ ಡಿ ಎಮಿಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸೆಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಸಿಂಗಾಪುರ ಇವರು ನೀಡುವ ‘ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೫)
*ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್(ಐಎಎ), ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ ಥಿಯೋಡೋರ್ ವೋನ್ ಕರ್ಮಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೭)
*ವಾರ್ಷಿಕ ಇಎಸ್ಆರ್ಐ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೂಸರ್ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ, ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ''ಮೇಕಿಂಗ್ ಎ ಡಿಫೆರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''  (೨೦೦೯)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.esri.com/company/about/facts.html |title=ESRI Lauds Dr. Krishnaswamy Kasturirangan for Making a Difference |work=GISuser |accessdate=2009-07-31 |archive-date=1998-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981205090451/http://www.esri.com/company/about/facts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ೧೬  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೪), ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೫), ಎಸ್.ವಿ.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ತಿರುಪತಿ (೧೯೯೬), ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅನಂತಪುರ (೧೯೯೮), ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೧೯೯೮), ರೂರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ರೂರ್ಕಿ (೧೯೯೯), ಐಐಟಿ, ಬಾಂಬೆ (೨೦೦೦), ಛತ್ರಪತಿ ಸಾಹೂ ಜೀ ಮಹಾರಾಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾನ್‌ಪುರ (೨೦೦೦), ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅಮೃತಸರ (೨೦೦೧), ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೨೦೦೨), ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐಜಿಎನ್‌ಓಯೂ), ನವದೆಹಲಿ (೨೦೦೩), ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚಂಡೀಗಢ (೨೦೦೩), ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ (೨೦೦೪), ಅಳಗಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾರೈಕುಡಿ (೨೦೦೬), ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮೈಸೂರು (೨೦೦೭); ಎಸ್ಆರ್ಎಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೨೦೦೮)

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==
*ಪದ್ಮಶ್ರೀ : ೧೯೮೨
*ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (೧೯೯೨)
*ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ (೨೦೦೦)

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==

*ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ‘ಆಫೀಸರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್  ದಿ’ಹಾನರ್’ (೨೦೦೨) ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ==

*ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷಱು (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು), ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೩-೨೦೦೫)
*ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಉಪ-ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೧೯೯೨-೯೩)
*ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಐಇಇಇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೪-೨೦೦೦)
*ಸದಸ್ಯರು, ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬ್ಯೂರೋ (೧೯೯೪-೨೦೦೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ (ಸಿಇಓಎಸ್) (೧೯೯೭-೯೮).
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಯುಎನ್-ಇಎಸ್‌ಸಿಎಪಿ ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೯-೨೦೦೦).
*ಸದಸ್ಯರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೦೧-)
*ಸದಸ್ಯರು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐೆಸ್‌ಯು)ದ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
*ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, “ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ” ದ ಕುರಿತಾಗಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೨-೨೦೦೩)
*ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಲಂಡನ್ (೨೦೦೯ ರ ನಂತರ)

== ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ==

ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೪೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ೬೦ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರು ಸುಮಾರು ೩೦೯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎನ್.ಸಾಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಮೂರನೇ ದರ್ಬಾರಿ ಸೇತ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ; ೨೮ ನೇ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್; ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಥಾರಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]]; ಶ್ರೀ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ, ಕೊಲಂಬೋ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇವರು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಇವುಗಳು ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ಉಡಾವಣೆಯ ೫೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]ನ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಮನುಕುಲದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ: ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳು’ ಎಂಬ ಕುರಿತಾಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಏಷ್ಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

==ನಿಧನ==
೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Apr/25/former-isro-chief-k-kasturirangan-passes-away-in-bengaluru-2&lt;/ref&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml''ಬಲೂನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಸ್ ಇನ್ 20 -೨೦೦ ಕೆಇವಿ ರೇಂಜ್''   ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲೂ. ನೇರೂಕರ್ ಅವರಿಂದ. (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ರೆಸಿ., 74, 5139, 1969)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223334/http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಆಸ್ಟ್ರಾನೋಮಿಕಲ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್ ಅಟ್ ಬಲೂನ್ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ರೆಸಿ., ಸ್ಪೇಸ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಸಂ.76, ಪು.3527, 1971)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ''ಲೋ ಎನರ್ಜಿ ಅಟ್‌ಮಾಸ್‌ಫಿಯರ್ ಗಾಮಾ ರೇಸ್ ನಿಯರ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಈಕ್ವೇಟರ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಪ್ಲಾನೆಟ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸ್ಪೇಸ್‌. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.20, ಪು.1961-1977, 1972)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ಹಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಎಮಿಶನ್ ಫ್ರೊಮ್ ಹೆಚ್ಇಆರ್ X-೧''  ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎ.ಕೆ. ಜೈನ್, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಬಿ. ಜಯಂತಿ, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೪೬, ಸಂ.೧೫೫, ಪು.&amp;nbsp;೧೦೭-೧೦೮,೧೯೭೩)
*''ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ GX ೧೭ + ೨ ಎಂಡ್ GX ೯ + ೯ ಫ್ರೊಮ್ ಆರ್ಯಭಟ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್.ರಾವ್, ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎಮ್.ಎಸ್.ರಾಧಾ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೬೦, ಸಂ. ೫೫೪೮, ಪು.&amp;nbsp;೨೨೬-೨೨೭, ೧೯೭೬)
* ''ದಿ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್''  ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ (೧೯೭೯)
* ''ಸ್ಪೇಸ್ - ಇನ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಿನ್ಸ್ (ಎ ಫೆಸ್ಟ್‌ಶ್ರಿಫ್ಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊ ಯು ಆರ್ ರಾವ್)''  ಆರ್.ಕೆ ವರ್ಮಾ, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಎಸ್. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಬಿ.ಹೆಚ್. ಸುಬ್ಬರಾಯ ಅವರಿಂದ (೧೯೯೨)
* ''ರೋಲ್ ಆಫ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಆರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೬)
* ''ದಿ ಜಿಯೋಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಕೆ ಕೊಚ್ಚಾರ್ ಅವರಿಂದ
* ''ಹ್ಯೂಮನ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಪೇಸ್''  (ಆಹಾರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)
* ''ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್: ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಟೀಚರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಜೆ ಎಲ್ ಫೆಲ್ಲಸ್, ಎಸ್ ಸಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಆರ್ ಎಸ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಜೆ ರೈಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೭)
*[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ ''ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿನಾರಿಯೋ ಎಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಥ್ರಸ್ಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ (ಫೋಟೋನಿರ್ವಾಚಕ, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. 23, ಸಂ. 1, ಪು. 1995)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm ''ಓಷಿಯನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಪಿ.ಎಸ್.ದೇಸಾಯಿ, ಹೆಚ್. ಹೊನ್ನೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.78, ಸಂ.3, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2000)]
*''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್ – ಅಚೀವಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (‘ವಿಶನ್ ೨೧  ಸೆಂಚುರಿ’ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಮಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ೨೦೦೦)
*''ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಇವರ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ‘ ಟೆಕ್ನೋರಮಾ’, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ಬೇಸಿಗೆ ಸಂಚಿಕೆ)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm ''ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಫ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.87, ಸಂ.5, ಪು 584-601,2004)]
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ – ಟೂ ರೀಸೆಂಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಸರ್ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೪ (ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಟಣೆ ಘಟಕ,ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ)
*''ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಐಎನ್ಎಇ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. II, ಡಿಸೆ ೨೦೦೫)
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ – ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ.][https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf [ಡಾ. ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲ್, 20 ಜುಲೈ 2006 ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣ]
*''ಆನ್ ಕೊಯಲಿಷನ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸಂ. ೪೧, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು. ೩-೪, ಜುಲೈ-ಡಿಸೆ. ೨೦೦೭, ಪು.&amp;nbsp;೨೦೮-೨೧೦)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm ''ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸೆಕ್ಷನ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ – ಎ ಮಲ್ಟಿಡೈಮೆನ್ಶನಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಬಿ ರಜನಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ. 93, ಸಂ. 12, 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007)]
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 ''ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ: ಎ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ 50  ಇಯರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 (ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಸ್ಪೇಸ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸಂ. 23, ಪು. 159-166, 2007)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
*[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ''ದಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಓಲ್ಡರ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ಇನ್: ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೋಆಪರೇಶನ್ (ಸಂಪಾದಕರು : ಅಜೆಯ್ ಲೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಂಜನ್ ಸಿಂಗ್) ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್, ನವದೆಹಲಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ, ಪು. 29-41, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಓಡಿಸ್ಸಿ: ಎ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಮೊದಲ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕೊಲಂಬೋದ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ (ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ)ಯ ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ೨೦೦೯

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
*[http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿರುವ ಡಾ. ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸ್ವವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015034621/http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm |date=2007-10-15 }}
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ : ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನ],ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಎಸ್ಎಆರ್‌ಸಿ)ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ೨೦೦೬  ನೆಯ ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ

{{start}}
{{s-gov}}
{{succession box|title=[[Chairman of the Indian Space Research Organization|ISRO Chairman]]|before=[[Udipi Ramachandra Rao|U. R. Rao]]|after=[[G. Madhavan Nair]]|years=1994 - 2003}}
{{end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{reflist|2}}

{{Indian space program}}
{{SSBPST recipients in Engineering Science}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Kasturirangan, Krishnaswami
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION =
| DATE OF BIRTH     =24 October 1940
| PLACE OF BIRTH    =
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
{{DEFAULTSORT:Kasturirangan, Krishnaswami}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ನಾಮಾಂಕಿತ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೨೫ ನಿಧನ]]</text>
      <sha1>ah0l00ns0cvwbeumcfb1qjuzf4rllx9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435375</id>
      <parentid>1435374</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ */</comment>
      <origin>1435375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58866" sha1="qyb6715ih7nu9anfb2k600ynbp9bsj1" xml:space="preserve">{{Citations missing|article|date=January 2008}}
{{Infobox Scientist 
|name = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan
|image =
|caption = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan 
|birth_date = {{birth date|1940|10|24|df=y}} [[Ernakulam]], [[Kerala]]
|birth_place = 
|death_date = 
|death_place = 
|residence =  [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] India 
|nationality = [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] Indian
|field = [[Astronomy]]/Space Research including [[Science]], [[Technology]] and Applicastions
|work_institution =[[National Institute of Advanced Studies]]; [[Indian Space Research Organisation]]
|alma_mater =  Bachelor of Science with Honours,  Master of Science degrees in Physics from [[Bombay University]] and Ph.D. ([[Astronomy &amp; Astrophysics]]), ೧೯೭೧ from [[Physical Research Laboratory]], [[Gujarat University]] 
|doctoral_advisor = 
|doctoral_students = 
|known_for  = Pioneering contributions to India’s space programme 
|prizes = [[Padma Shri]], [[Padma Bhushan]] and [[Padma Vibhushan]]
|religion = 
|footnotes = 
}}

ಡಾ.'''ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್'''  (೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೦ – ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫) ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲಸಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ)ದ]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994-2003)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |title=Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994–2003) |date=2016 |publisher=[[Indian Space Research Organisation]] |access-date=22 December 2016 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925204231/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] ೨೦೦೩-೨೦೦೯) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು&lt;ref&gt;&lt;https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181020223829/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |date=2018-10-20 }}&gt;&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://planningcommission.nic.in/aboutus/orgn.html |title=Planning Commission Organisation |work=Shivap |accessdate=2009-12-03}}&lt;/ref&gt;.ಹಾಗೆಯೇ ಇವರು 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ 2009 ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೮೨), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (೧೯೯೨) ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೦).

== ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ೨೦೦೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ೯ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ (ಇನ್ಸಾಟ್-೨) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿಉಪಗ್ರಹಗಳು (ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಮತ್ತು ೧ಬಿ) ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಭಾಸ್ಕರ-I ಮತ್ತು II ರ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಉಡಾವಣಾ [[ವಾಹನ]]ಗಳಾದ ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿ, ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿಎಂಕೆ-III ಯ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -೧ಸಿ ಮತ್ತು ೧ಡಿ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹೊಸ ಯುಗದ ಇನ್ಸಾಟ್ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -ಪಿ೩/ಪಿ೪ ರ ಸಫಲವಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಂದ್ರಾಯಣ-Iರ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಗ್ರಹಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ೬ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್  ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಅಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯು ಕೂಡ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ಫಿಸಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಹೈ ಎನರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಇವರು [[ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]], ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೨೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ==
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು
*೨೦೦೩ ನಂತರ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ)
* ೧೯೯೪ - ೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಂಡಳಿ/ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೯೦ - ೧೯೯೪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೬ - ೧೯೮೯ ಸಹಯೋಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೪ - ೧೯೮೬ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೦ - ೧೯೮೯ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೯ - ೧೯೮೩ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-II ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೬ - ೧೯೮೦ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-I ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು

== ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳು ==
*೨೦೦೫-೨೦೦೬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (INAE)
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (IISc)
*೨೦೦೦-೨೦೦೫ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್
*೨೦೦೦ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (RRI)
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಸದಸ್ಯರು, ಐಐಟಿಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ರೂರ್ಕಿ
*೨೦೦೨-೨೦೦೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨-೦೩
*೧೯೯೫-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ.
*೨೦೦೪  ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಆರ್ಯಭಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಎಆರ್‌ಐಇಎಸ್), ನೈನಿತಾಲ್ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ರಾಜಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಂಡಳಿ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಧನ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೭-೨೦೧೧ ಸದಸ್ಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ, ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್-ಪಿಳನಿ, ರಾಜಸ್ತಾನ
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಸಮೂಹ, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦೨೦  ಗುರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಇಂಡಿಯ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ
*೨೦೦೯ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (FASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎಫ್ಎನ್ಎ)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FNASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಎಫ್ಎನ್‌ಎಇ)
*ಫೆಲೋ, ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ASI)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಲೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಫೋರಂ (ಎನ್‌ಟಿಎಫ್)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಟ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಐಎಂಎಸ್)
*ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗಣ್ಯ ಫೆಲೋ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಇಟಿಇ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕೇರಳ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಕೆಎಎಸ್)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಐಸಿಇ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಪಿಎ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಐಎಸ್ಆರ್ಎಸ್)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಎಸ್‌ಸಿಎ)

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (೧೯೮೨  ರಿಂದ).
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕ್ಸ್ (೧೯೮೫ ರಿಂದ).
*ಫೆಲೋ, ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (೧೯೯೬  ರಿಂದ).
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಯುಕೆ (೨೦೦೬  ರಿಂದ)
*ಅಕಾಡೆಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೬)
*ಟ್ರಸ್ಟೀ, ನೆಹರು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (೨೦೦೭)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಸೈಪ್ರಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರೂಪ್ 
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಚೀನಾ ಎಮಿನೆಂಟ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದದ್ದು

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಶ್ರೀ. ಹರಿ ಓಂ ಆಶ್ರಮ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಮಿ ಪ್ರೇರಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
*ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)
*ಶ್ರೀ. ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾಸಿನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನೀಡುವ ಕೆ.ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೧೯೯೫  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿ (೧೯೯೫)
*ಎಫ್ಐಎಇ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ೧೯೯೫  ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬) ಈಚಲಕಾರಂಜಿ
*ಐಎಸ್‌ಸಿಎಯ ಜಿ.ಪಿ. ಚಟರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಪಿ. ಬಿರ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಗೋಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಗೋಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬಿರೇನ್ ರಾಯ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೧೯೯೮)
*ಸುಬ್ಬರಾಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರ ವಿದ್ಯಾ ರತ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಮುರಳಿ ಎಮ್.ಚುಗಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಸ್ಮಾರಕ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅವರು ನೀಡುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅವರಿಂದ ಐಜಿಯು ಮಿಲೇನಿಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*೮೭ ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ೧೯೯೯ -೨೦೦೦  ನೇ ಸಾಲಿನ ಎಮ್.ಎನ್. ಸಾಹಾ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೦)
*ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪದಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೦’(೨೦೦೧)
*ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೨೮ /೧೨ /೨೦೦೧  ರಂದು ನೀಡಿದ ‘೪ನೇ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೧)
*ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಅವರ ‘ರತೀಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ’(೨೦೦೨)
*ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’(೨೦೦೨)
*ಗುಜರಮಲ್ ಮೋದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನಾವಿನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಜಿ.ಎಮ್.ಮೋದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಕಾಸ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಉತ್ಕೃಷ್ಚತೆಗಾಗಿ ಜೆಪ್ಪಿಯಾರ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚೆನ್ನೈಯವರು ನೀಡುವ ೮ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
*ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್, ಕಲ್ಲತ್ತಾ ಅವರು ನೀಡುವ ‘೬ನೇ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೩’(೨೦೦೩)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಚಂಡೀಘಡ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಆಶುತೋಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಸೆಂಟೆನೇರಿಯನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಚೆನ್ನೈನವರು ನೀಡುವ ‘ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
*ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಜೈಪುರದವರು ನೀಡುವ ‘ಪ್ರೊ. ಎಮ್.ಎನ್.ಸಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ'(೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ದೆಹಲಿಯವರು ನೀಡುವ ೨೦೦೪  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿನ ‘ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಮುಂಬಯಿಯವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಬಲವಂತಬಾಯಿ ಪಾರೇಖ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೨೦೦೫’(೨೦೦೫)
*ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದವರು ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೩’(೨೦೦೫)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಲಖ್ನೋದವರು ನೀಡುವ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ – IIM ಲಖ್ನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೬’ (೨೦೦೬)
*ರುಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ ಮಂಡಳಿಯವರ ರಾಮನಾರಾಯಣ ರುಯಾ ಕಾಲೇಜು ಅವರು ನೀಡುವ ದಿ ಜುವೆಲ್ ಆಫ್ ರುಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್. ೨೦೦೭
*ಉದಯಪುರದಲ್ಲಿನ ಮೇವಾರದ ಮಹಾರಾಣಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಮಹಾರಾಣಾ ಉದಯ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೮
*ರಾಜಯೋಗೀಂದ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ, ಮೈಸೂರು, ೧೮ ನೇ ಜುಲೈ ೨೦೦೮
*ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ೯೬ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ೩ ನೇ ಜನವರಿ ೨೦೦೯, ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್
*ಪೂಜ್ಯ ಪಳಶಿ ರಾಜಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಕೇರಳ ಅವರು ನೀಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯
*ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಧುರಿ ತಾತಾಚಾರಿ ಅವರ. ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೯  ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪  ರಂದು

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಸೋವಿಯತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಇಂಟರ್‌ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
**ಏರ್ ಬ್ರೀತಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಓಎಬಿಇ) ಗಾಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರು ನೀಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  (೨೦೦೧)
*ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್, ಟರ್ಕಿ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರೂಕ್ ಪದಕ’(೨೦೦೪)
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಎಎಫ್), ವಾಂಕೋವರ್, ಕೆನಡಾ (೨೦೦೪) ಅವರ ಅಲ್ಲಾನ್ ಡಿ ಎಮಿಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸೆಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಸಿಂಗಾಪುರ ಇವರು ನೀಡುವ ‘ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೫)
*ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್(ಐಎಎ), ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ ಥಿಯೋಡೋರ್ ವೋನ್ ಕರ್ಮಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೭)
*ವಾರ್ಷಿಕ ಇಎಸ್ಆರ್ಐ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೂಸರ್ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ, ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ''ಮೇಕಿಂಗ್ ಎ ಡಿಫೆರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''  (೨೦೦೯)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.esri.com/company/about/facts.html |title=ESRI Lauds Dr. Krishnaswamy Kasturirangan for Making a Difference |work=GISuser |accessdate=2009-07-31 |archive-date=1998-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981205090451/http://www.esri.com/company/about/facts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ೧೬  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೪), ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೫), ಎಸ್.ವಿ.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ತಿರುಪತಿ (೧೯೯೬), ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅನಂತಪುರ (೧೯೯೮), ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೧೯೯೮), ರೂರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ರೂರ್ಕಿ (೧೯೯೯), ಐಐಟಿ, ಬಾಂಬೆ (೨೦೦೦), ಛತ್ರಪತಿ ಸಾಹೂ ಜೀ ಮಹಾರಾಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾನ್‌ಪುರ (೨೦೦೦), ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅಮೃತಸರ (೨೦೦೧), ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೨೦೦೨), ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐಜಿಎನ್‌ಓಯೂ), ನವದೆಹಲಿ (೨೦೦೩), ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚಂಡೀಗಢ (೨೦೦೩), ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ (೨೦೦೪), ಅಳಗಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾರೈಕುಡಿ (೨೦೦೬), ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮೈಸೂರು (೨೦೦೭); ಎಸ್ಆರ್ಎಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೨೦೦೮)

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==
*ಪದ್ಮಶ್ರೀ : ೧೯೮೨
*ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (೧೯೯೨)
*ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ (೨೦೦೦)

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==

*ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ‘ಆಫೀಸರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್  ದಿ’ಹಾನರ್’ (೨೦೦೨) ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ==

*ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷಱು (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು), ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೩-೨೦೦೫)
*ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಉಪ-ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೧೯೯೨-೯೩)
*ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಐಇಇಇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೪-೨೦೦೦)
*ಸದಸ್ಯರು, ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬ್ಯೂರೋ (೧೯೯೪-೨೦೦೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ (ಸಿಇಓಎಸ್) (೧೯೯೭-೯೮).
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಯುಎನ್-ಇಎಸ್‌ಸಿಎಪಿ ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೯-೨೦೦೦).
*ಸದಸ್ಯರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೦೧-)
*ಸದಸ್ಯರು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐೆಸ್‌ಯು)ದ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
*ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, “ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ” ದ ಕುರಿತಾಗಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೨-೨೦೦೩)
*ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಲಂಡನ್ (೨೦೦೯ ರ ನಂತರ)

== ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ==

ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೪೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ೬೦ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರು ಸುಮಾರು ೩೦೯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎನ್.ಸಾಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಮೂರನೇ ದರ್ಬಾರಿ ಸೇತ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ; ೨೮ ನೇ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್; ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಥಾರಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]]; ಶ್ರೀ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ, ಕೊಲಂಬೋ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇವರು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಇವುಗಳು ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ಉಡಾವಣೆಯ ೫೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]ನ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಮನುಕುಲದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ: ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳು’ ಎಂಬ ಕುರಿತಾಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಏಷ್ಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

==ನಿಧನ==
೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Apr/25/former-isro-chief-k-kasturirangan-passes-away-in-bengaluru-2&lt;/ref&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml''ಬಲೂನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಸ್ ಇನ್ 20 -೨೦೦ ಕೆಇವಿ ರೇಂಜ್''   ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲೂ. ನೇರೂಕರ್ ಅವರಿಂದ. (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ರೆಸಿ., 74, 5139, 1969)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223334/http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಆಸ್ಟ್ರಾನೋಮಿಕಲ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್ ಅಟ್ ಬಲೂನ್ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ರೆಸಿ., ಸ್ಪೇಸ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಸಂ.76, ಪು.3527, 1971)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ''ಲೋ ಎನರ್ಜಿ ಅಟ್‌ಮಾಸ್‌ಫಿಯರ್ ಗಾಮಾ ರೇಸ್ ನಿಯರ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಈಕ್ವೇಟರ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಪ್ಲಾನೆಟ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸ್ಪೇಸ್‌. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.20, ಪು.1961-1977, 1972)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ಹಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಎಮಿಶನ್ ಫ್ರೊಮ್ ಹೆಚ್ಇಆರ್ X-೧''  ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎ.ಕೆ. ಜೈನ್, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಬಿ. ಜಯಂತಿ, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೪೬, ಸಂ.೧೫೫, ಪು.&amp;nbsp;೧೦೭-೧೦೮,೧೯೭೩)
*''ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ GX ೧೭ + ೨ ಎಂಡ್ GX ೯ + ೯ ಫ್ರೊಮ್ ಆರ್ಯಭಟ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್.ರಾವ್, ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎಮ್.ಎಸ್.ರಾಧಾ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೬೦, ಸಂ. ೫೫೪೮, ಪು.&amp;nbsp;೨೨೬-೨೨೭, ೧೯೭೬)
* ''ದಿ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್''  ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ (೧೯೭೯)
* ''ಸ್ಪೇಸ್ - ಇನ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಿನ್ಸ್ (ಎ ಫೆಸ್ಟ್‌ಶ್ರಿಫ್ಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊ ಯು ಆರ್ ರಾವ್)''  ಆರ್.ಕೆ ವರ್ಮಾ, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಎಸ್. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಬಿ.ಹೆಚ್. ಸುಬ್ಬರಾಯ ಅವರಿಂದ (೧೯೯೨)
* ''ರೋಲ್ ಆಫ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಆರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೬)
* ''ದಿ ಜಿಯೋಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಕೆ ಕೊಚ್ಚಾರ್ ಅವರಿಂದ
* ''ಹ್ಯೂಮನ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಪೇಸ್''  (ಆಹಾರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)
* ''ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್: ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಟೀಚರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಜೆ ಎಲ್ ಫೆಲ್ಲಸ್, ಎಸ್ ಸಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಆರ್ ಎಸ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಜೆ ರೈಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೭)
*[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ ''ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿನಾರಿಯೋ ಎಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಥ್ರಸ್ಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ (ಫೋಟೋನಿರ್ವಾಚಕ, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. 23, ಸಂ. 1, ಪು. 1995)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm ''ಓಷಿಯನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಪಿ.ಎಸ್.ದೇಸಾಯಿ, ಹೆಚ್. ಹೊನ್ನೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.78, ಸಂ.3, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2000)]
*''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್ – ಅಚೀವಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (‘ವಿಶನ್ ೨೧  ಸೆಂಚುರಿ’ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಮಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ೨೦೦೦)
*''ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಇವರ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ‘ ಟೆಕ್ನೋರಮಾ’, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ಬೇಸಿಗೆ ಸಂಚಿಕೆ)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm ''ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಫ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.87, ಸಂ.5, ಪು 584-601,2004)]
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ – ಟೂ ರೀಸೆಂಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಸರ್ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೪ (ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಟಣೆ ಘಟಕ,ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ)
*''ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಐಎನ್ಎಇ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. II, ಡಿಸೆ ೨೦೦೫)
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ – ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ.][https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf [ಡಾ. ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲ್, 20 ಜುಲೈ 2006 ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣ]
*''ಆನ್ ಕೊಯಲಿಷನ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸಂ. ೪೧, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು. ೩-೪, ಜುಲೈ-ಡಿಸೆ. ೨೦೦೭, ಪು.&amp;nbsp;೨೦೮-೨೧೦)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm ''ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸೆಕ್ಷನ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ – ಎ ಮಲ್ಟಿಡೈಮೆನ್ಶನಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಬಿ ರಜನಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ. 93, ಸಂ. 12, 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007)]
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 ''ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ: ಎ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ 50  ಇಯರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 (ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಸ್ಪೇಸ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸಂ. 23, ಪು. 159-166, 2007)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
*[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ''ದಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಓಲ್ಡರ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ಇನ್: ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೋಆಪರೇಶನ್ (ಸಂಪಾದಕರು : ಅಜೆಯ್ ಲೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಂಜನ್ ಸಿಂಗ್) ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್, ನವದೆಹಲಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ, ಪು. 29-41, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಓಡಿಸ್ಸಿ: ಎ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಮೊದಲ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕೊಲಂಬೋದ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ (ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ)ಯ ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ೨೦೦೯

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
*[http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿರುವ ಡಾ. ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸ್ವವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015034621/http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm |date=2007-10-15 }}
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ : ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನ],ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಎಸ್ಎಆರ್‌ಸಿ)ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ೨೦೦೬  ನೆಯ ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ

{{start}}
{{s-gov}}
{{succession box|title=[[Chairman of the Indian Space Research Organization|ISRO Chairman]]|before=[[Udipi Ramachandra Rao|U. R. Rao]]|after=[[G. Madhavan Nair]]|years=1994 - 2003}}
{{end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{reflist|2}}

{{Indian space program}}
{{SSBPST recipients in Engineering Science}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Kasturirangan, Krishnaswami
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION =
| DATE OF BIRTH     =24 October 1940
| PLACE OF BIRTH    =
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
{{DEFAULTSORT:Kasturirangan, Krishnaswami}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ನಾಮಾಂಕಿತ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೨೫ ನಿಧನ]]</text>
      <sha1>qyb6715ih7nu9anfb2k600ynbp9bsj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435376</id>
      <parentid>1435375</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ */</comment>
      <origin>1435376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58870" sha1="hzyzt1jnnnvuz4fo6cqr50l8g6mfcpc" xml:space="preserve">{{Citations missing|article|date=January 2008}}
{{Infobox Scientist 
|name = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan
|image =
|caption = Dr. Krishnaswamy Kasturirangan 
|birth_date = {{birth date|1940|10|24|df=y}} [[Ernakulam]], [[Kerala]]
|birth_place = 
|death_date = 
|death_place = 
|residence =  [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] India 
|nationality = [[ಚಿತ್ರ:Flag of India.svg|20px]] Indian
|field = [[Astronomy]]/Space Research including [[Science]], [[Technology]] and Applicastions
|work_institution =[[National Institute of Advanced Studies]]; [[Indian Space Research Organisation]]
|alma_mater =  Bachelor of Science with Honours,  Master of Science degrees in Physics from [[Bombay University]] and Ph.D. ([[Astronomy &amp; Astrophysics]]), ೧೯೭೧ from [[Physical Research Laboratory]], [[Gujarat University]] 
|doctoral_advisor = 
|doctoral_students = 
|known_for  = Pioneering contributions to India’s space programme 
|prizes = [[Padma Shri]], [[Padma Bhushan]] and [[Padma Vibhushan]]
|religion = 
|footnotes = 
}}

ಡಾ.'''ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್'''  (೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೦ – ೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫) ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲಸಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ)ದ]] ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994-2003)&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |title=Dr. Krishnaswamy Kasturirangan (1994–2003) |date=2016 |publisher=[[Indian Space Research Organisation]] |access-date=22 December 2016 |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925204231/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲ್ಮನೆ ([[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] ೨೦೦೩-೨೦೦೯) ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು&lt;ref&gt;&lt;https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181020223829/https://www.isro.gov.in/about-isro/dr-krishnaswamy-kasturirangan-1994-2003 |date=2018-10-20 }}&gt;&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://planningcommission.nic.in/aboutus/orgn.html |title=Planning Commission Organisation |work=Shivap |accessdate=2009-12-03}}&lt;/ref&gt;.ಹಾಗೆಯೇ ಇವರು 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ 2009 ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ: [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೮೨), [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (೧೯೯೨) ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೦).

== ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ೨೦೦೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭ ರಂದು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ೯ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ  ಮತ್ತು  ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರು ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹ (ಇನ್ಸಾಟ್-೨) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿಉಪಗ್ರಹಗಳು (ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಮತ್ತು ೧ಬಿ) ಜೊತೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಭಾಸ್ಕರ-I ಮತ್ತು II ರ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಇವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಉಡಾವಣಾ [[ವಾಹನ]]ಗಳಾದ ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಜಿಯೋಸಿಂಕ್ರೋನಸ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿ, ಜಿಎಸ್ಎಲ್‌ವಿಎಂಕೆ-III ಯ ಸುಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಹ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ದೂರ ಗ್ರಾಹಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -೧ಸಿ ಮತ್ತು ೧ಡಿ ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಹೊಸ ಯುಗದ ಇನ್ಸಾಟ್ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗರ ವೀಕ್ಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ ಐಆರ್ಎಸ್ -ಪಿ೩/ಪಿ೪ ರ ಸಫಲವಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಂದ್ರಾಯಣ-Iರ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಗ್ರಹಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ [[ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೇವಲ ೬ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್  ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯೂ  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಅಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ವೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆಯು ಕೂಡ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ==
ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ಫಿಸಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್|ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟಲ್ ಹೈ ಎನರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಖಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕಿರಣಗಳ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದೆ. ಇವರು [[ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]], ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೨೨೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಪ್ರಬಂಧ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರು ಭಾರತದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

== ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ==
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರು
*೨೦೦೩ ನಂತರ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ (ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ)
* ೧೯೯೪ - ೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಂಡಳಿ/ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೯೦ - ೧೯೯೪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೬ - ೧೯೮೯ ಸಹಯೋಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೪ - ೧೯೮೬ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೮೦ - ೧೯೮೯ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಐಆರ್ಎಸ್-೧ಎ ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೯ - ೧೯೮೩ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-II ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
* ೧೯೭೬ - ೧೯೮೦ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭಾಸ್ಕರ-I ಉಪಗ್ರಹ, ಇಸ್ರೋ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು

== ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳು ==
*೨೦೦೫-೨೦೦೬ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (INAE)
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (IISc)
*೨೦೦೦-೨೦೦೫ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್
*೨೦೦೦ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರೋಮನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (RRI)
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್
*೨೦೦೧-೨೦೦೩ ಸದಸ್ಯರು, ಐಐಟಿಯ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಮಂಡಳಿ, ರೂರ್ಕಿ
*೨೦೦೨-೨೦೦೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೦೨-೦೩
*೧೯೯೫-೨೦೦೩ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ.
*೨೦೦೪  ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ಆರ್ಯಭಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಎಆರ್‌ಐಇಎಸ್), ನೈನಿತಾಲ್ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ರಾಜಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಂಡಳಿ 
*೨೦೦೪ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಧನ ಸಮಿತಿ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೭-೨೦೧೧ ಸದಸ್ಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ, ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಎಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್-ಪಿಳನಿ, ರಾಜಸ್ತಾನ
*೨೦೦೭ ರ ನಂತರ, ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಸಮೂಹ, ಬೆಂಗಳೂರು
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ೨೦೨೦  ಗುರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ
*೨೦೦೮ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಇಂಡಿಯ್ ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ
*೨೦೦೯ ರ ನಂತರ, ಸದಸ್ಯರು, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ.

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (FASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎಫ್ಎನ್ಎ)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (FNASc)
*ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ (ಎಫ್ಎನ್‌ಎಇ)
*ಫೆಲೋ, ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ASI)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆಲೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಫೋರಂ (ಎನ್‌ಟಿಎಫ್)
*ಫೆಲೋ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಟ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಐಎಂಎಸ್)
*ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗಣ್ಯ ಫೆಲೋ, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಇಟಿಇ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಎಸ್ಐ)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕೇರಳ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಕೆಎಎಸ್)
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಎಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ (ಐಐಸಿಇ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಪಿಎ)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಐಎಸ್ಆರ್ಎಸ್)
*ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (ಐಎಸ್‌ಸಿಎ)

== ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು/ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ==

*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ (೧೯೮೨  ರಿಂದ).
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿಕ್ಸ್ (೧೯೮೫ ರಿಂದ).
*ಫೆಲೋ, ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (೧೯೯೬  ರಿಂದ).
*ಗೌರವ ಫೆಲೋ, ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಯುಕೆ (೨೦೦೬  ರಿಂದ)
*ಅಕಾಡೆಮಿಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಾಂಟಿಫಿಕಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ (೨೦೦೬)
*ಟ್ರಸ್ಟೀ, ನೆಹರು ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (೨೦೦೭)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಸೈಪ್ರಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಫ್ರೆಂಡ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರೂಪ್ 
*ಸದಸ್ಯರು, ಇಂಡಿಯಾ-ಚೀನಾ ಎಮಿನೆಂಟ್ ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದದ್ದು

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಶ್ರೀ. ಹರಿ ಓಂ ಆಶ್ರಮ ಡಾ. ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಮಿ ಪ್ರೇರಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
*ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೩)
*ಶ್ರೀ. ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾಸಿನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೮)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋ-ಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ನೀಡುವ ಕೆ.ಆರ್. ರಾಮನಾಥನ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೧೯೯೫  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿ (೧೯೯೫)
*ಎಫ್ಐಎಇ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ೧೯೯೫  ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೬) ಈಚಲಕಾರಂಜಿ
*ಐಎಸ್‌ಸಿಎಯ ಜಿ.ಪಿ. ಚಟರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಪಿ. ಬಿರ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಗೋಯಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಗೋಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೭)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಬಿರೇನ್ ರಾಯ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೧೯೯೮)
*ಸುಬ್ಬರಾಮ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರ ವಿದ್ಯಾ ರತ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಮುರಳಿ ಎಮ್.ಚುಗಣಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಸ್ಮಾರಕ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅವರು ನೀಡುವ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್.ಕೆ. ಫಿರೋಡಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಜಿಯೋಫಿಸಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಅವರಿಂದ ಐಜಿಯು ಮಿಲೇನಿಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೯)
*೮೭ ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ೧೯೯೯ -೨೦೦೦  ನೇ ಸಾಲಿನ ಎಮ್.ಎನ್. ಸಾಹಾ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೦)
*ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪದಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೦’(೨೦೦೧)
*ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅವರು ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ೨೮ /೧೨ /೨೦೦೧  ರಂದು ನೀಡಿದ ‘೪ನೇ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರೇಂದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೧)
*ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಅವರ ‘ರತೀಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕಾರ’(೨೦೦೨)
*ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ವಿ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’(೨೦೦೨)
*ಗುಜರಮಲ್ ಮೋದಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನಾವಿನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಜಿ.ಎಮ್.ಮೋದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವಿಕಾಸ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನವದೆಹಲಿ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೨)
*ಉತ್ಕೃಷ್ಚತೆಗಾಗಿ ಜೆಪ್ಪಿಯಾರ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚೆನ್ನೈಯವರು ನೀಡುವ ೮ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೩)
*ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್, ಕಲ್ಲತ್ತಾ ಅವರು ನೀಡುವ ‘೬ನೇ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ಮಿಶನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೩’(೨೦೦೩)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಚಂಡೀಘಡ ಅವರು ನೀಡುವ ‘ಆಶುತೋಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಸೆಂಟೆನೇರಿಯನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಚೆನ್ನೈನವರು ನೀಡುವ ‘ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೪)
*ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಜೈಪುರದವರು ನೀಡುವ ‘ಪ್ರೊ. ಎಮ್.ಎನ್.ಸಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪದಕ'(೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ದೆಹಲಿಯವರು ನೀಡುವ ೨೦೦೪  ನೇ ಸಾಲಿಗಾಗಿನ ‘ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೪)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ಮುಂಬಯಿಯವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಬಲವಂತಬಾಯಿ ಪಾರೇಖ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ೨೦೦೫’(೨೦೦೫)
*ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದವರು ನೀಡುವ ‘ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೩’(೨೦೦೫)
*ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಲಖ್ನೋದವರು ನೀಡುವ ‘ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ – IIM ಲಖ್ನೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೦೬’ (೨೦೦೬)
*ರುಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ, ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಸಾರಕ ಮಂಡಳಿಯವರ ರಾಮನಾರಾಯಣ ರುಯಾ ಕಾಲೇಜು ಅವರು ನೀಡುವ ದಿ ಜುವೆಲ್ ಆಫ್ ರುಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್. ೨೦೦೭
*ಉದಯಪುರದಲ್ಲಿನ ಮೇವಾರದ ಮಹಾರಾಣಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನೀಡುವ ಮಹಾರಾಣಾ ಉದಯ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಾರ್ಚ್ ೨, ೨೦೦೮
*ರಾಜಯೋಗೀಂದ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ, ಮೈಸೂರು, ೧೮ ನೇ ಜುಲೈ ೨೦೦೮
*ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ೯೬ನೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ೩ ನೇ ಜನವರಿ ೨೦೦೯, ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್
*ಪೂಜ್ಯ ಪಳಶಿ ರಾಜಾ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಕೇರಳ ಅವರು ನೀಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯
*ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಮಾಧುರಿ ತಾತಾಚಾರಿ ಅವರ. ಪ್ರೊ. ವೈ.ಟಿ. ತಾತಾಚಾರಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೨೦೦೯  ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೪  ರಂದು

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

*ಸೋವಿಯತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಇಂಟರ್‌ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೧)
**ಏರ್ ಬ್ರೀತಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಓಎಬಿಇ) ಗಾಗಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೊಸೈಟಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಅವರು ನೀಡುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  (೨೦೦೧)
*ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್, ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್, ಟರ್ಕಿ ಅವರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಐಎಸ್‌ಪಿಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರೂಕ್ ಪದಕ’(೨೦೦೪)
*ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಐಎಎಫ್), ವಾಂಕೋವರ್, ಕೆನಡಾ (೨೦೦೪) ಅವರ ಅಲ್ಲಾನ್ ಡಿ ಎಮಿಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸೆಟಲೈಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಸಿಂಗಾಪುರ ಇವರು ನೀಡುವ ‘ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೦೫)
*ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕ್ಸ್(ಐಎಎ), ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ ಥಿಯೋಡೋರ್ ವೋನ್ ಕರ್ಮಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೭)
*ವಾರ್ಷಿಕ ಇಎಸ್ಆರ್ಐ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೂಸರ್ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ, ಯುಎಸ್ಎನಲ್ಲಿ ''ಮೇಕಿಂಗ್ ಎ ಡಿಫೆರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''  (೨೦೦೯)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.esri.com/company/about/facts.html |title=ESRI Lauds Dr. Krishnaswamy Kasturirangan for Making a Difference |work=GISuser |accessdate=2009-07-31 |archive-date=1998-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981205090451/http://www.esri.com/company/about/facts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==

ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ಅವರು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿರುವ ೧೬  ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೪), ಆಂಧ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (೧೯೯೫), ಎಸ್.ವಿ.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ತಿರುಪತಿ (೧೯೯೬), ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರಾಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅನಂತಪುರ (೧೯೯೮), ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೧೯೯೮), ರೂರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ರೂರ್ಕಿ (೧೯೯೯), ಐಐಟಿ, ಬಾಂಬೆ (೨೦೦೦), ಛತ್ರಪತಿ ಸಾಹೂ ಜೀ ಮಹಾರಾಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾನ್‌ಪುರ (೨೦೦೦), ಗುರುನಾನಕ್ ದೇವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಅಮೃತಸರ (೨೦೦೧), ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ (೨೦೦೨), ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐಜಿಎನ್‌ಓಯೂ), ನವದೆಹಲಿ (೨೦೦೩), ಪಂಜಾಬ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚಂಡೀಗಢ (೨೦೦೩), ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಬೆಳಗಾವಿ (೨೦೦೪), ಅಳಗಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕಾರೈಕುಡಿ (೨೦೦೬), ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಮೈಸೂರು (೨೦೦೭); ಎಸ್ಆರ್ಎಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಚೆನ್ನೈ (೨೦೦೮)

== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==
*ಪದ್ಮಶ್ರೀ : ೧೯೮೨
*ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (೧೯೯೨)
*ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ (೨೦೦೦)

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆಗಳು ==

*ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ‘ಆಫೀಸರ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೀಜನ್  ದಿ’ಹಾನರ್’ (೨೦೦೨) ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳು ==

*ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷಱು (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು), ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೩-೨೦೦೫)
*ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಉಪ-ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೧೯೯೨-೯೩)
*ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ಐಇಇಇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೪-೨೦೦೦)
*ಸದಸ್ಯರು, ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬ್ಯೂರೋ (೧೯೯೪-೨೦೦೨)
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ (ಸಿಇಓಎಸ್) (೧೯೯೭-೯೮).
*ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಯುಎನ್-ಇಎಸ್‌ಸಿಎಪಿ ಸಭೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿ (೧೯೯೯-೨೦೦೦).
*ಸದಸ್ಯರು, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೦೧-)
*ಸದಸ್ಯರು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐೆಸ್‌ಯು)ದ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
*ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, “ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ” ದ ಕುರಿತಾಗಿನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸಮಿತಿಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ (೨೦೦೨-೨೦೦೩)
*ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಲಂಡನ್ (೨೦೦೯ ರ ನಂತರ)

== ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ==

ಇವರು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೨೪೪ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ೬೦ ಘಟಿಕೋತ್ಸವ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇವರು ಸುಮಾರು ೩೦೯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎನ್.ಸಾಹಾ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಮೂರನೇ ದರ್ಬಾರಿ ಸೇತ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ; ೨೮ ನೇ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್; ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ. ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಥಾರಿ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ; ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ವಿಸ್ತರಣೆ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ಬೆಂಗಳೂರು]]; ಶ್ರೀ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ, ಕೊಲಂಬೋ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅತೀ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇವರು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಟಿಕಲ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ಇವುಗಳು ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ಉಡಾವಣೆಯ ೫೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]]ನ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ‘ಮನುಕುಲದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ: ಮುಂದಿನ ೫೦ ವರ್ಷಗಳು’ ಎಂಬ ಕುರಿತಾಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಏಷ್ಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

==ನಿಧನ==
೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ೮೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Apr/25/former-isro-chief-k-kasturirangan-passes-away-in-bengaluru-2&lt;/ref&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml''ಬಲೂನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಆನ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇಸ್ ಇನ್ 20 -೨೦೦ ಕೆಇವಿ ರೇಂಜ್''   ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲೂ. ನೇರೂಕರ್ ಅವರಿಂದ. (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ರೆಸಿ., 74, 5139, 1969)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223334/http://www.agu.org/pubs/crossref/1969/JA074i021p05139.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ''ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಆಸ್ಟ್ರಾನೋಮಿಕಲ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್ ಅಟ್ ಬಲೂನ್ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml (ಜೆ. ಜಿಯೋಫಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}[http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml ರೆಸಿ., ಸ್ಪೇಸ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಸಂ.76, ಪು.3527, 1971)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511223330/http://www.agu.org/pubs/crossref/1971/JA076i016p03527.shtml |date=2011-05-11 }}
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ''ಲೋ ಎನರ್ಜಿ ಅಟ್‌ಮಾಸ್‌ಫಿಯರ್ ಗಾಮಾ ರೇಸ್ ನಿಯರ್ ಜಿಯೋಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಈಕ್ವೇಟರ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್, ಪಿ.ಡಿ. ಭಾವಸಾರ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಪ್ಲಾನೆಟ್. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸ್ಪೇಸ್‌. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V6T-46YC5WX-J&amp;amp;_user=10&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000050221&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=10&amp;amp;md5=25a1ac1e1436d3519d3acb5911bfd938 ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.20, ಪು.1961-1977, 1972)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*''ಹಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಎಮಿಶನ್ ಫ್ರೊಮ್ ಹೆಚ್ಇಆರ್ X-೧''  ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎ.ಕೆ. ಜೈನ್, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಬಿ. ಜಯಂತಿ, ಯು.ಆರ್. ರಾವ್ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೪೬, ಸಂ.೧೫೫, ಪು.&amp;nbsp;೧೦೭-೧೦೮,೧೯೭೩)
*''ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ GX ೧೭ + ೨ ಎಂಡ್ GX ೯ + ೯ ಫ್ರೊಮ್ ಆರ್ಯಭಟ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಆರ್.ರಾವ್, ಡಿ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ, ಎಮ್.ಎಸ್.ರಾಧಾ ಅವರಿಂದ (ನೇಚರ್, ಸಂ.೨೬೦, ಸಂ. ೫೫೪೮, ಪು.&amp;nbsp;೨೨೬-೨೨೭, ೧೯೭೬)
* ''ದಿ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್''  ಯು.ಆರ್.ರಾವ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ (೧೯೭೯)
* ''ಸ್ಪೇಸ್ - ಇನ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಹಾರಿಜಿನ್ಸ್ (ಎ ಫೆಸ್ಟ್‌ಶ್ರಿಫ್ಟ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊ ಯು ಆರ್ ರಾವ್)''  ಆರ್.ಕೆ ವರ್ಮಾ, ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಯು.ಎಸ್. ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಬಿ.ಹೆಚ್. ಸುಬ್ಬರಾಯ ಅವರಿಂದ (೧೯೯೨)
* ''ರೋಲ್ ಆಫ್ ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ ಇನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಬೇಸ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಆರ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೬)
* ''ದಿ ಜಿಯೋಸೆಂಟ್ರಿಕ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಕೆ ಕೊಚ್ಚಾರ್ ಅವರಿಂದ
* ''ಹ್ಯೂಮನ್ ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಥ್ರೂ ಸ್ಪೇಸ್''  (ಆಹಾರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ)
* ''ಪ್ರಾಬ್ಲೆಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್: ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಟೀಚರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್, ಜೆ ಎಲ್ ಫೆಲ್ಲಸ್, ಎಸ್ ಸಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಆರ್ ಎಸ್ ಯಂಗ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಜೆ ರೈಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಸಿಓಎಸ್‌ಪಿಎಆರ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ೧೯೯೭)
*[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ ''ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ - ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಿನಾರಿಯೋ ಎಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಥ್ರಸ್ಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.springerlink.com/content/1412q72563q12579/ (ಫೋಟೋನಿರ್ವಾಚಕ, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ರಿಮೋಟ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. 23, ಸಂ. 1, ಪು. 1995)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm ''ಓಷಿಯನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ: ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಪಿ.ಎಸ್.ದೇಸಾಯಿ, ಹೆಚ್. ಹೊನ್ನೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/feb102000/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.78, ಸಂ.3, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2000)]
*''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್ – ಅಚೀವಿಂಗ್ ಗ್ರೇಟ್ ಹೈಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (‘ವಿಶನ್ ೨೧  ಸೆಂಚುರಿ’ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಮಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ೨೦೦೦)
*''ಡೆವಲೆಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಇವರ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ‘ ಟೆಕ್ನೋರಮಾ’, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೦ ಬೇಸಿಗೆ ಸಂಚಿಕೆ)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm ''ಸೈನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಫ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಫ್ರೊಮ್ ಸ್ಪೇಸ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/sep102004/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ.87, ಸಂ.5, ಪು 584-601,2004)]
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ – ಟೂ ರೀಸೆಂಟ್ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಸರ್ ಜೆ.ಸಿ.ಬೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ೨೦೦೪ (ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಟಣೆ ಘಟಕ,ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ)
*''ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇಸ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಟು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಐಎನ್ಎಇ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿತ, ಸಂ. II, ಡಿಸೆ ೨೦೦೫)
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ – ಎ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್''  ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ.][https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf [ಡಾ. ಕೆ.ಆರ್.ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲ್, 20 ಜುಲೈ 2006 ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರಿಂದ ಮರುಮುದ್ರಣ]
*''ಆನ್ ಕೊಯಲಿಷನ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. (ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಅಧ್ಯಯನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, ಸಂ. ೪೧, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು. ೩-೪, ಜುಲೈ-ಡಿಸೆ. ೨೦೦೭, ಪು.&amp;nbsp;೨೦೮-೨೧೦)
*[http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm ''ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸೆಕ್ಷನ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ – ಎ ಮಲ್ಟಿಡೈಮೆನ್ಶನಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಮತ್ತು ಎಂ ಬಿ ರಜನಿ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ][http://www.ias.ac.in/currsci/dec252007/contents.htm (ಕರೆಂಟ್ ಸೈನ್ಸ್, ಸಂ. 93, ಸಂ. 12, 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007)]
*[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 ''ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ: ಎ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕಮಿಂಗ್ 50  ಇಯರ್ಸ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;amp;_udi=B6V52-4PCXXRM-1&amp;amp;_user=512776&amp;amp;_rdoc=1&amp;amp;_fmt=&amp;amp;_orig=search&amp;amp;_sort=d&amp;amp;view=c&amp;amp;_acct=C000025298&amp;amp;_version=1&amp;amp;_urlVersion=0&amp;amp;_userid=512776&amp;amp;md5=e0ea43da7b48b50e194a94558044a797 (ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಸ್ಪೇಸ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸಂ. 23, ಪು. 159-166, 2007)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
*[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ''ದಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಓಲ್ಡರ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}[http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp ಇನ್: ಸ್ಪೇಸ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಎಂಡ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕೋಆಪರೇಶನ್ (ಸಂಪಾದಕರು : ಅಜೆಯ್ ಲೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಂಜನ್ ಸಿಂಗ್) ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಎಂಡ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್, ನವದೆಹಲಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ, ಪು. 29-41, 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516041151/http://www.academicfoundation.com/n_detail/space.asp |date=2011-05-16 }}
*''ಸ್ಪೇಸ್ ಓಡಿಸ್ಸಿ: ಎ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''  ಕೆ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರಿಂದ. ಮೊದಲ ಸರ್ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಸ್ಮಾರಕ ಉಪನ್ಯಾಸ, ಕೊಲಂಬೋದ ಆರ್ಥರ್ ಸಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ (ಎಸಿಸಿಐಎಮ್‌ಟಿ)ಯ ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಘಟಕ, ಇಸ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಇವರಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ೨೦೦೯

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
*[http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm ಇಸ್ರೋದಲ್ಲಿರುವ ಡಾ. ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ಸ್ವವಿವರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015034621/http://www.isro.org/krangan/biodata_krangan.htm |date=2007-10-15 }}
*[https://web.archive.org/web/20060824012943/http://rspas.anu.edu.au/papers/narayanan/2006oration.pdf ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ : ಕೌಶಲ್ಯ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನ],ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಎಸ್ಎಆರ್‌ಸಿ)ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಅವರ ೨೦೦೬  ನೆಯ ನಾರಾಯಣನ್ ಉಪನ್ಯಾಸ

{{start}}
{{s-gov}}
{{succession box|title=[[Chairman of the Indian Space Research Organization|ISRO Chairman]]|before=[[Udipi Ramachandra Rao|U. R. Rao]]|after=[[G. Madhavan Nair]]|years=1994 - 2003}}
{{end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{reflist|2}}

{{Indian space program}}
{{SSBPST recipients in Engineering Science}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --&gt;
| NAME              =Kasturirangan, Krishnaswami
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION =
| DATE OF BIRTH     =24 October 1940
| PLACE OF BIRTH    =
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
{{DEFAULTSORT:Kasturirangan, Krishnaswami}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ನಾಮಾಂಕಿತ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೨೫ ನಿಧನ]]</text>
      <sha1>hzyzt1jnnnvuz4fo6cqr50l8g6mfcpc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26872</id>
    <revision>
      <id>1435471</id>
      <parentid>1435075</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T07:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166648" sha1="f4ph4n5qp9lk1i7wo0i85zd5k979ut7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜ್
| image = Julian Assange (Norway, March 2010).jpg
| image_size = 230px&lt;!--needs 230 otherwise photo is narrowed and distorted --&gt;
| caption =೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಂಜ್
| birth_date = {{Birth date and age|1971|7|3|df=yes}}&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | date = 7 August 2010 | title = Julian Assange's mother recalls Magnetic | publisher = Magnetic Times | location = Australia | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130071416/http://www.magnetictimes.com.au/article-3554.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite document | url = http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archiveurl = https://www.webcitation.org/5unSsyDzh?url=http://www.interpol.int/public/data/wanted/notices/data/2010/86/2010_52486.asp | archivedate = 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | title = ASSANGE, Julian Paul | date = 30 November 2010 | publisher = Interpol | postscript =. | access-date = 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[Townsville, Queensland]], Australia
| alma_mater = [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
| occupation = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ 
| awards = [[Index on Censorship#Freedom of Expression Awards|Economist Freedom of Expression Award]] (2008)&lt;br /&gt;[[Amnesty International UK Media Awards|Amnesty International UK Media Award]] (2009)&lt;br /&gt;[[Sam Adams Award]] (2010)
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place =
| nationality = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್
| other_names =
| known_for = [[ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್]]
| residence =
| religion  =
| spouse    =
| domestic_partner =
| parents =
| children = Son
| criminal charge =
| criminal penalty =
| criminal status =  
}}
'''ಜೂಲಿಯನ್ ಪಾಲ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ'''  ({{IPAc-en|icon|ə|ˈ|s|ɑː|n|ʒ}} {{respell|ə-&lt;small&gt;SAHNZH&lt;/small&gt;}}; ಜನನ 1971 ರ ಜುಲೈ 3) ಯು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತ,&lt;ref name=&quot;tcij&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;amnestyint&quot;&gt;{{cite web | url = http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | title = Amnesty announces Media Awards 2009 winners | publisher = [[Amnesty International]] | date = 2 June 2009 | accessdate = 3 December 2010 | archiveurl = https://archive.is/20120530055214/http://amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 | archivedate = 30 ಮೇ 2012 | url-status = live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;massie&quot;&gt;{{cite web | author = Alex Massie | url = http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | title = Yes, Julian Assange Is A Journalist | publisher = The Spectator | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101209084558/http://www.spectator.co.uk/alexmassie/6437594/yes-julian-assange-is-a-journalist.thtml | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಕಾಶಕ,&lt;ref name=&quot;Forbes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;harrell&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಸುದ್ದಿ ಸೋರಿಕೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ತಮ್ಮ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;timesonline&quot; /&gt; ಇವರು ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸೆನ್ಸಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು 2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ  ಕಾನೂನುರಹಿತ ಸಾವುಗಳು,  ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಷಪೂರಿತ ತ್ಯಾಜ್ಯಪದಾರ್ಥಗಳ ರಾಶಿ ಹಾಕುವಿಕೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚರ್ಚ್ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಮತ್ತು ಕೌಪ್‌ಥಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.smh.com.au/opinion/politics/leaks-pour-forth-from-the-wiki-well-of-information-20100408-ruxn.html | title = WikiLeak And Apache Attack In Iraq&amp;nbsp;— Julian Assange | publisher = [[The Sydney Morning Herald]] | date = 9 April 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt; 2010 ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಅಫಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕುರಿತ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಐದು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಭಾಗಿಗಳು ರಹಸ್ಯ ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/wikileaks-julian-assange-online | title = WikiLeaks cables: Live Q&amp;A with Julian Assange | publisher = The Guardian | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯು &quot;ದುಡುಕಿನ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುವ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ಹೇಳಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555 | title = Russia official: WikiLeaks founder should get Nobel Prize | publisher = Haaretz | date = 8 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101210162810/http://www.haaretz.com/news/international/russia-official-wikileaks-founder-should-get-nobel-prize-1.329555|archivedate=10 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜ್ ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ರಹಿತ ಸಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ  2009 ರ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್''  ಪತ್ರಿಕೆಯ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾಗಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;RC2010POTY&quot; /&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಸ್ವೀಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ [[ಲಂಡನ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;bbc1207&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/uk-11937110 | title = Wikileaks founder Julian Assange arrested in London | publisher = BBC | date = 7 December 2010 | accessdate = 7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾಮೀನನ್ನು ಪಡೆದು ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12014199 |title=Wikileaks founder Julian Assange freed on bail |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-12023933 |title=Julian Assange's bail host had 'no hesitation' |publisher=Bbc.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt; ಇವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/am/content/2010/s3095541.htm |title=Assange free on bail|publisher=Abc.net.au |date= 2010-12-17 |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|title=Sex Crime Allegations Against Assange Detailed|publisher=CBS News|date=2010-12-14|accessdate=2010-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101221073952/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20026102-503543.html|archivedate=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಜಾಮೀನಿನ ವಿಚಾರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-12038088|title=Lord Chief Justice allows Twitter in court|date=2010-12-20|accessdate=2010-12-20|work=BBC News Online}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
[[ಚಿತ್ರ:Julian Assange in 2008.jpg|thumb]]
ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಕ್ವಿನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದರು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಅವಧಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | title = Courier Mail newspaper: Wikileaks founder Julian Assange a born and bred Queenslander | publisher = Couriermail.com.au | date = 29 July 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120418180126/http://www.couriermail.com.au/news/queensland/wikileaks-founder-julian-assange-a-born-and-bred-queenslander/story-e6freoof-1225898281283 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಇವರು ಒಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಿದ್ದಾಗ, ಇವರ ತಾಯಿಯವರಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅವರು ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬ್ರೆಟ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇವರಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;7news/CNN&quot;&gt;{{cite news | title =The secret life of Julian Assange |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/12/09/assange.profile/ |publisher=CNN| date =2 December 2010 |accessdate=2 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ವಿಹಾರ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಲತಾಯಿಯವರು ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರ ಮೊದಲ &quot;ನೈಜ ತಂದೆ&quot;ಯವರು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅವರನ್ನು &quot;ಅತೀ ಚತುರ ಮಗು&quot; ಜೊತೆಗೆ &quot;ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವನೆಂದು&quot; ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. &quot;ಅವನು ಯಾವಾಗಲು ದುರ್ಬಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು.... ಇತರ ಜನರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು&quot; ಎಂದು ಸಹ ಅವರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;7news/CNN&quot; /&gt;

1979 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಮರು ಮದುವೆಯಾದರು; ಅವರ ಹೊಸ ಪತಿಯು ಸಂಗೀತಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಆನಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್-ಬೈರ್ನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಓರ್ವ ಮಗನಿದ್ದನು, ಆದರೆ ದಂಪತಿಗಳು 1982 ರಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಮಲ-ಸಹೋದರನ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು. ನಂತರ ಇವರ ತಾಯಿಯವರು ಎರಡೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆ ಪಾಠವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;

=== ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ===
1987 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ 16 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಬಳಿಕ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು &quot;ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್&quot; (ಹೊರೇಸ್ ಪದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ: &quot;ಸ್ಪ್ಲೆಂಡೈಡ್ ಮೆಂಡಾಕ್ಸ್ &quot;, ಅಥವಾ &quot;ಔದಾರ್ಯವಾಗಿ ಸುಳ್ಳಿನ &quot;) ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt; ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಮೂಹವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀವ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: &quot;ನೀವು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಬೇಡಿ (ಅವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಶ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಡು); ಆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಡಿ (ನಿಮ್ಮ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವ ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ); ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ&quot;.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;

ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ನವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ನಲ್ಲಿನ ಮನೆಗೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;theaustralian&quot; /&gt; ಇವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೆನಡಾದ ಟೆಲಿಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ನಾರ್ಟೆಲ್,&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳನ್ನು ಮೋಡೆಮ್ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;aolnews&quot; /&gt; 1992 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನ 24 ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಗೆ AU$2100 ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿ ಇವರ ಉತ್ತಮ ನಡತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;smh1&quot; /&gt; ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರು &quot;ಈ ವಿವಿಧ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಅನ್ವೇಷಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳು ಇಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆನಂತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ &quot;ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದೆ [ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿ], ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾತಿಗಳಿವೆ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ತುಂಬಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅಂಟಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಲೇಖನಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅತೀ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನು ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲ, ನಾನು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇದೀಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್ ಆಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆ. ಅದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Forbes&quot; /&gt;

=== ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ===
1989 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತೆಯೊಡನೆ ಜೀವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಡ್ಯಾನಿಯೆಲ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web| author = Nick Johns-Wickberg | url = http://www.crikey.com.au/2010/09/17/daniel-assange-i-never-thought-wikileaks-would-succeed/ | title = Daniel Assange: I never thought WikiLeaks would succeed | publisher = Crikey | date = | accessdate = 8 December 2010 }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಬೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿದರು, ಮತ್ತು 1999 ರವರೆಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newyorker&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1297917/Is-Wikileaks-boss-Julian-Assange-force-good-chaos.html | title = Paranoid, anarchic... is WikiLeaks boss a force for good or chaos? | date = 27 July 2010 | accessdate = 27 October 2010 | publisher = [[Daily Mail]] | first = Edward Heathcoat | last = Amory}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿಯವರು ಪೇರೆಂಟ್ ಎನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಇನ್‌ಟೂ ಚೈಲ್ಡ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಹ &quot;ಕೇಂದ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶಕೇಂದ್ರ&quot; ವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;newyorker&quot; /&gt;

== ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ==
1993 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಸಬರ್ಬಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಸೆಸ್ ನೆಟ್‌ವೆರ್ಕ್ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವಾ ನೀಡುಗರ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Forbes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://suburbia.org.au | title = Suburbia Public Access Network | publisher = Suburbia.org.au | date = | accessdate = 4 December 2010}}&lt;/ref&gt; 1994 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ನ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಆಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;smh1&quot; /&gt; 1995 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮೊದಲ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್]] ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು.&lt;ref name=&quot;seclists&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;strobe&quot; /&gt; ಅವರು 1996 ರಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗ್ರೇಎಸ್‌ಕ್ಯೂಎಲ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಲವು ಪ್ಯಾಚಸ್ಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;pgsql&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://git.postgresql.org/gitweb?p=postgresql.git;a=search;h=HEAD;s=Julian+Assange;st=author |title=PostgreSQL commits |publisher=Git.postgresql.org |date= |accessdate=16 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ''[[Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]]''  (1997) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಎಂದು ಹೊಗಳುವುದಲ್ಲದೇ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಬ್‌ವರ್ಸೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|title=Exposed: Wikileaks' secrets|author=Annabel Symington|publisher=Wired Magazine|date=1 September 2009|accessdate=7 December 2010|archive-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150914225127/http://www.wired.co.uk/magazine/archive/2009/10/start/exposed-wikileaks-secrets?page=all|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;suelette&quot; /&gt; 1997 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು, ಇವರು ರಬ್ಬರ್‌ಹೌಸ್ ಡಿನೈಯೇಬಲ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್, [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲೈನಕ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು  ಸಹ-ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ರಬ್ಬರ್-ಹೌಸ್ ಕ್ರಿಪ್ಟೋನಾಲಿಸಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ನಿರಾಕರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;singel&quot; /&gt; ಅವರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.&quot;&lt;ref name=&quot;rubberhose&quot; /&gt; ಇವರು ರಚಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸಹ-ರಚಿಸಿದ ಇತರ ಮುಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯೂಸ್‌ನೆಟ್ ಕ್ಯಾಶಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಎನ್ಎನ್‌ಟಿಪಿಕ್ಯಾಷ್ &lt;ref name=&quot;nntpcache&quot; /&gt; ಮತ್ತು  [[ಅಂತರಜಾಲ ಹುಡುಕಾಟ ಯಂತ್ರ|ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್]]ಗಾಗಿ ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಆದ ಸರ್ಫ್ರಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1999 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು leaks.org ಎಂಬ ಡೊಮೇನ್ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು; &quot;ಆದರೆ&quot;, ಅವರು ಹೇಳಿದಂತೆ, &quot;ಆಗ ಅದರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;theage1&quot; /&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;pdf&quot; /&gt; 2003 ರಿಂದ 2006 ರವರೆಗೆ, ಅವರು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;pdf&quot; /&gt; ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಿತ ಕೋರ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಉತ್ತೀರ್ಣ ದರ್ಜೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | first=John | last=Rosenthal | coauthors= | title=Mythbusted: Professor says WikiLeaks founder was ‘no star’ mathematician' | date=12 December 2010 | publisher= | url =http://dailycaller.com/2010/12/12/mythbusted-professor-says-wikileaks-founder-was-no-star-mathematician/ | work =[[The Daily Caller]] | pages = | accessdate = 12 December 2010 | language = }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cream&quot; /&gt;

== ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. ==
{{Main|WikiLeaks}}
2006 ರಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;smh2&quot; /&gt; ಆ ವರ್ಷ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಡಿದು ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದರು: &quot;ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯೋಚಿಸಬೇಕು, ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೆ, ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆದು ಹೋದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ನಾವು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಡಲಾಗದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದುಂಬಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕು.&quot;&lt;ref name=&quot;Whelan&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.dailymail.co.uk/news/article-1299311/FBI-question-WikiLeaks-mother-Welsh-home-Agent-interrogate-distressed-woman-search-sons-bedroom.html|title = FBI question WikiLeaks mother at Welsh home: Agents interrogate 'distressed' woman, then search her son's bedroom | author = Andy Whelan and Sharon Churcher | date = 1 August 2010 | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = State and Terrorist Conspiracies | first = Julian | last = Assange | date = 10 November 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070829163014/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://iq.org/conspiracies.pdf | title = Conspiracy as Governance | first = Julian | last = Assange | date = 3 December 2006 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜನವರಿ 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070129125831/http://iq.org/conspiracies.pdf | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾ,&quot; ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ಯಶೀಲ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯವಾದಷ್ಟು, ಹೆಚ್ಚು ಸೋರಿಕೆಗಳು ಅದ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.... ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ಅವರ ಸ್ವಭಾವವು ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ ಸೋರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತ ಪ್ರಕಾರದ ಆಡಳಿತದದೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Whelan&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://iq.org | title = The non linear effects of leaks on unjust systems of governance | date = 31 December 2006 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/ | archivedate = 2 October 2007}}&lt;/ref&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಒಂಬತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹಾಕಾರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ &lt;ref name=&quot;advisory&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಅದರ ಪರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಅವರನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ &quot;ನಿರ್ದೇಶಕರು&quot;&lt;ref name=&quot;mcgreal&quot; /&gt; ಅಥವಾ &quot;ಸ್ಥಾಪಕ&quot;&lt;ref name=&quot;theaustralian&quot; /&gt; ರೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ &quot;ನಾನು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ&quot;;&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt; ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಃ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರೆಂದು ಅವರು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;motherjones&quot; /&gt; ಸೈಟ್‌ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇತರರಂತೆ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ವೇತನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್:ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ – ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ, ತನಿಖಾ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100912101437/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board#Julian_Assange.2C_investigative_journalist.2C_programmer_and_activist |date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 }} (ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html ಹರ್ರೆಲ್, ಎಬೆನ್, (26 ಜುಲೈ 2010) ''2-ಮಿನಿ. ಬಯೋ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ''  26 ಜುಲೈ 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825145220/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006496,00.html |date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 }} ''ಟೈಮ್''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.democracynow.org/2010/6/17/wikileaks_whistleblowers ಇರಾಕ್ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೋದ ಶಂಕಿತ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕನಿಗೆ ಹುಡುಕಾಟ ವದಂತಿ] – ''ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!''  ನಿಂದ ವೀಡಿಯೋ ವರದಿ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | author = Adheesha Sarkar | url = http://www.telegraphindia.com/1100810/jsp/opinion/story_12789816.jsp | title = The People'S Spy | publisher = Telegraphindia.com | date = 10 August 2010 | accessdate = 22 August 2010}}&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸುದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆಯೆಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: &quot;ನಾವು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯೆಂದು ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗವು ಅದು ಅಲ್ಲ- ಬದಲಿಗೆ, ನೀವು ಉಳಿದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪ್ರಚಂಡವಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ವಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೋಪ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಐದು ಜನರ ತಂಡವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು? ಅದು ನಾಚಿಕೆಗೇಡು.&quot;&lt;ref name=&quot;smh2&quot; /&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ &quot;ಪಾರದರ್ಶಕ&quot; ಮತ್ತು &quot;ವೈಜ್ಞಾನಿಕ&quot; ತೊಡಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ &quot;ನೀವು ಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಲ್ಲದೇ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡವಾಗಿರಬೇಕು.&quot;&lt;ref name=&quot;journalism_2010&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.csmonitor.com/USA/Military/2010/0726/Julian-Assange-the-hacker-who-created-WikiLeaks | title = Julian Assange: the hacker who created WikiLeaks | publisher = Csmonitor.com | date = | accessdate = 22 August 2010}}&lt;/ref&gt; 2006 ರಲ್ಲಿ ಇವರನ್ನು &quot; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಮಾಜಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್''  ಕರೆಯಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;wankworm&quot;&gt;ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಆಂಟಿ-ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಮ್. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }}[http://www.counterpunch.org/assange11252006.html ದಿ ಕ್ಯೂರಿಯಸ್ ಓರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಕ್ಟಿವಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080419071903/http://www.counterpunch.org/assange11252006.html |date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }} ಕೌಂಟರ್‌ಪಂಚ್, 25 ನವೆಂಬರ್/ 26 2006&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಏಜ್''  ಪತ್ರಿಕೆಯು ಇವರನ್ನು &quot;ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುತಂತ್ರದ ವ್ಯಕ್ತಿ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;theage1&quot; /&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು &quot;ಅತ್ಯಂತ ತಿರಸ್ಕೃತರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು&quot;&lt;ref name=&quot;theage1&quot; /&gt; ಹದಿಹರೆಯದವನಾಗಿ ಅವರು &quot; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅತೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನೀತಿವಂತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹ್ಯಾಕರ್&quot; ಆಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ''ಪರ್ಸನರಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಫಾರಮ್''  ಹೇಳಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;pdf&quot; /&gt; ಅವರನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ &lt;ref name=&quot;smh1&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/media/2010/aug/01/julian-assange-wikileaks-afghanistan ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸಾಂಜೆ, ಮೋಂಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಏಜ್ ಹೂ ಥ್ರೈವ್ಸ್ ಆನ್ ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ಬ್ಯಾಟಲ್] 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2010&lt;/ref&gt;

ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ ವಿಷಯವಸ್ತು, ಆಫ್ರಿಕಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಹಾಕುವುದರ ಕುರಿತ ವರದಿ, ಸೈಂಟೋಲಜಿ ಚರ್ಚ‌್‌ನ ಕೈಪಿಡಿಗಳು, ಗ್ವಾಂಟನಾಮೋ ಬೇ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, 2007 ನೇ ಜುಲೈ 12ರ ಬಾಗ್ಧಾದ್ ಮೇಲಿನ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಕೌಂಪ್ತಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಸ್ ಬೇರ್ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ 2010 ರ ಓಸ್ಲೋ ಫ್ರೀಡಂ ಫೋರಮ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು:&lt;ref&gt;{{cite web
  | last = Lysglimt
  | first = Hans
  | authorlink = Hans Lysglimt
  | title = Transcript of interview with Julian Assange (2010-4-26)
  | work = Oslo Freedom Forum
  | publisher = Farmann Magazine
  | date = 9 December 2010
  | url = http://www.farmann.no/?p=1627
  | accessdate = 14 December 2010
  | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827101252/http://www.farmann.no/?p=1627
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
ಕೇವಲ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೇ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂದೇಶವೆಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಅದು ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿರುವ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾವು ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಇದು ಬಲ ಮತ್ತು ಎಡವಲ್ಲ, ಇದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ವಿಶ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದು, ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರೀಕತೆಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು. ಜನರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿವೆಯೇ. ನೀವು ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು, ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.... ಆದ್ದರಿಂದ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸು, ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸ್ವತಃ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೀವಾಳಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮೂಲ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂಲ ವಸ್ತುವು ಬೇಕಿದೆ.
&lt;/blockquote&gt;

=== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಜರಿಗಳು ===
[[File:Julian Assange 20091117 Copenhagen 1 cropped to shoulders.jpg|thumb|ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ, 2009]]
ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಡೇಸ್ 09, ಯುಸಿ ಬರ್ಕಲೀ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿನ 2010 ಲೋಗನ್ ಸಿಂಪೋಸಿಯಮ್,&lt;ref name=&quot;fora.tv&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಕರ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 25 ಮತ್ತು 26 ನೇಯ ಚಾವೋಸ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;events.ccc.de&quot; /&gt; 2010 ರ ವರ್ಷದ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಬಾಗ್ದಾದ್ ವಾಯುದಾಳಿಯ ವೀಡಿಯೋದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲು ಅಲ್ ಜಜೀರಾ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಎಮ್ಎಸ್ಎನ್‌ಬಿಸಿ, ಡಮೋಕ್ರಸಿ ನೌ!, ಆರ್‌ಟಿ, ಮತ್ತು ''ದಿ ಕೋಲ್ಬರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್''  ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೂನ್ 3 ರಂದು ಅವರುಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಸಲನ್ ಡೆಮೋಕ್ರಸಿ ಫಾರಂ ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫೆರನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;personal&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cjr&quot; /&gt; ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಎಮ್ಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ &quot;ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರಲು ಅವರು [ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಬಳಸಿದ ವಿವರಣೆಯು ಏನೆಂದರೆ &quot;ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಅವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಲ್ಲ&quot;.&lt;ref name=&quot;ellsbergmsnbc&quot; /&gt; ಜೂನ್ 11 ರಂದು ಅವರು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ತನಿಖಾ ವರದಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕರು ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿನ ಶೋಕೇಸ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು,&lt;ref name=&quot;nicar&quot; /&gt; ಆದರೆ ಅವರು ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;poulsen&quot; /&gt; ಪೆಂಟಾಗನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಇರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಜೂನ್ 10 ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;pentagonhunt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tdbmanhunt&quot; /&gt; ಇದರ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಯು.ಎಸ್. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;taylor&quot; /&gt; ಬ್ರೇಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ನ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಏನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಂದೇಹವು &quot;ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ದೈಹಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದೀಗ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ&quot; ಎಂದು ಎನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ellsbergmsnbc&quot; /&gt; ''ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್'' ನಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಕ್ ಅಂಬಿಂಡರ್ ಅವರು ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು &quot;ಅಸಂಬದ್ಧ&quot;ವೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಲ್ಲದೇ &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ambinder&quot; /&gt; ಸಲೂನ್.ಕಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನ್ ಗ್ರೀನ್ವಾಲ್ಡ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗಾಗಿ &quot;ಶೋಧ&quot;ವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ &quot;ದಿಗಿಲಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳನ್ನು&quot; ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು ಕೇವಲ &quot;ಅನಾಮಧೇಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ&quot; ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯು.ಎಸ್. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೂ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Greenwald2010-06-18&quot; /&gt;

2010 ರ ಜೂನ್ 21 ರಂದು, ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿಸುಮಾರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;telegraph&quot; /&gt; ಅವರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ತಮ್ಮ ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುವ ರಹಸ್ಯ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಆದೇಶ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದರು. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅವರು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆರ್ಕೈವ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೇಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;alde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian&quot; /&gt; ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್''  ಗೆ ಅವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ನನ್ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದು ಖಾಯಂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, &quot;[ಯು.ಎಸ್.] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿವೇಚನಾಯುತವಾಗಿದೆ&quot;. ಆದರೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ &quot;ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಆದರೆ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸದಂತೆ ನನ್ನ ವಕೀಲರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;telegraph&quot; /&gt;

ಜುಲೈ 17 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2010 ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಆನ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಅರ್ಥ್ (ಹೆಚ್ಓಪಿಇ) ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಜಾಕೊಬ್ ಆಪಲ್‌ಬಮ್ ಅವರು ಮಾತನಾಡಿದರು, ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;repair&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last = McCullagh | first = Declan | url = http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | title = Feds look for Wikileaks founder at NYC hacker event | publisher = News.cnet.com | date = 16 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013027/http://news.cnet.com/8301-1009_3-20010861-83.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಲ್ಲಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;repair&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://docs.google.com/document/pub?id=1ebTGiyaQQ2HSCOpqsD8GD7x_7IBqkeYZ4jfEJ_rYeFQ Jacob Appelbaum, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯ: 2010 ಭೂಜಗತ್ತಿನ ಹ್ಯಾಕರ್‌ಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ], 17 ಜುಲೈ 2010&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಜುಲೈ 19 ರಂದು ನಡೆದ ಟಿಇಡಿ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭಾಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | title = Surprise speaker at TEDGlobal: Julian Assange in Session 12 | publisher = Blog.ted.com | date =  | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 19 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100719101851/http://blog.ted.com/2010/07/surprise_speake.php | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ted_2010&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;geekosystem_2010&quot; /&gt; 26 ನೇ ಜುಲೈರಂದು, ಅಫ್ಘಾನ್ ಯುದ್ಧ ಡೈರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಫ್ರಂಟ್‌ಲೈನ್ ಕ್ಲಬ್ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಗೋಷ್ಠಿಗೆ ಹಾಜರಾದರು.&lt;ref name=&quot;ustream_2010&quot; /&gt;

=== ಯುಎಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ ===
{{Main|United States diplomatic cables leak}}
2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 28 ರಂದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ತನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದು ಸುಮಾರು 251,000 ಅಮೇರಿಕದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 53 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಹಸ್ವಯ ರ್ಗೀಕರಿಸದ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಶೇಕಡಾ 40 ವರದಿಗಳು &quot;ಗೋಪ್ಯ&quot;ವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ ಆರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು &quot;ರಹಸ್ಯ&quot;ವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಾರನೇ ದಿನ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್‌ಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2010/11/2010112961154954144.html | title = Australia opens WikiLeaks inquiry | publisher = Al Jazeera English | date = | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ &quot; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ ಅವರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | title = Doorstop on leaking of US classified documents by Wikileaks | publisher = Attorney-General for Australia | date = 29 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006010131/http://www.attorneygeneral.gov.au/www/ministers/mcclelland.nsf/Page/Transcripts_2010_FourthQuarter_29November2010-DoorstoponleakingofUSclassifieddocumentsbyWikiLeaks | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲಾಂಡ್ ಅವರು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | title = Australia warns Assange of possible charges if he returns to Australia | publisher = Monstersandcritics.com | date = 17 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101202041632/http://www.monstersandcritics.com/news/asiapacific/news/article_1602108.php/Australia-warns-WikiLeaks-Assange-of-charges-if-he-returns | archivedate = 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರವರೆಗೆ ಕೇವಲ 1295 ವರದಿಗಳು ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 1 ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101205013631/http://213.251.145.96/cablegate.html &quot;ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಯುಎಸ್ ಎಂಬಾಸ್ಸಿ ಕೇಬಲ್ಸ್&quot;], ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್. 2010 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Greenwald2010-12-10&quot; /&gt;

ಸೋರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹಲವು ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಜರುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Savage|first=Charlie|title=U.S. Prosecutors Study WikiLeaks Prosecution|url=https://www.nytimes.com/2010/12/08/world/08leak.html?partner=rss&amp;emc=rss|accessdate=9 December 2010|newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=7 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಪೆಂಟಗಾನ್ ಪೇಪರ್ಸ್ನ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುಗರಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು &quot;ನಮ್ಮ [ಅಮೇರಿಕದ] ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳಾಗಿಲ್ಲದ  ನಿಖರವಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನಿಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, &quot;. ಯುಎಸ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅವರು &quot;ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅತೀ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಲು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರ ಒಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಾವು ವಾದಿಸಲಾಗದ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯಾರೊಬ್ಬರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ellsbergdanger&quot;&gt;
{{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-11/daniel-ellsberg-wikileaks-julian-assange-in-danger | title = Daniel Ellsberg: Wikileaks' Julian Assange &quot;in Danger&quot; | work = [[The Daily Beast]] | first = Samuel P. | last = Jacobs | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010}}
&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಯುಸ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳಿಗೆ &quot;ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು&quot; ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೋರಿಕೆಯಾದ ವರದಿಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳು &quot;ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ  ಹಂತಹಂತವಾಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕು ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ&quot; ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಲಂಡನ್ ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ReutersBail&quot;&gt;{{cite web| title=UK court upholds bail for WikiLeaks' Assange| url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| publisher=[[Thomson Reuters]]| date=16 December 2010| accessdate=16 December 2010| archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110812143150/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAL3E6N80HH20101216| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಪಾತ್ರ ===
&quot;ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ&quot; ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್,&lt;ref name=&quot;amnestyint&quot; /&gt; ನಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 2009 ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.amnesty.org.uk/content.asp?CategoryID=10058 | title = AIUK: Media Awards | publisher = Amnesty.org.uk | accessdate = 4 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತನಿಖಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರದವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎಂದು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು
.&lt;ref name=&quot;tcij&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | title = Julian Assange | publisher = [[Centre for investigative journalism]] | accessdate = 3 December 2010 | archive-date = 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120421030036/http://www.tcij.org/about-2/teachers-and-speakers/julian-assange | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯುಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ನ ವಕ್ತಾರರಾದ ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿಯವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಎನ್ನುವ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದರು,&lt;ref&gt;[http://www.indianexpress.com/news/wikileaks-founder-julian-assange-anarchist-not-journalist/719895/ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ 'ಅನಾರ್ಕಿಸ್ಟ್', ನಾಟ್ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್], ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್, 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಕ್ರೌಲಿಯವರು; &quot; ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;ಫಿಲಿಫ್ ಜೆ. ಕ್ರೌಲಿ, ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, [http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2010/12/152291.htm 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ಡೈಲಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'' ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಸ್ಸಿಯವರು &quot;ಹೌದು, ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿ&quot; ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಬರೆದರು, ಆದರೆ &quot;ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರ&quot; ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;massie&quot; /&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ತಾವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸುದ್ದಿಸಂಗತಿಗಳನ್ನು 25 ನೇ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ತಾವು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವು &quot;ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರದ್ದು&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.theguardian.com/world/blog/2010/dec/03/julian-assange-wikileaks | title = Julian Assange answers your questions | publisher = The Guardian | author = Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt;

== ತನಿಖೆಗಳು ==
=== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ತನಿಖೆ ===
ಜಂಟಿ ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆ-ಪೆಂಟಾಗಾನ್‌ ತಂಡದ ತನಿಖಾದಾರರು ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿತ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಸಂಭವದ ಕುರಿತಂತೆ ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರ್ ಎರಿಕ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತಾ &quot;ಇದು ಕತ್ತಿನ ಅಲಗು ಸದ್ದು ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web| author = David Samuels | url = https://www.theatlantic.com/international/archive/2010/12/the-shameful-attacks-on-julian-assange/67440/ | publisher = The Atlantic | title = The Shameful Attacks on Julian Assange | date = 3 December 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}&lt;/ref&gt;

ಸೋರಿಕೆಯ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳ ಮುಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಯು.ಎಸ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು  ಯು.ಎಸ್. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜೋಸೆಫ್ &quot;ಜಾಯ್&quot; ಬಿಡೆನ್ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/12/19/AR2010121901359.html| title=Biden: US trying to stop WikiLeaks disclosures| publisher=The Washington Post| date=December 19, 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಅವರು &quot;ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ಈ ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಸದಸ್ಯನೊಬ್ಬನಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಂಚು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಅದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು... ನೀವು ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ, ರಹಸ್ಯ ವರ್ಗದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿವೆ ನೋಡಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/19/assange-high-tech-terrorist-biden| author=Ewen MacAskill| title=Julian Assange like a hi-tech terrorist, says Joe Biden| publisher=The Guardian| date=December 19, 2010}}&lt;/ref&gt;

ಈಗಿನ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಹಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಸೆನೇಟ್‌ನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ನಾಯಕರಾದ ಮಿಚ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೆನೆಲ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು &quot;ಆಧುನಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| author=Tom Curry| title=McConnell optimistic on deals with Obama| publisher=msnbc.com| date=December 5, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110417181953/http://www.msnbc.msn.com/id/40517039/ns/politics/40516927| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮಾಜಿ ಯುಎಸ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ನ್ಯೂಟ್ ಗಿಂಗ್ರಿಚ್ ಅವರು &quot;ಜನರು ಸಾಯಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೇ ಆಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ವೈರಿ ಯೋಧನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/132037-gingrich-blames-obama-on-wikileaks-labels-assange-a-terrorist | author = Shane D'Aprile| title=Gingrich: Leaks show Obama administration 'shallow,' 'amateurish'| publisher=The Hill| date=December 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಮಾಧ್ಯಮದೊಳಗಡೆಯೇ, ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ನ ಜೆಫ್ರಿ ಟಿ. ಕುಹ್ನರ್ ಅವರು ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು &quot;ಇತರ ಹೆಸರಾಂತ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| title=Washington Times Editorial Suggests Killing Julian Assange| publisher=dcist| accessdate=December 13, 2010| archive-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20111109013639/http://dcist.com/2010/12/washington_times_editiorial_actuall.php| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.washingtontimes.com/news/2010/dec/2/assassinate-assange/?page=2 | author = Jeffrey T. Kuhner| title=KUHNER: Assassinate Assange| publisher=The Washington Times| date=December 2, 2010}}&lt;/ref&gt; ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ&quot;ಕೆ.ಟಿ.&quot; ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು ಕರೆದು, ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಎನ್ನುವುದು &quot;ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ&quot; ಯಾಗಿದ್ದು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೆ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು; ಮತ್ತು [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್|ನಿಕ್ಸನ್]]ನ ಮಾಜಿ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಜಿ. ಗೋರ್ಡೋನ್ ಲಿಡ್ಡಿ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ &quot;ಕೊಲ್ಲುವವರ ಪಟ್ಟಿ&quot;ಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.

ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಧಾನಿಯವರಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾರ್ಪರ್ ಅವರ ಮಾಜಿ ಪ್ರಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಟಾಮ್ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರನ್ನು &quot;ಕೆನಡಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋಡ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ಹವಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಸಿಬಿಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಪವರ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web| last = Barber| first = Mike| authorlink = Mike Barber| title = Heat's on Flanagan for 'inciting murder' of WikiLeaks founder; PM's ex-adviser subject of formal police complaint| publisher = Ottawa Citizen| date = 2010-12-06| url = http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| accessdate = 2010-12-09| archive-date = 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url = https://web.archive.org/web/20101209165306/http://www.ottawacitizen.com/news/Heat+Flanagan+inciting+murder+WikiLeaks+founder/3932545/story.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಫ್ಲಾನಗನ್ ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದ್ದೇಶವು ಎಂದಿಗೂ &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |title=Let Flanagan’s remarks die – - Macleans OnCampus |publisher=Oncampus.macleans.ca |date=2010-12-04 |accessdate=2010-12-16 |archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208015908/http://oncampus.macleans.ca/education/2010/12/04/let-flanagans-remarks-die/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಯುಎಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮೈಕ್ ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅವರು ಭಾವಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೂಲಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತಮ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹೇಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಯುವ ಸೈನಿಕರ ಅಥವಾ ಅಫ್ಘಾನ್ ಕುಟುಂಬದ ರಕ್ತವನ್ನು ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.&quot; ಈ ರೀತಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ &quot;...ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ [ರಾಬರ್ಟ್] ಗೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರು ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಊಹಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯತ್ತ ತೋರಿಸಲು ಜನರನ್ನು ಕರೆತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿ ಆ ಯುದ್ಧಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.democracynow.org/2010/8/3/julian_assange_responds_to_increasing_us | author = Amy Goodman| title=Julian Assange Responds to Increasing US Government Attacks on WikiLeaks| publisher=Democracy Now| date=August 3, 2010}}&lt;/ref&gt;

=== ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪಗಳು ===

2010 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 20 ರಂದು, 26 ಮತ್ತು 31 ವರ್ಷದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ &lt;ref&gt;{{cite web| author = TNN | url = http://timesofindia.indiatimes.com/world/us/Sex-accusers-boasted-about-their-conquest-of-WikiLeaks-founder-Julian-Assange/articleshow/7068149.cms | title = Sex accusers boasted about their 'conquest' of WikiLeaks founder Julian Assange | publisher = The Times of India | work = Timesofindia.indiatimes.com | date = 21 August 2010 | accessdate = 10 December 2010 }}&lt;/ref&gt; ಒಂದನ್ನು ಎಂಕೋಪಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/09/08/AR2010090803240.html | title = WikiLeaks stalled by Swedish inquiry into allegations of rape by founder Assange | work = [[The Washington Post]] | date = 9 September 2010 | accessdate = 9 September 2010 | first = Edward | last = Cody}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.aklagare.se/In-English/ | title = Swedish inquiry reopen investigations into allegations of sexual misconduct by founder Assange on third level of appeal | work = Anklagermyndigheten | date = 10 September 2010 | accessdate = 10 September 2010 | archive-date = 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ವಿವಾದವು ಸಹಮತದ ಆದರೆ ರಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು&lt;ref name=&quot;audec04&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.smh.com.au/world/timing-of-sex-case-sparks-claims-of-political-influence-20101203-18jv3.html | title = Timing of sex case sparks claims of political influence | author = Dylan Welch | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 3 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;apdec02&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.physorg.com/news/2010-12-assange-legal-options-narrow.html | title = The noose tightens around WikiLeaks' Assange | author = Raphael Satter and Malin Rising |agency=Associated Press | date = 2 November 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ವೈರಿಗಳು ಸಂಚು ಹೂಡಿದ &quot;ನಟನೆ&quot;ಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;swissasylum&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.smh.com.au/breaking-news-technology/wikileaks-founder-may-seek-swiss-asylum-interview-20101105-17gbx.html | title = Wikileaks founder may seek Swiss asylum: interview | date = 5 November 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 28 November 2010}}&lt;/ref&gt; ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ, ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಎವಾ ಫಿನ್ ಅವರು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಯು ಇಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11049316|title=Swedish rape warrant for Wikileaks' Assange cancelle|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;, ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 30 ರಂದು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಪೊಲೀಸರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ತನಿಖೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/31/wikileaks-julian-assange-questioned | title = WikiLeaks founder Julian Assange questioned by police | newspaper = The Guardian | date = 31 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಆರೋಪಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ತಾವು ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಮತದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆಂದು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ತೇಜೋವಧೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಸಿ ಬಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಿಗರೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Davies | first = Caroline | url = https://www.theguardian.com/media/2010/aug/22/wikileaks-julian-assange-denies-rape-allegations | title = WikiLeaks founder Julian Assange denies rape allegations | newspaper = [[The Guardian]] | date = 22 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GuardCharges&quot;&gt;{{cite web | author = David Leigh, Luke Harding, Afua Hirsch and Ewen MacAskill | url = https://www.theguardian.com/media/2010/nov/30/interpol-wanted-notice-julian-assange | title = WikiLeaks: Interpol issues wanted notice for Julian Assange | publisher = The Guardian | date = | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt;

ಎರಡು ಮಹಿಳೆಯರ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತನಿಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿನ ಎಸ್ಎಪಿ ವಕ್ತಾರರಾದ ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಈ ಮೂಲಕ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯಾನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು ಅತ್ಯಾಚಾರದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/sep/01/sweden-julian-assange-rape-investigation | title = Sweden reopens investigation into rape claim against Julian Assange | newspaper = The Guardian | date = 10 September 2010}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವೀಡಿಶ್ ತನಿಖಾದಾರರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮುನ್ನ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮರು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಯುಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು ಸ್ವೀಡನ್‌ ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಲೇಸ್ ಬೋರ್ಗ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಲಂಡನ್ ಮೂಲಕ ವಕೀಲರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್ ಅವರು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇದ್ದು ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಬಳಿಕೆ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಹೋಗಲು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನವು ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಹೇಳಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://www.theregister.co.uk/2010/11/18/assange_detain_sweden/&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704862604576029872580177468.html?KEYWORDS=borgstr%25C3%25B6m | title = New Details Reveal More About Problems Assange Faces | newspapers = The Wall Street Journal | date = 19 December, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;msnbc1811&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | title = Sweden to issue int'l warrant for Assange | author = Karl Ritter, Malin Rising | publisher = Msnbc.com | date = 18 November 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101204061249/http://www.msnbc.msn.com/id/40250098/ns/world_news-europe/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;appeal lost&quot;&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11831519 ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ ಡಿಟೆನ್ಕ್ಷನ್ ಆರ್ಡರ್ ಅಪ್‌ಹೆಲ್ಡ್ ಬೈ ಸ್ವೀಡನ್]. ಬಿಬಿಸಿ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/wikileaks-to-drop-another-bombshell-20101122-1849y.html | title = WikiLeaks to drop another bombshell | publisher = The Sydney Morning Herald | date = 23 November 2010 | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 20 ರಂದು, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪೊಲೀಸರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರೆಂಟ್ (ಇಎಡಬ್ಲೂ)&lt;ref name=&quot;FT&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.ft.com/cms/s/0/b5852504-f592-11df-99d6-00144feab49a.html#axzz165xMmp9x | title = Warrant for WikiLeaks founder condemned | publisher = Ft.com | date = 22 November 2010 | accessdate = 29 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lateline&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.abc.net.au/lateline/content/2010/s3071847.htm | title = Assange hits back at rape allegations | publisher = Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt; ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ಧ ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಟರ್‌ಪೋಲ್ ಹೊರಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11880965 | title = Wikileaks' Assange appeals over Sweden arrest warrant | publisher = BBC News | date = 1 December 2010 | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | author = Interpol | url = http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | title = Enhancing global status of INTERPOL Red Notices focus of high level meeting | publisher = Interpol.int | date = 14 May 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629193232/http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/News20100513.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಹೊರಗೆ &quot;ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ಸಂಗತಿಯ ನಂತರವೂ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೆಡ್ ನೋಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿರುವುದು ಅತೀ ಅಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು &lt;ref&gt;{{cite web | first = Mark | last = Townsend | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/01/police-seek-julian-assange-rape-claims | title = British police seek Julian Assange over rape claims | publisher = Guardian | date = 1 December 2010 | accessdate = 3 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಸ್ವೀಡೀಷರು ಅವರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯಿಂದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11921080 | title = Wikileaks' Julian Assange to fight Swedish allegations | publisher = BBC | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಹೋರಾಡುವರು ಎಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾದ ವಕೀಲರೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = https://www.theguardian.com/media/2010/dec/05/julian-assange-lawyers-being-watched | title = Julian Assange's lawyers say they are being watched | author = Sam Jones and agencies | publisher = The Guardian | date = 5 December 2010 | accessdate = 5 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಯುಕೆನಲ್ಲಿ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಕಾಗದಪತ್ರದಲ್ಲಿ ದೋಷವೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್ ನೀಡಿತು.

2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 6 ರಂದು, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯಾರ್ಡ್ ಪೊಲೀಸರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಯುಕೆ ವಕೀಲರಿಗೆ ಎಸ್ಎಸಿಎ ಅವರು ಮಾನ್ಯವಾದ ಇಎಡಬ್ಲೂ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಮತ್ತು ಯುಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/crime/arrest-warrant-on-assange-to-be-served-today-2153031.html |title=Arrest warrant on Assange to be served today |publisher=The Independent |date=2010-12-07 |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಮರುದಿನ ಸ್ವತಃ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸರೆದುರು ಹಾಜರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೆನಾಲ್ ಕೋಡ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತನಿಖೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದರು: ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯವರ ಅತ್ಯಾಚಾರ (ಸಿಹೆಚ್ 6:1-3), ಅಹಿತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು (ಸಿಹೆಚ್ 6:10-2) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಬಲಾತ್ಕಾರ (Ch 4:4-1), ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಯ 6 ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿದರೆ, ಅಧ್ಯಾಯ 4 ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Esther Addley |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/17/julian-assange-q-and-a |title=Q&amp;A: Julian Assange allegations &amp;#124; Media |publisher=The Guardian |date= |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aklagare.se/In-English/ |title=Statement from Director of Prosecution, Ms. Marianne Ny - In English |publisher=www.aklagare.se |date=2006-05-05 |accessdate=2010-12-19 |archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230139/http://www.aklagare.se/In-English/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929014034/http://www.aklagare.se/PageFiles/346/Chapter%206.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಿಮಾಂಡ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web| last = Vinograd| first = Cassandra| last2 = Satter| first2 = Raphael G.| title = Judge Denies WikiLeaks Founder Julian Assange Bail| newspaper = The Associated Press| date = 7 December 2010| url = https://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| accessdate = 7 December 2010| archiveurl = https://web.archive.org/web/20101208053605/http://news.yahoo.com/s/ap/20101207/ap_on_hi_te/wikileaks| archivedate = 8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status = live}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ £240,000 ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಮೀನನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಯುಕೆಯ ಕ್ರೌಸ್ ಪಾಸೆಕ್ಯೂಶನ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಅವರ ಜಾಮೀನು ನಿರ್ಧಾರದ ಅಪೀಲಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |title=Assange granted bail in UK High Court appeal |publisher=Thinq.co.uk |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=1 ಜನವರಿ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101183813/http://www.thinq.co.uk/2010/12/16/assange-granted-bail-uk-high-court-appeal/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-11989216 |title=Wikileaks founder Assange bailed, but release delayed |publisher=BBC |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/15/julian-assange-bail-decision-uk |title=Julian Assange bail decision made by UK authorities, not Sweden |publisher=Guardian |date=15 December 2010 |accessdate=17 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಜಾಮೀನುl ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್, ನೋರ್ಫೋಕ್ನಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ನೆರೆದಿದ್ದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು &quot;ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಆನಂದವೆನಿಸುತ್ತಿದೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು  ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರಪರಾಧಿತನದ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ReutersBail&quot; /&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಬಿಬಿಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, &quot;ಇದು ಅತೀ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸುವ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ನುಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| author=Avril Ormsby| title=WikiLeaks' Julian Assange says he is victim of smear campaign| publisher=The Vancouver Sun| date=December 17, 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101229081317/http://www.vancouversun.com/news/WikiLeaks+Julian+Assange+says+victim+smear+campaign/3992455/story.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಕಾನೂನು ಸಲಹಾಗಾರರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಕಲಾಪಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟೆಫೆನ್ಸ್,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |title=Sweden challenges Julian Assange bail decision - RTÉ News |publisher=Rte.ie |date= |accessdate=16 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216020158/http://www.rte.ie/news/2010/1214/wikileaks.html |archivedate=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೆಫ್ರಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theage.com.au/world/geoffrey-robertson-to-defend-assange-20101207-18oc6.html |title=Geoffrey Robertson to defend Assange |publisher=Theage.com.au |date=8 December 2010 |accessdate=16 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಹೆಲೆನಾ ಕೆನಡಿ&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/possible-indictment-for-espionage/story-fn59niix-1225972957124 |title=Possible indictment for espionage |publisher=The Australian |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119070039/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/possible-indictment-for-espionage/story-fn59niix-1225972957124 |archive-date=2011-01-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿಫರ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |title=Assange moved to prison's segregation unit |publisher=Associated Free Press |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214101746/http://uk.news.yahoo.com/18/20101210/tuk-assange-moved-to-prison-s-segregatio-86ac183.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೇರಿದ್ದು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಬೋರ್ನ್ ಹರ್ಟಿಗ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಿರುದ್ದದ ಆರೋಪಗಳು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ನಡುವೆ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಅವರು ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| author=Tucker Reals| title=Assange Lawyer: Rape Allegations a &quot;Stitch Up&quot;| publisher=CBS News| date=December 9, 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229213809/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025111-503543.html| archivedate=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| access-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್ 14 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಶನ್ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ ಮೇರಿಯೇನ್ ಎನ್‌ವೈ ಅವರು, ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅರೆಸ್ಟ್ ವಾರಂಟ್ ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವೀಡನ್ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲೇ ಒಂದು ವೇಳೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅವರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Mackey |first=Robert |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2010/12/14/swedish-prosecutor-raises-possible-extradition-of-wikileaks-founder-to-u-s/ |title=Swedish Prosecutor Raises Possible Extradition of WikiLeaks Founder to U.S. |publisher=Thelede.blogs.nytimes.com |date=2010-12-14 |accessdate=2010-12-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=By DAVID STRINGER Associated Press |url=http://www.denverpost.com/frontpage/ci_16854426?source=rss#ixzz18aFBEzWn |title=Sweden appeals UK granting bail for Julian Assange |publisher=The Denver Post |date= |accessdate=2010-12-19 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಪೂರ್ಣ ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿಚಾರಣೆಯು 2011 ರ ಜನವರಿ 11 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.

== ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ==
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 2010 ರ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನದ ತರುವಾಯು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಲೂಯಿಜ್ ಇನಾಸಿಯೋ ಲುಲಾ ಡಾ ಸಿಲ್ವಾ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ &quot;ಬೆಂಬಲ&quot;ವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/putin-leads-backlash-over-wikileaks-boss-detention-20101209-18rgi.html |title=Putin leads backlash over WikiLeaks boss detention |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Maria |last=Antonova |work=Sydney Morning Herald |publisher=Sydney Moring Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7xAY7KkcUYk |title=President Lula Shows Support for Wikileaks (video available) |date=9 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು &quot;ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣ&quot; ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11966193 |title=Wikileaks: Brazil President Lula backs Julian Assange |date=10 December 2010 |accessdate=10 December 2010 | first= |last= |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ, [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪುಟಿನ್‌|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್]] ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು &quot;ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ ವಿರೋಧಿ&quot; ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ABC2&quot;&gt;[http://www.abc.net.au/unleashed/42368.html ಆಸ್ಸೀ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಹ್ಯಾಸ್ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಗೋಟ್ ದಿ ಗಟ್ಸ್?] ಎಬಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2010&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೇವ್|ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್]] ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೆಡ್ವೆಡೆವ್ ಅವರು &quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2010/dec/09/julian-assange-nobel-peace-prize |title=Julian Assange should be awarded Nobel peace prize, suggests Russia |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 | first=Luke |last=Harding |location=London |work=The Guardian }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಲಾರೂಯಿ ಅವರು &quot;ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅಥವಾ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಅವರು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕಾನೂನು ಹೊಣೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು. ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2010/s3089025.htm |title=UN rapporteur says Assange shouldn't be prosecuted |date=9 December 2010 |accessdate=9 December 2010 |author=Eleanor Hall |work=abc.net.au |publisher=[[ABC Online]]}}&lt;/ref&gt;

2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11 ರಂದು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬಂಧನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಎದುರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Associated |first=The |url=http://ca.news.yahoo.com/pro-wikileaks-demos-planned-spain-latin-america.html |title=Pro-WikiLeaks demonstrations held in Spain; planned for elsewhere in Europe, Latin America - Yahoo! News |publisher=Ca.news.yahoo.com |date= |accessdate=16 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ===
[[File:Sydney Wikileaks 2010-Dec-10.JPG|thumb|ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ, 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010.]]
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು &quot;ಒಂದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯ&quot; ವೆಂದು ಕರೆದು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಿಲಾರ್ಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಭಾರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದರು ಎಂದು ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಆದ ರಾಬರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೆಲ್ಲಾಂಡ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ವಕೀಲರು, ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಕ್ತಾರ, ಸೆನೇಟರ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರಾಂಡಿಸ್ ಅವರು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ಭಾಷೆಯು &quot;ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಲ್ಲದ್ದು&quot; ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ &quot;ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು (ಅಸ್ಸಾಂಜೆ) ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಮೇರಿಕದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿದಂತೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದ ಕೆವಿನ್ ರುಡ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವು ನನ್ನದೇ ಹೊರತು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಅವರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದರು. 15 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆದ ಪೀಟರ್ ಫ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರು, ಶಂಕಿತ ಲೈಂಗಿಕ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಕೋರುತ್ತಿರುವ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ಶಂಕೆ ತರಿಸುತ್ತಿದೆ, &quot;ಅವರು (ಸ್ವೀಡನ್) ಏಕೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೀವೇ ಹೇಳಬೇಕು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ಬಿಲ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ವಿರೋಧದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ &quot;ಪೂರ್ವಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ&quot;ಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ,  &quot;ಆರೋಪವನ್ನು ಹೂಡಿದ, ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದ, ಮತ್ತು ಕೈಬಿಟ್ಟ ರೀತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು&quot; ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನೇ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;ABC2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/gillard-left-to-face-backlash/story-fn775xjq-1225967930434 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಟು ಫೇಸ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಬ್ಯಾಕ್‌ಲ್ಯಾಷ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513132023/http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/gillard-left-to-face-backlash/story-fn775xjq-1225967930434 |date=2011-05-13 }} ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.heraldsun.com.au/news/breaking-news/julia-gillard-fails-to-name-law-broken-by-wikileaks-or-julian-assange/story-e6frf7jx-1225966858960 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಫೇಲ್ಸ್ ಟು ನೇಮ್ ಲಾ ಬ್ರೋಕನ್ ವೈ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಆರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಸನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Revolt&quot;&gt;[http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/julia-gillards-left-flank-revolts-over-julian-assange/story-fn775xjq-1225969233504 ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫ್ಲಾಂಕ್ ರಿವೋಲ್ಟ್ಸ್ ಓವರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230201819/http://www.theaustralian.com.au/in-depth/wikileaks/julia-gillards-left-flank-revolts-over-julian-assange/story-fn775xjq-1225969233504 |date=2010-12-30 }} ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101215010701/http://www.news.com.au/features/wikileaks/party-revolt-at-pms-wiki-stance/story-fn79cf6x-1225970594165 ಪಾರ್ಟಿ ರಿವೋಲ್ಟ್ ಗ್ರೋವಿಂಗ್ ಓವರ್ ಪ್ರೈ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್] ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2010&lt;/ref&gt;
 
2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಸುಮಾರು ಐದು ನೂರು ಜನರು ಸಿಡ್ನಿ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  ಸುಮಾರು ಮೂರು ನೂರು ಜನರು  ಬ್ರಿಸ್ಟೇನ್ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |title='&amp;#39;WikiLeaks supporters rally for Assange'&amp;#39;, 10 December 2010 |publisher=SBS |date= |accessdate=16 December 2010 |archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218132501/http://www.sbs.com.au/news/article/1438371/WikiLeaks-supporters-rally-for-Assange |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ  ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವಕೀಲ ರಾಬ್ ಸ್ಟೇರಿ ಅವರು ಜೂಲಿಯಾ ಗಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೇರಿಕದ &quot;ಕೈಗೊಂಬೆ&quot; ಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪುಟದ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದ ಗೆಟಪ್! ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯು 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Revolt&quot; /&gt;

=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===
ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು [[ಕೀನ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ತನಿಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ)ದ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು, ''ದಿ ಕ್ರೈ ಆಫ್ ಬ್ಲಡ್&amp;nbsp;– ಅಧಿಕ ನ್ಯಾಯಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಗಳು''.&lt;ref name=&quot;mars&quot; /&gt; ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು: &quot;ಕೀನ್ಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜಕ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಯಲು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಕೆಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಸಿಆರ್, ಮಾರ್ಸ್ ಸಮೂಹ ಕೀನ್ಯಾದಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೂಲಭೂತ ಬೆಂಬವು ನಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು.&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;marsblog&quot; /&gt; ಅವರು 2008 ''ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್''  ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಆನ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಜಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;tcij&quot; /&gt;

ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್ ಅವರು ನೀಡುವ 2010 ರ ಸ್ಯಾಮ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.craigmurray.org.uk/archives/2010/08/julian_assange.html | title = Julian Assange wins Sam Adams Award for Integrity | first = Craig | last = Murray | date = 19 August 2010 | accessdate = 3 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx | title = WikiLeaks Press Conference on Release of Military Documents | publisher = cspan.org | accessdate = 3 November 2010 | archive-date = 1 ಜೂನ್ 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200601221636/http://cspan.org/Watch/Media/2010/10/23/HP/A/39838/WikiLeaks+Press+Conference+on+Release+of+Military+Documents.aspx/ | url-status = dead }} ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು cspan.org  ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯತಕಾಲಿತ ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್''  ಅವರ &quot;2010ರ ವಿಶ್ವದ 50 ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ&quot; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು 23 ನೇಯವರಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;htanna&quot;&gt;{{cite web | title = Julian Assange – 50 People Who Matter 2010 | url = http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | accessdate = 1 October 2010 | archive-date = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100930152119/http://www.newstatesman.com/digital/2010/09/pilger-wikileaks-assange | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅದರ ನವೆಂಬರ್/ಡಿಸೆಂಬರ್ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಉಟ್ನೆ ರೀಡರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರನ್ನು &quot;ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವ 25 ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ&quot; ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;utne&quot;&gt;{{cite web | title = Julian Assange: The Sunshine Kid | url = http://www.utne.com/Politics/Utne-Reader-Visionaries-Julian-Assange-WikiLeaks.aspx | accessdate = 19 October 2010}}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ''ಟೈಮ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದುಗರ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು &lt;ref name=&quot;RC2010POTY&quot;&gt;{{cite web| title=Julian Assange: Readers' Choice for TIME's Person of the Year 2010| url=http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| publisher=[[Time Inc.]]| last=Freidman| first=Megan| date=13 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=24 ಮೇ 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20190524132802/http://newsfeed.time.com/2010/12/13/julian-assange-readers-choice-for-times-person-of-the-year-2010/| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ 2010 ರ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news| title=Runners-up: Julian Assange| url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| publisher=[[Time Inc.]]| last=Gellman| first=Barton| date=15 December 2010| accessdate=15 December 2010| archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20101217160031/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2037118_2037146,00.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ವಾಸಸ್ಥಾನ ==
ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಖಾಯಂ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ನಿರೂಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;harrell&quot;&gt;{{cite news | last = Harrell | first = Eben | url = http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | title = Defending the Leaks: Q&amp;A with WikiLeaks' Julian Assange | publisher = TIME | date = 27 July 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101211042137/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2006789,00.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ತಾವು ಸದಾ ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳವರೆಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಕೀನ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಟಾಂಜಾನಿಯ|ತಾಂಜೇನಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು 2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 30 ರಿಂದ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಗಿಟ್ಟಾ ಜೋನ್ಸ್‌‌ಡೋಟ್ಟಿರ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 'ಕೊಲ್ಲಾಟೆರಲ್ ಮರ್ಡರ್'  ವೀಡಿಯೋ ಕುರಿತಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot; /&gt;

2010 ರ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಕಾಲ ಕಳೆದರು. 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ 4 ರಂದು, ತಾವು ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಸ್ವಿಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಟಿಎಸ್ಆರ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6A369920101104 | title = WikiLeaks founder says may seek Swiss asylum | publisher = Reuters | date = 4 November 2010}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅಮೇರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಎಸ್ ಬೇಯರ್ ಅವರು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಿಸ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&amp;id=1364 |title=Sonntag online |publisher=Sonntagonline.ch |date= |accessdate=2010-12-19 |archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831005656/http://www.sonntagonline.ch/index.php?show=news&amp;id=1364 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2010 ರ ನವೆಂಬರ್‌ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್]]ನ ವಿದೇಶೀ ಉಪ ಮಂತ್ರಿಯವರಾದ ಕಿಂಟ್ಟೋ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರು &quot;ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲ... ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಅವರು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬಹುದು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನಾಗರೀಕತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author = AFP 30 November 2010 | url = http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | title = ''Ottawa Citizen'' online report of Ecuador offer of asylum to Assange | publisher = Ottawacitizen.com | date = 4 November 2010 | accessdate = 1 December 2010 | archive-date = 30 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101130035816/http://www.ottawacitizen.com/news/Ecuador+offers+WikiLeak+founder+Assange+residency+questions+asked/3902251/story.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈಕ್ವಡಾರ್‌ಗೆ ಲಾಭ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Horn | first = Leslie | url = http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2373617,00.asp | title = WikiLeaks' Assange Offered Residency in Ecuador | publisher = Pcmag.com | date = 1 January 1970 | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ನಾಗರೀಕತ್ವದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು &quot;ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು 30 ನೇ ನವೆಂಬರ್‌ರಂದು ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ರಿಕಾರ್ಡೋ ಪ್ಯಾಟಿನೋ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | author = | url = http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/11/30/AR2010113003727.html | title = Ecuador alters refuge offer to WikiLeaks founder | publisher = The Washington Post | date = | accessdate = 1 December 2010}}{{dead link|date=December 2010}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ರಫೇಲ್ ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ... ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು [ಎಂದಿಗೂ] ಮಾಡಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;CBSNews&quot;&gt;{{cite web | author =  | url = http://www.cbsnews.com/stories/2010/11/30/ap/latinamerica/main7104741.shtml | title = Ecuador President Says No Offer To WikiLeaks Chief | publisher = Cbsnews.com | date =  | accessdate = 1 December 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refusal&quot;&gt;{{cite web | last = Bronstein | first = Hugh | url = http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AT66820101201 | title = Ecuador backs off offer to WikiLeaks' Assange | publisher = Reuters.com | date = | accessdate = 1 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು &quot;ಸ್ವಂತದ್ದು&quot; ಎಂದು ಕೊರ್ರಿಯಾ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಕವಲುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ವರದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;refusal&quot; /&gt;

2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಳಾಸವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಸ್ವೀಕಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಿಳಸಿದಾಗ, ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರು ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ  &quot;ಪಾರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ&quot; ಎಂದು ಬರೆದು  ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರ ವಿಳಾಸದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಜಾಮೀನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಕಾರಣಗಳೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;CNN-20101207-jailed&quot;&gt;{{cite news|last=Maestro|first=Laura Perez|coauthors=Shubert, Atika|url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/12/07/uk.wikileaks.investigation/|title=WikiLeaks' Assange jailed while court decides on extradition|publisher=CNN|date=7 December 2010|accessdate=7 December 2010}}&lt;/ref&gt; ಹಸ್ತಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದ ವಾಗನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ನೋರ್ಫೋಕ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಶನ್, ಎಲ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಹಾಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ ಅವರನ್ನು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Norman&quot;&gt;ನೋರ್ಮನ್, ಜೋಶುವಾ. &quot;[https://web.archive.org/web/20121103040933/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20025866-503543.html ಜಸ್ಟ್ ವೆರ್ ಈಸ್ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಫೌಂಡರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೇಸ್ &quot;ಮ್ಯಾನ್ಶನ್ ಅರೆಸ್ಟ್&quot;?] ಸಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್, 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010&lt;/ref&gt; &quot;ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಹತ್ತಿರ ಬರಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ &quot;ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಮಿತ್ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;ReutersBail&quot; /&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist
| colwidth = 30em
| refs =

&lt;ref name=&quot;repair&quot;&gt;
{{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Wikileaks Reopens for Leakers | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair | date = 19 July 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 21 August 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100722080028/http://www.wired.com/threatlevel/2010/07/wikileaks_repair/ | archive-date = 22 ಜುಲೈ 2010 | url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;geekosystem_2010&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.geekosystem.com/wikileaks-julian-assange-ted | title = Julian Assange – TED Talk – Wikileaks | publisher = Geekosystem | date = 19 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 25 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100725065054/http://www.geekosystem.com/wikileaks-julian-assange-ted/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ted_2010&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | title = Julian Assange: Why the world needs WikiLeaks | publisher = Ted.com | date =  | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 27 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827013033/http://www.ted.com/talks/julian_assange_why_the_world_needs_wikileaks.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ustream_2010&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | title = Frontline Club 07/26/10 04:31&amp;nbsp;am | publisher = Ustream.tv | date = 26 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಜನವರಿ 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140106040549/http://www.ustream.tv/recorded/8525593 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;journalism_2010&quot;&gt;{{cite web | url = http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london | title = 'A real free press for the first time in history': WikiLeaks editor speaks out in London | publisher = Blogs.journalism.co.uk | date = 12 July 2010 | accessdate = 21 August 2010 | archive-date = 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111006014714/http://blogs.journalism.co.uk/editors/2010/07/12/a-real-free-press-for-the-first-time-in-history-wikileaks-editor-speaks-out-in-london/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;advisory&quot;&gt;{{cite web | title = WikiLeaks:Advisory Board | url = http://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | publisher = Wikileaks | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 17 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;alde&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&amp;cHash=137ca875fb | title = Hearing: (Self) Censorship New Challenges for Freedom of Expression in Europe | accessdate = 2 June 2010 | publisher = [[Alliance of Liberals and Democrats for Europe]] | archive-date = 15 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100615154647/http://www.alde.eu/en/details/?no_cache=1&amp;tx_ttnews%5Btt_news%5D=23424&amp;cHash=137ca875fb | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ambinder&quot;&gt;
{{cite web | first = Marc | last = Ambinder | url = https://www.theatlantic.com/politics/archive/2010/06/does-julian-assange-have-reason-to-fear-the-us-government/58297 | title = Does Julian Assange Have Reason to Fear the U.S. Government? | work = [[The Atlantic]]
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;amnesty&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | title = Wikileaks leader talks of courage and wrestling pigs | first = Dan | last = Nystedt | date = 27 October 2009 | work = [[Computerworld]] | publisher = International Data Group | agency = [[IDG]] News Service | accessdate = 7 December 2010 | archive-date = 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101222025321/http://www.computerworld.com/s/article/9140006/Wikileaks_leader_talks_of_courage_and_wrestling_pigs?taxonomyId=16 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;aolnews&quot;&gt;{{cite news | first = Sharon | last = Weinberger | title = Who Is Behind WikiLeaks? | url = http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | date = 7 April 2010 | newspaper = [[ಎಒಎಲ್|AOL]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 15 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190315233940/http://www.aolnews.com/nation/article/besides-julian-assange-who-is-behind-WikiLeaks/19430055 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;cjr&quot;&gt;
{{cite web | url = http://www.cjr.org/campaign_desk/ellsberg_and_assange.php | title = Ellsberg and Assange | first = Clint | last = Hendler | work = [[Columbia Journalism Review]] | date = 3 June 2010 | accessdate = 5 July 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;cream&quot;&gt;
{{cite web | first = Julian | last = Assange | title = The cream of Australian Physics | publisher = IQ.ORG | date = 12 July 2006 | url = http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archiveurl = https://web.archive.org/web/20071020051936/http://iq.org/#ThecreamofAustralianPhysics | archivedate = 20 October 2007
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ellsbergmsnbc&quot;&gt;{{cite web | url = http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | first = Jane | last = Hamsher | title = Transcript: Daniel Ellsberg Says He Fears US Might Assassinate Wikileaks Founder | publisher = [[Firedoglake]] | date = 11 June 2010 | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 14 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100614064102/http://fdlaction.firedoglake.com/2010/06/11/transcript-daniel-ellsberg-says-he-fears-us-might-assasinate-wikileaks-founder | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;events.ccc.de&quot;&gt;
{{cite web | url = http://events.ccc.de/congress/2008/Fahrplan/events/2916.en.html | title = 25C3: Wikileaks | publisher = Events.ccc.de | date = | accessdate = 5 July 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;fora.tv&quot;&gt;[http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video of Julian Assange on the panel at the 2010 Logan Symposium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }}, 18 April 2010&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Greenwald2010-06-18&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks/ | title = The strange and consequential case of Bradley Manning, Adrian Lamo and WikiLeaks | last = Greenwald | first = Glenn | date = 18 June 2010 | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | quote = On 10 June, former New York Times reporter Philip Shenon, writing in ''[[The Daily Beast]]'', gave voice to anonymous &quot;American officials&quot; to announce that &quot;Pentagon investigators&quot; were trying &quot;to determine the whereabouts of the Australian-born founder of the secretive website Wikileaks [Julian Assange] for fear that he may be about to publish a huge cache of classified State Department cables that, if made public, could do serious damage to national security.&quot; Some news outlets used that report to declare that there was a &quot;Pentagon manhunt&quot; underway for Assange&amp;nbsp;– as though he's some sort of dangerous fugitive. | archive-date = 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101216140305/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/06/18/wikileaks | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Greenwald2010-12-10&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media/ | title = The media's authoritarianism and WikiLeaks | date = 10 December 2010 | last = Greenwald | first = Glenn | publisher = Salon Media Group (Salon.com) | accessdate = 16 December 2010 | archive-date = 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101215204214/http://www.salon.com/news/opinion/glenn_greenwald/2010/12/10/wikileaks_media | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;guardian&quot;&gt;
{{cite news | first = Ian | last = Traynor | title = WikiLeaks founder Julian Assange breaks cover but will avoid America | newspaper = The Guardian | date = 21 June 2010 | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/21/wikileaks-founder-julian-assange-breaks-cover | accessdate = 21 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;khatchadourian&quot;&gt;
{{cite news | title = No Secrets: Julian Assange's Mission for Total Transparency | url = http://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all | first = Raffi | last = Khatchadourian | newspaper = [[The New Yorker]] | date = 7 June 2010 | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;leakonomy&quot;&gt;Interview with Julian Assange, spokesperson of WikiLeaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks ''Leak-o-nomy: The Economy of WikiLeaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524131035/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-WikiLeaks |date=24 ಮೇ 2010 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mars&quot;&gt;[http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf Report on Extra-Judicial Killings and Disappearances] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101214060055/http://www.marsgroupkenya.org/pdfs/2009/03/KNCHR_crimes-against-humanity-extra-judicial-killings-by-kenya-police-exposed.pdf |date=14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} 1 March 2009&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;marsblog&quot;&gt;[http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 &quot;WikiLeaks wins Amnesty International 2009 Media Award for exposing Extra judicial killings in Kenya&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107113936/http://blog.marsgroupkenya.org/?p=870 |date=7 ನವೆಂಬರ್ 2017 }}. Retrieved 15 April 2010.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mediadays&quot;&gt;{{cite web | url = http://newmediadays.dk/julian-assange | title = The Subtle Roar of Online Whistle-Blowing | date = 19 November 2009 | publisher = New Media Days | accessdate = 8 April 2010 | archive-date = 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100410132452/http://newmediadays.dk/julian-assange | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;motherjones&quot;&gt;
{{cite news | title = Inside WikiLeaks' Leak Factory | url = http://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=1 | first = David | last = Kushner | date = 6 April 2010 | newspaper = [[Mother Jones (magazine)|Mother Jones]] | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mcgreal&quot;&gt;
{{cite news | first = Chris | last = McGreal | title = Wikileaks reveals video showing US air crew shooting down Iraqi civilians | url = https://www.theguardian.com/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack | newspaper = The Guardian | date = 5 April 2010 | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nicar&quot;&gt;{{cite web | url = http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | title = Showcase Panels | publisher = data.nicar.org | date =  | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 29 ಜೂನ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100629024355/http://data.nicar.org/conference/lasvegas10/showcase | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nntpcache&quot;&gt;{{cite web | title=NNTPCache: Authors | url=http://iq.org/~proff/nntpcache.org | accessdate=16 June 2010 | archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101123054222/http://iq.org/~proff/nntpcache.org/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pentagonhunt&quot;&gt;
{{cite web | url = https://www.theguardian.com/media/2010/jun/11/wikileaks-founder-assange-pentagon-manning | title = Pentagon hunts WikiLeaks founder Julian Assange in bid to gag website|Media|The Guardian | last = McGreal | first = Chris | date = 11 June 2010 | work = The Guardian|location=London | accessdate = 18 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;personal&quot;&gt;{{cite web | url = http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | title = PdF Conference 2010 &amp;#124; June&amp;nbsp;3–4 &amp;#124; New York City &amp;#124; Personal Democracy Forum | publisher = Personaldemocracy.com | date =  | accessdate = 5 July 2010 | archive-date = 8 ಜುಲೈ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100708065934/http://personaldemocracy.com/technology-politics-social-media-conference-personal-democracy-forum-new-york-0 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pdf&quot;&gt;{{cite web | title = PdF Conference 2010: Speakers | url = http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers#assange | publisher = [[Personal Democracy Forum]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 27 ಮೇ 2012 | archive-url = https://archive.today/20120527042208/http://personaldemocracy.com/pdf-conference-2010-june-3-5-new-york-city-speakers%23assange#assange | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;poulsen&quot;&gt;
{{cite news | first1 = Kevin | last1 = Poulsen | first2 = Kim | last2 = Zetter | title = Wikileaks Commissions Lawyers to Defend Alleged Army Source | url = https://www.wired.com/threatlevel/2010/06/wikileaks-to-lamo | date = 11 June 2010 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100614185126/http://www.wired.com/threatlevel/2010/06/wikileaks-to-lamo | archive-date = 14 ಜೂನ್ 2010 | url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;rubberhose&quot;&gt;{{cite web | first = Suelette | last = Dreyfus | title = The Idiot Savants' Guide to Rubberhose | url = http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | accessdate = 16 June 2010 | archive-date = 13 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100813032734/http://iq.org/~proff/rubberhose.org/current/src/doc/maruguide/t1.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;seclists&quot;&gt;Assange stated, &quot;In this limited application strobe is said to be faster and more flexible than ISS2.1 (an expensive, but verbose security checker by Christopher Klaus) or PingWare (also commercial, and even more expensive).&quot; See [http://seclists.org/bugtraq/1995/Mar/65 Strobe v1.01: Super Optimised TCP port surveyor]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;singel&quot;&gt;
{{cite news | first = Ryan | last = Singel | title = Immune to Critics, Secret-Spilling Wikileaks Plans to Save Journalism... and the World | url = https://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2008/07/wikileaks?currentPage=all | date = 3 July 2008 | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]] | accessdate = 16 June 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100902083032/http://www.wired.com/politics/onlinerights/news/2008/07/wikileaks?currentPage=all | archive-date = 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;smh1&quot;&gt;
{{cite news | first = Bernard | last = Lagan | title = International man of mystery | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/international-man-of-mystery-20100409-ryvf.html | date = 10 April 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;smh2&quot;&gt;
{{cite news | title = The secret life of Wikileaks founder Julian Assange | url = http://www.smh.com.au/technology/technology-news/the-secret-life-of-wikileaks-founder-julian-assange-20100521-w1um.html | date = 22 May 2010 | newspaper = The Sydney Morning Herald | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;strobe&quot;&gt;
{{cite web | title = strobe-1.06: A super optimised TCP port surveyor | url = http://hpux.connect.org.uk/hppd/hpux/Networking/Admin/strobe-1.06 | publisher = The Porting And Archive Centre for HP-UX | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;suelette&quot;&gt;
{{Cite book | title = [[Underground (Suelette Dreyfus book)|Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier]] | first = Suelette | last = Dreyfus | year = 1997 | isbn = 1-86330-595-5
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;taylor&quot;&gt;
{{cite news | first = Jerome | last = Taylor | title = Pentagon rushes to block release of classified files on Wikileaks | url = http://www.independent.co.uk/news/world/americas/pentagon-rushes-to-block-release-of-classified-files-on-wikileaks-1998313.html | newspaper = [[The Independent]] | date = 12 June 2010 | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tdbmanhunt&quot;&gt;
{{cite web | url = http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2010-06-10/wikileaks-founder-julian-assange-hunted-by-pentagon-over-massive-leak | title = Wikileaks Founder Julian Assange Hunted by Pentagon Over Massive Leak | last = Shenon | first = Philip | date = 10 June 2010&lt;!-- 10:03&amp;nbsp;pm--&gt; | work = Pentagon Manhunt | publisher = The Daily Beast | accessdate = 18 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;telegraph&quot;&gt;
{{cite web | url = http://www.telegraph.co.uk/technology/news/7845420/Wikileaks-founder-Julian-Assange-emerges-from-hiding.html | title = Wikileaks founder Julian Assange emerges from hiding | publisher = The Daily Telegraph | date = 22 June 2010 | accessdate = 5 July 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;theage1&quot;&gt;
{{cite news | first = Nikki | last = Barrowclough | title = Keeper of secrets | url = http://www.theage.com.au/national/keeper-of-secrets-20100521-w230.html | newspaper = [[The Age]] | date = 22 May 2010 | accessdate = 16 June 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;theaustralian&quot;&gt;
{{cite news | title = Rudd Government blacklist hacker monitors police | url = http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 | first = Richard | last = Guilliatt | newspaper = [[The Australian]] | date = 30 May 2009 | accessdate = 16 June 2010 | archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20120527015312/http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/defence/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 | archive-date = 27 ಮೇ 2012 | url-status = dead}} [lead-in to a longer article in that day's ''The Weekend Australian Magazine'']&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;timesonline&quot;&gt;{{cite news | title = Profile: Julian Assange, the man behind Wikileaks | url = http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | work = The Sunday Times | location = UK | date = 11 April 2010 | accessdate = 29 June 2010 | archive-date = 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100906200853/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article7094231.ece | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wankworm&quot;&gt;Julian Assange: [http://www.counterpunch.org/assange11252006.html The Anti-Nuclear WANK Worm. The Curious Origins of Political Hacktivism] [[CounterPunch]], 25/26 November 2006&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pgsql&quot;&gt;
{{cite web | url = http://www.postgresql.org/community/contributors | title = PostgreSQL contributors | publisher = Postgresql.org | date = | accessdate = 29 November 2010
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Forbes&quot;&gt;
{{cite web | last = Greenberg | first = Andy | url = http://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/11/29/an-interview-with-wikileaks-julian-assange/6/ | title = An Interview With WikiLeaks’ Julian Assange&amp;nbsp;— Andy Greenberg – The Firewall | publisher = blogs.forbes.com | date = | accessdate = 16 December 2010
}}
&lt;/ref&gt;

}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Portal box|Australia|Internet|Biography}}
{{Wikiquote|Julian Assange}}
{{Commons category|Julian Assange}}
*[http://english.aljazeera.net/category/person/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ಅಲ್‌ಜಜೀರಾ'' ದಲ್ಲಿ
*[http://www.bbc.co.uk/news/world-11047811 ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ: ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಕ ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ] ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್'' ನಲ್ಲಿ
*[https://www.theguardian.com/media/julian-assange ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣ] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ನಲ್ಲಿ
*[http://www.reuters.com/article/idUSTRE6BB1LG20101213 ವಿಶೇಷ ವರದಿ] ''ರಾಯಟರ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ
*[http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower ಎಸ್‌ಬಿಸಿ ಡೇಟ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿವಿವರ ವೀಕ್ಷಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103052140/http://www.sbs.com.au/dateline/story/watch/id/600572/n/The-Whistleblower |date=3 ಜನವರಿ 2011 }}
*[http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಖಳನಾಯಕ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216174148/http://www.life.com/image/first/in-gallery/53291/julian-assange-hero-or-villain |date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 }} – ''ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್'' ನಿಂದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ
*{{cite news |url=http://www.stuff.co.nz/technology/digital-living/524296 |title= Meet the Aussie behind Wikileaks |publisher=[[Fairfax New Zealand]] |date=8 July 2008}}
*{{cite web | url = https://www.youtube.com/watch?v=7QEdAykXxoM | title = WikiLeaks editor on Apache combat video: No excuse for US killing civilians |date = April 2010| publisher = RussiaToday}}
*[https://web.archive.org/web/*/http://iq.org/ Archived versions] ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆಯವರ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ iq.org  ನಲ್ಲಿನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ನಲ್ಲಿ)
*[http://www.ted.com/speakers/julian_assange.html ಜೂಲಿಯನ್ ಅಸ್ಸಾಂಜೆ: ಜಗತ್ತಿಗೆ ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಏಕೆ ಬೇಕು] [http://www.ted.com/ ted.com] ನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೋ
{{WikiLeaks}}

{{Persondata
| NAME = Assange, Julian
| ALTERNATIVE NAMES = Assange, Julian Paul
| SHORT DESCRIPTION = Australian journalist, programmer and Internet activist
| DATE OF BIRTH = 3 July 1971
| PLACE OF BIRTH = [[Townsville]], Queensland, Australia
| DATE OF DEATH =
| PLACE OF DEATH =
}}
{{DEFAULTSORT:Assange, Julian}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:1971 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸುದ್ದಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಟೌನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್.]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]</text>
      <sha1>f4ph4n5qp9lk1i7wo0i85zd5k979ut7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27811</id>
    <revision>
      <id>1435475</id>
      <parentid>1429722</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T07:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133431" sha1="miie0segqf4wb87d206cxcioi1zseu6" xml:space="preserve">{{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}}
{{image}}
{{Infobox
|title   = ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್
|image   = [[File:Tablet.jpeg|250px]]
|caption = Google Nexus 9
|image2  = [[File:iPad 3.png|250px]]
|caption2 = The iPad 3
}}

'''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''', ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ '''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್'''  ಇದು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರ್ಸನಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ ಒಂದು [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ಗಿಂತ ಅಥವಾ ಪರ್ಸನರ್ಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಿಂತ ದೊಡದಾದ ಇದು ಒಂದು ಸಮತಲವಾದ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪರದೆಯನ್ನು ತಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಭೌತಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಆನ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಅಥವಾ ಒಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೆನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Editors PC Magazine&quot;&gt;{{Cite news|title=Definition of: tablet computer|url=http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0,2542,t=tablet+computer&amp;i=52520,00.asp|author=Editors PC Magazine|accessdate=April 17, 2010|work=[[PC Magazine]]|archive-date=ಜುಲೈ 16, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716184551/http://www.pcmag.com/encyclopedia_term/0%2C2542%2Ct%3Dtablet+computer%26i%3D52520%2C00.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Editors Dictionary.com&quot;&gt;{{Cite|title=tablet computer - 1 dictionary result|url=http://dictionary.reference.com/browse/tablet+computer|author=Editors Dictionary.com|accessdate=April 17, 2010|work=[[Dictionary.com]]|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910073438/http://dictionary.reference.com/browse/tablet%20computer|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{TOC limit|limit=3}}

== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳು ==

೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ, ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ, ಹಳೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ x೮೬ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ,&lt;ref name=&quot;marketwatch.com&quot;&gt;[http://www.marketwatch.com/story/tablet-growth-may-threaten-pc-chip-makers-2010-10-22?pagenumber=2 ಇಂಟೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಎ‍ಎಮ್‌ಡಿಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದವೇ? ][http://www.marketwatch.com/story/tablet-growth-may-threaten-pc-chip-makers-2010-10-22?pagenumber=2 ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರವು ಒಂದು ಪಿಸಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.] ಅಕ್ಸೆಸ್‌ಡೇಟ್=೨೦೧೦-೧೦-೨೪&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಒಎಸ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ (ವಿಂಡೋಸ್ ಅಥವಾ ಉಬುಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್ ನಂತೆ) ಅವುಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡಿಸ್ಪ್ಲೇ ಮೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸ್ಟೈಲಸ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಧಾರಿತ ಒಎಸ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಜಿಯುಐ ವಿಜೆಟ್‌ಗಳು, ಅಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಲೋಸ್ ವಿಂಡೋ ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=December 2010}}

೨೦೧೦ರ-ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯ ನಂತರದಿಂದ, ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡೈಮ್, ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧದ ಗಣಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;iPadTIMEreview&quot;&gt;ಲ್ಯೂ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್ (ಗುರುವಾರ, ಎಪ್ರಿಲ್. ೦೧, ೨೦೧೦) &quot;[http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html ಡು ವಿ ನೀಡ್ ದಿ ಐಪಾಡ್‌?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102001230/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html |date=2011-01-02 }}[http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html ಎ ಟೈಮ್ ರಿವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102001230/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1976932,00.html |date=2011-01-02 }}&quot;, ''ಟೈಮ್‌''&lt;/ref&gt;  ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಒಎಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಟೈಲಸ್ ನಿರ್ವಹಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ (ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಬಾಹಿಕ ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಸರಳವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.  ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಗ್ಯಾಲಾಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದರೆ ಐಪ್ಯಾಡ್. x೮೬ ಪೂರ್ವಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯುವಾಗ (ವಿಂಡೋಸ್ ಕಂಪಟೆಬಿಲಿಟಿಯ ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆ), ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಹೊಸ ವರ್ಗವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್‌ಪಿ೩ ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುವ (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಪರಿಚಯದ ಜೊತೆಗೆ) ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಲೈಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗೇಮಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;The Coming War: ARM versus x86&quot;&gt;[http://vanshardware.com/2010/08/mirror-the-coming-war-arm-versus-x86/ ದಿ ಕಮಿಂಗ್‌ ವಾರ್: ಎಆರ್‌ಎಮ್‌ ವರ್ಸಸ್ x86] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101018002338/http://vanshardware.com/2010/08/mirror-the-coming-war-arm-versus-x86/ |date=2010-10-18 }} ಮಿರರ್: ''ದಿ ಬ್ರೈಟ್‌ ಸೈಡ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯೂಸ್''  ಎಪ್ರಿಲ್ ೮, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt;

=== ಐಬಿಎಮ್-ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ===
{{Main|Tablet personal computer|Microsoft Tablet PC}}

''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''  (ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ) ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನವಾಗಿ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು (ಸುಧಾರಿತ)ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಒಎಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ&lt;ref name=&quot;Beck H 2009, p 402&quot;&gt;ಬೆಕ್‌ ಎಚ್‌ ''ಎಟ್‌ ಅಲ್'', ''ಬ್ಯೂಸಿನೆಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಷನ್ ಆಂಡ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್‌ ಎ ಚೆಂಜಿಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌‍, ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಎಜುಕೇಷನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ'', ೨೦೦೯, ಪುಟ ೪೦೨&lt;/ref&gt; ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Haven, Kendall F. 2006, p 191&quot;&gt;ಹೆವನ್‌, ಕೆಂಡಲ್ ಎಫ್‌. ''೧೦೦ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸೈನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ವೆನ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್'', ಲೈಬ್ರರೀಸ್‌ ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, ೨೦೦೬, ಪುಟ ೧೯೧&lt;/ref&gt; ಈ ಶಬ್ದವು ೨೦೦೦&lt;ref name=&quot;TabletPC,2000&quot;&gt;[http://www.microsoft.com/presspass/features/2000/nov00/11-13comdex.mspx ಬಿಲ್‌ ಗೇಟ್ಸ್ ಇಂಟ್ರಡ್ಯೂಸಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ., ಕಾಮ್‌ಡೆಕ್ಸ್ ನವೆಂಬರ್ 2000]&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ೨೦೦೧&lt;ref name=&quot;Microsoft Tablet PC Overview&quot;&gt;ಪೇಜ್, ಎಂ [http://www.transmetazone.com/articleview.cfm?articleID=499 ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ಓವರ್‌ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016125019/http://www.transmetazone.com/articleview.cfm?articleid=499 |date=2014-10-16 }}, TransmetaZone, ೨೦೦೦-೧೨-೨೧&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಿಷಯವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಆದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ (ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್) ಒಎಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್-ಗಾತ್ರದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ&lt;ref name=&quot;Free software and cellphones&quot;&gt;ಕುಹ್ನ್, ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಎಮ್. [http://www.fsf.org/working-together/next-steps/free-software-phones  ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಂಡ್ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್ಸ್‌], ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt;

=== ಐಬಿಎಮ್-ಪಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿಲ್ಲದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ===
{{See also|Mobile operating system}}

ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಥವಾ ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡಿಗ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು x೮೬ ಆಧಾರಿತವೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಒಎಸ್ ಯುನಿಕ್ಸ್-ತರಹದ ಒಎಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಡಾರ್ವಿನ್, [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ ಕ್ಯೂಎನ್‌ಎಕ್ಸ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್]] ಅನ್ನು ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿರುದ್ಧ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬ್ಯಾಟರಿ ಜೀವಿತಾವಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ೩ಜಿ [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಅಂದರೆ ZTE V೯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಆಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್‌  ಆಂಡ್‌ ಸಮ್‌ ಐಪಾಡ್ಸ್‌&lt;/ref&gt;

==== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು ====
ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಕೇತವೆಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಆರ್ಬಿಟ್ರರಿ (ಗಣಿತ ಸಂಕೇತಗಳು) ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ.   ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನಿಂದ ರಾಯಭಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಾಧನಗಳ ಒಂದು ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಒಂದು ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ ವಿಧಾನದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರನು ಯಾವುದನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಹಕ್ಕನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಿಟ್‌ಗಳು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಷನ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊರತೆಗಳ ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ''ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''  ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;iPad is iBad for freedom&quot;&gt;ಬ್ರೌನ್‌, ಪೀಟರ್‌ [http://www.fsf.org/news/ibad_launch ಐಪಾಡ್‌ ಇಸ್ ಐಬ್ಯಾಡ್ ಪಾರ್ ಫ್ರೀಡಮ್], ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The iPad Is Not a Computer&quot;&gt;ಚೆರ್ರಿ, ಸ್ಟಿವನ್‌ [https://spectrum.ieee.org/consumer-electronics/portable-devices/the-ipad-is-not-a-computer ದಿ ಐಪಾಡ್ ಇಸ್ ನಾಟ್‌ ಎ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್], IEEE ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;popsci.com&quot;&gt;ಕಾನ್‌ಲಾನ್, ಟಾಮ್‌ [http://www.popsci.com/gadgets/article/2010-01/ipad%E2%80%99s-closed-system-sometimes-i-hate-being-right ದಿ ಐಪಾಡ್ಸ್ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್: ಸಮ್‌ಟೈಮ್ಸ್ ಐ ಹೇಟ್ ಬಿಯಿಂಗ್‌ ರೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100420043520/http://www.popsci.com/gadgets/article/2010-01/ipad%E2%80%99s-closed-system-sometimes-i-hate-being-right |date=2010-04-20 }}, ಪಾಪ್ಯೂಲರ್ ಸೈನ್ಸ್‌, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಾಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
{{Main|History of tablet computers}}

[[ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಶೇಷ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪೆನ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೇ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ -ಆಧಾರಿತ ಪಿಸಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ಈಗಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಚಿತರಾಗಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳ ಗಹನತೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಚ್ಚರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೈಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Gray&quot;&gt;{{Citation
| last =Gray
| first =Elisha
| coauthors =
| title =Telautograph
| work =
| pages =
| language =
| publisher =United States Patent 386,815 (full image)
| date =1888-07-31
| url =http://www.freepatentsonline.com/386815.pdf
| accessdate =
| archive-date =2023-07-16
| archive-url =https://web.archive.org/web/20230716212904/https://www.freepatentsonline.com/386815.pdf
| url-status =dead
}}&lt;/ref&gt;
ಕೈಬರಹದ ಚಲನೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕೈಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Goldberg&quot;&gt;{{Citation
| last=Goldberg
| first=H.E.
| title = Controller
| publisher=United States Patent 1,117,184 (full image)
| url=http://www.freepatentsonline.com/1117184.pdf
| accessdate =
| date=1915-12-28 }}&lt;/ref&gt;
ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಕೈಬರಹದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ-ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ.&lt;ref name=&quot;Dimond 232–237&quot;&gt;{{Citation
| last=Dimond
| first=Tom
| title=Devices for reading handwritten characters
| publisher=Proceedings of Eastern Joint Computer Conference
| pages=232–237
| date=1957-12-01
| url=http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57
| accessdate=2008-08-23
| archive-date=2012-01-10
| archive-url=https://web.archive.org/web/20120110140037/http://rwservices.no-ip.info:81/pens/biblio70.html#Dimond57
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಿಸ್ಟಂಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ೧೯೮೦ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಇದ್ದವು: ಪೆನ್‌ಸೆಪ್ಟ್, ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಮತ್ತು ಲೈನಸ್
ಇವುಗಳು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾದವು. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಗೊ ಕಾರ್ಪ್. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಾಗಿ ಪೆನ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಒಎಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು: ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಗೊ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಒಂದು ಪೇಟೆಂಟ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Mintz&quot;&gt;{{Citation
| last =Mintz
| first =Jessica
| coauthors =
| title =Microsoft to Appeal $367M Patent Ruling
| work =
| pages =
| language =
| publisher =The Associated Press
| date =2008-04-04
| url = http://www.usatoday.com/tech/products/2008-04-04-2507619152_x.htm
| accessdate = 2008-09-04 }}&lt;/ref&gt;

ಫ್ರಂಟ್‍ಪಾತ್‍ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯೇ ಪ್ರೋ ಗೇರ್. ಪ್ರೋಗೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಮೆಟಾ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೆಸಿಸ್ಟಿವ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಗೇರ್‌ ಸ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೇರ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ೯೮ ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗೆ &quot;ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.&quot;  ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆ ಪದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಅದು ಆಗ ತನ್ನ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್ ಒಎಸ್‌‌ನ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರನ್ ಮಾಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;TabletPC,2000&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MStabletPC&quot;&gt;[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms840465.aspx MSDN, ''ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.'' ]&lt;/ref&gt;

ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹಾರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೋಟ್-ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸದೃಢ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://itmanagement.earthweb.com/netsys/article.php/1495701/Tablet-PC-Coming-to-an-Office-Near-You.htm|title=Tablet PC: Coming to an Office Near You?|access-date=2011-02-17|archive-date=2011-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110828042232/http://itmanagement.earthweb.com/netsys/article.php/1495701/Tablet-PC-Coming-to-an-Office-Near-You.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಲು ಸೋತವು. ಈ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆಗದಷ್ಟು ಭಾರವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.demystifyingusability.com/2009/11/making-things-easier-with-tablet-computing.html|title=Making Things Easier with Tablet computing?}}&lt;/ref&gt;

ಆದರೆ ತನ್ನ ಐಪ್ಯಾಡ್ ಸಾಧನವನ್ನು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ.&lt;ref&gt;ಇಟನ್, ನಿಕ್ [http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/199045.asp ದಿ ಐಪಾಡ್‌/ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಡಿಫೈನ್ಡ್‌‍?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201221303/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/199045.asp |date=2011-02-01 }}, ಸಿಯಾಟಲ್ ಪೊಸ್ಟ್‌-ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸರ್‌, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt; ಪಿ.ಸಿ. ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ&lt;ref name=&quot;iPad is iBad for freedom&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The iPad Is Not a Computer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;popsci.com&quot; /&gt;, ಅದರ ಟಚ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು&lt;ref&gt;ಜಾಬ್ಸ್‌, ಸ್ಟೀವ್ [http://www.apple.com/hotnews/thoughts-on-flash/ ಥಾಟ್ಸ್‌ ಆನ್ ಫ್ಲಾಶ್‌], ಆ‍ಯ್ಪಲ್, ೨೦೧೦&lt;/ref&gt; ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ‌.&lt;ref name=&quot;BallStillDoesnt2010&quot;&gt;ಬ್ರೈಟ್‌, ಪೀಟರ್ [https://arstechnica.com/microsoft/news/2010/07/ballmer-and-microsoft-still-doesnt-get-the-ipad.ars ಬಾಲ್ಮರ್‌ ( ಆಂಡ್‌ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌) ಸ್ಟಿಲ್ ಡಸ್‌ನಾಟ್ ಗೆಟ್‌ ದಿ ಐಪಾಡ್‌, ಆರ್ಸ್‌ ಟೆಕ್ನಿಕಾ], ೨೦೧೦&lt;/ref&gt; ಮೇ ೨೦, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಐಡಿಸಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ''ಮೀಡಿಯಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌''  ಅನ್ನು ೭ ರಿಂದ ೧೨ ಇಂಚು ಪರದೆ ಇರುವ, ಹಗುರವಾದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿರುವ &quot;ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಎಆರ್‌ಎಂ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ&quot; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು &quot;ವಿಸ್ತಾರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ ಏಕ-ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನಗಳಾದ ಇ-ರೀಡರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿತು.&lt;ref name=&quot;idc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.idc.com/about/viewpressrelease.jsp?containerId=prUS22345010&amp;sectionId=null&amp;elementId=null&amp;pageType=SYNOPSIS|title=IDC Forecasts 7.6 Million Media Tablets to be Shipped Worldwide in 2010|author=[[IDC]] Press Release:|access-date=2011-02-17|archive-date=2010-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227114428/http://www.idc.com/about/viewpressrelease.jsp?containerId=prUS22345010&amp;sectionId=null&amp;elementId=null&amp;pageType=SYNOPSIS|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಐಡಿಸಿ‌ಯು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ೭.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಂದ ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ೪೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದೆ.

ಬಳಕೆದಾರರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡುವಂತಹ ೮೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು: ಮೊಟೊರೋಲಾ, ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌, ವಿಜಿಯೊ, ತೋಷಿಬಾ, ಅಸುಸ್‌, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ ನೋಶನ್ ಇಂಕ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]]ನ  ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆದ [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌]] ೩.೦ ಹನಿಕಾಂಬ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[http://articles.latimes.com/2011/jan/06/business/la-fi-ces-tablets-20110106 ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಜನವರಿ 6, 2011] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್ ಆಟ್‌ ಸಿಇ‍ಎಸ್&lt;/ref&gt;

ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ  ರೋಗಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.

==ಟಚ್ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್==
ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಟಚ್ ಇನ್‌ಪುಟ್. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವರ್ಚುವಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಮುಖಾಂತರ ಟೈಪ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಲೈನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಸ್ ಬಳಕೆಯ ಡಬ್ಲೂಐಎಂಪಿ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ಗಿಂತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇವೆಂಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಬೇಕು. ಹಾಗಾದಾಗ ಸೊಮ್ಯಾಟೋಸೆನ್ಸರಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಗವಾದ ಅನುಕಲಿತ ಕೈ-ಕಣ್ಣಿನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧನ ಅನ್ವಯೀಕರಣವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಸದ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಪಿ.ಸಿ. ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-20016818-37.html |title=ಬೆಸ್ಟ್‌ ಬೈ: ಐಪಾಡ್ ಕಟ್ಟಿಂಗ್‌ ಇಂಟು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಸೇಲ್ಸ್‌ |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110617064236/http://news.cnet.com/8301-13579_3-20016818-37.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಳ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918070945/http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ |date=2010-09-18 }}[http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ ನಾವು ಐಪಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೂಷಿಸಬಹುದೇ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918070945/http://tech.fortune.cnn.com/2010/09/17/notebook-sales-growth-goes-negative-can-we-blame-the-ipad-yet/ |date=2010-09-18 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.marketwatch.com/story/tablets-hurt-pc-sales-but-not-apples-mac-2010-10-13 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌‌ಗಳು ಪಿ.ಸಿ.ಯ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿವೆ ಆದರೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಲ್ಲ]&lt;/ref&gt;
ಇದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ &quot;ಬೆರಳ ಬಳಕೆಯ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್&quot; ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಕುರಿತು ನೋಡುವುದಾದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಜವಾಗಿದ್ದು, ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

====ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ====
[[File:人-red.png|thumb|200px|right|ಚೀನಾದ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ನ ಅರ್ಥ &quot;ಪರ್ಸನ್&quot; (, Mandarin: rén, Korean: in, Japanese: jin, nin; hito, ಕ್ಯಾಂಟೊನಿಸ್:ಜನವರಿ 4). ಈ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಢ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ್ದು ಮೊದಲನೆಯದು, ಎರಡನೆಯದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು.ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕರಣದ ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]]
ಏಕೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವು ಕೈಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇತರೆ ಬೆರಳಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಪರದೆಗಳು ತಮ್ಮ &quot;ಒತ್ತಡವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ&quot; ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ &quot;ಬದಲಾಗಬಲ್ಲ ಅಗಲದ ಎಳೆಯುವಿಕೆಯ ಆಧಾರದ&quot; ಚೈನೀಸ್/ಜಪಾನೀಸ್/ಕೋರಿಯನ್ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಗ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಚೀನಿಯರು (ವರ್ಚುವಲ್) ಕೀಬೋರ್ಡನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120612015138/http://ca.news.yahoo.com/s/afp/100826/technology/lifestyle_hongkong_china_japan_culture_technology ಚೀನಾ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ.]&lt;/ref&gt;

===ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌===

ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯವಾಗಿವೆ;
*'''ನಿರೋಧಶೀಲ''' : ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದನಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಅವು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ (ಇದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಮ್ಮೆ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೌಸ್‌ನ ಹಾಗೆ ವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ) ಆದರೆ ನಿಖರವಾಗಿರಲು ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಶನ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುರುತಿಸುವ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿರೋಧಶೀಲ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಲ್ಟೀಟಚ್ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್ ಬಳಕೆಯ ಕಡೆ ವಾಲಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಬಂತು.
*‌'''ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್''' : ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ನಿರೋಧಶೀಲ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಮಾಡಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೆರಳ ತುದಿಯಂತಹ ವಾಹಕ ವಸ್ತುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಶ್ರೇಣಿಯ &quot;ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌&quot;ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಸುಲಭದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಇವೆ. ಇವು ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಇತರೆ ಸ್ಪರ್ಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:
*ಹಸ್ತ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ. ಇದು ಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಸ್ತ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಾಗಿ ಪೆನ್ನಿನಿಂದ ನಮೂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
*ಮಲ್ಟಿಟಚ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಏಕಕಾಲಿಕ ಫಿಂಗರ್‌ಟಚ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅಂಶಗಳ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://jkontherun.blogs.com/jkontherun/2007/12/so-what-is-mult.html |title=ಜೆಕೆ ಆನ್‌ ದಿ ರನ್: ಸೊ ವಾಟ್‌ ಈಸ್ ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ? |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321093941/http://jkontherun.blogs.com/jkontherun/2007/12/so-what-is-mult.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವಿಸ್ತರಿತ ಕೈಚಳಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ-೨೦೧೦ರಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿರುವ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಿಂಟೆಲ್ ಪ್ಯಾರಾಡೈಮ್ ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸಾಧನವನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;iPadTIMEreview&quot; /&gt; ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಒಎಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುವವಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್‌ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತೂ, ಸ್ಟೈಲಸ್ ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧಾರಣ ನಿರೋಧಶೀಲ ಟಚ್‌‍ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಐಪ್ಯಾಡ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಉಳಿದವು ನಂತರ ಬಂದವು. ಆವರೆಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ, ಎಂಪಿ೩ ಪ್ಲೇಯರ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು)  ಬಳಸಲಾದಂತಹ [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್]] ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅವು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಚಿಕ್ಕಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತ ಸಾಧನಗಳಾದವು (ಅದರಲ್ಲೂ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ). ಇದು x೮೬ ಪ್ರಿಕಂಡಿಶನ್ (ವಿಂಡೋಸ್ ಸಮನ್ವಯತೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ) ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಬಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;The Coming War: ARM versus x86&quot; /&gt;

ಕೆಲವು ವೃತ್ತಿಪರ-ದರ್ಜೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳು ಒತ್ತಡ ಸಂವೇದನೆಯಿರುವ ಫಿಲ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತ ಒತ್ತಡ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬೆರಳತುದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕೆಪ್ಯಾಸಿಟಿವ್‌ ಟಚ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಬಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;buxtonoverview&quot;&gt;ಬಕ್ಸ್‌ಟನ್, ಬಿಲ್‌. [http://www.billbuxton.com/multitouchOverview.html &quot;ಮಲ್ಟಿಟಚ್‌ ಒವರ್‌ವೀವ್&quot;]&lt;/ref&gt;

==ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿಯ ವಿವಿಧತೆ==
ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ಗಳು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿಯಿಂದ ಪಿಡಿಎ‌ವರೆಗಿನ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವು ಲಭ್ಯವಿವೆ.  ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ಗಳು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದೇ ಈಗ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಂಚಾರಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ‍್ ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಜನರೇಷನ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದವುಗಳಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಐಎಸ್‌ಸಿ, [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎ‍ಆರ್‌ಎಮ್]] ಅಥವಾ ಎಮ್‌ಐಪಿಎಸ್ ಸಿಪಿಯು ಮತ್ತು ಪಿಡಿಎ‌ಗಳ ಗಾತ್ರದವರೆಗೆ ಇರುವಂತವಾಗಿವೆ.

===ಬುಕ್‌ಲೆಟ್‌===
ಬುಕ್‌ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಡ್ಯೂಯಲ್ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪುಸ್ತಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಡಚಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬುಕ್‌ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ಮಲ್ಟಿಟಚ್‌ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆನ್‌ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳು, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು, ನೇರ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ-ರೀಡಿಂಗ್‍ಗಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಗಿದೆ.

===ಸ್ಲೇಟ್‌===
ಸ್ಲೇಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು  ಬರೆಯುವ ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಂತೆ ಹೋಲುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬರವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸ್ಲೇಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಕ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟೈಸರ್‌ ಮೂಲಕ ಬರಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪರದೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಥವಾ ಪೂರಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಅನ್ನು [[ತಂತಿರಹಿತ|ವೈರ್‌ಲೆಸ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಯುಎಸ್‍ಬಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.‍ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಣ್ಣ {{convert|8.4|-|14.1|in|cm|abbr=off|disp=s}} ಎಲ್‌ಸಿಡಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಆರೋಗ್ಯಸೇವೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‌ಗಳಂತಹ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಫೀಲ್ಡ್ ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿನ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳು ಉಷ್ಣ ನಿರೋಧಕತೆ, ಆರ್ದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಪ್/ವೈಬ್ರೇಷನ್ ‍ಹಾನಿಯಂತಹ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಚಾರಿ ಗುಣ ಮತ್ತು ಒರಟು ಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಚಲನಶೀಲ ಭಾಗಗಳು ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

===ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ನೋಟ್‍ಬುಕ್===
[[File:Lenovo-X61-Tablet-Mode.jpg|thumb|280px|right|ಲೆನೆವೊ X61, ಸ್ಲೇಟ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತದ್ದು]]
ಪರಿವರ್ತಕ ನೋಟ್‍ಬುಕ್‌ಗಳು ಜೋಡಿತ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ನೊಂದಿಗಿರುವ ಮೂಲ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‍ಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೇಟ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್(ಪರಿವರ್ತಕಗಳ) ಬೇಸ್‍ಗಳು ಸ್ವಿವೆಲ್ ಹಿಂಜ್ ಅಥವಾ ರೊಟೇಟಿಂಗ್ ಹಿಂಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಂಗಲ್ ಜಾಯಿಂಟ್‍‍ನಲ್ಲಿ ಡಿಸ್‍ಪ್ಲೇಗೆ ಜೋಡಿಣೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಯಿಂಟ್, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ೧೮೦°ಯ ಮೂಲಕ ತಿರುಗಲು ಸಹಕರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಸರ್ಫೇಸ್ ಅ‌‍ನ್ನು ಒದಗಿಸಲು. ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಮಡಚಿ ಹಿಡಿಯತ್ತದೆ.       ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ನೋಟ್‍ಬುಕ್‌ನಷ್ಟೇ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಭೌತಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತೋರದು.

ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ಪಾದಕರು ಈ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ ಟಫ್‍ಬುಕ್ ೧೯ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ನೋಟ್‌‌ಬುಕ್ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಸರ್‌‍ನ ಒಂದು ಮಾದರಿ (ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮೇಟ್ C೨೧೦)ಯು ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಡಿಸೈನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಲೈಕ್ ಪೊಸಿಷನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಲೈಡ್ಸ್ ಅಪ್ ಆಗುವುದಲ್ಲದೇ, ಲ್ಯಾಪ್‌‍ಟಾಪ್ ಮೋಡ್‍ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಲು, ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಲೈಡ್ ಆಗಬಹುದಾದ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಸಿ‍ಇ‌ಎಸ್ ೨೦೧೧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್‌ ಪಿ.ಸಿ.೭ ಸಿರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Samsung Sliding PC7 Series&quot;&gt;ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಡೆಮೊ [http://www.alltouchtablet.com/touchscreen-tablet-news/samsung-sliding-pc-7-is-the-slider-laptoptablet-you-ever-wanted-6343/ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್‌ ಪಿ.ಸಿ.7 ಸಿರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110112095642/http://www.alltouchtablet.com/touchscreen-tablet-news/samsung-sliding-pc-7-is-the-slider-laptoptablet-you-ever-wanted-6343/ |date=2011-01-12 }}, ಆಲ್‌ಟಚ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌, ೨೦೧೧&lt;/ref&gt;. ಇದು ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಲ್ ಆಟಮ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹೊಸತಾದ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಇದು ಆ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಲಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಲು ಅಥವಾ ಕೀ ಬೋರ್ಡ್‌ ಕಾಣದಂತೆ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಲಾಕ್‌ ಆದಾಗ ಸ್ಲೇಟ್‌ನಂತೆ ಬಳಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯು ಇನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಬೇಕಾಗಿದ್ದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಎರಡರ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಡೆಲ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತಿರುವ ಮುಂಬರುವ ಇನ್‌ಸ್ಪಿರಾನ್ ಡ್ಯೂ, ತೆರೆದಾಗ ಪಾರ್ಶ್ಚ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಸ್ಪೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೆಟ್‍ವರ್ಟಿಬಲ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಹೈಬ್ರಿಡ್‌‍ ===
ಎಚ್‌ಪಿ/ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಟಿಸಿ ೧೦೦೦ ಮತ್ತು ಟಿಸಿ೧೧೦೦ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ‍ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಕನ್‌ವರ್ಟಿಬಲ್‍ಗಳ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಿಶುದ್ಧ ಸ್ಲೇಟ್ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳಿಗಾಗಿನ ಡಿಟ್ಯಾಚೇಬಲ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, ಪರಿವರ್ತಕಗಳಂತೆ, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಉಳಿಯಲು ಆವರ್ತಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

=== ಡೆಸ್ಕ್‌ ಟಾಪ್‌ ===
{{Main|Tablet personal computer|Microsoft Tablet PC}}

''ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ (ಟ್ಯಾಲ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿ)'' ಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ಡಿವೈಸ್ ಆಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಒಎಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ (ಪರಿಸ್ಕೃತ) ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Beck H 2009, p 402&quot; /&gt; ಇದನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Haven, Kendall F. 2006, p 191&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TabletPC,2000&quot; /&gt; ೨೦೦೦ ಮತ್ತು&lt;ref name=&quot;Microsoft Tablet PC Overview&quot; /&gt; ೨೦೦೧ (೬೨)ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ಟೊಸಾಪ್ಟ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್‌ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ&lt;ref name=&quot;Free software and cellphones&quot; /&gt; ಯಾವುದೇ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಆಕಾರವನ್ನು ನಿಸಂಕೋಚವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

&lt;ref name=&quot;marketwatch.com&quot; /&gt; ಹಳೆಯ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು x೮೬ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;marketwatch.com&quot; /&gt; ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಒಎಸ್‌‍ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಅಬಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್). ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌, ಮೌಸ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬದಲಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸ್ಟೆಲಸ್‌ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ವೈಶಿಷ್ಟವಾದ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕ್ಲೋಸ್ ವಿಂಡೋ ಬಟನ್ ಹಾಗೂ ಜಿಯುಐ (ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯುಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೆಸ್ ವಿಡ್ಜೆಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2010}}

==ಉಪಕರಣ ವಿನ್ಯಾಸ==
{{See also|Comparison of tablet PCs|Comparison of ARM tablets}}
&lt;ref&gt;[http://news.cnet.com/Intel-has-ARM-in-its-crosshairs---page-2/2100-1006_3-6210033-2.html?tag=mncol ಇಂಟೆಲ್‌ ಹ್ಯಾಸ್ ಎಆರ್‌ಎಮ್ ಇನ್ ಇಟ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಹೇರ್ಸ್]&lt;/ref&gt;, x೮೬ ಮತ್ತು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ]]ಎನ್ನುವ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದೆ. x೮೬ ಸೇರಿದಂತೆ x೮೬-೬೪ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಬಳಕೆ ಲ್ಯಾಟ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂಜೂ(JooJoo) ವಿನಂತಹ ನಾನ್-ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ x೮೬ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆ‌‍ಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಐಪಾಡ್ (ಐಪ್ಯಾಡ್‌)ನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಎಆರ್‌ಎಂ ಹೆಸರನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple iPad Price, Features Say “ARM” All Over|url=http://www.bnet.com/blog/mobile-internet/apple-ipad-price-features-say-8220arm-8221-all-over/133|publisher=bnet}}&lt;/ref&gt; ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಎಆರ್‌ಎಂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೌಲ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ಗೆಲಾಕ್ಸಿ ಟ್ಯಾಬ್‌  ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್‌ನಂತಹ ಉತ್ಪಾದಕರು ಸಣ್ಣ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

==ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು==
*'''ಎಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ''' : ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ನ ಭೌತಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಯುನಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಎಕ್ಸೆಲೆರೊಮೀಟರ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೇ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಅಡೆತಡೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಎಕ್ಸೆಲೆರೋಮೀಟರ್‌ ಅನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ [[ಚಲನೆ|ಚಲನವಲನ]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ಆಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
*'''ಸುತ್ತಲಿರುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಸಾಮಿಪ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆ''' ಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ’ಗ್ರಹಿಕೆ’ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ನಿಗ್ರಹಿತ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.
*'''ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಸಾಧನ:'''  ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಂಗ್ರಹಣ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಪಿ೩ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿರುವ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ ಮೆಮೊರಿ ಬೋರ್ಡ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಸೆಕ್ಯೂರ್‌ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನಂತಹ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಂಗ್ರಹಣ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಘನ ರೂಪದ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದಲ್ಲದೆ, ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಲಾರದು.
*'''ವೈರ್‌ಲೆಸ್''' ‌: ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ವೈರ್‌ಲೆಸ್‌, ವೈರ್ ಇರುವ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ವೈ-ಫೈ]] (Wi-fi) ಸಂಪರ್ಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ಬಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಬದಲಾಗಿ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು (ಬಾಹ್ಯ-perpheral ) ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು [[Bluetooth|ಬ್ಲೂಟೂಥ್‌]]ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
*'''೩ಡಿ:'''   [[ಮೊಬೈಲ್‌ ಫೋನ್‌ (ಚರ ದೂರವಾಣಿ)|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌]]ನಂತೆ, ದ್ವಿ-ಮಸೂರವನ್ನು ೩ಡಿಸ್ಲೇಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಿ-ಕೆಂಪು ಗಾಜನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಟಿ-ಮೊಬೈಲ್ ಟು ಸೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌  ವಿತ್ ೩-D ಕ್ಯಾಮೆರಾಸ್, ಗ್ಲಾಸಸ್ https://web.archive.org/web/20110204084424/http://news.yahoo.com/s/ap/20110202/ap_on_hi_te/us_tec_techbit3_d_tablet&lt;/ref&gt;

==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರ ==
ಟ್ಯಾಬ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ|ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಆಧಾರಿತ (‘‘&quot;&quot;phonelike'') ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)

[[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನೆಕ್ಸ್]] ಹಂಚಿಕೆದಾರರ ಒಂದು ಸಮುಹವು ಈ ಹಿಂದಿನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ಒ.ಎಸ್. ) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಎಚ್‌ಪಿಯು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಮಟ್ಟದ ಟ್ಯಾಬೆಟ್‌ ಅನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ((ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.) ಗ್ರಾಹಕ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿತು.
ಮುಂದೆ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ ಐಒಸ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್]] [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌]] ಸೇರಿಂದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಉತ್ಪಾದಕರು ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ, ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.eweekeurope.co.uk/news/hp-hints-at-business-focused-windows-7-tablet-8704 |title=ಎಚ್‌ಪಿ ಉಪಾದ್ಯಕ್ಷ ಟಾಡ್‌ ಬ್ರಾಡ್ಲಿ ಎಚ್‌ ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಎಂಟರ‍್ಪ್ರೈಸ್-ಲೆವೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ವೆಬ್‌ಒಎಸ್‌ ಆಗಿ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. =2010-10-5 |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217051020/http://www.eweekeurope.co.uk/news/hp-hints-at-business-focused-windows-7-tablet-8704 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.csmonitor.com/Innovation/Horizons/2010/1023/HP-Slate-500-brings-professional-spin-to-the-tablet-wars ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್‌ 500 ರನ್ಸ್ ವಿನ್‌ 7 ಪ್ರೊ], ಆನ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಲೆವೆಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಫ್ರಾಮ್‌ ಎಚ್‌ಪಿ  ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦-೧೦-೨೩&lt;/ref&gt; ಜೊತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೊಲಿಸಿದರೆ ಐಪಾಡ್‌ಗಳ ಬೂಟ್‌ ಟೈಮ್‌ ಒಂದೂವರೆ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ‘ಲಾಗ್ ಇನ್’ ಆಗಲು ೫೦ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ತಗಲುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://reviews.cnet.com/8301-31747_7-20001653-243.html?tag=mncol;txt ಐ ಪಾಡ್‌ vs ನೋಟ್‌ಬುಕ್, ಬೂಟ್‌ ಟೈಮ್ ಕಂಪ್ಯಾರಿಸನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಬಿಐಒಎಸ್‌ನಿಂದ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಆರಂಭವಾದಾಗನಿಂದಲೂ ಈವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದರೆ ‘ಲಾಗ್ ಇನ್’ ಸಮಯ ೨೫ ಸೆಕೆಂಡ್‌ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13924_3-20018475-64.html#ixzz12IPFj4kf |title=ವಿಂಡೋಸ್ ಪಿಸಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಬೂಟ್ ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209134655/http://news.cnet.com/8301-13924_3-20018475-64.html#ixzz12IPFj4kf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ===
====ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್====
{{Main|Microsoft Tablet PC}}
ಪೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲವೊದಗಿಸುವ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮೈಕ್ರೊಸೊಪ್ಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms840465.aspx&lt;/ref&gt; ೨೦೦೧ರ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಪ್ರಕಾರ&lt;ref&gt;http://www.microsoft.com/presspass/features/೨೦೦೦/nov೦೦/೧೧-೧೩tabletpc.mspx&lt;/ref&gt;, ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳೆಂದರೆ ಪೆನ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ x೮೬ ಪಿಸಿಗಳು ಕೈಬರಹ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಕೆ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ಬಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ (pen input)ಆಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪೆನ್ ಒಳ ಸುರಿಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಂಡೋಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಗಹ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ೭ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೌಸ್‌ ಬದಲು ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೈ ಬರಹದ ಗ್ರಹಿಕೆ ಸೂಚ್ಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿಸಿಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಯುಎಂಪಿಸಿ (ಖಿಇ)ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ ಕೇಂದ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು (touch-centric form factor) ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್‌ಪಿಸಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಐಪಾಡ್(ಐಪ್ಯಾಡ್‌) ಮುಂಚೂಣಿಯಾಗಿ ವಿಂಡೋಸ್ ೭ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=
Live from Steve Ballmer's CES 2010 keynote|url=http://www.engadget.com/2010/01/06/live-from-steve-ballmers-ces-2010-keynote/|publisher=Engadget|accessdate=4 August 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.cnet.com/8301-13860_3-20019267-56.html?tag=mncol;mlt_related ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು, 2010ರ ಬೇಸಿಗೆ ರಜಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಆಕ್ಸೆಸ್‌ ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೦-೧೯&lt;/ref&gt; ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳ ಯಶಸ್ಸಿ ನಂತರ ಮೊಬಲ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ನ ಸುಧಾರಣೆ ಸುಧಾರಣೆ ಇಲ್ಲ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಹಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪಾದಕರು [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ಎಆರ್‌ಎಂ ವಿನ್ಯಾಸ]]ಮತ್ತು ಹಗುರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಳಿದರೂ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ತಳವೂರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ballmer Admits Apple is Beating Microsoft in the Tablet Sector|url=http://www.dailytech.com/Ballmer+Admits+Apple+is+Beating+Microsoft+in+the+Tablet+Sector/article19215.htm|publisher=DailyTech|accessdate=6 August 2010|archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100802030809/http://www.dailytech.com/Ballmer+Admits+Apple+is+Beating+Microsoft+in+the+Tablet+Sector/article19215.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://arstechnica.com/gadgets/news/2010/09/hp-slate-video-shows-all-thats-wrong-with-windows-7-on-tablets.ars ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಇದು ಈವರೆಗೆ ಬೆರಳತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.- 2010-09-24]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.foxnews.com/scitech/2010/10/05/microsofts-ipad-answer-coming-christmas-holiday/ |title=ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಅನ್ನು ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ವಿಂಡೊ 8ಗಾಗಿ ಇದು ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201042858/http://www.foxnews.com/scitech/2010/10/05/microsofts-ipad-answer-coming-christmas-holiday/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://mashable.com/2010/10/24/microsoft-windows-8-2012/ ವಿಂಡೊಸ್ 8, 2012ರವರೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=೨೦೧೦-೧೦-೨೪&lt;/ref&gt; ಎರ್‌ಆರ್‌ಎಂ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ  ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಮೈಕ್ಟೊಸಾಪ್ಟ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌‍ಫೋನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಜೊತೆ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ ೬ ಆಧಾರಿತ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ ೭ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ವಿಂಡೋಸ್ ಸಿಇ ಆಧಾರಿತ ಕಸ್ಟಮ್ ಸೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಕಲು ಮಾಡಲಾರಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asus launches Eee Pad tablets and Eee Tablet note-taking thingie|url=http://www.liliputing.com/2010/05/asus-launches-two-tablets-the-eee-pad-and-eee-tablet.html|publisher=liliputing|accessdate=6 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಸಂಪೂರ್ಣ [http://www.zdnet.com/blog/microsoft/microsoft-no-windows-7-for-arm-based-netbooks-for-now/2953?tag=mantle_skin;content ವಿಂಡೋಸ್7 ಈವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಎರ್‌ಆರ್‌ಎಂ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ]. ಪ್ರವೇಶ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦೧೦೧೭
**೨೦೧೦ರ ಡಿ. ೨೨ರಂದು [http://www.marketwatch.com/story/microsoft-plans-windows-tied-to-arm-chips-reports-2010-12-22?dist=beforebell ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಜೊತೆ ಎಆರ್‌ಎಂ ಚಿಪ್]‌ನೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿತ್ತು..a.m. EST&lt;/ref&gt;

====ಲಿನಕ್ಸ್====
ಫ್ರಂಟ್‍ಪಾತ್‍ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಯೇ ಪ್ರೋ ಗೇರ್. ಪ್ರೋಗೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‍ಮೆಟಾ ಚಿಪ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ರೆಸಿಸ್ಟಿವ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರೋಗೇರ್‌ ಸ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೇರ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ವರ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ತದನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ೯೮ ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶಿತ ಐಬಿಎಂ ಪಿ.ಸಿ. ಕಾಂಪ್ಯಾಟಿಬಲ್ ಯಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಫ್ರಂಟ್‌ಪಾತ್ ಈ ಸಾಧನದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸಬ್‍-ನೋಟ್‍ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಸಣ್ಣ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಷ‍ನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಎಕ್ಸ್.ಆರ್ಗ್ ಈಗ ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೊಟೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, Qt-ಆಧಾರಿತ ಕ್ಯುಟೋಪಿಯಾ ಮತ್ತು GTK+ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಒ.ಎಸ್ ಅವೆರಡರಿಂದಲೂ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ ಕ್ಸರ್ನಲ್ (ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್ ಆನಟೇಷನ್‌ಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ), ಗೌರ್ನಲ್ (ಗ್ನೋಮ್ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ನೋಟ್ ಟೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್) ಮತ್ತು ಜಾವಾ ಆಧಾರಿತ ಜರ್ನಾಲ್ (ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ) ಗಳಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್‌ನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಅನೇಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಆನ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಷರ್ ನಂತಹ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸೆಲ್ ರೈಟರ್, ಹ್ಯಾಂಡ್‍ರೈಟಿಂಗ್ ಮಾನ್ಯತೆಯ, ಏಕೈಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಗ್ರಿಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಒಎಸ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಕ್ತ ಮೂಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ. ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ರನ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಲಭ್ಯವಿವೆ. Maemo (MeeGo ಎಂದು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಮರುಹೆಸರಾಯಿತು), ಇದು ಒಂದು ಡೆಬಿಯನ್ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಪರಿಸರವಾಗಿದೆ, ಅನ್ನು ನೋಕಿಯಾಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ (೭೭೦, N೮೦೦, N೮೧೦ &amp; N೯೦೦) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಈಗ ೫ನೇ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ವಿಸ್ತೃತ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಯೂಸರ್ ಸಪೋರ್ಟೆಡ್ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಉಬುಂಟು ನೆಟ್‍ಬುಕ್ ರಿಮಿಕ್ಸ್ ಎಡಿಷನ್‌ನಂತೆ, ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ಪಾನ್ಸರ್ಡ್ ಮೋಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಇವೆರಡೂ ಕೂಡ ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆನೊನಿಕಲ್ [[ಉಬುಂಟು|ಉಬುಂಟು 10.10]]ಗೆ ಯುನಿಟಿ ಯುಐ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ubuntu gets multitouch support, Unity netbook UI|url=http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Canonical-uTouch-and-Ubuntu-Maverick-Meerkat/|publisher=eWeek|archiveurl=https://archive.today/20120905021858/http://www.linuxfordevices.com/c/a/News/Canonical-uTouch-and-Ubuntu-Maverick-Meerkat/|archivedate=2012-09-05|access-date=2011-02-17|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಡಿಜಿಟೈಝರ್/ಟಚ್ ಡಿವೈಸ್ ರನ್ನಿಂಗ್ ಓಪನ್ಎಸ್‌ಯುಎಸ್‌ಇ ಲಿನಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಇದು ಮೊದಲ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು.

====ಇಂಟೆಲ್ ಮತ್ತು ನೋಕಿಯಾ====
[[File:N800 frontside2.jpg|thumb|ದಿ ನೋಕಿಯಾಾ N800]]
ಮಿಯೆಮೊದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ನೋಕಿಯಾ ೭೭೦ ಒಂದಿಗೆ ನೋಕಿಯಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಮಿಯೆಮೊ ಡಿಬಿಯನ್-ಆಧಾರಿತ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹಾಗೂ ಗಿರಾಕಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅವರ ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಂಕ್ತಿ. ಈ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಪಂಕ್ತಿ N೯೦೦ ರ ಜೊತೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು, ಇದು ಫೋನಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ವೃದ್ಧಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲಿಗ.

ಇಂಟೆಲ್, ಯು.ಎಂ.ಪಿ.ಸಿ. ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ನಂತರ, ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಾಧನದ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಅದೇ ಹಾರ್ಡವೇರ್ ಜೊತೆ ಗಿರಾಕಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಯ್ಯಲಾಗುವ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಬೇಕಾದವು. ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್‌‌ನ ಆಟಂ CPU ಸರಣಿಯ ಸಫಲ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ ಇಂಟೆಲ್ ಹಗೂರವಾದ ಮೊಬಿಲಿನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿತು. ೨೦೧೦ರಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು, ಇಂಟೆಲ್ ಆಟಂಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಗದಿಪಡಿಸುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.theregister.co.uk/2010/10/17/intel_tablets/ ಇಂಟೆಲ್‌, ಆಟಮ್‌ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಕಾರಣ ಎ‌ಆರ್‌ಎಮ್‌ನಿಂದ ಇರುವ ಒತ್ತಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.] ಆಕ್ಸೆಸ್‍ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೦-೧೭&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thinq.co.uk/2010/11/22/intel-launches-fpga-equipped-atom/ ಇಂಟೆಲ್‌, FPGA-ಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127201023/http://www.thinq.co.uk/2010/11/22/intel-launches-fpga-equipped-atom/ |date=2010-11-27 }} ಆಕ್ಸೆಸ್‍ಡೇಟ್‌=೨೦೧೦-೧೧-೨೩, ಎಫ್‌ಪಿಜಿಎ ಅಥವಾ ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಗೇಟ್ ಅರ್ರೇಗಳು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಅದರ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಸರ್ಕೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

=====ಮೀಗೋ=====
{{Main|Maemo|MeeGo}}
ನೆಟ್‌ಬುಕ್ಸ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಲಿನೆಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿ ಮೀಗೋವನ್ನು ಇಂಟೆಲ್ ಹಾಗೂ [[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದೆ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ನೋಕಿಯಾ ಹಾಗೂ ಇಂಟೆಲ್ ಮಿಯೆಮೊ ಹಾಗೂ ಮೊಬ್ಲಿನ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಮೀಗೋ ರೂಪಗೊಳಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಮೀಗೋ ಬಳಸಿ ಮೊದಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ನಿಯೊಫೊನಿ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಮೀಗೋ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಸ್ತ್ರತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಒ.ಎಸ್. ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಹಾಗೂ ಅಡೋಬ್ ಎಐಆರ್ ಗೆ ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಒ.ಎಸ್. ರನ್‌ಟೈಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಟ್ಯಾಬ್ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

===ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಗಳು===
{{See also|Mobile operating system}}
ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು ಪಿಡಿಎಗಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

====ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌====
{{Main|iOS (Apple)|iPad|ModBook}}
ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಐಪ್ಯಾಡ್, ಇದು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ಇಮೇಲ್, ಫೋಟೊಗಳು, ವೀಡಿಯೋಗಳು ಹಾಗೂ ಇ-ರೀಡಿಂಗ್ ಅಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದವುಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್. AT&amp;T ಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕರಾರು ಇಲ್ಲದ ಡೇಟಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಒಂದು WiFi - ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡಿಸಿದ ಏಕಮಾತ್ರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಒಂದು WiFi+೩G ಮಾದರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

[[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]] ಹಾಗೂ ಐಪೊಡ್ ಟಚ್‌ಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಐಪ್ಯಾಡ್ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಂಡೊಸ್ ತರಹ ಅಲ್ಲದೆ, [[ARM ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ (ವಿನ್ಯಾಸ)|ARM ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮುಂಚೆ, ಆ‍ಯ್ಪಲ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಉದ್ದ ವದಂತಿಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವು ಹಲವು ಬಾರಿ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|Mac ಒ.ಎಸ್. X]] ಯಿನ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Apple tablet rumors redux: 10.7-inch display, iPhone OS underneath|url=http://www.engadget.com/2009/09/29/apple-tablet-rumors-redux-10-7-inch-display-iphone-os-undernea/|publisher=Engadget|accessdate=6 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಮೂರನೇಯ ಪಕ್ಷ ಮೊಡ್ಬುಕ್ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಗ್ರಾಹಕರ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವಿವರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಪೆನ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಒಂದಿಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಇದು ಭಾಗಶಃ ನಿಜವಾಯಿತು.

ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌, ಐಪಾಡ್‌ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಆಕ್ಸಿಯೋಟ್ರಾನ್‌, ಮ್ಯಾಕ್‌ವರ್ಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;modbookRelease&quot;&gt;[http://www.tabletpcreview.com/default.asp?newsID=695 ಟಿಫ್ಫಾನಿ ಬಾಗ್ಸ್ (2007) &quot; ಆಕ್ಸಿಯಾಟ್ರಾನ್ ಆಂಡ್‌ ಒಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಅನ್‌ವೇಲ್ ದಿ ಮಾಡ್ ಬುಕ್&quot;]&lt;/ref&gt; ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬುಕ್ ಅಥವಾ ಮಾಡ್‌ಬುಕ್, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌ x]], ಎಂಬ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.  ಮಾಡ್‍ಬುಕ್ ಕೈಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಂಗಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಆåಪಲ್‍ನ ಇಂಕ್‌ವೆಲ್‍ನ್ನು ಬಳಸುವುದಲ್ಲದೇ, ವ್ಯಾಕೋಮ್‍ನಿಂದ ಡಿಜಿಟೈಸೇಷನ್ ಹಾರ್ಡ್‍ವೇರ್‌ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಟಾಕ್ ಟು ಡಿಜಿಟೈಜರ್ ನಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ‍ಎಕ್ಸ್‍ ಪಡೆಯಲು, ಮಾಡ್‍ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಥರ್ಡ್ ಪಾರ್ಟಿ ಡ್ರೈವರ್‌ನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ವ್ಯಾಕೊಮ್ ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಡ್ರೈವರ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

====ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ====
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿತವಾದ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇಬುಕ್, ಇದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಒ.ಎಸ್. ಅನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=eAaez_4m9mQ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇ ಬುಕ್ ಪ್ರಿವೀವ್] [https://www.youtube.com/watch?v=eAaez_4m9mQ  ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಪ್ಲೇಬುಕ್ ಅನೌನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ 2010-09-27]&lt;/ref&gt; ೨೦೧೦ರ ಆರಂಭದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಗಳಿಸಿದ ಈ ಒ.ಎಸ್. QNX ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಿದೆ. ಅಕ್ಟೊಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇದರ ವಿತರಣೆ ಆಗಬಹುದೆಂದು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ.

====ಗೂಗಲ್====
{{Main|Android (operating system)|Google Chrome OS}}
ತನ್ನ ತೆರೆದ ಸ್ವಭಾವ{{Citation needed|date=January 2011}} ಹಾಗೂ ಆ‍ಯ್ಪಲ್‌ನ ಐ.ಒ.ಎಸ್. ತರಹದ ಕಡಿಮೆ-ಖರ್ಚಿನ ARM ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಸ್ಮಾರ್ಟಫೋನ್ಸ್ ಸಫಲವಾಗಿವೆ, ಈ ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಉತ್ಪಾದಕರು ಗೂಗಲ್‌ನ ಲಿನೆಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗೆ ಗುರಿ ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಈ ತರಹದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಹಲವು ಘೋಷಣೆಗಳು ಆಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=9 Upcoming Tablet Alternatives to the Apple iPad|url=http://mashable.com/2010/01/27/9-upcoming-tablet-alternatives-to-the-apple-ipad/|publisher=Mashable|accessdate=7 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹಲವು ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್‌ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಉಪಕ್ರಮ ಉತ್ಪಾದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಮಾರ್ಟಫೋನ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಆಪ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಫೋನ್ ಅಲ್ಲದ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Don’t bank on KMart’s $150 Augen tablet getting Android Market access|url=http://www.liliputing.com/2010/08/dont-bank-on-kmarts-150-augen-tablet-getting-android-market-access.html|publisher=liliputing|accessdate=7 August 2010}}&lt;/ref&gt; ಅದರ ಜಾಲ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಕ್ರೋಮ್ ಒ.ಎಸ್. ಗೆ ಬಂದರೆ, ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವಿದೆ ಎಂದು ಮಾತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Forget all these Android tablets, let me at that Chrome OS|url=http://www.crunchgear.com/2010/07/20/forget-all-these-android-tablets-let-me-at-that-chrome-os/|publisher=CrunchGear|accessdate=7 August 2010|archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813230731/http://www.crunchgear.com/2010/07/20/forget-all-these-android-tablets-let-me-at-that-chrome-os/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/services/data/showArticle.jhtml?articleID=226700487 |title=&quot;ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್ ಒಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಬ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಟೈಸ್ ವಿತ್ ವೆರಿಜಾನ್&quot; |access-date=2011-02-17 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125071543/http://www.informationweek.com/news/services/data/showArticle.jhtml?articleID=226700487 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ರೂಪವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಪುನಃಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ೨೦೧೧ರ ವರೆಗೆ ಮೊಟೊರೊಲ&lt;ref&gt;[http://www.marketwatch.com/video/asset/digits-motorola-plans-tablet-device-2010-09-16/7CC13B36-0A8B-42E0-AD1A-72FF9BF04348 ಮೊಟೊರೋಲಾ ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಇನ್‌ 2011]&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಲೆನೊವೊ&lt;ref&gt;[http://www.slashgear.com/tablets-a-prescription-for-confusion-24109978/ ಲೆನೆವೊ ಈಸ್ ವೇಟಿಂಗ್‌ ಫಾರ್ ಹನಿಕೊಂಬ್‌‌]  ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ =೨೦೧೦-೧೦-೨೪&lt;/ref&gt; ಅಂತಹ ಮಾರಾಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ನಿಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;''ಜಿಂಜರ್‌ಬ್ರೆಡ್‌'' ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಯೋಜನೆ ''ಹನಿಕೊಂಬ್''  ಅನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. - ಡೆನಿಯಲ್ ಲೈಯೊನ್ಸ್ (ಅಕ್ಟೊಬರ್ ೧೧, ೨೦೧೦), ''ನ್ಯೂಸ್ವಿಕ್''  ಪುಟ. ೪೯

*[http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2373943,00.asp ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಹನಿಕೊಂಬ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ 12/7/2010]
*[http://www.marketwatch.com/video/asset/digits-best-buys-tv-bust-2010-12-14/FD6C213F-D320-4212-BE7C-FECD5B8FEA33?dist=afterbell#!88F98ADB-3F87-49DF-AD08-385D66B0DDE8 ಆಂಡಿ ರುಬಿನ್‌ರ ಮೊಟೊರೊಲ ಹನಿಕೊಂಬ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ನಿದರ್ಶನ]&lt;/ref&gt;

====ಎಚ್‌ಪಿ====
ಎಚ್‌ಪಿ'''[[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ಯ]] ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.''' : ಎಚ್‌ಪಿ ಅವರಿಂದ ಆದ ಪಾಮ್, ಇಂಕ್‌ಯ ಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಒಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವೆಬ್ಒ.ಎಸ್.ನ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿ ವಿಂಡೋಸ್‌ ೭ ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್‌ಯಿನ ರದ್ದತಿಯ ಬೆಗ್ಗೆ ಉದ್ದದ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=HP Slate is dead, webOS-based HP “Hurricane” arriving in Q3|url=http://www.geek.com/articles/mobile/hp-slate-is-dead-webos-based-hp-hurricane-arriving-in-q3-sources-say-20100510/|publisher=Geek.com|access-date=2011-02-17|archive-date=2010-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100513191133/http://www.geek.com/articles/mobile/hp-slate-is-dead-webos-based-hp-hurricane-arriving-in-q3-sources-say-20100510/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blogs.forbes.com/elizabethwoyke/2010/12/13/analyst-hp-webos-tablet-coming-in-march/ ವೆಬ್‌ಒಎಸ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಮಿಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್‌ 2011]  ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ=೨೦೧೦-೧೨-೧೪&lt;/ref&gt;
ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಎಚ್‌ಪಿ ಸ್ಲೇಟ್ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಪಿ ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

[[File:Xo3-fuse-4.jpg|thumb|right|XO-3 ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌]]

====ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.====
'''ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.'''  ಸಂಸ್ಥೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಯ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-೩ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಇದು ಧೃಡವಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಲಿನೆಕ್ಸ್ ಆಧಾರದ ಅದರ &quot;ಶುಗರ್&quot; ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ XO-೩ ಮಾರ್ವೆಲ್ ಅವರ ಎಆರ್‌ಎಂ ತಂತ್ರಜ್ಞದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.xconomy.com/boston/೨೦೧೦/೧೦/೦೪/one-laptop-gets-೫-೬m-grant-from-marvell-to-develop-next-generation-tablet-computer/&lt;/ref&gt;

== ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ==
{{Ref improve section|date=November 2010}}
ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‍ಗಳ ಅನಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಅರಿಕೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್‌]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಕೆಳಗಿವೆ:

===ಅನುಕೂಲಗಳು===
* ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಕೊಂಡು, ನಿಂತುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
* ಕಡಿಮೆ ತೂಕ, ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಾದರಿಗಳು ಅಮೆಝಾನ್ ಕಿಂಡಲ್‌ನಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರೀಡಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್‍ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
* ಇಮೇಜ್ ಮ್ಯಾನಿಪ್ಯುಲೇಷನ್, ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಆಧಾರಿತ ಆಟಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯ ಕೀಬೋರ್ಡ್‍ ಮತ್ತು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್ ಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆಗಿಂತ, ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
* ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹಾಗೂ ಇಮೆಜ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮೌಸ್‌ನಿಂದ ಮಾಡುವ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಬೋಧೇಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. 
* ಡಯಾಗ್ರಾಮ್‍ಗಳನ್ನು, ಗಣಿತ ಸಂಕೇತಗಳು, ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭ ಅಥವಾ ಅತೀ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು.
* ವಿಭಿನ್ನ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಸ್ಥಳೀಕರಣಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಸೂಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್‌, ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಇನ್‌ಪುಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
* ಬೆರಳಿಟ್ಟು ತೋರಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲನೆ ತಟ್ಟಲು ಸ್ಟೈಲಸ್, ಪೆನ್ ಅಥವಾ ಬೆರಳು ಬಳಸುವುದು, ಪರದೆಯ ಮೇಲಿನ ಸೂಚಕಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವಿರದ ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೇರ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಪರ ಎಂದು ಕೆಲುವು ಬಳಕೆದಾರರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

===ಅನಾನುಕೂಲಗಳು===
* ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ - ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಲ್ಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ದರ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಅಲ್ಲದ ಒಯ್ಯಲಾಗುವ ಪಿ.ಸಿ.ಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಇಗ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |title=ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ಸ್: ದಿ ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಪ್‍ಟಾಪ್‌ ಬ್ಲಿಂಗ್ ?- CNET News.com |access-date=2012-07-15 |archive-date=2012-07-15 |archive-url=https://archive.is/20120715080342/http://news.com.com/Convertibles+The+new+laptop+bling/2100-1044_3-5900655.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ಇನ್‌ಪುಟ್ ವೇಗ - [[ವಾಸ್ತವಾಭಾಸದ ಕೀಲಿಮಣೆ|ವಾಸ್ತವ ಕೀಬೋರ್ಡ್]] ಮೇಲೆ ಕೈಬರಹ ಅಥವಾ ಟೈಪಿಂಗ್ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನ ಟೈಪಿಂಗ್ ವೇಗಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗುವುದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೦-೧೫೦ WPM ರಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಲೈಡಿಟ್, ಸ್ವೈಪ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಗಳು ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
* ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರ - ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಅಥವಾ ಒಂದು ಮಡಚುವ ಸ್ಲೇಟ್ ಪಿ.ಸಿ. ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಳಕೆದಾರ ಬರೆಯುವಾಗ ಸತತವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
* ದುರ್ಬಲ ವೀಡಿಯೋ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು - ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡಗಳ ಬದಲು ಎಂಬೆಡಡ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಹಲವು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿವೆ. ಜುಲೈ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಜೊತೆ ಇದ್ದ ಏಕಮಾತ್ರ{{Citation needed|date=November 2010}} ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ PC ಎಚ್‌ಪಿ ಟಚ್‌ಸ್ಮಾರ್ಟ್ tm೨t ಆಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಯಕಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ATI ಮೊಬೊಲಿಟಿ ರೆಡಿಯೊನ್ HD೫೪೫೦ ಇದೆ.
* ೨೦೦೧ರಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ನಿಧಾನವಗಿ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/211066/why_tablet_computing_hasnt_been_big_business.html |title=''ಪಿ.ಸಿ. ವರ್ಲ್ಡ್''  (ನವೆಂಬರ್ 18, 2010 12:25 ಪಿಎಂ)&quot; ವೈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಹಾಸ್‌ನಾಟ್‌ ಬೀನ್ ಬಿಂಗ್‌ ಬ್ಯೂಸಿನೆಸ್‌&quot; |access-date=2011-02-17 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111155746/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/211066/why_tablet_computing_hasnt_been_big_business.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
* ಪರದೆಯ ಅಪಾಯ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್‌ಗಿಂತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಕೂಡ ಹಲವುಗಳನ್ನು ಅದೇ ಬಗೆಯ ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಪರದೆಗಳು ಇನ್‌ಪುಟ್ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಸಲ್ಲುವುದರಿಂದ, ಹೊಡೆತ ಹಾಗೂ ದುರುಪಯೋಗಗಳಿಂದ ಪರದೆಯ ಹಾನಿಯ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
* ತಿರುಗಣೆಯ ಅಪಾಯ - ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಬಲ್ಲ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಲು ಸಾಧಾರಣ ಲ್ಯಾಪ್‌‍ಟಾಪ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಇದು ಎರಡು ಅಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು ಅನೇಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ (ಡಿಜಿಟೈಝರ್ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೋ ಕೇಬಲ್ಸ್, ಎಂಬೆಡೆಡ್ WiFi ಆಂಟೆನ್ನಾಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ವೈಫಲ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=April 2010}}

== ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗಳು ==
ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೆವು, ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷ ಗುಣ. ಐಪ್ಯಾಡ್‌ಯಿಂದ ರುಜುವಾತಾದ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಧನಗಳು ವಾಲ್ಡ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಏನೇಲ್ಲ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಹಕ್ಕು ಕಾದಿಟ್ಟಿರುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಿಟ್ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟಗಾರರು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಈ ಸೀಮಿತತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಗಾರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ವರ್ಗವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ''ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌'' ಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಆಗದು ಎಂದು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಮೂಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;iPad is iBad for freedom&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;The iPad Is Not a Computer&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;popsci.com&quot; /&gt; ಆದರೆ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಆಧಾರಿತ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವಾಲ್ಡ ಗಾರ್ಡನ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಹಾಗೆ ಆಗಬಹುದು.

==ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಸ್==
[[File:Xo3-fuse-2.jpg|thumb|right|ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-3, a ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ concept&lt;ref&gt;http://blog.laptop.org/2009/12/24/xo-3-concept/&lt;/ref&gt;]]
ಕಡಿಮೆ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಗತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳ ಸುಲಭ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸಕ್ಶಟ್ ಅಂತಹ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು $೩೫ ರಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ, ಸಂಶೋಧಕರ ಅನುಸಾರ ಆಂಡ್ರೋಯಿಡ್ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಗ್ಗದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಆಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಬೇಗನೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-10740817 ಇಂಡಿಯಾ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್‌ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾರ್ $35 ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌] -ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್-ಸೌಥ್‌ ಏಷಿಯಾ ರಿಟ್ರಿವ್ಡ್ ೨೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೦&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.pcworld.com/businesscenter/article/201769/indias_35_pc_is_the_future_of_computing.html?tk=hp_pop ಇಂಡಿಯಾಸ್ ($)35 ಪಿ.ಸಿ. ಈಸ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113211028/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/201769/indias_35_pc_is_the_future_of_computing.html?tk=hp_pop |date=2010-11-13 }} p.c.World.com&lt;/ref&gt; ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಬಿಲ್ಲು $47 ತನಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.wired.com/gadgetlab/2010/07/india-35-tablet/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531013822/http://www.wired.com/gadgetlab/2010/07/india-35-tablet/ |date=2013-05-31 }} Bill of materials, ''Wired''&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೆ ಒಂದು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟೊಪ್ (ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.) ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗೆ $100 ಆಗಿ ಪರಿಚಯಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.csmonitor.com/From-the-news-wires/2010/0723/35-computer-introduced-in-India $100 OLPC ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌&lt;/ref&gt; ನಿಕೊಲಸ್ ನೆಗ್ರೊಪೊಂಟೆ, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ.ಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ, ತಮ್ಮ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಲು ಭಾರತದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ MITಗೆ ನಿಮಂತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.goodgearguide.com.au/article/355270/negroponte_offers_olpc_technology_35_tablet/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716074727/http://www.goodgearguide.com.au/article/355270/negroponte_offers_olpc_technology_35_tablet/ |date=2011-07-16 }} ಆಡಂ ಶಾ(31 ಜುಲೈ 2010), ಐಡಿಸಿ, &quot;ನೆಗ್ರೊಪೊಂಟೆ ಆಫರ್ಸ್ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫಾರ್ $35 ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌&quot;&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್, ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. XO-3 ಯಿನ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. ಅನ್ನು ಒಂದು ಸಹಾಯಧನ ಪುರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.xconomy.com/boston/2010/10/04/one-laptop-gets-5-6m-grant-from-marvell-to-develop-next-generation-tablet-computer/ ಒ.ಎಲ್.ಪಿ.ಸಿ. X03 grant accessdate=2010-10-04]&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ==
*ಪಿಡಿಎ
*ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಬುಕ್‌
* ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.: ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌‌ನಿಂದ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. ಈ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ‌ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;TabletPC,2000&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MStabletPC&quot; /&gt;
* ಅಲ್ಟ್ರಾ- ಮೊಬೈಲ್ ಪಿ.ಸಿ.,&lt;ref&gt;[http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/umpc/default.mspx UMಪಿ.ಸಿ. and Origami 2.0]&lt;/ref&gt;
* ಸ್ಲೇಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ.:{{Citation needed|date=October 2010}} ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಪಿ.ಸಿ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
* ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ : ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಸರಣಿ ಇದಾಗಿದ್ದು. ನೋಕಿಯಾ ಇದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತ್ತು.{{Citation needed|date=October 2010}}
* ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಉಪಕರಣ: ಇಂಟೆಲ್‌‌ನಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅದರ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಆದ ಯು.ಎಮ್‌.ಪಿ.ಸಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಗುರವಾದ [[ಲಿನಕ್ಸ್|ಲಿನಕ್ಸ್‌‍]]ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅದರದೇ ಆದ ಮೊಬ್ಲಿನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್‌ನಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}}        
* ನೆಟ್‌ಪ್ಯಾಡ್, ಇದು ಒಂದು [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌]] ಆಗಿದ್ದು ಉನ್ನತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆರ್‌ಎ‌ಎಮ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=December 2010}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Tablet PC}}
*[http://news.cnet.com/8301-31021_3-20006077-260.html?tag=newsLeadStoriesArea.1 ವಾಟ್‌ ಮೇಕ್ಸ್‌ ಎ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಎ  ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಎ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌? ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://news.cnet.com/8301-31021_3-20006077-260.html?tag=newsLeadStoriesArea.1 (FAQ)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} CNET.com ಮೇ ೨೮, ೨೦೧೦

{{Computer sizes}}

{{DEFAULTSORT:Tablet Computer}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]]</text>
      <sha1>miie0segqf4wb87d206cxcioi1zseu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30975</id>
    <revision>
      <id>1435326</id>
      <parentid>1425808</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7600" sha1="1g82oatarkskacltwu8htl4b3g838yy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು ಮರಣಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>1g82oatarkskacltwu8htl4b3g838yy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435327</id>
      <parentid>1435326</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7604" sha1="0yn7ba19hvuhld82jgangolj81y1vkx" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು ಮರಣಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>0yn7ba19hvuhld82jgangolj81y1vkx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435328</id>
      <parentid>1435327</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7608" sha1="rw6qqp2n3contb5v4x9h8exzu52gn43" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು ಮರಣಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>rw6qqp2n3contb5v4x9h8exzu52gn43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435329</id>
      <parentid>1435328</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7612" sha1="0e0k0vpq1sa035s8740if8ht1pgu8bi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>0e0k0vpq1sa035s8740if8ht1pgu8bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435330</id>
      <parentid>1435329</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ */</comment>
      <origin>1435330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7616" sha1="jt6qedbsk31k98sbjayl0f0ngm5sx6f" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲು]]ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>jt6qedbsk31k98sbjayl0f0ngm5sx6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435331</id>
      <parentid>1435330</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ */</comment>
      <origin>1435331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7620" sha1="8hhm3l3gkvxxyruf0vcphsvialg8cs1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲು]]ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>8hhm3l3gkvxxyruf0vcphsvialg8cs1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435332</id>
      <parentid>1435331</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ */</comment>
      <origin>1435332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7624" sha1="crb0vncrj8ri22tp5lcmc133t3smtki" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲು]]ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಮಿ]] ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>crb0vncrj8ri22tp5lcmc133t3smtki</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435333</id>
      <parentid>1435332</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ */</comment>
      <origin>1435333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7628" sha1="mfavuxu87uj0p6mpqemvhgnnc6d4xfp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲು]]ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, [[ಕಬ್ಬು]], ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಮಿ]] ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>mfavuxu87uj0p6mpqemvhgnnc6d4xfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435334</id>
      <parentid>1435333</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಭೌಗೋಳಿಕ */</comment>
      <origin>1435334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7632" sha1="h1z5l4pe8v9d1p37mcs7grvipty3ldu" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name          = ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ
| native_name       = अक्कलकोट
| native_name_lang    = mr
| other_name       = 
| nickname        = 
| settlement_type     = ಪಟ್ಟಣ
| image_skyline      = 
| image_alt        = 
| image_caption      = 
| latd          = 17
| latm          = 31
| lats          = 
| latNS          = N
| longd          = 76
| longm          = 12
| longs          = 
| longEW         = E
| coordinates_display   = inline,title
| subdivision_type    = ದೇಶ
| subdivision_name    = {{flag|ಭಾರತ}}
| subdivision_type1    = [[States and territories of India|ರಾಜ್ಯ]]
| subdivision_name1    = [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]]
| subdivision_type2    = ಜಿಲ್ಲೆ
| subdivision_name2    = [[Solapur district, Maharashtra|ಸೋಲಾಪುರ]]
| established_title    = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date    = 
| founder         = 
| named_for        = 
| government_type     = 
| governing_body     = 
| unit_pref        = Metric
| area_footnotes     = 
| area_rank        = 
| area_total_km2     = 
| elevation_footnotes   = 
| elevation_m       = 
| population_total    = 40103 &lt;ref&gt;http://solapur.gov.in/census/cen2011-akk.pdf&lt;/ref&gt;
| population_as_of    = 2011 
| population_rank     = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym   = 
| population_footnotes  = 
| demographics_type1   = ಭಾಷೆಗಳು
| demographics1_title1  = ಅಧಿಕೃತ
| demographics1_info1   = [[Marathi language|ಮರಾಠಿ]]
| timezone1        = IST
| utc_offset1       = +5:30
| postal_code_type    = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code       = 413216
| registration_plate   = 
| website         = 
| footnotes        = 
}}
'''ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು''' [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಸೊಲ್ಲಾಪುರ|ಸೋಲಾಪುರ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣ.ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ


 ಸೋಲಾಪುರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗುಲ್ಬರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ. ಇದು ಸಾತವಾಹನರ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತೆಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]]ಗಳಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾದವ ಮನೆತನದವರ ಅನೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇದು ಯಾದವರ [[ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದ್ನಗರ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದುವು. [[ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ|ಶಿವಾಜಿ]]ಯ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಷಾಹು ರಾಣೋಜಿ ಎಂಬ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಫತೇಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟು 1712ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯನ್ನು ಜಹಗೀರನ್ನಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ. 1760ರಲ್ಲಿ ಫತೇಸಿಂಗನು [[ಮರಣ]]ಹೊಂದಲು ಷಾಹಜಿ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜನಾದ. ಇವನಿಗೂ ಇವನ ಸಹೋದರನಾದ ತುಳಜೀ ಎಂಬುವನಿಗೂ ಆದ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನ ಪರವಾಗಿ ಈಸ್್ಟ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಕಲಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅಬ್ಬಾಸಾಹೇಬನೇ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ರಾಜನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇವನು 1822ರಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಮಾಲೋಜಿ ರಾಜನಾದ. ಮಾಲೋಜಿ 1828ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಲು ಇವನ ಮಗನಾದ ಷಾಹಜಿ ರಾಜನಾದ. ಆಗ ಇವನಿಗೆ ಕೇವಲ 8 ವರ್ಷ. ಆದುದರಿಂದ ಸತಾರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಇವನ ಪರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ. ಆದರೆ ಜನಗಳು ಸತಾರದ ರಾಜನಮೇಲೆ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅನಂತರ ಷಾಹಜಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧೀನನಾಗಿ ಆಳಿದ. ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ಶೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==
ಈಗ ಊರು ಪ್ರಮುಖ [[ರೈಲು]]ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ೪೦,೧೦೩. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1800' ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯ ಮಳೆಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸು. 63-76ಸೆಂ.ಮೀ ಮಾತ್ರ. ಬೋರಿ ಮತ್ತು ಹರಣಿ ನದಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್]] ಪುರೈಕೆ ಬೋರಿನದಿಯಿಂದ. ನೆಲ ಕರಿ ಮತ್ತು [[ಕೆಂಪು]]; ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಜೋಳ, ನೆಲಗಡಲೆ, ಸಜ್ಜೆ, ಗೋದಿ, ತೊಗರಿ, ಅಗಸೆ, ಹತ್ತಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಬತ್ತ, [[ಕಬ್ಬು]], ಬಾಳೆ, ವೀಳೆಯದೆಲೆ-ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು. ಒಕ್ಕಲುತನ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ನೇಯ್ಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು. ಇಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಮಿ]] ಮಹಾರಾಜರ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm Vital statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160246/http://solapur.nic.in/htmldocs/akkalkot.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm Geography and demographics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223160300/http://solapur.nic.in/htmldocs/ggraphy.htm |date=2007-02-23 }}
*[http://www.SwamiSamarth.com Swami Samartha Maharaj of Akkalkot]
*[http://www.4dw.net/royalark/India2/akalkot.htm Detailed genealogy of the ruling chiefs of Akkalkot]

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು]]</text>
      <sha1>h1z5l4pe8v9d1p37mcs7grvipty3ldu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡೆಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34849</id>
    <revision>
      <id>1435479</id>
      <parentid>1429736</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157599" sha1="cplv8v0thxb41i38957n8ji9p2dhx31" xml:space="preserve">{{About|the corporation known as Dell Inc}}
{{Infobox company
|name             = Dell Inc.
|logo             = [[ಚಿತ್ರ:Dell Logo.svg|150px|Dell logo]]
|caption          = The Dell logo; the circle was added in late 2010.
|type             = Public
|traded_as        = {{NASDAQ|DELL}}&lt;br /&gt;{{Sehk|4331}}&lt;br /&gt;[[NASDAQ-100|NASDAQ-100 Component]]&lt;br /&gt;[[S&amp;P 500|S&amp;P 500 Component]]
|industry         = Computer hardware, Computer software, [[Information technology consulting|IT consulting]], [[IT service management|IT services]]
|foundation       = [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]], U.S.&lt;br /&gt;({{Start date|1984|5|1}})
|founder          = [[Michael Dell]]
|location_city    = 1 Dell Way, [[Round Rock, Texas]]
|location_country = United States&lt;ref&gt;[http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&amp;l=en&amp;s=corp Dell Company Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119113923/http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |date=ಜನವರಿ 19, 2012 }}. Retrieved July 28, 2010.&lt;/ref&gt;
|area_served      = Worldwide
|key_people       = [[Michael Dell]]&lt;br /&gt;(Chairman &amp; CEO)
|products         = [[Desktop computer|Desktops]], [[netbook]]s, [[Laptop|notebooks]], [[peripheral]]s, [[Server (computing)|servers]], [[Printer (computing)|printers]], [[Image scanner|scanners]], [[smartphone]]s, [[Computer data storage|storages]], televisions
|revenue          = {{Increase}} US$ 63.07 [[1000000000 (number)|billion]] (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|operating_income = {{Increase}} US$ {{0|0}}4.43&amp;nbsp;billion (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|net_income       = {{Increase}} US$ {{0|0}}3.49&amp;nbsp;billion (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|assets           = {{Increase}} US$ 44.53&amp;nbsp;billion (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|equity           = {{Increase}} US$ {{0|0}}8.91&amp;nbsp;billion (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|num_employees    = 110,000 (2012)&lt;ref name=10K/&gt;
|subsid           = [[Alienware]], [[Perot Systems|Dell Services]], [[Force10]], [[SonicWall]], [[WYSE]], [[SecureWorks]], [[KACE Networks]], [[Exanet]], [[Compellent]], [[AppAssure Software]], [[Quest Software]], [[Make Technologies]]
|homepage         = {{URL|http://www.dell.com/|Dell.com}}
|Alexa            =328 (August 2012)&lt;ref name=&quot;Alexa-The Web Info. Company&quot;&gt;{{cite web|title=Dell Alexa August|url=http://www.alexa.com/siteinfo/dell.com|publisher=Alexa/Amazon.com|accessdate=10 August 2012|archive-date=ಜೂನ್ 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614042452/http://www.alexa.com/siteinfo/dell.com|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
}}

'''ಡೆಲ್ ಇಂಕ್'''  ( {{NASDAQ|DELL}} ) 1 ಡೆಲ್ ವೇ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮಾರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು 103.300 ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;10K&quot;&gt;{{cite web|title=Form 10-K|publisher=Dell Inc., United States Securities and Exchange Commission|date=March 31, 2011|url=http://www.google.com/finance?q=NASDAQ:DELL&amp;fstype=ii|accessdate=July 1, 2008|quote=For the fiscal year ended: Jan 1, 2009}}&lt;/ref&gt; ಡೆಲ್ ''ಫಾರ್ಚೂನ್ 500''  ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 41 ನೇ ಪಟ್ಟಿ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;Fortune 500&quot;&gt;{{cite news|title=Fortune 500|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/full_list/|work=Fortune Magazine|access-date=2012-09-20|archive-date=2012-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20120102224441/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/full_list/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಎಚ್ಪಿ]] ಮತ್ತು ಲೆನೊವೊ ನಂತರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ಮಾರಾಟಗಾರರ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gartner.com/it/page.jsp?id=1893523 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012 |archive-date=ಜನವರಿ 28, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128061118/https://www.gartner.com/it/page.jsp?id=1893523 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅದರ ಗ್ರಾಹಕರ ನೆಲೆಯು ಎರಡೂ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ಮೂಲಕ ಬೆಳೆದಿದೆ; ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು Alienware (2006) ಮತ್ತು ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (2009) ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ವಾಧೀನಗಳು. 2009 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು, ಸರ್ವರ್ಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನವನ್ನು ರು, ಜಾಲಬಂಧ ಸ್ವಿಚ್ ಗಳನ್ನು, [[ತಂತ್ರಾಂಶ]], ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಾಹ್ಯ ರು ಮಾರಾಟ. ಡೆಲ್ HDTV ಗಳು, ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಮುದ್ರಕಗಳು, MP3 ಪ್ಲೇಯರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತಯಾರಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾರುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] ತನ್ನ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಫಾರ್ಚೂನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಡೆಲ್ ಪಟ್ಟಿ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortune 500|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html|publisher=CNN|access-date=2012-09-20|archive-date=2018-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620094444/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  AT &amp; T ಹಿಂದೆ - - ಇದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಲದ ತೈಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟರ್ ಆಸ್ಟಿನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|publisher=CNN|title=Fortune 500 2010: States: Texas Companies|access-date=2012-09-20|archive-date=2010-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20100807051708/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
{{Main|History of Dell}}
ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಆಸ್ಟಿನ್ನಲ್ಲಿನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ''ಮಿತವಾದ ಪಿಸಿಗಳು''  ರಚಿಸಿದಾಗ ಡೆಲ್, 1984 ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು. ಡಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು IBM PC-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.euro.dell.com/content/topics/global.aspx/about_dell/company/history/history?~ck=ln&amp;c=at&amp;l=de&amp;lnki=0&amp;s=corp |title=About Dell&amp;#124;History &amp;#124; Dell Österreich |publisher=Euro.dell.com |accessdate=September 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಂಡವಾಳ ಸುಮಾರು $ 300,000 ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ.

1985 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, $ 795 ಮಾರಾಟ ಇದು &quot;ಟರ್ಬೊ ಪಿಸಿ&quot;, ನಿರ್ಮಾಣ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Koehn |first=Nancy Fowler |title=Brand New: How Entrepreneurs Earned Consumers' Trust from Wedgwood to Dell |publisher=[[Harvard Business Press]] |year=2001 |isbn=978-1-57851-221-8 |page=287 |url=https://books.google.com/?id=7j8VefeqUk4C&amp;printsec=frontcover |accessdate=October 14, 2008}}&lt;/ref&gt; ಲಿಮಿಟೆಡ್ PC ಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಆಯ್ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಆದೇಶ ಘಟಕ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು $ 73 ದಶಲಕ್ಷ ಗಳಿಸಿತು.

ಕಂಪನಿಯು 1988 ರಲ್ಲಿ &quot;ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್&quot; ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಜೂನ್ 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ $ 8.50 ಪಾಲನ್ನು ನಲ್ಲಿ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಜೂನ್ 22 [[ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀಡಿಕೆ]] ನಿಂದ $ 80 ಮಿಲಿಯನ್ $ 30 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/investor/en/faqs?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |title=ಫ್ರೀಕ್ವೆಂಟ್ಲಿ ಆಸ್ಕ್ಡ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2021 |archive-date=ಜನವರಿ 5, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105181347/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/investor/en/faqs?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1992 ರಲ್ಲಿ ''ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು''  ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಯ ಕಿರಿಯ ಸಿಇಒ ಮಾಡುವ, ವಿಶ್ವದ 500 ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;NatPressClub&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.npr.org/programs/npc/2000/000608.mdell.html|title=Michael Dell|work=National Press Club Summary|publisher=National Public Radio|accessdate=28 May 2012|date=June 8, 2008}}&lt;/ref&gt;

=== 1990 ಮತ್ತು 2000 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ===
1997 ರಿಂದ 2004 ರವರೆಗೆ, ಡೆಲ್ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಉದ್ಯಮದ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;ZDA&quot;&gt;ZDNet ಏಷ್ಯಾ: [http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm ಸಿಇಒ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಮತ್ತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611213001/http://www.zdnetasia.com/michael-dell-back-as-ceo-rollins-resigns-61986298.htm |date=ಜೂನ್ 11, 2010 }} 1 Febryary, 2007. ಭೇಟಿ: 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012&lt;/ref&gt; ಡೆಲ್ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪಿಸಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ / ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ # 1 ರಲ್ಲೂ, '''ವಿಂಡೋಸ್ XP'''  ಬಿಡುಗಡೆ ಮೊದಲು 2001 ಬಲ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ 90 ರ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್, ವರ್ಷದ ನಂತರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾರ.

1996 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ತನ್ನ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 2002 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಟೆಲಿವಿಷನ್, handhelds, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಯರ್, ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕಗಳು ಸೇರಿವೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಡೆಲ್ ಮೊದಲ ಸ್ವಾಧೀನ ConvergeNet ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಸ್ ಖರೀದಿಯೊಂದಿಗೆ 1999 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.

ಡೆಲ್ 1999 ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ ಆಗಲು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಮೀರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ (4 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ), ವಿಲೀನಗೊಂಡಾಗ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು ಆದರೆ ಹೆಣಗಾಡಿದ ಡೆಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತೆ.

2003 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಕೇವಲ &quot;ಡೆಲ್ ಇಂಕ್&quot; ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಮೀರಿ ಕಂಪನಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಗುರುತಿಸಲು.

ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು 2004 ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು COO ಯಾರು ಕೆವಿನ್ ರೋಲಿನ್ಸ್ ಗೆ ಸಿಇಒ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ, CEO ಆಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ರೋಲಿನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆಲ್, ಪಿಸಿ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎರಡೂ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು (ನಾಲಿಗೆ) ಸಡಿಲಬಿಡು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|ಎಎಮ್ಡಿಯ]] ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಡೆಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಐಟಂಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು Alienware, ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಡೆಲ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕವನ್ನಾಗಿ Alienware ಚಲಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ.

=== ತಪ್ಪಿದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ರಿಟರ್ನ್ ===
ಗಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಬೆಳೆಯಿತು ಆದರೆ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಆ ವರ್ಷದ ತನ್ನ ಮೌಲ್ಯದ 25% ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮಾರಾಟ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಡೆಲ್ ಮಾರಾಟಗಳು 66% ಇದ್ದಿತು ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವತ್ತ PC ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ, ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಡೆಲ್ ಅಂತಹ ಸಂಗ್ರಹ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದ ಪಿಸಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೆಲ್ ಬೆಲೆ ಲಾಭ ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ PC ಅದರ ಅಲ್ಟ್ರಾ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲ್ಯಾಪ್ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಏಸರ್ ಎಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂದು ಅವರ PC ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾಡಿದ. ಇಡೀ PC ಉದ್ಯಮದ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಡೆಲ್ ಅವರ ಗ್ರಾಹಕರು (ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಅಥವಾ ಮೆಮೊರಿ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಲು ಖರೀದಿದಾರರು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಒಂದು lucruative ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ) ಗೆ ಅಪ್ಸೆಲ್ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಇದು ಮೊದಲು ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ PC ಗಳ ಅನುಪಾತವು ಲಾಭಾಂಶದ ಕೊರೆತ.&lt;ref name=&quot;ZDA&quot;/&gt;

ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಭೇಟಿ ಎಂದು, ವೆಬ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿಗಳು ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಂದಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ನವೀನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ. ವಸ್ತುಗಳಾಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಪಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ತನ್ನ ಆದಾಯ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ &amp; ಡಿ ರಂದು ಡೆಲ್ ನ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ (ಆಪಲ್ ಇಂಕ್ ಹೋಲಿಸಿದರೆ) ಇಂತಹ MP3 ಪ್ಲೇಯರ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲು ಮಾಡುವ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;BW0206&quot;&gt;ಬ್ಲೂಮ್ಬರ್ಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ಸ್ [http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm?chan=search ಇದರ ಡೆಲ್ Vs ಡೆಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028132635/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm?chan=search |date=2007-10-28 }}, ಫೆಬ್ರವರಿ 2006. ಭೇಟಿ: 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012&lt;/ref&gt;

ಇದು ಕಡಲಕರೆಯಾಚೆಯ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳು ತೆರಳಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತನ್ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಮಾಹಿತಿ, ವೆಬ್ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಾಗ ಎಂದು ಕಂಡಿತು, ಇದು 2002 ರಿಂದ ಬಡ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗೆ ಡೆಲ್ ಖ್ಯಾತಿ. ಟೀಕೆಗಳು ಅದರ ಪಿಸಿಗಳಿಗೆ ದೋಷಪೂರಿತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಹ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/06/29/technology/29dell.html | work=The New York Times | first=Ashlee | last=Vance | title=In Suit Over Faulty Computers, Window to Dell's Fall | date=June 28, 2010}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಸೋನಿ ದೋಷಯುಕ್ತ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಂಡುಬಂತು ಆದರೂ ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಕಂಪನಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಋಣಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಬೆಂಕಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಡೆಲ್ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ZDA&quot;/&gt;

2006 ಡೆಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಡೀ PC ಉದ್ಯಮವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಂದು ಮೊದಲ ವರ್ಷ. 2006 ರ ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವೇಳೆಗೆ, ಡೆಲ್ ತಮ್ಮ ಸಿಇಒ ಮಾರ್ಕ್ ಹರ್ಡ್ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮರುರಚನೆಗೊಳ್ಳಲು ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಮರುಚೇತನ ನೀಡಲಾಯಿತು ಇದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಹೆವ್ಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪಿಸಿ ತಯಾರಕ ತನ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;BW0206&quot;/&gt;&lt;ref&gt;CRN.COM: [http://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 ರೋಲಿನ್ಸ್ ಈಗ ಕೆಲಸದ ಔಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802201642/https://www.crn.com/news/components-peripherals/197002312/rollins-dells-outstanding-executive-is-now-out-of-a-job.htm;jsessionid=DKITbSt2WFcQT1hL4UqHMg**.ecappj02 |date=ಆಗಸ್ಟ್ 2, 2020 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | work=CNN | first1=Amanda | last1=Cantrell | title=All's not well with Dell | date=February 10, 2006 | access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012 | archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130217041115/http://money.cnn.com/2006/02/10/markets/spotlight/spotlight_dell/index.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಐದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಗಳಿಕೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಔಟ್ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನಂತರ, ರೋಲಿನ್ಸ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಮತ್ತೆ ಸಿಇಒ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಡೆಲ್ ತಲೆಎಣಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯತೆ &quot;, ಡೆಲ್ 2.0&quot; ಎಂದು ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ ಘೋಷಿಸಿತು.

=== ಇತ್ತೀಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳು ===

* 2006 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್, ಗೇಮರುಗಳಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಉನ್ನತ PC ಗಳ ತಯಾರಕ Alienware ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dell to Buy Alienware, a Maker Of High-End PC's for Gamers|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00A12FB3D540C708EDDAA0894DE404482&amp;scp=5&amp;sq=alienware&amp;st=cse|work=New York Times|accessdate=13 April 2012|date=March 23, 2006|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 7, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107114342/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00A12FB3D540C708EDDAA0894DE404482&amp;scp=5&amp;sq=alienware&amp;st=cse|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಮೇಲೆ WhatIz ವೆಬ್ಸೈಟ್ [http://apnizindagi.com/index.php/2011/11/what-iz-alienware-android-cell-phone/ Alienware ಉತ್ಪನ್ನಗಳ trendyness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712065127/http://apnizindagi.com/index.php/2011/11/what-iz-alienware-android-cell-phone/ |date=ಜುಲೈ 12, 2012 }}, 10 ನವೆಂಬರ್ 2011. ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 10 ಭೇಟಿ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AW&quot;&gt;{{cite web|accessdate=October 29, 2008|url=http://www.businessweek.com/technology/content/mar2006/tc20060323_034268.htm|title=Dell Goes High-end and Hip |publisher=McGraw-Hill|work=BusinessWeek |date=March 23, 2006|author=Lee, Louise}}&lt;/ref&gt;
* ಕಂಪನಿ iSCSI ಶೇಖರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು, ಜನವರಿ 28, 2008 ರಂದು EqualLogic ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಡೆಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬೆಲೆಗಳು ಕೆಳಗೆ ಓಡಿಸಿದ. ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ EqualLogic ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸುವ, ದಕ್ಷ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕಾರಣ &lt;ref&gt;{{cite web|accessdate=October 29, 2008|url=http://www.informationweek.com/news/hardware/desktop/showArticle.jhtml?articleID=202802668|title=Dell's EqualLogic Buy Could Drive Down iSCSI Storage Prices|work=InformationWeek|publisher=United Business Media|date=November 5, 2007|author=Gonsalves, Antone|archive-date=ಜೂನ್ 29, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629034826/http://www.informationweek.com/news/hardware/desktop/showArticle.jhtml?articleID=202802668|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Perotsystems.png|thumb|right|2009 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭರವಸೆಯ ಎಚ್ ರಾಸ್ ಪೆರೋಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು]]

* 2009 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಒಂದು ವರದಿ $ 3.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಡೀಲ್ ರಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಸಮತಲ ಮೂಲದ, ಪೆರೋಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಡೆಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಒಂದಿಗೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2009-09/15005025-update-7-Dell-to-buy-perot-systems-for-dollar-3-9-billion-020.htm |title=Dell to buy Perot Systems for $3.9 billion |publisher=Finanznachrichten.de |date=September 22, 2009 |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ವ್ಯಾಪಾರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮತ್ತು 10 ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏಕೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಡೆಲ್ ಒದಗಿಸಿದ. ಜೊತೆಗೆ, ಪೆರೋಟ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ವಿವಿಧ ತಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hoovers.com/company/Perot_Systems_Corporation/crycki-1.html |title=Perot Systems |year=2009|publisher=[[Hoover's]] |accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;
* ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2010 ರಂದು, ಕಂಪೆನಿಯು KACE ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ನಾಯಕ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dell Acquires Systems Management Company KACE|url=https://www.nytimes.com/external/idg/2010/02/11/11idg-dell-acquires-systems-management-vendor-kace-12056.html | work=The New York Times | first1=Agam|last1=Shah|date=February 11, 2010}}&lt;/ref&gt;
* ಆಗಸ್ಟ್ 16, 2010 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಶೇಖರಣಾ ಕಂಪನಿ 3PAR ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2010-08/17705564-stocks-news-us-3par-shares-soar-as-dell-acquires-company-020.htm |title=STOCKS NEWS US-3PAR shares soar as Dell acquires company |publisher=Finanznachrichten.de |date=August 16, 2010 |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2 ರಂದು, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|Hewlett-Packard]] ಡೆಲ್ ಹೊಂದಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಇದು 3PAR ಫಾರ್ $ 33 ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www2.journalnow.com/content/2010/sep/03/dell-gives-up-bidding-war-for-3par-inc/business/|title=Dell gives up bidding war for 3Par Inc.|work=[[Winston-Salem Journal]]|agency=[[Associated Press]]|date=September 3, 2010|accessdate=September 3, 2010|archive-date=ಜನವರಿ 26, 2012|archive-url=https://archive.is/20120126094452/http://www2.journalnow.com/business/2010/sep/03/dell-gives-up-bidding-war-for-3par-inc-ar-395819/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ನವೆಂಬರ್ 2, 2010 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಸಾಪ್ಟ್ವೇರ್ ಎಂದು-ಒಂದು ಸೇವೆ (ಸಾಸ್) ಏಕೀಕರಣ ನಾಯಕ Boomi. ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;htanna&quot;&gt;{{cite web|title=Dell Acquires SaaS Company, Boomi|url=http://siliconangle.com/blog/2010/11/02/dell-acquires-saas-company-boomi/|publisher=SiliconANGLE|accessdate=November 3, 2010}}&lt;/ref&gt;
* ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಮೂಲಕ Compellent ಸ್ವಾಧೀನ ಕಂಪನಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 13 ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಖರೀದಿಸಲು ಡೆಲ್ ಉದ್ದೇಶ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ನಂತರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು
* ಶುಕ್ರವಾರ ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2012 ರಂದು ಡೆಲ್ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟಾನ್, VA ಆಫ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ರಿಕವರಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರಿಹಾರ AppAssure ತಂತ್ರಾಂಶ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2011 ರಲ್ಲಿ 194 ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ 3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 3500% ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು AppAssure. AppAssure ಭೌತಿಕ ಸರ್ವರ್ಗಳು ಹಾಗೂ VM, ಹೈಪರ್-V ಮತ್ತು XenServer ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಡೆಲ್ ಮಾಜಿ ಸಿಎ ಸಿಇಒ ಜಾನ್ ಸ್ವೇನ್ಸನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮೊದಲ ಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಡೆಲ್ ಇದು AppAssure ನ 230 ನೌಕರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳ ಎಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Dell RR1.jpg|thumb|275px|ಡೆಲ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿದೆ]]

* ಮಾರ್ಚ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, USA ಟುಡೆ ಡೆಲ್ SonicWall ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ಮೇ 2012 9 ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;Businesswire: [http://www.businesswire.com/news/home/20120509005671/en/Dell-Completes-Acquisition-Security-Leader-SonicWALL ಡೆಲ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಸ್ವಾಧೀನ SonicWall], 9 ಮೇ, 2012&lt;/ref&gt; 130 ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು, SonicWall ಭದ್ರತಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮತ್ತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾವನ್ನು ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;USA ಟುಡೇ, ಮಾರ್ಚ್ 14, 2008 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ, ಪುಟ B1, &quot;ಡೆಲ್ ಭದ್ರತಾ ತಜ್ಞ SonicWall ಖರೀದಿಸಿ&quot;&lt;/ref&gt;
* 2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಇದು ಥಿನ್ ಕ್ಲೈಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಸೆ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಾಯಕ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಘೋಷಿಸಿತು &lt;ref&gt;InformationAge.com ವೆಬ್ಸೈಟ್: [http://www.information-age.com/channels/data-centre-and-it-infrastructure/news/2096693/dell-buys-thin-client-market-leader-wyse.thtml ಡೆಲ್ ಥಿನ್ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಾಯಕ ವಿಸೆ ಖರೀದಿಸಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116171724/http://www.information-age.com/channels/data-centre-and-it-infrastructure/news/2096693/dell-buys-thin-client-market-leader-wyse.thtml |date=ಜನವರಿ 16, 2013 }}, 2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012. ಭೇಟಿ: 3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012&lt;/ref&gt;
* ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 3 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಇದು '''Clerity ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್'''  ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. Clerity, ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ (ಮರು) ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು, 1994 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು 70 ಜನರು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಕೆಲಸ.&lt;ref&gt;ಡೆಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ [http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2012-04-02-dell-acquisitions-clerity-solutions.aspx ಡೆಲ್ ಅಕ್ವೈರ್ಸ್ Clerity ಸಲ್ಯೂಷನ್ಸ್, ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಿಕೆ ಹೊಸ ಅನ್ವಯಗಳು ಆಧುನೀಕರಣ ಸೇವೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403165051/http://content.dell.com/us/en/corp/d/secure/2012-04-02-dell-acquisitions-clerity-solutions.aspx |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2012 }}, 3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012&lt;/ref&gt;
* ಜುಲೈ 2012 2 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಇದು ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಖರೀದಿ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/money/industries/technology/story/2012-07-02/dell-buys-quest/55978194/1|title=Dell buying Quest Software for $2.36 billion|publisher=USA Today|date=July 2, 2012|accessdate=July 2, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/8301-505124_162-57464990/dell-ponies-up-$2.4b-to-buy-quest-software/?tag=cbsnewsMainColumnArea|title=Dell ponies up $2.4B to buy Quest Software|publisher=CBS News|date=July 2, 2012|accessdate=July 11, 2012}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ===

ಡೆಲ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಇದೆ.&lt;ref&gt;&quot; [http://support.dell.com/support/topics/global.aspx/support/dellcare/en/contactusaddress ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ - ಡೆಲ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ವಿಳಾಸ]. &quot; ಡೆಲ್. ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2012 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯು ಸೌಲಭ್ಯ ರಲ್ಲಿ 16,000 ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ 2010 ರ,&lt;ref&gt;ಹಾಲ್, ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್. &quot; [http://www.bizjournals.com/austin/stories/2010/04/26/daily41.html Cyberstates: ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೆಕ್ ಉದ್ಯೋಗ]. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್.''  ಬುಧವಾರ, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಇದು {{convert|2100000|sqft|sqm}} ಜಾಗವು.&lt;ref name=&quot;GreenHQ&quot;&gt;ಸ್ಟಾಫ್. &quot; [http://www.bizjournals.com/albuquerque/stories/2008/03/31/daily24.html ಈಗ ಕಾರ್ಬನ್ ಮುಕ್ತ ಡೆಲ್ ಕೇಂದ್ರ]. &quot; ''ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಉದ್ಯಮ ವೀಕ್ಲಿ.''  ಬುಧವಾರ ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 1999 ರ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಸಿಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಡೆಲ್ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಜಾಕೋಬ್ಸ್, ಜಾನೆಟ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ವರ್ಧಕ ಬಜೆಟ್ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410184211/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0E9C23E34AFB39E9&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2014 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 1999. ಎ 1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. &quot;ಅರ್ಧದಷ್ಟು ನಗರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಧಿ, ಡೆಲ್ ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ&quot;&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ನ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಸಂಕೀರ್ಣ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;PopeDis&quot;&gt;ಪೋಪ್, ಕೈಲ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ಮುಖ್ಯ ಡಿಸ್ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಯೋಜನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414065038/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EAD8B0BE43127B9&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2019 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಫೆಬ್ರವರಿ 25, 1990. ಎ 1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. &quot;ಡೆಲ್ ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1200 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್.''  ಸಂಪುಟ 12, 1993. [https://books.google.com/books?id=S4fyAAAAMAAJ&amp;amp;q=Dell+%22Austin,+TX%22&amp;amp;dq=Dell+%22Austin,+TX%22&amp;amp;lr=&amp;amp;as_drrb_is=b&amp;amp;as_minm_is=0&amp;amp;as_miny_is=&amp;amp;as_maxm_is=12&amp;amp;as_maxy_is=1995&amp;amp;as_brr=0&amp;amp;cd=4 175]. &quot;ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಪ್, 9505 ಅರ್ಬೊರೇಟಂ BLVD., ಆಸ್ಟಿನ್, TX 78759.&quot;&lt;/ref&gt; 1989 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಆಕ್ರಮಿತ {{convert|127000|sqft|sqm}} ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;ಪೋಪ್, ಕೈಲ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EAD893F735FE53E&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ INKS Braker ಸೆಂಟರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಲು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630185836/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EAD893F735FE53E&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಜನವರಿ 24, 1989. B7. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. &quot;ಡೆಲ್ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ನಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯ 127000 ಚದರ ಅಡಿಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; 1990 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ 1,200 ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;PopeDis&quot;/&gt; 1993 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಹೆಸರಿನ ರಾಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸುತ್ತಿಗೆ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ &quot;ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಮೇ 1993 ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸ.&quot; ಫೈಲಿಂಗ್ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸರಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;Ladendorf, ಕಿರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಮಿಚೆಲ್ ಬ್ರೇಯರ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EAD91C285B1FB96&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ದಸ್ತಾವೇಜು ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡೆಲ್ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರವು ಯೋಜನೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಮೇ 22, 1993. E1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 1994 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಇದು ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಹೊರಗೆ ಅದರ ನೌಕರರು ಬಹುತೇಕ ಚಲಿಸುವ ಘೋಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತಿನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಹೋಗಿ ಎಂದು ಎಂದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಧಾನ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಗೆ ಡೆಲ್ ಮಂಡಳಿಯ ಕೊಠಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಠಡಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಮೊದಲು ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1994, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ, ಡೆಲ್ ರಾಕ್ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ 1,100 ಗ್ರಾಹಕರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಮಾರಾಟ ನೌಕರರು ತೆರಳಿದರು.&lt;ref&gt;&quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EAD95EA4EAA0C35&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಡೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630213932/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EAD95EA4EAA0C35&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಆಗಸ್ಟ್ 29, 1994. ಸಿ1 ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ನ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಅವಧಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು.&lt;ref&gt;Ladendorf, ಕಿರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ ಟಾಡ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EAD904A92559062&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ವಿಸ್ತರಣೆ ಫರ್ಮ್ ತೆರಿಗೆ abatements ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಫಾರ್ ಡೆಲ್ ಜಾಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630185928/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EAD904A92559062&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ನವೆಂಬರ್ 5, 1992. B4. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. &quot;ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಕಂಪನಿಯ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು 1994 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&quot;&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Dell diamond2.jpg|thumb|left|275px|ಕಂಪನಿ ಡೆಲ್ ಡೈಮಂಡ್, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ತಂಡದ AAA ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ ಅಂಗ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು]]

1996 ಮೂಲಕ ಡೆಲ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಚಲಿಸುವ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;HQMoving&quot;&gt;Ladendorf, ಕಿರ್ಕ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EA25E61F00C5BA3&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಡೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630185818/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EA25E61F00C5BA3&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1996. ಎ 1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ 1996 ರ 3,500 ಜನರು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಡೆಲ್ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ, ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ 3, ಒಂದು ಕಟ್ಟಡ 6,400 ನೌಕರರು ಜಾಗ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 1996 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮಹೊನೆ, ಜೆರ್ರಿ. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EA213C608C5F711&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ಯಶಸ್ಸು ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ನ ಗಳಿಕೆಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630213915/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EA213C608C5F711&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಜನವರಿ 9, 1996. ಎ 1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನವೆಂಬರ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ 3 ಮುಗಿದಾಗ &quot;ಡೆಲ್ 6400 ನೌಕರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ 3500 ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆ. &quot;&lt;/ref&gt; 1998 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಸೇರಿಸಲು, ಅದರ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿಸಲು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು {{convert|1600000|sqft|sqm}} ಕಚೇರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೆ.&lt;ref&gt;ಮಹೊನೆ, ಜೆರ್ರಿ. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0EA074DB8D81792F&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630185830/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0EA074DB8D81792F&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಮೇ 30, 1998. D1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

2000 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಅದನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿತು {{convert|80000|sqft|sqm}} ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು, ಜಾಗವನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಡುವೆ ಅಸಂಘಟಿತ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಕೌಂಟಿ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಲಾಸ್ Cimas ಕಛೇರಿಯ ರಲ್ಲಿ. 100 ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 2000 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು.&lt;ref&gt;Pletz, ಜಾನ್. &quot; [http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;amp;p_theme=aasb&amp;amp;p_action=search&amp;amp;p_maxdocs=200&amp;amp;p_topdoc=1&amp;amp;p_text_direct-0=0E9B7EC401E73E0F&amp;amp;p_field_direct-0=document_id&amp;amp;p_perpage=10&amp;amp;p_sort=YMD_date:D&amp;amp;s_trackval=GooglePM ಡೆಲ್ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಟಿನ್ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630185945/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AASB&amp;p_theme=aasb&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=0E9B7EC401E73E0F&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |date=ಜೂನ್ 30, 2018 }}. &quot; ( [http://www.highbeam.com/doc/1G1-62107161.html ಪರ್ಯಾಯ ಲಿಂಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104024332/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62107161.html |date=ನವೆಂಬರ್ 4, 2012 }} ) ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಮೇ 9, 2000. ಎ 1. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ 2001 ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಲೂಪ್ 360 ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇದೆ ಲಾಸ್ Cimas 2, ಜಾಗದ ಗುತ್ತಿಗೆ. ಲಾಸ್ Cimas 2 ಡೆಲ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬಂಡವಾಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಡೆಲ್ ಸಹ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು {{convert|138000|sqft|sqm}} ಜಾಗವು ಲಾಸ್ Cimas 3 ರಲ್ಲಿ.&lt;ref name=&quot;Subleaselascimas&quot;&gt;&quot; [http://www.bizjournals.com/austin/stories/2002/03/04/daily46.html ಡೆಲ್ ಉಪಭೋಗ್ಯ ಲಾಸ್ Cimas ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಬಯಸುತ್ತದೆ]. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್.''  ಶುಕ್ರವಾರ ಮಾರ್ಚ್ 8, 2002. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ನೌಕರರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಳಿಕೆ ನಂತರ, ಲಾಸ್ ಡೆಲ್ Cimas ಕಛೇರಿಯ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಭೋಗ್ಯ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;Pletz, ಜಾನ್. &quot; [http://www.highbeam.com/doc/1G1-120511547.html ಲೇಖನ: ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಗೆ ಡೆಲ್ ನಾಯಕರು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104024344/http://www.highbeam.com/doc/1G1-120511547.html |date=ನವೆಂಬರ್ 4, 2012 }} &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್.''  ಮಾರ್ಚ್ 8, 2002. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 2002 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಇನ್ನೊಂದು ಗೇಣಿದಾರನಾಗಲಿರುವ ಉಪಭೋಗ್ಯ ತನ್ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸಿತು; ಕಂಪೆನಿಯು ಹಿಡುವಳಿದಾರನು ಲಭಿಸುವ ಒಮ್ಮೆ ರಾಕ್ ರೌಂಡ್ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಸರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Subleaselascimas&quot;/&gt; 2003 ಮೂಲಕ ಡೆಲ್ ಬ್ಯಾಕ್ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ತನ್ನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಟ್ಟು, ಲಾಸ್ Cimas I ಮತ್ತು II ಎಲ್ಲಾ ಗುತ್ತಿಗೆ {{convert|312000|sqft|sqm}} 2003 ನಂತರ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು. ಆ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು {{convert|100000|sqft|sqm}} ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಹೊಸ subtenants ಅದಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;Hudgins, ಮ್ಯಾಟ್. &quot; [http://austin.bizjournals.com/austin/stories/2003/05/12/story5.html ಡೆಲ್ ಜಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ]. &quot; ''ಆಸ್ಟಿನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್.''  ಶುಕ್ರವಾರ ಮೇ 9, 2003. ಮೇ 4, 2010 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

2008 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ 60% TXU ಎನರ್ಜಿ ವಿಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್ ಬರುವ ಮತ್ತು 40% ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಆಸ್ಟಿನ್ ಸಮುದಾಯ ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಿಲ್ ಅನಿಲ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರ ಬರುವ ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ರೌಂಡ್ ರಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಗಳು ಸ್ವಿಚ್, ಇಂಕ್ &lt;ref name=&quot;GreenHQ&quot;/&gt;

NASHUA, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್;; ನ್ಯಾಶ್ವಿಲ್ಲೆ, ಟೆನೆಸ್ಸೀ; ಒಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ, ಒಕ್ಲಹೋಮ; ಪಿಯೊರಿಯಾ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್; Hilsboro, ಒರೆಗಾನ್ (ಪೋರ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ನ); WINSTON-SALEM, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನ; ಈಡನ್ ಪ್ರೈರಿ, ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡೆಲ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ (Compellent ಡೆಲ್) ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿ, ಫ್ಲೋರಿಡಾ. ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್, ಚೀನಾ;; Bracknell, ಯುಕೆ; ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸೇರಿವೆ ಮನಿಲಾ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www1.ap.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/careers/locations/default?c=in&amp;l=en&amp;s=corp |title=Dell Locations Corporate Web Site |publisher=.ap.dell.com |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ಚೆನೈ, ಭಾರತ;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eetindia.co.in/ART_8800474316_1800007_NT_e19571eb.HTM |title=EET India article on Dell |publisher=Eetindia.co.in |accessdate=November 17, 2011 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090815020756/http://www.eetindia.co.in/ART_8800474316_1800007_NT_e19571eb.HTM |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hortolandia ಮತ್ತು ಪೊರ್ಟೊ ಅಲೆಗ್ರೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್; ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, ಲಾಡ್ಜ್, ಪೋಲೆಂಡ್,&lt;ref&gt;{{cite news
| url = http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Michael-Dell_WJOB.html
| title = #25 Michael Dell
| work = Forbes
| accessdate = October 21, 2009
| quote = [Michael Dell] caused ire in Ireland after relocating factory to cheaper Poland.
| date = March 11, 2009
| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2011
| archive-url = https://web.archive.org/web/20110205051305/http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_Michael-Dell_WJOB.html
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಪನಾಮ ನಗರ [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ,]] ಡಬ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಲಿಮರಿಕ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್.&lt;ref&gt;[http://www.statesman.com/search/content//business/stories/technology/2009/10/08/1008Dellmap.html ] {{dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;

ಅಮೇರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಡೆಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುವ ಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ:. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಣಕಾಸು, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆ &lt;ref name=&quot;tech.fortune.cnn.com&quot;&gt;{{cite news | url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | publisher=CNN | title=How Dell conquered India | date=February 10, 2011 | access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012 | archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110212062631/http://tech.fortune.cnn.com/2011/02/10/how-dell-conquered-india/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==

=== ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ===

[[ಚಿತ್ರ:Dell wiki.JPG|thumb|right|250px|'ಯುವರ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿ' ಡೆಲ್ ನ ಟ್ಯಾಗ್ಲೈನ್, ಮಾಹಿತಿ ಪಾಸೇ ನಗರ, ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಶಾಖೆಯ ಅವರ ಮಾಲ್ ನೋಡಲು]]

ವಿವಿಧ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರು ಗೆ ನಿಗಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರುಗಳು.

ತನ್ನ ಉದ್ಯಮ / ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವರ್ಗ ಕಂಪನಿ ಜಾಹೀರಾತು ದೀರ್ಘ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತದೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳೆಂದರೆ:
* OptiPlex (ಕಚೇರಿ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)
* Vostro (ಕಚೇರಿ / ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಮಡಿಲಗಣಕ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್|ನೋಟ್ಬುಕ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)
* N ಸೀರೀಸ್ (ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಅಥವಾ FreeDOS ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ)
* ಅಕ್ಷಾಂಶ (ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನೋಟ್)
* PRECISION (ಕಾರ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ನೋಟ್ಬುಕ್ಗಳು),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.Dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&amp;cs=04&amp;l=en&amp;s=bsd |title=Dell Precision Open-Source Workstations with Linux |publisher=Dell.com |accessdate=November 17, 2011 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810163355/http://www.dell.com/content/products/features.aspx/precn_n?c=us&amp;cs=04&amp;l=en&amp;s=bsd |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* PowerEdge (ವ್ಯಾಪಾರ ಸರ್ವರ್ಗಳು)
* PowerVault (ನೇರ ಲಗತ್ತಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಾಲಬಂಧ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಸಂಗ್ರಹ)
* PowerConnect (ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸ್ವಿಚ್ ಗಳು)
* Compellent ಡೆಲ್ [[ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್|(ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ರು)
* EqualLogic (ಉದ್ಯಮ ವರ್ಗ iSCSI [[ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್|SAN]] ಗಳು)

ಡೆಲ್ ನ ಹೋಮ್ ಆಫೀಸ್ / ಗ್ರಾಹಕ ವರ್ಗ ಮೌಲ್ಯ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಮತ್ತು expandability ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳೆಂದರೆ:
* ಇನ್ಸ್ಪಿರಾನ್ (ಬಜೆಟ್ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು)
* ಸ್ಟುಡಿಯೋ (ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ)
* XPS (ಉನ್ನತ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್ಬುಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳನ್ನು)
* ಸ್ಟುಡಿಯೋ XPS (XPS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಫೋಕಸ್)
* Alienware (ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಗೇಮಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)
* Adamo (ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಐಷಾರಾಮಿ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್)
* [http://content.dell.com/us/en/healthcare/healthcare-electronic-medical-records.aspx ಡೆಲ್ EMR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130123095422/http://content.dell.com/us/en/healthcare/healthcare-electronic-medical-records.aspx |date=ಜನವರಿ 23, 2013 }} (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆ)

ಡೆಲ್ ನ ಭಾಗಗಳು ವರ್ಗ ಯುಎಸ್ಬಿ keydrives, LCD ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಡೆಲ್ ಮಾನಿಟರ್ ಎಲ್ಸಿಡಿ ಟಿವಿಗಳು, HDTV ಮತ್ತು ಮಾನಿಟರ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಟಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡೆಲ್ UltraSharp ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಾನೀಟರ್ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್.

ಡೆಲ್ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ''ಡೆಲ್ ಪರಿಹಾರ ನಿಲ್ದಾಣ''  (ವಿಸ್ತರಿತ ದೇಶೀಯ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳು, ಹಿಂದೆ &quot;ಕಾಲ್ ಮೇಲೆ ಡೆಲ್&quot;), ''ಡೆಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್''  (ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೇವೆಗಳು), ''ಡೆಲ್ ಉದ್ಯಮ ಬೆಂಬಲ''  (ಒಂದು ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಒದಗಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವಾ ಒಪ್ಪಂದ ಸೇರಿವೆ ಒಂದು) ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆ, ''ಡೆಲ್ Everdream ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್''  (ದೂರದ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ನಿರ್ವಹಣೆ &quot;ಒಂದು ಸೇವೆ ಎಂದು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್&quot;),&lt;ref&gt;{{cite web|url={{dead link|http://everdream.com/|date=July 2012}} |title=Dell Everdream Desktop Management |publisher=Everdream.com |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ''ನಿಮ್ಮ ಟೆಕ್ ತಂಡ''  (ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಖರೀದಿ ಮಾಡುವ ಹೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಒಂದು ಬೆಂಬಲ-ಕ್ಯೂ ಡೆಲ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಡೆಲ್ ಫೋನ್-ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ).

ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು Axim (PDA; ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2007 ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ) ಸೇರಿವೆ,&lt;ref&gt;[http://direct2Dell.com/one2one/archive/2007/04/11/11397.aspx Direct2Dell.com]&lt;/ref&gt; ಡೈಮೆನ್ಷನ್ (ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ; ಜುಲೈ 2007 ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು), ಡೆಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜೂಕ್ಬಾಕ್ಸ್ (MP3 ಪ್ಲೇಯರ್; ಆಗಸ್ಟ್ 2006 ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು), ಡೆಲ್ PowerApp (ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಧಾರಿತ ಸರ್ವರ್), ಮತ್ತು ಡೆಲ್ Omniplex (ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪುರದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಹಿಂದೆ ಸರ್ವರ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ).

==== ತಯಾರಿಕೆ ====
ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಶೇಷಣಗಳು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಉತ್ಪಾದಕ ರವಾನಿಸುವ ಮಾಲಿಕ PC ಗಳಿಗೆ &quot;ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂರಚಿಸಲು&quot; ಮಾರ್ಗವು ಒಂದು ಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ PC ತಯಾರಕರಿಗೆ ಒಂದು ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಬೃಹತ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ.&lt;ref&gt;Dedrick ಮತ್ತು ಕ್ರೇಮರ್: [http://pcic.merage.uci.edu/papers/2007/MarketMaking.pdf &quot;ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಿಸಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೇಕಿಂಗ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120427221617/http://pcic.merage.uci.edu/papers/2007/MarketMaking.pdf |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2012 }}, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಂಟರ್, 2007.&lt;/ref&gt;

ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಡೆಲಿವರಿಯ ನಡುವಿನ ವಿಳಂಬ ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು, ಡೆಲ್ ಕ್ಲೋಸ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದಾಸ್ತಾನು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಇದು ಕೇವಲ ಇನ್ ಟೈಮ್ (JIT) ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. ಕಡಿಮೆ ದಾಸ್ತಾನು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಎಮ್ಪಿಎಸ್ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ-ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;ಕ್ರೇಮರ್ ಮತ್ತು Dedrick: [http://crito.uci.edu/papers/2002/dell.pdf &quot;ಡೆಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್: ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120427221617/http://crito.uci.edu/papers/2002/dell.pdf |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2012 }}, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, 2002 ರಂದು ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್.&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ತಯಾರಿಕಾ ವಿಧಾನದ ಸಭೆ, ತಂತ್ರಾಂಶ ಅನುಸ್ಥಾಪನೆ, ಕಾರ್ಯತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಪರೀಕ್ಷೆ (&quot;ಬರ್ನ್ ಇನ್&quot; ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಡೆಲ್ ಆಂತರಿಕ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಂರಚನೆಗಾಗಿ ಬೇಸ್ ನೋಟ್ಬುಕ್ಗಳ MANUFACTURING ಗುತ್ತಿಗೆ.&lt;ref&gt;ಕಂಪೆನಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ.&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, ಕಂಪನಿಯ ವಿಧಾನ ಬದಲಾಗಿದೆ. 2006 ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ &quot;ನಾವು ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಮ್ಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.&quot; ಹೇಳುತ್ತದೆ ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್''  ತಮ್ಮ ಸಸ್ಯಗಳು &quot;ಡೆಲ್ ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕರು ತಲುಪಿದೆ&quot;., ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ವರದಿ &lt;ref&gt;ಶೆಕ್, ಜೆ:, ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್,''  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2008 &quot;ಡೆಲ್ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು&quot;.&lt;/ref&gt;

ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 2008 ಮತ್ತು 2009 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಇದು ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ (ಮೂಲ ಸ್ಥಳ) ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್, ಟೆನೆಸ್ಸೀ (1999 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು), ಡೆಲ್ ಸಸ್ಯಗಳು ನಡೆಯಿತು. WINSTON-SALEM ಸಸ್ಯ, ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ USD $ 280 ಮಿಲಿಯನ್ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆದರೆ ನವೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಡೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಸೇರಿದೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ.&lt;ref&gt;ರಿಜಿಸ್ಟರ್: [http://www.theregister.co.uk/2009/10/08/dell_closing_north_carolina_plant/ $ 280m ಸಿಹಿಕಾರಕ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡೆಲ್ ಕಟ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಸಸ್ಯ], 8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009. ಭೇಟಿ: 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.bizjournals.com/austin/stories/2010/09/13/daily2.html | title=Dell closes N.C. manufacturing plant | date=September 13, 2010}}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಡೆಲ್ ನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಕೆಲಸ ಅತ್ಯಂತ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಉತ್ಪಾದಕರು, ಅಥವಾ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಡೆಲ್ ಆದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಲು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |title=Dell closing its last large U.S. plant |publisher=Austin American-Statesman |date=October 8, 2009 |author=Kirk Ladendorf |accessdate=Nov 19, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011102118/http://www.statesman.com/business/content/business/stories/technology/2009/10/08/1008Dell.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮಿಯಾಮಿ, ಅದರ Alienware ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಡೆಲ್ ಸರ್ವರ್ಗಳು ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ನ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ.

ಡೆಲ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಮರಿಕ್ನಲ್ಲಿ EMEA ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4,500 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಡೆಲ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಲಿಮರಿಕ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಗಳಿಸಿತು. ಜನವರಿ 8, 2009 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಇದು ಜನವರಿ 2010 ಲಾಡ್ಜ್ ಪೋಲಿಷ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಲಿಮರಿಕ್ ಎಲ್ಲಾ ಡೆಲ್ MANUFACTURING ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130116235908/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell.html ಲಿಮರಿಕ್ ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೋತರು 1,900 ಉದ್ಯೋಗಗಳು] {{dead link|date=January 2011}}. ಆರ್ಟಿಇ ನ್ಯೂ ವರದಿ - ಜನವರಿ 8, 2009&lt;/ref&gt;
[[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಾಲಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ದೂರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಡೆಲ್ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವ € 52.7million ನೆರವಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130116235921/http://www.rte.ie/news/2009/0108/Dell1.html ಡೆಲ್ ನೆರವಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ತನಿಖೆ ಇಯು] {{dead link|date=January 2011}}. ಆರ್ಟಿಇ ನ್ಯೂ ವರದಿ - ಜನವರಿ 8, 2009&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ 1 (EMF1, 1990 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಲಿಮರಿಕ್ ಬಳಿ Raheen ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ EMF3 ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. EMF2 (Castletroy ನೆಲೆಸಿದೆ ನಂತರ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು ಹಿಂದೆ ಒಂದು ವಾಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯ,) 2002 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು, {{Citation needed|date=September 2007}} ಮತ್ತು ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ EMF3 (EMF1 ಈಗ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಹೊಂದಿದೆ {{When|date=January 2010}} ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಕೇವಲ ಕಚೇರಿಗಳು).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17 |title=NY Transfer&amp;nbsp;— Since 1985, All the News That Doesn't Fit |accessdate=November 17, 2011 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928070625/http://www.blythe.org/nytransfer-subs/2000ire/IEP:_The_IE_Professional_No.250_5-17 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪೋಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಡೆಲ್ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|title=Dell to Sell Polish Plant to Taiwan's Foxconn|author=Agence France-Presse|publisher=IndustryWeek|accessdate=May 8, 2012|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 24, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324221512/http://www.industryweek.com/articles/dell_to_sell_polish_plant_to_taiwans_foxconn_20540.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ನ Alienware ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಆಥ್ಲೋನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಸ್ಯ PC ಗಳ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಡ್ಜ್ ನಲ್ಲಿ EMF4 ನಿರ್ಮಾಣ, ಪೋಲೆಂಡ್ ಹೊಂದಿದೆ {{As of|2007|alt=started}} : ಡೆಲ್ ಶರತ್ಕಾಲದ 2007 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www1.euro.Dell.com/content/topics/topic.aspx/emea/corporate/pressoffice/2006/uk/en/2006_09_18_brk_000?c=uk&amp;l=en&amp;s=corp |title=Dell Announces Manufacturing Facility In Poland To Serve Growing Central And Eastern European Markets |publisher=.euro.dell.com |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, 1995 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್, [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]] ಸಸ್ಯಗಳು ತೆರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್ ರಲ್ಲಿ. ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಏಷ್ಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಡೆಲ್ ನೋಟ್ಬುಕ್ಗಳ 95% ಜೋಡಣೆ. ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ {{When|date=October 2009}} [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನೈ,]] ಭಾರತ, ಒಂದು ಹೊಸ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು $ 60 ದಶಲಕ್ಷ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ ಬೆಂಬಲಿಸಲು. ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ಮಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು &quot;ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೇಡ್&quot; ಮಾರ್ಕ್ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ. 2007 ರಲ್ಲಿ ಚೆನೈ ಸೌಲಭ್ಯ 400,000 ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ PC ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಇದು 2007 ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೋಟ್ಬುಕ್ PC ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಿಸಿದರು. {{Citation needed|date=July 2007}}

ಸುಲ್ PLANT 2007 ರಲ್ಲಿ Hortolandia, ಬ್ರೆಜಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ, 1999 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಹೊನ್ನಾಡು ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ PowerEdge ಸರ್ವರ್ MANUFACTURING ತೆರಳಿದರು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು ಇಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2001/2001_02_19_pa_000?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |title=ಡೆಲ್ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ತಯಾರಿಕಾ ಪರಿಚಾರಕಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2021 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219213123/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2001/2001_02_19_pa_000?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ==
ಘಟಕ ಮಾದರಿಯ ಮತ್ತು ಖರೀದಿ ಬೆಂಬಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಡೆಲ್ ಮಾರ್ಗಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು:&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dell Services|url=http://www.dell.com/servicedescriptions|publisher=Dell Inc.|accessdate=June 28, 2011}}&lt;/ref&gt;
# ಮೂಲಭೂತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಆನ್ ಸೈಟ್ ಬೆಂಬಲ / ರಿಟರ್ನ್ ಟು ಬೇಸ್, ಅಥವಾ (ಮಾರಾಟದ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಸೇವೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಗಂಟೆಗಳ ದೂರವಾಣಿ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರ ದಿನದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
# ಡೆಲ್ ProSupport ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬೆಂಬಲ ಮಟ್ಟದ ಬಯಸುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, ಎರಡು ಗಂಟೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 24x7x365 ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಬೆಂಬಲ, 4 ಆಯ್ದ ಅಥವಾ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರ ನಂತರ 6 ಗಂಟೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬೆಂಬಲ, ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.Dell.com/ProSupport |title=Support Services |publisher=Dell |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ನ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭಾಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಕೆಲವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ 24x7 ಫೋನ್ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಗ್ರಾಹಕರು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಸೇವೆಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು, &quot;ಡೆಲ್ ProSupport&quot; ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಗಾತ್ರ ಫಿಟ್ಸ್-ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲು, ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೊತೆಗೆ, ಕಂಪನಿಯು ರಕ್ಷಣೆ ಸೇವೆಗಳು, ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳು, multivendor ಯಂತ್ರಾಂಶ ಬೆಂಬಲವನ್ನು, ಅನೇಕ ತೃತೀಯ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ &quot;ಹೇಗೆ&quot;, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಹಕಾರಿ ಬೆಂಬಲ, ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಯಾರು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ರವಾನೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡೆಲ್ ಡೆಲ್ ProSupport ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆ, ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಒಂದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dell ProSupport on Dell.com|url=http://content.dell.com/us/en/enterprise/d/services/support-services-global-command-center.aspx|access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012|archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905004744/http://content.dell.com/us/en/enterprise/d/services/support-services-global-command-center.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಡೆಲ್, ಮೂಲತಃ ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಘಟಕಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ದಿನಾಂಕ ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಚಾಲಕಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಗಣಕದ ಸೇವಾ ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಆನ್ ಲೈನ್ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

== ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಶಗಳು ==

=== ಸಂಘಟನೆ ===
ಬೋರ್ಡ್ ಒಂಬತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್, ಕಂಪನಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ, ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಿತಿಯ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರು ಡಾನ್ Carty, ವಿಲಿಯಂ ಗ್ರೇ, ಜೂಡಿ Lewent, ಕ್ಲಾಸ್ ಲುಫ್ತ್, ಅಲೆಕ್ಸ್ Mandl, ಮೈಕಲ್ ಎ ಮೈಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ ನನ್ ಸೇರಿವೆ. ಷೇರುದಾರರ ರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ರು ನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಮತಗಳ ಬಹುಮತ ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಬೋರ್ಡ್ ಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹೊಂದಿರುವ ಐದು ಸಮಿತಿಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನ ಹಣಕಾಸು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ಹಣಕಾಸು ಸಮಿತಿ,;; ಪರಿಹಾರ ಸಮಿತಿ, CEO ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಇತರ ನೌಕರರ ಪರಿಹಾರದ ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಇದು; ಈ ಸಮಿತಿಗಳು ಆಡಿಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳಂತಹ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ಆಡಿಟ್ ಸಮಿತಿ, ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ರಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹದ ಕಾಂಪ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿ; ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ (ಮಂಡಳಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸೇರಿದಂತೆ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಿತಿ,.

ಕಂಪನಿಯ ದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ದಿನ ಯೋಜನೆಯ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಡೆಲ್ EMEA ಡೇವಿಡ್ Marmonti ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ / ಜಪಾನ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಜೆ ಫೆಲಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೊಂದಿದೆ. {{As of|2007}}, ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗಾರ್ವಿನ್ (ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪಡೆಯಲು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಸೂಸನ್ ಇ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. Sheskey (ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕಾರಿ).

=== ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ===
ಡೆಲ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಗಳು ಕೆಲವು ಉಚಿತ ಬೋನಸ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೆಲ್ ಮುದ್ರಕಗಳು ಮಾಹಿತಿ) ನೀಡುವ, ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ ಸಲುವಾಗಿ ಉಚಿತ ಸಾಗಾಟ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ [https://web.archive.org/web/20071028132635/http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm?chan=search ತನ್ನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ] ಅದರ 19.2% ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು 8.7 ರಿಂದ 4.3 ಪ್ರತಿಶತ, ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿ. ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಡೆಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ದೂರವಾಣಿ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಖರೀದಿಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್]] ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗ ಸರಿಸಲು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_03_20_ndi_000?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |title=ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಭಾರತ ಆನ್ಲೈನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ನುಡಿಸುವಿಕೆ ಸೀಸ್ |access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2021 |archive-date=ಜನವರಿ 5, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105132801/http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_03_20_ndi_000?c=us&amp;l=en&amp;s=corp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಜನಪ್ರಿಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು 2000 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬೆನ್ ಕರ್ಟಿಸ್ &quot;ಸ್ಟೀವನ್&quot;, ವಿಯೋಗ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಖರೀದಿ ನೆರವು ಬಂದಿದ್ದ ಲಘುವಾಗಿ ಚೇಷ್ಟೆಯ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಕೂದಲಿನ ಯುವ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಡುವ ನಟ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಟೀವನ್ ಹಿಡಿದ-ಫ್ರೇಸ್ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು: &quot;ಡ್ಯೂಡ್, ನೀವು 'ಒಂದು ಡೆಲ್ ಗೆಟ್ಟಿನ್ ನೀವು!&quot;

ಆನಂತರದ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಡೆಲ್ ಕೇಂದ್ರ (ಕರ್ಟಿಸ್ 'ಪಾತ್ರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಭಿಯಾನದ ಮೊದಲ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ) ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ರು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಗೇಮಿಂಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ XPS ಸಾಲಿನ ಒಂದು ಡೆಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ''ವೈರ್ಡ್''  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಗೇಮರ್ ಆಡುಮಾತು ಒಂದು ಅಡಿಬರಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: &quot;FTW&quot;, &quot;ಗೆಲುವು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡೆಲ್ ಐಎನ್ಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ {{When|date=May 2009}} ಪ್ರಚಾರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.

ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪರ್ಸನ್ ಶೂಟರ್ ಆಟ ಭಯ ಪಡೆಯುವಿಕೆ ಪಾಯಿಂಟ್, ಆಟದ ಒಳಗೆ ಮೇಜುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಹಲವಾರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾನಿಟರ್ ಮೇಲೆ ಡೆಲ್ ಲೋಗೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಡೆಲ್ XPS ಮಾದರಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

2007 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ BBDO ಕೆಲಸ ತಾಯಿಯ ಮೀಡಿಯಾ ಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ. ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಇನ್ಸ್ಪಿರೇಶನ್ ಮತ್ತು XPS ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮಾತೃ ವರ್ಕಿಂಗ್ ದಾಖಲಿಸಿದವರು ಹೊಸ ಜಾಹೀರಾತು ಬಿಡುಗಡೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಜಾಹೀರಾತು &quot;ಇದು ಔಟ್ ಕೆಲಸ&quot; ಹಾಡನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ರಚಿಸಿದ ಫ್ಲೇಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು Devo ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಹೊಣ್ದಾವಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಎಂದು ಹೇಳಲು &quot;ಯುವರ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿದೆ&quot; ಸ್ಲೋಗನ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;engadget&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.engadget.com/2007/11/21/dell-launches-star-studded-yours-is-here-ad-campaign/|title=Dell launches star-studded &quot;Yours Is Here&quot; ad campaign|work=[[Engadget]]|accessdate=July 14, 2010}}&lt;/ref&gt;

==== ಡೆಲ್ ಪಾಲುದಾರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ====
2007 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಐಎನ್ಸಿ ಇದು &quot;ಡೆಲ್ ಸಂಗಾತಿ ನೇರ&quot; ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಮರುಮಾರಾಟಗಾರರ ರು (VARs) ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Partner Direct | publisher=Dell  | accessdate =June 13, 2011 | url = http://partner.Dell.com/}}&lt;/ref&gt;

==== ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಭದ್ರತೆಯ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದ ಟೀಕೆಗಳು ====
2008 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಲ್ಯಾಪ್ ಹೊಂದುವ ತನ್ನ ಹಕ್ಕು ಮೇಲೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅದರ ಅಕ್ಷಾಂಶ D630 ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಾಂಶ D830.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081023034729/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2220173/Dell-scolded-laptop-ads ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ Scolded ಡೆಲ್]&lt;/ref&gt; ಲೆನೊವೊ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, (US) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ವಿಭಾಗ (NAD) ಹಕ್ಕು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಹಾಗೂ ಡೆಲ್ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://digitaldaily.allthingsd.com/20080623/dont-worry-Dell-your-laptops-are-still-the-worlds-ugliest/ |title=Dell's Claim as World's Most Secure Commercial Laptops? |publisher=Digitaldaily.allthingsd.com |date=June 23, 2008 |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಿಲ್ಲರೆ/ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮ ===
ಡೆಲ್ ಮೊದಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;tech.fortune.cnn.com&quot;/&gt;

==== ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ====
1990 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಬೈ, ಕೊಸ್ಟ್ಕೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ. ಡೆಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭವನ್ನು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿ, 1994 ರಲ್ಲಿ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. 2003 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಲ್ಲಿ ಸಿಯರ್ಸ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟ, ಡೆಲ್ ಸ್ಯಾಮ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್ ಮಾರ್ಟ್ ಆರಂಭಿಸಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಾಗಣೆಯಾಗುವ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಪೂರೈಕೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಟ್ ಬೈ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಚಿಲ್ಲರೆ, ಡೆಲ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಖ ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷ ಪಡೆಯಿತು.

===== ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು =====
2002 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಡೆಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅಥವಾ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಸಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಆದ್ಯತೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಚಾನಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಬೆಲೆಗಳು ಸೋಲಿಸಿದರು. 2005 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಡೆಲ್ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ ಸೇರಿಸಲು ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು [http://www.Dell.com.au/Delldirectstore ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ], [http://www.Dell.ca/Delldirectstore ಕೆನಡಾ], [http://www1.ap.Dell.com/content/topics/topic.aspx/ap/topics/main/en/direct_kiosk?c=sg&amp;amp;l=en&amp;amp;s=dhs ಸಿಂಗಪೂರ್] ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್.

ಜನವರಿ 30, 2008 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಕಾರಣ ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲಾ 140 ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |title=Dell Focuses on Direct and Retail Business, Closes Kiosks in U.S |publisher=Content.dell.com |date=January 30, 2008 |accessdate=November 17, 2011 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113024054/http://content.dell.com/us/en/corp/d/press-releases/2008-01-30-00-direct-retail.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಜೂನ್ 3, 2010, ಡೆಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ ಮಾಲ್ ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gizmodo.com.au/2010/04/dell-closing-down-their-retail-kiosks-across-the-country/|title=Dell Closing Down Their Retail Kiosks Across The Country|publisher=gizmodo.com|date=April 1, 2010|accessdate=November 18, 2011|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314062524/http://www.gizmodo.com.au/2010/04/dell-closing-down-their-retail-kiosks-across-the-country/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===== ಮಳಿಗೆಗಳು =====
2006 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಅಂಗಡಿ, ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು {{convert|3000|sqft|m2|sing=on}} ಡಲ್ಲಾಸ್ನಲ್ಲಿ NorthPark ಕೇಂದ್ರ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ಇದು PC ಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ 36 ಬಗ್ಗೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಚಿಲ್ಲರೆ ಔಟ್ಲೆಟ್ ಏಳು ದಿನಗಳ ಒಂದು ವಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾತ್ರ ಏಜೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಡೆಲ್ ನಂತರ ಗ್ರಾಹಕ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೇಲೆ ಅನುಜ್ಞೆ ಕಾರಣ ವೇಳೆ ಖರೀದಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮಳಿಗೆಗಳು ಸಹ ಆನ್ ಸೈಟ್ ಖಾತರಿ ಮತ್ತು ಖಾತರಿ ಸೇವೆ (&quot;ಡೆಲ್ ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರ&quot;) ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ಸೇವೆಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವೀಡಿಯೊ ಕಾರ್ಡ್ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವ್ಗಳು ಸ್ಪೈವೇರ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಸೇರಿದೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2008 ರಂದು, ಡೆಲ್ ತನ್ನ ಡಲ್ಲಾಸ್ NorthPark ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸೆಂಟರ್ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. {{Citation needed|date=March 2011}}

==== ಬೇರೆಡೆ ====
{{As of|2008|2|alt=As of the end of February 2008}}, ಕೆನಡಾ, ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್ ಉದ್ಯಮ ಡಿಪೋ ದೊಡ್ಡ ಕಚೇರಿ ಪೂರೈಕೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಒಂದು ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು ಡೆಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಯೂಚರ್ ಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಟ್ ಬೈ ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ಗಳು, ಮುದ್ರಕಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾನಿಟರ್ ಎಂದು ಡೆಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಉಪವಿಭಾಗ ಒಯ್ಯುವ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಲವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಡೆಲ್ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ರಶಿಯಾ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]] ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಮಾಸ್ಕೋ ಒಂದು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿ ತೆರೆದರು.

UK ನಲ್ಲಿ, HMV 'ರು ಪ್ರಮುಖ Trocadero ಸ್ಟೋರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 ರಿಂದ ಡೆಲ್ XPS PC ಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ 2008 ರಿಂದ DSGi ಆಫ್ UK ಅಂಗಡಿಗಳು ಡೆಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, Currys ಮತ್ತು ಪಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೂಲಕ) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. 2008 ರಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿ ಟೆಸ್ಕೊ ಯುಕೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಕ್ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ.

ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಇನ್ಸ್ಪಿರೇಶನ್ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್ಬುಕ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು ಸ್ಟಾಕಿಗೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ, Officeworks (ಕೋಲ್ಸ್ ಸಮೂಹದ ಭಾಗ), ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಡೆಲ್ ಅಂಗಡಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಬಿಡಿಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪ. ಡೆಲ್ ಅದೇ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಕೋಲ್ಸ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ) ತನ್ನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪುಶ್ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಡೆಲ್ &quot;ಕಟು ಬೆಲೆಗಳು&quot; ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿಲ್ಲರೆ, ಗುಡ್ ಗೈಸ್, ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವಿತರಣೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಡೆಲ್ 2008 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋ XPS ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಡೆಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ನೋಟ್ ಎರಡೂ ಮಾದರಿಗಳ ವಿವಿಧ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಕ್ ಸ್ಮಿತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (Woolworths ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದ) (- ಕೋಲ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ನವರು - ಒಪ್ಪಂದ Officeworks ರಿಂದ 1 ವರ್ಷ) ಮೇ 2009 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಡಿಕ್ ಸ್ಮಿತ್ 400 ಅಂಗಡಿಗಳು ಒಳಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಚಿಲ್ಲರೆ ಡೆಲ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಡೆಸ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ಸ್ಪಿರಾನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ನೋಟ್ಬುಕ್ಗಳ ವಿವಿಧ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. {{As of|2009}}, ಡೆಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಾದ್ಯಂತ 18 ಮಳಿಗೆಗಳು ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಗೂಡಂಗಡಿಗಳನ್ನು ರನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 31 ರಂದು, 2010 ಡೆಲ್ ಅವರು ನ್ಯೂ / ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಜಿಲಂಡ್ ಡೆಲ್ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮುಚ್ಚುವಾಗ ಎಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಿಯೋಸ್ಕ್ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿತು.

ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಆಯ್ಕೆ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಮೀಡಿಯಾ Markt ಮತ್ತು ಶನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಶಾಪಿಂಗ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮೂಲಕ ನೋಟ್ಬುಕ್ ಮಾರಾಟ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.netzwelt.de/news/87864-discounter-check-dell-venue-pro-media-markt.html |title=Dell Venue Pro offered by Media Markt |publisher=Netzwelt.de |date=February 22, 1999 |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ಪೈಪೋಟಿ ===
ಡೆಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಹ್ಯೂಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್ (HP), ಏಸರ್, ತೋಷಿಬಾ, ಗೇಟ್ವೇ, ಸೋನಿ, ಆಸಸ್, ಲೆನೊವೊ, ಐಬಿಎಂ, ಎಮ್ಎಸ್ಐ, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್, ಆಪಲ್ ಮತ್ತು [[ಸನ್ ಮೈಕ್ರೋಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ಸೇರಿವೆ. ಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ Alienware, AVADirect, ಫಾಲ್ಕನ್ ವಾಯವ್ಯ, ವೂಡೂ (HP ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ), CustomPotato, ಮತ್ತು ಇತರ ತಯಾರಕರು ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು. 2006 ರ ಎರಡನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಸರಿಸುಮಾರು 15% ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ HP ಹೋಲಿಸಿದರೆ, 18% ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 19% ಪಾಲನ್ನು ನಡುವೆ ಹೊಂದಿತ್ತು.

{{As of|2006|alt=In late 2006}}, ಡೆಲ್ ಹ್ಯೂಲೆಟ್ ಪ್ಯಾಕಾರ್ಡ್ ಗೆ PC-ವ್ಯಾಪಾರ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಸೋತರು. ಗಾರ್ಟ್ನರ್ ಹಾಗು ಐಡಿಸಿ ಎರಡೂ 2006 ರ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, HP ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.forbes.com/2006/10/19/Dell-computer-earnings-markets-equity-cx_mk_1019markets07.html?partner=yahootix ಹೆಚ್ಚು ಘಟಕಗಳನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120831101613/http://www.forbes.com/2006/10/19/dell-computer-earnings-markets-equity-cx_mk_1019markets07.html?partner=yahootix |date=ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2012 }} ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಡೆಲ್ ಮಾಡಿದರು. ಡೆಲ್ ನ 3.6% ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ HP ಯ 15% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ paled. ಗಾರ್ಟ್ನರ್ ಯಾವಾಗ ಸಮಸ್ಯೆ, ನಾಲ್ಕನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ದೊರೆತಿದೆ [http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&amp;amp;newsId=20070117006106&amp;amp;newsLang=en ಅಂದಾಜು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930041030/http://home.businesswire.com/portal/site/google/index.jsp?ndmViewId=news_view&amp;newsId=20070117006106&amp;newsLang=en |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 }} ಡೆಲ್ ಪಿಸಿ ಸಾಗಣೆಗಳು 8.9% (HP ಯ 23.9% ಬೆಳವಣಿಗೆ ವರ್ಸಸ್) ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2006 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು 13.9% (HP ಯ 17.4% ವರ್ಸಸ್) ನಷ್ಟಿತ್ತು.

ಐಡಿಸಿ ಡೆಲ್ ಎಂದು ಕಣದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ವರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ವರದಿ. ಐಡಿಸಿ ರ Q4 2006 ಅಂದಾಜು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 9.5% ರಿಂದ 8.1% ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಡೆಲ್ ಪಾಲು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು EMC ಮತ್ತು ಐಬಿಎಂ ಗೆ ಒಂದು 8.8% ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ವರ್ಷದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷ, ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://yahoo.reuters.com/news/articlehybrid.aspx?storyID=urn:newsml:reuters.com:20070312:MTFH05034_2007-03-12_21-17-33_N12385967&amp;type=comktNews&amp;rpc=44|agency=Reuters  |title=World News, Business News, Breaking US &amp; International News|Reuters.com}}{{dead link|date=January 2011}}&lt;/ref&gt;

ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2011 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವರದಿ, ಭಾರತ ಅಧ್ಯಯನ ಡೆಲ್ 27 ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬ್ರಾಂಡ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ 23 ಸ್ಥಾನ 5 ನೇ ಹಾಗೂ HP &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-50-most-trusted-brands/20110120.htm |title=India's 50 most trusted brands |publisher=rediff.com |date=January 20, 2011}}&lt;/ref&gt;

=== EMC ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ===
ಡೆಲ್ / EMC ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು EMC ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಜೊತೆ ಡೆಲ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವೇ. {{Citation needed|date=September 2009}} ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಮತ್ತು EMC ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ; ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ EMC ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ - ಫೈಬರ್ ಚಾನೆಲ್ ಹಾಗು iSCSI [[ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್|ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಏರಿಯಾ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು,. ಸಂಬಂಧ ಸಹ ಬ್ಯಾಕ್ಅಪ್, ಚೇತರಿಕೆ, ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ OEM ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dell.com/emc |title=Dell/EMC products |publisher=Dell.com |accessdate=November 17, 2011 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423042210/http://www.dell.com/emc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2008 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಮತ್ತು EMC 2001 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ 2013 ಮೂಲಕ ಬಹು ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಡೆಲ್ ಅದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಜಾಲಬಂಧ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಡೆಲ್ / EMC ಕುಟುಂಬದ ಸಾಲಿಗೆ EMC Celerra NX4 ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ, ಜೊತೆಗೆ ಡಿ-ನಕಲು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೊಸ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲೈನ್ ಅಪ್ ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಡೇಟಾ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಧನಗಳ TierDisk ಕುಟುಂಬ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2008/2008_12_09_rr_000?c=us&amp;l=en |title=Dell, EMC Extend and Expand Strategic Alliance |publisher=Dell |date=December 9, 2008 |accessdate=September 5, 2010}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2011 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ 10 ವರ್ಷಗಳ ಎಲ್ಲಾ EMC ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಈ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Dell, EMC End Storage Reseller Partnership Two Years Early|url=http://www.eweek.com/c/a/Data-Storage/Dell-EMC-End-Storage-Reseller-Partnership-Two-Years-Early-705362/|accessdate=October 31, 2011|newspaper=EWeeks|date=October 17, 2011}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ/ಮಾಹಿತಿಗಳು ==
ಡೆಲ್ ಬೇಸ್ಲೈನ್ ವರ್ಷ 2008 ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ, 2015 ರ ವೇಳೆಗೆ 40% ರಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ರಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/cr-earth-emissions.aspx |title=Walking the Walk on Greenhouse Gas Reduction |publisher=Dell |accessdate=January 13, 2011 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227053159/http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/cr-earth-emissions.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಹಸಿರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಎಂದು ಗ್ರೀನರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಗ್ರೀನ್ಪೀಸ್ 'ರು ಗೈಡ್ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ 15 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತಯಾರಕರು (ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ರಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, 4.9 ರಿಂದ 5.1 ತನ್ನ ಸ್ಕೋರ್ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ) ಔಟ್ 2 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/ |title=Guide to Greener Electronics|Greenpeace International |publisher=Greenpeace International|accessdate=November 14, 2011}}&lt;/ref&gt;

ಡೆಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿ POLYVINYL ಕ್ಲೋರೈಡ್ (ಪಿವಿಸಿ) ಮತ್ತು 2009 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು ಯೋಜನೆ ಇದು ಬ್ರಾಮಿನೇಟೆಡ್ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕಗಳನ್ನು (BFRs), ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಒಂದು ಟೈಮ್ಲೈನ್ ರಾಜ್ಯ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಈಗ 2011 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಅದರ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ಸ್ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಗುರಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Dell.pdf|title=Ranking tables – October 2010|publisher=Greenpeace International|accessdate=January 13, 2011}}&lt;/ref&gt;
ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀನ್ಪೀಸ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 'ಟಾಕ್ಸಿಕ್ಸ್ ಬಿಡಿ' ಗೆ ಡೆಲ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಿಇಒ ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಕರೆ ಮತ್ತು ಡೆಲ್ ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ 'ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಡೆಲ್ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dell.com/content/topics/global.aspx/corp/pressoffice/en/2007/2007_06_05_lon_000?c=us&amp;l=en |title=Dell Sets Goal Of Becoming Greenest Technology Company|Dell |publisher=Dell|accessdate=January 13, 2011}}&lt;/ref&gt; ಮಾಡಲಾಯಿತು 'ಬೂಟಾಟಿಕೆಯ'.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/en/news/features/dell-breaking-promise-290310/ |title=Dell targeted for breaking promise on toxic chemicals|Greenpeace International |publisher=Greenpeace International|accessdate=January 13, 2011}}&lt;/ref&gt;  ಡೆಲ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಜಿ ಸರಣಿ ಮಾನಿಟರ್ (G2210 ಮತ್ತು G2410) ಜೊತೆಗೆ ಪಿವಿಸಿ ಮತ್ತು BFRs ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚಿತ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/earth-greener-products-materials.aspx|title=Materials Use: What’s Inside Our Products – And What’s Not|3=Dell|publisher=Dell|accessdate=August 16, 2010|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100805091241/http://content.dell.com/us/en/corp/d/corp-comm/earth-greener-products-materials.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸಂಘರ್ಷ ಖನಿಜಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೇಲೆ 2012 ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಡೆಲ್ 24 ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಅತಿ ರೇಟ್.&lt;ref name=&quot;EnoughProject2012&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.enoughproject.org/files/CorporateRankings2012.pdf | title = Taking Conflict Out of Consumer Gadgets: Company Rankings on Conflict Minerals 2012 | accessdate = 2012-08-17 | last = Lezhnev | first = Sasha | coauthors = Alex Hellmuth | date = Aug 2012 | format = PDF | publisher = [[Enough Project]]}}&lt;/ref&gt;

=== ಹಸಿರು ಉಪಕ್ರಮಗಳು ===
ಡೆಲ್ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ [[ಮರುಬಳಕೆ]] ಗುರಿ (2004 ರಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 2006 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಮರುಬಳಕೆ-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|title=Dell First US Computer Company to Commit to a Global Recycling Goal|author=William Baue|publisher=SocialFunds|access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070804185622/http://www.socialfunds.com/news/article.cgi/1421.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2007 ರಂದು, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮರುಬಳಕೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಡೆಲ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಪ್ರಶಸ್ತಿ &quot;ಮರುಬಳಕೆ ವರ್ಕ್ಸ್&quot;. ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref name=&quot;National Recycling Coalition&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.nrc-recycle.org/recyclingworkswinners.aspx |title=- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರುಬಳಕೆ ಒಕ್ಕೂಟ |access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 8, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308223409/http://www.nrc-recycle.org/recyclingworkswinners.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಜುಲೈ 19, 2007 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಇದು 2009 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು 275 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ಗಳಷ್ಟು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಬಹು ವರ್ಷದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕೆಲಸ ಗುರಿಗಳ ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[https://biz.yahoo.com/ap/070719/tx_Dell_recycling.html?.v=1 ] {{dead link|date=September 2010}}&lt;/ref&gt;
ಕಂಪೆನಿಯು 78 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ (ಸುಮಾರು 40,000 ಟನ್ನುಗಳು) 2006 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸಾಧನದ ಚೇತರಿಕೆಯ ವರದಿ, ಒಂದು 93 ರಷ್ಟು 2005 ಕ್ಕೂ ಏರಿಕೆ; ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಡೆಲ್ ನ 12.4% ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾರಾಟ.&lt;ref name=&quot;Dell Inc.&quot;&gt;ಡೆಲ್ ಇಂಕ್&lt;/ref&gt;

ಜೂನ್ 5 ರಂದು, 2007 ಡೆಲ್ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿ ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು. ಕಂಪನಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲದ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ:
# 2012 ರಿಂದ 15 ಶೇಕಡಾ ಡೆಲ್ ನ ಇಂಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ
# ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷಾಂಶ ವರದಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಅಗತ್ಯ
# &quot;ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಸಿರು ಪಿಸಿ&quot; ನಿರ್ಮಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಜೊತೆಗಾತಿಯಾಗಿ
# ಕಂಪನಿಯ ಇಂಗಾಲ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ವಿಸ್ತರಣೆ, &quot;ನನಗೆ ಮರ PLANT&quot;.

ಕಂಪನಿಯು 2007 ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೌಂಡ್ ಟೇಬಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪದವನ್ನು &quot;ಪುನರ್ ಜನರೇಷನ್&quot; ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. &quot;ರಿ-ಜನರೇಷನ್&quot; ವಿಶ್ವದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ &quot;ಮೇಕ್ ಎ ಡಿಫರೆನ್ಸ್&quot; ಬಯಸುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಡೆಲ್ &quot;ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮದ&quot; ಒಂದು ಪರಿಸರ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಡೆಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ (GRI) ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಕೆಳಗಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (ಸಿಎಸ್ಆರ್) ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪರಿಸರೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ವರದಿ. ಡೆಲ್ ನ 2008 ಸಿಎಸ್ಆರ್ ವರದಿಯನ್ನು &quot;GRI ತಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು&quot; ಮಾಹಿತಿ &quot;ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮಟ್ಟ ಬಿ&quot; ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;ಡೆಲ್ 2008 ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟಿ ರಿಪೋರ್ಟ್, ವಿಭಾಗ &quot;GRI ಸಾಧನಾ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಇಂಡೆಕ್ಸ್&quot;&lt;/ref&gt;

ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯ ವಿಕಸನದ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮೂಲಕ ನೇರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವರದಿಯ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚದ ಉಳಿತಾಯ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಂಪನಿ ಹೆಚ್ಚು $ 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಳಿಸಲು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.biodiversityscience.org/xp/CELB/news-events/press_releases/080608.xml |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2012 |archive-date=ಜೂನ್ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618110410/http://www.biodiversityscience.org/xp/CELB/news-events/press_releases/080608.xml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ದೊಡ್ಡ ಘಟಕ PC ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮೂಲಕ ಬಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು 50,000 PC ಗಳ ಒಂದು ಜಾಲಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಳಸಿ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು $ 1.8 ದಶಲಕ್ಷ ಉಳಿಸಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ &lt;ref&gt;ಡೆಲ್ ಅದು ಹೇಗೆ: ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 40% ಅದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆ, ಡೆಲ್ ಕಟ್ಸ್ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚಗಳು&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಡೆಲ್ ರಂದು ಡೆಲ್: ಎನರ್ಜಿ ಎಫಿಷಿಯೆನ್ಸಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ http://www.1e.com/download/whitepapers/688_2007_DellonDellenergy_79991399.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116171629/http://www.1e.com/download/whitepapers/688_2007_DellonDellenergy_79991399.pdf |date=ಜನವರಿ 16, 2013 }}&lt;/ref&gt;

== ಟೀಕೆ ==
{{See also|Lawsuits involving Dell Inc.}}

1990 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ತಂತಿ ಕನೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ATX ಮದರ್ ರು ಮತ್ತು ಪಿಎಸ್ಯು ಬಳಸದಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ. ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಬಯಸುವ ಅರ್ಥ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭಾಗಗಳ ವಿರಳ ಡೆಲ್-ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2003 ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಅಭ್ಯಾಸ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=339053 |title=Dell proprietary (non-standard) ATX design &gt; Dell proprietary (non-standard) ATX design |publisher=InformIT |accessdate=November 17, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಮುಲ್ಲರ್, ಸ್ಕಾಟ್. ''ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮತ್ತು PC ಗಳು,''  13ed, ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್ ''ದುರಸ್ತಿ:''  ಕ್ಯು ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, 2002, ISBN 0-7897-2542-8, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು&lt;/ref&gt;

ಗಳಿಕೆಯ ಆ ವರ್ಷದ 52% ಬೆಳೆದು ನಂತರ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುಗಳು ಹೆಚ್ಚು, 1.533 ದ್ವಿಗುಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|title = It's Dell vs. the Dell Way|url = http://www.businessweek.com/technology/content/feb2006/tc20060223_710372.htm}}&lt;/ref&gt;

2006 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಇದು ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷಯಗಳು ಕರೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ &lt;ref&gt;[http://www.businessweek.com/technology/content/jun2006/tc20060612_046085.htm ಇದರ ಸೇವೆ ಅಪ್ ಡೆಲ್ Spiffs], ''ಬಿಸಿನೆಸ್ ವೀಕ್''&lt;/ref&gt;
ಕರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕಾಯುವ ಹೆಚ್ಚು 45%. [http://www.direct2Dell.com/ ಡೆಲ್ ನ ಬ್ಲಾಗ್] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: &quot;ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಒಂದು $ 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ - ಮತ್ತು ರಕ್ತ, ಬೆವರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಜನರ ಕಣ್ಣೀರು ಬಹಳಷ್ಟು - ಈ ಸರಿಪಡಿಸಲು.&quot; &lt;ref&gt;[http://www.direct2Dell.com/one2one/archive/2006/07/13/433.aspx ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆ ಯಾವುದೇ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಇವುಗಳನ್ನು], ಅಧಿಕೃತ ಡೆಲ್ ಬ್ಲಾಗ್&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು $ 150 ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ವೆಚ್ಚವೂ ಹೆಚ್ಚಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm|publisher=CNN|date=September 18, 2006|accessdate=May 1, 2010|title=Dell in the penalty box|first1=David|last1=Kirkpatrick|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100421053342/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386121/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಂಡವಾಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಡೆಲ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಏರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕಸದ ಸಹ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಂತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://en.community.dell.com/support-forums/laptop/f/3518/p/19313901/19624973.aspx ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127121222/http://en.community.dell.com/support-forums/laptop/f/3518/p/19313901/19624973.aspx |date=ನವೆಂಬರ್ 27, 2012 }}, ಡೆಲ್ ಸಮುದಾಯ ಫೋರಂ&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2007 ರಂದು, ಡೆಲ್ ಐಎನ್ಸಿ ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ತನಿಖೆಯ ನಂತರ ನಡುವೆ $ 50 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು $ 150 ಮಿಲಿಯನ್, ಅಥವಾ 2 ಸೆಂಟ್ಗಳಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 2007 ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ 2003 ರಿಂದ ಗಳಿಕೆಗಳ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಘೋಷಿಸಿತು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ 7 ಸೆಂಟ್ಸ್.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Joshua|last=Lipton|title=Dell's Investigation Comes To a Close|url = http://www.forbes.com/markets/2007/08/17/Dell-computer-investigation-markets-equity-cx_jl_0817markets19.html |work=Forbes|date=August 17, 2007|accessdate=August 19, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071105063348/http://www.forbes.com/markets/2007/08/17/Dell-computer-investigation-markets-equity-cx_jl_0817markets19.html|archivedate=November 5, 2007}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; ತನಿಖೆ, ನವೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಡೆಲ್ ಐಎನ್ಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಆಯೋಗದ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಫಲಿತಾಂಶ.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Damon|last=Darlin|title=Dell Accounting Inquiry Made Formal by S.E.C.|url=https://www.nytimes.com/2006/11/16/technology/16Dell.html?ex=1321333200&amp;en=d4ea7f8f975e4474&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss|work=New York Times|date=November 16, 2006|accessdate=August 19, 2007|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 9, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080309011501/http://www.nytimes.com/2006/11/16/technology/16dell.html?ex=1321333200&amp;en=d4ea7f8f975e4474&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಡೆಲ್ ಒಂದು ಎದುರಾಳಿ ತಯಾರಕ ನಿಂದ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಖರೀದಿ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇಂಟೆಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಾವತಿ ಬಹಿರಂಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2010 ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಂಚನೆ SEC ಆರೋಪ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು $ 100 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಸಹ ದಂಡದ ಹಣ ಮತ್ತು ಆರೋಪ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಇತರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಅನುಭವಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Kevin |last=Reed |title=Dell pays $100m penalty to settle accounting fraud charges |url=http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |work=Accountancy Age |date=July 23, 2010 |accessdate=July 23, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 25, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725104512/http://www.accountancyage.com/accountancyage/news/2266948/dell-pays-100m-penalty-settle |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎನ್ಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆ ತನ್ನ ಥೈವಾನ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ $ 60,900 (US $ 1900) ಗಿಂತ 70% ಕಡಿಮೆ NT $ 18,558 (US $ 580), ತನ್ನ ಅಕ್ಷಾಂಶ E4300 ನೋಟ್ಬುಕ್ ನೀಡಿತು ನಂತರ ಜುಲೈ 2009 ರಲ್ಲಿ, ಡೆಲ್ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದರು. ಫರ್ಮ್ ಆರ್ಡರ್ಸ್ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು NT $ 20,000 (US $ 625) ಪರಿಹಾರಧನವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಪ್ ಒಂದು ಚೀಟಿ ನೀಡಿತು. ಥೈವಾನ್ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡೆಲ್ ಎನ್ಟಿ ಗ್ರಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗಾಗಿ $ 1 ಮಿಲಿಯನ್ (US $ 31250) ದಂಡ. ಅನೇಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಅನ್ಯಾಯದ ಪರಿಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಥೈವಾನ್ ರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಲೆಯ ಮೂರನೇ ಕಡಿಮೆ NT $ 490,000 (US $ 15,120), 31 ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 18 ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ಗಳು ಮತ್ತು 76 ಚಪ್ಪಟೆಯ ಪ್ಯಾನಲ್ ಮಾನಿಟರ್ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.taipeitimes.com/News/biz/archives/2010/06/07/2003474881 ಡೆಲ್ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಥೈವಾನ್ ಗ್ರಾಹಕ ಮೊಕದ್ದಮೆ: ವರದಿ]&lt;/ref&gt; ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಂಪನಿ 3 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಥೈವಾನೀ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು mispriced ಹೇಳಿದಂತೆ ಈವೆಂಟ್ ಕಷ್ಟದಿಂದ, ತಪ್ಪು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://jirs.judicial.gov.tw/FJUD/PrintFJUD03_0.aspx?jrecno=98%2c%e8%a8%b4%2c1009%2c20100531%2c2&amp;amp;v_court=TND+%e8%87%ba%e7%81%a3%e8%87%ba%e5%8d%97%e5%9c%b0%e6%96%b9%e6%b3%95%e9%99%a2&amp;amp;v_sys=V&amp;amp;jyear=98&amp;amp;jcase=%e8%a8%b4&amp;amp;jno=1009&amp;amp;jdate=990531&amp;amp;jcheck=2 ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ತೀರ್ಪು] {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ ==
{{Portal|Austin|Companies|Computing}}
* ಡೆಲ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ
* ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಂ ತಯಾರಿಸುವವರ ಪಟ್ಟಿ

{{clear}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌ ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==
{{Refbegin|colwidth=60em}}
* [http://www.hoovers.com/Dell/--ID__13193--/free-co-factsheet.xhtml ಡೆಲ್ ಕಂಪನಿ ಮಾಹಿತಿ]
* [http://www.alacrastore.com/company-snapshot/Dell_Inc-1004833 ಡೆಲ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ &amp; ನ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120916231954/http://www.alacrastore.com/company-snapshot/Dell_Inc-1004833 |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2012 }}
* ''ನೇರ ಡೆಲ್,''  ಐಎಸ್ಬಿಎನ್ 0-88730-914-3 ''ಗೆ''  ಮೈಕೆಲ್ ಡೆಲ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಫ್ರೆಡ್ಮನ್,
* [https://web.archive.org/web/20070815090756/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,1664718,00.html &quot;ಚೀನಾ ಇನ್ ಡೆಲ್ ಇಂಕ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಡೀಲ್&quot;] Time.com ''(ಟೈಮ್''  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗ), 2007-09-24, 2007-10-14 ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು
* {{cite news|first = Andy|last = Serwer|title = Dell's Midlife Crisis|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|pages = 63–66|date = November 28, 2005}}
* [http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/industries/industry_114.html USA ಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಂಪನಿ ಮಾಹಿತಿ ಡೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022165413/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/industries/industry_114.html |date=2012-10-22 }}, [http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/ ಒಟ್ಟಾರೆ ಎಂಟನೆಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304095042/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/ |date=2010-03-04 }}, [http://money.cnn.com/magazines/fortune/globalmostadmired/top50/ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022165426/http://money.cnn.com/magazines/fortune/globalmostadmired/top50/ |date=2012-10-22 }}. ''ಫಾರ್ಚೂನ್, ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚತಕ್ಕ ಕಂಪನಿಗಳ 2006.''  
* [http://today.reuters.com/stocks/QuoteCompanyNewsArticle.aspx?view=PR&amp;amp;symbol=Dell.O&amp;amp;storyID=170878+23-May-2006+BW ಡೆಲ್ ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಒದಗಿಸುವವರು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ]{{dead link|date=January 2011 }}. ''ರಾಯಿಟರ್ಸ್'' 
* ಡೆಲ್ ಒಟ್ಟಾವಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:
** [http://www.newswire.ca/en/releases/archive/December2005/08/c4870.html CNWGroup ಸುದ್ದಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223131121/http://www.newswire.ca/en/releases/archive/December2005/08/c4870.html |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2007 }}
** [http://www1.ca.Dell.com/content/topics/topic.aspx/global/hybrid/careers/content/4BE7A554-FF0E-4598-AD37-7DBFF92A0D3B?c=ca&amp;amp;l=en&amp;amp;s=corp ಡೆಲ್ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್]
** [http://www.ottawabusinessjournal.com/333493270230219.php OTTAWA ಉದ್ಯಮ ಜರ್ನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150906055826/http://www.ottawabusinessjournal.com/333493270230219.php |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2015 }}
* ''BBC ನ್ಯೂಸ್,''  ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2003, [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3169407.stm ''ಡೆಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ದೋಚಿದ ಮಾಡುತ್ತದೆ'' ]
* ''USA ಟುಡೆ,''  ಜನವರಿ 20, 2001, [http://www.usatoday.com/money/industries/technology/2003-01-19-Dell-cover_x.htm ''ಡೆಲ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ತಿರುಗುತ್ತದೆ'' ]
* ''ಉಬುಂಟು ವೇದಿಕೆಗಳು,''  ಜೂನ್ 7, 2007, [http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=465723&amp;amp;highlight=Dellbuntu ''ಡೆಲ್ ನ ಉಬುಂಟು ಜೊತೆಗೆ Dellbuntu ಎಂಬ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091007032518/http://ubuntuforums.org/showthread.php?t=465723&amp;highlight=dellbuntu |date=2009-10-07 }}
{{Refend}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ ==
{{Commons category|Dell}}
   
* {{Official website|http://www.Dell.com/|mobile=http://m.dell.com/}}

{{Finance links
| name = Dell Inc. 
| symbol = DELL 
| sec_cik = 826083 
| hoovers = 14120
}}

{{Dell Inc}}
{{Navboxes
|title = Links to related articles
|titlestyle = background:#FFFFFF;color:black;border:1px solid black;
|list =
{{NASDAQ-100}}
{{Austin}}
{{Major information technology companies}}
|state =autocollapse
}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ 1984 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್]]
[[ವರ್ಗ:ಕಿರುಕಣಿವೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಲಯದ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹೋಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ಬುಕ್ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆನ್‌ಲೈನ್ ರೀಟೈಲ್ ಕಂಪನೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರೌಂಡ್ ರಾಕ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]]
[[ವರ್ಗ:NASDAQ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]]</text>
      <sha1>cplv8v0thxb41i38957n8ji9p2dhx31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39671</id>
    <revision>
      <id>1435304</id>
      <parentid>1344119</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chandrahwiki</username>
        <id>102899</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1435304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49868" sha1="h24gs7bkx0x4xljbe0vtaz28tksgse2" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Bloch Sphere.svg|thumb|[[ಬ್ಲಾಕ್ ಗೋಳ]]ವು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕವಾದ ಒಂದು [[ಕ್ಯೂಬಿಟ್]]‍ನ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ.]]
'''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ'''ವು [[ದತ್ತ]]ದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿನಿವೇಶನ|ಅಧಿನಿವೇಶನ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತೊಡಕು|ತೊಡಕಿನಂಥ]] [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] [[ವಿದ್ಯಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ನೇರ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು [[ಗಣನೆ|ಗಣನಾ]] ಸಾಧನ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು [[ವಿದ್ಯುನ್ನಿಯಂತ್ರಕ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತವನ್ನು ದ್ವಿಮಾನ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯು ದತ್ತವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ದತ್ತದ ಮೇಲೆ [[ಆದೇಶ|ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸರ್ಕ್ಯೊಟ್ ಮಾದರಿ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ, ಅಡಿಯಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರ, 


'''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ''' (Quantum computer) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗಣನೆ ನಡೆಸುವ ಗಣಕಯಂತ್ರ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 0 ಅಥವಾ 1 ಮೌಲ್ಯದ ''ಬಿಟ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು 0, 1 ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಲ್ಲ ''ಕ್ಯೂಬಿಟ್''ಗಳನ್ನು (qubits) ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅದು ಕಡಿಮೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ; ಚಿಕ್ಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಗಣನೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
1980ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಾಲ್ ಬೆನಿಯೋಫ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು (algorithm) ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾದರಿಯಾದ ''ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ''ವನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Benioff1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಅದೇ ವರ್ಷ ಗಣಿತಜ್ಞ ಯೂರಿ ಮಾನಿನ್ ತಮ್ಮ ''ಕಂಪ್ಯೂಟಬಲ್ ಅಂಡ್ ಅನ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಬಲ್'' (Computable and Uncomputable) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಣಗಳಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಶ್ರಮ ಘಾತೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಸೆಳೆದರು.&lt;ref name=&quot;Preskill&quot;/&gt;

1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ''ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್'' ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಯೋಫ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಫೈನ್‌ಮನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು. ಭೌತ ಜಗತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬೇಕು ಎಂದು ಫೈನ್‌ಮನ್ ವಾದಿಸಿ, ''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನುಕಾರಕ'' (quantum simulator) ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಈ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಉಪನ್ಯಾಸವು 1982ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Feynman1982&quot;/&gt;

ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ವಿವರಿಸಿದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲಾರದು ಎಂದು 1985ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಡಾಯ್ಚ್ ಗಮನಸೆಳೆದರು. ಟ್ಯೂರಿಂಗ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪುನರ್‌ರೂಪಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಲ್ಲ ''ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ''ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Deutsch1985&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

1994ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಪೀಟರ್ ಶೋರ್ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಅಪವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ (factorize) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅದೇ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವಿಕ್ತ ಲಾಗರಿದಮ್ (discrete logarithm) ಸಮಸ್ಯೆಗೂ ಕ್ರಮವಿಧಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Shor1994&quot;/&gt; ಇಂದಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ (encryption) ವಿಧಾನಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಪವರ್ತನ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿವೆ. ಶೋರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಘಾತೀಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲದು; ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯವೆನಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

1996ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲವ್ ಗ್ರೋವರ್, ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸದ ದತ್ತಸಂಚಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ N ಹೆಸರುಗಳ ದೂರವಾಣಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸುಮಾರು N/2 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ √N ಪ್ರಮಾಣದ ಹಂತಗಳು ಸಾಕು.&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;/&gt; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಬೇಕಾದರೆ, ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಸಾವಿರದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಂತಗಳು ಸಾಕು.

ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಹಂತಗಳು ಹೀಗಿವೆ: 1998ರಲ್ಲಿ IBM ಸಂಶೋಧಕ ಐಸಾಕ್ ಚುವಾಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಎರಡು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ತೋರಿಸಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ NEC ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅತಿವಾಹಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಗಳಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿದರು; ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು IBM ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದು ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; 2019ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್, 53 ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಂದ 200 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಣನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅತಿವೇಗದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ&quot; (quantum supremacy) ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಆ ಗಣನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಯೋಗವಿರಲಿಲ್ಲ. 2022ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ಅದೇ ಗಣನೆಯನ್ನು 512 GPU ಚಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 15 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಿ, ಆ ಹೇಳಿಕೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರು. 2023ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸಂಶೋಧಕರು QuEra ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ 48 ''ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್''ಗಳನ್ನು (ಕೆಳಗೆ [[#ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು]] ನೋಡಿ) ರೂಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳು ==
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: ಮೊದಲು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಈ ಮೂರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

=== ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ===
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ ಘಟಕವಾದ ಬಿಟ್, 0 ಅಥವಾ 1 ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲ ಘಟಕವಾದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್, 0, 1 ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ (ಅಧಿನಿವೇಶನ; superposition) ಎಂದರೆ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗುಂಪು ಬಹು-ಆಯಾಮದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣನಾ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲದು. ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಅನ್ನು ಅಳೆದಾಗ ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (random); ಪ್ರತಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ತೊಡಕು; entanglement) ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇತರ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಲಾಭ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ — ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನ. ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಗಳಿಂದ ಆ ಲಾಭ ಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ (interference) ಎಂದರೆ ಕೆಲವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ರದ್ದಾಗುವುದು.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಗ್ರೋವರ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿದಾಗ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಗಣನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;/&gt;

== ಗಣನಾ ಮಾದರಿಗಳು ==
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಗೆ ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರವುಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಇನ್ನೂ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ''ಗೇಟ್ ಮಾದರಿ'' ಮತ್ತು ''ಅಡಿಯಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆ''.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

ಗೇಟ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಂತೆಯೇ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕ ಗೇಟ್‌ಗಳ (logic gates) ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿ ಗಣನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೇಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ&quot; ಎಂದಾಗ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನೇಲಿಂಗ್'' ಅಡಿಯಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಗಣನೆಯ ಸಡಿಲಿಸಿದ ರೂಪ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ (optimisation) ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಇದು ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್‌ನಂತಹ ಆಯ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; 2011ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ D-Wave ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ, 128 ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ D-Wave One ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ; ಅದು ಅನೇಲಿಂಗ್ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಅದು ವೇಗ ನೀಡಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಭೌತಿಕ ರೂಪಗಳು ==
ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಂಧಿತ ಅಯಾನುಗಳು (trapped ions), ಅತಿವಾಹಕ ವಲಯಗಳು (superconducting circuits), ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಡಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪರಮ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ (ಸುಮಾರು −273 °C) ಅತಿ ಸಮೀಪದ ತಾಪಮಾನ ಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಬೇಕಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಭಾರತದ [[#ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್]] ಬಂಧಿತ ಅಯಾನು, ಅತಿವಾಹಕ, ಅರೆವಾಹಕ, ಫೋಟಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಪರಮಾಣು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಅನ್ವಯಗಳು ==
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ (logistics) ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು, ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಹಾಗೂ ಗೂಢಲಿಪಿ ಭೇದನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಔಷಧ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ===
ಅಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಿ ಔಷಧ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಂತಹ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ===
ಆಧುನಿಕ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಶೋರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ''ನಂತರದ-ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ'' (post-quantum cryptography) ವಿಧಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

=== ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ===
ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿರ್ಧಾರದಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿ ರಚನೆ, ಅಪಾಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನೇಲಿಂಗ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣೆಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಾಭದ ಮಿತಿಗಳು ===
ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು &quot;ಕ್ರಾಸ್‌ಓವರ್ ಬಿಂದು&quot; (crossover point) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ವೇಗವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಈ ಬಿಂದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಗೂಗಲ್‌ನ 2019ರ &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ&quot; ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು 2022ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತು; ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಾಭ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ, ಮುಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಗುರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ==
* '''ಡಿಕೋಹರೆನ್ಸ್ (ಶಬ್ದ):''' ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಂಪನ, ತಾಪಮಾನದ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಶಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಈ ಸಂವಹನವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಬಹುದಷ್ಟೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;
* '''ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತ ಗೇಟ್‌ಗಳು:''' ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೇಟ್‌ಗಳು ಬಹಳ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು ಬೇಗ ಮಾಹಿತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;
* '''ದೋಷ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು:''' ಹಲವು ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ದೋಷಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಒಂದು ''ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್'' (logical qubit) ರೂಪಿಸುವುದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ದೋಷ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; 2023ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗೆ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;
* '''NISQ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು:''' ಸಂಪೂರ್ಣ ದೋಷ-ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುವವರೆಗೆ, ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಬ್ದಯುಕ್ತ (ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ) ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳುಳ್ಳ ''NISQ'' (noisy intermediate-scale quantum) ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ==

=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ ===
ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 2023ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 19ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ (National Quantum Mission) ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. 2023–24ರಿಂದ 2030–31ರ ಅವಧಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ₹6,003.65 ಕೋಟಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DST) ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NQM-PIB&quot;/&gt;

ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವಾಹಕ ಮತ್ತು ಫೋಟಾನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 50ರಿಂದ 1,000 ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯಮ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮಿಷನ್‌ನ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಭಾರತದೊಳಗೆ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ, ನಗರಗಳ ನಡುವೆ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ವಿತರಣೆ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಮೀಟರ್‌ಗಳು, ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಇದರ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;

2024ರಲ್ಲಿ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (Thematic Hubs) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (IISc), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ IIT ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ (C-DOT), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ IIT ಬಾಂಬೆ, ಹಾಗೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ IIT ದೆಹಲಿ.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TQI-THubs&quot;/&gt; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳು.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt; 17 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 2 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ 43 ಸಂಸ್ಥೆಗಳ 152 ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಮಿಷನ್ 17 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;

=== ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ===
ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (TIFR) ಆರ್. ವಿಜಯರಾಘವನ್ ಅವರ ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;/&gt; ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (DRDO) ಅನುದಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆರು-ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಅತಿವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;TQI-TIFR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Outlook&quot;/&gt;

2024ರ ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ IISc ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IISER) I-Hub ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಬಂಧಿತ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ IIT ರೂರ್ಕಿ ಮತ್ತು IIT ಗುವಾಹಟಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತಟಸ್ಥ ಪರಮಾಣು ಆಧಾರಿತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. IIT ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು IISER ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅರೆವಾಹಕ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಪಿನ್ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (RRI) ಊರ್ಬಸಿ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಫೋಟಾನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;/&gt; ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಿಷನ್‌ನ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt;

=== QpiAI-Indus ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ ===
2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು (ವಿಶ್ವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ದಿನ) ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ QpiAI, 25 ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ QpiAI-Indus ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಎಂಟು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ QpiAI ಒಂದು.&lt;ref name=&quot;DST-QpiAI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;/&gt; ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್-HPC ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (full-stack) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ವೇದಿಕೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DH&quot;/&gt; ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 128 NISQ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 2030ರೊಳಗೆ 100 ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DH&quot;/&gt; (NISQ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ವಿವರಣೆಗೆ [[#ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು]] ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ.)

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ===
''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ವಿತರಣೆ'' (Quantum Key Distribution, QKD) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ತಮಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ರಹಸ್ಯ ಕೀಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;/&gt;

2022ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ DRDO ಮತ್ತು IIT ದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜಂಟಿ ತಂಡ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯಾಚಲದ ನಡುವೆ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ QKD ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;PIB-QKD&quot;/&gt; ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ 10 kHz ವರೆಗಿನ ಶೋಧಿತ ಕೀ ದರ (sifted key rate) ದಾಖಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;/&gt;

2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಂದು ನಡೆದ DST ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1,000 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ಜಾಲವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ತಲುಪುವ ಗುರಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಇದು.&lt;ref name=&quot;Excelsior&quot;/&gt; ಮಿಷನ್‌ನ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ QNu Labs ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;OpenGov&quot;/&gt;

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ಕ್ವಾಂಟಮ್]]
* [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ORF&quot;&gt;Prateek Tripathi. &quot;[https://www.orfonline.org/research/quantum-computing-current-scenario-and-future-prospects Quantum Computing: Current Scenario and Future Prospects]&quot;. ''ORF Issue Brief No. 713''. Observer Research Foundation. 27 ಮೇ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;IBM&quot;&gt;&quot;[https://www.ibm.com/topics/quantum-computing What is quantum computing?]&quot;. IBM. 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Benioff1980&quot;&gt;Benioff, Paul (1980). &quot;The computer as a physical system: A microscopic quantum mechanical Hamiltonian model of computers as represented by Turing machines&quot;. ''Journal of Statistical Physics'' '''22''' (5): 563–591. [https://doi.org/10.1007/BF01011339 doi:10.1007/BF01011339]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;&gt;Edd Gent. &quot;[https://www.livescience.com/technology/computing/history-of-quantum-computing-key-moments-that-shaped-the-future-of-computing History of quantum computing: 12 key moments that shaped the future of computers]&quot;. Live Science. 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Preskill&quot;&gt;John Preskill. &quot;[https://arxiv.org/pdf/2106.10522 Quantum computing 40 years later]&quot;. arXiv. 2021. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Feynman1982&quot;&gt;Feynman, Richard P. (1982). &quot;Simulating Physics with Computers&quot;. ''International Journal of Theoretical Physics'' '''21''' (6–7): 467–488. [https://doi.org/10.1007/BF02650179 doi:10.1007/BF02650179]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Deutsch1985&quot;&gt;Deutsch, David (1985). &quot;Quantum theory, the Church–Turing principle and the universal quantum computer&quot;. ''Proceedings of the Royal Society A'' '''400''' (1818): 97–117. [https://doi.org/10.1098/rspa.1985.0070 doi:10.1098/rspa.1985.0070]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shor1994&quot;&gt;Shor, Peter W. (1994). &quot;Algorithms for quantum computation: discrete logarithms and factoring&quot;. ''Proceedings of the 35th Annual Symposium on Foundations of Computer Science'': 124–134. [https://doi.org/10.1109/SFCS.1994.365700 doi:10.1109/SFCS.1994.365700]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;&gt;Grover, Lov K. (1996). &quot;A fast quantum mechanical algorithm for database search&quot;. ''Proceedings of the 28th Annual ACM Symposium on Theory of Computing'': 212–219. [https://doi.org/10.1145/237814.237866 doi:10.1145/237814.237866]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;&gt;&quot;[https://psa.gov.in/national-quantum-mission National Quantum Mission]&quot;. Office of the Principal Scientific Adviser, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-PIB&quot;&gt;&quot;[https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1917888 Cabinet approves National Quantum Mission to scale-up scientific &amp; industrial R&amp;D for quantum technologies]&quot;. Press Information Bureau, Government of India. 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;&gt;&quot;[https://dst.gov.in/nqm-landmark-t-hubs-announced-lead-indias-quantum-revolution NQM Landmark: T-Hubs announced to Lead India's Quantum Revolution]&quot;. Department of Science and Technology, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-THubs&quot;&gt;&quot;[https://thequantuminsider.com/2024/10/02/indias-national-quantum-mission-launches-four-thematic-hubs-to-encourage-development-in-quantum-technology-and-innovation/ India's National Quantum Mission Launches Four Thematic Hubs to Encourage Development in Quantum Technology and Innovation]&quot;. The Quantum Insider. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;&gt;R. Vijayaraghavan. &quot;[https://www.tifr.res.in/~ipa1970/news/V52-4/Vol52-4-A3.pdf Quantum Computing in India]&quot;. ''Physics News, Vol. 52(4)''. Indian Physics Association. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-TIFR&quot;&gt;Cierra Choucair. &quot;[https://thequantuminsider.com/2025/04/08/ghost-of-the-machine-indias-quantum-ambitions-confront-hardware-limits-lead-physicist-persists/ Ghost of the Machine: India's Quantum Ambitions Confront Hardware Limits, Lead Physicist Persists]&quot;. The Quantum Insider. 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Outlook&quot;&gt;&quot;[https://www.outlookbusiness.com/news/building-indias-first-quantum-computer-a-foreign-returned-physicist-battles-the-bureaucracy Building India's First Quantum Computer, a Foreign-Returned Physicist Battles the Bureaucracy]&quot;. Outlook Business. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DST-QpiAI&quot;&gt;&quot;[https://dst.gov.in/startup-selected-under-nqm-launches-one-indias-most-powerful-quantum-computers Startup selected under NQM launches one of India's most powerful quantum computers]&quot;. Department of Science and Technology, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;&gt;Cierra Choucair. &quot;[https://thequantuminsider.com/2025/04/15/qpiai-launches-25-qubit-superconducting-system-under-indias-national-quantum-mission/ QpiAI Launches 25-Qubit Superconducting System Under India's National Quantum Mission]&quot;. The Quantum Insider. 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DH&quot;&gt;Shantanu Hornad. &quot;[https://www.deccanherald.com/amp/story/india%2Fkarnataka%2Fbengaluru%2Ftwo-bengaluru-startups-release-powerful-tech-platforms-on-world-quantum-day-3495582 Two Bengaluru startups release powerful tech platforms on World Quantum Day]&quot;. Deccan Herald. 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;&gt;&quot;[https://business-standard.com/amp/article/current-affairs/drdo-successfully-tests-quantum-key-distribution-tech-between-2-cities-122022301259_1.html DRDO successfully tests Quantum Key Distribution tech between 2 cities]&quot;. Business Standard. 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PIB-QKD&quot;&gt;&quot;[https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1800648 DRDO and IIT Delhi Scientists demonstrate Quantum Key Distribution between two cities 100 kilometres apart]&quot;. Press Information Bureau, Ministry of Defence, Government of India. 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Excelsior&quot;&gt;&quot;[https://www.dailyexcelsior.com/?p=2190506 'National Quantum Mission' achieves 1,000 km secure communication milestone within 3 years: Dr Jitendra]&quot;. Daily Excelsior. 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;OpenGov&quot;&gt;&quot;[https://opengovasia.com/india-secure-quantum-communication-and-next-gen-satellite-connectivity/ India: Secure Quantum Communication and Next-Gen Satellite Connectivity]&quot;. OpenGov Asia. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [https://dst.gov.in/national-quantum-mission-nqm ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್] — ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: &quot;[http://plato.stanford.edu/entries/qt-quantcomp/ Quantum Computing]&quot; by Amit Hagar.
* [http://arxiv.org/pdf/1310.1339.pdf Quantum Annealing and Computation: A Brief Documentary Note], A. Ghosh and S. Mukherjee
* [http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html Maryland University Laboratory for Physical Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205184050/http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html |date=2019-02-05 }}: conducts researches for the quantum computer-based project led by the NSA, named 'Penetrating Hard Target'.
* [http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory Visualized history of quantum computing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150111213722/http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory |date=2015-01-11 }}
* [http://arxiv.org/pdf/0801.2193.pdf Quantum Annealing and Analog Quantum Computation by Arnab Das and BK Chakrabarti ]
* {{springer|title=Quantum computation, theory of|id=p/q130020}}
* [https://www.octimine.com/patents-of-quantum-computing-companies/ Patenting in the field of quantum computing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200204171116/https://www.octimine.com/patents-of-quantum-computing-companies/ |date=2020-02-04 }}

;Lectures
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PL1826E60FD05B44E4 Quantum computing for the determined] – 22 video lectures by [[Michael Nielsen]]
* [http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm Video Lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210151240/http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm |date=2010-02-10 }} by [[David Deutsch]]
* [https://web.archive.org/web/20160303183533/http://www.quantware.ups-tlse.fr/IHP2006/ Lectures at the Institut Henri Poincaré (slides and videos)]
* [http://nanohub.org/resources/4778 Online lecture on An Introduction to Quantum Computing, Edward Gerjuoy (2008)]
* {{YouTube|dWcT_qrBN_w|Quantum Computing research by Mikko Möttönen at Aalto University (video)}}
{{ಚುಟುಕು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ]]</text>
      <sha1>h24gs7bkx0x4xljbe0vtaz28tksgse2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435308</id>
      <parentid>1435304</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chandrahwiki</username>
        <id>102899</id>
      </contributor>
      <origin>1435308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49531" sha1="huxt3w7qeqkysfygc6iuq1o4tpim9zi" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Bloch Sphere.svg|thumb|[[ಬ್ಲಾಕ್ ಗೋಳ]]ವು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಭೂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಘಟಕವಾದ ಒಂದು [[ಕ್ಯೂಬಿಟ್]]‍ನ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣ.]]
'''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ'''ವು [[ದತ್ತ]]ದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿನಿವೇಶನ|ಅಧಿನಿವೇಶನ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತೊಡಕು|ತೊಡಕಿನಂಥ]] [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] [[ವಿದ್ಯಮಾನ]]ಗಳನ್ನು ನೇರ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು [[ಗಣನೆ|ಗಣನಾ]] ಸಾಧನ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು [[ವಿದ್ಯುನ್ನಿಯಂತ್ರಕ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿವೆ. ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತವನ್ನು ದ್ವಿಮಾನ ಅಂಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯು ದತ್ತವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ದತ್ತದ ಮೇಲೆ [[ಆದೇಶ|ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು]] ನಡೆಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. 


'''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ''' (Quantum computer) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗಣನೆ ನಡೆಸುವ ಗಣಕಯಂತ್ರ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 0 ಅಥವಾ 1 ಮೌಲ್ಯದ ''ಬಿಟ್''ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು 0, 1 ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಲ್ಲ ''ಕ್ಯೂಬಿಟ್''ಗಳನ್ನು (qubits) ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅದು ಕಡಿಮೆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಶಕ್ತಿ; ಚಿಕ್ಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರವೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಮಾಹಿತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಗಣನೆಯ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
1980ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಾಲ್ ಬೆನಿಯೋಫ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೊದಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು (algorithm) ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮಾದರಿಯಾದ ''ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ''ವನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ತೋರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Benioff1980&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಅದೇ ವರ್ಷ ಗಣಿತಜ್ಞ ಯೂರಿ ಮಾನಿನ್ ತಮ್ಮ ''ಕಂಪ್ಯೂಟಬಲ್ ಅಂಡ್ ಅನ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಬಲ್'' (Computable and Uncomputable) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಣಗಳಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸುವ ಶ್ರಮ ಘಾತೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಸೆಳೆದರು.&lt;ref name=&quot;Preskill&quot;/&gt;

1981ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ''ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್'' ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಬೆನಿಯೋಫ್ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್ ಫೈನ್‌ಮನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು. ಭೌತ ಜಗತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬೇಕು ಎಂದು ಫೈನ್‌ಮನ್ ವಾದಿಸಿ, ''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನುಕಾರಕ'' (quantum simulator) ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಈ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಉಪನ್ಯಾಸವು 1982ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Feynman1982&quot;/&gt;

ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ವಿವರಿಸಿದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲಾರದು ಎಂದು 1985ರಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಡಾಯ್ಚ್ ಗಮನಸೆಳೆದರು. ಟ್ಯೂರಿಂಗ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪುನರ್‌ರೂಪಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಲ್ಲ ''ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ''ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Deutsch1985&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

1994ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗಣಿತಜ್ಞ ಪೀಟರ್ ಶೋರ್ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಅಪವರ್ತಿಸಬಲ್ಲ (factorize) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅದೇ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವಿಕ್ತ ಲಾಗರಿದಮ್ (discrete logarithm) ಸಮಸ್ಯೆಗೂ ಕ್ರಮವಿಧಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;Shor1994&quot;/&gt; ಇಂದಿನ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ (encryption) ವಿಧಾನಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಅಪವರ್ತನ ಕಷ್ಟಕರ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿವೆ. ಶೋರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಘಾತೀಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಬಲ್ಲದು; ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯವೆನಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

1996ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಲವ್ ಗ್ರೋವರ್, ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸದ ದತ್ತಸಂಚಯದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ N ಹೆಸರುಗಳ ದೂರವಾಣಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸುಮಾರು N/2 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ √N ಪ್ರಮಾಣದ ಹಂತಗಳು ಸಾಕು.&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;/&gt; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಬೇಕಾದರೆ, ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಸಾವಿರದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಂತಗಳು ಸಾಕು.

ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಹಂತಗಳು ಹೀಗಿವೆ: 1998ರಲ್ಲಿ IBM ಸಂಶೋಧಕ ಐಸಾಕ್ ಚುವಾಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಎರಡು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿ ತೋರಿಸಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ NEC ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅತಿವಾಹಕ ವಿದ್ಯುತ್ ವಲಯಗಳಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿದರು; ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು IBM ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದು ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; 2019ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್, 53 ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಂದ 200 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಣನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅತಿವೇಗದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ&quot; (quantum supremacy) ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಆ ಗಣನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಯೋಗವಿರಲಿಲ್ಲ. 2022ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧಕರು ಅದೇ ಗಣನೆಯನ್ನು 512 GPU ಚಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 15 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಿ, ಆ ಹೇಳಿಕೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರು. 2023ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸಂಶೋಧಕರು QuEra ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ 48 ''ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್''ಗಳನ್ನು (ಕೆಳಗೆ [[#ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು]] ನೋಡಿ) ರೂಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ತತ್ವಗಳು ==
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣನೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: ಮೊದಲು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಕ್ರಮವಿಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಈ ಮೂರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

=== ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ===
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲ ಘಟಕವಾದ ಬಿಟ್, 0 ಅಥವಾ 1 ಎಂಬ ಒಂದೇ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಲ ಘಟಕವಾದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್, 0, 1 ಅಥವಾ ಇವೆರಡರ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅಧಿಸ್ಥಿತಿ (ಅಧಿನಿವೇಶನ; superposition) ಎಂದರೆ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗುಂಪು ಬಹು-ಆಯಾಮದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣನಾ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬಲ್ಲದು. ಅಧಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಅನ್ನು ಅಳೆದಾಗ ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (random); ಪ್ರತಿ ಫಲಿತಾಂಶ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ತೊಡಕು; entanglement) ಎಂದರೆ ಒಂದು ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇತರ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಲಾಭ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ವೇಗದಿಂದ ಬರುವುದಿಲ್ಲ — ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನ. ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಗಳಿಂದ ಆ ಲಾಭ ಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ (interference) ಎಂದರೆ ಕೆಲವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ರದ್ದಾಗುವುದು.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt; ಗ್ರೋವರ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿದಾಗ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಗಣನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ; ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;/&gt;

== ಗಣನಾ ಮಾದರಿಗಳು ==
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಗೆ ಹಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇತರವುಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಇನ್ನೂ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ''ಗೇಟ್ ಮಾದರಿ'' ಮತ್ತು ''ಅಡಿಯಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆ''.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

ಗೇಟ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರದಂತೆಯೇ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕ ಗೇಟ್‌ಗಳ (logic gates) ಸರಣಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸಿ ಗಣನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೇಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ&quot; ಎಂದಾಗ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಬಗೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಮಾದರಿ ಎನಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನೇಲಿಂಗ್'' ಅಡಿಯಬ್ಯಾಟಿಕ್ ಗಣನೆಯ ಸಡಿಲಿಸಿದ ರೂಪ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ (optimisation) ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಇದು ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್‌ನಂತಹ ಆಯ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; 2011ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ D-Wave ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ, 128 ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ D-Wave One ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ; ಅದು ಅನೇಲಿಂಗ್ ಮಾದರಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಅದು ವೇಗ ನೀಡಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಭೌತಿಕ ರೂಪಗಳು ==
ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಂಧಿತ ಅಯಾನುಗಳು (trapped ions), ಅತಿವಾಹಕ ವಲಯಗಳು (superconducting circuits), ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಡಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪರಮ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ (ಸುಮಾರು −273 °C) ಅತಿ ಸಮೀಪದ ತಾಪಮಾನ ಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರ ಮತ್ತು ಬೇಕಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಭಾರತದ [[#ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್]] ಬಂಧಿತ ಅಯಾನು, ಅತಿವಾಹಕ, ಅರೆವಾಹಕ, ಫೋಟಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಪರಮಾಣು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಅನ್ವಯಗಳು ==
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ (logistics) ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು, ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಹಾಗೂ ಗೂಢಲಿಪಿ ಭೇದನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಔಷಧ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ===
ಅಣುಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನುಕರಿಸಿ ಔಷಧ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಂತಹ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ===
ಆಧುನಿಕ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಶೋರ್ ಕ್ರಮವಿಧಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೂ ಭೇದಿಸಲಾಗದ ''ನಂತರದ-ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ'' (post-quantum cryptography) ವಿಧಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

=== ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ===
ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿರ್ಧಾರದಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಮಾದರಿ ರಚನೆ, ಅಪಾಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಪತ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಅನೇಲಿಂಗ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಕರಣೆಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಾಭದ ಮಿತಿಗಳು ===
ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಹಂತವನ್ನು &quot;ಕ್ರಾಸ್‌ಓವರ್ ಬಿಂದು&quot; (crossover point) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ವೇಗವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಬಂದಾಗ ಈ ಬಿಂದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಗೂಗಲ್‌ನ 2019ರ &quot;ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ&quot; ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು 2022ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮವಿಧಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗವು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತು; ಹೀಗಾಗಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಲಾಭ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ, ಮುಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಗುರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt;

== ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ==
* '''ಡಿಕೋಹರೆನ್ಸ್ (ಶಬ್ದ):''' ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಂಪನ, ತಾಪಮಾನದ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಶಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಸರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಈ ಸಂವಹನವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಬಹುದಷ್ಟೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IBM&quot;/&gt;
* '''ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತ ಗೇಟ್‌ಗಳು:''' ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗೇಟ್‌ಗಳು ಬಹಳ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು ಬೇಗ ಮಾಹಿತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;
* '''ದೋಷ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು:''' ಹಲವು ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ದೋಷಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಒಂದು ''ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್'' (logical qubit) ರೂಪಿಸುವುದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ದೋಷ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆ.&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;/&gt; 2023ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗೆ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;
* '''NISQ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು:''' ಸಂಪೂರ್ಣ ದೋಷ-ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುವವರೆಗೆ, ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಬ್ದಯುಕ್ತ (ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ) ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳುಳ್ಳ ''NISQ'' (noisy intermediate-scale quantum) ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt;

== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ==

=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ ===
ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 2023ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 19ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ (National Quantum Mission) ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. 2023–24ರಿಂದ 2030–31ರ ಅವಧಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ₹6,003.65 ಕೋಟಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DST) ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NQM-PIB&quot;/&gt;

ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವಾಹಕ ಮತ್ತು ಫೋಟಾನಿಕ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 50ರಿಂದ 1,000 ಭೌತಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯಮ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮಿಷನ್‌ನ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಭಾರತದೊಳಗೆ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ, ನಗರಗಳ ನಡುವೆ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ವಿತರಣೆ, ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಮೀಟರ್‌ಗಳು, ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಇದರ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;

2024ರಲ್ಲಿ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (Thematic Hubs) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (IISc), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ IIT ಮದ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ (C-DOT), ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ IIT ಬಾಂಬೆ, ಹಾಗೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ IIT ದೆಹಲಿ.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TQI-THubs&quot;/&gt; ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳು.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt; 17 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 2 ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ 43 ಸಂಸ್ಥೆಗಳ 152 ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಮಿಷನ್ 17 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;/&gt;

=== ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ===
ಮುಂಬೈನ ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (TIFR) ಆರ್. ವಿಜಯರಾಘವನ್ ಅವರ ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;/&gt; ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (DRDO) ಅನುದಾನದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆರು-ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಅತಿವಾಹಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;TQI-TIFR&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Outlook&quot;/&gt;

2024ರ ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ IISc ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IISER) I-Hub ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಬಂಧಿತ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ IIT ರೂರ್ಕಿ ಮತ್ತು IIT ಗುವಾಹಟಿ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತಟಸ್ಥ ಪರಮಾಣು ಆಧಾರಿತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. IIT ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು IISER ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಅರೆವಾಹಕ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಪಿನ್ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ORF&quot;/&gt; ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (RRI) ಊರ್ಬಸಿ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಫೋಟಾನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;/&gt; ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಿಷನ್‌ನ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;/&gt;

=== QpiAI-Indus ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ ===
2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು (ವಿಶ್ವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ದಿನ) ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ QpiAI, 25 ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ QpiAI-Indus ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಎಂಟು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ QpiAI ಒಂದು.&lt;ref name=&quot;DST-QpiAI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;/&gt; ಅತಿವಾಹಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು, ಕ್ವಾಂಟಮ್-HPC ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (full-stack) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ವೇದಿಕೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DH&quot;/&gt; ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 128 NISQ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 2030ರೊಳಗೆ 100 ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;DH&quot;/&gt; (NISQ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಕ್ಯೂಬಿಟ್‌ಗಳ ವಿವರಣೆಗೆ [[#ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು]] ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ.)

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ===
''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ವಿತರಣೆ'' (Quantum Key Distribution, QKD) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನ. ಇದರ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ತಮಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ರಹಸ್ಯ ಕೀಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗೂಢಲಿಪೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;/&gt;

2022ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ DRDO ಮತ್ತು IIT ದೆಹಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಜಂಟಿ ತಂಡ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್ ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯಾಚಲದ ನಡುವೆ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ QKD ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ದರ್ಜೆಯ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;PIB-QKD&quot;/&gt; ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ 10 kHz ವರೆಗಿನ ಶೋಧಿತ ಕೀ ದರ (sifted key rate) ದಾಖಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;/&gt;

2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 8ರಂದು ನಡೆದ DST ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 1,000 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ಜಾಲವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 2,000 ಕಿ.ಮೀ. ತಲುಪುವ ಗುರಿಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಇದು.&lt;ref name=&quot;Excelsior&quot;/&gt; ಮಿಷನ್‌ನ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ QNu Labs ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;OpenGov&quot;/&gt;

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ಕ್ವಾಂಟಮ್]]
* [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ORF&quot;&gt;Prateek Tripathi. &quot;[https://www.orfonline.org/research/quantum-computing-current-scenario-and-future-prospects Quantum Computing: Current Scenario and Future Prospects]&quot;. ''ORF Issue Brief No. 713''. Observer Research Foundation. 27 ಮೇ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;IBM&quot;&gt;&quot;[https://www.ibm.com/topics/quantum-computing What is quantum computing?]&quot;. IBM. 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Benioff1980&quot;&gt;Benioff, Paul (1980). &quot;The computer as a physical system: A microscopic quantum mechanical Hamiltonian model of computers as represented by Turing machines&quot;. ''Journal of Statistical Physics'' '''22''' (5): 563–591. [https://doi.org/10.1007/BF01011339 doi:10.1007/BF01011339]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;&gt;Edd Gent. &quot;[https://www.livescience.com/technology/computing/history-of-quantum-computing-key-moments-that-shaped-the-future-of-computing History of quantum computing: 12 key moments that shaped the future of computers]&quot;. Live Science. 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Preskill&quot;&gt;John Preskill. &quot;[https://arxiv.org/pdf/2106.10522 Quantum computing 40 years later]&quot;. arXiv. 2021. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Feynman1982&quot;&gt;Feynman, Richard P. (1982). &quot;Simulating Physics with Computers&quot;. ''International Journal of Theoretical Physics'' '''21''' (6–7): 467–488. [https://doi.org/10.1007/BF02650179 doi:10.1007/BF02650179]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Deutsch1985&quot;&gt;Deutsch, David (1985). &quot;Quantum theory, the Church–Turing principle and the universal quantum computer&quot;. ''Proceedings of the Royal Society A'' '''400''' (1818): 97–117. [https://doi.org/10.1098/rspa.1985.0070 doi:10.1098/rspa.1985.0070]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Shor1994&quot;&gt;Shor, Peter W. (1994). &quot;Algorithms for quantum computation: discrete logarithms and factoring&quot;. ''Proceedings of the 35th Annual Symposium on Foundations of Computer Science'': 124–134. [https://doi.org/10.1109/SFCS.1994.365700 doi:10.1109/SFCS.1994.365700]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Grover1996&quot;&gt;Grover, Lov K. (1996). &quot;A fast quantum mechanical algorithm for database search&quot;. ''Proceedings of the 28th Annual ACM Symposium on Theory of Computing'': 212–219. [https://doi.org/10.1145/237814.237866 doi:10.1145/237814.237866]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-PSA&quot;&gt;&quot;[https://psa.gov.in/national-quantum-mission National Quantum Mission]&quot;. Office of the Principal Scientific Adviser, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-PIB&quot;&gt;&quot;[https://pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=1917888 Cabinet approves National Quantum Mission to scale-up scientific &amp; industrial R&amp;D for quantum technologies]&quot;. Press Information Bureau, Government of India. 19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;NQM-THubs&quot;&gt;&quot;[https://dst.gov.in/nqm-landmark-t-hubs-announced-lead-indias-quantum-revolution NQM Landmark: T-Hubs announced to Lead India's Quantum Revolution]&quot;. Department of Science and Technology, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-THubs&quot;&gt;&quot;[https://thequantuminsider.com/2024/10/02/indias-national-quantum-mission-launches-four-thematic-hubs-to-encourage-development-in-quantum-technology-and-innovation/ India's National Quantum Mission Launches Four Thematic Hubs to Encourage Development in Quantum Technology and Innovation]&quot;. The Quantum Insider. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PhysicsNews&quot;&gt;R. Vijayaraghavan. &quot;[https://www.tifr.res.in/~ipa1970/news/V52-4/Vol52-4-A3.pdf Quantum Computing in India]&quot;. ''Physics News, Vol. 52(4)''. Indian Physics Association. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-TIFR&quot;&gt;Cierra Choucair. &quot;[https://thequantuminsider.com/2025/04/08/ghost-of-the-machine-indias-quantum-ambitions-confront-hardware-limits-lead-physicist-persists/ Ghost of the Machine: India's Quantum Ambitions Confront Hardware Limits, Lead Physicist Persists]&quot;. The Quantum Insider. 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Outlook&quot;&gt;&quot;[https://www.outlookbusiness.com/news/building-indias-first-quantum-computer-a-foreign-returned-physicist-battles-the-bureaucracy Building India's First Quantum Computer, a Foreign-Returned Physicist Battles the Bureaucracy]&quot;. Outlook Business. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DST-QpiAI&quot;&gt;&quot;[https://dst.gov.in/startup-selected-under-nqm-launches-one-indias-most-powerful-quantum-computers Startup selected under NQM launches one of India's most powerful quantum computers]&quot;. Department of Science and Technology, Government of India. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;TQI-QpiAI&quot;&gt;Cierra Choucair. &quot;[https://thequantuminsider.com/2025/04/15/qpiai-launches-25-qubit-superconducting-system-under-indias-national-quantum-mission/ QpiAI Launches 25-Qubit Superconducting System Under India's National Quantum Mission]&quot;. The Quantum Insider. 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;DH&quot;&gt;Shantanu Hornad. &quot;[https://www.deccanherald.com/amp/story/india%2Fkarnataka%2Fbengaluru%2Ftwo-bengaluru-startups-release-powerful-tech-platforms-on-world-quantum-day-3495582 Two Bengaluru startups release powerful tech platforms on World Quantum Day]&quot;. Deccan Herald. 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;BS-QKD&quot;&gt;&quot;[https://business-standard.com/amp/article/current-affairs/drdo-successfully-tests-quantum-key-distribution-tech-between-2-cities-122022301259_1.html DRDO successfully tests Quantum Key Distribution tech between 2 cities]&quot;. Business Standard. 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;PIB-QKD&quot;&gt;&quot;[https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1800648 DRDO and IIT Delhi Scientists demonstrate Quantum Key Distribution between two cities 100 kilometres apart]&quot;. Press Information Bureau, Ministry of Defence, Government of India. 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Excelsior&quot;&gt;&quot;[https://www.dailyexcelsior.com/?p=2190506 'National Quantum Mission' achieves 1,000 km secure communication milestone within 3 years: Dr Jitendra]&quot;. Daily Excelsior. 8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;OpenGov&quot;&gt;&quot;[https://opengovasia.com/india-secure-quantum-communication-and-next-gen-satellite-connectivity/ India: Secure Quantum Communication and Next-Gen Satellite Connectivity]&quot;. OpenGov Asia. ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ: 1 ನವೆಂಬರ್ 2026.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [https://dst.gov.in/national-quantum-mission-nqm ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್] — ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: &quot;[http://plato.stanford.edu/entries/qt-quantcomp/ Quantum Computing]&quot; by Amit Hagar.
* [http://arxiv.org/pdf/1310.1339.pdf Quantum Annealing and Computation: A Brief Documentary Note], A. Ghosh and S. Mukherjee
* [http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html Maryland University Laboratory for Physical Sciences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205184050/http://www.lps.umd.edu/Quantum%20Computing%20Group/QuantumComputingIndex.html |date=2019-02-05 }}: conducts researches for the quantum computer-based project led by the NSA, named 'Penetrating Hard Target'.
* [http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory Visualized history of quantum computing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150111213722/http://arnetminer.org/event/quantumComputingHistory |date=2015-01-11 }}
* [http://arxiv.org/pdf/0801.2193.pdf Quantum Annealing and Analog Quantum Computation by Arnab Das and BK Chakrabarti ]
* {{springer|title=Quantum computation, theory of|id=p/q130020}}
* [https://www.octimine.com/patents-of-quantum-computing-companies/ Patenting in the field of quantum computing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200204171116/https://www.octimine.com/patents-of-quantum-computing-companies/ |date=2020-02-04 }}

;Lectures
* [https://www.youtube.com/playlist?list=PL1826E60FD05B44E4 Quantum computing for the determined] – 22 video lectures by [[Michael Nielsen]]
* [http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm Video Lectures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210151240/http://www.quiprocone.org/Protected/DD_lectures.htm |date=2010-02-10 }} by [[David Deutsch]]
* [https://web.archive.org/web/20160303183533/http://www.quantware.ups-tlse.fr/IHP2006/ Lectures at the Institut Henri Poincaré (slides and videos)]
* [http://nanohub.org/resources/4778 Online lecture on An Introduction to Quantum Computing, Edward Gerjuoy (2008)]
* {{YouTube|dWcT_qrBN_w|Quantum Computing research by Mikko Möttönen at Aalto University (video)}}
{{ಚುಟುಕು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ]]</text>
      <sha1>huxt3w7qeqkysfygc6iuq1o4tpim9zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52454</id>
    <revision>
      <id>1435454</id>
      <parentid>1431507</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36353" sha1="o5twukkk96jxjpw4nqwtm6dniyerh16" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>o5twukkk96jxjpw4nqwtm6dniyerh16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435455</id>
      <parentid>1435454</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36357" sha1="1pjjhvmjmw30cf5436t1s4wn0szvf1p" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>1pjjhvmjmw30cf5436t1s4wn0szvf1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435456</id>
      <parentid>1435455</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36361" sha1="0xwzmdvyaywt2kb4y6xydwlsfap5van" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>0xwzmdvyaywt2kb4y6xydwlsfap5van</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435457</id>
      <parentid>1435456</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36365" sha1="b23t67xtgoid88v7n62x5qt6mvewkzl" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>b23t67xtgoid88v7n62x5qt6mvewkzl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435458</id>
      <parentid>1435457</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:31:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36369" sha1="rv5fwevva03bj5juv9q7zhlh8c6fqcr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ '[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>rv5fwevva03bj5juv9q7zhlh8c6fqcr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435459</id>
      <parentid>1435458</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36373" sha1="2b1c04xo31yva2ak11a4guyavqgvpe3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ '[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>2b1c04xo31yva2ak11a4guyavqgvpe3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435460</id>
      <parentid>1435459</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36402" sha1="s39qkkv0z7zdhdg7iirntu3milwkiob" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ '[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯ]] ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>s39qkkv0z7zdhdg7iirntu3milwkiob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435461</id>
      <parentid>1435460</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36441" sha1="42ih48amhnmnxp4uhnrvrkovf10tb1n" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್
| image       =
| alt         = 
| caption     = ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ 
| birth_name  = ಮೀರಾ
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|೧೯೪೯|MM|DD}} or {{೧೯೪೯ and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place = ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education = ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ 
| alma_mater = ಮದ್ರಾಸ್ ಐ.ಐ.ಟಿ. ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ; (೧೯೭೦), ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಉಡುಪಿ.
| other_names = 
| spouse      = [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] 
| occupation  = ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ೨೦೧೪ ರ '[[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ'
(೨ ಲಕ್ಷ, ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ)
| known_for   = ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ, ದಣಿವರಿಯದ ಸಂಶೋಧಕಿ. 'Hands on Physics Program' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ.
| website     = {{URL|http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/}}
}}

[[File:Meera Chandrasekhar The best teacher awardee(2014).jpg|thumb|right|300px|ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಕಮಿಟಿಗೆ ಛೇರ್ ಆಗಿರುವ ಮೈಖೇಲ್ ಥಾಂಸನ್, ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.,ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ವರ್ಷ ೨೦೧೩ ರ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ರವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
''''ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್'''', [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸಂಜಾತೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಾ.ಮೀರಾ,'೨೦೧೪ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ಸ್ ಮಹಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರೆವಾಹಕದ ಧ್ಯುತಿ ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ, (optical spectroscopy of semiconductors), ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅಧಿವಾಹಕಗಳು,(super conductors under pressure) ಅನುವರ್ತಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್,(Conjugated polymers), ಧೃವೀಕರಣ,(polarization) ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಮೀರಾ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದುವರೆಗೆ ೯೫ 'ರೆವ್ಯೂ ಲೇಖನ'ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್,'ಹಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಸ್' ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಥರದ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ/ಯಿನಿ ಯರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿ, ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿರುಚಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ.ಮೀರಾ ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ೫೦ ಸಾವಿರ [[ಡಾಲರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಶ್ರೇಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಗೆ [[ಅಮೆರಿಕಾ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಪಾರಿತೋಷವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮೀರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ  ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೫೦ ಸಾವಿರ ಡಾಲರ್ ಹಣವೂ ದೊರೆಯಲಿದೆ. 'ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ' ೨೦೧೫ ರ ಸೆಮೆಸ್ಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;http://www.udayavanienglish.com/news/421779L14-Meera-Chandrasekhar-wins-Robert-Foster-Cherry-Award.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಜನನ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಮೀರಾರವರ ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ 'ಮೇಜರ್ ಚಂದ್ರಪಾಲ್', ಹಾಗೂ 'ಕುಸುಮಾ ಚಂದ್ರಪಾಲ'ರ ಮೊದಲನೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ]] [[ಉಡುಪಿ]]ಯ 'ಕುಂಜಿಬೆಟ್ಟು ಬಡಾವಣೆ'ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |title='Kunjibettu,' Udupi District, Karnataka Pincode 576102 |access-date=2015-02-23 |archive-date=2015-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421092247/http://xombom.com/pincode/kunjibettu-udupi-pincode/81676/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮೀರಾಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೋದರ, ಇದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿ ಕುಸುಮಾ ಸಂದ್ರಪಾಲ್ ಒಬ್ಬ ಸದ್ಗೃಹಸ್ತೆ. ಮೀರಾರವರ ಅಜ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕಿ. ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಮೀರಾರವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಆಯಿತು. ಮೀರಾರವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗೀ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೊಂದರಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರಾಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.
==ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕ==
೨೯೬೦-೭೦ ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಗತಾನೆ (ಎಸ್.ಎಂ.ಇ) ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೌನ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲೂ  ಕೆಲವೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ೧೦೦/೩ ರಸ್ಟು ಮಾತ್ರ. ಮೀರಾ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಸಂಶೋಧಕಿಯಾಗಿದ್ದ ಮೀರಾ, ತಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ನ್ನು ಹುಡುಕ ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಹಿಳಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ 'ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಲ್ಲಾಕ್' ಎಂಬ ಥೀಸಿಸ್ ಅಡ್ವೈಸರ್ ಸಿಕ್ಕರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಧನಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಯಾವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದವರು. ಮೀರಾ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಯ ನಂತರ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಓದಿ'ಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿ ಟ್ಯೂಟ್ ಗೆ ಸೇರಿದರು.  ಆಗ ಮೀರಾರವರ ಪತಿ, ಡಾ.ಚಂದ್ರಶೇಖ ರ್ಅಮೆರಿಕದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೂರಿ'ಯಲ್ಲಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-11 |archive-date=2014-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140122185212/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=213588 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಜೊತೆ ಮೀರಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್, ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ದುಡಿದರು. ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಎಂದು ನೇಮಕಾತಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 'ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್' ಆದರು. ೧೯೮೬ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು, ೧೯೮೮ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ನಿಯುಕ್ತರಾದರು. ಮಿರಾರವರಿಗೆ  ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು  ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲೂ ೧ ವರ್ಷ ಟೀಚಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಆಗಿ ದುಡಿದರು. ಸೈನ್ಸ್ ಮಾತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯ ಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಾರ್ಡ್' ಬಂತು. ಮೀರಾರವರ ಆದ್ಯತೆ, ಕೆ-೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುವ ಆಶೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಕ್ಕಿ  ಲಿದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್' ಜೊತೆ ಸೇರಿ, [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯ]] ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್  ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-28 |archive-date=2013-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131129213058/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳು==
* ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥೆಮೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಉಡುಪಿಯ ಎಮ್.ಜಿ.ಎಮ್. ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೬೮ (ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ)
* ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐ ಐ ಟಿ ಯಿಂದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨ ವರ್ಷದ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೭೬.ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿಗೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯ : “The Effects of Uniaxial Stress on the Electroreflectance Spectrum of Ge and GaAs,” 
* ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಟುಟ್ಗರ್ಟ್ ನ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರ್ಲ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಸ್ತರಾಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಂಗಾರ ಪದಕಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಎಂಬ ಯುವಕನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಚಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆದು ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.  ೧೯೭೮ ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿ, [[ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜೊತೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ೧೯೯೮. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮೇಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಗಮನಾರ್ಗ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ
* ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೀರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿದರು.
* ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.
* ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಐಐಟಿಯ ಅತಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://alumni.iitm.ac.in/daa/list.php?yr=2002&lt;/ref&gt;
* ೨೦೦೬ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
==೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ==
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವತಿಯಿಂದ ಬೇಲರ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗೆ ೨೦೧೩ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಭೆಟ್ಟಿನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಬೇಲರ್ ಫೈನಲ್ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯ ಚೆರ್ರಿ ಫನಲಿಸ್ಟ್ ಲೆಕ್ಚರ್ ಕೊಡಲು, “Blind to Polarization: What Humans Cannot See.” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಚರ್ ತುಂಬಿದ ಆಹ್ವಾನಿತ ಸಭಿಕರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲರ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾಫ್ ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತ, ಸಮಯೋಚಿತವಾಗಿ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್ ಗಳ ಬಳಕೆಮಾಡಿ (೩ಡಿ ಮೂವಿ ತಂತ್ರ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳು ಮೊದಲಾದ) ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶ್ರೋತೃವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಭಾಷಣದಿಂದ ಸ್ತಬ್ದರನ್ನಾಗಿಸಿದರು.

ವರ್ಷ ೨೦೧೪ ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ [[ಡಾ. ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]], ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕಿರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಾವು ನಡೆದುಬಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿರುವುದನ್ನು 'ಎಲಿಜಬೆತ್ ಡೇವಿಸ್' ಐಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ವೈಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ೨೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ನಿಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಡಾ.ಮೀರಾರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ==
ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ಕಾಲರ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವರ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿ, ಮೀರಾ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರತಿಯೋಗಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩ ಜನ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. '''ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಕಂಡಂತಿವೆ :'''
* ಜಾನ್ ಬ್ರೆಟನ್ ಕಾನ್ನಿ,, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,
* ಮೈಖೆಲ್ ಕೆ ಸಲೇಮಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಎಮಿರಿಟಿಅಸ್ ಆಫ್ ಎಕೊನಾಮಿಕ್ಸ್ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್,
* ಡಾ. ಮೀರಾ, ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋನೊಮಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಮಿಸ್ಸೌರಿ ವಿಶ್ವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫಿಸಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ಸ್ ಟೀಚಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್,
ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಹೆಸರಾಂತ ನುರಿತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಡಾ.ಮೀರಾಚಂದ್ರಶೇಖರ್ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-03-20 |archive-date=2014-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312103930/http://news.missouri.edu/2014/we-are-fierce/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರವರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪೂರ್ಣ ವಿಶಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಹಾಗೂ  ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರೂ ಮುಕ್ತ ಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ೬೦೦ ಜನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಆದರ ಹರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀರಾರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾರವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.[http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}
==ಬೆಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಐತಿಹ್ಯ ==
ಬೇಲಾರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಚೆರ್ರಿಯವರು ೧೯೨೯ ಎ ಬಿ ಪದವಿ ಹಾಸಿಲ್ ಮಾಡಿದರು.  ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಬೆಲರ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೆ ಭರ್ತಿಯಾದರು ಮಾರನೆಯ ವರ್ಷವೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಾರ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಗುರುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಬಲು ಪ್ರಿಯರಾದರು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ  ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಂದ ಸುಂದರ ವರ್ಷಗಳವು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತಸ ತಂದಿತು ಆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಚೆರ್ರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೋಧಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಂದ ಬೇಲರ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಛಾತ್ರರಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಇನಾಗ್ಯುರಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಅದು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಜರುಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇಲಾರ್ ಒಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಾಸಗಿ  ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೫ ಸಾವಿರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟೀಯಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವಿಪುಲವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೋಧಕವರ್ಗ ಬಹಳ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-01-30 |archive-date=2014-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತೆ==
===ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಬಳಕೆ===
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ, ಹಾಗೂ ಹಲವು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಖಾಧ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೀರಾ ಮತ್ತು ಗೆಳತಿಯರು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸಹೊಸ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಲಭ್ದವಿವೆ.

===ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಲವು ವಿಸ್ಮಯಗಳನ್ನು ಸೈಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವಿಕೆ===
ಈ ಕಲಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ತರಗತಿಗಳು ಎಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epic.physics.missouri.edu/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412072023/http://epic.physics.missouri.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಭರತನಾಟ್ಯದ ರಂಗಪ್ರವೇಶ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಿಕೆ===
ಭರತನಾಟ್ಯದ [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }}] ಕಲಿಕೆಯ ಬಳಿಕ, 'ಅರಂಗೆಟ್ರಂ', 'ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಸಿದ್ಧತೆ'ಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಭರತನಾಟ್ಯ]], ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ/ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.
===ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತೆ===
ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಟ್ಟೆಬರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಉಡುಗೆಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |title=ಎರಡು ದಶಕಗಳ ತರಹಾವರಿ ಕ್ವಿಲ್ಟ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಅನುಭವ |access-date=2014-02-18 |archive-date=2015-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150628003621/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/quilts.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
===ಕೊಲಂಬಿಯ ನಗರದ ಶಾಂತಿಮಂದಿರ===
&lt;ref&gt;[https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF_%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%95%E0%B3%8A%E0%B2%B2%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%A6,_%E0%B2%B6%E0%B2%BE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು]&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕದ ಮಿಸ್ಸೂರಿ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಂತಿ ಮಂದಿರ್ ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಎಚ್.ಆರ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮತ್ತು ಡಾ.ಮೀರಾ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಂಪತಿಗಳು, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university ಬೇಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122200341/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-01-18/news/46324990_1_teaching-award-physics-baylor-university |date=2014-01-22 }}
* [http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ Prof. Meera Chandrasekhar wins the Robert Foster Cherry Award for Great Teaching] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140404050702/http://physics.missouri.edu/meera-chandrasekhar-wins-cherryaward/ |date=2014-04-04 }} 
*  http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122034208/http://ap24x7news.com/te/1401/indian-american-meera-chandrasekhar-wins-us-great--19632.php |date=2014-01-22 }} telugu 
*  http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128040506/http://education.oneindia.in/news/indian-american-wins-us-great-teaching-award-008661.html |date=2014-01-28 }}
* [http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html 'Planning a Bharata Natyam Arangetram' 'ಭರತನಾಟ್ಯಕಲಿಕೆಯ ತರುವಾಯ,ರಂಗಮಂಚ ಪ್ರವೇಶ'(ಅರಂಗೆಟ್ರಮ್)ಸಿದ್ಧತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819144051/http://web.missouri.edu/~chandrasekharm/arangetram.html |date=2010-08-19 }} 
* [http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html 'Making Strides,'An Interview with Dr.Meera Chandrasekhar', January, 2000, http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304105025/http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html |date=2016-03-04 }}  
*  http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170415063914/http://syndicatemizzou.org/articles/show/45 |date=2017-04-15 }}
*  http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227080345/http://www.baylor.edu/cherry_awards/index.php?id=8291 |date=2014-02-27 }}
*  http://syndicatemizzou.org/media/278{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}  
*  http://ehrweb.aaas.org/mge/Archives/4/Chandrasekhar.html{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html 'ಉಡುಪಿಯ ಮೀರಾ, ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಾಶಿಕ್ಷಕಿ', ಗಲ್ಫ್ ಕನ್ನಡಿಗ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆ,ಜನವರಿ,೧೯,೨೦೧೪] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140811113636/http://gulfkannadiga.com/news/karavali/153861.html |date=2014-08-11 }}
* [https://mizzoumag.missouri.edu/2014/08/putting-physics-first/ Putting Physics First,'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ']
* [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/45681572.cms '೨೦೧೪ ಹಿನ್ನೋಟ: ೨೦೧೪ ಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ಕೊಟ್ಟ ೧೫ ಮಂದಿ'ವಿಜಯ ಕಾರ್ನಾಟಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್,೩೦,೨೦೧೪]
* [http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046  Compiled/partly written by Melvin Durai, March 2014, 'Khabar','your passport to the Indian-American Community'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304201316/http://www.khabar.com/magazine/chaitime/quota_of_quotes_2046 |date=2016-03-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20161207132448/http://www.columbiamissourian.com/news/higher_education/mu-professors-develop-app-to-help-teach-ninth-graders-physics/article_93e3a1a4-571d-11e5-9b76-3f243a98bbfd.html  MISSOURIAN. MU professors develop app to help teach ninth-graders physics, YUAN YUAN, Sep 14, 2015] 
* [https://web.archive.org/web/20191210014102/https://www.kmzu.com/physics-now-mandatory-in-some-freshman-classrooms/ Physics now mandatory in some Freshman classrooms, Ashley johnson, Sept,15,2015]
* [https://web.archive.org/web/20151206190000/http://www.voxmagazine.com/2015/12/a-conversation-with-meera-chandrasekhar/ A conversation with Meera Chandrasekhar This MU physics professor is bringing technology, gender balance and understanding to science education VOX magazine: BY ARTHUR COOK BREMER, DECEMBER 3,2015]

==ಉಲ್ಲೇಖನ==
{{reflist}}

* 
* 
* 
*

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಬೇಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸುವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಬರ್ಟ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>42ih48amhnmnxp4uhnrvrkovf10tb1n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53406</id>
    <revision>
      <id>1435383</id>
      <parentid>1371974</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24072" sha1="bhujui26zovah4mk0he5rrcy8bwfx14" xml:space="preserve">[[File:Thomas Bodley.jpg|thumb|200px|[[Thomas Bodley]] founded the [[Bodleian Library]] in 1602 as an early public library.]]
[[ಚಿತ್ರ:Melk_-_Abbey_-_Library.jpg|thumb|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ]]
[[File:13-11-02-olb-by-RalfR-03.jpg|thumb|Science library of Upper Lusatia in Görlitz, Germany]]
[[File:Ancientlibraryalex.jpg|thumb|Artistic rendering of the [[Library of Alexandria]], based on some archaeological evidence]]
[[File:Ephesus Celsus Library Façade.jpg|thumb|left|Remains of the [[Library of Celsus]] at Ephesus]]
[[File:Bibl. Malatestiana 3.jpg|thumb|[[Malatestiana Library]] of [[Cesena]], the first [[Europe]]an civic library&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stradavinisaporifc.it/cesena.asp |title=Stradavinisaporifc.it |publisher=Stradavinisaporifc.it |accessdate=7 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091221210346/http://www.stradavinisaporifc.it/cesena.asp |archive-date=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Linen Hall Library, 1888.jpg|thumb|The [[Linen Hall Library]] in Belfast was an 18th-century [[subscription library]]. Pictured in 1888, shortly before its demolition.]]


'''ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://eprints.uni-mysore.ac.in/18259/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2018-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180823054558/http://eprints.uni-mysore.ac.in/18259/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅರಿವಿನ ಜ್ಞಾನದೀವಿಗೆಗಳು. ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದಲು ಬರುವವರಿಗೆ, ಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಹೊಳಹನ್ನು ನೀಡುವ ಅಕ್ಷಯ ಭಂಡಾರಗಳಾಗಿವೇ. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬತ್ತಿಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಾಣಾಲಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಗ್ರಂಥಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುವು. ನಾವು ಬೇಕಾದಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಓದಿ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯಬಹುದು.

==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ, ತಾಳೇಗರಿ, ಚರ್ಮಪಟ್ಟಿ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಬರೋಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಬರೋಡ ಮಹಾರಾಜರಾದ ಸಯ್ಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್‍ವಾಡ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. 
* ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿನ  ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾದ ಬೋರ್ಡೆನ್, ವಿಲಿಯಂ, ಅಲಾನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಡಿಕೆನ್ಸನ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋದಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಜ್ಞಾನದಾನದ ಕೇಂದ್ರಗಳು. 
* ಓದಲು ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎರವಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದು ಓದಲು ಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಷಯಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ                                                                                        
*                                                                 '''ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ'''
** '''ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೌನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಅನೇಕ ಓದುಗರು ಅಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಒಬ್ಬರ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.'''
** '''ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು'''
** '''ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಎಂದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಕಲಿಸಬಹುದು. ವೃತ್ತಿಪರ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಎಂದರೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು.'''

==ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ವಿಧಗಳು==
ವಿಶ್ವದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಆರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೇಂದರೆ-
# ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2019-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715224701/https://vijaykarnataka.indiatimes.com/topics/%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;: ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಲೇಖಕರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಓದುಗರಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
# ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/parichaya.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2017-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118222101/http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/parichaya.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/granthalayagalu.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-21 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205021942/http://www.karnatakapubliclibrary.gov.in/granthalayagalu.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;: ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೆರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
# ಸಂಚಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ದೂರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಸಂಚಾರಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ಇದರ ಜನಕ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ, ತಂಜಾವೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮನ್ನಾಗುಡಿಯ ಎನ್,ವಿ.ಕನಗಸಭೈಪಿಳ್ಳೆ.
# ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಓದುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡುವು.
# ಖಾಸಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು : ಸಮಾಜದ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಹೃದಯ ಓದುಗರು ತೆರೆದವುಗಳಾಗಿವೆ.
# ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2012/07/06/129447.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; : ಇದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯುಗ. ಇಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವುಗಳೆಂದರೆ-
* mopac- ಇದು ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಓದುಗನಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಕ್ಷಣ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
* kiosk- ಇದು ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರ್ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
* opac- ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
* etdp- ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ೨೧೮೫ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೊಡ್ ಮಾಡಬಹುದು.
* ir- ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮಾಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧,೧೦,೧೦೦ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಸಂಶೋಧಕರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢಿಕರಿಸಿ ಇಡಬಹುದು.
ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಕೃತಿಗಳೇ ಓದುಗರಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು.
# ಗ್ರಂಥಗಳ ಸ್ಥಾನ ಪಲ್ಲಟ-ಸ್ವಾರ್ಥ ಮನೋಭಾವದ ಓದುಗರು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಂದ ಕಾದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರ.
# ಗ್ರಂಥಗಳ ಒಳಭಾಗಗಳ ಕಳವು- ಓದುಗರ ಕೆಟ್ಟ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಎಷ್ಟೋ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಹಾಳೆಗಳೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
# ಪಡೆದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸದೇ ಇರುವುದು-ತಾವು ಓದಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದೆ ಇರುವುದು.ಅವು ಒಂದೊಂದೇ ಪ್ರತಿಗಳಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಕಷ್ಟ.

===ಏನಿದು ಕೃತಿಚೌರ್ಯ?===
* ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಲಘು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆರೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೊಬ್ಬರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮದೇ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸುವುದು. ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಅಥವಾ ನಕಲು ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ. ಇದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ದುರ್ನಡತೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ದುರ್ನಡತೆಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಇಂತಹ ಕೃತಿಚೌರ್ಯದಿಂದ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಾವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ಬರಹವು word, Html, Pdf, Xml, Corel Word Perfect, Rich text format, Abode postscript, plain text-tax ಮೊದಲಾದ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 
* ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಗ್ರಾಫ್ಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು, ಫೋಟೋಗಳನ್ನು, ವಾಟರ್‍ಮಾರ್ಕ್‍ಗಳು, ಲೈಟ್‍ಕಲರಿಂಗ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದತ್ತಾಂಶಮೂಲಗಳನ್ನು, ಗಣಕಜಾಲಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ನಕಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪತ್ತೇ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುತ್ತವೆ.

==ಪುಸ್ತಕ/ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ==
* ಕೆಲವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ಕೊಳ್ಳಲು ಹಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಓದಬಹುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು  ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ, ಲೇಖಕರಿಗೂ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಲ್ಲದೇ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. 
* ಸರಕಾರದವರು ಜನರ ಜ್ಞಾನದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದು.ನಾವು ಎಷ್ಟೇ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಗಿದ್ದರೂ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುವು. 
* ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ನಾವು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು. ಗ್ರಂಥಾಲಯವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೂ ನಮಗೆ ಗ್ರಂಥಗಳೂ ಇರಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯು ಸಮೃದ್ಧ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೂ ನಮಗೆ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುವು.
* ಎಷ್ಟೋ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಚನಾಭಿರುಚಿಯು ಬೆಳೆಯಲಾರದು. ವಾಚನಾಭಿರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಜ್ಞಾನವು ಬೆಳೆಯಲಾರದು.
ಭಂಡಾರಿಗನು ಯಾವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಎಲ್ಲಿರುವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿರಬೇಕು. ಕಾಲೇಜಿನವರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವರು.
* ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಹಳ ವೇಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಕಳೆಯುವರು.ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಸರಸ್ವತಿ]]ಯ ಮಂದಿರಗಳಿದ್ದಂತೆ. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುವು. ನಮಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಬೇಕು.ಮುದ್ರಾಣಾಲಯಗಳ ಶೋಧವಾದಾಗಿನಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರವು ಭರದಿಂದ ಹಬ್ಬುತ್ತಿರುವುದು. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗ್ರಂಥಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುವು.

==ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ==
* ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಚನಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವುದು.ಜನರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು  ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಇವು ಮಹತ್ವದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವವು. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಊರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. 
* ಸಂಚಾರಿ ವಾಚನಾಲಯವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಾಚನಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತರುವುದು. ಈ ರೀತಿ ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಾಚನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಬರಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವುದು. ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮಾನವನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುವು.
*ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ, ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು [[ಮನುಷ್ಯ]]ನಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವವು. ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿರುವುವು. ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
*'''conclusion'''
** '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಓದುಗರಿಗೆ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಇರಬೇಕು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇರಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಆಸಕ್ತ ಓದುಗರಿಗೂ ಇದು ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದರೆ ಮಕ್ಕಳು ಸಾಕ್ಷರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.'''

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು]]</text>
      <sha1>bhujui26zovah4mk0he5rrcy8bwfx14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜೋಗುಳ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55394</id>
    <revision>
      <id>1435430</id>
      <parentid>1348353</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11058" sha1="ji6dof0rnwpiujyrhw0ymk9fqhrslxq" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಹಾಡುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ ಕಂದ
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>ji6dof0rnwpiujyrhw0ymk9fqhrslxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435431</id>
      <parentid>1435430</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11062" sha1="fa8d1dtr1mufjon19qljg6x2y0rygkr" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ ಕಂದ
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>fa8d1dtr1mufjon19qljg6x2y0rygkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435432</id>
      <parentid>1435431</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11066" sha1="1jktq4n5pqx65pvzox41e4d1zxt1syc" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹಾಲು [[ಕುಡಿ]]ಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ ಕಂದ
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>1jktq4n5pqx65pvzox41e4d1zxt1syc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435433</id>
      <parentid>1435432</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11066" sha1="bnwol2x6tv2vg45cmnnifiq2ah3u9hg" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>bnwol2x6tv2vg45cmnnifiq2ah3u9hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435434</id>
      <parentid>1435433</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11070" sha1="9exq1r72k47ji76ugpb2plhsmw2f8mn" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, [[ಹಾಲು]] ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ ಆನಂದ||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>9exq1r72k47ji76ugpb2plhsmw2f8mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435435</id>
      <parentid>1435434</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು */</comment>
      <origin>1435435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11074" sha1="iuv29q1wctttkc3jhorcxakdjuq5gfy" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, [[ಹಾಲು]] ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ ಅಂದ
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ [[ಆನಂದ]]||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>iuv29q1wctttkc3jhorcxakdjuq5gfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435436</id>
      <parentid>1435435</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು */</comment>
      <origin>1435436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11078" sha1="dlzlz0mn05p4bgxndhskg3s1mt0am9o" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, [[ಹಾಲು]] ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ [[ಅಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ [[ಆನಂದ]]||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>dlzlz0mn05p4bgxndhskg3s1mt0am9o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435437</id>
      <parentid>1435436</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು */</comment>
      <origin>1435437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11082" sha1="bu8ojf4ntsttx6u9iaxfpm0lpwxashm" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, [[ಹಾಲು]] ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ [[ಅಂದ]]
ಜೋ ಜೋ [[ಗೆಜ್ಜೆ]]ಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ [[ಆನಂದ]]||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.ಹಸು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>bu8ojf4ntsttx6u9iaxfpm0lpwxashm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435438</id>
      <parentid>1435437</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು */</comment>
      <origin>1435438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11086" sha1="s7ju13he0xy9jrhi6htsjzrcu14g8z7" xml:space="preserve">{{Incomplete}}

'''ಜೋಗುಳ''' ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಜೋ ಜೋ ಎಂಬ [[ಪಲ್ಲವಿ]]ಯೊಡನೆ ತೂಗುತ್ತಾ ಹಾಡುವ ಹಾಡು. ಜನಪದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಜೀವನ ಕ್ರಮಗಳು ಅವರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಾವನಾ ತ್ಮಕವಾದುದು, ನವಿರಾದುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಮಗು]]ವಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ್ದು. [[ತಾಯಿ]] ತನ್ನ ಮಗುವನ್ನು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮಲಗಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಜೋಗುಳ, ಲಾಲಿಪದ, ದೂರಿ ಹಾಡು, ತೊಟ್ಟೀಲಹಾಡುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ,ಹಾಸಿಗೆ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲವೆ ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಿ ಮೆದುವಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಾ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಆತ್ಮೀಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೊಟ್ಟಿಲನ್ನು ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂತರು, ದೇವರು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಜೋಗುಳವೆಂದರೆ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ [[ಹಾಡು]]ವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗೀತೆಗಳಾಗಿವೆ.


ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ತಾಯಿ ಮಗುವನ್ನು ತೊಟ್ಟಿಲಲ್ಲೊ ಜೋಳಿಗೆಯಲ್ಲೊ ಮಲಗಿಸಿ ತೂಗುವಾಗ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಿವು. ಇವನ್ನು ಲಾಲಿ ಪದಗಳು ಎನ್ನುವುದೂ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಪದಿ. ರಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾದ್ದು. ವಸ್ತು ಮಗುವಿನ ಅಂದಚಂದ, ಸಂಸಾರದ ಸುಖ, ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಸಂಸಾರದ ಅತಿ ಮಧುರವಾದ ಅನುಭವಗಳನ್ನಿಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯಾದವಳು ನೆನೆದು ಸುಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವಾದರೋ ತಾಯಿಯ ಇಂಪಾದ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅಳುವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, [[ಹಾಲು]] ಕುಡಿಯುವುದನ್ನೂ ಮರೆತು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

==ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿನ ಉಪಮೆ/ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು==
*ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮಗುವಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನಾನಾ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಗುವನ್ನು [[ಸೂರ್ಯ]], [[ಚಂದ್ರ]], [[ನಕ್ಷತ್ರ]], [[ಹೂವು]], ಒಡವೆ, [[ಪಕ್ಷಿ]], [[ಆಕಾಶ]], [[ಭೂಮಿ]]- ಹೀಗೆ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ಆರೋಪಿಸಿ ಮಗುವನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-
&lt;poem&gt;
ಜೋ ಜೋ ಮುದ್ದಿನ ಪುಟಾಣಿ [[ಕಂದ]]
ಜೋ ಜೋ ಲಲ್ಲೆಯ ಮಾತಿನ [[ಅಂದ]]
ಜೋ ಜೋ [[ಗೆಜ್ಜೆ]]ಯ ಝಣಝಣ ಚಂದ
ಜೋ ಜೋ ತಾರಾಕುವರಿ [[ಆನಂದ]]||ಜೋ ಜೋ||

೧.ಅಳುವ ಕಂದನ ತುಟಿಯು ಹವಳದ ಕುಡಿಯಂಗೆ
ಕುಡಿ ಹುಬ್ಬು ಬೆವಿನೆಸಳಂಗ/ಕಣ್ಣೋಟ
ಶಿವನ ಕೈಯಲಗು ಹೊಳೆದಂಗ

೨.ಕೂಸೆಲ್ಲ ಕುಂದಣ ನೆತ್ತೆಲ್ಲ ಜಾವೂಳ
ಕಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಾಡಿ ಬೆವತಾನ/ನನ ಬಾಲ
ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿ ತಗದೇನ

೩.ಹಸರಂಗಿ ತೊಡಸಿದ ಹಾಲ್ಗಡಗ ಇಡಸಿದ
ಹಳ್ಳಕ್ಕೆ ನೀನು ಬರಬೇಡ /ನನ ಕಂದಯ್ಯ
ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ಹಿಂಡು ಬೆದರ್ಯಾವೆ

೪.ಬಾಳಿಹಣ್ಣಿನ ಮಾಟ ಬಾದಾಮಿ ಎಲಿದೋಟ
ಬಾಗಿಲಾಗಾಡು ಮಗನಾಟ/ಕಲಕೇರಿ
ತೇರಿನ ಮಾಟ ಬಲುಮಾಟ

೫.ಕಂದವ್ವ ಅತ್ತರ ತಂದಿದ ಹೊರಿಯಾಕ
ಚಂದಿರನ ನೋಡೊ ನನ ಬಾಲ/ತವರಿನ
ಅಂದಾಲ ನೋಡೊ ಅರಗಿಳಿಯೆ
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ]

೧.ಜೋಜೋ ಕಂದ ಜೋಪುರ ಮಾಳಂದ
ನಾರಿಯ ಕಂದ ರಾಮ ಗೋವಿಂದ ಜೋಜೋ
ಜೋಜೋ ಎನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಜೋಜೋ ಚಿನ್ನಯ್ಯನಿಗೆ
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ
ರುದ್ರಕುಮಾರನಿಗೆ ಜೋಜೋ

೨.ತೊಟ್ಟೀಲದಾಗೋಂದು ತೊಳದ ಮುತ್ತಿನ ಕಂಡೆ
ಹೊಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲಾಗಿ ಮಲಗ್ಯಾನ/ಕಂದೈಗ
ಮುತ್ತಿನ ದೃಷ್ಠಿ ತೆಗೆದೇನ

೩.ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿದರ ಆಗಳೇ ಕೇಳ್ಯಾನ
ಹಾಲ ಹಂಬಲ ಮರತಾನ/ಕಂದೈಗ
ಜೋಗುಳದಾಗ ಅತಿಮುದ್ದು

೪.ತೂಗು ತೊಟ್ಟಿಲಿಗೊಂದು ಪಾಗು ಪಟ್ಟೆಯ ಹಾಸಿ
ಮಾಗಾಯಿ ಮಗನ ಮಲಗಿಸಿ/ಅವರಮ್ಮ
ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ಹಿಗ್ಯಾಳೆ

೫.ಅತ್ತಿಯ ಮರಕೆ ಹತ್ತೀತೊ ಗುಮ್ಮ
ಹತ್ತೆಂಟು ಹಣ್ಣ ಮೆದ್ದಿತೊ ಗುಮ್ಮ
ಗುಮ್ಮ ಬತ್ತದೆ ಕಂದ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಜೋಜೋ

೬.ದೂರೀ ದೂರೀ ದೂರೀ ಆಡೋ
ಕಲ್ಲ ಮೇಲೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ಅಕ್ಕತಂಗೇರು ದೂರೀ ದೂರೀ
ಆಡಿ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ
ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳು ದೂರೀ ದೂರೀ
ನೋಡುಕ್ ಬಂದವರೆ ದೂರೀ ದೂರೀ

೭.[[ಹಸು]] ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ಹಸದವೆ ನಮ್ಮಂಗಳ
ಹಸುದೀ ಬಾಲವ್ವೀ ಬರುವಾಗೇ/ನಮ್ಮಂಗಳ
ಗೊಂಬೆ ಚಿನುದಂತೆ ಹೊಳೆವದೆ.
&lt;/poem&gt;

== ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ==
ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಜೋಲಪಾಟಲು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನೇದು ನೂರಿ ಗಂಗಾಧರಂ. ಬಿ. ರಾಮರಾಜು ಮುಂತಾದವರು ತೆಲುಗಿನ ಅನೇಕ ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೀಕುಮಳ್ಳ ಕಾಮೇಶ್ವರರಾವು; ಅವರು 80 ಲಾಲಿ ಮತ್ತು ಜೋಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪಾತಪಾಟಲು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್. ಗಂಗಾಧರಂ ಅವರು ನೆಲಯೇದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ==
ಜೋಗುಳದ ಹಾಡಿಗೆ ಸಂಗೀತವೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹಾಡುಗಾರರ ಪರಿಸರ,ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಹಾಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಜೋಗುಳದಂತೆ ಹಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜೋಗುಳದ ಹಾಡು ಬಹಳ ಕಾಲ ಮಗುವಿನ ಮನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಜೋಗುಳದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಲ್ಲುಗಳೆಂದರೆ-ಲೂ..ಲೂ..ಲಲ್ಲೆ..ಲಲ್ಲೆ,ದೂರೀ ದೂರೀ,ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಜೋ,ಬೊ ಬೊ, ಡೂ ಡೂ ಇತ್ಯಾದಿ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಅಳುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ತಾಯಂದಿರ ದನಿ ಜೋಗುಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಅಂಥದನಿ, ಪದಗಳು ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿತವಾಗುತ್ತಾ ಇನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.

ಜೋಗುಳದ ಹಾಡುಗಳು ಯಾವ ಒಂದು ಜನದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀತಪ್ರಕಾರವಿದು. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲಲಬೈ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

== ಗ್ರಂಥ ನೆರವು==
ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಪುಟ-೧, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವಕೋಶ {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜೋಗುಳ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kanaja.in/archives/56584 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306001653/http://kanaja.in/archives/56584 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;https://iynandaprabhu.wordpress.com/tag/%E0%B2%9C%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%B3/&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://oppanna.com/lekhana/artikaje-mava/jogula-koogeda-magalu{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sampada.net/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%97%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%81/2201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-28 |archive-date=2016-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316062908/https://sampada.net/%e0%b2%ac%e0%b3%8d%e0%b2%b2%e0%b2%be%e0%b2%97%e0%b3%8d-%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%8d%e0%b2%97%e0%b2%97%e0%b2%b3%e0%b3%81/2201 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://kannada.oneindia.com/column/triveni/2006/080306lullaby.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;http://baalyada-ata.blogspot.in/2010/02/blog-post_28.html&lt;/ref&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>s7ju13he0xy9jrhi6htsjzrcu14g8z7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61749</id>
    <revision>
      <id>1435439</id>
      <parentid>1335753</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9959" sha1="47tm8tsxo7yfummeoiw8dlfwkawp3ra" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಆಡಳಿತ ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬ ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಪೋಪ್ ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>47tm8tsxo7yfummeoiw8dlfwkawp3ra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435441</id>
      <parentid>1435439</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I */</comment>
      <origin>1435441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9964" sha1="cpb8e3z21w3nasw7pad6smg08wfqp36" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬ ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಪೋಪ್ ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>cpb8e3z21w3nasw7pad6smg08wfqp36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435442</id>
      <parentid>1435441</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II */</comment>
      <origin>1435442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9969" sha1="s7w8forh5wiziwn8s0ei6b9l0qp4cmi" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಪೋಪ್ ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>s7w8forh5wiziwn8s0ei6b9l0qp4cmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435443</id>
      <parentid>1435442</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II */</comment>
      <origin>1435443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9973" sha1="b9tra5vhcw8wr9kq02cxr6l97mx0cvp" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>b9tra5vhcw8wr9kq02cxr6l97mx0cvp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435444</id>
      <parentid>1435443</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III */</comment>
      <origin>1435444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9978" sha1="o7eqd5up7aorgze7g1ql1wvuhe83uw7" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>o7eqd5up7aorgze7g1ql1wvuhe83uw7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435445</id>
      <parentid>1435444</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV */</comment>
      <origin>1435445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9983" sha1="4191d1dkbc1mgsp586wk1er05t8ambc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>4191d1dkbc1mgsp586wk1er05t8ambc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435446</id>
      <parentid>1435445</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V */</comment>
      <origin>1435446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9988" sha1="1u42v4l137qyfeteor3hgd6yhrbrcoz" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>1u42v4l137qyfeteor3hgd6yhrbrcoz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435447</id>
      <parentid>1435446</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI */</comment>
      <origin>1435447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9993" sha1="j8sk89so6ovjycbq19o5yx8jntkaa6q" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>j8sk89so6ovjycbq19o5yx8jntkaa6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435448</id>
      <parentid>1435447</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII */</comment>
      <origin>1435448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9998" sha1="iqjbokm7s70kuyy1wlkanyp31i8jdnc" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಜೀವನ ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>iqjbokm7s70kuyy1wlkanyp31i8jdnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435449</id>
      <parentid>1435448</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII */</comment>
      <origin>1435449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10002" sha1="3ljvt8dgpdwxnx8r2ngh5wgyzgubt8u" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. [[ಜೀವನ]] ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>3ljvt8dgpdwxnx8r2ngh5wgyzgubt8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435450</id>
      <parentid>1435449</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII */</comment>
      <origin>1435450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10006" sha1="4i9ivqnfn3ew6xqk27b62eyg8u0dzz4" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. [[ಜೀವನ]] ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>4i9ivqnfn3ew6xqk27b62eyg8u0dzz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435451</id>
      <parentid>1435450</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII */</comment>
      <origin>1435451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10011" sha1="mggqk9rxyvdvu9pcaw7roaakdzvrb3y" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. [[ಜೀವನ]] ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>mggqk9rxyvdvu9pcaw7roaakdzvrb3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435452</id>
      <parentid>1435451</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII */</comment>
      <origin>1435452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10015" sha1="id7ndcv09z8swqz0rflb4buip34afs3" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. [[ಜೀವನ]] ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ [[ರಾಜ]]ನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>id7ndcv09z8swqz0rflb4buip34afs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435453</id>
      <parentid>1435452</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII */</comment>
      <origin>1435453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10019" sha1="pktbk0v0x6dw1cv8mayknttgsydeo86" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[File:Pope Alexander I, Sistine Chapel.jpg|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ ಪೋಪ್ ೧(ಸಿಸ್ತೈನ್ ಚಾಪೆಲ್)]]
===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ I=== 
[[ಪೋಪ್]] ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಐದನೆಯವ. ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ 106-115 ಅಥವಾ 109-110. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ರೋಮನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಟ್ರೋಜನರ [[ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ [[ಆಡಳಿತ]] ವಹಿಸಿದ್ದು ವೀರಮರಣ ಪಡೆದ. ಕ್ರೈಸ್ತರು ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಬೆರಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1855ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಈತನ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://study.com/academy/lesson/introduction-to-alexander-pope-biography-essays-and-poems.html&lt;/ref&gt;

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ II===
1061-73. ಪೂರ್ವನಾಮ ಎನ್ಸಲ್ಮ್. ಕುಲೀನ [[ಕುಟುಂಬ]] ದವ. ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದ. 1057ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮೂರನೆಯ ಹೆನ್ರಿ ಲಕ್ಕಾದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. [[ಪೋಪ್]] ನಿಕೊಲಸ್‍ನ ಮರಣಾನಂತರ ಇವನನ್ನು ಪೋಪನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಆದರೆ ರೋಮನ್ ಆಢ್ಯರ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಮರುಚುನಾವಣೆ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೇ ನ್ಯಾಯವಾದ ಪೋಪನೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ III===
1159-81. ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೈಯನೀಸ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ್ದು, 1159ರಲ್ಲಿ ಪೋಪನಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಾಜಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ. 1179ರಲ್ಲಿ 300ಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿಷಪ್ಪರ ಸಭೆ ಕೂಡಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನಿತ್ತ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ IV===
1254-61. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋಪರಾದ ಮೂರನೆಯ ಇನೊಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಗ್ರೆಗರಿ-ಇವರ ಮನೆತನದವ. ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಪೋಪ್ [[ಪದವಿ]]ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ದಯಾಳುವೂ ಧರ್ಮಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಕಡು ವಿರಾಗಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟರ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಹು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ವಿವೇಕ ಹಾಗೂ ವರ್ಚಸ್ಸಿನಿಂದ ಚರ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದವನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನನಾದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ V===
1409-10. 1339ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅನಾಥಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಪುಚಿನ್ ಗುರುವೊಬ್ಬ ಸಲಹಿದ, ಈತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇಟಲಿ, ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ನಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪಡೆದು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿಯೂ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿಯೂ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ. 1409 ಜೂನ್ 26ರಂದು ಪೋಪನಾಗಿ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸ್ವಭಾವ, ವಿಶಾಲವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಸಾಮಥರ್್ಯದಿಂದಾಗಿ ಪೋಪನ ಪದವಿಗೂ ಚರ್ಚಿಗೂ ಘನತೆಯನ್ನು ತಂದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VI===
1492-1503 [[ಸ್ಪೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ಒಂದರಂದು ಜನಿಸಿದ. ರೊಡ್ರಿಗೊ ಬೊರ್ಜಿಯ ಈತನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು. ಸೋದರಮಾವ ಪೋಪ್ ಮೂರನೆಯ ಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ಟಸ್ನಿಂದ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿದ. 25ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಬಿಷಪ್ ಆಗಿಯೂ ಕ್ರಮೇಣ [[ರೋಮ್]] ಚರ್ಚಿನ ಉಪಕುಲಪತಿಯಾಗಿಯೂ ನೇಮಕ ಹೊಂದಿದ. 1492 ಆಗಸ್ಟ್‌ 11 ರಂದು ಬಹುಮತದಿಂದ ಪೋಪನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆಲ್ಲ ತಡೆ ಹಾಕಿ ಬಹು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನ್ಯಾಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ವಿಜ್ಞಾನ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟ. ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ರೂಪು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅಲಂಕಾರವನ್ನೂ ಘನತೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸತಾಗಿ ವಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್‍ಗೊಳೊಳಗೆ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಎಂಟನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದ. ಚೆಲುವಿನ ರೋಮನ್ ಸುಂದರಿಯೊಬ್ಬಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿಟ್ಟು ಕೊಂಡುದರಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿಗೊಳಗಾದ. ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿಗೇರಿಸಲು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧವಾದಾಗ ಯಾರ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಪೇಚಾಡಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VII===
1655-67. 1599ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಸೈನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1626ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕನಾಗಿ 1655ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ. [[ಜೀವನ]] ಪವಿತ್ರತೆ, ನೈತಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ವೈರಾಗ್ಯಗಳಿಂದ ಜನಾದರಣೆ ಗಳಿಸಿದ. ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಅಂದಗೊಳಿಸಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿದ.

===ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪ್ VIII===
1689-91. [[ವೆನಿಸ್‌]]ನ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಗನಾಗಿ 1610ರ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]] ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಯಿದೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಪಾರಂಗತನಾಗಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ. 1689ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಈತನ ಶಾಂತಗುಣ, ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ [[ರಾಜ]]ನಾಗಿದ್ದ ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಲೂಯಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯೋಜನ ಹೊಂದಿದ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
{{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೋಪರು}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುರುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>pktbk0v0x6dw1cv8mayknttgsydeo86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಆರ್ಕೇಂಜಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62510</id>
    <revision>
      <id>1435289</id>
      <parentid>1337036</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T21:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9255" sha1="ryf85c0v58wzva9x1cjemh7qziuifw9" xml:space="preserve">{{Infobox Russian city
|en_name=ಆರ್ಕೇಂಜಲ್
|ru_name=Архангельск
|image_skyline=Arkhangelsk view from Vysotka.jpg
|image_caption=ಆರ್ಕೇಂಜಲ್ ನಗರದ ರಾತ್ರಿಯ ನೋಟ
|latd=64
|latm=32
|lats=
|longd=40
|longm=32
|longs=
|image_coa=Coat of Arms of Arkhangelsk.svg
|coa_caption=
|image_flag=
|flag_caption=
|anthem=
|anthem_ref=
|holiday=Last Sunday of June
|holiday_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=275/0|title=www.arhcity.ru|publisher=Мэрия Архангельска|language=Russian|accessdate=May 31, 2012}}&lt;/ref&gt;
|federal_subject=[[Arkhangelsk Oblast]]
|federal_subject_ref=&lt;ref name=&quot;OKATO1&quot;&gt;{{OKATO reference|11 401}}&lt;/ref&gt;
|adm_data_as_of=May 2010
|adm_city_jur=[[city of federal subject significance|city of oblast significance]] of Arkhangelsk
|adm_city_jur_ref
|adm_ctr_of1=[[Arkhangelsk Oblast]]
|adm_ctr_of1_ref=
|adm_ctr_of2=city of oblast significance of Arkhangelsk
|adm_ctr_of2_ref=
|adm_ctr_of3=[[Primorsky District, Arkhangelsk Oblast|Primorsky District]]
|adm_ctr_of3_ref=&lt;ref name=&quot;OKATO2&quot;&gt;{{OKATO reference|11 252}}&lt;/ref&gt;
|inhabloc_cat=City
|inhabloc_cat_ref=&lt;ref name=&quot;OKATO1&quot;/&gt;
|inhabloc_type=
|inhabloc_type_ref=
|mun_data_as_of=March 2012
|urban_okrug_jur=Arkhangelsk Urban Okrug
|urban_okrug_jur_ref=
|mun_admctr_of1=Arkhangelsk Urban Okrug
|mun_admctr_of1_ref
|mun_admctr_of2=Primorsky Municipal District
|mun_admctr_of2_ref=
|leader_title=Mayor
|leader_title_ref=&lt;ref name=&quot;arhcity&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=3/1|script-title=ru:Информация о мэре города|publisher=Мэрия Архангельска|language=Russian|accessdate=May 31, 2012}}&lt;/ref&gt;
|leader_name=[[Viktor Pavlenko]]
|leader_name_ref=&lt;ref name=&quot;arhcity&quot;/&gt;
|representative_body=[[Arkhangelsk City Council of Deputies|City Council of Deputies]]
|representative_body_ref=
|area_of_what=
|area_as_of=
|area_km2=294.42
|area_km2_ref=&lt;ref name=&quot;passport&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arhcity.ru/?page=1/1|script-title=ru:Паспорт города|publisher=Мэрия Архангельска|language=Russian|accessdate=May 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511085628/http://www.arhcity.ru/?page=1%2F1|archive-date=ಮೇ 11, 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|pop_2010census=348783
|pop_2010census_rank=50th
|pop_2010census_ref=&lt;ref name=&quot;2010Census&quot;&gt;{{ru-pop-ref|2010Census}}&lt;/ref&gt;
|pop_density=1185
|pop_density_as_of=2012
|pop_density_ref=
|pop_latest=350,985
|pop_latest_date=2013
|pop_latest_ref=&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar |title=Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов) |access-date=2014-11-22 |archive-date=2021-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211221091718/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|established_date=1584
|established_title=Novo-Kholmogory
|established_date_ref=&lt;ref name=&quot;gr&quot;&gt;{{cite book|title=Энциклопедия Города России|year=2003|publisher=Большая Российская Энциклопедия|location=Moscow|isbn=5-7107-7399-9|page=25}}&lt;/ref&gt;
|current_cat_date=1584
|current_cat_date_ref=
|postal_codes=163000-163071
|postal_codes_ref=&lt;ref name=&quot;PostCode&quot;&gt;{{cite web|url=http://info.russianpost.ru/database/ops.html|title=List of postal codes|publisher=[[Russian Post]]|language=Russian|accessdate=July 23, 2011|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061212001823/http://info.russianpost.ru/database/ops.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|dialing_codes=8182
|dialing_codes_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mobile.beeline.ru/media/Abonents/Geography/For_guests/City%20codes%20%28rus%29.pdf|script-title=ru:Коды областных центров|publisher=Beeline|language=Russian|accessdate=August 26, 2011|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 23, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123142255/http://mobile.beeline.ru/media/Abonents/Geography/For_guests/City%20codes%20%28rus%29.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|website=http://www.arhcity.ru/
|website_ref=
|commonscat=Arkhangelsk
|date=August 2011
}}
ಹಿಂದೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ, ಈಗ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಭಾಗ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨.೨೮.೬೧೦ ಚ.ಕಿಮೀ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩೬೬,೨೦೦ (೧೯೯೯). ವಾಯುಗುಣ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹ ಇದರ ಬಳಿ ಹರಿದರೂ ವರ್ಷದ ೧೯೦ ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ನೀರು ಗಡ್ಡೆಕಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ತಂಡ್ರ ವಲಯದಲ್ಲಂತೂ ಜೀವನ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಥವಾ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೈನ್ ಮರಗಳ ಕಾಡುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಬೇಟೆ, ಅಣಬೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಗೆ ರವಾನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಲಿ, ಚಳಿಗಾಲದ ರೈ, ಓಟ್ಸ್, ಅಗಸೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ೬೫ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಟಾರ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದು. ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ನ್ಯಾಫ್ತ, ಉಪ್ಪುಗಳು, ಪಿನೆಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಮೈಕ ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ಗಳನ್ನು ಮೆಜೆನ್ನಲ್ಲೂ ಗಂಧಕದ ಚಿಲುಮೆಗಳಿಂದ ಗಂಧಕವನ್ನೂ ಷೆನ್ ಕುರಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಖೊಲ್ಮೊಗೊರಿಯಲ್ಲೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಷ್ಯನ್ನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನೆನ್ಸೆ, ಲ್ಯಾಪ್, ಕಾರೇಲಿಯನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಆದಿ ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ, ಬಂದರು, ಮಹಾನಗರವಾಗಿರುವ ಆರ್ಕೇಂಜಲ್ ಉತ್ತರ ಡ್ವಿನಾದ ಮುಖಜಭೂಮಿಯ ಬಳಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ೬೪೦ ೩೩' ಉ.ಅ. ಮತ್ತು ೪೦೦ ೩೩' ಪು.ರೇ. ದಲ್ಲಿದೆ. ೧೫೫೩ರಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಛಾನ್ಸಲರ್ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾವಿಕ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಸ್ಕೋವಿಯ ನೇರ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಲೆನಿನ್ಗ್ರಾಡ್ ಬಂದರಾದ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕುಗ್ಗಿತು. ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರುದಿನ ೩ ಗಂ. ೧೨ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತದಿನ ೨೧ ಗಂ. ೪೮ನಿಮಿಷ. ನವೆಂಬರ್ನಿಂದ ಮೇವರೆಗೆ ನದೀ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಮಭಂಜಕಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ವರ್ಷಪುರ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಧ್ಯ. ನದಿ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ರಫ್ತು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ, ಟಾರ್, ಅಗಸೆನಾರು, ಚರ್ಮ, ಮರಕೊಯ್ಯುವಿಕೆ, ಮೀನಿನೆಣ್ಣೆ, ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್, ಚರ್ಮತಯಾರಿಕೆ ಇಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾವಿಕಶಾಲೆ ಇದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಸೋವಿಯಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]]</text>
      <sha1>ryf85c0v58wzva9x1cjemh7qziuifw9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64391</id>
    <revision>
      <id>1435350</id>
      <parentid>1338085</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7563" sha1="5nl4mjid75x29qviktbsut6mzh97kkl" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, ಪುರಾಣ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣು ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>5nl4mjid75x29qviktbsut6mzh97kkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435351</id>
      <parentid>1435350</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7567" sha1="1cw1ldc89cqe3a9mn958e2km2i5l0oq" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣು ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>1cw1ldc89cqe3a9mn958e2km2i5l0oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435352</id>
      <parentid>1435351</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7571" sha1="lx9in1d01ndbmvvcq2u3gx2ggddd9pz" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು ಕಣ್ಣು ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>lx9in1d01ndbmvvcq2u3gx2ggddd9pz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435353</id>
      <parentid>1435352</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7575" sha1="e07qnipiw3zgwb25sav1yshqsq0v1qz" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>e07qnipiw3zgwb25sav1yshqsq0v1qz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435354</id>
      <parentid>1435353</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7579" sha1="1l8upi33k95nj7jw05vr4bc9zmxpbxc" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>1l8upi33k95nj7jw05vr4bc9zmxpbxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435355</id>
      <parentid>1435354</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="2ip4ckpii5pxb72dq1so3moz95eo82u" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>2ip4ckpii5pxb72dq1so3moz95eo82u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435356</id>
      <parentid>1435355</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7622" sha1="8hdq0zdg033k255ypzi54ncmwdcg7fm" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>8hdq0zdg033k255ypzi54ncmwdcg7fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435357</id>
      <parentid>1435356</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7626" sha1="7y8k8g6agjhm28dp5vrjpt0y0yrhrmb" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>7y8k8g6agjhm28dp5vrjpt0y0yrhrmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435358</id>
      <parentid>1435357</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7630" sha1="0un4ccruats2rkerfpckx4xtep85cy0" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಮೈಸೂರು ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ [[ಪುತ್ರ]] ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>0un4ccruats2rkerfpckx4xtep85cy0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435359</id>
      <parentid>1435358</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7634" sha1="rfeio6ptyoodmh1961pn28fodyyu5r4" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು ಕದಂಬಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, [[ಮೈಸೂರು]] ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ [[ಪುತ್ರ]] ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>rfeio6ptyoodmh1961pn28fodyyu5r4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435360</id>
      <parentid>1435359</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7670" sha1="adfcrzxsylbx4o5ygiv0ytjy3p0a22s" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು [[ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ|ಕದಂಬ]]ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, [[ಮೈಸೂರು]] ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ [[ಪುತ್ರ]] ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>adfcrzxsylbx4o5ygiv0ytjy3p0a22s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435361</id>
      <parentid>1435360</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7674" sha1="5iblgx8jvsao81n9ql1uklq4d958gtl" xml:space="preserve">{{mergeto|ಮದ್ದೂರು}}
 '''ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ಮದ್ದೂರು ಕ್ಷೇತ್ರ'''
ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ|ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣ]] ಹಾಗೂ ಮಂಡ್ಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಊರೇ ಮದ್ದೂರು. ಮದ್ದೂರು ವಡೆಯಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾದ ಈ ಊರು, [[ಪುರಾಣ]] ಪ್ರಾಚೀನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಹೌದು. ಕದಂಬ ಋಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಕಾರಣ ಈ ಇದು [[ಕದಂಬ ರಾಜವಂಶ|ಕದಂಬ]]ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.  
ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನ ರೂಪ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರರೂಪ ತಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಶಿಲಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಊರು ಅರ್ಜುನಪುರಿ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಬೆಗೆ ಹೆಸರಾದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮರತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ ನಂತರ ಮರದೂರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದೇ ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, [[ಮೈಸೂರು]] ಹುಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಮದ್ದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ, ಮದ್ದು ತಯಾರಿಸಿದ ಊರು ಮದ್ದೂರಾಯಿತೆನ್ನುತ್ತದೆ ಐತಿಹ್ಯ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮದ್ದೂರು ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ವರದರಾಜ [[ದೇವಸ್ಥಾನ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ, ವರದರಾಜ, ದೇಶೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮದೇವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.
ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಈಚೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. 
ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಯ ವಿಜಯರ ಗಾರೆಯ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆಯ ಸುಂದರ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕಪ್ಪುಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೆತ್ತನೆಗಳಿವೆ. ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ
ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಯಾವುದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಇಲ್ಲ.
ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳು, ಮೂರು [[ಕಣ್ಣು]] ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ತ್ರಿನೇತ್ರನಾದ ಶಿವ ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮದ್ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಅಪರೂಪದ ಮೂರು ಕಣ್ಣಿನ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಎಂಟು ಕೈಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡುಗಳಿಂದ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡ [[ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು|ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು]]ವಿನ ಕರಳು ಬಗೆದು ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನರಸಿಂಹ ದೇವರ, ಇನ್ನೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶಾಂಕುಶಗಳನ್ನು, ಉಳಿದೆರೆಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರಗಳಿವೆ,
ದೇವತಾವಿಗ್ರಹದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ ಗರುಡನಿದ್ದನೆ, ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ [[ಪುತ್ರ]] ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹಾವತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾಮಿಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಸಂಹಾರದ ವೇಳೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ನರಸಿಂಹನನ್ನು
ಉಗ್ರಂ ವೀರಂ ಮಹಾ ವಿಷ್ಣುಂ ಜ್ವಲಂತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಂ
ನರಸಿಂಹಂ ಭೀಷಣಂ ಭದ್ರಂ ಮೃತ್ಯು ಮೃತ್ಯುಂ ನಮಾಮ್ಯಹಂ ಎಂದು 48 ಬಾರಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪುರೋಹಿತರಾದ ಶ್ರೀ.ಸಿಂಗಾಯಂಗಾರ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸದೇವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಶೋಧಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ವಿಗ್ರಹಗಳೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ. ಒಳಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ನರಸಿಂಹನಾಯಕಿ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಇವೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾ, [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], ಆಂಜನೇಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. 
ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಗಂಗರ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ದೇವಾಲಯ]]ದ ನಂದಿಮಂಟಪ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಮದ್ದೂರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>5iblgx8jvsao81n9ql1uklq4d958gtl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಸವನ ಹುಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64805</id>
    <revision>
      <id>1435345</id>
      <parentid>1355073</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5651" sha1="oyk7jbgjzuo4hrl3y5pm9c0gqvw1wnj" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ಬಸವನ ಹುಳು
| image = Grapevinesnail 01.jpg
| image_caption = ''[[Helix pomatia]]'', a species of land snail
| regnum = Animalia
| phylum = [[Mollusc]]a
| classis = [[Gastropod]]
}}
[[File:Common snail.jpg|thumb|ಬಸವನ ಹುಳು]]
[[File:Epiphragma einer Weinbergschnecke.JPG|thumb|ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕವಚ]]
'''ಬಸವನ ಹುಳು''' [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಗಿಡಗಳನ್ನು, [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಣಹವೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೇವವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುವ ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ (limpet) [[ಹಲ್ಲು]] ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

==ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು==
[[:en:Cone snail|Cone snail]] [[:en:Snail|Snail]]
*ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು, ಶಂಖಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕೋನ್‌ ಎಂಬ ಶಂಖ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ [[ಸೌಂದರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಮುಟ್ಟಲು ಹೋದರೆ,  ಈ ಪುಟ್ಟ ಶಂಖ ಹುಳು ಜೀವಕ್ಕೇ ಎರವಾಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದುದು. ಈ ಸಾಗರದಾಳದ ಜೀವಿಗೆ ಈಟಿಯಂಥ ಕೊಕ್ಕೆಯಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಒಳಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೈಗವಸನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊಕ್ಕಬಲ್ಲಷ್ಟು ಮೊನಚಿರುತ್ತದೆ.
*ತನ್ನ ಈ ಮೊನಚಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದಲೇ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಒಂದೆರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೇಟೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ನಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ. ಈ ಶಂಖ ಹುಳುವಿನ ವಿಷದ ಒಂದು ಹನಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
[[File:Stożki2.jpg|thumb|300 px|left|A group of [[gastropod shell|shell]]s of various species of cone snails]]
*ಕೋನೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಷ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು, ತೀವ್ರ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗುವುದು, ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದರೆ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |title=ವಿಷಕಾರಿ ಹುಳು;ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಈ ಶಂಖುಹುಳು10 Nov, 2016 |access-date=2016-11-10 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110162159/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ನೋಡಿ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>oyk7jbgjzuo4hrl3y5pm9c0gqvw1wnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435346</id>
      <parentid>1435345</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು */</comment>
      <origin>1435346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5655" sha1="ovpjsmaacspqo4c3m7fi649b94vhotq" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ಬಸವನ ಹುಳು
| image = Grapevinesnail 01.jpg
| image_caption = ''[[Helix pomatia]]'', a species of land snail
| regnum = Animalia
| phylum = [[Mollusc]]a
| classis = [[Gastropod]]
}}
[[File:Common snail.jpg|thumb|ಬಸವನ ಹುಳು]]
[[File:Epiphragma einer Weinbergschnecke.JPG|thumb|ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕವಚ]]
'''ಬಸವನ ಹುಳು''' [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಗಿಡಗಳನ್ನು, [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಣಹವೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೇವವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುವ ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ (limpet) [[ಹಲ್ಲು]] ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

==ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು==
[[:en:Cone snail|Cone snail]] [[:en:Snail|Snail]]
*ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು, [[ಶಂಖ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕೋನ್‌ ಎಂಬ ಶಂಖ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ [[ಸೌಂದರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಮುಟ್ಟಲು ಹೋದರೆ,  ಈ ಪುಟ್ಟ ಶಂಖ ಹುಳು ಜೀವಕ್ಕೇ ಎರವಾಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದುದು. ಈ ಸಾಗರದಾಳದ ಜೀವಿಗೆ ಈಟಿಯಂಥ ಕೊಕ್ಕೆಯಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಒಳಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೈಗವಸನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊಕ್ಕಬಲ್ಲಷ್ಟು ಮೊನಚಿರುತ್ತದೆ.
*ತನ್ನ ಈ ಮೊನಚಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದಲೇ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಒಂದೆರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೇಟೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ನಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ. ಈ ಶಂಖ ಹುಳುವಿನ ವಿಷದ ಒಂದು ಹನಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
[[File:Stożki2.jpg|thumb|300 px|left|A group of [[gastropod shell|shell]]s of various species of cone snails]]
*ಕೋನೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಷ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು, ತೀವ್ರ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗುವುದು, ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದರೆ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |title=ವಿಷಕಾರಿ ಹುಳು;ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಈ ಶಂಖುಹುಳು10 Nov, 2016 |access-date=2016-11-10 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110162159/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ನೋಡಿ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>ovpjsmaacspqo4c3m7fi649b94vhotq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435347</id>
      <parentid>1435346</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು */</comment>
      <origin>1435347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5659" sha1="gx6o717ql9l316q326d3v9pfhmaiptd" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ಬಸವನ ಹುಳು
| image = Grapevinesnail 01.jpg
| image_caption = ''[[Helix pomatia]]'', a species of land snail
| regnum = Animalia
| phylum = [[Mollusc]]a
| classis = [[Gastropod]]
}}
[[File:Common snail.jpg|thumb|ಬಸವನ ಹುಳು]]
[[File:Epiphragma einer Weinbergschnecke.JPG|thumb|ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕವಚ]]
'''ಬಸವನ ಹುಳು''' [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಗಿಡಗಳನ್ನು, [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಣಹವೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೇವವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುವ ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ (limpet) [[ಹಲ್ಲು]] ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

==ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು==
[[:en:Cone snail|Cone snail]] [[:en:Snail|Snail]]
*ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು, [[ಶಂಖ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕೋನ್‌ ಎಂಬ ಶಂಖ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ [[ಸೌಂದರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಮುಟ್ಟಲು ಹೋದರೆ,  ಈ ಪುಟ್ಟ ಶಂಖ ಹುಳು ಜೀವಕ್ಕೇ ಎರವಾಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದುದು. ಈ ಸಾಗರದಾಳದ ಜೀವಿಗೆ ಈಟಿಯಂಥ ಕೊಕ್ಕೆಯಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಒಳಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೈಗವಸನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊಕ್ಕಬಲ್ಲಷ್ಟು ಮೊನಚಿರುತ್ತದೆ.
*ತನ್ನ ಈ ಮೊನಚಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದಲೇ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಒಂದೆರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೇಟೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ನಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ. ಈ ಶಂಖ ಹುಳುವಿನ ವಿಷದ ಒಂದು ಹನಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ [[ಪ್ರಭೇದ]]’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
[[File:Stożki2.jpg|thumb|300 px|left|A group of [[gastropod shell|shell]]s of various species of cone snails]]
*ಕೋನೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಷ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು, ತೀವ್ರ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗುವುದು, ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದರೆ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |title=ವಿಷಕಾರಿ ಹುಳು;ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಈ ಶಂಖುಹುಳು10 Nov, 2016 |access-date=2016-11-10 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110162159/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ನೋಡಿ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>gx6o717ql9l316q326d3v9pfhmaiptd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435348</id>
      <parentid>1435347</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು */</comment>
      <origin>1435348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5663" sha1="jtydb0obgfp1qcq2h6q069xgts9kclt" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ಬಸವನ ಹುಳು
| image = Grapevinesnail 01.jpg
| image_caption = ''[[Helix pomatia]]'', a species of land snail
| regnum = Animalia
| phylum = [[Mollusc]]a
| classis = [[Gastropod]]
}}
[[File:Common snail.jpg|thumb|ಬಸವನ ಹುಳು]]
[[File:Epiphragma einer Weinbergschnecke.JPG|thumb|ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕವಚ]]
'''ಬಸವನ ಹುಳು''' [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಗಿಡಗಳನ್ನು, [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಣಹವೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೇವವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುವ ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ (limpet) [[ಹಲ್ಲು]] ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

==ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು==
[[:en:Cone snail|Cone snail]] [[:en:Snail|Snail]]
*ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು, [[ಶಂಖ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕೋನ್‌ ಎಂಬ ಶಂಖ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ [[ಸೌಂದರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಮುಟ್ಟಲು ಹೋದರೆ,  ಈ ಪುಟ್ಟ ಶಂಖ ಹುಳು ಜೀವಕ್ಕೇ ಎರವಾಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದುದು. ಈ ಸಾಗರದಾಳದ ಜೀವಿಗೆ ಈಟಿಯಂಥ ಕೊಕ್ಕೆಯಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಒಳಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೈಗವಸನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊಕ್ಕಬಲ್ಲಷ್ಟು ಮೊನಚಿರುತ್ತದೆ.
*ತನ್ನ ಈ ಮೊನಚಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದಲೇ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಒಂದೆರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಬೇಟೆಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ನಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ. ಈ ಶಂಖ ಹುಳುವಿನ ವಿಷದ ಒಂದು ಹನಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ [[ಪ್ರಭೇದ]]’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
[[File:Stożki2.jpg|thumb|300 px|left|A group of [[gastropod shell|shell]]s of various species of cone snails]]
*ಕೋನೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಷ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಮನುಷ್ಯ]]ರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು, ತೀವ್ರ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗುವುದು, ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದರೆ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |title=ವಿಷಕಾರಿ ಹುಳು;ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಈ ಶಂಖುಹುಳು10 Nov, 2016 |access-date=2016-11-10 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110162159/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ನೋಡಿ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>jtydb0obgfp1qcq2h6q069xgts9kclt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435349</id>
      <parentid>1435348</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು */</comment>
      <origin>1435349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5667" sha1="8f6of1wbonxsggmk39ixl8c8kca2jfz" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = ಬಸವನ ಹುಳು
| image = Grapevinesnail 01.jpg
| image_caption = ''[[Helix pomatia]]'', a species of land snail
| regnum = Animalia
| phylum = [[Mollusc]]a
| classis = [[Gastropod]]
}}
[[File:Common snail.jpg|thumb|ಬಸವನ ಹುಳು]]
[[File:Epiphragma einer Weinbergschnecke.JPG|thumb|ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ ಚಿಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕವಚ]]
'''ಬಸವನ ಹುಳು''' [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಗಿಡಗಳನ್ನು, [[ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಒಣಹವೆಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಬಸವನ ಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೇವವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳು ಹಾಗು ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಗೊಂಡೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಪ್ಪುಗಳು ಇಲ್ಲ. ಬಸವನ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುವ ಬಸವನ ಹುಳುವಿನ (limpet) [[ಹಲ್ಲು]] ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.

==ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಂಖಹುಳು==
[[:en:Cone snail|Cone snail]] [[:en:Snail|Snail]]
*ಕೆಲವರಿಗೆ ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು, [[ಶಂಖ]]ಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಈ ಕೋನ್‌ ಎಂಬ ಶಂಖ ಇಷ್ಟವಾಗದೇ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ [[ಸೌಂದರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ ಮುಟ್ಟಲು ಹೋದರೆ,  ಈ ಪುಟ್ಟ ಶಂಖ ಹುಳು ಜೀವಕ್ಕೇ ಎರವಾಗುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದುದು. ಈ ಸಾಗರದಾಳದ ಜೀವಿಗೆ ಈಟಿಯಂಥ ಕೊಕ್ಕೆಯಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶವನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚಬಲ್ಲದು. ಈ ಕೊಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯರ ಚರ್ಮದ ಒಳಗೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಲ್ಲದು. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೈಗವಸನ್ನು ತೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳ ಒಳಗೂ ಹೊಕ್ಕಬಲ್ಲಷ್ಟು ಮೊನಚಿರುತ್ತದೆ.
*ತನ್ನ ಈ ಮೊನಚಾದ ಕೊಕ್ಕೆಯಿಂದಲೇ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಒಂದೆರಡು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೊಕ್ಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ [[ಬೇಟೆ]]ಗೆ ಅಂಟಿಸಿ ನಂತರ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಂದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮೀನಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ. ಈ ಶಂಖ ಹುಳುವಿನ ವಿಷದ ಒಂದು ಹನಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ‘ಸಾಗರದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಿ [[ಪ್ರಭೇದ]]’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.
[[File:Stożki2.jpg|thumb|300 px|left|A group of [[gastropod shell|shell]]s of various species of cone snails]]
*ಕೋನೊಟಾಕ್ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ವಿಷ, ಕೆಲವು ವಿಧದ ನರಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. [[ಮನುಷ್ಯ]]ರಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದರೆ ಸಾಕು, ತೀವ್ರ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿ ಮಸುಕಾಗುವುದು, ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದರೆ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವೂ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |title=ವಿಷಕಾರಿ ಹುಳು;ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಈ ಶಂಖುಹುಳು10 Nov, 2016 |access-date=2016-11-10 |archive-date=2016-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161110162159/http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/10/450892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ನೋಡಿ==

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>8f6of1wbonxsggmk39ixl8c8kca2jfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Shortcut/config</title>
    <ns>828</ns>
    <id>66018</id>
    <revision>
      <id>1435297</id>
      <parentid>1040454</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1435297</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1032" sha1="hjzqn5hgzb0dyv6djrpbcwsv8s4kqvg" xml:space="preserve">-- This module holds configuration data for [[Module:Shortcut]].

return {

-- The heading at the top of the shortcut box. It accepts the following parameter:
-- $1 - the total number of shortcuts. (required)
['shortcut-heading'] = '{{PLURAL:$1|ಒಳದಾರಿ|ಒಳದಾರಿಗಳು}}',

-- The error message to display when a shortcut is invalid (is not a string, or
-- is the blank string). It accepts the following parameter:
-- $1 - the number of the shortcut in the argument list. (required)
['invalid-shortcut-error'] = 'shortcut #$1 was invalid (shortcuts must be ' ..
	'strings of at least one character in length)',

-- The error message to display when no shortcuts or other displayable content
-- were specified. (required)
['no-content-error'] = 'Error: no shortcuts were specified and the ' ..
	mw.text.nowiki('|msg=') ..
	' parameter was not set.',

-- A category to add when the no-content-error message is displayed. (optional)
['no-content-error-category'] = 'Shortcut templates with missing parameters',
}</text>
      <sha1>hjzqn5hgzb0dyv6djrpbcwsv8s4kqvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು</title>
    <ns>4</ns>
    <id>69340</id>
    <redirect title="ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು" />
    <revision>
      <id>1435306</id>
      <parentid>1238381</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ</comment>
      <origin>1435306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8734" sha1="1fkyj7vpp5ro66ek7r2g5mpgdfzo2ke" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]]
{{shortcut|WP:5P|WP:FIVE}}

ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು &quot;‍ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿ&quot; ಸಂ‍ಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು‍.

&lt;div style=&quot;clear:left; padding-bottom:20px&quot;&gt;{{anchor|1|Blue|Encyclopedia}}
[[File:BluePillar.svg|47px|alt=First pillar|left| ]] '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ‍ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ''':
ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ, ಗೆಜೆಟಿಯರ್'ಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವು ಪ್ರಚಾರತಾಣವಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ, ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲ, ಅಂತರಜಾಲ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಘಂಟು ಅಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವು ನಿಘಂಟು ಅಥವಾ ಪದಕೋಶವಲ್ಲ]], ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಶೇಖರಣೆಯ ತಾಣವಲ್ಲ. &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;clear:left; padding-bottom:20px;&quot;&gt;{{anchor|2|Green|NPOV}}
&lt;div style=&quot;float:left;height:72px;&quot;&gt;[[File:GreenPillar.svg|47px|alt=Second pillar|left| ]]&lt;/div&gt; '''[[Wikipedia:Neutral point of view|‍‍ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ‍‍ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ]]''':
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಲೇಖನಗಳು ನಿಷ್ಪಕ್ಷವಾಗಿರಲು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನೂ ವಿವರಸಿ ಅದಕ್ಕ ತಕ್ಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡದಂತೆ, ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹೊರತು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹಲವಾರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಖರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದನ್ನೂ &quot;ಸತ್ಯ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ&quot; ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನಗಳೂ ಸಹ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ|ಪರೀಶೀಲನಾರ್ಹ]] ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಮಹತ್ವ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀವಂತ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ನಿಲುವುಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;clear:left; padding-bottom:20px&quot;&gt;
{{anchor|Mercilessly}}{{anchor|3|Yellow|Free}}
[[File:YellowPillar.svg|47px|alt=Third pillar|left| ]] '''[[Wikipedia:Copyrights|ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಲು, ಸಂಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ]]''':
ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಉಚಿತ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಲೇಖನಕ್ಕೂ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರು ಮಾಲಿಕರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ಮೂಲಗಳಿಂದಲೂ ಕೃತಿಚೌರ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು. ಹಕ್ಕಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸದ್ಬಳಕೆ|ಸದ್ಬಳಕೆಗಾಗಿ]] ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಪಾದಕರು ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಹಕ್ಕುಮುಕ್ತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;clear:left; padding-bottom:20px&quot;&gt;
{{anchor|4|Orange|Code of conduct|Etiquette}}
[[File:OrangePillar.svg|47px|alt=Fourth pillar|left| ]] '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಭ್ಯ ನಡವಳಿಕೆ|ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ‍‍ದಿಂದ ‍ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು]]''': 
ಸಹಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಹ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಾರದು. ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿ. ಹೊಸಬರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸಿ. ಏನಾದರೂ ವಿವಾದಗಳಾದಾಗ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚಾಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಚರ್ಚೆಮಾಡಿ, ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ. &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;clear:left; padding-bottom:20px&quot;&gt;
{{anchor|5|Red|IAR}}
[[File:RedPillar.svg|47px|alt=Fifth pillar|left| ]] '''[[Wikipedia:‍Ignore all rules|‍ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವು‍‍ದೇ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯಮಗ‍ಳಿಲ್ಲ]]''':
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವು [[ವರ್ಗ:ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳು|ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿ‍ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಯಾವುವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪದಶಃ ಅರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಲತತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಮುಖ್ಯ. ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಪುಟವಾಗಿ ಇರಿ ಆದರೆ ಭಂಡತನ ಬೇಡ. ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಗಳಾದಾಗ ಎದೆಗುಂದುವುದು ಬೇಡ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಳೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. &lt;/div&gt;

[[ವರ್ಗ:ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳು]]</text>
      <sha1>1fkyj7vpp5ro66ek7r2g5mpgdfzo2ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ನಾಗವರ್ಮ-೨</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71994</id>
    <revision>
      <id>1435335</id>
      <parentid>1351639</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕಾಲ */</comment>
      <origin>1435335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12972" sha1="fqltj75pcld0tq1mqvc0zppwtouzcz4" xml:space="preserve">'''ನಾಗವರ್ಮ 2''' (ಕಾಲ- ಸು. 1042). ಜೈನಕವಿ ಹಾಗೂ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ, ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ, ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ. ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಗದ್ಯದೊಳಂ ಪದ್ಯದೊಳಂ ಛೋದ್ಯಮಿದೆನೆ ವತ್ಸರಾಜ ಚರಿತಾಗಮಮಂ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ಬರೆದಂ ನಿರ ವದ್ಯಗು(ಣಂ) ನಾಗವರ್ಮನುಪಚಿತ ಶರ್ಮಂ''-ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈತ ''ವತ್ಸರಾಜಚರಿತೆ'' ಎಂಬ ಚಂಪೂಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
==ಕಾಲ==
ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಸು. 1145 ಎಂದೂ ಎ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲ 1015 ರಿಂದ 1042 ಎಂದೂ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಹಲವಾರು [[ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೂ. ಈಗ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನಾಕಾಲ ಸೂಚಿಯಾದ ಪದ್ಯ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1042 ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

==ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ==
ಈತ ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಗುಣವರ್ಮ, ಪಂಪ, ನಾಗದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ `ದೀರ್ಘೋಕ್ರ್ತಿನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ್ನು `ಹರಿಪಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ತಥಾ ಗುಣವರ್ಮಕ ವೇರ್ಭುವನೈಕವೀರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ' ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಲ ಗುಣವರ್ಮರನ್ನೂ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯ

ಪ್ರಣತಗುಣರೆನಿಪ ವಿಬುಧಾ
ಗ್ರಣಿಗಳ್ ಕೆಯ್ಕೊಂಡು ಪೊಗ?ಲ್ ಸಲೆ ನೆಗಳ್ದು?ವುಧಾ
ರಿಣಿಯೊಳಗೆ ನಾಗವರ್ಮನ
ಗುಣವರ್ಮನ ಶಂಖವರ್ಮನಧ್ವಾನಂಗಳ್
ಎಂಬ ಈ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶಂಖವರ್ಮರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ, ಹಂಸರಾಜ, ನಾಗಚಂದ್ರ - ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ. ಈತನನ್ನು ಆಚಣ್ಣ (ಸು. 1195), ಜನ್ನ, ಸಾಳ್ವ (ಸು. 1600), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈತನ ತಂದೆ ವಿಪ್ರಕುಳಪ್ರದೇಪನನಘಂ ದಾಮೋದರಂ; ತಾಯಿ ವಿನಯಾಳಂಕೃತೆ ವೀರಕಬ್ಬೆ. ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀ ವೀರಭಟ್ಟಾರಕ ಎಂದು ಈತನ ಬರೆಹದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ತಾನು ''ಜಿನಮತವನಹಂಸಂ ವಿಪ್ರವಂಶಾವತಂಸಂ......ಸ್ವನುಗತ ಶುಭಶರ್ಮಂ ನಿರ್ಮಳಂ ನಾಗವರ್ಮಂ'' ಎಂದು ಕವಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಜನ್ನ]]ನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಜನನಾಥಂ ಜಗದೇಕನಲ್ಲಿ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾನಾಗವರ್ಮಂ......''ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅದೇ ಪದ್ಯದ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಕಾಲಸೂಚಿ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
==ಬಿರುದುಗಳು==
ಈತನಿಗೆ ಅಭಿನವಶ್ರವರ್ಮ, ಕವಿಕರ್ಣಪೂರ, ಕವಿಕಂಠಾಭರಣ, ಕವಿತಾಗುಣೋದಯ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಂಸ್ಕøತ-ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. 24ನೆಯ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಮಹಾವೀರ]] ಅಥವಾ ವರ್ಧಮಾನನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. 16 ಆಶ್ವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳೆರಡರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ವಾದಿರಾಜರು ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಯಶೋಧರಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಘನಪಂಡಿತರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
==ಕೃತಿಗಳು==
ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯವಲೋಕನ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಗುಣವಿವೇಕ, ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣ, ಕವಿಸಮಯ ಎಂಬ 5 ಅಧಿಕರಣಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಸ್ಮøತಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ದಿತ, ಆಖ್ಯಾತ ಎಂಬ ಐದು ಅರ್ಧಯಾಯಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಪದಾರ್ಥ ಸಂಧಿದೋಷನಿಶ್ಚಯ, ವಾಕ್ಯವಾಕ್ಯರ್ಥ, ದೋಹಾನು ಕೀರ್ತನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಗುಣವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿಭಾಗದರ್ಶನ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ನಿರ್ಣಯ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ರೀತಿಭಾಗ, ರಸಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸದಾಖ್ಯಾತಿ, ಸದಕೀರ್ತನ, ನಿಯಮಾರ್ಥ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

''''ಕವಿಗಳ್ಗಿದು ಕೆಯ್ಗನ್ನಡಿ ಕವಿತೆಗೆ ಬಾಳ್ಮೊದಲು ಉದಾತ್ತ ವಾಗ್ದೇವತೆಗು ದೃವಹೇತುಕೋಶಗೃಹಮೆನೆ ಭುವನದೊಳಿದು ಪರೆದು ನಿಲ್ವುದೊಂದಚ್ಚರಿಯೇ
''''ಎಂದು ಕವಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಉತ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಫೇದಗಳೂ ಒಟ್ಟು 280 ಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.ವಸ್ತುಕೋಶ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿದ್ದು 17 ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ವರರುಚಿ, ಹಲಾಯುಧ, ಭಾಗುರಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಮರಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ (1604) &quot;ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ&quot; ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಶಬ್ದಸೃತಿ ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ಕೇಶಿರಾಜ]] ತನ್ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

[[ನೃಪತುಂಗ]]ನಂತೆ ಈತನೂ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನಾದರೂ ಈತ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವೈದರ್ಭ, ಗೌಡ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ನಡ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಕರಣ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ರಸನಿರೂಪಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈತನ ರಸಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಳ್ವ (1550) ತನ್ನ ರಸರತ್ನಾಕರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಸ್ತುಕೋಶವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಮಂಗರಾಜ (1398), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಈತನ ನಿಘಂಟನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

==ಗ್ರಂಥಗಳು== 
#ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ
#ಛಂದೋವಿಚಿತಿ(ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ)
#ಅಭಿದಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ 
#ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ
#ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಾಗವರ್ಮ 2}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಳಗನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>fqltj75pcld0tq1mqvc0zppwtouzcz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435336</id>
      <parentid>1435335</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ */</comment>
      <origin>1435336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12977" sha1="h732oam3kzhrhxod8r7msi4v5jd5v9i" xml:space="preserve">'''ನಾಗವರ್ಮ 2''' (ಕಾಲ- ಸು. 1042). ಜೈನಕವಿ ಹಾಗೂ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ, ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ, ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ. ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಗದ್ಯದೊಳಂ ಪದ್ಯದೊಳಂ ಛೋದ್ಯಮಿದೆನೆ ವತ್ಸರಾಜ ಚರಿತಾಗಮಮಂ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ಬರೆದಂ ನಿರ ವದ್ಯಗು(ಣಂ) ನಾಗವರ್ಮನುಪಚಿತ ಶರ್ಮಂ''-ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈತ ''ವತ್ಸರಾಜಚರಿತೆ'' ಎಂಬ ಚಂಪೂಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
==ಕಾಲ==
ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಸು. 1145 ಎಂದೂ ಎ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲ 1015 ರಿಂದ 1042 ಎಂದೂ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಹಲವಾರು [[ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೂ. ಈಗ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನಾಕಾಲ ಸೂಚಿಯಾದ ಪದ್ಯ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1042 ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

==ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ==
ಈತ ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಗುಣವರ್ಮ, [[ಪಂಪ]], ನಾಗದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ `ದೀರ್ಘೋಕ್ರ್ತಿನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ್ನು `ಹರಿಪಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ತಥಾ ಗುಣವರ್ಮಕ ವೇರ್ಭುವನೈಕವೀರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ' ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಲ ಗುಣವರ್ಮರನ್ನೂ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯ

ಪ್ರಣತಗುಣರೆನಿಪ ವಿಬುಧಾ
ಗ್ರಣಿಗಳ್ ಕೆಯ್ಕೊಂಡು ಪೊಗ?ಲ್ ಸಲೆ ನೆಗಳ್ದು?ವುಧಾ
ರಿಣಿಯೊಳಗೆ ನಾಗವರ್ಮನ
ಗುಣವರ್ಮನ ಶಂಖವರ್ಮನಧ್ವಾನಂಗಳ್
ಎಂಬ ಈ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶಂಖವರ್ಮರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ, ಹಂಸರಾಜ, ನಾಗಚಂದ್ರ - ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ. ಈತನನ್ನು ಆಚಣ್ಣ (ಸು. 1195), ಜನ್ನ, ಸಾಳ್ವ (ಸು. 1600), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈತನ ತಂದೆ ವಿಪ್ರಕುಳಪ್ರದೇಪನನಘಂ ದಾಮೋದರಂ; ತಾಯಿ ವಿನಯಾಳಂಕೃತೆ ವೀರಕಬ್ಬೆ. ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀ ವೀರಭಟ್ಟಾರಕ ಎಂದು ಈತನ ಬರೆಹದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ತಾನು ''ಜಿನಮತವನಹಂಸಂ ವಿಪ್ರವಂಶಾವತಂಸಂ......ಸ್ವನುಗತ ಶುಭಶರ್ಮಂ ನಿರ್ಮಳಂ ನಾಗವರ್ಮಂ'' ಎಂದು ಕವಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಜನ್ನ]]ನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಜನನಾಥಂ ಜಗದೇಕನಲ್ಲಿ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾನಾಗವರ್ಮಂ......''ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅದೇ ಪದ್ಯದ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಕಾಲಸೂಚಿ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಬಿರುದುಗಳು==
ಈತನಿಗೆ ಅಭಿನವಶ್ರವರ್ಮ, ಕವಿಕರ್ಣಪೂರ, ಕವಿಕಂಠಾಭರಣ, ಕವಿತಾಗುಣೋದಯ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಂಸ್ಕøತ-ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. 24ನೆಯ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಮಹಾವೀರ]] ಅಥವಾ ವರ್ಧಮಾನನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. 16 ಆಶ್ವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳೆರಡರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ವಾದಿರಾಜರು ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಯಶೋಧರಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಘನಪಂಡಿತರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
==ಕೃತಿಗಳು==
ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯವಲೋಕನ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಗುಣವಿವೇಕ, ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣ, ಕವಿಸಮಯ ಎಂಬ 5 ಅಧಿಕರಣಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಸ್ಮøತಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ದಿತ, ಆಖ್ಯಾತ ಎಂಬ ಐದು ಅರ್ಧಯಾಯಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಪದಾರ್ಥ ಸಂಧಿದೋಷನಿಶ್ಚಯ, ವಾಕ್ಯವಾಕ್ಯರ್ಥ, ದೋಹಾನು ಕೀರ್ತನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಗುಣವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿಭಾಗದರ್ಶನ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ನಿರ್ಣಯ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ರೀತಿಭಾಗ, ರಸಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸದಾಖ್ಯಾತಿ, ಸದಕೀರ್ತನ, ನಿಯಮಾರ್ಥ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

''''ಕವಿಗಳ್ಗಿದು ಕೆಯ್ಗನ್ನಡಿ ಕವಿತೆಗೆ ಬಾಳ್ಮೊದಲು ಉದಾತ್ತ ವಾಗ್ದೇವತೆಗು ದೃವಹೇತುಕೋಶಗೃಹಮೆನೆ ಭುವನದೊಳಿದು ಪರೆದು ನಿಲ್ವುದೊಂದಚ್ಚರಿಯೇ
''''ಎಂದು ಕವಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಉತ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಫೇದಗಳೂ ಒಟ್ಟು 280 ಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.ವಸ್ತುಕೋಶ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿದ್ದು 17 ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ವರರುಚಿ, ಹಲಾಯುಧ, ಭಾಗುರಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಮರಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ (1604) &quot;ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ&quot; ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಶಬ್ದಸೃತಿ ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ಕೇಶಿರಾಜ]] ತನ್ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

[[ನೃಪತುಂಗ]]ನಂತೆ ಈತನೂ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನಾದರೂ ಈತ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವೈದರ್ಭ, ಗೌಡ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ನಡ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಕರಣ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ರಸನಿರೂಪಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈತನ ರಸಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಳ್ವ (1550) ತನ್ನ ರಸರತ್ನಾಕರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಸ್ತುಕೋಶವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಮಂಗರಾಜ (1398), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಈತನ ನಿಘಂಟನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

==ಗ್ರಂಥಗಳು== 
#ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ
#ಛಂದೋವಿಚಿತಿ(ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ)
#ಅಭಿದಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ 
#ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ
#ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಾಗವರ್ಮ 2}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಳಗನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>h732oam3kzhrhxod8r7msi4v5jd5v9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435337</id>
      <parentid>1435336</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ */</comment>
      <origin>1435337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12981" sha1="gfm2z0ssi9hs1gi3j347359zz5guyw6" xml:space="preserve">'''ನಾಗವರ್ಮ 2''' (ಕಾಲ- ಸು. 1042). ಜೈನಕವಿ ಹಾಗೂ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ, ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ, ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ. ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಗದ್ಯದೊಳಂ ಪದ್ಯದೊಳಂ ಛೋದ್ಯಮಿದೆನೆ ವತ್ಸರಾಜ ಚರಿತಾಗಮಮಂ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ಬರೆದಂ ನಿರ ವದ್ಯಗು(ಣಂ) ನಾಗವರ್ಮನುಪಚಿತ ಶರ್ಮಂ''-ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈತ ''ವತ್ಸರಾಜಚರಿತೆ'' ಎಂಬ ಚಂಪೂಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
==ಕಾಲ==
ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಸು. 1145 ಎಂದೂ ಎ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲ 1015 ರಿಂದ 1042 ಎಂದೂ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಹಲವಾರು [[ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೂ. ಈಗ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನಾಕಾಲ ಸೂಚಿಯಾದ ಪದ್ಯ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1042 ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

==ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ==
ಈತ ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಗುಣವರ್ಮ, [[ಪಂಪ]], ನಾಗದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ `ದೀರ್ಘೋಕ್ರ್ತಿನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ್ನು `ಹರಿಪಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ತಥಾ ಗುಣವರ್ಮಕ ವೇರ್ಭುವನೈಕವೀರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ' ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಲ ಗುಣವರ್ಮರನ್ನೂ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯ

ಪ್ರಣತಗುಣರೆನಿಪ ವಿಬುಧಾ
ಗ್ರಣಿಗಳ್ ಕೆಯ್ಕೊಂಡು ಪೊಗ?ಲ್ ಸಲೆ ನೆಗಳ್ದು?ವುಧಾ
ರಿಣಿಯೊಳಗೆ ನಾಗವರ್ಮನ
ಗುಣವರ್ಮನ ಶಂಖವರ್ಮನಧ್ವಾನಂಗಳ್
ಎಂಬ ಈ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶಂಖವರ್ಮರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, [[ಪೊನ್ನ]], ರನ್ನ, ಹಂಸರಾಜ, ನಾಗಚಂದ್ರ - ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ. ಈತನನ್ನು ಆಚಣ್ಣ (ಸು. 1195), ಜನ್ನ, ಸಾಳ್ವ (ಸು. 1600), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈತನ ತಂದೆ ವಿಪ್ರಕುಳಪ್ರದೇಪನನಘಂ ದಾಮೋದರಂ; ತಾಯಿ ವಿನಯಾಳಂಕೃತೆ ವೀರಕಬ್ಬೆ. ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀ ವೀರಭಟ್ಟಾರಕ ಎಂದು ಈತನ ಬರೆಹದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ತಾನು ''ಜಿನಮತವನಹಂಸಂ ವಿಪ್ರವಂಶಾವತಂಸಂ......ಸ್ವನುಗತ ಶುಭಶರ್ಮಂ ನಿರ್ಮಳಂ ನಾಗವರ್ಮಂ'' ಎಂದು ಕವಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಜನ್ನ]]ನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಜನನಾಥಂ ಜಗದೇಕನಲ್ಲಿ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾನಾಗವರ್ಮಂ......''ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅದೇ ಪದ್ಯದ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಕಾಲಸೂಚಿ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಬಿರುದುಗಳು==
ಈತನಿಗೆ ಅಭಿನವಶ್ರವರ್ಮ, ಕವಿಕರ್ಣಪೂರ, ಕವಿಕಂಠಾಭರಣ, ಕವಿತಾಗುಣೋದಯ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಂಸ್ಕøತ-ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. 24ನೆಯ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಮಹಾವೀರ]] ಅಥವಾ ವರ್ಧಮಾನನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. 16 ಆಶ್ವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳೆರಡರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ವಾದಿರಾಜರು ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಯಶೋಧರಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಘನಪಂಡಿತರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
==ಕೃತಿಗಳು==
ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯವಲೋಕನ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಗುಣವಿವೇಕ, ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣ, ಕವಿಸಮಯ ಎಂಬ 5 ಅಧಿಕರಣಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಸ್ಮøತಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ದಿತ, ಆಖ್ಯಾತ ಎಂಬ ಐದು ಅರ್ಧಯಾಯಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಪದಾರ್ಥ ಸಂಧಿದೋಷನಿಶ್ಚಯ, ವಾಕ್ಯವಾಕ್ಯರ್ಥ, ದೋಹಾನು ಕೀರ್ತನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಗುಣವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿಭಾಗದರ್ಶನ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ನಿರ್ಣಯ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ರೀತಿಭಾಗ, ರಸಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸದಾಖ್ಯಾತಿ, ಸದಕೀರ್ತನ, ನಿಯಮಾರ್ಥ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

''''ಕವಿಗಳ್ಗಿದು ಕೆಯ್ಗನ್ನಡಿ ಕವಿತೆಗೆ ಬಾಳ್ಮೊದಲು ಉದಾತ್ತ ವಾಗ್ದೇವತೆಗು ದೃವಹೇತುಕೋಶಗೃಹಮೆನೆ ಭುವನದೊಳಿದು ಪರೆದು ನಿಲ್ವುದೊಂದಚ್ಚರಿಯೇ
''''ಎಂದು ಕವಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಉತ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಫೇದಗಳೂ ಒಟ್ಟು 280 ಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.ವಸ್ತುಕೋಶ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿದ್ದು 17 ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ವರರುಚಿ, ಹಲಾಯುಧ, ಭಾಗುರಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಮರಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ (1604) &quot;ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ&quot; ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಶಬ್ದಸೃತಿ ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ಕೇಶಿರಾಜ]] ತನ್ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

[[ನೃಪತುಂಗ]]ನಂತೆ ಈತನೂ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನಾದರೂ ಈತ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವೈದರ್ಭ, ಗೌಡ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ನಡ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಕರಣ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ರಸನಿರೂಪಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈತನ ರಸಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಳ್ವ (1550) ತನ್ನ ರಸರತ್ನಾಕರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಸ್ತುಕೋಶವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಮಂಗರಾಜ (1398), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಈತನ ನಿಘಂಟನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

==ಗ್ರಂಥಗಳು== 
#ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ
#ಛಂದೋವಿಚಿತಿ(ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ)
#ಅಭಿದಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ 
#ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ
#ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಾಗವರ್ಮ 2}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಳಗನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>gfm2z0ssi9hs1gi3j347359zz5guyw6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435338</id>
      <parentid>1435337</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಬಿರುದುಗಳು */</comment>
      <origin>1435338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12986" sha1="qyrlbbqgy6n8yq67726ry4sn4788pxo" xml:space="preserve">'''ನಾಗವರ್ಮ 2''' (ಕಾಲ- ಸು. 1042). ಜೈನಕವಿ ಹಾಗೂ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ, ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ, ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ. ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಗದ್ಯದೊಳಂ ಪದ್ಯದೊಳಂ ಛೋದ್ಯಮಿದೆನೆ ವತ್ಸರಾಜ ಚರಿತಾಗಮಮಂ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ಬರೆದಂ ನಿರ ವದ್ಯಗು(ಣಂ) ನಾಗವರ್ಮನುಪಚಿತ ಶರ್ಮಂ''-ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈತ ''ವತ್ಸರಾಜಚರಿತೆ'' ಎಂಬ ಚಂಪೂಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
==ಕಾಲ==
ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಸು. 1145 ಎಂದೂ ಎ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲ 1015 ರಿಂದ 1042 ಎಂದೂ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಹಲವಾರು [[ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೂ. ಈಗ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನಾಕಾಲ ಸೂಚಿಯಾದ ಪದ್ಯ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1042 ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

==ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ==
ಈತ ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಗುಣವರ್ಮ, [[ಪಂಪ]], ನಾಗದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ `ದೀರ್ಘೋಕ್ರ್ತಿನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ್ನು `ಹರಿಪಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ತಥಾ ಗುಣವರ್ಮಕ ವೇರ್ಭುವನೈಕವೀರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ' ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಲ ಗುಣವರ್ಮರನ್ನೂ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯ

ಪ್ರಣತಗುಣರೆನಿಪ ವಿಬುಧಾ
ಗ್ರಣಿಗಳ್ ಕೆಯ್ಕೊಂಡು ಪೊಗ?ಲ್ ಸಲೆ ನೆಗಳ್ದು?ವುಧಾ
ರಿಣಿಯೊಳಗೆ ನಾಗವರ್ಮನ
ಗುಣವರ್ಮನ ಶಂಖವರ್ಮನಧ್ವಾನಂಗಳ್
ಎಂಬ ಈ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶಂಖವರ್ಮರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, [[ಪೊನ್ನ]], ರನ್ನ, ಹಂಸರಾಜ, ನಾಗಚಂದ್ರ - ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ. ಈತನನ್ನು ಆಚಣ್ಣ (ಸು. 1195), ಜನ್ನ, ಸಾಳ್ವ (ಸು. 1600), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈತನ ತಂದೆ ವಿಪ್ರಕುಳಪ್ರದೇಪನನಘಂ ದಾಮೋದರಂ; ತಾಯಿ ವಿನಯಾಳಂಕೃತೆ ವೀರಕಬ್ಬೆ. ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀ ವೀರಭಟ್ಟಾರಕ ಎಂದು ಈತನ ಬರೆಹದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ತಾನು ''ಜಿನಮತವನಹಂಸಂ ವಿಪ್ರವಂಶಾವತಂಸಂ......ಸ್ವನುಗತ ಶುಭಶರ್ಮಂ ನಿರ್ಮಳಂ ನಾಗವರ್ಮಂ'' ಎಂದು ಕವಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಜನ್ನ]]ನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಜನನಾಥಂ ಜಗದೇಕನಲ್ಲಿ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾನಾಗವರ್ಮಂ......''ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅದೇ ಪದ್ಯದ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಕಾಲಸೂಚಿ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಬಿರುದುಗಳು==
ಈತನಿಗೆ ಅಭಿನವಶ್ರವರ್ಮ, ಕವಿಕರ್ಣಪೂರ, ಕವಿಕಂಠಾಭರಣ, ಕವಿತಾಗುಣೋದಯ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಂಸ್ಕøತ-ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. 24ನೆಯ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಮಹಾವೀರ]] ಅಥವಾ [[ವರ್ಧಮಾನ]]ನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. 16 ಆಶ್ವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳೆರಡರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ವಾದಿರಾಜರು ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಯಶೋಧರಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಘನಪಂಡಿತರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

==ಕೃತಿಗಳು==
ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯವಲೋಕನ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಗುಣವಿವೇಕ, ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣ, ಕವಿಸಮಯ ಎಂಬ 5 ಅಧಿಕರಣಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಸ್ಮøತಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ದಿತ, ಆಖ್ಯಾತ ಎಂಬ ಐದು ಅರ್ಧಯಾಯಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಪದಾರ್ಥ ಸಂಧಿದೋಷನಿಶ್ಚಯ, ವಾಕ್ಯವಾಕ್ಯರ್ಥ, ದೋಹಾನು ಕೀರ್ತನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಗುಣವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿಭಾಗದರ್ಶನ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ನಿರ್ಣಯ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ರೀತಿಭಾಗ, ರಸಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸದಾಖ್ಯಾತಿ, ಸದಕೀರ್ತನ, ನಿಯಮಾರ್ಥ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

''''ಕವಿಗಳ್ಗಿದು ಕೆಯ್ಗನ್ನಡಿ ಕವಿತೆಗೆ ಬಾಳ್ಮೊದಲು ಉದಾತ್ತ ವಾಗ್ದೇವತೆಗು ದೃವಹೇತುಕೋಶಗೃಹಮೆನೆ ಭುವನದೊಳಿದು ಪರೆದು ನಿಲ್ವುದೊಂದಚ್ಚರಿಯೇ
''''ಎಂದು ಕವಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಉತ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಫೇದಗಳೂ ಒಟ್ಟು 280 ಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.ವಸ್ತುಕೋಶ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿದ್ದು 17 ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ವರರುಚಿ, ಹಲಾಯುಧ, ಭಾಗುರಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಮರಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ (1604) &quot;ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ&quot; ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಶಬ್ದಸೃತಿ ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ಕೇಶಿರಾಜ]] ತನ್ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

[[ನೃಪತುಂಗ]]ನಂತೆ ಈತನೂ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನಾದರೂ ಈತ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವೈದರ್ಭ, ಗೌಡ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ನಡ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಕರಣ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ರಸನಿರೂಪಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈತನ ರಸಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಳ್ವ (1550) ತನ್ನ ರಸರತ್ನಾಕರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಸ್ತುಕೋಶವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಮಂಗರಾಜ (1398), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಈತನ ನಿಘಂಟನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

==ಗ್ರಂಥಗಳು== 
#ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ
#ಛಂದೋವಿಚಿತಿ(ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ)
#ಅಭಿದಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ 
#ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ
#ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಾಗವರ್ಮ 2}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಳಗನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>qyrlbbqgy6n8yq67726ry4sn4788pxo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435339</id>
      <parentid>1435338</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕೃತಿಗಳು */</comment>
      <origin>1435339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12990" sha1="jhc1ohqae4eg2envs57ycdrind5rkjn" xml:space="preserve">'''ನಾಗವರ್ಮ 2''' (ಕಾಲ- ಸು. 1042). ಜೈನಕವಿ ಹಾಗೂ ಲಾಕ್ಷಣಿಕ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ, ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ, ಅಭಿಧಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ, ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಛಂದೋವಿಚಿತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕರ್ತೃ. ವರ್ಧಮಾನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಗದ್ಯದೊಳಂ ಪದ್ಯದೊಳಂ ಛೋದ್ಯಮಿದೆನೆ ವತ್ಸರಾಜ ಚರಿತಾಗಮಮಂ ವಿದ್ಯಾನಿಧಿ ಬರೆದಂ ನಿರ ವದ್ಯಗು(ಣಂ) ನಾಗವರ್ಮನುಪಚಿತ ಶರ್ಮಂ''-ಎಂಬ ಪದ್ಯದಿಂದ ಈತ ''ವತ್ಸರಾಜಚರಿತೆ'' ಎಂಬ ಚಂಪೂಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 
==ಕಾಲ==
ಕವಿಚರಿತೆಕಾರರು ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಸು. 1145 ಎಂದೂ ಎ. ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯನವರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಈತ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲ 1015 ರಿಂದ 1042 ಎಂದೂ ತಮಗೆ ದೊರೆತ ಹಲವಾರು [[ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದರೂ. ಈಗ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ದೊರೆತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಚನಾಕಾಲ ಸೂಚಿಯಾದ ಪದ್ಯ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಈತನ ಕಾಲವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1042 ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

==ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ==
ಈತ ಶ್ರೀವಿಜಯ, ಗುಣವರ್ಮ, [[ಪಂಪ]], ನಾಗದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ `ದೀರ್ಘೋಕ್ರ್ತಿನಯಸೇನಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಯಸೇನನ್ನು `ಹರಿಪಾಲಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ ತಥಾ ಗುಣವರ್ಮಕ ವೇರ್ಭುವನೈಕವೀರಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಃ' ಎಂದು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಹರಿಪಾಲ ಗುಣವರ್ಮರನ್ನೂ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿಯ

ಪ್ರಣತಗುಣರೆನಿಪ ವಿಬುಧಾ
ಗ್ರಣಿಗಳ್ ಕೆಯ್ಕೊಂಡು ಪೊಗ?ಲ್ ಸಲೆ ನೆಗಳ್ದು?ವುಧಾ
ರಿಣಿಯೊಳಗೆ ನಾಗವರ್ಮನ
ಗುಣವರ್ಮನ ಶಂಖವರ್ಮನಧ್ವಾನಂಗಳ್
ಎಂಬ ಈ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಗವರ್ಮ, ಗುಣವರ್ಮ, ಶಂಖವರ್ಮರನ್ನೂ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, [[ಪೊನ್ನ]], ರನ್ನ, ಹಂಸರಾಜ, ನಾಗಚಂದ್ರ - ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಉದಾಹೃತವಾಗಿವೆ. ಈತನನ್ನು ಆಚಣ್ಣ (ಸು. 1195), ಜನ್ನ, ಸಾಳ್ವ (ಸು. 1600), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಮೊದಲಾದ ಕವಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈತನ ತಂದೆ ವಿಪ್ರಕುಳಪ್ರದೇಪನನಘಂ ದಾಮೋದರಂ; ತಾಯಿ ವಿನಯಾಳಂಕೃತೆ ವೀರಕಬ್ಬೆ. ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀ ವೀರಭಟ್ಟಾರಕ ಎಂದು ಈತನ ಬರೆಹದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ತಾನು ''ಜಿನಮತವನಹಂಸಂ ವಿಪ್ರವಂಶಾವತಂಸಂ......ಸ್ವನುಗತ ಶುಭಶರ್ಮಂ ನಿರ್ಮಳಂ ನಾಗವರ್ಮಂ'' ಎಂದು ಕವಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಜನ್ನ]]ನ ಅನಂತನಾಥಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ''ಜನನಾಥಂ ಜಗದೇಕನಲ್ಲಿ ಕಟಕೋಪಾಧ್ಯಾಯನಾನಾಗವರ್ಮಂ......''ಎಂಬ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಅದೇ ಪದ್ಯದ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣದ ಕಾಲಸೂಚಿ ಪದ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ಈತ ಜನ್ನನಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಾಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಬಿರುದುಗಳು==
ಈತನಿಗೆ ಅಭಿನವಶ್ರವರ್ಮ, ಕವಿಕರ್ಣಪೂರ, ಕವಿಕಂಠಾಭರಣ, ಕವಿತಾಗುಣೋದಯ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಸಂಸ್ಕøತ-ಕನ್ನಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. 24ನೆಯ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] [[ಮಹಾವೀರ]] ಅಥವಾ [[ವರ್ಧಮಾನ]]ನ ಚರಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಈ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುರಾಣವಾಗಿದೆ. 16 ಆಶ್ವಾಸಗಳುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರೌಢ ಚಂಪೂಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಧರ್ಮ-ಧರ್ಮಗಳೆರಡರನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ವಾದಿರಾಜರು ಜಯಸಿಂಹ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲನಲ್ಲಿ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕøತ ಯಶೋಧರಚರಿತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಘನಪಂಡಿತರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.

==ಕೃತಿಗಳು==
ಈತನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕಾವ್ಯವಲೋಕನ ಲಕ್ಷಣಗ್ರಂಥ. ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು [[ಅಲಂಕಾರ]]ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿ, ಗುಣವಿವೇಕ, ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣ, ಕವಿಸಮಯ ಎಂಬ 5 ಅಧಿಕರಣಗಳಿವೆ. ಶಬ್ದಸ್ಮøತಿ ವ್ಯಾಕರಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಧಿ, ನಾಮ, ಸಮಾಸ, ತದ್ದಿತ, ಆಖ್ಯಾತ ಎಂಬ ಐದು ಅರ್ಧಯಾಯಗಳಿವೆ. ಕಾವ್ಯಮಲವ್ಯಾವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಪದಾರ್ಥ ಸಂಧಿದೋಷನಿಶ್ಚಯ, ವಾಕ್ಯವಾಕ್ಯರ್ಥ, ದೋಹಾನು ಕೀರ್ತನ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ಗುಣವಿವೇಕದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿಭಾಗದರ್ಶನ, ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ ನಿರ್ಣಯ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ರೀತಿಕ್ರಮರಸನಿರೂಪಣದಲ್ಲಿ ರೀತಿಭಾಗ, ರಸಭಾಗ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಕವಿಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸದಾಖ್ಯಾತಿ, ಸದಕೀರ್ತನ, ನಿಯಮಾರ್ಥ, ಐಕ್ಯ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪದ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದು ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

''''ಕವಿಗಳ್ಗಿದು ಕೆಯ್ಗನ್ನಡಿ ಕವಿತೆಗೆ ಬಾಳ್ಮೊದಲು ಉದಾತ್ತ ವಾಗ್ದೇವತೆಗು ದೃವಹೇತುಕೋಶಗೃಹಮೆನೆ ಭುವನದೊಳಿದು ಪರೆದು ನಿಲ್ವುದೊಂದಚ್ಚರಿಯೇ
''''ಎಂದು ಕವಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಉತ್ಕøಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕನ್ನಡಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಫೇದಗಳೂ ಒಟ್ಟು 280 ಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ.ವಸ್ತುಕೋಶ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಕøತ ಪದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿದ್ದು 17 ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ವರರುಚಿ, ಹಲಾಯುಧ, ಭಾಗುರಿ, ಶಾಶ್ವತ, ಅಮರಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದವರ ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕರ್ಣಾಟಕ ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಸ್ಕøತದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ಬರೆದಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ (1604) &quot;ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ&quot; ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದ ಶಬ್ದಸೃತಿ ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು [[ಕೇಶಿರಾಜ]] ತನ್ನ [[ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.

[[ನೃಪತುಂಗ]]ನಂತೆ ಈತನೂ ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನಾದರೂ ಈತ ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ವೈದರ್ಭ, ಗೌಡ ಮಾರ್ಗಗಳೇ ಹೊರತು ಕನ್ನಡ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲ. ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಕರಣ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈತನ ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ರಸನಿರೂಪಣ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈತನ ರಸಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಳ್ವ (1550) ತನ್ನ ರಸರತ್ನಾಕರ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ದೊರೆತಿರುವ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈತನ ವಸ್ತುಕೋಶವೇ ಮೊದಲನೆಯದು. ಮಂಗರಾಜ (1398), ದೇವೋತ್ತಮ (ಸು. 1600) ಈತನ ನಿಘಂಟನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮ ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

==ಗ್ರಂಥಗಳು== 
#ವರ್ಧಮಾನಪುರಾಣ
#ಛಂದೋವಿಚಿತಿ(ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ)
#ಅಭಿದಾನ ವಸ್ತುಕೋಶ 
#ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ
#ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಷಾಭೂಷಣ
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನಾಗವರ್ಮ 2}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಳಗನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>jhc1ohqae4eg2envs57ycdrind5rkjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಾಸ್ಯಾಕರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78241</id>
    <revision>
      <id>1435296</id>
      <parentid>1342300</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10642" sha1="q7w7lkonmrf42yz3j41an2jr2jmpnvj" xml:space="preserve">[[File:Південно-Східна Європа 1684.JPG|thumb|right|300px|Italian map of «European Tartaria» (1684). [[Dnieper Ukraine]] is marked as «''Ukraine or the land of [[Zaporozhian Cossacks]]'' (Vkraina o Paese de Cossachi di Zaporowa)». On the east there is «''Ukraine or the land of [[Don Cossacks]], who are subjects of [[Muscovy]]'' (Vkraina ouero Paese de Cossachi Tanaiti Soggetti al Moscouita)».]]

'''ಕಾಸ್ಯಾಕರು'''  [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಪ್ಪುಸಮುದ್ರ]]ದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯ-ತುರ್ಕಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗ. 
==ಪದ ಉತ್ಪತ್ತಿ==
ಕಾಸ್ಯಾಕ್ ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದ ಪದ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಸಾಹಸಿ, ದಂಗೆಕೋರ ಮತ್ತು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮನುಷ್ಯ ಎಂದು.
==ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ== 
[[ರಷ್ಯ]]ದ [[ಉಕ್ರೇನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಯಾಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಹರಡಿದ್ದರು. ಉಕ್ರೇನಿಯನರಿಗೆ ಮೊದಲು ಕಾಸ್ಯಾಕರು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಸ್ಯಾಕರೂ ಉಕ್ರೇನಿಯನರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಸ್ಯಾಕ್ ಜನಾಂಗದ ಬಹುಮಂದಿ ತುರ್ಕಿ ಜನಾಂಗಕ್ಕೂ ಇನ್ನು ಹಲವರು ಮಿಶ್ರಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೂ ಸೇರಿದ್ದರು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪಿನ ನೀಪರ್, ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಪನದಿಗಳ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಪಡೆದರು. ಇವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನ ಅಮೆರಿಕದ ಅನಾಗರಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಜನಾಂಗಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.
==ಇತಿಹಾಸ==
15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿಯದ ಖಾನರೂ ರಷ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ ಕಾಸ್ಯಾಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಡಿಕಾವಲಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಪೋಲಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡಿನ]] ದೊರೆಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಮೇರೆಗಳನ್ನು ಟಾರ್ಟರರ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶೂರರಾದ ಕಾಸ್ಯಾಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ರಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡುಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿ ಹೋದಾಗ ರಷ್ಯನರು ಕಾಸ್ಯಾಕರನ್ನು ಗಡಿ ಕಾವಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೆ, [[ಯೂರಲ್]] ಪರ್ವತಾವಳಿಗೆ ಆಚೆ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲೂ ಈ ಯೋಧ ಜನಾಂಗದ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆದರು. ಇರ್‍ಮಾಕ್ ಟಿಮೋಫೀವಿಚ್ ಎಂಬ ಕಾಸ್ಯಾಕ್ ಯೋಧ ರಷ್ಯಕ್ಕೆ [[ಸೈಬೀರಿಯ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ, ರಷ್ಯದ ಝಾರ್ ಪ್ರಭುಗಳಾಗಲಿ ಅವರ ಮಾಂಡಲಿಕರಾಗಲಿ ಜಮೀನುದಾರರಾಗಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಿಯರಾದ ಕಾಸ್ಯಾಕರ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಕುಂದುಂಟು ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದ್ದೂ ಉಂಟು. 17 ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ದಂಗೆಗಳು ನಡೆದುವು. ಸ್ಟೀಫನ್ ರಾಜಿನ್, ಕೊಂದ್ರಾತಿ ಬುಲಾವಿನ್, ಇಮಿಲಿಯನ್ ಪುಗಜೆದೇವ್ ಮೊದಲಾದವರು ಇಂಥ ಹೋರಾಟಗಳ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.
[[File:Pic I V Ivasiuk Mykola Bohdan Khmelnytskys Entry to Kyiv.jpg|right|thumb|''[[Bohdan Khmelnytsky]]'s entry to Kiev.'' Painted by Mykola Ivasiuk,&lt;ref name=&quot;Plokhy2001&quot;&gt;{{cite book|author=Serhii Plokhy|authorlink=Serhii Plokhii|title=The Cossacks and Religion in Early Modern Ukraine|url=https://books.google.com/books?id=NCzzxNisc1MC&amp;pg=PR4|accessdate=1 August 2015|year=2001|publisher=OUP Oxford|isbn=0-19-924739-0|page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wilson2002&quot;&gt;{{cite book |last=Wilson|first=Andrew|title=The Ukrainians: Unexpected Nation|url=https://books.google.com/books?id=4f324_LVBL4C&amp;pg=PA62|accessdate=1 August 2015|year=2002|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-09309-4|pages=62, 143}}&lt;/ref&gt; end of the 19th century]]
ಕಾಸ್ಯಾಕ್ ಜನಾಂಗದವರು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ಅವರು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 18-20 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ಕಾಸ್ಯಾಕರಿಗೂ ಸೈನ್ಯದ ತರಬೇತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು.
==ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ ಇತಿಹಾಸ==
20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಯಾಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ 12 ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದುವು. 2,30,000 ಚ.ಮೈ.ಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1,20,00,000 ಕಾಸ್ಯಾಕರಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ 50,00,000 ಕಾಸ್ಯಾಕರು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವರು. ಶಾಂತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ 55,000 ಕಾಸ್ಯಾಕರು ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ೧,೧೦,೦೦೦ ಕಾಸ್ಯಾಕರು ಆಯುಧ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

1917ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಕಾಸ್ಯಾಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಷ್ಯದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಸಣ್ಣ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಷ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಕಾಸ್ಯಾಕರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಡಾನ್ ನಾಯಕ (ಅಟಮನ್) ಕಲೇಡಿನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1918-20ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಯಾಕರು ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಬೊಲ್ಷೆವಿಕರ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳ ಪರ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮತಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಕಾದಾಡಿದರು. ರಷ್ಯನ್ ಬಿಳಿ ಸೇನೆಗಳು ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿದಾಗ 30,000 ಕಾಸ್ಯಾಕರು ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಯಾಕರ ಸೇನೆಯೊಂದನ್ನು ಪುನರ್‍ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಪಂಗಡಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

==ಜೀವನ==
ಕಾಸ್ಯಾಕರ ಜೀವನವನ್ನೂ ಅವರ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕುರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಅಂಥ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎನ್. ವಿ. ಗೋಗೋಲನ ತಾರಾಸ್ ಬುಲ್ಬ, ಟಾಲ್ಸ್‍ಟಾಯನ ಕೋಸಾಕಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್. ಸಿನ್‍ಕಿವಿಜ್‍ನ ''ವಿತ್ ಫೈರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೋರ್ಡ್''-ಇವು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಕೃತಿಗಳು. 
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery mode=&quot;packed-hover&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:Cossack Mamay 1890.jpg|250px|[[Cossack Mamay]] – the ideal image of Cossack in Ukrainian folklore.
File:Sergiy Vasylkivskiy- Cossack.jpg|A Zaporozhian Cossack, 17th-18th century traditional clothing.
File:22. Kozak z golovoju tatarina.jpg|240px|Victorious Zaporozhian Cossack with the head of a Tatar, 1786 print
File:Zaporozhian Cossacks Officer in 1720.JPG|An officer of the Zaporozhian Cossacks in 1720
&lt;/gallery&gt;    
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://napoleonistyka.atspace.com/cossacks.htm Cossacks during the Napoleonic Wars]
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages/Z/A/ZaporizhiaThe.htm Zaporizhian Cossacks]
* [http://encyclopediaofukraine.com/pages/C/O/Cossacks.htm History of Ukrainian Cossacks] at [http://encyclopediaofukraine.com/ Encyclopedia of Ukraine]
* [https://web.archive.org/web/20111113001501/http://library2.usask.ca/USSRConst/gallery/cossacks Soviet Cossacks] – an issue of the propaganda journal [[USSR in Construction]] which presents numerous images of Cossack life in Soviet Russia.
* [http://kazak_nation.livejournal.com/ Cossack Nation Livejournal]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://kazaknation.com/ Cossack Nation – The Social Network of Ethnic Cossacks]
* [http://www.kazaksusa.com/ The Congress of Cossacks in America]
* [http://www.cindyvallar.com/razin.html Pirate, Rebel, Freedom Fighter, Champion of the Poor]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗಗಳು]]</text>
      <sha1>q7w7lkonmrf42yz3j41an2jr2jmpnvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಮ್ಮೊನೈಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79145</id>
    <revision>
      <id>1435285</id>
      <parentid>1335307</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T20:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14344" sha1="5xav2tnrfujfwuyytyt0yb5mztdd01i" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}}
[[Image:Ammoniteplit.jpg|225px|thumb|An ammonite shell viewed in section, revealing the internal  chambers and [[Septum (mollusc)|septa]]. Large polished examples are prized for their aesthetic, as well as scientific, value.]]
'''ಅಮ್ಮೊನೈಟ್''' ಈಗ ನಿರ್ವಂಶವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ. [[ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ]] ಕ್ರಿಮಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳು ಈ ಕ್ರಿಮಿಯ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.independent.co.uk/sci_tech/article2259490.ece | title = Fossils: myths, mystery, and magic | work = The Independent | location = London | date = 2007-02-12 | accessdate = 2010-04-23 | archive-date = 2007-11-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071111061251/http://news.independent.co.uk/sci_tech/article2259490.ece | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು [[ತಿರುಚಿನಾಪಳ್ಳಿ]]ಯಿಂದ ಅನತಿದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರಿಯಲೂರು]] ಬಳಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದು ಹೇರಳವಾಗಿ ಸರ್ವತ್ರ ಕಾಣಬರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪವನ್ನು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳ ಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ [[ಸರೀಸೃಪ]]ಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಇವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದ ಶಿಲಾಸ್ತೋಮಗಳ ವಿವರವಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇವೇ ಆಧಾರವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ ಜೀವವಿಕಾಸದ ಅನೇಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.
==ಮಾದರಿ==
ಮಾದರಿ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಮೂಲಕುಳಿಯೊಂದಿದ್ದು ಅದರ ಸುತ್ತ ಕೊಳವೆಗಳು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕೊಳವೆ ವಿಭಾಜಕಬತ್ತಿ ಅಥವಾ ನಡುತಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಗೂಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಿಭಾಜಕ ಭಿತ್ತಿಗಳು ಹೊರಗಡೆ ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಲಿದಂತೆ ಇವೆ. ಕೊನೆಯ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವಾಸದ ಗೂಡು ಎನ್ನುವರು. ಅದನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಕೊಳವೆ (ಸೈಫಂಕಲ್) ಭೇದಿಸಿ ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹುಪಾಲು ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಸುರುಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಗೋಪುರಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಸುರುಳಿಗಳು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಚಿಪ್ಪನ್ನು ಅಂತರ್ವಲಿತ ಚಿಪ್ಪೆಂದೂ ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬಹಿರ್ವಲಿತ ಚಿಪ್ಪೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರಮೈ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು.
==ವಿಂಗಡಣೆ==
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕಲ್ಪದವು (ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು), ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದವು (ನೈಜ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು) ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳ ವಿಕಾಸದ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿರುವ ರೀತಿ ಹೊಲಿಗೆ ಸೇರುವೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವೈಖರಿಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
==ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ==
[[Image:1212amma.jpg|thumb|An ammonitic ammonoid with the body chamber missing, showing the septal surface (especially at right) with its undulating lobes and saddles.]]
[[Image:Iridescent Ammonite Fossil.jpg|thumb|[[Iridescence|Iridescent]] ancient ammonite fossil on display at the [[American Museum of Natural History]], New York City, around 2.5 feet in diameter]]
ಆರ್ತೊಸೆರಾಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪು ನೇರವಾಗಿದೆ. ಸಿರ್ಟೊಸೆರಾಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚಿಪ್ಪು ಬಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟಿನಾಟಿಲಸ್, ನಾಟಿಲಸ್, ಗೋನಿಯೊಟೈಟಿಸ್, ಸೆರಟೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಸುರುಳಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವೆಸ್ಟಿನಾಟಿಲಸ್ ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ನಾಟಿಲಸ್ ಮತ್ತು ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು ಅಂತರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಸೆರಟೈಟಿಸ್ ಅಪೂರ್ಣ ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಮ್ಮೊನೈಟುಗಳು ಬಹಿರ್ವಲಿತಚಿಪ್ಪನ್ನೂ ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದುವು. ಅನಂತರ ಆ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುರುಳಿಬಿಚ್ಚುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ವಂಶದ ಅವನತಿಯ ಸೂಚನೆ. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದಲ್ಲೆಲ್ಲ ವಿಕಾಸ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿತು (ಅವರೋಹಣ ವಿಕಾಸ). ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಹಂತವನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾಪೈಟಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸ್ಕ್ಯಾಪೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನ ಕೊನೆಯ ಸುರುಳಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಗಾಳಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದೆ. ಹ್ಯಾಮೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೂರು ಸುರುಳಿಗಳು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಹಂತ. ಬ್ಯಾಕ್ಯುಲೈಟಿಸ್ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಮೂಲದ ಒಂದೆರಡು ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವುಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿವೆ. ಇದು ಬಹುಶಃ ಕೊನೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು.
==ಅಲಂಕಾರ ವೈಖರಿ==
[[File:Placenticeratidae - Placenticeras whitfieldi.jpg|thumb|200px|left|Fossil shell of ammonite ''[[Placenticeras whitfieldi]]'' showing punctures caused by the bite of a [[mosasaur]], [[Peabody Museum of Natural History]], Yale]]
[[Image:Ammonite Jeletzkytes.jpg|thumb|''[[Jeletzkytes]]'', a Cretaceous ammonite from the USA]]
[[Image:Ammonite Asteroceras.jpg|thumb|''[[Asteroceras]]'', a Jurassic ammonite from England]]
[[Image:Amonite-portugal.JPG|thumb|''[[Orthosphynctes]]'', a Jurassic ammonite from Portugal]]
ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರಮೈ ಗೀರುದಿಂಡು, ಸಣ್ಣಗಂಟು ಅಥವಾ ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಜೀವಕಲ್ಪದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕಲ್ಪದವಕ್ಕಿಂತ ಅಲಂಕಾರ ಹೆಚ್ಚು. ಕೆಲವು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಹೊರಂಚಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾದಾ ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಗರಗಸದ ಮಾದರಿಯ ದಿಂಡು (ಅಮಾಲ್ತಿಯಾಸ್) ಹಲ್ಲುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು. ಹಾಪ್ಲೈಟಿಸ್‍ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ದಿಂಡುಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಸಾಲುಗಂಟುಗಳಿವೆ.
ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಸೇರುವೆಗಳ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವೈಖರಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಯ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಭ್ರೂಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳ ವಂಶವೃಕ್ಷ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಅಮ್ಮೊನೈಟ್ ಜಾತಿಗಳ ಭ್ರೂಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಂಶಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ರೂಪಸಾಮ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರು.
==ಪ್ರಾಚೀನತೆ==
ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಭೂ ಇತಿಹಾಸದ ಅಲ್ಫಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಆದರೆ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ವಿಶಾಲವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದುವು. ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಮೂಲಜಾತಿಯಾದ ಎಗೋನಿಯಾಟೈಟ್‍ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಸೈಲ್ಯೂರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವಕಲ್ಪದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೋನಿಯೊಟೈಟ್‍ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದುವು. ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸೆರಟೈಟ್ ಜಾತಿಯವು. ನಿಜವಾದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಟ್ರಯಾಸಿಕ್‍ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಜುರಾಸಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಅವುಗಳ ಅವನತಿ ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸುರುಳಿ ಬಿಚ್ಚಿದ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಸ್ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮೊನೈಟ್‍ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋದುವು. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://www.fossilmuseum.net/Fossil_Galleries/Ammonites.htm Descriptions and pictures of ammonite fossils] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205185728/http://www.fossilmuseum.net/Fossil_Galleries/Ammonites.htm |date=2017-12-05 }}
* [https://web.archive.org/web/20160109193641/http://goniat.org/ goniat.org, a palaezoic ammonoid database]
* [http://www.paleozoic.org/gallery.htm paleozoic.org: gallery of ammonite photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060404024923/http://paleozoic.org/gallery.htm |date=2006-04-04 }}
* [http://y2u.co.uk/&amp;002_Images/Lyme%20Regis%20Fossils%20%2001.htm photos of ammonites at Lyme Regis, UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170306235239/http://y2u.co.uk/%26002_Images/Lyme%20Regis%20Fossils%20%2001.htm |date=2017-03-06 }}
* [http://taxonconcept.stratigraphy.net/source_main.php?doctaxid=618&amp;doctaxname=Ammonoidea TaxonConcept's data on cretaceous ammonites]
* [http://thinkingwithpictures.blogspot.com/2008/06/ammonites-of-peacehaven.html The ammonites of Peacehaven - photos of giant cretaceous ammonites in Southern England]
* [http://www.tonmo.com/science/fossils/fossilsjump.php tonmo.com: The octopus news magazine online], Cephalopod fossil articles.
* William R. Wahl * [http://www.wyodino.org/wp-content/uploads/2011/01/BittenAmmonite.pdf Mosasaur Bite Marks on an Ammonite. Preservation of an Aborted Attack? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130509085058/http://www.wyodino.org/wp-content/uploads/2011/01/BittenAmmonite.pdf |date=2013-05-09 }}
* [http://palaeoart.blogspot.it/2011/10/mosasaur-diets-everhart-2004.html Mosasaur diet]
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅಮ್ಮೊನೈಟ್}}
{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವ]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>5xav2tnrfujfwuyytyt0yb5mztdd01i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinay puradal</title>
    <ns>3</ns>
    <id>79249</id>
    <revision>
      <id>1435256</id>
      <parentid>1376730</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayapuradalu</username>
        <id>102891</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1435256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="93rmyasanwagxi1iag7tz4ylrj6ceiw" xml:space="preserve">Vinaya Puradal


Vinaya Puradal is a prominent and experienced Indian journalist working in the Kannada electronic media industry. He currently serves as a Shivamogga District Reporter for the leading news channel, News18 Kannada. With over 9 years of extensive experience in the field of journalism, he is well-known for his ground-level reporting, investigative stories, and bringing civic issues to the forefront.


Early Life and Education

Vinaya Puradal completed his primary and higher education in puradalu Karnataka. Developing a keen interest in social issues and writing during his student days, he chose journalism as his career path to drive social awareness.


Career


Vinaya Puradal has been actively contributing to the media industry for more than nine years. Throughout his career, he has extensively covered regional politics, social movements, cultural events, and public grievances at the district level.


Stint with News18 Kannada

As a dedicated District Reporter for News18 Kannada, Vinaya has built a reputation for impactful and factual reporting.

Public Interest Journalism: He has played a crucial role in highlighting the lack of basic infrastructure in rural areas, administrative lapses, and giving a voice to marginalized communities.


Election Coverage: His grassroots analysis, voter sentiment tracking, and live reporting during local body and Karnataka State Assembly elections have been widely recognized.


Crisis Reporting: He has consistently reported from the ground during challenging times, including natural calamities, floods, and the COVID-19 pandemic, ensuring accurate information reached the public.


Reporting Style and Impact

With nearly a decade of experience, Vinaya advocates for objective and responsible journalism. He specializes in investigative journalism and human-interest stories that bridge the gap between the public and the government, often leading to administrative action and positive community changes. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2026-39331-21|&amp;#126;2026-39331-21]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2026-39331-21|talk]]) ೧೧:೩೬, ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>93rmyasanwagxi1iag7tz4ylrj6ceiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435257</id>
      <parentid>1435256</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayapuradalu</username>
        <id>102891</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1435257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2173" sha1="0zdv8aya4atp25imtrp3tpy5i2272ip" xml:space="preserve">Vinaya Puradal


Vinaya Puradal is a prominent and experienced Indian journalist working in the Kannada electronic media industry. He currently serves as a Shivamogga District Reporter for the leading news channel, News18 Kannada. With over 9 years of extensive experience in the field of journalism, he is well-known for his ground-level reporting, investigative stories, and bringing civic issues to the forefront.

Early Life and Education

Vinaya Puradal completed his primary and higher education in puradalu Karnataka. Developing a keen interest in social issues and writing during his student days, he chose journalism as his career path to drive social awareness.

Career

Vinaya Puradal has been actively contributing to the media industry for more than nine years. Throughout his career, he has extensively covered regional politics, social movements, cultural events, and public grievances at the district level.

Stint with News18 Kannada

As a dedicated District Reporter for News18 Kannada, Vinaya has built a reputation for impactful and factual reporting.

Public Interest Journalism: He has played a crucial role in highlighting the lack of basic infrastructure in rural areas, administrative lapses, and giving a voice to marginalized communities.

Election Coverage: His grassroots analysis, voter sentiment tracking, and live reporting during local body and Karnataka State Assembly elections have been widely recognized.

Crisis Reporting: He has consistently reported from the ground during challenging times, including natural calamities, floods, and the COVID-19 pandemic, ensuring accurate information reached the public.

Reporting Style and Impact

With nearly a decade of experience, Vinaya advocates for objective and responsible journalism. He specializes in investigative journalism and human-interest stories that bridge the gap between the public and the government, often leading to administrative action and positive community changes. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2026-39331-21|&amp;#126;2026-39331-21]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2026-39331-21|talk]]) ೧೧:೩೬, ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>0zdv8aya4atp25imtrp3tpy5i2272ip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435258</id>
      <parentid>1435257</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vinayapuradalu</username>
        <id>102891</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1435258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2172" sha1="1xhl38mxawk8k6fci3vve6mt3w45fgg" xml:space="preserve">Vinaya Puradal

Vinaya Puradal is a prominent and experienced Indian journalist working in the Kannada electronic media industry. He currently serves as a Shivamogga District Reporter for the leading news channel, News18 Kannada. With over 9 years of extensive experience in the field of journalism, he is well-known for his ground-level reporting, investigative stories, and bringing civic issues to the forefront.

Early Life and Education

Vinaya Puradal completed his primary and higher education in puradalu Karnataka. Developing a keen interest in social issues and writing during his student days, he chose journalism as his career path to drive social awareness.

Career

Vinaya Puradal has been actively contributing to the media industry for more than nine years. Throughout his career, he has extensively covered regional politics, social movements, cultural events, and public grievances at the district level.

Stint with News18 Kannada

As a dedicated District Reporter for News18 Kannada, Vinaya has built a reputation for impactful and factual reporting.

Public Interest Journalism: He has played a crucial role in highlighting the lack of basic infrastructure in rural areas, administrative lapses, and giving a voice to marginalized communities.

Election Coverage: His grassroots analysis, voter sentiment tracking, and live reporting during local body and Karnataka State Assembly elections have been widely recognized.

Crisis Reporting: He has consistently reported from the ground during challenging times, including natural calamities, floods, and the COVID-19 pandemic, ensuring accurate information reached the public.

Reporting Style and Impact

With nearly a decade of experience, Vinaya advocates for objective and responsible journalism. He specializes in investigative journalism and human-interest stories that bridge the gap between the public and the government, often leading to administrative action and positive community changes. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2026-39331-21|&amp;#126;2026-39331-21]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2026-39331-21|talk]]) ೧೧:೩೬, ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>1xhl38mxawk8k6fci3vve6mt3w45fgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ, ಮಂಗಳೂರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81558</id>
    <revision>
      <id>1435379</id>
      <parentid>1367590</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4466" sha1="iymeqozjittzt9hr4djevgsj2sw1137" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ ಯುದ್ಧ ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. ನದಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, ದೋಣಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ನಗರವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>iymeqozjittzt9hr4djevgsj2sw1137</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435380</id>
      <parentid>1435379</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4470" sha1="qaepphbfd85t2c3s1k1u95syr0jwyk4" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. ನದಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, ದೋಣಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ನಗರವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>qaepphbfd85t2c3s1k1u95syr0jwyk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435381</id>
      <parentid>1435380</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4474" sha1="h8qxpoemjdz9uxrgm4tzaava81xkxd9" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. ನದಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, ದೋಣಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ [[ನಗರ]]ವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>h8qxpoemjdz9uxrgm4tzaava81xkxd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435382</id>
      <parentid>1435381</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="kd9d2xlpqvulbor5cxsr1abami1bqe0" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. [[ನದಿ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, ದೋಣಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ [[ನಗರ]]ವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>kd9d2xlpqvulbor5cxsr1abami1bqe0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435384</id>
      <parentid>1435382</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4482" sha1="94h21rlye9quixd63tzrdsajjk904qa" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. [[ನದಿ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, [[ದೋಣಿ]]ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ [[ನಗರ]]ವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>94h21rlye9quixd63tzrdsajjk904qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435385</id>
      <parentid>1435384</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="gfjxq014m9265xbytmyhhms7x3a6c6u" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. [[ನದಿ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, [[ದೋಣಿ]]ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ [[ನಗರ]]ವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ [[ಆಡಳಿತ]] ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು ಮಾದರಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>gfjxq014m9265xbytmyhhms7x3a6c6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435386</id>
      <parentid>1435385</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4490" sha1="e97dv345ay5y9u219af7gciauxhtgs3" xml:space="preserve">{{distinguish|ಸುಲ್ತನ್ ಬತ್ತೆರಿ}}
ಮಂಗಳೂರು ನಗರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬತ್ತೇರಿ ಇದೆ. [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್|ಟಿಪ್ಪು]]ವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರ  ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗ. ತನ್ನ ಸಾವಿಗೆ 15 ವರ್ಷ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ 1748 ರಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು]] ಈ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂತ ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಟ್ಟೇರಿ ಅಂದರೆ ತೋಪುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸುವ ತಾಣ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಬತ್ತೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಟಿಪ್ಪು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಾರಣ  ಬ್ರಿಟೀಷರ [[ಯುದ್ಧ]] ಹಡಗುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು. [[ನದಿ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹಾದು ಬರುವ ಹಡಗು, [[ದೋಣಿ]]ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಆತ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-08-21 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103191806/http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_kerala.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈಗ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ [[ನಗರ]]ವನ್ನು ಎತ್ತರವಾದ ತಾಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಕೆಳಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಇದ್ದು, ಇಲ್ಲೊಂದು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗನ್‌ ಪೌಡರ್‌ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಡಲು ಅಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ [[ಆಡಳಿತ]] ನಡೆಸುವ ರಾಜರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೊಂದು [[ಮಾದರಿ]] ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಯುದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ದಾಳಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ ನೋಡಿದರೆ ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಲಿನ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸವಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ ಅಪಾರವಾಗಿ ಕಾಣಬಯಸುವವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಕು. ಸದ್ಯ ಇದು ನಿರ್ಜನ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷದ ಬಹುತೇಕ ದಿನ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]</text>
      <sha1>e97dv345ay5y9u219af7gciauxhtgs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81622</id>
    <revision>
      <id>1435387</id>
      <parentid>1365838</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20526" sha1="nah4vqcf9rin73ddf392252vd4h50if" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
|image=St.Aloysius Chapel,Mangalore.jpg
|caption=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್
|native_name= ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|former_names=Cappella di San Luigi&lt;br /&gt;Capela de São Luís 
|alternate_names=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|address=
|location_town=[[ಮಂಗಳೂರು]]
|location_country=[[ಭಾರತ]]
|architect=
|client=
|engineer=
|construction_start_date=
|completion_date=1878
|date_demolished=
|cost=
|structural_system=
|style=
|size=
}}
'''ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್''' ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಕಟ್ಟಡ ಜೆಸುವಿಟ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟು,೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯನ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಭೋಧಕ-ಕಲಾವಿದ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಮೋಶಿನಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿದ.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತಹ ಸುಂದರ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳ ಇಂಚಿಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಚಿತ್ರಕಾರ ಇಟೆಲಿಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರದರ್ ಮೋಶಿನಿ. ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೋನ್ಸಗಾ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಸಂದ್ರಭಗಳನ್ನು ಚಾಪೆಲಿನ ಮೇಲ್ಛವಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮೂರುಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮರಿಯಮ್ಮಳ ಅಲ್ತರಿನೆದುರು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಿಗರ್ಪಿಸುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ತನ್ನ ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ಅಲೋಶಿಯಸರ ಪ್ರಥಮ ಸೇವದೀಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರ, ಜೆಸುವಿಟ್ ದೀಕ್ಷೆಗಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮೂಂತದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲೋಶಿಯಸರ ಮೂಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ತರಿನ ಮೇಲ್ಬದಿ  ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡುವಣ ಚಿತ್ರ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೇಗ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ಲೇಗಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ೨೧ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ [[ಪ್ರಾಣ]] ತೆತ್ತರು.ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳು ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಸಾರುವ ನೋಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೂಹಾರಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಪ್ರತ್ಯಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಾರ ಹಿಡಿದ ದೇವದೂತರ ಅಳೆತ್ತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವೃತ್ತವು ಚರ್ಚಿನ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಜೆಸುವೆಟ್ ಸಂತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗೆಳತನದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ಜೀವನ ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಶ್ಕೋ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ ವಾಸ್ ಎರಡೂ ವಿಧದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಚಾಪೆಲಿನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;https://mangalorehistory.blogspot.in/2013/02/blog-post.html&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:St.Aloysius Chapel,Mangalore piller.jpg|thumb]]

==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== 
ಮಂಗಳೂರು ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ಆಂತರಿಕ
ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು. ಏನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ಅನನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಗೋಡೆಗಳ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚು ಆವರಿಸುವ ಸುಂದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿದೆ. ಬ್ರೋ. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಮೊಸ್ಚೆನಿ.ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮಂಡಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ==
[[Image:AloysiusChapel.jpg|200px|thumb|left|Interior of the St. Aloysius Chapel in Mangalore]]
ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಲು ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದ ನೀಡಿದ ಗೊಂಝಾಗ, ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಮಾದರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂಝಾಗ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ - ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ, ಇತರರ ಸೇವೆ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇವೆಯ ಅವರ ಆತ್ಮ imbibe ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ,ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಮೊದಲ ಮೂರು ಫಲಕಗಳು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ: -
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮೇರಿ ಬಲಿಪೀಠದ ಭರವಸೆ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ಪೌರರು ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ 'ಮೊದಲನೇ ಸಂಪರ್ಕ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು.
ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಬಲಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸೇವೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಹಾಯ ಸ್ವಯಂ. ಅವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಫಲಕಗಳು ಮೂಲಕ ನೇಯ್ಗೆ ಹಾರಗಳನ್ನು, ಇಳಿಜಾರು ಚಾವಣಿಯ ಫಲಕಗಳು ಏಸುದೂತರ ಬಿಂಬಿಸಲು 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಹೂಮಾಲೆ ಅದೇ ಹೂಗಳು. ಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗೆ, ಚರ್ಚ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಕಮಾನುಗಳು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು
ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಟಿಯು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಭಾರತದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಅಸ್ಸಿಸಿ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್.
ಅವರು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಸಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಎಡ ಕಮಾನು ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ, ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾ ಬಂದಾಗ ಗುಲಾಮರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಕ್ಲಾವೆರ್ ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,.
ಬಿಎಲ್. ರುಡಾಲ್ಫ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ಗೌರವ ನಡೆಯಿತು.
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಡಿ ಬ್ರಿತ್ತೋ ಮೊದಲ ಮಿಷನರಿ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಲು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಯೇಸು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಸ್ಚೆನಿ ಮೇರು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಮಳೆ ನೀರು ಸೋರುವಿಕೆ ವರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಹರಳುಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೊಡದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ಯಾಚ್ ಬಲ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ ಮಹಿಳೆ ಕೆಳಗೆ ಯಾರೂ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಇವೆ.
ನಮ್ಮ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಾತ್ರಿ ಜನ್ಮ.
ಜೀಸಸ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪಿಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಗೆ
ಜೀಸಸ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಆರು ಹೂಜಿ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ, ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ.
ಕ್ಯಾಲ್ವರಿ ಎರಡು ಕಳ್ಳರು ನಡುವೆ ಜೀಸಸ್ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದ. ಮೇರಿ, ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗ್ಡಲೆನ್, ಕ್ರಾಸ್ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಒಂದು ಸೈನಿಕ, ಲೊಂಗಿನುಸ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಯೇಸುವಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ. ಬೆಳಕಿನ ಕಲಾವಿದನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಳಕೆ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಾಪೆಲ್ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹೇಗೆ 
ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್: ಚಾಪೆಲ್ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಹಸಿಚಿತ್ರ ತಾಜಾ ಆರ್ದ್ರ ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಣಗಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹುದುಗಿದೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಹಸಿಚಿತ್ರಗಳ ಚಾಪೆಲ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಮೀಟರ್ ರಕ್ಷಣೆ. ತೈಲ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಾರಗಸೆಯೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಪ್ರಬಲ ನಿಕಟ ನೇಯ್ಗೆ ಶುದ್ಧ ಲಿನಿನ್ ಇದೆ. ಚಾಪೆಲ್ (ಸುಮಾರು 400 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿ) ಛಾವಣಿಗಳು ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲಿನ ಎಣ್ಣೆ ಇವೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ== 
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸಿದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ವಿಶೇಷ ತೊಟ್ಟಿಲು ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಧೂಳು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಕೀಲುಗಳು ಟೇಪ್ಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಅಗಾಲಾದ ನಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1991 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ, ಲಕ್ನೋ - ಪುನಃ ಕೆಲಸ ತಜ್ಞವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

== ಚಾಪೆಲ್ ಕಲಾವಿದ ಮೋಶಿನಿ==
ಅಂಟೋನಿಮೊ ಮೋಶಿನಿಯವರು ಇಟೆಲಿಯ ಟೆಝ್ಝನೋ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೫೪ರ ಜನವರಿಯ ೧೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಲಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬೆರ್ಗಾನಿಯಾದ  ಕರಾರಾ ಆಕಾಡೆಮಿ ಎನ್ನುವ ಕಲಾಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪೈಂಟಿಗ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ಮುಂದೆ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ವೆಟಿಕನ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಅಂಟೋನಿಯೋ ತನ್ನ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿ ಖ್ಯಾತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೈವಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಾಪೆಲನ್ನು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಿದರು.

==ಕಲಾವಿದ== 
[[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮೊಸ್ಚೆನಿ]] ಆರಂಭಿಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು 17 ಜನವರಿ 1854 ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆರ್ಗ್ಯಾಮೊ ಬಳಿ ಸ್ತೆಶ್ಶನೊ, [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬೆರ್ಗನೆಒ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕರಾರಾ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕುಶಲತೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ರೋಮ್ ಹೋದರು. ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಈಗ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕ. 1889 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಟೋನಿಯೊ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ತ್ಯಜಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳೆದು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನ ಚಾಪೆಲ್ಗೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮೊದಲಿನ ಇಟಲಿ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಛಾವಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

==ಗ್ಯಾಲರಿ==
{{Clear}}
&lt;gallery mode=packed heights=123px caption=&quot;&quot;&gt; 
File:Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:Chapel Mangalore.jpg
File:Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St Ignatius Loyola.jpg
File:St Francis Xavier photograph at Mangaluru.jpg
File:St Aloysius.jpg
&lt;/Gallery&gt;
{{commons category|St. Aloysius Chapel, Mangalore}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ]]</text>
      <sha1>nah4vqcf9rin73ddf392252vd4h50if</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435388</id>
      <parentid>1435387</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:28:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20530" sha1="32knfe4htp1scfz8k1e0dm90qxfsqpw" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
|image=St.Aloysius Chapel,Mangalore.jpg
|caption=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್
|native_name= ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|former_names=Cappella di San Luigi&lt;br /&gt;Capela de São Luís 
|alternate_names=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|address=
|location_town=[[ಮಂಗಳೂರು]]
|location_country=[[ಭಾರತ]]
|architect=
|client=
|engineer=
|construction_start_date=
|completion_date=1878
|date_demolished=
|cost=
|structural_system=
|style=
|size=
}}
'''ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್''' ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಕಟ್ಟಡ ಜೆಸುವಿಟ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟು,೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯನ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಭೋಧಕ-ಕಲಾವಿದ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಮೋಶಿನಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿದ.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತಹ ಸುಂದರ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳ ಇಂಚಿಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಚಿತ್ರಕಾರ ಇಟೆಲಿಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರದರ್ ಮೋಶಿನಿ. ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೋನ್ಸಗಾ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಸಂದ್ರಭಗಳನ್ನು ಚಾಪೆಲಿನ ಮೇಲ್ಛವಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮೂರುಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮರಿಯಮ್ಮಳ ಅಲ್ತರಿನೆದುರು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಿಗರ್ಪಿಸುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ತನ್ನ ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ಅಲೋಶಿಯಸರ ಪ್ರಥಮ ಸೇವದೀಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರ, ಜೆಸುವಿಟ್ ದೀಕ್ಷೆಗಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮೂಂತದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲೋಶಿಯಸರ ಮೂಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ತರಿನ ಮೇಲ್ಬದಿ  ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡುವಣ ಚಿತ್ರ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೇಗ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ಲೇಗಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ೨೧ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ [[ಪ್ರಾಣ]] ತೆತ್ತರು.ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳು ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಸಾರುವ ನೋಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೂಹಾರಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಪ್ರತ್ಯಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಾರ ಹಿಡಿದ ದೇವದೂತರ ಅಳೆತ್ತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವೃತ್ತವು ಚರ್ಚಿನ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಜೆಸುವೆಟ್ ಸಂತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗೆಳತನದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ಜೀವನ ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಶ್ಕೋ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ ವಾಸ್ ಎರಡೂ ವಿಧದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಚಾಪೆಲಿನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;https://mangalorehistory.blogspot.in/2013/02/blog-post.html&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:St.Aloysius Chapel,Mangalore piller.jpg|thumb]]

==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== 
ಮಂಗಳೂರು ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ಆಂತರಿಕ
ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು. ಏನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ಅನನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಗೋಡೆಗಳ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚು ಆವರಿಸುವ ಸುಂದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿದೆ. ಬ್ರೋ. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಮೊಸ್ಚೆನಿ.ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮಂಡಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ==
[[Image:AloysiusChapel.jpg|200px|thumb|left|Interior of the St. Aloysius Chapel in Mangalore]]
ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಲು ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದ ನೀಡಿದ ಗೊಂಝಾಗ, ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಮಾದರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂಝಾಗ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ - ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ, ಇತರರ ಸೇವೆ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇವೆಯ ಅವರ ಆತ್ಮ imbibe ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ,ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಮೊದಲ ಮೂರು ಫಲಕಗಳು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ: -
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮೇರಿ ಬಲಿಪೀಠದ ಭರವಸೆ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ಪೌರರು ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ 'ಮೊದಲನೇ ಸಂಪರ್ಕ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು.
ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಬಲಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸೇವೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಹಾಯ ಸ್ವಯಂ. ಅವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಫಲಕಗಳು ಮೂಲಕ ನೇಯ್ಗೆ ಹಾರಗಳನ್ನು, ಇಳಿಜಾರು ಚಾವಣಿಯ ಫಲಕಗಳು ಏಸುದೂತರ ಬಿಂಬಿಸಲು 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಹೂಮಾಲೆ ಅದೇ ಹೂಗಳು. ಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗೆ, ಚರ್ಚ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಕಮಾನುಗಳು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು
ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಟಿಯು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಭಾರತದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಅಸ್ಸಿಸಿ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್.
ಅವರು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಸಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಎಡ ಕಮಾನು ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ, ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾ ಬಂದಾಗ ಗುಲಾಮರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಕ್ಲಾವೆರ್ ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,.
ಬಿಎಲ್. ರುಡಾಲ್ಫ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ಗೌರವ ನಡೆಯಿತು.
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಡಿ ಬ್ರಿತ್ತೋ ಮೊದಲ ಮಿಷನರಿ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಲು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಯೇಸು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಸ್ಚೆನಿ ಮೇರು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಮಳೆ ನೀರು ಸೋರುವಿಕೆ ವರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಹರಳುಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೊಡದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ಯಾಚ್ ಬಲ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ ಮಹಿಳೆ ಕೆಳಗೆ ಯಾರೂ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಇವೆ.
ನಮ್ಮ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಾತ್ರಿ ಜನ್ಮ.
ಜೀಸಸ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪಿಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಗೆ
ಜೀಸಸ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಆರು ಹೂಜಿ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ, ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ.
ಕ್ಯಾಲ್ವರಿ ಎರಡು ಕಳ್ಳರು ನಡುವೆ ಜೀಸಸ್ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದ. ಮೇರಿ, ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗ್ಡಲೆನ್, ಕ್ರಾಸ್ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಒಂದು ಸೈನಿಕ, ಲೊಂಗಿನುಸ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಯೇಸುವಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ. ಬೆಳಕಿನ ಕಲಾವಿದನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಳಕೆ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಾಪೆಲ್ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹೇಗೆ 
ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್: ಚಾಪೆಲ್ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಹಸಿಚಿತ್ರ ತಾಜಾ ಆರ್ದ್ರ ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಣಗಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹುದುಗಿದೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಹಸಿಚಿತ್ರಗಳ ಚಾಪೆಲ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಮೀಟರ್ ರಕ್ಷಣೆ. ತೈಲ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಾರಗಸೆಯೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಪ್ರಬಲ ನಿಕಟ ನೇಯ್ಗೆ ಶುದ್ಧ ಲಿನಿನ್ ಇದೆ. ಚಾಪೆಲ್ (ಸುಮಾರು 400 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿ) ಛಾವಣಿಗಳು ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲಿನ ಎಣ್ಣೆ ಇವೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ== 
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸಿದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ವಿಶೇಷ ತೊಟ್ಟಿಲು ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಧೂಳು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಕೀಲುಗಳು ಟೇಪ್ಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಅಗಾಲಾದ ನಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1991 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ, ಲಕ್ನೋ - ಪುನಃ ಕೆಲಸ ತಜ್ಞವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

== ಚಾಪೆಲ್ ಕಲಾವಿದ ಮೋಶಿನಿ==
ಅಂಟೋನಿಮೊ ಮೋಶಿನಿಯವರು ಇಟೆಲಿಯ ಟೆಝ್ಝನೋ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೫೪ರ ಜನವರಿಯ ೧೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಲಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬೆರ್ಗಾನಿಯಾದ  ಕರಾರಾ ಆಕಾಡೆಮಿ ಎನ್ನುವ ಕಲಾಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪೈಂಟಿಗ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ಮುಂದೆ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ವೆಟಿಕನ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಅಂಟೋನಿಯೋ ತನ್ನ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿ ಖ್ಯಾತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೈವಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಾಪೆಲನ್ನು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಿದರು.

==ಕಲಾವಿದ== 
[[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮೊಸ್ಚೆನಿ]] ಆರಂಭಿಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು 17 ಜನವರಿ 1854 ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆರ್ಗ್ಯಾಮೊ ಬಳಿ ಸ್ತೆಶ್ಶನೊ, [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬೆರ್ಗನೆಒ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕರಾರಾ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕುಶಲತೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ರೋಮ್ ಹೋದರು. ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಈಗ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕ. 1889 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಟೋನಿಯೊ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ತ್ಯಜಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳೆದು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನ ಚಾಪೆಲ್ಗೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮೊದಲಿನ ಇಟಲಿ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಛಾವಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

==ಗ್ಯಾಲರಿ==
{{Clear}}
&lt;gallery mode=packed heights=123px caption=&quot;&quot;&gt; 
File:Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:Chapel Mangalore.jpg
File:Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St Ignatius Loyola.jpg
File:St Francis Xavier photograph at Mangaluru.jpg
File:St Aloysius.jpg
&lt;/Gallery&gt;
{{commons category|St. Aloysius Chapel, Mangalore}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ]]</text>
      <sha1>32knfe4htp1scfz8k1e0dm90qxfsqpw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435389</id>
      <parentid>1435388</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20534" sha1="ei278igbw444ksj2nhklgctngilsvie" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
|image=St.Aloysius Chapel,Mangalore.jpg
|caption=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್
|native_name= ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|former_names=Cappella di San Luigi&lt;br /&gt;Capela de São Luís 
|alternate_names=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|address=
|location_town=[[ಮಂಗಳೂರು]]
|location_country=[[ಭಾರತ]]
|architect=
|client=
|engineer=
|construction_start_date=
|completion_date=1878
|date_demolished=
|cost=
|structural_system=
|style=
|size=
}}
'''ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್''' ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಕಟ್ಟಡ ಜೆಸುವಿಟ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟು,೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯನ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಭೋಧಕ-ಕಲಾವಿದ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಮೋಶಿನಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿದ.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತಹ ಸುಂದರ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳ ಇಂಚಿಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಚಿತ್ರಕಾರ ಇಟೆಲಿಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರದರ್ ಮೋಶಿನಿ. ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೋನ್ಸಗಾ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಸಂದ್ರಭಗಳನ್ನು ಚಾಪೆಲಿನ ಮೇಲ್ಛವಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮೂರುಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮರಿಯಮ್ಮಳ ಅಲ್ತರಿನೆದುರು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಿಗರ್ಪಿಸುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ತನ್ನ ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ಅಲೋಶಿಯಸರ ಪ್ರಥಮ ಸೇವದೀಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರ, ಜೆಸುವಿಟ್ ದೀಕ್ಷೆಗಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮೂಂತದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲೋಶಿಯಸರ ಮೂಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ತರಿನ ಮೇಲ್ಬದಿ  ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡುವಣ ಚಿತ್ರ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೇಗ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ಲೇಗಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ೨೧ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ [[ಪ್ರಾಣ]] ತೆತ್ತರು.ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳು ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಸಾರುವ ನೋಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೂಹಾರಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಪ್ರತ್ಯಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಾರ ಹಿಡಿದ ದೇವದೂತರ ಅಳೆತ್ತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವೃತ್ತವು ಚರ್ಚಿನ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಜೆಸುವೆಟ್ ಸಂತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಹಿಂಭಾಗದ [[ಗೋಡೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗೆಳತನದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ಜೀವನ ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಶ್ಕೋ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ ವಾಸ್ ಎರಡೂ ವಿಧದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಚಾಪೆಲಿನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;https://mangalorehistory.blogspot.in/2013/02/blog-post.html&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:St.Aloysius Chapel,Mangalore piller.jpg|thumb]]

==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== 
ಮಂಗಳೂರು ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ಆಂತರಿಕ
ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು. ಏನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ಅನನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಗೋಡೆಗಳ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚು ಆವರಿಸುವ ಸುಂದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿದೆ. ಬ್ರೋ. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಮೊಸ್ಚೆನಿ.ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮಂಡಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ==
[[Image:AloysiusChapel.jpg|200px|thumb|left|Interior of the St. Aloysius Chapel in Mangalore]]
ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಲು ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದ ನೀಡಿದ ಗೊಂಝಾಗ, ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಮಾದರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂಝಾಗ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ - ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ, ಇತರರ ಸೇವೆ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇವೆಯ ಅವರ ಆತ್ಮ imbibe ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ,ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಮೊದಲ ಮೂರು ಫಲಕಗಳು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ: -
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮೇರಿ ಬಲಿಪೀಠದ ಭರವಸೆ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ಪೌರರು ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ 'ಮೊದಲನೇ ಸಂಪರ್ಕ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು.
ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಬಲಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸೇವೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಹಾಯ ಸ್ವಯಂ. ಅವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಫಲಕಗಳು ಮೂಲಕ ನೇಯ್ಗೆ ಹಾರಗಳನ್ನು, ಇಳಿಜಾರು ಚಾವಣಿಯ ಫಲಕಗಳು ಏಸುದೂತರ ಬಿಂಬಿಸಲು 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಹೂಮಾಲೆ ಅದೇ ಹೂಗಳು. ಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗೆ, ಚರ್ಚ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಕಮಾನುಗಳು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು
ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಟಿಯು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಭಾರತದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಅಸ್ಸಿಸಿ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್.
ಅವರು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಸಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಎಡ ಕಮಾನು ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ, ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾ ಬಂದಾಗ ಗುಲಾಮರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಕ್ಲಾವೆರ್ ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,.
ಬಿಎಲ್. ರುಡಾಲ್ಫ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ಗೌರವ ನಡೆಯಿತು.
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಡಿ ಬ್ರಿತ್ತೋ ಮೊದಲ ಮಿಷನರಿ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಲು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಯೇಸು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಸ್ಚೆನಿ ಮೇರು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಮಳೆ ನೀರು ಸೋರುವಿಕೆ ವರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಹರಳುಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೊಡದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ಯಾಚ್ ಬಲ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ ಮಹಿಳೆ ಕೆಳಗೆ ಯಾರೂ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಇವೆ.
ನಮ್ಮ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಾತ್ರಿ ಜನ್ಮ.
ಜೀಸಸ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪಿಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಗೆ
ಜೀಸಸ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಆರು ಹೂಜಿ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ, ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ.
ಕ್ಯಾಲ್ವರಿ ಎರಡು ಕಳ್ಳರು ನಡುವೆ ಜೀಸಸ್ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದ. ಮೇರಿ, ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗ್ಡಲೆನ್, ಕ್ರಾಸ್ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಒಂದು ಸೈನಿಕ, ಲೊಂಗಿನುಸ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಯೇಸುವಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ. ಬೆಳಕಿನ ಕಲಾವಿದನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಳಕೆ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಾಪೆಲ್ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹೇಗೆ 
ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್: ಚಾಪೆಲ್ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಹಸಿಚಿತ್ರ ತಾಜಾ ಆರ್ದ್ರ ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಣಗಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹುದುಗಿದೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಹಸಿಚಿತ್ರಗಳ ಚಾಪೆಲ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಮೀಟರ್ ರಕ್ಷಣೆ. ತೈಲ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಾರಗಸೆಯೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಪ್ರಬಲ ನಿಕಟ ನೇಯ್ಗೆ ಶುದ್ಧ ಲಿನಿನ್ ಇದೆ. ಚಾಪೆಲ್ (ಸುಮಾರು 400 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿ) ಛಾವಣಿಗಳು ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲಿನ ಎಣ್ಣೆ ಇವೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ== 
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸಿದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ವಿಶೇಷ ತೊಟ್ಟಿಲು ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಧೂಳು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಕೀಲುಗಳು ಟೇಪ್ಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಅಗಾಲಾದ ನಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1991 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ, ಲಕ್ನೋ - ಪುನಃ ಕೆಲಸ ತಜ್ಞವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

== ಚಾಪೆಲ್ ಕಲಾವಿದ ಮೋಶಿನಿ==
ಅಂಟೋನಿಮೊ ಮೋಶಿನಿಯವರು ಇಟೆಲಿಯ ಟೆಝ್ಝನೋ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೫೪ರ ಜನವರಿಯ ೧೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಲಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬೆರ್ಗಾನಿಯಾದ  ಕರಾರಾ ಆಕಾಡೆಮಿ ಎನ್ನುವ ಕಲಾಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪೈಂಟಿಗ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ಮುಂದೆ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ವೆಟಿಕನ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಅಂಟೋನಿಯೋ ತನ್ನ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿ ಖ್ಯಾತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೈವಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಾಪೆಲನ್ನು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಿದರು.

==ಕಲಾವಿದ== 
[[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮೊಸ್ಚೆನಿ]] ಆರಂಭಿಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು 17 ಜನವರಿ 1854 ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆರ್ಗ್ಯಾಮೊ ಬಳಿ ಸ್ತೆಶ್ಶನೊ, [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬೆರ್ಗನೆಒ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕರಾರಾ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕುಶಲತೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ರೋಮ್ ಹೋದರು. ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಈಗ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕ. 1889 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಟೋನಿಯೊ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ತ್ಯಜಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳೆದು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನ ಚಾಪೆಲ್ಗೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮೊದಲಿನ ಇಟಲಿ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಛಾವಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

==ಗ್ಯಾಲರಿ==
{{Clear}}
&lt;gallery mode=packed heights=123px caption=&quot;&quot;&gt; 
File:Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:Chapel Mangalore.jpg
File:Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St Ignatius Loyola.jpg
File:St Francis Xavier photograph at Mangaluru.jpg
File:St Aloysius.jpg
&lt;/Gallery&gt;
{{commons category|St. Aloysius Chapel, Mangalore}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ]]</text>
      <sha1>ei278igbw444ksj2nhklgctngilsvie</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435470</id>
      <parentid>1435389</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿಹಾಸ */</comment>
      <origin>1435470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20538" sha1="ax1fnj7ny2j3se48vmc2xxl1pjtpruj" xml:space="preserve">{{Infobox Historic building
|image=St.Aloysius Chapel,Mangalore.jpg
|caption=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್
|native_name= ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|former_names=Cappella di San Luigi&lt;br /&gt;Capela de São Luís 
|alternate_names=ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್'
|address=
|location_town=[[ಮಂಗಳೂರು]]
|location_country=[[ಭಾರತ]]
|architect=
|client=
|engineer=
|construction_start_date=
|completion_date=1878
|date_demolished=
|cost=
|structural_system=
|style=
|size=
}}
'''ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್''' ಮಂಗಳೂರಿನ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಲೈಟ್ ಹೌಸ್ ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ನ ಕಟ್ಟಡ ಜೆಸುವಿಟ್ ಮಿಶನರಿಗಳಿಂದ ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟು,೧೮೯೯ರಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯನ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಭೋಧಕ-ಕಲಾವಿದ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಮೋಶಿನಿಯು ಇಲ್ಲಿನ ಒಳಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕುಸುರಿ ಕಲೆಯಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿದ.
==ಇತಿಹಾಸ==
ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತಹ ಸುಂದರ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ [[ಗೋಡೆ]]ಗಳ ಇಂಚಿಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ಅದ್ಭುತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಚಿತ್ರಕಾರ ಇಟೆಲಿಯಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರದರ್ ಮೋಶಿನಿ. ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೋನ್ಸಗಾ ಅವರ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಸಂದ್ರಭಗಳನ್ನು ಚಾಪೆಲಿನ ಮೇಲ್ಛವಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಡಭಾಗದ ಮೊದಲ ಮೂರುಸಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ. ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತೆ ಮರಿಯಮ್ಮಳ ಅಲ್ತರಿನೆದುರು ತನ್ನನ್ನು ದೇವರಿಗರ್ಪಿಸುದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ತನ್ನ ನಗರದ ಜನತೆಗೆ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಚಿತ್ರ,ಅಲೋಶಿಯಸರ ಪ್ರಥಮ ಸೇವದೀಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರ, ಜೆಸುವಿಟ್ ದೀಕ್ಷೆಗಗಿ ಅಭ್ಯರ್ಥನ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮೂಂತದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅಲೋಶಿಯಸರ ಮೂಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಘಟನೆಗಳು ಅಲ್ತರಿನ ಮೇಲ್ಬದಿ  ಗೋಡೆಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಡುವಣ ಚಿತ್ರ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೇಗ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ಲೇಗಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ೨೧ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ [[ಪ್ರಾಣ]] ತೆತ್ತರು.ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಗಳು ಹೂವಿನ [[ಹಾರ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಳಿ ಸಾರುವ ನೋಟವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಹೂಹಾರಗಳು ಒಂದೊಂದೂ ಪ್ರತ್ಯಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಾರ ಹಿಡಿದ ದೇವದೂತರ ಅಳೆತ್ತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವೃತ್ತವು ಚರ್ಚಿನ ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಕೆಳಭಾಗದ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಜೆಸುವೆಟ್ ಸಂತರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಹಿಂಭಾಗದ [[ಗೋಡೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಗೆಳತನದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತರ ಜೀವನ ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ಫ್ರೆಶ್ಕೋ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ ವಾಸ್ ಎರಡೂ ವಿಧದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಚಾಪೆಲಿನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;https://mangalorehistory.blogspot.in/2013/02/blog-post.html&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:St.Aloysius Chapel,Mangalore piller.jpg|thumb]]

==ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ== 
ಮಂಗಳೂರು ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಚಾಪೆಲ್ ಆಂತರಿಕ
ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಚಾಪೆಲ್ ರೋಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವಾಸ್ತುಕಲೆಯನ್ನು. ಏನು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಚಾಪೆಲ್ ಅನನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಗೋಡೆಗಳ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚು ಆವರಿಸುವ ಸುಂದರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿದೆ. ಬ್ರೋ. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಮೊಸ್ಚೆನಿ.ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೀಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಚಾಪೆಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮಂಡಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ==
[[Image:AloysiusChapel.jpg|200px|thumb|left|Interior of the St. Aloysius Chapel in Mangalore]]
ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸಾಲು ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಚಾಪೆಲ್ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಯಾರಿಗೆ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊಂಝಾಗ ಜೀವನ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವನದ ನೀಡಿದ ಗೊಂಝಾಗ, ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಮಾದರಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಂಝಾಗ ತನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ - ಸಂಪತ್ತು, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗೆ, ಇತರರ ಸೇವೆ ಸಲುವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸೇವೆಯ ಅವರ ಆತ್ಮ imbibe ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ,ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಮೊದಲ ಮೂರು ಫಲಕಗಳು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ: -
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅರ್ಪಿಸಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮೇರಿ ಬಲಿಪೀಠದ ಭರವಸೆ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ತನ್ನ ಪೌರರು ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ 'ಮೊದಲನೇ ಸಂಪರ್ಕ.
ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು.
ತನ್ನ ಜೀವನದ ಉಳಿದ ಬಲಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸೇವೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಬಡಿದ ಪ್ಲೇಗ್ ಸಹಾಯ ಸ್ವಯಂ. ಅವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಫಲಕಗಳು ಮೂಲಕ ನೇಯ್ಗೆ ಹಾರಗಳನ್ನು, ಇಳಿಜಾರು ಚಾವಣಿಯ ಫಲಕಗಳು ಏಸುದೂತರ ಬಿಂಬಿಸಲು 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಹೂಮಾಲೆ ಅದೇ ಹೂಗಳು. ಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ. ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗೆ, ಚರ್ಚ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಕಮಾನುಗಳು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಸಂತರು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು
ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಈಟಿಯು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಭಾರತದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,
ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಅಸ್ಸಿಸಿ ಪೋಷಕನಾಗಿ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್.
ಅವರು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅವರು ತನ್ನ ಸಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಎಡ ಕಮಾನು ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡುವ, ಕಾರ್ಟೆಜಿನಾ ಬಂದಾಗ ಗುಲಾಮರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಕ್ಲಾವೆರ್ ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ,.
ಬಿಎಲ್. ರುಡಾಲ್ಫ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯ ಗೌರವ ನಡೆಯಿತು.
ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಡಿ ಬ್ರಿತ್ತೋ ಮೊದಲ ಮಿಷನರಿ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಒಂದು ಸನ್ಯಾಸಿ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಲು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು.
ಹಿಂದಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಸ್ನೇಹಿತ ಯೇಸು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊಸ್ಚೆನಿ ಮೇರು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರಣ ಮಳೆ ನೀರು ಸೋರುವಿಕೆ ವರ್ಣ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಹರಳುಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕೊಡದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ಯಾಚ್ ಬಲ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ ಮಹಿಳೆ ಕೆಳಗೆ ಯಾರೂ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಇವೆ.
ನಮ್ಮ ಲಾರ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಾತ್ರಿ ಜನ್ಮ.
ಜೀಸಸ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪಿಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಗೆ
ಜೀಸಸ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಆರು ಹೂಜಿ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ, ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬದ.
ಕ್ಯಾಲ್ವರಿ ಎರಡು ಕಳ್ಳರು ನಡುವೆ ಜೀಸಸ್ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದ. ಮೇರಿ, ಯೇಸುವಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗ್ಡಲೆನ್, ಕ್ರಾಸ್ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಒಂದು ಸೈನಿಕ, ಲೊಂಗಿನುಸ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಯೇಸುವಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ. ಬೆಳಕಿನ ಕಲಾವಿದನ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಳಕೆ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮಿಂಚಿನ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಚಾಪೆಲ್ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹೇಗೆ 
ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್: ಚಾಪೆಲ್ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಹಸಿಚಿತ್ರ ತಾಜಾ ಆರ್ದ್ರ ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಣಗಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಸುಣ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಹುದುಗಿದೆ ಪಡೆಯುತ್ತೀರಿ. ಹಸಿಚಿತ್ರಗಳ ಚಾಪೆಲ್ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಮೀಟರ್ ರಕ್ಷಣೆ. ತೈಲ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಾರಗಸೆಯೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಪ್ರಬಲ ನಿಕಟ ನೇಯ್ಗೆ ಶುದ್ಧ ಲಿನಿನ್ ಇದೆ. ಚಾಪೆಲ್ (ಸುಮಾರು 400 ಚದರ ಮೀಟರುಗಳಲ್ಲಿ) ಛಾವಣಿಗಳು ಮೇಲೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲಿನ ಎಣ್ಣೆ ಇವೆ.

==ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ== 
ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಕಾರಣ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಹಾನಿ ಅನುಭವಿಸಿದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ. ರಟ್ಟುಬಟ್ಟೆ ವಿಶೇಷ ತೊಟ್ಟಿಲು ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ, ಧೂಳು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಕೀಲುಗಳು ಟೇಪ್ಸ್ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಅಗಾಲಾದ ನಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ 1991 ರಿಂದ 1994 ರವರೆಗೆ, ಲಕ್ನೋ - ಪುನಃ ಕೆಲಸ ತಜ್ಞವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು.

== ಚಾಪೆಲ್ ಕಲಾವಿದ ಮೋಶಿನಿ==
ಅಂಟೋನಿಮೊ ಮೋಶಿನಿಯವರು ಇಟೆಲಿಯ ಟೆಝ್ಝನೋ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೫೪ರ ಜನವರಿಯ ೧೭ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಎಳವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಲಾಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಬೆರ್ಗಾನಿಯಾದ  ಕರಾರಾ ಆಕಾಡೆಮಿ ಎನ್ನುವ ಕಲಾಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಪೈಂಟಿಗ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತರಾದರು. ಮುಂದೆ [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ವೆಟಿಕನ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. ೧೮೮೯ರಲ್ಲಿ ಅಂಟೋನಿಯೋ ತನ್ನ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿ ಖ್ಯಾತರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೈವಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರು. ಮುಂದೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಚಾಪೆಲ್ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಶಿನಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಚಾಪೆಲನ್ನು ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಿದರು.

==ಕಲಾವಿದ== 
[[ಆಂಟೋನಿಯೊ ಮೊಸ್ಚೆನಿ]] ಆರಂಭಿಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು 17 ಜನವರಿ 1854 ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆರ್ಗ್ಯಾಮೊ ಬಳಿ ಸ್ತೆಶ್ಶನೊ, [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಬೆರ್ಗನೆಒ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕರಾರಾ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಲೆ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಕುಶಲತೆಯ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಅಧ್ಯಯನ ರೋಮ್ ಹೋದರು. ಫ್ರೆಸ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಈಗ ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರೇಕ. 1889 ರಲ್ಲಿ, ಆಂಟೋನಿಯೊ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ತ್ಯಜಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೆಲಸ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳೆದು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಷಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿ]]ನ ಚಾಪೆಲ್ಗೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮೊದಲಿನ ಇಟಲಿ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಆದೇಶ ಇಲ್ಲ. ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಛಾವಣಿಗಳು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

==ಗ್ಯಾಲರಿ==
{{Clear}}
&lt;gallery mode=packed heights=123px caption=&quot;&quot;&gt; 
File:Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:Chapel Mangalore.jpg
File:Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel interior painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore Interior Painting.jpg
File:St.Aloysius Chapel,Mangalore interior Painting.jpg
File:St Ignatius Loyola.jpg
File:St Francis Xavier photograph at Mangaluru.jpg
File:St Aloysius.jpg
&lt;/Gallery&gt;
{{commons category|St. Aloysius Chapel, Mangalore}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References/&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ]]</text>
      <sha1>ax1fnj7ny2j3se48vmc2xxl1pjtpruj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಹಲ್ಯೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83232</id>
    <revision>
      <id>1435259</id>
      <parentid>1336205</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T17:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rotondus</username>
        <id>68124</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1435259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19324" sha1="4bq331t1vei4699ijmblnwncow7bzzh" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Ahalya.jpg|thumb|ಅಹಲ್ಯೆ]]
'''ಅಹಲ್ಯೆ''' ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯರಾದ ಪಂಚಕನ್ಯೆಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಳು. [[ಗೌತಮ]] ಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ. ಮಹಾಪತಿವ್ರತೆಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದವಳು. ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳ ಗಂಡನಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ರಾಮನಿಂದಾಗಿ (ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಅವತಾರ) ಶಾಪದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡಳು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಮಹಿಳೆ ಅಹಲ್ಯೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.

==ಅಹಲ್ಯೆಯ ಹುಟ್ಟು== 
ಊರ್ವಶಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.{{sfn|Mani|1975|p=17}}{{sfn|Garg|1992|pp=235–6}}ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗದ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಿಂದ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿದ.{{sfn|Bhattacharya|March–April 2004|pp=4–7}}{{sfn|Goldman|1990|p=218}}

==ಅಹಲ್ಯೆಯ ಮಕ್ಕಳು==
* ರಾಮಾಯಣವು ಅಹಲ್ಯಾಳ ಮಗ ಶತಾನಂದ (ಸೈತಾನಂದ), ಕುಟುಂಬ ಅರ್ಚಕ ಮತ್ತು ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜ ಜನಕನ ಉಪದೇಶಕನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಶತಾನಂದ ವಿಶ್ವಮಿತ್ರನನ್ನು ತನ್ನ &quot;ಹೆಸರಾಂತ&quot; ತಾಯಿಯ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಮಹಾಭಾರತವು ಇಬ್ಬರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: 
* ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದ ಶರದ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಚಿರಕರಿ, ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಸಾರವು ಮುಂದೂಡುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಹೆಸರಿಸದ ಮಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಮನ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಜಯ, ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಾಜಿ ಎಂಬ ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

==ಇತಿವೃತ್ತ==
* ಅಹಲ್ಯೆಯ ತಂದೆ ಮುದ್ಗಲ ಮಹರ್ಷಿ. ಸೋದರ ದೀವೋದಾಸ. ಮಗ ಶತಾನಂದ. ತುಂಬ ರೂಪವತಿಯಾದ ಈಕೆಯನ್ನು [[ಇಂದ್ರ]] ಮೋಹಿಸಿ ಗಂಡ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿಲ್ಲದ್ದಾಗ ಅವನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವಳ ಸಂಗವನ್ನು ಬಯಸಿ ಬಂದ. ಈ ವೃತ್ತಾಂತ ಗೌತಮ ಋಷಿಗೆ ತಿಳಿದು ಆಕೆಯನ್ನು [[ಶಿಲೆ]]ಯಾಗೆಂದು ಶಪಿಸಿದ. 
* [[ಶ್ರೀರಾಮ]]ನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿನವರೆಗೂ ಯಾರ ಕಣ್ಣಿಗೂ ಬೀಳದೆ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿರಬೇಕೆಂದು ಶಾಪವಿತ್ತಂತೆ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ರಾಮದರ್ಶನದ ನಂತರ ಶಾಪ ಮುಕ್ತಳಾದ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಗೌತಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. 
* ಈ ಕಥೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲೂ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಗೌತಮನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಉದಂಕ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಅಹಲ್ಯೆಯ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಸೌದಾಸ ರಾಜ ಪತ್ನಿಯ ಓಲೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sites.google.com/site/epiclovestories/gautama-and-ahalya |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-10-19 |archive-date=2020-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028202614/https://sites.google.com/site/epiclovestories/gautama-and-ahalya |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಅಹಲ್ಯೆಗೆ ಶಾಪ==
* ಸುರಾಧಿಪತಿಯಾದ ಇ೦ದ್ರದೇವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿ೦ದ ಭುವಿಯತ್ತ ಬಾಗಿ ನೋಡಲು, ಸ್ತ್ರೀಕುಲದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯ೦ತ ರೂಪವತಿಯಾಗಿರುವ, ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಅಹಲ್ಯಾದೇವಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಕೂಡಲೇ, ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕೆ೦ಬ ಉತ್ಕಟೇಚ್ಚೆಯು ಇ೦ದ್ರನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉ೦ಟಾಗುತ್ತದೆ. 
* ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ ಆಕೆಯ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಗಮನಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಒ೦ದು ಮು೦ಜಾನೆ, ಮಹರ್ಷಿ ಗೌತಮರು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಗೈಯ್ಯಬೇಕೆ೦ದು ಬೇಗನೆ ಎದ್ದು ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರನಡೆದಾಗ, ಇ೦ದ್ರನಿಗೆ ಈ ಸ೦ದರ್ಭವು ಒ೦ದು ಅತ್ಯ೦ತ ಸದವಕಾಶದ೦ತೆ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತದೆ.{{sfn|Feller|2004|p=131}}{{sfn|Söhnen-Thieme|1996|pp=46–8}} 
* ಇ೦ದ್ರನು ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳ೦ತೆ ಮಾರುವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಅಹಲ್ಯೆಯೋರ್ವಳೇ ಇದ್ದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಇ೦ದ್ರನನ್ನು ಕ೦ಡು ಅಹಲ್ಯೆಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, &quot;ನಿನ್ನ ವರ್ತನೆಯು ನನ್ನ ಪತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಯ೦ತೆ ಕ೦ಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪತಿಯು ಒಮ್ಮಿ೦ದೊಮ್ಮೆಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಬರಸೆಳೆದು ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಿ೦ದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊ೦ಡು ನನ್ನೊಡನೆ ಆನ೦ದಿಸಲು ಬಯಸುವವರು. ಅದು ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತು&quot; ಎ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. 
* ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಇ೦ದ್ರ ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಇ೦ದ್ರ ಈ ಕಥೆಯ ಇತರ ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಹಲ್ಯೆಯು ಇ೦ದ್ರದೇವನ ದೇಹದಿ೦ದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದ ಸುರಲೋಕದ ಸುಗ೦ಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಮರ್ಥಳಾಗುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಆಕೆ ತಾನು ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಿರುವೆನೆ೦ದು ಊಹಿಸುತ್ತಾಳೆ.{{sfn|Söhnen-Thieme|1996|p=39}}{{sfn|Ray|2007|pp=24–5}} ಇ೦ದ್ರನು ತನ್ನ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊ೦ಡ ಬಳಿಕ ಆಶ್ರಮದಿ೦ದ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ. 
* ಗೌತಮ ಋಷಿಗಳು ಆಗತಾನೇ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊ೦ಡು ನದಿಯಿ೦ದ ಹಿ೦ದಿರುಗಿ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಗೌತಮ ಮುನಿಗಳು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ರೂಪವನ್ನು ಹೊ೦ದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕ೦ಡು ಏನೋ ಎಡವಟ್ಟಾಗಿರಬೇಕೆ೦ದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರುದ್ಧರಾದ ಗೌತಮ ಮುನಿ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊ೦ಡು, &quot;ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀನು ಯಾರು ಹೇಳು ?&quot; ಎ೦ದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗದರಿಸುತ್ತಾರೆ.
* ಆಗ ಇ೦ದ್ರನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು ಕ೦ಡ ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಇ೦ದ್ರನಿ೦ದ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಅನಾಹುತವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಊಹಿಸಿಕೊ೦ಡು ಕೋಪಾವಿಷ್ಟರಾಗುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Söhnen-Thieme|1996|pp=58–9}} ಅವರು ಇ೦ದ್ರನ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, &quot;ನೀನು ನಪು೦ಸಕನಾಗು ಎ೦ದು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುವೆ&quot;. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊ೦ಡಿದ್ದ ಜಲವನ್ನು ಇ೦ದ್ರನತ್ತ ಎರಚುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Bhattacharya|March–April 2004|pp=4–7}}
* ಆಶ್ರಮದ ಹೊರಭಾಗದಿ೦ದ ಗದ್ದಲವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಅಹಲ್ಯೆಯು ಧಾವಿಸಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾಳೆ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒ೦ದೇ ತೆರನಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕ೦ಡು ಅವಾಕ್ಕಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಬಾಯಿಯಿ೦ದ ಈ ಮಾತು ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ, &quot;ನನ್ನ ಊಹೆ ನಿಜವಾಯಿತು. ನಾನು ಮೋಸ ಹೋದೆ&quot;, ಎಂದು ಬಿಕ್ಕಿ, ಬಿಕ್ಕಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದಳು.
* ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗೌತಮರು ಕೋಪದಿ೦ದ ಕಿಡಿಕಿಡಿಯಾದರು. &quot;ನೀನು ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಿರುವೆಯೆ೦ದು ನಿನಗೆ ಅನುಮಾನವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀನೇಕೆ ಅವನಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ ?&quot; ಎ೦ದು ಕೋಪದಿ೦ದ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಹಲ್ಯೆಯು, &quot;ಆತನು ತದ್ರೂಪು ನಿಮ್ಮ೦ತೆಯೇ ಕ೦ಡುಬ೦ದನು&quot; ಎ೦ದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ. 
* ಆಗ ಗೌತಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, &quot;ಆದರೂ ಕೂಡ, ನೀನು ಈತನ ಅ೦ತರ೦ಗದ ಚರ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆ೦ದರೆ, ಈತನು ಅ೦ತರ೦ಗದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಮಹಾಧೂರ್ತನಾಗಿರುವನು. ಈ ಕಾರಣದಿ೦ದ ತಿಳಿದೂ ತಿಳಿದೂ ಈತನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮೃದುಭಾವವನ್ನು ತಳೆದು ಅವನೊಡನೆ ಸೇರಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಶಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಈತನ ಅ೦ತರ೦ಗವನ್ನು ಅರಿಯದಾದೆ ಯಾದ್ದರಿ೦ದ, ನೀನೊ೦ದು ಶಿಲೆಯಾಗು ಎ೦ದು ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ&quot; ಎ೦ದು ಹೇಳುವರು. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಗೌತಮರು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತು೦ಬಿಕೊ೦ಡು ಅದನ್ನು ಅಹಲ್ಯೆಯತ್ತ ಎರಚಿದರು. ತತ್‍ಕ್ಷಣವೇ ಆಕೆಯು ಶಿಲೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಳು.

==ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆ==
* ಶ್ರೀರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯಾನಗರಿಯ ರಾಜಕುಮಾರನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮಹರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ನಿರ್ಜನವಾಗಿದ್ದ ಆಶ್ರಮವೊ೦ದನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಆ ಆಶ್ರಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲೆಯೊ೦ದಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಶಿಲೆಯಿ೦ದ ತುಳಸೀ ಗಿಡವೊ೦ದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. 
* ಆಗ ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, &quot;ಮಹರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೇ, ಇದ೦ತೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಸ್ಮಯಕರವಾಗಿದೆ.  ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲ೦ತೂ ಯಾರೂ ವಾಸವಿರುವ೦ತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸಹ ತುಳಸಿ ಗಿಡವೊ೦ದು ಅದರಲ್ಲೂ ಶಿಲೆಯೊ೦ದರಿ೦ದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ&quot;, ಎ೦ದು ಉದ್ಗರಿಸುತ್ತಾನೆ. 
* ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಆಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, &quot;ಈ ಶಿಲೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯೋರ್ವಳ ಆತ್ಮವು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಸ್ತ್ರೀಯು ಓರ್ವನಿ೦ದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮತ್ತೋರ್ವನಿ೦ದ ಮೋಸಹೋದವಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. 
* ಎಲೈ ರಾಮನೇ, ತಪ್ಪುಮಾಡಿದವರನ್ನು ದೂಷಿಸಿ, ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ವಿಶೇಷರಾದ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅ೦ತಹವರನ್ನೇ ಪತಿತಪಾವನ ಎ೦ದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
* ಎಲೈ ರಾಮನೇ, ನೀನು ಅ೦ತಹ ವಿಶೇಷವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು. ಹೀಗಾಗಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಪಾದದಿ೦ದ ಆ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಲ್ಲಿ, ನೀನು ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಶಾಪದಿ೦ದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ೦ತಾಗುವು ದು&quot; ಎ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಿಲೆಯಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚ೦ದ್ರ ಶಿಲೆಯಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಶ್ರೀ ರಾಮಚ೦ದ್ರ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಾಮಚ೦ದ್ರನು ಆ ಶಿಲೆಯತ್ತ ಸಾಗಿ, ಮಹರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ನಿರ್ದೇಶನದ೦ತೆ ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಆ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲಿರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ, ಶಿಲೆಯು ಅಹಲ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು. 
* ಅರ್ಥಾತ್, ಶ್ರೀರಾಮಚ೦ದ್ರನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿ೦ದ ಅಹಲ್ಯೆಯು ಶಾಪವಿಮೋಚನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಶಾಪವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡ ಅಹಲ್ಯಾದೇವಿ ಶಾಪವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡ ಅಹಲ್ಯಾದೇವಿ ಅಹಲ್ಯಾ ದೇವಿಯು ಶ್ರೀ ರಾಮಚ೦ದ್ರನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಿರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, &quot;ನನ್ನ ಪತಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸಿದರೆ೦ದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ.
* ಆದರೆ ಆ ಶಾಪವು ಇ೦ದಿಗೆ ಮಹಾಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಯಿತು. ನಾನು ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆಯಿ೦ದ ಶಿಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊ೦ಡಿದ್ದ ರಾಮನಾಮ ಜಪದ ಫಲದಿ೦ದಾಗಿ, ಇ೦ದು ನನಗೆ ಭಗವ೦ತನ ದರ್ಶನಭಾಗ್ಯವು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಇದೊ೦ದು ವರ. 
* ನನ್ನ ಪತಿಯು ನನಗಾಗಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವೆ೦ದರೆ ದೇವರ ಮುಖದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವ೦ತಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಇ೦ದಿಗೆ ನೆರವೇರಿತು. ಒ೦ದು ವೇಳೆ ನನ್ನ ಪತಿದೇವರು ನನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸದೇ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನನಗೆ ಇ೦ತಹ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶವು ಎ೦ದೆ೦ದಿಗೂ ಒದಗಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ&quot; ಎ೦ದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ರಾಮಚ೦ದ್ರನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆರಗುತ್ತಾಳೆ.

==ಪು.ತಿ.ನಾ ಅವರ ಅಹಲ್ಯೆ==
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಪು.ತಿ.ನ]] ಅವರ `ಅಹಲ್ಯೆ` ಎಂಬುದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೀತಿನಾಟಕ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕವಿ ಕಲ್ಲಾಗಿದ್ದು ಅಹಲ್ಯೆ ಅಲ್ಲ, ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರೆದು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಕಲ್ಲು ಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗಂಡು ಆಕೆಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

{{ರಾಮಾಯಣ}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}

[[ವರ್ಗ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪುರಾಣ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೬-೧೭]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>4bq331t1vei4699ijmblnwncow7bzzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಆದಿಮಾನವ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83716</id>
    <revision>
      <id>1435362</id>
      <parentid>1336628</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33093" sha1="d79m0hvytcyyn4j56frwm4te9fpa0hx" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ ಮಾನವನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು ಕೋತಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>d79m0hvytcyyn4j56frwm4te9fpa0hx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435363</id>
      <parentid>1435362</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33097" sha1="7890si4on5synabhsg5awjafq8ntqnj" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ ಮಾನವನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು ಕೋತಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>7890si4on5synabhsg5awjafq8ntqnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435364</id>
      <parentid>1435363</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33101" sha1="5allzg2nwfvhsh9tbcx2x8ys34bjfzs" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು ಕೋತಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>5allzg2nwfvhsh9tbcx2x8ys34bjfzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435365</id>
      <parentid>1435364</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33105" sha1="l02x33sau6v0005tfi9fcow9b2wauvf" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು ಕೋತಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳುಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>l02x33sau6v0005tfi9fcow9b2wauvf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435366</id>
      <parentid>1435365</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33109" sha1="0crbtf6kvwb10j7na7u7vx4jkuims8h" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು ಕೋತಿಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>0crbtf6kvwb10j7na7u7vx4jkuims8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435367</id>
      <parentid>1435366</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33113" sha1="h9foirgu8bktm2sav8z22xyzv34nuxn" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು [[ಕೋತಿ]]ಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>h9foirgu8bktm2sav8z22xyzv34nuxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435368</id>
      <parentid>1435367</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33133" sha1="4watepynd4apdcpgnyt64s71r8qmzkz" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು [[ಕೋತಿ]]ಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>4watepynd4apdcpgnyt64s71r8qmzkz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435369</id>
      <parentid>1435368</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33137" sha1="gee1bikqgd604u4hqzps77ytmyk7qpp" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು [[ಕೋತಿ]]ಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>gee1bikqgd604u4hqzps77ytmyk7qpp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435370</id>
      <parentid>1435369</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33141" sha1="qk06iylyhadn025pk6h0xwx6rkyqa27" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು [[ಕೋತಿ]]ಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು [[ಪಾದ]]ಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>qk06iylyhadn025pk6h0xwx6rkyqa27</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435371</id>
      <parentid>1435370</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T04:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ */</comment>
      <origin>1435371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33145" sha1="fznmgh8n9z23azjivplzzvce5cbv7k4" xml:space="preserve">[[File:Homo-erectus Turkana-Boy (Ausschnitt) Fundort Nariokotome, Kenia, Rekonstruktion im Neanderthal Museum.jpg|thumb|Reconstruction of [[Turkana Boy]] who lived 1.5 to 1.6 million years ago]]
ಮಾನವನ ಉಗಮ ಹತ್ತು [[ಸಾವಿರ]] ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವ ಈಗಿನ ರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಉದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಹಲವು ಅವಸ್ಥಾಂತರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು ಯಾರು, ಅವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತು ಎಂಬುವು ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಪರಿಣಾಮವಾದದ ಫಲವಾಗಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರು ಕಪಿಕುಲದವರಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದವಿತ್ತು. ಕಾರಣ ಕಪಿ [[ಮಾನವ]]ನ ತೀರ ಸಮೀಪ ಬಂಧುವಾಗಿರುವುದೇ. ಆದರೆ ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ಕಪಿಕುಲದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾಂತರ ಹೊಂದಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಕಪಿಗೂ ಮೂಲ ಈಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ಬೇರೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ತಜ್ಞರ ಮತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿರುವ ಆ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು (ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್) ಅರಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಗಳು ಪೂರ್ಣಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

==ಆದಿಮಾನವನ ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:Notharctus tenebrosus AMNH.jpg|thumb|''[[Notharctus tenebrosus]]'', [[American Museum of Natural History]], New York]]
[[File:Proconsul skeleton reconstitution (University of Zurich).JPG|thumb|Reconstructed tailless ''[[Proconsul (mammal)|Proconsul]]'' skeleton]]
[[File:Ape skeletons.png|thumb|upright=1.5|The [[ape]] superfamily (hominoids) comprises: the [[lesser apes]] (including gibbons) and [[great apes]] (chimpanzees, gorillas, and humans)]]
ಆದಿಮಾನವ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಿದೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದುದು ಮಧ್ಯ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಉಗಮ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ (ಮಿಯೊಸೀನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೇಕನ್‍ಸಲ್]] ಎಂಬ ಜೀವಿಯೊಂದಿತ್ತು; ಇದು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಡೆದು ಕೈಗಳನ್ನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು; ತೋಳುಗಳು ತುಂಡಾಗಿದ್ದವು; ಮಿದುಳು [[ಕೋತಿ]]ಗಳ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು) ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಾನವನ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಾಯಿತೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅದು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಮಾನವ ಜನಿಸಿದುದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.ಮಾನವ ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತನ್ನ ಎರಡು [[ಪಾದ]]ಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಓಡಬಲ್ಲ-ಇದೆ ಕಪಿಗೂ ಮಾನವನಿಗೂ ಇರುವ ಮೂಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಕಾಲಿನ [[ಹೆಬ್ಬೆರಳು]]ಗಳು ಇತರ ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರವು. ಪಾದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೂರುತ್ತದೆ. ದವಡೆಗಳು ಹಗುರವಾಗಿ ದುಂಡಗಿವೆ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನೆಟ್ಟಗೆ ಎದೆ ಚಾಚಿ ನಡೆಯುವ ಅವನ ನಿಲುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ತಲೆ]]ಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮತ್ತು [[ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ 8 ಆಕಾರಕ್ಕಿರುವುದರಿಂದ ಶರೀರದ ಪೂರ್ಣಭಾರ ನೇರವಾಗಿ ಕಾಲುಗಳಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಒಂದು ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 350-500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಮಾನವನದಾದರೊ ಸರಾಸರಿ 1,350 ಮತ್ತು 1,500 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಮಾನವನಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಮಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಗಳಿಲ್ಲ. ಕಪಿಯೂ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಿನಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾದರು ಅದು ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೇರ ನಿಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಓಡುವಾಗ ಕೈಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದೇಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೂ ನೇರ ನಿಲುವು ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವರು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳುಕೋಶ, ಆತ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಆದಿಮಾನವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲವನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳೂ ಇತರ ಅಸ್ಥಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.&lt;ref&gt;http://www.prajavani.net/news/article/2013/10/19/201724.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ==
ಇದುವರೆಗೆ ದೊರೆತಿರುವ ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಗವಿಗಳಿಂದ ಬಂದುವು. ಮಾನವನದೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಾದ (ಫಾಸಿಲೈಸ್ಟ್) ಮೂಳೆಗಳು ಈ ಪ್ರಾಣಿ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲುವಾಗಿದ್ದುವು ಎಂದೂ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದುವೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳ ಮಿದುಳು ಮಾತ್ರ ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ (ನೋಡಿ- ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್) (ಕಪಿ-ಮಾನವ) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಕಾಲದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಜೀವಿಗಳ ಉದಯವಾಯಿತು. ಇದರ ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಕಾಂಡೈಲ್ ಮುಂದೆ ಸರಿದಿದೆ. ಸೊಂಟ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುಬು S ಬಾಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಡೆಯಿತು.

==ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು==
ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಮಂಗನ ದವಡೆಗಳು ಬಹಳ ಗಾತ್ರವಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು. ಹಲ್ಲುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಹಲ್ಲಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕೋರೆ ಹಲ್ಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು. ಗೋರಿಲ್ಲಾದ ಹಲ್ಲಿನಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಬಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಲ್ಲುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಮಾನಿನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ತಲೆಯ ಬುರುಡೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾದ ಅತಿ ಮಂದವಾದ ಏಣುಗಳಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ಮಂದವಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆ 600 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ ಗೋರಿಲ್ಲಾ ಮಿದುಳುಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಓಳ್ಡುವಯ್ ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಈ ಮೂಳೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದರೂ ಅಸ್ಟ್ರಲೋಪಿತಕಸ್ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿತ್ತೇ ಎನ್ನುವುದು ಸಂದೇಹ. ಆದರೂ ಇವು ಕಪಿಕುಲಕ್ಕಿಂತ ಮಾನವ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಜರ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಇವುಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಬಹುದು.ಇದರಂತೆಯೇ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಪಿಮಾನವನಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವುಗಳಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳ ದವಡೆಗಳು ಜಾವದಲ್ಲೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವು ರೂಪ, ಗುಣ, ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ವಾಲಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕಪಿಕುಲದ ಕಡೆಗೇ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;http://www.kanaja.in/%E0%B2%B9%E0%B2%82%E0%B2%AA%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B2%B0%E0%B2%A6-%E0%B2%86%E0%B2%A6%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%B5-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%B2%E0%B3%86-11/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ==
ಜಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುವು ದೊಡ್ಡ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಗಾತ್ರದ ಮಾನವನಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಇದರ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಂಕಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದವು. ಇದನ್ನು ಜೈಗಾಂಡೊಪಿಥಿಕಸ್ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಡನ್ ರಿಚ್ ಎಂಬುವನು ಇದನ್ನು ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್‍ಗಳ ಜನಕನೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬಹಳ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಜೀವಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ದವಡೆ ಗೊರಿಲ್ಲಾ ದವಡೆಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದು; ಹಲ್ಲುಗಳು ಗೊರಿಲ್ಲಾ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುತ್ತವೆ.ಪಿಥೆಕ್ಯಾಂಥ್ರೊಪಸ್ ಅಥವಾ [[ಜಾವ ಮಾನವ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಪಿ ಮಾನವನ (ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದವ) ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಡುಬಾಯಿಸ್ ಡಚ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇವುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿವೆ. ಜಾವ ಮಾನವ ಸುಮಾರು ಐದೂವರೆ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ. ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದರೂ ತಲೆ ಅಷ್ಟು ನೇರವಾಗಿ ಎತ್ತಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಲೆಯ ಚಿಪ್ಪು ತುಂಬ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಪಿಯ ಮಿದುಳಿಗೂ ಈಗಿನ ಮಾನವನ ಮಿದುಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಿದುಳಿತ್ತು (778-1,100 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ). ದಪ್ಪ ಹಲ್ಲು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಕಿರುಹಣೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಹುಬ್ಬುಮೂಳೆ, ಕಿರುಕದಪು-ಇದು ಅವನ ಮುಖದ ಆಕಾರ. ಈ ಜಾವ ಮಾನವ ಉಪಯೋಗಿಸಿರಬಹುದಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಅವನ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

== ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿ==
ಸುಮಾರು ಇವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿದ್ದು ಇವನನ್ನೇ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಚೀನ ಮಾನವ (ಸಿನಾನ್‍ಥ್ರೋಪಸ್ ಪಿಕಿಸಿನ್‍ನೆಸ್) ಪೀಕಿಂಗ್ ಬಳಿಯ ಚುಕೊಟಿನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವನು ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಧಡೂತಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೇರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ತಲೆಬುರುಡೆ ಜಾವ ಮಾನವನ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಿದುಳುಕೋಶ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, (1,300 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ) ಮುಖ ಜಾವ ಮಾನವನಷ್ಟು ರೂಕ್ಷವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆದಿಮಾನವ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅವನ ಮೂಳೆಗಳು, ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಇತರ ಸಲಕರಣೆಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಜೀವನ ವಿಧಾನ, ಆಹಾರ ಮುಂತಾದುವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಆತ ಬೆಂಕಿಯ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಆಹಾರ ಬೇಯಿಸುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋಳ, ಕಾಡುನಾಯಿ, ನರಿ, ಕರಡಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೂ ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳು ಆಗಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುವೊ ಅಥವಾ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದನೊ ತಿಳಿಯದು. ಜಿಂಕೆ, ಕುರಿ, ಎಮ್ಮೆ, ಕಾಡುಕೋಣ, ಒಂಟೆ, ರೈನೋ, ಉಷ್ಟ್ರಪಕ್ಷಿ, ಆನೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಹಾಕಿರುವುದರಿಂದ ಆತ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತ. ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಳೆಗಳೂ ಸೀಳಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಆತ ನರಭಕ್ಷಕನೂ ಅಗಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತನಂಥವರೇ ಮುಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಚೀನ ಮಾನವರಾದರೇ? ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೂರೋಪ್ ನ ಆದಿಮಾನವರು==
ಇವರೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೈದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಆದಿಮಾನವರು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದಿಮಾನವರ ಎಲುಬುಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಜರ್ಮನಿಯ ಹಿಡೆಲ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ದವಡೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕುರುಹು. ಇದು ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಾಚೀನವಿದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಈಚಿನದಾದ ಬಹುಶಃ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಸಮಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆ ಬುರುಡೆ ಹಂಗೇರಿಯ ಎರ್ಟೆಸ್ಸೊಲೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದು ಕಪಿಮಾನವನದೇ ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ಣ ಮಾನವನದೇ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಓಳ್ಡುವಯ್‍ನಲ್ಲಿ ಡಾಲೀಕಿಯವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಚೆಲ್ಲಿಯನ್ ತಲೆ ಬುರುಡೆಯೂ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿರಬಹುದು. ಆಫ್ರಿಕದ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟರ್ನಿಫೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಟರ್ನಿಫೈನ್ ಮಾನವನ ದವಡೆಯ ಕೆಲಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿಕ್ಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬುರುಡೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಆಷುಲಿಯನ್ ಶಿಲಾಯುಧಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಲ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍==
ಜರ್ಮನಿಯ ಸ್ಪೈನ್ ಹೀಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಚೂರು ದಪ್ಪ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳದ್ದು; ಹಿಂಭಾಗ ತೀರ ತಗ್ಗಾಗಿಲ್ಲ. ಹಣೆ ಹುಬ್ಬಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂಚಾಚಿದ್ದರೂ ಮುಖದ ರಚನೆ ತೀರ ಪ್ರಾಚೀನವೆನ್ನಲಾಗದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾನ್ಸ್‍ಕೂಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದೆಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈತನ ಮಿದುಳಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1,325 ಘನ ಸೆಂ.ಮೀ. ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈತ ಕಲ್ಲು ಕೊಡಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಕೊಡಲಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಚೂಪಾಗಿದ್ದುವು. ಹಾಗೆಯೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಫಾನ್ಟೆಷೆವಾಡೆ ಬಳಿಯ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಹುಬ್ಬು ಮೂಳೆ ಅಷ್ಟು ದಪ್ಪನಾಗಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಮಾನವರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವರೆಲ್ಲ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವ ಪಂಗಡಗಳೆಲ್ಲ ಸುಮಾರು ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. 1911ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಬಳಿ ಪ್ರಥಮ ಹಿಮಯುಗದ ಶಿಲಾ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪಿಲ್ಟ್ ಡೌನ್ ಮಾನವನೆಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಮೋಸವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

==ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವ==
ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ನಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಂಗಡ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರದು. ಜರ್ಮನಿಯ ನಿಯಾಂಡರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮೂಳೆಗಳು ದೊರೆತುದರಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಬೆಲ್ಚಿಯಂ, ರಷ್ಯ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯ, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯ, ಇಟಲಿಗಳಲ್ಲೂ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಒರಟು ಮುಖದ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಇಳಿಜಾರು ಹಣೆ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೂಗು, ದೊಡ್ಡ ದವಡೆ, ಅತಿ ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲ ಇತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಬಗ್ಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಕುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಭುಜ ವಿಸ್ತಾರ, ಎದೆ ದಪ್ಪ, ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡ. ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರೂಕ್ಷನಾಗಿದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವನ ಮಿದುಳು ಕೋಶ 1,450 ಘನ ಸೆಂ. ಮೀ. ನಷ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನ ಮಿದುಳುಕೋಶದಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಹಿಮಯುಗದ ಅತಿಶೀತವನ್ನೆದುರಿಸಲು ಈತ ಗವಿಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ಇದೇ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬೃಹತ್ಕರಡಿಗಳನ್ನೂ ಉದ್ದ ಕೋರೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದ. ಕಲ್ಗೊಡಲಿ, ಕಲ್ಲನ್ನು ಚಕ್ಕೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹರಿತವಾದ ಚಾಕು. ಕೊರೆಯುವ ಹೆರೆಯುವ ಸಲಕರಣೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ. ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದು ಆನೆಯಂಥ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನೂ ಕಂದರದಲ್ಲಿ ಕೆಡವಿ ದಪ್ಪ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಬಡಿದು ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಹಸಿಗನಾಗಿದ್ದ. ಚಳಿಯಿಂದಲೂ ಮೃಗಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಲಿದು ಜೋಡಿಸಿ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲೆಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ.

==ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟ==
ಹಿಮಪ್ರಪಾತದ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳ ಕೊರೆತ ಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಈಜಿ ಜಯಿಸಿದ. ಈ ಒರಟು ಮಾನವ ಯೂರೋಪಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಬೇರೆಡೆಗಳ ಆದಿಮಾನವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತ ಬೆಳೆದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೇ ಜಾವ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಸೋಲೋ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕದ ರೊಡೀಷಿಯ ಮಾನವನಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವರೂ ಸರಿಸುಮಾರು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನ ಕಾಲಕ್ಕೇ ಇದ್ದವರಾದರೂ ಅವರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನರೀತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ಹಿಮಯುಗದ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವನಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರಿದ ಮಾನವಪಂಗಡ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನಿಯಾಂಡರ್‍ಥಾಲ್ ಮಾನವರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾಶ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂದು ಒಂದು ವಾದ. ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಾಗದೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರು ಹೊಸ ಜನಾಂಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಒಂದಾಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೂಳೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.

==ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆ==
ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಮಯುಗ ಕಳೆದು ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರೆತು ಈ ಮಾನವನಿಗೆ ಕ್ರೋಮೆಗ್ನಾನ್ ಮಾನವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇವರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೀರ್ಘದೇಹಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ಉದ್ದುದ್ದ ತಲೆಯಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಿಗಿಂತ ದಪ್ಪ ಮಿದುಳಿತ್ತು. ತೆಳುಮೂಗು, ತುಂಬುಗಲ್ಲಗಳಿದ್ದುವು. ಕಲ್ಲಿನ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ನಿಷ್ಣಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಳೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬೀಸಿ ಹೊಡೆಯಬಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದುವು. ಚಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿನ ಚಕ್ಕೆಗಳನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಣದ ತುದಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸಖಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಟಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವರು ಚತುರ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಗವಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ. ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾನವಕಪಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತ ಐದು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಮಾನವನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವ]]</text>
      <sha1>fznmgh8n9z23azjivplzzvce5cbv7k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚಿಮಣಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117803</id>
    <revision>
      <id>1435398</id>
      <parentid>1346615</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="qe7j4faznqji077ffl7lky09jcvkezq" xml:space="preserve">
[[ಚಿತ್ರ:Chimney_Smoke_Stack.jpg|right|thumb|390x390px|ಮೇಲಿನ ಉದ್ದನೆಯ ಭಾಗವೇ ಚಿಮಣಿ]]
'''ಚಿಮಣಿ'''ಯು ('''ಹೊಗೆಕೊಳವೆ''', '''ಹೊಗೆನಳಿಕೆ''', '''ಹೊಗೆಗೂಡು''') ಕಲ್ಲುಗಳು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ವಾತಾಯನ ರಚನೆ. ಇದು ಬಾಯ್ಲರ್, ಒಲೆ, [[ಕುಲುಮೆ]], ದಹನ ಸಾಧನ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಸ್ಥಳವು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಬಿಸಿ ವಿಷಯುಕ್ತ ನಿಷ್ಕಾಸ ಅನಿಲಗಳು ಅಥವಾ [[ಹೊಗೆ]]ಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನಿಲಗಳು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಚಿಮಣಿಗಳು ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಲಂಬವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಚಿಮಣಿ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಚಿಮಣಿಯ ಒಳಗಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಫ಼್ಲೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಮಣಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ದಹನ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಊಗಿಬಂಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಡಗುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. 

== ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ==

* [http://www.cicind.org CICIND - International Committee on Industrial Chimneys]
* [http://www.csia.org Chimney Safety Institute of America]
* [https://web.archive.org/web/20060313023347/http://www.kongres.elektra.ru/FOTO/10.jpg Power Station Konakovskaya GRES], at which chimneys serve as electricity pylons
* [https://web.archive.org/web/20110618115313/http://www.myworkman.co.uk/articles/chimney_breast_removal.php Article about chimney breast removal]
* [https://web.archive.org/web/20100616115440/http://www.usinspect.com/resources-for-you/advisory-report-archives/2003-archives/chimney-maintenance Chimney Maintenance Information]
* [http://www.eca-europe.org European Chimney Association ECA; to find further information on chimneys]
* [http://www.nace.org.uk National Association of Chimney Engineers; UK trade association for the chimney engineering industry]
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕಗಳು]]</text>
      <sha1>qe7j4faznqji077ffl7lky09jcvkezq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123524</id>
    <revision>
      <id>1435377</id>
      <parentid>1362709</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18176" sha1="e2oxn1ikhdvukhdl64vtffczxwpt7k6" xml:space="preserve">{{Infobox dancer
| name           = ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್
| image          = File:Leelasamson2.jpg
| alt            =
| caption        = 
| full_name      =
| birth_name     =
| birth_date     = ೧೯೫೧-೫-೬
| birth_place    = ಕುಣ್ಣೂರ್, ನೀಲಗಿರಿ,[[ತಮಿಳುನಾಡು]]
| death_date     =
| death_place    =
| occupation     = ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್
| current_group  = ಸ್ಪಾಂಡಾ (1995 - ಇಂದಿನವರೆಗೆ)
| dances         = ಭರತನಾಟ್ಯ
| website        = ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲೈಮಮಣಿ  
}}

ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ (ಜನನ ೬ ಮೇ ೧೯೫೧) [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಭಾರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ, ಬೋಧಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬರಹಗಾರ. ಒಬ್ಬ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾದಕಿಯಾಗಿ ಅವಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಅವರು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;https://www.naanugauri.com/citizenship-amendment-bill-2019-tabled-today-in-rajyasabha{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ತರುವಾಯ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು  ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;http://www.dailyindia.in/?tag{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

ಅವರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.  ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವುಎಂಎಸ್ಜಿ: ದಿ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ಡೇರಾ ಸಾಚಾ ಸೌದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಗುರ್ಮೀತ್ ರಾಮ್ ರಹೀಮ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. 

[[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ಒಕೆ ಕಣ್ಮಣಿ ಎಂಬ [[ತಮಿಳು]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮೀಯ ನಟನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ರಿಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ಓಕೆ ಜಾನು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. &quot;ಆದಿತ್ಯ ವರ್ಮಾ&quot; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನ ಅಜ್ಜಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.                                 


==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ೬ ಮೇ ೧೯೫೧ ರಂದು  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಬೆಂಜಮಿನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಲೈಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ [[ಪುಣೆ]]ಯ ಯಹೂದಿ ಬೆನೆ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ [[ಗುಜರಾತಿ]] ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.  ಅವರ ತಂದೆ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿಗೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೯೫೯ ಮತ್ತು ೧೯೬೨ ರ ನಡುವೆ ಖಡಕ್ವಾಸ್ಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಲೀಲಾ ಅವರ ತಂದೆಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅನ್ನಿ ೩೧ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಅಂಜುಮ್-ಎ-ಇಸ್ಲಾಂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  ಅವಳು ಬಿ.ಎ. ಸೋಫಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಳು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.  ಬಿ.ಎ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 

==ವೃತ್ತಿ==
[https://www.prajavani.net/article ಭರತನಾಟ್ಯ] ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾದಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದೆಹಲಿಯ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಯುರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಭರತನಾಟ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಸ್ಪಂಡಾ ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಂಚಾರಿ ಮತ್ತು  ಹೂಬಿಡುವ ಮರ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜಾಯ್ಸ್ ಪಾಲ್ ಪೌರ್ಸಾಬಾಹಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಈಗ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಭಾರತಿಯಾ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದಿವಂಗತ ಕಮಲ್ಜಿತ್ ಭಾಸಿನ್ ಮಾಲಿಕ್ (ಮೀಟೊ), ಜಿನ್ ಶಾನ್ ಶಾನ್ (ಈಶಾ), ನವತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹರ್ ಮತ್ತು ಅನುಷಾ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡಲೆ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಯಲ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್, ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್, [https://vijaykarnataka.com/lavalavk/tourism/things-to-do-in-london/articleshow ಲಂಡನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},  ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಿಲಾಪ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾಳೆ.


==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೯೦), ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ [http://www.shastriyakannada.org/DataBase/KANNADA ಸಂಸ್ಕೃತ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://kn.entranceindia.com/net-exams/net-exam-karnataka-music-paper-3-december-2015-online-test/ ನೃತ್ಯ ಚುಡಮಣಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಕಲೈಮಮಣಿ ಹಾಗು ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ  (೧೯೯೯–೨೦೦೦)  ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;https://www.naanugauri.com/s-raghunandan-reject-sangeetha-nataka-academy{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ೬೩ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ-ತಮಿಳಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.com/topics |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=4 ಜನವರಿ 2020 |archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123133354/https://vijaykarnataka.com/topics/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ವಿವಾದ==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜವಂಶದ ಸಾಮೀಪ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ,  ಇವರು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;https://kannada.asianetnews.com/election/will-contest-loksabha-poll-if-my-party-asks-says-priyanka-gandhi-pp28rg&lt;/ref&gt; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಆಡಳಿತದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿತು.

ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರ ನೇಮಕವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರತನಾಟ್ಯ ನರ್ತಕಿಗೆ ತನ್ನ ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲು ಸಮಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಾನವಾದ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಎಕ್ಸ್-ಆಫಿಸರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ನಂತರ, ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 

ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು, ಅಕ್ರಮ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ನೀಡುವುದು,  ಹಣಕಾಸಿನ ಅಕ್ರಮಗಳು, ನಡುವೆ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು.

ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಷಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ೨೦೧೪ ರ ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಿಕೆ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಡಿತವಿಲ್ಲದೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ, ಇಬ್ಬರು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರವೂ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಹಿರಿಯ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://kannada.filmibeat.com/topic/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  [https://www.kannadaprabha.com/nation ಮುಸ್ಲಿಂ] ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಿಬಿಎಫ್‌ಸಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಈ ನಾಯಕತ್ವವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ  ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಕಮಲ್ ಧಮಾಲ್ ಮಲಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,  ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು &quot;ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ&quot;. 

==ಕೃತಿಗಳು==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್, ಲೀಲಾ (೧೯೮೭). ರಿದಮ್ ಇನ್ ಜಾಯ್: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ಸ್. ನವದೆಹಲಿ: ಲಸ್ಟರ್ ಪ್ರೆಸ್.
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್, ಲೀಲಾ (೨೦೧೦). ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ: ಎ ಲೈಫ್, ದೆಹಲಿ: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾ, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್. 
{{ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು}}
 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>e2oxn1ikhdvukhdl64vtffczxwpt7k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435378</id>
      <parentid>1435377</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18180" sha1="ryx8d2h2u3lq1lwwpsm9rvs40ualmg1" xml:space="preserve">{{Infobox dancer
| name           = ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್
| image          = File:Leelasamson2.jpg
| alt            =
| caption        = 
| full_name      =
| birth_name     =
| birth_date     = ೧೯೫೧-೫-೬
| birth_place    = ಕುಣ್ಣೂರ್, ನೀಲಗಿರಿ,[[ತಮಿಳುನಾಡು]]
| death_date     =
| death_place    =
| occupation     = ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್
| current_group  = ಸ್ಪಾಂಡಾ (1995 - ಇಂದಿನವರೆಗೆ)
| dances         = ಭರತನಾಟ್ಯ
| website        = ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಲೈಮಮಣಿ  
}}

ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ (ಜನನ ೬ ಮೇ ೧೯೫೧) [[ಭರತನಾಟ್ಯ|ಭಾರತನಾಟ್ಯ]] ನರ್ತಕಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜಕ, ಬೋಧಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬರಹಗಾರ. ಒಬ್ಬ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾದಕಿಯಾಗಿ ಅವಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]]ಯ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಅವರು ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;https://www.naanugauri.com/citizenship-amendment-bill-2019-tabled-today-in-rajyasabha{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  ತರುವಾಯ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು  ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;http://www.dailyindia.in/?tag{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

ಅವರು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.  ಫಿಲ್ಮ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವುಎಂಎಸ್ಜಿ: ದಿ ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ಡೇರಾ ಸಾಚಾ ಸೌದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಗುರ್ಮೀತ್ ರಾಮ್ ರಹೀಮ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. 

[[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ಒಕೆ ಕಣ್ಮಣಿ ಎಂಬ [[ತಮಿಳು]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅವರು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮೀಯ ನಟನೆಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದಿ ರಿಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ಓಕೆ ಜಾನು ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದರು. &quot;ಆದಿತ್ಯ ವರ್ಮಾ&quot; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವನ ಅಜ್ಜಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.                                 


==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ೬ ಮೇ ೧೯೫೧ ರಂದು  ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೂನೂರಿನಲ್ಲಿ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಬೆಂಜಮಿನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಲೈಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ [[ಪುಣೆ]]ಯ ಯಹೂದಿ ಬೆನೆ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ [[ಗುಜರಾತಿ]] ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.  ಅವರ ತಂದೆ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿಗೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೯೫೯ ಮತ್ತು ೧೯೬೨ ರ ನಡುವೆ ಖಡಕ್ವಾಸ್ಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಲೀಲಾ ಅವರ ತಂದೆಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅನ್ನಿ ೩೧ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಅಂಜುಮ್-ಎ-ಇಸ್ಲಾಂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು.

ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌ಗೆ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡೇಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.  ಅವಳು ಬಿ.ಎ. ಸೋಫಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಫಾರ್ ವುಮೆನ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಭರತನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಳು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.  ಬಿ.ಎ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 

==ವೃತ್ತಿ==
[https://www.prajavani.net/article ಭರತನಾಟ್ಯ] ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ವಾದಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದೆಹಲಿಯ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಗಂಧರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಯುರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. 

೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಭರತನಾಟ್ಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಸ್ಪಂಡಾ ಎಂಬ ನೃತ್ಯ ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಸಂಚಾರಿ ಮತ್ತು  ಹೂಬಿಡುವ ಮರ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜಾಯ್ಸ್ ಪಾಲ್ ಪೌರ್ಸಾಬಾಹಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿನ್ ಮೆಕಾರ್ಥಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಈಗ ಶ್ರೀ ರಾಮ್ ಭಾರತಿಯಾ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದಿವಂಗತ ಕಮಲ್ಜಿತ್ ಭಾಸಿನ್ ಮಾಲಿಕ್ (ಮೀಟೊ), ಜಿನ್ ಶಾನ್ ಶಾನ್ (ಈಶಾ), ನವತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹರ್ ಮತ್ತು ಅನುಷಾ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ ಅರುಂಡಲೆ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಯಲ್ ಒಪೇರಾ ಹೌಸ್, ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್, [https://vijaykarnataka.com/lavalavk/tourism/things-to-do-in-london/articleshow ಲಂಡನ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},  ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಿಲಾಪ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಭರತನಾಟ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾಳೆ.


==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (೧೯೯೦), ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ನೀಡಿದ [http://www.shastriyakannada.org/DataBase/KANNADA ಸಂಸ್ಕೃತ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://kn.entranceindia.com/net-exams/net-exam-karnataka-music-paper-3-december-2015-online-test/ ನೃತ್ಯ ಚುಡಮಣಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಕಲೈಮಮಣಿ ಹಾಗು ಭರತನಾಟ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ  (೧೯೯೯–೨೦೦೦)  ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;https://www.naanugauri.com/s-raghunandan-reject-sangeetha-nataka-academy{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ೬೩ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿ-ತಮಿಳಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://vijaykarnataka.com/topics |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=4 ಜನವರಿ 2020 |archive-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123133354/https://vijaykarnataka.com/topics/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ವಿವಾದ==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ರಾಜಕೀಯ ರಾಜವಂಶದ ಸಾಮೀಪ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ,  ಇವರು ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ವಾದ್ರಾ ಅವರ ನೃತ್ಯ ಬೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;https://kannada.asianetnews.com/election/will-contest-loksabha-poll-if-my-party-asks-says-priyanka-gandhi-pp28rg&lt;/ref&gt; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಆಡಳಿತದ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿತು.

ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಲೀಲಾ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರ ನೇಮಕವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭರತನಾಟ್ಯ ನರ್ತಕಿಗೆ ತನ್ನ ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸಲು ಸಮಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಾನವಾದ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಎಕ್ಸ್-ಆಫಿಸರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬದ್ಧತೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯ ನಂತರ, ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿರಳವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. 

ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು, ಅಕ್ರಮ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ನೀಡುವುದು,  ಹಣಕಾಸಿನ ಅಕ್ರಮಗಳು, ನಡುವೆ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತು.

ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ವಿಷಯದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಅವರು ೨೦೧೪ ರ ಅಮೀರ್ ಖಾನ್ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಿಕೆ ಅನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಡಿತವಿಲ್ಲದೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ, ಇಬ್ಬರು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರವೂ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಹಿರಿಯ ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://kannada.filmibeat.com/topic/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  [https://www.kannadaprabha.com/nation ಮುಸ್ಲಿಂ] ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಮನರಂಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸಿಬಿಎಫ್‌ಸಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಈ ನಾಯಕತ್ವವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ  ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಕಮಲ್ ಧಮಾಲ್ ಮಲಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,  ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು &quot;ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ&quot;. 

==ಕೃತಿಗಳು==
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್, ಲೀಲಾ (೧೯೮೭). ರಿದಮ್ ಇನ್ ಜಾಯ್: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಟ್ರೆಡಿಶನ್ಸ್. ನವದೆಹಲಿ: ಲಸ್ಟರ್ ಪ್ರೆಸ್.
ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್, ಲೀಲಾ (೨೦೧೦). ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿ: ಎ ಲೈಫ್, ದೆಹಲಿ: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಇಂಡಿಯಾ, ಐಎಸ್ಬಿಎನ್. 
{{ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರು}}
 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>ryx8d2h2u3lq1lwwpsm9rvs40ualmg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಅನಿಲ ದುರಂತ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127703</id>
    <revision>
      <id>1435249</id>
      <parentid>1363964</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T13:10:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Apoorva poojay</username>
        <id>75931</id>
      </contributor>
      <origin>1435249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15440" sha1="hgd23mrybe5g1j17unv7o7wk6wa10xi" xml:space="preserve">{{Infobox event|title=ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಅನಿಲ ದುರಂತ|Event_Name=ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಅನಿಲ ದುರಂತ|date=೭ನೇ ಮೇ ೨೦೨೦|time=ಮುಂಜಾನೆ ೩.೦೦ (ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ)|Location=ಆರ್ ಆರ್ ವೆಂಕಟಾಪುರಂ, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ.|coordinates={{Coord|17|45|19|N|83|12|32|E|region:IN-MP_type:landmark|display=inline,title}}|cause=ಸ್ಟೈರಿನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ|reported death(s)=೧೩|reported injuries=೧೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು}}
'''ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆ''' ಕೈಗಾರಿಕಾ   ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಪಘಾತವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ]]('''ವಿಝಾಗ್ ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ''') ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ, ಗೋಪಾಲಪಟ್ಟಣಂ ಬಳಿಯ ಆರ್. ಆರ್. ವೆಂಕಟಪುರಂ ಗ್ರಾಮದ '''ಎಲ್. ಜಿ. ಪಾಲಿಮರ್ಸ್''' ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಮೇ ೭, ೨೦೨೦ರ ಮುಂಜಾನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಅನಿಲವು ಸುತ್ತಲಿನ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧.೯ ಮೈಲಿ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. ಮೇ ೮ ರ ಸಂಜೆ ೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ೧೩ ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಂದಿ ಅನಿಲದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದುರ್ಘಟನೆಗೆ ಸ್ಟೆರೈನ್ ಅನಿಲವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ಉದಯವಾಣಿ |first1=ದೈನಿಕ |title=ವಿಷಾನಿಲ ಸೋರಿಕೆ: ಮಗು ಸೇರಿದಂತೆ ಐವರು ಸಾವು: 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲು |url=https://www.udayavani.com/news-section/national-news/gas-leak-at-lg-polymers-chemical-plant-in-andhra-report |website=udayavani.com |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.

==ಸಂಸ್ಥೆ==
೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಎಲ್‌ಜಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ '''ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್''' ಎಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು. ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್ &amp; ಕಂ.ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೭ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ಮೂಲದ ಎಲ್‌ಜಿ ಕೆಮ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್‌ಜಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ವಿಜಯವಾಣಿ |first1=ದೈನಿಕ |title=ವಿಷಾನಿಲ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ ಎಲ್‌ಜಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಗೊತ್ತಾ? |url=https://www.vijayavani.net/south-koreas-leading-company-owns-lg-polymers-india/ |website=vijayavani.net |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.

==ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ==
[[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್|ಕೋವಿಡ್ ೧೯]] ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ೭ನೇ ಮೇಯಂದು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ನಷ್ಟು ಸ್ಟೆರೈನ್ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಆಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು ೨.೩೦-೩.೦೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಘಟಕದಲ್ಲಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಏರಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದ್ರವ ರಾಸಾಯನಿಕವು ಅನಿಲರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಟ್ಯಾಕ್‌ನೊಳಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಸೋರಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Times Of India |first1=Daily |title=Glitch in refrigeration unit led to Vizag gas leak: Official |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/glitch-in-refrigeration-unit-led-to-vizag-gas-leak-official/articleshow/75604393.cms |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;.

==ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥ==
ಸ್ಟೆರೈನ್ ಒಂದು ಬಣ್ಣರಹಿತ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪಾಲಿಸ್ಟೆರೈನ್ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್]], ರೆಗ್ಸಿನ್, ಫೈಬರ್ ಗಾಜು, [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]] ಮತ್ತಿತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಸಾಮಾಗ್ರಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪೈಪು, ಅಟೊಮೊಬೈಲ್ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು- ಇವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಟೆರೈನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೊಠಡಿ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ (೨೦-೨೨ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ಅಥವಾ ೬೮-೭೨ ಡಿಗ್ರಿ ಫ಼್ಯಾರನ್‌ಹೈಟ್) ಈ ರಾಸಾಯನಿಕವು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರೂ ಸಹ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕವು ಅನಿಲರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ.

==ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ==
ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಸ್ಟೈರೀನ್ ರಾಸಾಯನಿಕವು, ಸುತ್ತಲಿನ ಸುಮಾರು ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧.೯ ಮೈಲಿ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಐದು ಹಳ್ಳಿಗಳ(ಆರ್. ಆರ್. ವೆಂಕಟಪುರಂ, ಪದ್ಮಪುರಂ, ಬಿಸಿ ಕಾಲೋನಿ, ಗೋಪಾಲಪಟ್ಟಣಂ ಮತ್ತು ಕಂಪಾರಪಾಳ್ಯಂ) ಜನರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು ಸುಡುವ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಅನಿಲದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು, ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. ಆರಂಭಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕನಿಷ್ಠ ೧೧ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೨೦-೨೫ ಮಂದಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮೇ ೫ರ ಸಂಜೆ ೫ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ), ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೩ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮಂದಿ ಅನಿಲದ ದುಷ್ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=news |first1=Vijayavani |title=Vijayavani |url=https://www.vijayavani.net/vizag-tragedy-styrene-gas-leak-and-its-effects/ |website=ವಿಜಯವಾಣಿ.ನೆಟ್ |publisher=ವಿಜಯವಾಣಿ |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.

==ಮುಂಜಾಗರೂಕತಾ ಕ್ರಮಗಳು==
ಅನಿಲವು ಇನ್ನಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೆ ಹರಡುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆಯನ್ನು ದುರ್ಘಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅನಿಲವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಕೆಜಿಯಷ್ಟು '''ಪ್ಯಾರಾ ಟರ್ಟಿಯರಿ ಬ್ಯೂಟೆಲ್ ಕ್ಯಾಟೆಕಾಲ್''' ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತಿ]]ನ ವಾಪಿಯಿಂದ [[ದಮನ್|ದಾಮನ್‍]]ಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ದುರ್ಘಟನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{cite web |last1=First Post |first1=First Post |title=Vizag gas leak Updates: Andhra govt to airlift 500 kgs of PTBC from Daman to neutralise chemical; special NDRF team to fly in from Pune |url=https://www.firstpost.com/india/visakhapatnam-gas-leak-live-updates-lg-polymers-vizag-industry-andhra-pradesh-latest-news-today-8341321.html |website=firstpost.com |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.

ಮುಂಜಾಗರೂಕತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು ೨೦೦-೨೫೦ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ, ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿರುವ ೩೦೦ ಮಂದಿಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=First Post |first1=First Post |title=Vizag gas leak Updates: Andhra govt to airlift 500 kgs of PTBC from Daman to neutralise chemical; special NDRF team to fly in from Pune |url=https://www.firstpost.com/india/visakhapatnam-gas-leak-live-updates-lg-polymers-vizag-industry-andhra-pradesh-latest-news-today-8341321.html |website=firstpost.com |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;..

==ಪರಿಹಾರ==
ದುರ್ಘಟನೆಯಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವೈ ಎಸ್ ಜಗಮೋಹನ್ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ೧ ಕೋಟಿ ರೂ., ಗಂಭೀರ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿ ವೆಂಟಿಲೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ೧೦ ಲಕ್ಷ ರೂ., ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ೧ ಲಕ್ಷ ರೂ., ಪರಿಹಾರಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ವಿಜಯವಾಣಿ |first1=ದೈನಿಕ |title=ವಿಷಾನಿಲ ದುರಂತ: ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂ. ಪರಿಹಾರ ಘೋಷಣೆ. |url=https://www.vijayavani.net/govt-annonces-one-crore-compensation-to-gas-tragedy-victims-family/ |website=vijayavani.net}}&lt;/ref&gt;.

==ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ==
ಸ್ಥಳೀಯ ಗೋಪಾಲಪಟ್ಟಣಂ ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ದಂಡಸಂಹಿತೆಯ 

* ಸೆಕ್ಷನ್ ೨೭೮(ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದ್ದು), 
* ಸೆಕ್ಷನ್ ೨೮೪(ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ), 
* ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೩೭(ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಹರಡುವ ವಸ್ತುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ), 
* ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೩೭(ಔದಾಸೀನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜೀವಹಾನಿ), 
* ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೦೪-೨(ಅಪರಾಧವಾಗಬಹುದಾದ ಆದರೆ ಕೊಲೆಗೆ ಸಮನಾದುದಲ್ಲದ ನರಹತ್ಯೆ)- 

ಇವಿಷ್ಟು ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ವಿಜಯವಾಣಿ |first1=ದೈನಿಕ |title=ವೈಜಾಗ್ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆ: ಎಲ್‌ಜಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾಯಿತು ಎಫ್‌ಐಆರ್. |url=https://www.vijayavani.net/vizag-gas-leak-tragedy-fir-registered-against-lg-polymers/ |website=vijayavani.net |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.  ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣವು ೫೦ ಕೋಟಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಜುಲ್ಮಾನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ಉದಯವಾಣಿ |first1=ದೈನಿಕ |title=ಎಲ್‌ಜಿ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್‌ಗೆ 50 ಕೋಟಿ ದಂಡ |url=https://www.udayavani.com/homepage-karnataka-edition/big5-karnataka-edition/vizag-gas-leak-ngt-slaps-rs-50-crore-interim-penalty-on-lg-polymers |website=udayavani.com |accessdate=10 May 2020}}&lt;/ref&gt;.

ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ]] (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ) ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿಮಾಡಿತು. ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಘಟನಾ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ವರದಿಯನ್ನು ತನಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ದುರಂತಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅನಿಲ ದುರಂತಗಳು]]</text>
      <sha1>hgd23mrybe5g1j17unv7o7wk6wa10xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟಾಯ್ಲೆಟ್: ಏಕ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕಥಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131348</id>
    <revision>
      <id>1435474</id>
      <parentid>1348610</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T07:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32086" sha1="6umldzl83u620gb4wmkdme0l24324vc" xml:space="preserve">
{{Infobox film|name=ಟಾಯ್ಲೆಟ್: ಏಕ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕಥಾ|studio={{ubl|ವಾಯಕಾಮ್ ಏಟೀನ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್|ಕ್ರಿಆರ್ಜ್ ಎಂಟರ್ಟೇನ್‍ಮಂಟ್|ಫ಼್ರೈಡೇ ಫ಼ಿಲ್ಮ್‌ವರ್ಕ್ಸ್|ಪ್ಲ್ಯಾನ್ ಸಿ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್|ಕೇಪ್ ಆಫ಼್ ಗುಡ್ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್ ಎಲ್ಎಲ್‍ಪಿ}}|budget={{INR}} 32 ಕೋಟಿ&lt;ref name=&quot;IE Toilet Budget&quot;&gt;{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-on-poor-success-rate-of-bollywood-films-in-south-they-dont-spend-more-than-rs-2-crore-on-publicity-4774328|title=Akshay Kumar on poor success rate of Bollywood films: In South, they don’t spend more than Rs 2 crore on publicity|date=30 July 2017|work=[[The Indian Express]]|author=Express Web Desk|accessdate=30 July 2017}}&lt;/ref&gt;|language=ಹಿಂದಿ|country=ಭಾರತ|runtime=155 ನಿಮಿಷಗಳು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/toilet-ek-prem-katha-film|title=TOILET: EK PREM KATHA (12A)|publisher=[[British Board of Film Classification]]|accessdate=2 August 2017|archive-date=17 ಜುಲೈ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717164801/https://bbfc.co.uk/releases/toilet-ek-prem-katha-film|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|released={{Film date|df=yes|2017|08|11|India}}|distributor=ವಾಯಕಾಮ್ ಏಟೀನ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್|editing=ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್|image=Toilet Ek Prem Katha.jpg|cinematography=ಅಂಶುಮಾನ್ ಮಹಾಲೆ|music={{ubl|ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್|ಮಾನಸ್-ಶಿಖರ್|ಸಚೇತ್-ಪರಂಪರಾ}}|writer=ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಸಿಂಗ್|producer={{ubl|ಅರುಣಾ ಭಾಟಿಯಾ|ಶೀತಲ್ ಭಾಟಿಯಾ|ಪ್ರೇರಣಾ ಅರೋರಾ|ಅರ್ಜುನ್ ಎನ್. ಕಪೂರ್|}}|director=ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್|caption=ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರ|alt=|gross=ಅಂದಾಜು {{INR}} 311.5 ಕೋಟಿ&lt;ref name=&quot;firstpost2&quot; /&gt;}}'''''ಟಾಯ್ಲೆಟ್: ಏಕ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕಥಾ''''' ೨೦೧೭ರ ಒಂದು ಹಿಂದಿ ಹಾಸ್ಯಭರಿತ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/toilet-ek-prem-katha-success-haryana-government-makes-village-heads-watch-akshay-kumars-film-738702|title=Toilet-Ek Prem Katha success: Haryana Government directs village heads to watch Akshay Kumar's film|last=IBTimes|first=|website=[[International Business Times]], India Edition|access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/uttar-pradesh-becomes-the-new-flavour-of-bollywood-in-2017-lucknow-central-toilet-ek-prem-katha-4851008/|title=Uttar Pradesh becomes the new flavour of Bollywood in 2017|last=ANI|date=19 September 2017|website=[[The Indian Express]]|access-date=10 May 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;socialSatire&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-hindi-movie-news-bollywood-movies-news-updates/bollywood/bollywood-news/Akshay-Kumars-Toilet-Ek-Prem-Katha-is-a-social-satire/articleshow/55290246.cms|title=Akshay Kumar's 'Toilet ' Ek Prem Katha' is a social satire|last=TNN|date=29 January 2017|website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|publisher=[[The Times Group]]|access-date=10 May 2018}}&lt;/ref&gt; [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]] ಮತ್ತು ನೀರಜ್ ಪಾಂಡೆ ಸಹನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficecollection.in/bollywood/toilet-ek-prem-katha-first-look-akshay-kumar-bhumi-pendekar-starrer-releases-on-11-august-2017-26076|title=Toilet Ek Prem Katha Cast &amp; Crew|last=BOC India Team|date=31 March 2017|website=BoxOfficeCollection.in|publisher=Tulia IT|access-date=10 May 2018}}&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಪೇಡ್ನೇಕರ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshay-kumar-toilet-ek-prem-katha-not-a-propaganda-film/articleshow/60119473.cms|title=Akshay Kumar: 'Toilet: Ek Prem Katha' not a propaganda film|last=PTI|date=18 August 2017|website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|publisher=[[The Times Group]]|access-date=10 May 2018}}&lt;/ref&gt; [[ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್]], ಸುಧೀರ್ ಪಾಂಡೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯೇಂದು ಶರ್ಮಾ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;release&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/bollywood/movies/toilet-ek-prem-katha-akshay-kumar-2017.html|title=Toilet Ek Prem Katha (2017)|website=FilmiBeat|publisher=Greynium Information Technologies|access-date=30 July 2017}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಹಸನವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಯಲು ಬಹಿರ್ದೆಸೆ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.

ಈ ಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್‌ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;firstpost2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/toilet-ek-prem-katha-trumps-baahubali-2-in-china-becomes-akshay-kumars-first-film-to-cross-rs-300-cr-mark-worldwide-4530341.html|title=Toilet: Ek Prem Katha trumps Baahubali 2 in China; becomes Akshay Kumar's first film to cross Rs 300 cr mark worldwide|last=MK|first=Surendhar|date=18 June 2018|work=[[Firstpost]]|access-date=11 July 2018}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗುವ ಭಾರತದ ಶೌಚಾಲಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜನರ ಬಳಿ ಈಗಲೂ ಈ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ೬೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ]], ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್‍ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್‌ರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

== ಕಥಾವಸ್ತು ==
ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರ ಒಂದು ಗುಂಪು ದಿನದ ನಸುಕಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೊದೆಗಳ ಮುಸುಕಿನ ಹಿಂದೆ ಬಯಲು ಬಹಿರ್ದೆಸೆಗಾಗಿ  [[ಗೋರಖಪುರ]]ದ ಹತ್ತಿರದ ಒಂದು ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಪ್ಪ (ಪಂಡಿತ್‍ಜಿ) ಬಹಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಪೂಜಾರಿಯಾಗಿರುವುದರ ಕಾರಣ ಕೇಶವ್ (ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್) ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಪ್ಪು ಎಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಮದುವೆ ಕೇಶವ್‍ನ ಅದೃಷ್ಟವು ಸುಧಾರಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ನಂಬಿರುತ್ತಾನೆ.

ಕೇಶವ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಗೆ ಹೋಗುವ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಹುಡುಗಿ ಜಯಾಳನ್ನು (ಭೂಮಿ ಪೇಡ್ನೇಕರ್) ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸತೊಡಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವಂತೆ ಅವಳ ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಕೇಶವ್‍ನ [[ಗ್ರಹಕುಂಡಲಿ]] ಹೇಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಅವನು ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಬ್ಬಟ್ಟುಗಳಿರುವ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮದುವೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಶವ್‍ನ ತಂದೆಯ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಯಾ ಈ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸದಿರುವುದರಿಂದ, ಕೇಶವ್ ಒಂದು ಕೃತಕ ಹೆಬ್ಬಟ್ಟನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಜಯಾಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವಳು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಉಂಗುರವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಂಶಯಪಡದ ಕೇಶವ್‍ನ ತಂದೆ ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಕೇಶವ್‍ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮುಂಜಾನೆಯಂದು, ಮಲವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಜಯಾ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಗದ್ದೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಮಲವಿಸರ್ಜಿಸದೆ ತಲ್ಲಣಗೊಂಡು ವಾಪಸಾಗಿ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಶವ್ ಬಳಿ ದೂರುತ್ತಾಳೆ. ಒಂದು ಶೌಚಾಲಯ ಬೇಕೆಂಬ ಅವಳ ಮೊಂಡುತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಶವ್‍ನ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಮನವೊಲಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಜಯಾ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವ ಬದಲು ಅವನು ಕೆಲವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಅವಳನ್ನು ನೆರೆಯವರ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದ ವೃದ್ಧೆಗಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಶೌಚಾಲಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಗ್ರಾಮದ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏಳು ನಿಮಿಷಗಳ ನಿಲುಗಡೆಯಿರುವ ಟ್ರೇನಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಒಂದು ದಿನ, ಅವಳು ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಾಗ ಟ್ರೇನ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತದೆ. ತಲ್ಲಣಗೊಂಡು ನಿರಾಶಳಾದ ಜಯಾ ಕೇಶವ್‍ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯರ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸು ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ.

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸುವಂತೆ [[ಸರಪಂಚ]] ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಮನವೊಲಿಸುವ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ, ಜಯಾಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕೇಶವ್ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ತನ್ನ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೌಚಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿರ್ಮಾಣವು ಮುಗಿದಾಗ, ಕೇಶವ್ ಮಲಗಿರುವಾಗ ಅವನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸರಪಂಚ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡುವ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶೌಚಾಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಕೇಶವ್ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಈಗ ಜಯಾ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ವಿಚ್ಛೇದನ ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅದರ ಅನನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣ, ಆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೇಶವ್‍ನ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ತ್ವರೆಗೊಳಿಸಲು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೇಶವ್‍ನ ತಂದೆ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದದಿರುವ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ, ಅವನ ತಾಯಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಹೊಸಿಲ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ಟೊಂಕಕ್ಕೆ ಗಾಯಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಾನು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಾನು ಕೇಶವ್ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿನ ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಹಿಂಜರಿಕೆಯ ನಂತರ, ಕೇಶವ್‍ನ ತಂದೆ ಪಟ್ಟು ಸಡಿಲಿಸಿ ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಶೌಚಾಲಯವು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದದ್ದು ಎಂದು ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆHe then realises that a toilet is indeed a critical requirement within a household.

ಕೇಶವ್ ಮತ್ತು ಜಯಾರ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯ ದಿನದಂದು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ನೋಟೀಸು ಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮರುದಿನವೇ ಆರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅವರಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಅದು ವಿನಂತಿಸಿರುತ್ತದೆ. ದಂಪತಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ. ಕೇಶವ್‍ನ ತಂದೆಯು ತನ್ನ  ಮೊಂಡುತನಕ್ಕಾಗಿ ಜಯಾಳ ಕ್ಷಮೆ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುವಾಗ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರಗೆ ಚರ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಲು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದಾದ್ಯಂತ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಪಾತ್ರವರ್ಗ ==
{{Div col|colwidth=30em}}
* ಕೇಶವ್ ಶರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್&lt;ref name=&quot;funnyButCredible&quot;&gt;{{Cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/toilet-ek-prem-katha-bhumi-pednekar-4403022/|title=Toilet Ek Prem Katha is funny yet credible: Bhumi Pednekar |date=30 November 2016|work=[[The Indian Express]]|accessdate=10 May 2018|author=PTI}}&lt;/ref&gt;
* ಜಯಾ ಜೋಶಿ ಶರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಪೇಡ್ನೇಕರ್&lt;ref name=&quot;funnyButCredible&quot; /&gt;
* ನಾರಾಯಣ್ (&quot;ನಾರು&quot;) ಶರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯೇಂದು ಶರ್ಮಾ
* ದೀನಾನಾಥ್ (&quot;ಡಿಜೆ ಕಕ್ಕಾ&quot;) ಜೋಶಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮ್ ಖೇರ್&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/anupam-kher-wraps-up-toilet-ek-prem-katha-shoot/articleshow/56832245.cms |title=Anupam Kher wraps up 'Toilet: Ek Prem Katha' shoot |date=28 January 2017|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|publisher=[[The Times Group]]|author=PTI|accessdate=10 May 2018}}&lt;/ref&gt;
* ಪಂಡಿತ್ ವಿಮಲ್‍ನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಧೀರ್ ಪಾಂಡೆ
* ಜಗದೀಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತುಲ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ
* ವಿದ್ಯಾ ಜೋಶಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯೇಶಾ ರಜ಼ಾ ಮಿಶ್ರಾ
* ಮಾಥುರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜೇಶ್ ಶರ್ಮಾ
* ರಾಮ್‍ಪ್ಯಾರಿ (&quot;ದಾದಿ&quot;) ಶರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಶುಭಾ ಖೋಟೆ
* ರಸ್ತೋಗಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ಎಸ್ ಭಟ್
* ಪ್ರಧಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ಟಿ ಆನಂದ್
* ಸರ್ಪಂಚ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರತಿ ಶಂಕರ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ
* ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿ ಸಚಿನ್ ಖೇಡೇಕರ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ)
* ಕೇಶವ್‍ನ ಹೆಸರಿಸಲ್ಲದ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ಸನಾ ಖಾನ್ (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/sana-khan-play-akshay-kumars-girlfriend-toilet-ek-prem-katha/|title=Sana Khan to play Akshay Kumar’s girlfriend in Toilet – Ek Prem Katha – Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama|date=3 February 2017|publisher=|accessdate=30 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/working-with-akshay-kumar-in-toiletek-prem-katha-was-challenging-sana-khan/articleshow/59683685.cms|title=Sana Khan: Working with Akshay Kumar in 'Toilet:Ek Prem Katha' was challenging|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|publisher=[[The Times Group]]|author=ANI|accessdate=14 June 2018|date=20 July 2017|archive-date=1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001052343/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/working-with-akshay-kumar-in-toiletek-prem-katha-was-challenging-sana-khan/articleshow/59683685.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ವರದಿಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ರಿಚಾ ತಿವಾರಿ{{Div col end}}

== ಬೆಳವಣಿಗೆ ==
ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗರಿಮಾ ವಹಾಲ್ ಬರೆದರು. ಇದು ಒಂದು ನೈಜ ಘಟನೆಗೆ ಕೆಲವು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಯುವತಿ ಶೌಚಾಲಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/entertainment/toilet-ek-prem-katha-writers-refute-claims-of-plagiarism-by-documentary-filmmaker-3772579.html|title=Toilet: Ek Prem Katha writers refute claims of plagiarism by documentary filmmaker|last=FP Staff|date=3 July 2017|website=Showsha|publisher=[[Firstpost]]|access-date=10 May 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india/21-year-old-stands-for-the-need-for-sanitation/story-E5ZAjDe3cVTAtPB5TinNbI.html|title=21-year-old stands for the need for sanitation|last=Saigal|first=Gaurav|date=7 March 2014|website=[[The Hindustan Times]]|access-date=30 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/brides-new-toilet-points-to-social-revolution/article3592717.ece|title=Bride's new toilet points to social revolution|last=AFP|date=2 July 2012|website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=30 July 2017}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದ ಉಪಕಾರ ಸ್ಮರಣೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅನಿತಾ ನರ್ರೆಯ ಕಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ''ಟಾಯ್ಲೆಟ್'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇವಳು ತನ್ನ ಗಂಡ ಶಿವರಾಮ್‍ನ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸು ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯವಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;firstpost&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/toilet-ek-prem-katha-movie-review-akshay-kumars-paean-to-modi-and-the-potty-3919195.html|title=Toilet: Ek Prem Katha movie review — Akshay Kumar’s paean to Modi and the potty|last=Vetticad|first=Anna MM|date=11 August 2017|work=Showsha|access-date=12 August 2017|publisher=[[Firstpost]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ndtv.com/india-news/madhya-pradesh-woman-awarded-for-leading-toilet-revolution-571578|title=Madhya Pradesh woman awarded for leading 'toilet revolution'|last=Agence France Presse|date=16 February 2012|website=[[NDTV]]|publisher=NDTV Convergence|access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt;

ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ ಪ್ರವೀಣ್ ವ್ಯಾಸ್ ಈ ಚಿತ್ರದ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೋಟೀಸನ್ನು ಕಳಿಸಿ, ''ಟಾಯ್ಲೆಟ್- ಏಕ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕಥಾ'' ಚಿತ್ರವು ಇದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ತಮ್ಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಿಂದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಚೌರ್ಯ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/030717/toilet-ek-prem-katha-writers-plan-defamation-case-over-ridiculous-plagiarism-claims.html|title=Toilet-Ek Prem Katha writers plan defamation case over 'ridiculous' plagiarism claims|last=Deccan Chronicle|date=3 July 2017|website=[[Deccan Chronicle]]|access-date=3 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಚಾರ ==
ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಚಾರಮಾಡಲು ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶೌಚಾಲಯವನ್ನು ಅಗೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://santabantawallpaper.co.in/toilet-ek-prem-katha|title=Akshay Kumar Toilet ek Prem katha first look, HD Wallpapers story, star cast, released date|website=SantaBanta Wallpapers|archive-url=https://web.archive.org/web/20170719151145/http://santabantawallpaper.co.in/toilet-ek-prem-katha|archive-date=19 July 2017|access-date=30 July 2017}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್‌ನ್ನು ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.missmahi.com/movie/wiki/toilet-ek-prem-katha-wiki-star-cast-release-date/8908/|title=Toilet Ek Prem Katha Wiki, Star Cast &amp; Release Date|date=12 June 2017|work=MissMahi|access-date=12 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922124429/http://www.missmahi.com/movie/wiki/toilet-ek-prem-katha-wiki-star-cast-release-date/8908/|archive-date=22 September 2017}}&lt;/ref&gt; [[ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಈ ಚಿತ್ರವು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಕರೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/movies/pm-narendra-modi-lauds-akshay-kumar-toilet-ek-prem-katha-trailer-calls-it-a-good-effort-to-further-the-message-of-cleanliness-1430809.html|title=PM Narendra Modi Lauds Akshay Kumar Toilet Ek Prem Katha's Trailer; Calls It a Good Effort to Further the Message of Cleanliness|last=News18.com|date=13 June 2017|work=[[CNN-News18]]|access-date=10 May 2018|publisher=Network18 Media and Investments}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/pm-modi-impressed-with-akshay-kumars-toilet-ek-prem-katha-trailer/articleshow/59123054.cms|title=PM Narendra Modi impressed with Akshay Kumar's 'Toilet Ek Prem Katha' trailer|last=ANI|date=12 June 2017|work=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|access-date=10 May 2018|publisher=[[The Times Group]]|archive-date=15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215013455/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/pm-modi-impressed-with-akshay-kumars-toilet-ek-prem-katha-trailer/articleshow/59123054.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ==
ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮೊದಲು ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;release&quot;/&gt; ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ₹311.5 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿತು. ಇದು ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

=== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ===
ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೂ. 132 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3243|title=Toilet Ek Prem Katha Becomes Akshay Kumar Highest Grosser|last=Box Office India Trade Network|date=13 September 2017|website=[[Box Office India]]|access-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916143731/http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3243|archive-date=16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3210|title=Toilet Ek Prem Katha – Bareilly Ki Barfi Update|last=Box Office India Trade Network|date=2 September 2017|website=[[Box Office India]]|access-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170904194307/http://boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3210|archive-date=4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ==
ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್, ಮಾನಸ್-ಶಿಖರ್ ಮತ್ತು ಸಚೇತ್-ಪರಂಪರಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್-ಗರಿಮಾ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಟಿ-ಸೀರೀಸ್ ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿಯು ಐದು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
{{tracklist|headline=ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|length9=|title5=ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಕಾ ಜುಗಾಡ್|extra5=ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್, ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್|length5=4:32|music5=ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್|length8=|title10=|title9=|extra4=ಸಚೇತ್-ಪರಂಪರಾ|length6=|title8=|length7=|title7=|title6=|all_writing=|music4=ಸಚೇತ್-ಪರಂಪರಾ|length4=3:45|extra_column=ಗಾಯಕ(ರು)|title2=ಬಖೇಡಾ|total_length=21:00|title1=ಹ್ಞಸ್ ಮತ್ ಪಗ್ಲಿ|all_lyrics=ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್-ಗರಿಮಾ|music1=ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್|extra1=ಸೋನು ನಿಗಮ್, ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಶಾಲ್|length1=5:18|extra2=ಸುಖ್‍ವಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್, ಸುನಿಧಿ ಚೌಹಾನ್|title4=ಸುಬಹ್ ಕಿ ಟ್ರೇನ್|music2=ವಿಕಿ ಪ್ರಸಾದ್|length2=3:27|title3=ಗೋರಿ ತೂ ಲಠ್ ಮಾರ್|length3=3:58|extra3=ಸೋನು ನಿಗಮ್, ಪಲಕ್ ಮುಛಾಲ್|music3=ಮಾನಸ್ ಶಿಖರ್|length10=}}

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ==
[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ -ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ

[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ - ಗಣೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ (&quot;&quot;ಗೋರಿ ತು ಲಠ್ ಮಾರ್&quot; ಹಾಡಿಗಾಗಿ) - ಗೆಲುವು

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|30em}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* {{IMDb title|5785170}}
* {{Bollywood Hungama movie|toilet-ek-prem-katha}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>6umldzl83u620gb4wmkdme0l24324vc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡಾಕಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131529</id>
    <revision>
      <id>1435477</id>
      <parentid>1349002</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3167" sha1="gz1km30sa2kdjqim44obdwon0xhflvm" xml:space="preserve">'''ಡಾಕಿ''' ಅಥವಾ '''ಡೌಕಿ''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜೈಂಟಿಯಾ ಗುಡ್ಡಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ.

'''ಡಾಕಿ ಜಕಾತಿ ಕಟ್ಟೆ''' ಅಥವಾ ''ಡಾಕಿ ಗಡಿ ದಾಟು ಸ್ಥಳ''ವು ಡಾಕಿ-ಟಾಮಾಬಿಲ್ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಜೈಂಟಿಯಾ ಗುಡ್ಡಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವಿನ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆ ಗಡಿ ದಾಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಡಾಕಿ ಐಸಿಪಿಯ ಅಡಿಗಲ್ಲನ್ನು ಜನೆವರಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಟ್ರಕ್‍ಗಳು ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ivsource.com/page1.asp?ccode=bd&amp;info=cai|title=Travel and Tourism Information|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426071908/http://www.ivsource.com/page1.asp?ccode=bd&amp;info=cai|archive-date=2012-04-26|access-date=2011-12-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/article2711855.ece|title=Coal-laden trucks stranded on Bangladesh border|publisher=The Hindu Business Line, 13 December 2011|access-date=2011-12-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cbec.gov.in/customs/cs-act/notifications/csnt63-94.htm|title=Notification No. 63/94-Cus. (N.T.) dtd 21/11/1994 with amendments - Land Customs Stations and Routes for import and export of goods by land or inland water ways|archive-url=https://web.archive.org/web/20120128165640/http://www.cbec.gov.in/customs/cs-act/notifications/csnt63-94.htm|archive-date=2012-01-28|access-date=2012-03-15}}&lt;/ref&gt;

== ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:The_Umngot_River_Boating_at_Dawki.jpg|thumb|276x276px|ಡಾಕಿಯ ಅಮ್ನ್‌ಗಾಟ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ]]
[[ಚಿತ್ರ:Boating_in_Dawki.jpg|thumb|279x279px|ನೀರು ಎಷ್ಟು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಕೆಳಭಾಗವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.]]
{{Wide image|Umngot river, Dawki.jpg|700px|ಡಾಕಿ ಸೇತುವೆ}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [https://web.archive.org/web/20180623021941/http://www.india9.com/i9show/Dawki-45110.htm About Dawki]
* [https://web.archive.org/web/20180609205111/http://www.india9.com/i9show/Dawki-Bridge-14128.htm About Dawki Bridge]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ]]</text>
      <sha1>gz1km30sa2kdjqim44obdwon0xhflvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ನ್ಯೂಟನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132795</id>
    <revision>
      <id>1435490</id>
      <parentid>1352558</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T11:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25161" sha1="qjtqbo57cmkctbtqyz1afq4yejamm40" xml:space="preserve">{{Infobox film|name=ನ್ಯೂಟನ್|editing=ಶ್ವೇತಾ ವೆಂಕಟ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ|budget={{INR}}9 ಕೋಟಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.livemint.com/Leisure/x4GmzDVzxJ84Lvy7YEgzRI/Why-Newton-could-overrule-Murphys-Law-at-the-Oscars.html|title=Why Newton could overrule Murphy's Law at the Oscars|publisher=[[Livemint]]|date=22 September 2017}}&lt;/ref&gt;|language=ಹಿಂದಿ&lt;br&gt; ಗೋಂಡಿ|country=ಭಾರತ|runtime=106 ನಿಮಿಷಗಳು|released={{Film date|2017|09|22|df=yes}}|distributor=ಈರಾಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್&lt;br&gt;ಕಲರ್ ಯೆಲೊ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್|studio=ದೃಶ್ಯಂ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್|cinematography=ಸ್ವಪ್ನಿಲ್ ಎಸ್. ಸೋನಾವನೆ|image=Newton (film).png|music=ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಟೇಲರ್&lt;br&gt;ನರೇನ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್&lt;br&gt;&lt;small&gt;'''(ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ)'''&lt;/small&gt; &lt;br&gt;ರಚಿತಾ ಅರೋರಾ &lt;small&gt;'''ಪ್ರಚಾರ ಗೀತೆ'''&lt;/small&gt;|starring=ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್&lt;br /&gt;ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ&lt;br /&gt;ಅಂಜಲಿ ಪಾಟೀಲ್&lt;br /&gt;ರಘುಬೀರ್ ಯಾದವ್|screenplay=ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್&lt;br /&gt;ಮಯಾಂಕ್ ತಿವಾರಿ|producer=ಮನೀಶ್ ಮುಂದ್ರಾ|director=ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್|caption=ಚಿತ್ರಮಂದಿರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರ|alt=ನ್ಯೂಟನ್|gross={{INR}}81.65 ಕೋಟಿ&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-india-collections-day-wise-break-newton/ |title=Box Office: India collections and day wise break up of Newton |work=[[Bollywood Hungama]]}}&lt;/ref&gt;}}'''''ನ್ಯೂಟನ್''''' ೨೦೧೭ರ ಒಂದು [[ಕರಾಳ ವಿನೋದ]]ಮಯ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಮಿತ್ ಮಾಸೂರ್ಕರ್ ಇದರ ಸಹ-ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.screendaily.com/reviews/newton-berlin-review/5114642.article|title='Newton': Berlin Review|access-date=4 April 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್, ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ, ಅಂಜಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಮತ್ತು ರಘುಬೀರ್ ಯಾದವ್ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ದೃಶ್ಯಂ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮನೀಶ್ ಮುಂಡ್ರಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಅಮಿತ್ ಮಾಸೂರ್ಕರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/entertainment/newton-movie-review-rajkummar-rao-pankaj-tripathi-anjali-patil-shine-in-a-dazzlingly-low-key-dramedy-4059425.html|title=Newton movie review: Rajkummar Rao, Pankaj Tripathi, Anjali Patil shine in a dazzlingly low-key dramedy|date=19 September 2017}}&lt;/ref&gt;

''ನ್ಯೂಟನ್'' ಚಿತ್ರದ ವೈಶ್ವಿಕ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ೬೭ನೇ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಾಯಿತು''.'' ಈ ಚಿತ್ರವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ೬೩ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ, ರಾವ್‍ರಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪಾಠಿಯವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ''ನ್ಯೂಟನ್''  ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿತು''.'' ೬೫ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/national-film-awards-2018-complete-winners-list-sridevi-named-best-actress-newton-is-best-hindi-film-4429915.html|title=National Film Awards 2018 complete winners list: Sridevi named Best Actress; Newton is Best Hindi Film|date=13 April 2018|work=Firstpost|access-date=13 April 2018}}&lt;/ref&gt; ೯೦ನೇ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/hollywood/these-are-the-91-other-films-rajkummar-rao-s-newton-is-competing-with-at-the-oscars/story-DdCidaVeQheKkXjO1wSquI.html|title=These are the 91 other films Rajkummar Rao's Newton is competing with at the Oscars|date=6 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;India&quot;&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/newton-is-indias-official-entry-to-oscars-2018/articleshow/60792920.cms|title='Newton' is India's official entry to Oscars 2018|date=22 September 2017|work=Times of India|access-date=22 September 2017}}&lt;/ref&gt;

== ಕಥಾವಸ್ತು ==
ಮೀಸಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರಿ [[ಗುಮಾಸ್ತ]]ನಾದ ನೂತನ್ (ನ್ಯೂಟನ್) ಕುಮಾರ್‌ನನ್ನು (ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್) [[ಚುನಾವಣೆ|ಚುನಾವಣಾ]] ಕರ್ತವ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್]]‍ನ ಬಂಡಾಯ ಪೀಡಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಹೃದಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತದೆ). ಸಹಾಯಕ ದಳಪತಿ ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್ (ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ) ನೇತೃತ್ವದ ಯುದ್ಧ-ಶ್ರಾಂತ [[ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ]]ಯ (ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್) ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ದಂಗೆಕೋರರ ಗೆರಿಲಾ ದಾಳಿಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದ [[ಮತದಾನ]]ವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತದಾರರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬರದಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ವಿದೇಶಿ ವರದಿಗಾರನು ಬಂದಾಗ, ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‍ನವರು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಬರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮತಗಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಮತದಾನ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅವನು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ಚುನಾವಣೆ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಲ್ಪನೆಯಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯೂಟನ್‍ಗೆ ಬೇಗನೇ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಇದರಿಂದ [[ಹಣ]]ವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಳಿಕೆಯಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಹತಾಶವಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಕಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್ ನ್ಯೂಟನ್‍ನನ್ನು ಬದಿಗೆ ತಳ್ಳಿ, ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಮತಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಅವರನ್ನು ದೂರ ಕಳಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮತಯಂತ್ರವು ಒಂದು ಆಟಿಕೆ ಎಂದು ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಆನೆಗಳು, ಸೈಕಲ್‍ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಂಕೇತಗಳಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಾವು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒತ್ತಬಹುದು (ಆ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರನ್ನು ಅಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ). ಹೀಗೆ, ಅವರು ಎಂದೂ ಕೇಳಿರದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಬದಲು ತಮ್ಮ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕೇತಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿದೇಶಿ ವರದಿಗಾರನಿಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆ ಸುದ್ದಿ ವರದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯೂಟನ್ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಲು ಬಯಸಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ನಕ್ಸಲ್ ಹೊಂಚುದಾಳಿಯ ಕಾರಣ ಬಲವಂತದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ನವರು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನ ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಬೆಂಗಾವಲು ತಂಡವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ವಾಪಸು ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ಓಡಿಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ವಾಪಸು ಸುರಕ್ಷಿತತೆ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವಾಪಸು ಹೋಗುವಾಗ ನ್ಯೂಟನ್ ಕಾಡಿನ ಆಳದಿಂದ ಹಠಾತ್ತನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಮತಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡಲು ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್‍ಗೆ ಇಷ್ಟವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಯಾವುದೇ ಪೈಪೋಟಿಯಿಲ್ಲದ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷರ ಮೂಲಕ, ಯುದ್ಧಗ್ರಸ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಒಗಟನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೀಡಿ ಸತ್ಯದ ಒಗಟನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನ್ಯೂಟನ್ ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್‍ನ ಬಂದೂಕನ್ನು ಕದ್ದು ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹೆದರಿಸಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ತಾನು ಸರ್ಕಾರಿ ಪಡೆಗಳು ಕೇವಲ ೬ ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತದಾನವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಜನರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೆಲಸಿಡಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸಿಂಗ್ ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾವು ೨ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೇಡುತ್ತಿರುವ ರಾತ್ರಿನೋಟದ ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪೂರೈಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಗದಿದ್ದಾಗ, ಎಂದು ಅವನು ನ್ಯೂಟನ್‍ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮತದಾನದ ನಂತರವೂ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯದ ಉಳಿದ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ (೩ ಗಂಟೆವರೆಗೆ) ನ್ಯೂಟನ್ ಅವನಿಗೆ ಬಂದೂಕು ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಪಡೆಗಳು ಅವನಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಚಲನಚಿತ್ರವು ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರದ ಪ್ರದೇಶದ ದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್ ನಾಗರೀಕರ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನೂ ಮನುಷ್ಯನೇ ಮತ್ತು ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅವನನ್ನು ನಿರುದ್ವಿಗ್ನ ಹಾಗೂ ದೋಷದರ್ಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಟನ್ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಆದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಕುತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಆದರೆ ಖುಶಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹಳೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ ಮಾಲ್ಕೊ (ಅಂಜಲಿ ಪಾಟೀಲ್) ಅವನಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಿ ತನಗೆ ಘಟನೆಗಳ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾನು ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ಏನಾಯಿತೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ನ್ಯೂಟನ್ ತಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಹಾ ಕುಡಿಯುವಾಗ, ಆದರೆ ಐದು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಅಂದರೆ ತನ್ನ ನಿಗದಿತ ಊಟದ ವಿರಾಮ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವೆನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

== ಪಾತ್ರವರ್ಗ ==

* ನೂತನ್ &quot;ನ್ಯೂಟನ್&quot; ಕುಮಾರ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್
* ಸಹಾಯಕ ದಳಪತಿ ಆತ್ಮಾ ಸಿಂಗ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ
* ಮಾಲ್ಕೊ ನೇತಾಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಜಲಿ ಪಾಟೀಲ್
* ಲೋಕ್‍ನಾಥ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಘುಬೀರ್ ಯಾದವ್
* ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಐಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಾನಿಶ್ ಹುಸೇನ್
* ಶಂಭು ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ
* ಕೃಷ್ಣ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಸಿಂಗ್ ಬಿಷ್ಟ್
* ಗ್ರಾಮದ ಪಟೇಲನಾಗಿ ಪಿಸ್ತಕ್ ಗೋಂಡ್
* ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ಮಿಶ್ರಾ
* ಮಂಗಲ್ ನೇತಮ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕೇಶ್ ನಗರ್
* ನ್ಯೂಟನ್‍ನ ತಂದೆಯಾಗಿ ಬಚನ್ ಪಚೇರಾ
* ನ್ಯೂಟನ್‍ನ ತಾಯಿಯಾಗಿ ಕೀರ್ತಿ ಶ್ರೀಯಾಂಶ್ ಜೈನ್
* ಲಖ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರ್ ದಾಸ್ ಮಾಣಿಕ್‍ಪುರಿ

== ಧ್ವನಿವಾಹಿನಿ ==
{{tracklist|headline=ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ|music3=ರಚಿತಾ ಅರೋರಾ|music1=ನರೇನ್ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಟೇಲರ್|lyrics1=ವರುಣ್ ಗ್ರೋವರ್|length1=4:16|title1=ಪಂಛಿ ಉಡ್ ಗಯಾ|lyrics3=ಇರ್ಷಾದ್ ಕಾಮಿಲ್|extra3=ರಘುಬೀರ್ ಯಾದವ್|length3=3:34|extra_column=ಗಾಯಕ(ರು)|note3=ಆವೃತ್ತಿ 2|title3=ಚಲ್ ತೂ ಅಪ್ನಾ ಕಾಮ್ ಕರ್|lyrics2=ಇರ್ಷಾದ್ ಕಾಮಿಲ್|extra2=ಅಮಿತ್ ತ್ರಿವೇದಿ|music2=ರಚಿತಾ ಅರೋರಾ|length2=3:51|title2=ಚಲ್ ತೂ ಅಪ್ನಾ ಕಾಮ್ ಕರ್|extra1=ಮೋಹನ್ ಕಣ್ಣನ್}}

== ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ==
''ನ್ಯೂಟನ್'' ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಕೂಡ ಆಯಿತು.

ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರೂ. ೧ ಕೋಟಿಯ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/indias-oscar-entry-newton-to-get-rs-1-crore-grant-from-centre/articleshow/60803491.cms|title=India's Oscar entry 'Newton' to get Rs 1 crore grant from Centre}}&lt;/ref&gt;

== ಬಿಡುಗಡೆ ==
''ನ್ಯೂಟನ್'' 9–19 ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾದ ಬರ್ಲಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು''.''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/2017/02_programm_2017/02_Filmdatenblatt_2017_201710388.php#tab=video|title=Newton|publisher=Berlin International Film Festival|access-date=2020-10-22|archive-date=2017-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206195105/https://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/2017/02_programm_2017/02_Filmdatenblatt_2017_201710388.php#tab=video|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=yU6zMPFd4UU|title=Newton Official Trailer|publisher=[[YouTube]]}}&lt;/ref&gt;

== ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ==
''ನ್ಯೂಟನ್'' ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರೂ. ೧೫.೫೦ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3295|title=Newton Slows In Second Weekend|access-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008180354/http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=3295|archive-date=2017-10-08|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫ಼ಿಸ್ ಯಶಸ್ಸೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೭ರ ಅತಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.

== ವಿವಾದ ==
ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕರ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಇದರ ಆಯ್ಕೆಯ ನಂತರ, ಇರಾನ್‍ನ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ''ನ್ಯೂಟನ್''‍ನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗ ಕಶ್ಯಪ್ ಪ್ರಮುಖರು.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ==
೨೦ ಜನೆವರಿ ೨೦೧೮ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

* ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ - ನ್ಯೂಟನ್ - ಗೆಲುವು
* ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರಾವ್ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ - ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ - ಶ್ವೇತಾ ವೆಂಕಟ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಕಥೆ - ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್ - ಗೆಲುವು
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ - ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್, ಮಯಾಂಕ್ ತಿವಾರಿ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಭಾಷಣೆ - ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್, ಮಯಾಂಕ್ ತಿವಾರಿ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ
* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ - ಸ್ವಪ್ನಿಲ್ ಎಸ್ ಸೋನಾವನೆ - ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ

೩ ಮೇ ೨೦೧೮ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

* ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ - ನಿರ್ಮಾಪಕ : ದೃಶ್ಯಂ ಫ಼ಿಲ್ಮ್ಸ್, ನಿರ್ದೇಶಕ : ಅಮಿತ್ ವಿ. ಮಾಸೂರ್ಕರ್ - ಗೆಲುವು
* ವಿಶೇಷ ಉಲ್ಲೇಖ (ನಟ) - ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ - ಗೆಲುವು

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{IMDb title|6484982}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ-ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>qjtqbo57cmkctbtqyz1afq4yejamm40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅನುಪಮಾ ಪುಚಿಮಂಡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141867</id>
    <revision>
      <id>1435280</id>
      <parentid>1334753</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9339" sha1="hqubhn213f3365iglzks6b72rx8wqjj" xml:space="preserve">'''ಅನುಪಮಾ ಪುಚಿಮಂಡ''' (8 ಜುಲೈ 1980 - 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021) ಇವರು  ಹಾಕಿ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ  ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು.   ಅನುಪಮಾ ಪುಚಿಮಂಡ ಅವರು ೨೦೦೬ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ  ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆ.  [[ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಇವರು ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್]], ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್, ಎಫ್ಐಹೆಚ್ ಜೂನಿಯರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ 90 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ  ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ತಮ್ಮ  ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==
ಪುಚ್ಚಿಮಂಡ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿರಾಜಪೇಟೆಯವರು.  ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಇವರು ಮಿಥುನ್ ಮಂದಣ್ಣ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://starofmysore.com/international-hockey-umpire-mundanda-anupama-passes-away/|title=International hockey umpire Mundanda Anupama passes away|date=2021-04-18|website=Star of Mysore|language=en-US|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt; ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಪುಚಿಮಂಡ ಅವರು ತಮ್ಮ 41 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಕೋವಿಡ್-೧೯|COVID-19 ನಿಂದ]]  ನಿಧನರಾದರು.

== ವೃತ್ತಿ ==
ಪುಚಿಮಂಡ ಅವರು 1995 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಾಕಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸಬ್ ಜೂನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ,  [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅದೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ತಂಡವನ್ನು ಕೂಡ  ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು.  ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಾಕಿ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದರು. 2004 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ಅಂಪೈರ್  ನೇಮಕಗೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/hockey/player-turned-umpire-anupama-passes-away/article34352183.ece|title=Player-turned-umpire Anupama passes away|last=Reporter|first=Sports|date=2021-04-18|work=The Hindu|access-date=2021-12-02|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/former-international-female-hockey-umpire-anupama-dies-of-covid-19/articleshow/82132693.cms|title=Former international female hockey umpire Anupama dies of Covid-19|last=Apr 18|first=Manuja|last2=Veerappa|date=18 April 2021|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt; ಇವರು ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ  ಹಾಕಿಯನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹಾಕಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; 2004 ರಲ್ಲಿ ಪುಚಿಮಂಡ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಹಾಕಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಮಹಿಳಾ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

2006 ರಲ್ಲಿ ಪುಚಿಮಂಡ [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮಹಿಳಾ ಹಾಕಿಗೆ ಅಂಪೈರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಂಪೈರ್.  ನಂತರ ಇವರು 2006 ರ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್]], FIH ಜೂನಿಯರ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಪ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2021/apr/19/covid-claims-internationalhockey-umpire-anupama-2291719.html|title=Covid-19 claims international hockey umpire Anupama|website=The New Indian Express|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt; ಅವರು BDO ಜೂನಿಯರ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ (ಮಹಿಳೆಯರು) (2005, [[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]] ), ಹೀರೋ ಹಾಕಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲೀಗ್ ರೌಂಡ್-2 (ಮಹಿಳೆಯರು) (2013, ದೆಹಲಿ) ಮತ್ತು 2013 ರ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ (ಕೌಲಾಲಂಪುರ್) ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.asiahockey.org/news/the-asian-hockey-federation-condoles-the-death-of-anupama-puchimanda/|title=The Asian Hockey Federation condoles the death of Anupama Puchimanda|website=Asian Hockey Federation|language=en-US|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ocasia.org/news/1845-asian-hockey-pays-tribute-to-international-umpire-anupama-40.html|title=OCA » Asian hockey pays tribute to international umpire Anupama, 40|website=ocasia.org|access-date=2021-12-02|archive-date=2021-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202062859/https://ocasia.org/news/1845-asian-hockey-pays-tribute-to-international-umpire-anupama-40.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hockeyindia.org/news/hockey-india-mourns-the-death-of-former-international-umpire-anupama-punchimanda|title=Hockey India mourns the death of former international umpire Anupama Punchimanda|date=2021-04-18|website=Hockey India|language=en|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt; 2012 ರಲ್ಲಿ ಇವರು  ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಹಿಳಾ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fih.ch/files/Sport/Umpires/FIH%20Outdoor%20%20Indoor%20Appointments%202012%20-%20Updated%2002%20July%202012.pdf|title=International Hockey Federation: Outdoor Appointments}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ  ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 90 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು  ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

2011 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದಿಂದ ನಮ್ಮ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹಲವಾರು ಜನರಲ್ಲಿ ಇವರೂ ಒಬ್ಬರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nammabengaluruawards.org/portfolio/miss-anupama-puchimanda/|title=Miss. Anupama Puchimanda – Namma Bengaluru Awards|language=en-US|access-date=2021-12-02}} {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bengaluru.citizenmatters.in/2738-namma-bengaluru-awards-2011-finalists-2738|title=21 finalists line up for 2011 Namma Bengaluru Awards|last=Desk|first=News|date=2011-02-01|website=Citizen Matters, Bengaluru|language=en-GB|access-date=2021-12-02}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;References /&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:CS1 maint: url-status]]</text>
      <sha1>hqubhn213f3365iglzks6b72rx8wqjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡೊರೆಮನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142512</id>
    <revision>
      <id>1435480</id>
      <parentid>1349334</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="6u8lmy5f13r61y12jmhivqv574drffm" xml:space="preserve">'''ಡೊರೆಮನ್'''([[ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆ]]: '''ドラえもん''' ) ಎಂಬುದು [[ಜಪಾನ್|ಪಾನೀಸ್]] ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಫ್ಯೂಜಿಕೊ ಎಫ್. ಫ್ಯೂಜಿಯೊ ಬರೆದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಗಾವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಧಾರಾವಾಹಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದರ ೧೩೪೫ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ೪೫ ಟ್ಯಾಂಕೋಬಾನ್ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶೋಗಾಕುಕನ್ ಅವರು ೧೯೭೦ ರಿಂದ ೧೯೯೬ ರವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕಥೆಯು ಡೋರೇಮನ್ ಎಂಬ ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದ ರೊಬೊಟಿಕ್ ಬೆಕ್ಕಿನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ, ಇದು ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತದೆ [[ನೋಬಿತಾ ನೋಬಿ]].

==ಪಾತ್ರಗಳು==
*ಡೋರೇಮನ್  (ドラえもん)
*[[ನೋಬಿತಾ ನೋಬಿ]] (野比 のび太)
*[[ಶಿಜುಕಾ ಮಿನಾಮೊಟೊ]] (源 静香)
*[[ತಕೇಶಿ ಗೌಡ]] (剛田 武)
*[[ಸುನೆಯೊ ಹೊನೆಕಾವಾ]] (骨川 スネ夫)

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
* [https://dora-world.com/ ドラえもんチャンネル] - 藤子プロ・小学館が運営する公式ホームページ
* {{Twitter|doraemonChannel|ドラえもんチャンネル}}
* [https://web.archive.org/web/20201101184829/https://www.tv-asahi.co.jp/doraemon/ テレビ朝日「ドラえもん」公式サイト]
* [https://dora-movie.com/ 「映画ドラえもん」オフィシャルサイト]
* [https://doraeiga.com/ 映画ドラえもん 公式サイト]
* [http://portal.fujiko-pro.com ドラえもんプラネット] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210102011937/http://portal.fujiko-pro.com/ |date=2021-01-02 }}（スマートフォンのみ）
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>6u8lmy5f13r61y12jmhivqv574drffm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:A826</title>
    <ns>3</ns>
    <id>145448</id>
    <revision>
      <id>1435254</id>
      <parentid>1434352</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T15:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ</comment>
      <origin>1435254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158499" sha1="53fagytdo3ao05bkq6r9nsq3ip5jcwv" xml:space="preserve">{{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Translate ==

Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್
Total → ಒಟ್ಟು
Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ
Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ
Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ 
Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Template ==

{{Translation|&quot;      &quot;}} 👈
{Translation|&quot;      &quot;}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added template. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

{{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ 
This👇 template 
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

Hello dear mentor! 
I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. 
If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. 
All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=kn&amp;from=en&amp;page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&amp;targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen  &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&amp;wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== ಅನುವಾದ ==
ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ  ಅನುವಾದಿಸಲು  ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದ  [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== ವರ್ಗ ==

[[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== Errors ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇
{{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ ==

{| style=&quot;background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]]
|style=&quot;font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;&quot; | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ'''
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt=&quot;Wikidata&quot;]]
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | 

ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ.

'''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.'''
|}
{{clear}}
----

ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 
&lt;div style=&quot;border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;
ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1143808 --&gt;

== Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]
Greetings Organisers,

We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]]

Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so.

Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns.

Thanks and Regards, 

Feminism and Folklore 2023 International Team

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24455456 --&gt;

== ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ ==

&lt;div style=&quot;border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;font-size: 1.4em;&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;/p&gt;
&lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1149743 --&gt;

== About wpcleaner ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&amp;btnI=I%27m+Feeling+Lucky&amp;source=hp&amp;ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&amp;iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&amp;ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&amp;gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki  for refference &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation help ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] 

Do you know other language in india. If possible go through this  [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Page ==

ನೀವು  ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ  ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 has been extended ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]

Greetings Organizers,

Greetings from Feminism and Folklore International Team,

We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more

We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language.

Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance.

Best wishes,

International Team
Feminism and Folklore.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;{{int:please-translate}}

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

'''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next?

# Please complete the jury on or before 15th of May 2023.
# Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest.
# Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]'''
# You can also put the names of the winners on your local project page.
# We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes.

Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance.

Thanks and regards,

'''International Team'''&lt;br /&gt;
'''Feminism and Folklore'''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== about page deleted ==

my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

:@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)
::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) ==

ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&amp;oldid=25345565 --&gt;

== Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) ==

Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]  ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation of taxobox ==

Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks.

[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. &quot;Your Impact&quot; provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=all-time&amp;pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಕರ್ನಾಟಕ  ==

ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , 
:::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸಹಾಯ ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]]  , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:Request on [[WP:VP]] , i will import it &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ==

ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, 

ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ...

ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ

ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ?

[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್.
::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ..
::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ.
::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) ==

how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&amp;action=edit&amp;redlink=1 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Help Wanted with CampWiz ==

Hi,  Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) ==

How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

:please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

== Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) ==

Hello,
how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] &amp; https://guc.toolforge.org/?by=date&amp;user=Veena+Sundar+N._ .&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Organising Tuluvas Aati Month ==

[[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]]
Hello Organizers,

We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone.
Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form].

Best regards,&lt;br&gt;
'''Tuluvas Aati Month Team'''.

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&amp;oldid=27685549 --&gt;

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ ==

ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers &amp; Jury ==

Hello Community Organizers and Jury,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

# First Prize: $25 USD

# Second Prize: $20 USD

# Best Jury Article: $15 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''.

Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles.

Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles.

We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;March 5, 2025&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form]


Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.

We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]]

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Stella and Tiven

Wiki loves folklore international team


[[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&amp;oldid=28309519 --&gt;

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ,  ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
:{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) ==

Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please use [[special:mypage/Sandbox]] . --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

I hope this message finds you well.

We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process.

To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants:

=== How to Submit Articles via Campwiz ===
'''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/

# Access the Tool
#* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials).
# Select the Campaign
#* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. 
# Add Your Article
#* Click on &quot;'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''&quot; button.
#* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field.
#* Click on &quot;'''CHECK'''&quot; button. 
#* If you have more articles to submit, click on the  '''&quot;SUBMIT ANOTHER&quot;''' button. 
# Check your submissions. 
#* To check if your submissions went through please click on the '''&quot;DETAILS&quot;''' button
#* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. 

=== Need Help? ===
* Technical issues? 
Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics).
* Eligibility questions?
New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines.
* Still stuck? 
Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page.

Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success!

Looking forward to your response,

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organizer

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ ==

ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines &amp; Results Submission ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},

Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign!

As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions:

===Jury Guidelines:===
* Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025.
* Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words.
* No poor or machine-translated content.
* Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore).
* Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article.
* Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines.
* All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies.
* Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page:

===Submission Link:===
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results

Please include the following for each winner:
* Username
* Link to the local user talkpage
* Their ranking (1st, 2nd, or 3rd)

For more information, you can also refer to the main contest page:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

If you need help or have any questions, feel free to reach out.

Warm regards, &lt;br&gt;
Stella Sessy Agbley&lt;br&gt;
Coordinator, Feminism and Folklore

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) ==

Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

:once completed you can move page by using , tools &gt; move option on top right section on the line of title --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

== Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

I hope this message finds you well.

This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible.

Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results]

We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}}
Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. 

Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign.

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&amp;oldid=28842648 --&gt;

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Request ==

Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)

== Deletion ==

Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::::Good that SWViewer catch these edits, &amp; Thanks for notifying about.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) ==

مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Citoid ==

Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&amp;q=Citoid-template-type-map.json&amp;title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar  kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Translation request ==

Hello, A826. 

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? 

Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wikimedian,

We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;Checklist for Organizers 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us in upcoming office hours 
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. 

Thank you and all the best,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=29948401 --&gt;

== Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ  https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:{{done}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;

== Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants.

As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign.

'''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please submit your response by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future!

Regards,

'''Feminism and Folklore Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704175 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ==

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ ==

ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]]  


ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:

:'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]'''
# '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ
# '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ
# '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು
# '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು
# '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ

'''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:'''

* ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
* Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
* ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ
* &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (&lt;code&gt;{{tl|cite web}}&lt;/code&gt; ಅಥವಾ &lt;code&gt;{{tl|cite book}}&lt;/code&gt;)
* ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ
* ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! ==
&lt;div style=&quot;background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Feminism and Folklore organisers,

We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition!

The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period.

In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate.

Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle.

'''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.'''

This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation.

If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org.

Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition!

'''Wiki Loves Folklore International team'''

&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=31123349 --&gt;

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ,

ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ:

'''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ'''

ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು:

'''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು'''

ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ.
:* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ.
:* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು.
:* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ.
:* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ:
:*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ.
:*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
:*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ.
:*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. 
:*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
:*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ:
:** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ.
:** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ.
:ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&amp;page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&amp;action=show-download-screen --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ &quot;ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು/ಸದಸ್ಯರು ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಖಾತೆ ರಚಿಸಿದ ನಂತರ 5 ದಿನಗಳು ಕಾಯಬೇಕು. [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] ದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ಎಂ._ಕೆ._ಇಂದಿರ?action=raw ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ] ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. &lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೧:೩೮, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಇದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೆ &quot;ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿನಂತಿ. ಸದಸ್ಯ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ. [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:Thanks for submitting article, due to festival I am currently busy I just saw article you posted and I would suggest please include any notable reference links in your article.&lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೦:೫೦, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] on [[:ಮೈಲೇಶ್ವರ|ಮೈಲೇಶ್ವರ]] (೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ramanagoudabiradar28|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>53fagytdo3ao05bkq6r9nsq3ip5jcwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435255</id>
      <parentid>1435254</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T15:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>/* Question from Ramanagoudabiradar28 on ಮೈಲೇಶ್ವರ (೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ</comment>
      <origin>1435255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158907" sha1="fm3qskgefvs5nje2bsg44n2ictjcbut" xml:space="preserve">{{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Translate ==

Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್
Total → ಒಟ್ಟು
Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ
Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ
Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ 
Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Template ==

{{Translation|&quot;      &quot;}} 👈
{Translation|&quot;      &quot;}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added template. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

{{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ 
This👇 template 
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:Added &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

Hello dear mentor! 
I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. 
If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. 
All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=kn&amp;from=en&amp;page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&amp;targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen  &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) ==

ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&amp;wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== ಅನುವಾದ ==
ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ  ಅನುವಾದಿಸಲು  ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

ಧನ್ಯವಾದ  [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== ವರ್ಗ ==

[[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== Errors ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇
{{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

== ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ ==

{| style=&quot;background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]]
|style=&quot;font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;&quot; | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ'''
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt=&quot;Wikidata&quot;]]
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | 

ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ.

'''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.'''
|}
{{clear}}
----

ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. 
&lt;div style=&quot;border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;
ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST)

&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1143808 --&gt;

== Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]
Greetings Organisers,

We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]]

Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so.

Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns.

Thanks and Regards, 

Feminism and Folklore 2023 International Team

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24455456 --&gt;

== ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ ==

&lt;div style=&quot;border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;font-size: 1.4em;&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;/p&gt;
&lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;display: table-cell; vertical-align: middle;&quot;&gt;[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;
&lt;!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&amp;oldid=1149743 --&gt;

== About wpcleaner ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&amp;btnI=I%27m+Feeling+Lucky&amp;source=hp&amp;ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&amp;iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&amp;ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&amp;gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki  for refference &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation help ==

@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] 

Do you know other language in india. If possible go through this  [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Page ==

ನೀವು  ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ  ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 has been extended ==

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]]

Greetings Organizers,

Greetings from Feminism and Folklore International Team,

We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more

We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language.

Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance.

Best wishes,

International Team
Feminism and Folklore.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;{{int:please-translate}}

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

'''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next?

# Please complete the jury on or before 15th of May 2023.
# Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest.
# Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]'''
# You can also put the names of the winners on your local project page.
# We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes.

Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance.

Thanks and regards,

'''International Team'''&lt;br /&gt;
'''Feminism and Folklore'''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&amp;oldid=24803574 --&gt;

== about page deleted ==

my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

:@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)
::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) ==

ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST)

== Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&amp;oldid=25345565 --&gt;

== Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) ==

Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]  ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Translation of taxobox ==

Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks.

[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. &quot;Your Impact&quot; provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=all-time&amp;pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) ==

Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಕರ್ನಾಟಕ  ==

ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , 
:::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸಹಾಯ ==

[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]]  , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:Request on [[WP:VP]] , i will import it &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ==

ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, 

ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ...

ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ

ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ?

[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್.
::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ..
::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ.
::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)
:::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) ==

ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

:ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) ==

how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&amp;action=edit&amp;redlink=1 . &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

== Organising Feminism and Folklore ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]]

Hello Community Organizers,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

*First Prize: $15 USD
*Second Prize: $10 USD
*Best Jury Article: $5 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page 

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. 

We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. 

Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.  

We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2  meta page].

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Rockpeterson

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&amp;oldid=26304232 --&gt;

== Help Wanted with CampWiz ==

Hi,  Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers ==

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights.

Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link]

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team #WeTogether'''

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&amp;oldid=26721207 --&gt;

== Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]]

{{int:please-translate}}

Dear Wikimedian,

We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor.

As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024.

Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity.

Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia.

With warm regards,

'''Feminism and Folklore International Team'''.
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;/div&gt;.
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&amp;oldid=26557949 --&gt;

== Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) ==

How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

:please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST)

== Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) ==

Hello,
how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] &amp; https://guc.toolforge.org/?by=date&amp;user=Veena+Sundar+N._ .&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

== Feminism and Folklores  2024 Organizers Feedback ==

Dear Organizer,
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]]

We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success.

To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). 

Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives.

Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6  survey]. 

By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement.

The survey covers:
#Community engagement and participation
#Challenges and successes
#Partnership

Thank you again for your tireless efforts in promoting  [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore].

Best regards,&lt;br&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Organising Tuluvas Aati Month ==

[[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]]
Hello Organizers,

We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone.
Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form].

Best regards,&lt;br&gt;
'''Tuluvas Aati Month Team'''.

[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&amp;oldid=27685549 --&gt;

== [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! ==

Dear Feminism and Folklore Organizers,

We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st.

For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit

Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline

We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out:  '''support@wikilovesfolkore.org'''

Kind regards, &lt;br&gt;
On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. &lt;br&gt;
[[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia ==

Dear Recipient,&lt;br&gt;
We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled &lt;b&gt;&quot;Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,&quot;&lt;/b&gt; will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships.

===Workshop Objectives===
* &lt;b&gt;Introduction to Partnerships: &lt;/b&gt;Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement.
* &lt;b&gt;Strategies for Collaboration: &lt;/b&gt;Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships.
* &lt;b&gt;Case Studies:&lt;/b&gt; Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community.
* &lt;b&gt;Interactive Discussions: &lt;/b&gt;Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy.

===Workshop Details===
📅 Date: 7th December 2024&lt;br&gt;
⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])&lt;br&gt;
📍 Venue: Zoom Meeting

===How to Join:===
Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia &lt;br&gt;
Meeting ID: 860 4444 3016 &lt;br&gt;
Passcode: 834088

We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts.

Thank you,

Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country ==

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]]

Dear Team,
My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign.

Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons.

As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet.

* Please find the project page for this year’s edition at:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025
* To sign up and organize the event in your country, visit:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize

If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know.

In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia.

We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested.

* You can find the Feminism and Folklore project page here:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

* The page to sign up is:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page

For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know.

We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons.

Sincerely,

The Wiki Loves Folklore International Team

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

== Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;em&gt;{{int:please-translate}}&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;

Dear {{PAGENAME}},

My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign.

We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture.

=== Why Host the Competition? ===
* Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture.
* Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics.
* Raise awareness: Increase global understanding of these important issues.

=== Exciting Prizes Await! ===
We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes:

**International Recognition:**
* 1st Prize: $300 USD
* 2nd Prize: $200 USD
* 3rd Prize: $100 USD
* Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each

**Local Recognition (Details Coming Soon!):**
Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements!  
All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency.

=== Ready to Get Involved? ===
Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025]  
Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page]

=== Collaboration is Key! ===
Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region.

=== Let's Collaborate! ===
For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further.  
Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content!

Thank you,  
**Wiki Loves Folklore International Team**

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ ==

ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers &amp; Jury ==

Hello Community Organizers and Jury,

Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia.

To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners:

# First Prize: $25 USD

# Second Prize: $20 USD

# Best Jury Article: $15 USD

All this will be in '''gift voucher format only'''.

Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles.

Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page

The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles.

We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is &lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;March 5, 2025&lt;nowiki&gt;'''&lt;/nowiki&gt;. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the  [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form]


Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest.

We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]]

Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia!

Best regards,

Stella and Tiven

Wiki loves folklore international team


[[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&amp;oldid=28309519 --&gt;

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ,  ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) ==

ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
:{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) ==

Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please use [[special:mypage/Sandbox]] . --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},
{{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}}

Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long!

== Event Details ==
* '''📅 Date''': Today (15 March 2025)
* '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone])
* '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link]
* '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]]
* '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266
* '''🔑 Passcode''': FNF@2025

== Participation ==
Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!''

'''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there!

Best regards,&lt;br&gt;
'''Joris Quarshie'''&lt;br&gt;
[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]

&lt;div style=&quot;margin-top:1em; text-align:center;&quot;&gt;
Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]  [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=27662256 --&gt;

== Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

I hope this message finds you well.

We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process.

To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants:

=== How to Submit Articles via Campwiz ===
'''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/

# Access the Tool
#* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials).
# Select the Campaign
#* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. 
# Add Your Article
#* Click on &quot;'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''&quot; button.
#* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field.
#* Click on &quot;'''CHECK'''&quot; button. 
#* If you have more articles to submit, click on the  '''&quot;SUBMIT ANOTHER&quot;''' button. 
# Check your submissions. 
#* To check if your submissions went through please click on the '''&quot;DETAILS&quot;''' button
#* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. 

=== Need Help? ===
* Technical issues? 
Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics).
* Eligibility questions?
New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines.
* Still stuck? 
Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page.

Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success!

Looking forward to your response,

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organizer

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ ==

ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines &amp; Results Submission ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}

Dear {{PAGENAME}},

Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign!

As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions:

===Jury Guidelines:===
* Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025.
* Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words.
* No poor or machine-translated content.
* Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore).
* Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article.
* Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines.
* All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies.
* Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page:

===Submission Link:===
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results

Please include the following for each winner:
* Username
* Link to the local user talkpage
* Their ranking (1st, 2nd, or 3rd)

For more information, you can also refer to the main contest page:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025

If you need help or have any questions, feel free to reach out.

Warm regards, &lt;br&gt;
Stella Sessy Agbley&lt;br&gt;
Coordinator, Feminism and Folklore

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{center|''{{int:please-translate}}''}}
Dear {{PAGENAME}},

You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu.

=== Objectives ===
* '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives.
* '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens.
* '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices.
* '''Advocacy &amp; Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities.

=== Details ===
* '''Date:''' 30th April 2025
* '''Day:''' Wednesday
* '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone])
* '''Venue:''' Online (Zoom)
* '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda &amp; Community Engagement Director)

=== How to Join ===
* '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here]
* '''Meeting ID:''' 891 5873 8825
* '''Passcode:''' FNF@2025
* '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] ''''

=== Agenda ===
# Welcome &amp; Introductions: Opening remarks and participant roll-call.
# Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives.
# Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries.
# Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups.
# Q&amp;A &amp; Discussion: Share challenges, solutions, and next steps.
# Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions.

We look forward to seeing you there!

Best regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
Feminism and Folklore Organiser

-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&amp;oldid=28410476 --&gt;

== Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) ==

Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

:once completed you can move page by using , tools &gt; move option on top right section on the line of title --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)

== Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

I hope this message finds you well.

This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible.

Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results]

We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}}
Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. 

Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign.

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&amp;oldid=28842648 --&gt;

== You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

Hello {{PAGENAME}}

[[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]]

We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled:

🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders&lt;br&gt;
🗓 Friday, June 20, 2025&lt;br&gt;
⏰ 4:00 PM UTC&lt;br&gt;
🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]&lt;br&gt;
👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)&lt;br&gt;

Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms!

🔗 Event Page &amp; Details:
https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders

This session includes:&lt;br&gt;
✔️ A keynote presentation&lt;br&gt;
✔️ Story-sharing interactive segment&lt;br&gt;
✔️ Q&amp;A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia&lt;br&gt;

We hope to see you there!

Warm regards,&lt;br&gt;
Stella&lt;br&gt;
On behalf of Feminism and Folklore Team&lt;br&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC)
 &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&amp;oldid=28399508 --&gt;

== Request ==

Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)

== Deletion ==

Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
:::::Good that SWViewer catch these edits, &amp; Thanks for notifying about.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) ==

مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Citoid ==

Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&amp;q=Citoid-template-type-map.json&amp;title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
:@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar  kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) ==

ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Translation request ==

Hello, A826. 

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? 

Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wikimedian,

We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;Checklist for Organizers 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us in upcoming office hours 
We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. 

Thank you and all the best,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=29948401 --&gt;

== Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) ==

ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ  https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

:{{done}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)

== Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers &amp; Jury ==

Hello {{PAGENAME}}!,

Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts!

To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have:
* Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]:
* Started promoting the campaign within your community.
* Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified.
* Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community.

=== Internet &amp; Childcare Support ===
Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]'''

Requests submitted after this date will not be entertained.

=== Important Participation Guidelines ===

* Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers).
* If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us.

=== Community Engagement ===

* Keep your community active and motivated throughout the campaign.
* Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally.
* In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''.
Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊

Thank you for your collaboration!

''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.''

Feminism and Folklore International Team.

–[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30083330 --&gt;

== Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) ==

ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge; padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]]

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;padding: 1em 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

Dear Organizer,

I hope this message finds you well.

First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause.

As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]].

Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed.

Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. 

Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful.

Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon.

Warm regards,

[[User:Tiven2240|Tiven2240]]

on behalf of Feminism and Folklore International Team 

&lt;nowiki&gt;#WeTogether&lt;/nowiki&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&amp;oldid=30391231 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 ==

Dear Feminism and Folklore organiser, 

This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''.

Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026.

Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign.

Best regards,

'''Feminism and Folklore International Organizing Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30627457 --&gt;

== Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants.

As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign.

'''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please submit your response by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future!

Regards,

'''Feminism and Folklore Team'''

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704175 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ==

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ ==

ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]]  


ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:

:'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]'''
# '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ
# '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ
# '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು
# '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು
# '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ

'''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:'''

* ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ
* Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
* ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ
* &lt;code&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/code&gt; ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (&lt;code&gt;{{tl|cite web}}&lt;/code&gt; ಅಥವಾ &lt;code&gt;{{tl|cite book}}&lt;/code&gt;)
* ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ
* ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ

ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! ==
&lt;div style=&quot;background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Feminism and Folklore organisers,

We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition!

The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period.

In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate.

Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle.

'''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.'''

This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation.

If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org.

Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition!

'''Wiki Loves Folklore International team'''

&lt;/div&gt;
--[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&amp;oldid=31123349 --&gt;

== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕುರಿತು ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ,

ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ '''“ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು”''' ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನವು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿದೆ:

'''ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ'''

ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಪುಟವನ್ನು '''Move (ಸ್ಥಳಾಂತರ)''' ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಯೋಗಪುಟವನ್ನು ಅದರ ಸಂಪಾದನಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು:

'''ಶ್ರೀ ಯೋಗಿ ದ್ಯಾವಪ್ಪತಾತನವರು'''

ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VILAS GOWDA KB|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:@[[ಸದಸ್ಯ:VILAS GOWDA KB|VILAS GOWDA KB]] , ಲೇಖನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ/move page ಆಯ್ಕೆ ಇರುತ್ತದೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೆಳಗೆ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಇನ್ನಷ್ಟು) ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೮:೪೨, ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Page publish ಮಾಡಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೬, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] on [[:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] (೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ನನ್ನ ಪುಟವನ್ನು wikipedia ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೭, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]], ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ವಾಗತ. ಇದು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಕಟ್ಟುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ.
:* ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ: ಕೀಲಿಮಣೆ ಐಕಾನ್ ಒತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಅಥವಾ '''Ctrl+M''' ಒತ್ತಿ.
:* ಉತ್ತಮ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಓದಿ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ|ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡಬಹುದು.
:* ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ: ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಿರಿ, ಅಥವಾ ಇರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ.
:* ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಎಲ್ಲಾ ನೀತಿ-ನಿಯಮಗಳು ಈ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ:
:*# ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. ಇದು ಪ್ರಚಾರ ವೇದಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ, ಅಥವಾ ಅಸಂಬದ್ಧ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏನಲ್ಲ]] ನೋಡಿ.
:*# [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ|ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]: ಲೇಖನಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
:*# ಮುಕ್ತ ವಿಷಯ: ಇದು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದಾದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸಬಹುದಾದ ಉಚಿತ ವಿಷಯ. ಬೇರೆಯವರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ; ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ.
:*# ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯ: ಸಂಪಾದಕರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಬೇಡಿ, ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿ. 
:*# ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ: ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಬೇಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
:*ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ:
:** ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ; ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ.
:** ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ; ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ.
:ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕೇಳಿ. --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೧:೫೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Piyabka|Piyabka]] on [[:ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] (೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
Pdf --[[ಸದಸ್ಯ:Piyabka|Piyabka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Piyabka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೫, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ:DownloadAsPdf&amp;page=ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್_ಕಲಾಂ&amp;action=show-download-screen --&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೨:೧೩, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಹೊಸ ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ.ನಾನು ಲೇಖಕ ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಆದರೆ &quot;ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಕೆಂಪು error ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಆದ್ದರಿಂದ  ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೇಖನ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸುವೆ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:ನಮಸ್ಕಾರ, ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರು/ಸದಸ್ಯರು ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಖಾತೆ ರಚಿಸಿದ ನಂತರ 5 ದಿನಗಳು ಕಾಯಬೇಕು. [[User:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] ದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಪುಟ ರಚಿಸಲು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ಎಂ._ಕೆ._ಇಂದಿರ?action=raw ಎಂ. ಕೆ. ಇಂದಿರ] ವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. &lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೧:೩೮, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಮುಖ್ಯ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲು ಕೋರಿ ==
ನಮಸ್ಕಾರ A826 ಅವರೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಇದು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವಾಗಲು ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೆ &quot;ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿನಂತಿ. ಸದಸ್ಯ: ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಪುಟ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ. [[ಸದಸ್ಯ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಜ್ಯೋತಿ ನಾಯ್ಕ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೭, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:Thanks for submitting article, due to festival I am currently busy I just saw article you posted and I would suggest please include any notable reference links in your article.&lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೦:೫೦, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== Question from [[User:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] on [[:ಮೈಲೇಶ್ವರ|ಮೈಲೇಶ್ವರ]] (೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬) ==
ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Ramanagoudabiradar28|Ramanagoudabiradar28]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ramanagoudabiradar28|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

:there something else information needed to added please feel to add content which has credible references. &lt;span style=&quot;border-bottom: 2px solid cyan; border-top: 2px solid cyan; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold;&quot;&gt;- [[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|💬]] · [[Special:Contributions/A826|✍️]]&lt;/span&gt; ೨೦:೫೨, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>fm3qskgefvs5nje2bsg44n2ictjcbut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಿಟಾವೊಲಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147071</id>
    <revision>
      <id>1435427</id>
      <parentid>1346879</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:12:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14383" sha1="66rzppr1vbnkd11obqn1mrgcw8t35ga" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Chausath_Yogini_Temple,_Mitaoli,_Morena_006.jpg|thumb|ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯ, ಇತರ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳಂತೆ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ]]
'''ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಿಟಾವೊಲಿ''' ಇದನ್ನು '''ಏಕತ್ತರ್ಸೊ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತದ]] [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಮೊರೆನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಕೆಲವು ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ೬೫ ಕೋಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ೬೪ ಯೋಗಿನಿಯರು ಮತ್ತು ದೇವತೆ [[ದೇವಿ|ದೇವಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ|ಶಿವನಿಗೆ]] ಪವಿತ್ರವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆರೆದ [[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪವಿದೆ]]. {{Sfn|Museums|2001|p=21}}

== ಸಂದರ್ಭ: ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ==
 
[[ಚಿತ್ರ:Yogini_temple_significance.svg|thumb|ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಇನ್ಫೋಗ್ರಾಫಿಕ್, ಯೋಗಿನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ {{Sfn|Hatley|2007|p=17}}]]
ಯೋಗಿನಿ ದೇಗುಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆವರಣಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತವೆ. {{Sfn|Dehejia|1986|p=ix}} ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಯೋಗಿನಿಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಹಾರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Hatley|2007|p=17}} ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗೋಡೆಯ ಒಳಗೆ ಗೂಡುಗಳಿವೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೬೪ ಸ್ತ್ರೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಯೋಗಿನಿಯರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರ ಶರೀರವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವರ ತಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. {{Sfn|Dehejia|1986|p=ix}} ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಗುಂಪಿನ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸೈಟ್‌ನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿವೆ. {{Sfn|Dehejia|1986|p=145}}

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ]] ಮೊರೆನಾ ಜಿಲ್ಲೆ,  ಮಿಟಾವೊಲಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Maha&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.asibhopal.nic.in/monument/morena_mitaoli_ekattarsoma.html|title=Ekattarso Mahadeva Temple|publisher=Archaeological Survey of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019215947/http://www.asibhopal.nic.in/monument/morena_mitaoli_ekattarsoma.html|archive-date=19 October 2017|access-date=27 December 2017}}&lt;/ref&gt; {{Sfn|Museums|2001|p=21}} ೧೩೨೩ ಸಿ‌ಇ ( [[ವಿಕ್ರಮ ಶಕೆ|ವಿಕ್ರಮ್ ಸಂವತ್]] ೧೩೮೩) ದಿನಾಂಕದ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ,&lt;ref name=&quot;National&quot;&gt;{{Cite web|url=http://wcd.nic.in/research/birth_of_women_dacoit.doc|title=Research Proposal On &quot;Birth of Women Dacoits A Case Study of U.P. and M.P.&quot;|publisher= National Informatics Centre, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106014842/http://wcd.nic.in/research/birth_of_women_dacoit.doc|archive-date=6 November 2012}}&lt;/ref&gt; ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಚ್ಛಪಘಾಟ ರಾಜ ದೇವಪಾಲ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5RwARVMg2_4C&amp;pg=PA137|title=Kiss of the Yogini|last=White|first=David Gordon|publisher=University of Chicago Press|year=2006|isbn=978-0226027838|page=137|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002043220/https://books.google.ca/books?id=5RwARVMg2_4C&amp;pg=PA137|archive-date=2 October 2016}}&lt;/ref&gt; ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಸಂಕ್ರಮಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Maha&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hunt&quot; /&gt;

ಆರ್ಕಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವು ೧೯೫೧ ರ ಅಧಿನಿಯಮ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಲ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಐ, ಡಿಟಿ.೨೮/೧೧/೧೯೫೧ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Maha&quot;/&gt;

== ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ==
ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಅಡಿ (೩೦ ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ;&lt;ref name=&quot;More&quot; /&gt; ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಏರಲು ೧೦೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಇದು ೧೭೦ ಅಡಿ (೫೨ ಮೀ),&lt;ref name=&quot;More&quot;&gt;{{Cite web|url=http://morena.nic.in/VisitingMitawali.html|title=Mitawali|publisher= National Informatics Centre|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109180332/http://morena.nic.in/VisitingMitawali.html|archive-date=2015-11-09}}&lt;/ref&gt; ಅದರೊಳಗೆ ೬೫ ಸಣ್ಣ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತೆರೆದಿರುವ [[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪ]], ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಗುಲಗಳ ಉಂಗುರದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಮಧ್ಯದ ಗುಡಿಯೂ ಇದೆ; ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರಾಂಗಣವು ಹೈಪೀಥ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ, ಅವು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿ ತೆರೆದ ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡವು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Maha&quot;/&gt; {{Sfn|Museums|2001|p=21}} {{Sfn|Dehejia|1986|pp=122-124}}

ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಮೇಲ್ಮೈ, ಇತರ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹೊರಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಜೋಡಿಗಳ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಗ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Hunt&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/history-hunting.html|title=History Hunting|date=21 July 2013|work=[[The Pioneer (India)|The Pioneer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150728013806/http://www.dailypioneer.com/sunday-edition/agenda/travel/history-hunting.html|archive-date=28 July 2015}}&lt;/ref&gt; {{Sfn|Dehejia|1986|pp=122-124}}

ಸುತ್ತುಗೋಡೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೋಣೆಯೂ ಈಗ ಶಿವನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂಲತಃ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೬೪ ಯೋಗಿನಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಮಹಾನ್ ದೇವತೆ [[ದೇವಿ|ದೇವಿಯ]] ಒಂದು ಚಿತ್ರವಿದೆ. {{Sfn|Dehejia|1986|pp=122-124}} ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ( ''ಚೌಸತ್'' ಎಂದರೆ &quot;ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು&quot;) &lt;ref name=&quot;Similar&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/photos/news/chausath-yogini-temple-a-striking-similarity-to-the-indian-parliament-16399|title=Chausath Yogini Temple: A striking similarity to the Indian Parliament|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717164540/http://www.ndtv.com/photos/news/chausath-yogini-temple-a-striking-similarity-to-the-indian-parliament-16399#photo-211961|archive-date=2015-07-17|publisher= New Delhi Television (NDTV)}}&lt;/ref&gt;. ಖಜುರಾಹೊದ ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ೬೪ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ದೇಗುಲದ ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗಳು ಗೋಪುರಗಳು ಅಥವಾ [[ಶಿಖರ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಶಿಖರಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಂತರದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Maha&quot;/&gt; ಮಧ್ಯ ದೇಗುಲದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಚಪ್ಪಡಿಗಳು ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಳೆನೀರನ್ನು ಪೈಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಭೂಗತ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಹರಿಸುತ್ತವೆ.
ದೇವಾಲಯವು ಭೂಕಂಪನ ವಲಯ III ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಭೂಕಂಪಗಳಿಂದ ಬದುಕುಳಿದಿದೆ, ತೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ಹಾನಿಯಿಲ್ಲ.ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ, ಮಿಟಾಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದಾಗ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Paper&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/government-should-have-confidence-in-this-house/article3744277.ece|title=Government should have confidence in this House|date=9 August 2012|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320164842/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/government-should-have-confidence-in-this-house/article3744277.ece|archive-date=20 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/photos/news/chausath-yogini-temple-a-striking-similarity-to-the-indian-parliament-16399|title=Chausath Yogini Temple: A striking similarity to the Indian Parliament, Photo Gallery|date=12 November 2013|work=NDTV.com|access-date=11 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;185px&quot;&gt;
ಚಿತ್ರ:Chausath Yogini Temple, on the hill.JPG|ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಚೌಸತ್ ಯೋಗಿನಿ ದೇವಾಲಯ
ಚಿತ್ರ:Sanctum Santorum, Chausath Yogini Temple.JPG|ಕೇಂದ್ರ ದೇಗುಲ
ಚಿತ್ರ:The outer circle of Chausath Yogini Temple, Every shrine has a Shiva Linga inside it.JPG|ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿನಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನಡಿಗೆದಾರಿ, ಈಗ ಶಿವಲಿಂಗ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ
&lt;/gallery&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;0&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==

* {{Cite book|url=https://archive.org/details/YoginiCultAndTemplesVidyaDehejia|title=Yogini Cult and Temples: A Tantric Tradition|last=Dehejia|first=Vidya|publisher=National Museum, New Delhi|year=1986}}
* {{Cite book|url=https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3292099/|title=The Brahmayāmalatantra and Early Śaiva Cult of Yoginīs|last=Hatley|first=Shaman|publisher=University of Pennsylvania (PhD Thesis, UMI Number: 3292099)|year=2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116174315/https://repository.upenn.edu/dissertations/AAI3292099/|archive-date=2020-11-16|access-date=2022-11-26|url-status=dead}}
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xi5uAAAAMAAJ|title=Puratan, Volume 12|last=Museums|first=Directorate of Archaeology &amp;|publisher=Department of Archaeology and Museums, Madhya Pradesh|year=2001}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]]</text>
      <sha1>66rzppr1vbnkd11obqn1mrgcw8t35ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147445</id>
    <revision>
      <id>1435251</id>
      <parentid>1356042</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T13:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Apoorva poojay</username>
        <id>75931</id>
      </contributor>
      <origin>1435251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7668" sha1="0z2j18636bpl2cpsa4w2ajnsw4by1p0" xml:space="preserve">'''ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ''' ದೇವಾಲಯ ಹಾಸನ  ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Betta Byraveshwara Temple, Sakleshpur - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule,ಬ |url=https://www.trawell.in/karnataka/sakleshpur/betta-byraveshwara-temple |website=Trawell.in |accessdate=17 December 2022}}&lt;/ref&gt; ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ.  ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 

[[ಚಿತ್ರ:ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.jpg|thumb|ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಕಲೇಶಪುರ]]

== ಹಿನ್ನಲೆ == 
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯದ [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.  ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳು ಘಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಇವೆ.
ಸಕಲೇಶಪುರದ ಪುರಾಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವಾಲಯ.
== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 1.jpg|thumb|ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಕಲೇಶಪುರದ ಗುಪ್ತರತ್ನ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು.  ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಒಂದು ದೇವಾಸ್ಥಾನ ನೆಲೆಸಿರುವುದೇ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವೇ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೆಕ್ಕನ ಗದ್ದೆ ಬಳಿ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಬೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.  ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ.  ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Betta Byraveshwara Temple, Sakleshpur - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule, |url=https://www.trawell.in/karnataka/sakleshpur/betta-byraveshwara-temple |website=Trawell.in |accessdate=17 December 2022}}&lt;/ref&gt; ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ.  ಈ ಆಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರಾವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ, ದೀಪದಕಲ್ಲು, ಎತ್ತಿನಭುಜ ಮುಂತಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನೇ ಕಾಣಬಹುದು.  ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು  ಭೂ ದ್ರಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.  ಮಲಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವು ದಪ್ಪ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ==
[[ಚಿತ್ರ:ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 2.jpg|thumb|ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ]]
ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ https://www.mekanagadde.com/places-to-visit/pandavar-gudda/ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.  ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಪಾಂಡವರು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರುಬ್ಬುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಬಹುದು. 
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ನಿತ್ತು ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭೈರವೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಭಿಷೇಕವು ಜರಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಭಗವಂತನ ಆರ್ಶೀವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವು ಇದೆ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>0z2j18636bpl2cpsa4w2ajnsw4by1p0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435252</id>
      <parentid>1435251</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T14:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Apoorva poojay</username>
        <id>75931</id>
      </contributor>
      <origin>1435252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7945" sha1="14w1c376322ckmi0s5kt1l6q9x1okzz" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple
| name               = ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 
| image              = ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.jpg
| native_name        = ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
| country            = [[ಭಾರತ]]
| state              = [[ಕರ್ನಾಟಕ]]
| district           = [[ಹಾಸನ]]
| location           = [[ಸಕಲೇಶಪುರ]]
}}
'''ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ''' ದೇವಾಲಯ ಹಾಸನ  ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Betta Byraveshwara Temple, Sakleshpur - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule,ಬ |url=https://www.trawell.in/karnataka/sakleshpur/betta-byraveshwara-temple |website=Trawell.in |accessdate=17 December 2022}}&lt;/ref&gt; ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ.  ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. 

== ಹಿನ್ನಲೆ == 
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯದ [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.  ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳು ಘಟ್ಟಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಇವೆ.
ಸಕಲೇಶಪುರದ ಪುರಾಣ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವಾಲಯ.
== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 1.jpg|thumb|ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ]]
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಕಲೇಶಪುರದ ಗುಪ್ತರತ್ನ ಎಂದೇ ಕರೆಯಬಹುದು.  ಏಕೆಂದರೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸಕಲೇಶಪುರದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಒಂದು ದೇವಾಸ್ಥಾನ ನೆಲೆಸಿರುವುದೇ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವೇ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಮೆಕ್ಕನ ಗದ್ದೆ ಬಳಿ ಇರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಬೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.  ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸಕಲೇಶಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ಕಿಲೋ.  ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Betta Byraveshwara Temple, Sakleshpur - Timings, History, Pooja &amp; Aarti schedule, |url=https://www.trawell.in/karnataka/sakleshpur/betta-byraveshwara-temple |website=Trawell.in |accessdate=17 December 2022}}&lt;/ref&gt; ಪಾಂಡವರ ಗುಡ್ಡ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ.  ಈ ಆಲಯವು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪುರಾತನವಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಿಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರಾವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು  ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.  ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಜೇನುಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡ, ದೀಪದಕಲ್ಲು, ಎತ್ತಿನಭುಜ ಮುಂತಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನೇ ಕಾಣಬಹುದು.  ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು  ಭೂ ದ್ರಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.  ಮಲಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟವು ದಪ್ಪ ಮಂಜಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

== ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ==
[[ಚಿತ್ರ:ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ 2.jpg|thumb|ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ]]
ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹಲವು ಶಿವದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ https://www.mekanagadde.com/places-to-visit/pandavar-gudda/ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.  ಪಾಂಡವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೊಯ್ಸಳರು ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಪಾಂಡವರು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರುಬ್ಬುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಬಹುದು. 
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ನಿತ್ತು ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭೈರವೇಶ್ವರನಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಭಿಷೇಕವು ಜರಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಭಗವಂತನ ಆರ್ಶೀವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವು ಇದೆ.
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>14w1c376322ckmi0s5kt1l6q9x1okzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148705</id>
    <revision>
      <id>1435288</id>
      <parentid>1336538</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T20:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17053" sha1="2zmtmelg1ayxsomjk1zieyhzx0rxasr" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=|name=ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್|image=Adrienne Maloof 2014.jpg|caption=ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್ 2014 ರಲ್ಲಿ |birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1961|09|04}}|birth_place=[[ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|alma_mater=[[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ([[Bachelor of Arts|ಬಿ.ಎ]])|occupation=ಉದ್ಯಮಿ, ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ|years_active=2010–ಪ್ರಸ್ತುತ (ದೂರದರ್ಶನ)
2005–2019 (ನಿರ್ಮಾಪಕಿ)|organization=[[w:Maloof family|ಮಾಲೂಫ್ ಕುಟುಂಬ]]|television=''The Real Housewives of Beverly Hills''|spouse={{marriage|[[ಪಾಲ್ ನಾಸಿಫ್]]|2002|2012|reason=divorced}}|children=3|parents=[[ಜಾರ್ಜ್ ಜೆ. ಮಾಲೂಫ್ sr ]]&lt;br /&gt;ಕೊಲೀನ್ ಮಾಲೂಫ್|relatives=ಜಾರ್ಜ್ ಜೆ. ಮಾಲೂಫ್ Jr. &lt;small&gt;(ಸಹೋದರ)&lt;/small&gt;}}
'''ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್''' (ಜನನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1961) ಒಬ್ಬ ಮಹಿ‍ಳಾ  ಅಮೆರಿಕನ್ ಉದ್ಯಮಿ, ದೂರದರ್ಶನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಶೂ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಮತ್ತು ಮಾಲೂಫ್ ಕಂಪನಿಗಳ ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಿಡುವಳಿಗಳ ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ (ಎನ್‌ಬಿಎ), ವೇಗಾಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ನೈಟ್ಸ್ ( ಎನ್‌ಬಿಎ ) ಪಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. NHL ), ನೆವಾಡಾದ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರೆಸಾರ್ಟ್ ; ಮಾಲೂಫ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, ಮಾಲೂಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ಮಾಲೂಫ್ ಮನಿ ಕಪ್ ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಈವೆಂಟ್.&lt;ref name=&quot;bravo&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bravotv.com/the-real-housewives-of-beverly-hills/bio/adrienne-maloof |title=Bravo TV biography |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2023 |archive-date=ಜೂನ್ 1, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601233853/http://www.bravotv.com/the-real-housewives-of-beverly-hills/bio/adrienne-maloof |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nba&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.nba.com/kings/news/Joe_and_Gavin_Maloof_Bio.html |title=NBA biography |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2023 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901152630/http://www.nba.com/kings/news/Joe_and_Gavin_Maloof_Bio.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;e&quot;&gt;[http://www.eonline.com/uberblog/watch_with_kristin/b172587_real_housewives_of_beverly_hills_cast.html E! Online Blog, 19 March 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;latimes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;official&quot;&gt;{{Cite web |url=http://adriennemaloof.com/about/ |title=Official biography |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2023 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 6, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106175241/http://adriennemaloof.com/about/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್ ಲೆಬನಾನಿನ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದವಳು.&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{Cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/1009/18/lkl.01.html|title=CNN LARRY KING LIVE: Mallof (sic) Brothers Interviewed|date=September 18, 2010|publisher=cnn.com|access-date=December 11, 2012}}&lt;/ref&gt; ಮಾಲೂಫ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯೆ, ಅವರು ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಉದ್ಯಮಿ ಜಾರ್ಜ್ ಜೆ ಮಾಲೂಫ್ ಸೀನಿಯರ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಮಗು ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಪುತ್ರಿ, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಕೊಲೀನ್ ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಜೆ ಮಲೂಫ್ ಜೂನಿಯರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಲೂಫ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿಡುವಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೋ ಮಾಲೂಫ್, ಗೇವಿನ್ ಮಲೂಫ್ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ ಮಲೂಫ್.&lt;ref name=&quot;imdb&quot;&gt;[[imdbname:1857233|IMDB profile]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/entertainment/rhobh-adrienne-maloof-uncle-phil-dead-coronavirus|title='RHOBH' alum Adrienne Maloof's uncle, entrepreneur Phil Maloof, dead from coronavirus at age 93|last=Haas|first=Mariah|date=April 6, 2020|website=Fox News|language=en-US|access-date=July 9, 2020}}&lt;/ref&gt; ಅವಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1961 ರಂದು [[ಆಲ್ಬುಕರ್ಕ್ (ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ)|ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳ ತಂದೆ ಕೂರ್ಸ್ ಬಿಯರ್ ವಿತರಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;bravo&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;imdb&quot; /&gt; ಅವರು ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು &lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;imdb&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಪೈ ಬೀಟಾ ಫಿ ಸೊರೊರಿಟಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

== ವೃತ್ತಿ ==
ಮಲೂಫ್ ಕುಟುಂಬದ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ವೈನ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಮಲೂಫ್  ಕಂಪನಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರ ಪಾತ್ರವು ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮಲೂಫ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಹೋದರ ಜಾರ್ಜ್ ಜೂನಿಯರ್‌ನ ಪಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಲೂಫ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು 2005 ರ ಭಯಾನಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಫೀಸ್ಟ್'' ಸೇರಿದಂತೆ ಮಲೂಫ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ನ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;imdb&quot;/&gt;

ಕಿಮ್ ಮತ್ತು ಕೈಲ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್, ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ಗ್ರಾಮರ್, ಲಿಸಾ ವಾಂಡರ್‌ಪಂಪ್, ಬ್ರಾಂಡಿ ಗ್ಲಾನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಟೇಲರ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಾವೋ ಅವರ ''ದಿ ರಿಯಲ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ'' ಮೊದಲ ಮೂರು ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ''ರಿಯಲ್ ಹೌಸ್‌ವೈವ್ಸ್'' ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;e&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;latimes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;imdb&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot;&gt;Quentin Fottrell, 'Shopping with a Real Housewife of Beverly Hills', in ''The Wall Street Journal'', December 23, 2011&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ 4, 2013 ರಂದು, ಮಲೂಫ್ ಅವರು ಟಿವಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸರಣಿಯ ಐದನೇ, ಆರನೇ, ಎಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇ ಸೀಸನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.accesshollywood.com/adrienne-maloof-it-was-time-to-exit-the-real-housewives-of-beverly-hills_article_76448|title=Adrienne Maloof: 'It Was Time To Exit' The Real Housewives of Beverly Hills|publisher=Access Hollywood|access-date=March 6, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309180738/http://www.accesshollywood.com/adrienne-maloof-it-was-time-to-exit-the-real-housewives-of-beverly-hills_article_76448|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 9, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೊರ್ಡಾನ್ ಸಹಾಯದಿ೦ದ ಆಡ್ರಿಯೆನ್ ಮಲೂಫ್ ಅನ್ನು'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಶೂ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot;/&gt;

== ಪರೋಪಕಾರ ==
ಕೆಲಸದ ಹೊರಗೆ, ಮಲೂಫ್ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಲೋಕೋಪಕಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವರು ಸ್ಕೂಲ್ ಆನ್ ವೀಲ್ಸ್, ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ SPCA ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಪ್ ದಯೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ದತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bravotv.com/people/adrienne-maloof|title=Adrienne Maloof|date=June 25, 2012|website=Bravo TV Official Site|language=en-US|access-date=July 9, 2020}}&lt;/ref&gt; 2019 ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮಲೂಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pagesix.com/2019/11/15/adrienne-maloof-working-with-congress-to-prevent-school-shootings/|title=Adrienne Maloof working with Congress to prevent school shootings|last=Hirsch|first=Chelsea|last2=Bitsky|first2=Leah|date=November 15, 2019|website=Page Six|language=en-US|access-date=July 9, 2020}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಮೇ 2, 2002 ರಂದು, ಅವರು ಓಟೋಲರಿಂಗೋಲಜಿಸ್ಟ್ ಪಾಲ್ ನಾಸಿಫ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಮುಖದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ರೈನೋಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿ.&lt;ref name=&quot;latimes&quot;&gt;[http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/05/real-housewives-of-beverly-hills-amps-up-franchise-with-star-power.html LA Times Show Tracker blog, 14 May 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;official&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://tmz.vo.llnwd.net/o28/newsdesk/tmz_documents/0828_paul.pdf |title=Maloof Nassif divorce documents |access-date=2023-02-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100527/http://tmz.vo.llnwd.net/o28/newsdesk/tmz_documents/0828_paul.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ದಂಪತಿಗೆ ಮೂವರು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.tmz.com/2012/08/28/adrienne-maloof-paul-nassif-file-divorce 3 Sons]&lt;/ref&gt; ಅವರು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಗೇಟೆಡ್ ಸಮುದಾಯವಾದ ಬೆವರ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;varietylistsbevhills&quot;&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2012/dirt/real-estalker/adrienne-maloof-lists-bev-hills-mansion-amid-bitter-divorce-868/|title=Adrienne Maloof Lists Bev Hills Mansion Amid Bitter Divorce|last=David|first=Mark|date=September 20, 2012|work=Variety|access-date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 30, 2012 ರಂದು ನಾಸಿಫ್ ಅವಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಪೇಪರ್‌ಗಳು, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.yahoo.com/real-housewives-star-adrienne-maloof-husband-split-005525153.html|title=&quot;Real Housewives&quot; star Adrienne Maloof and husband split|last=Kenneally|first=Tim|publisher=Yahoo News|access-date=July 31, 2012}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್ 8, 2012 ರಂದು, ಅವರ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಇತ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tmz.com/2012/11/08/adrienne-maloof-paul-nassif-divorce-settled-custody|title=Adrienne Maloof and Paul Nassif -- DIVORCE SETTLED!!!}}&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ 22, 2013 ರಂದು, ಮಲೂಫ್ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಕರ್ ರಾಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರ ಮಗ ಸೀನ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/adrienne-maloof-51-dating-rod-stewarts-son-sean-32-pictures-2013211|title=Adrienne Maloof, 51, Dating Rod Stewart's Son Sean, 32: Pictures|last=Ravitz|first=Justin|date=January 21, 2013|publisher=US Weekly|access-date=January 22, 2013}}&lt;/ref&gt; ಮಲೂಫ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಮುಲ್ಹೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಾಮ್ ಗೋರ್ಸ್ ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಅಗುಲೆರಾ ಅವರು 2013 ರಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದರು &lt;ref name=&quot;varietyupdatechristina&quot;&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2013/dirt/real-estalker/update-christina-aguilera-1201235464/|title=UPDATE: Christina Aguilera|last=David|first=Mark|date=April 15, 2013|work=Variety|access-date=December 1, 2017}}&lt;/ref&gt;

== ಚಿತ್ರಕಥೆ ==
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
|+ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಪಾತ್ರಗಳು
! ವರ್ಷ
! ಶೀರ್ಷಿಕೆ
! ಪಾತ್ರ
! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| 2010–2017, 2020
| ''ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಗೃಹಿಣಿಯರು''
| ಅವಳೇ
| 72 ಕಂತುಗಳು
|-
| 2011
| ''ವಿಶ್ವ ಸುಂದರಿ 2011''
| ಸ್ವತಃ / ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು
| ದೂರದರ್ಶನ ವಿಶೇಷ
|-
| 2015
| ''ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಸಿಟಿ''
| ಅವಳೇ
| ಮನ್ನಣೆಯಿಲ್ಲದ
|-
| 2016
| ''ಹೆಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್''
| ಸ್ವತಃ / ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪೋಷಕ
| ಸಂಚಿಕೆ: &quot;ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ವರನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಡ&quot;
|}
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
|+ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಲಗಳು
! ವರ್ಷ
! ಶೀರ್ಷಿಕೆ
! ಪಾತ್ರ
! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
| 2005
| ''ಹಬ್ಬ''
| rowspan=&quot;2&quot; | ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ
| ಚಲನಚಿತ್ರ
|-
| 2019
| ''ಕಿರು ಸೂಚನೆ''
| Ochoa Boyz ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೀಡಿಯೊ
|}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{Commons category-inline}}
* [https://web.archive.org/web/20111206062438/http://adriennemaloof.com/ Official website]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:Articles with hCards]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೬೧ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>2zmtmelg1ayxsomjk1zieyhzx0rxasr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156781</id>
    <revision>
      <id>1435283</id>
      <parentid>1428149</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7536" sha1="oq5cceuep8une9dl6owaam1i82eq49y" xml:space="preserve">
{{Infobox person
|name=ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ
|image=Rogan-art-Tree-of-Life-Abdul-Gafur-Khatri-29-12-2013.jpg
|birth_place=[[ಕಚ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], ಭಾರತ
|occupation=[[ಕಲಾವಿದ]]
|known_for=ರೋಗನ್ ಕಲೆ ಯ ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಮೋಟಿಫ್
|awards=[[ಪದ್ಮಶ್ರಿ]] ೨೦೧೯ &lt;br&gt;ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೧೯೯೭&lt;br&gt;ಸ್ಟೇಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೧೯೮೮ }}

'''ಮಾಸ್ಟರ್, ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫೂರ್ ಖತ್ರಿ'''  ಭಾರತದ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಕಚ್|ಕಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ನಿರೋನಾ ಗ್ರಾಮದ [[:en:Rogan_painting|ರೋಗನ್]] ಕಲಾವಿದ. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=14 February 2022 |title=These Rogan Artists From Gujarat Are Keeping Alive A 400-Year-Old Art, Meet Them Only On HistoryTV18 |language=en |work=News18 |url=https://www.news18.com/news/lifestyle/these-rogal-artists-from-gujarat-are-keeping-alive-a-400-year-old-art-meet-them-only-on-historytv18-4758293.html}}&lt;/ref&gt;

== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==
ಅಬ್ದುಲ್ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ ಅವರು ಕಚ್‌ನ ನಿರೋನಾ ಗ್ರಾಮದ ರೋಗನ್ ಕಲಾವಿದರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರದು ರೋಗನ್ ಕಲಾವಿದರ ಕೊನೆಯ ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು. &lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rahman |first=Azera Parveen |date=2018-01-20 |title=The last of eight generations of Rogan art in Kutch |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/society/this-family-in-kutch-is-the-last-surviving-custodian-of-the-rogan-fabric-painting-craft-that-has-origins-in-persia/article22480327.ece |access-date=2019-04-19 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅಬ್ದುಲ್ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ ನಿರೋನಾ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತೊರೆದು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಮುಂಬೈಗೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ತೆರಳಿದರು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜನಿಂದ ರೋಗನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತರು &lt;ref&gt;{{Cite web |title=રોગાનના કલાવાહકને 'પદ્મશ્રી': જાણો 3 સદી જૂની રોગાનની વ્હાઈટ હાઉસ સુધીની સફર |url=http://kutchkhabar.com/vishesh/abdul-gafur-khatri-an-artist-of-rogan-honoured-by-padmashree-read-story-about-him-5989 |access-date=2019-04-19 |website=Kutchkhabar |language=gu |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330143813/http://www.kutchkhabar.com/vishesh/abdul-gafur-khatri-an-artist-of-rogan-honoured-by-padmashree-read-story-about-him-5989 |archive-date=2019-03-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Megastores - Abdul Gafoor Khatri |url=https://www.megastores.com/artisans-and-producers/abdul-gafoor-khatri |access-date=2019-04-19 |website=www.megastores.com }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Ritu |date=2019-02-04 |title=The 6 Padma |url=https://indianexpress.com/article/india/the-6-padma-shri-awardees-gujarat-5567459/ |access-date=2019-04-19 |publisher=The Indian Express |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;.  ಇವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ರೋಗನ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಕಂಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಬ್ದುಲ್ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಹಿಂದೆ ಪುರುಷರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಸಹ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ|ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು]] [[ಶ್ವೇತ ಭವನ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಶ್ವೇತಭವನಕ್ಕೆ]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾ ಅವರಿಗೆ]] ಎರಡು ರೋಗನ್ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.  ಅದರಲ್ಲಿ [[:en:Tree_of_life|ಟ್ರೀ ಆಫ್ ಲೈಫ್]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಅಬ್ದುಲ್‌ಗಫೂರ್ ಖತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಸುಮರ್ ಖತ್ರಿ ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Parashar |first=Sachin |date=3 October 2014 |title=PM Modi gives Obama rare Rogan paintings made by Gujarat-based Muslim family |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/PM-Modi-gives-Obama-rare-Rogan-paintings-made-by-Gujarat-based-Muslim-family/articleshow/44251860.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709210449/http://timesofindia.indiatimes.com/india/PM-Modi-gives-Obama-rare-Rogan-paintings-made-by-Gujarat-based-Muslim-family/articleshow/44251860.cms |archive-date=9 July 2015 |access-date=21 August 2017 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
ಅಬ್ದುಲ್ಗಫುರ್ ಖತ್ರಿ ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆರಿಟ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್

, ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, &lt;ref name=&quot;zero&quot;&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Ritu |date=2019-02-04 |title=The 6 Padma |url=https://indianexpress.com/article/india/the-6-padma-shri-awardees-gujarat-5567459/ |access-date=2019-04-19 |publisher=The Indian Express |language=en-IN}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFSharma2019&quot;&gt;Sharma, Ritu (4 February 2019). [https://indianexpress.com/article/india/the-6-padma-shri-awardees-gujarat-5567459/ &quot;The 6 Padma&quot;]. The Indian Express&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;19 April&lt;/span&gt; 2019&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅವರಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]], &lt;ref name=&quot;zero&quot; /&gt; ಮತ್ತು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* [https://roganartnirona.com/story.html ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫೂರ್ ಖತ್ರಿ]
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]</text>
      <sha1>oq5cceuep8une9dl6owaam1i82eq49y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157856</id>
    <revision>
      <id>1435478</id>
      <parentid>1349003</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5592" sha1="gvx5zsrlik1jbg8nc8bfixqqxv1slen" xml:space="preserve">'''ಡಾಕ್''' '''ಆವೃತ್ತಿ''' ಎಂದರೆ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[wiktionary:mofussil|ಮೊಫ್ಯುಸಿಲ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (ಅಂದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾನಗರಗಳ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ) ವಿತರಿಸಲು ಇತರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. &lt;ref name=&quot;Wharton2010&quot;&gt;{{Cite web |date=2010-01-14 |title=Medium for the Masses: How India's Local Newspapers Are Winning Rural Readers |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/india/article.cfm?articleid=4439 |access-date=19 February 2012 |website=India Knowledge@Wharton |publisher=Wharton School of the University of Pennsylvania |location=University of Pennsylvania |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418183156/http://knowledge.wharton.upenn.edu/india/article.cfm?articleid=4439 |archive-date=2012-04-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಶಶಿ ತರೂರ್]] ಅವರು ೧೯೬೦ ರಲ್ಲಿ  &quot;ನಿನ್ನೆಯ ಸುದ್ದಿ ಇಂದಿನ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ&quot; ಎಂದು ಡಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Tharoor&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?267558 |title=WHAT THE HACK! |last=Tharoor |first=Shashi |date=2010-11-01 |work=www.outlookindia.com |publisher=The Outlook Group |accessdate=19 February 2012 |location=New Delhi |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130105024335/http://outlookindia.com/printarticle.aspx?267558 |archivedate=5 January 2013 }}&lt;/ref&gt;   
ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು &quot;ಸಿಟಿ ಎಡಿಷನ್&quot; ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ದೂರದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಡಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರದ್ದಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Aggarwal2006&quot;&gt;{{cite book|author=Vir Bala Aggarwal|title=Essentials Of Practical Journalism|url=https://books.google.com/books?id=m7_DtngZLogC&amp;pg=PA19|accessdate=20 February 2012|date=1 January 2006|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-251-2|pages=19–}}&lt;/ref&gt; ನಖ್ವಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿ, ನಗರ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು  ಸಿಟಿ ಆವೃತ್ತಿಯಂತಹ  ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;Naqvi2007&quot;&gt;{{cite book|author=Hena Naqvi|title=Journalism And Mass Communication|url=https://books.google.com/books?id=lK33gVRecuIC&amp;pg=PA173|accessdate=20 February 2012|date=1 January 2007|publisher=Upkar Prakashan|isbn=978-81-7482-108-9|pages=173–}}&lt;/ref&gt; ''ಅಲೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೇಲ್'' (೧೮೫೧) ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, &quot;ಒಮ್ಮೆ ಬರುವ ಸುದ್ದಿಯು ಬೆಳಗಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Allen's Indian mail, and register of intelligence for British and foreign India, China, and all parts of the East&quot;&gt;{{cite book|title=Allen's Indian mail, and register of intelligence for British and foreign India, China, and all parts of the East|url=https://books.google.com/books?id=4BgYAAAAYAAJ&amp;pg=PA607|accessdate=20 February 2012|year=1851|pages=607–}}&lt;/ref&gt;

== ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ ==
[[:en:Hobson-Jobson|ಹಾಬ್ಸನ್-ಜಾಬ್ಸನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಡಾಕ್'' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುವ ಪದವು ಒಂದು [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್‌|ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್]] ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಮತ್ತು [[ಮರಾಠಿ|ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ]] ಡಾಕ್ ಅಂದರೆ ಅಂಚೆ ಎಂದರ್ಥ.&lt;ref name=&quot;YuleBurnell1996&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=20pdFRekGvMC&amp;pg=PA930|title=A glossary of colloquial Anglo-Indian words and phrases: Hobson-Jobson|last=Henry Yule|last2=A. C. Burnell|last3=William Crooke|date=11 January 1996|publisher=Curzon Press|isbn=978-0-7007-0321-0|pages=930–|access-date=20 February 2012}}&lt;/ref&gt; ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಮೀಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್, ಡಾಕ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ವಿಷಯ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gupta2005&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=5GZZWBRy2BwC&amp;pg=PA452|title=Handbook Of Advertising Media And Public Relations|last=Deepak Gupta|publisher=Mittal Publications|year=2005|isbn=978-81-7099-987-4|pages=452–|access-date=20 February 2012}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]</text>
      <sha1>gvx5zsrlik1jbg8nc8bfixqqxv1slen</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158055</id>
    <revision>
      <id>1435476</id>
      <parentid>1381469</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T08:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41304" sha1="quv94cbtpmiwlwee3gdardiqiu2cu9n" xml:space="preserve">ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, '''ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್''' ( {{Lang-el|δούρειος ίππος|doureios hippos|wooden horse}}) ಇದು ಒಂದು ಮರದ [[ಕುದುರೆ|ಕುದುರೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಟ್ರೋಜನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕರು [[ಟ್ರಾಯ್]] ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಳಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು [[ಹೋಮರ್|ಹೋಮರ್‌ನ]] ''[[ಇಲಿಯಡ್|ಇಲಿಯಡ್‌ನಲ್ಲಿ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಯುದ್ಧವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಕವಿತೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ''[[ಒಡಿಸ್ಸಿ|ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]]'' ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ''[[ಈನಿಯಡ್|ಐನೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ]]'', ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ನಂತರ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್‌ನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಗ್ರೀಕರು ಬೃಹತ್ ಮರದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯ್ದ ಯೋಧರನ್ನು ಕುದುರೆಯ ಒಳಗೆ ಅವಿತುಕೋಂಡರು.  ಗ್ರೀಕರು ನೌಕಾಯಾನ ಮುಖಾಂತರ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಹಾಗೆ ನಟಿಸಿದರು.  ಟ್ರೋಜನ್‌ ನಾಗರೀಕರು ಕುದುರೆಯನ್ನು ವಿಜಯದ ಟ್ರೋಫಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ಎಳೆದು ತಂದರು. ಅದೇ ರಾತ್ರಿ, ಗ್ರೀಕ್ ಪಡೆ ಕುದುರೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕತ್ತಲೆಯ ಹೊದಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದ ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ನಗರದ ಕೋಟೆಯ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಗ್ರೀಕರು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ನಾಶಪಡಿಸಿದರು, ಯುದ್ಧ ಹೀಗೆ ಕೊನೆಗೋಂಡಿತು.

ರೂಪಕದಲ್ಲಿ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ &quot;ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್&quot; ಎಂದರೆ ಒಂದು ತಂತ್ರ ಅಥವ ಕುಟಿಲತೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದು ಶತ್ರುವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಭದ್ರವಾದ ಕೋಟೆ ಅಥವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಮಾಡುವ ಉಪಾಯ. ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಡುಗರೆಯನ್ನು ಶತ್ರುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಶರಣಾದಹಾಗೆ ನಟಿಸಿ ಶತ್ರುಪಾಳೆಯಕ್ಕೆ ಮೋಸದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಪಾಳೇಯಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್|ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]ಗಳನ್ನು([[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವೈರಸ್‌]]) ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ಈ ವಿಧಾನವನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.  [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವೈರಸ್‌]] ಅನ್ನು ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ವೀಡಿಯೋ ಅಥವ ಈಮೈಲ್ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಬಳಕೆದಾರ ಅದನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ವೈರಸ್ ಗಣಕಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿತ್ತದೆ.  ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು &quot;ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್&quot; ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ &quot;ಟ್ರೋಜನ್&quot; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

[[ಅಗಸ್ಟಸ್|ಅಗಸ್ತಸ್ಸ್‌]]ನ ಕಾಲದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ''ಎನೈಡ್'' ಆಫ್ ವರ್ಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಎಪಿಕ್ ಸೈಕಲ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ''ಲಿಟಲ್ ಇಲಿಯಡ್'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಆದರೆ, ಇವು ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಅದ್ಯಾಯಗಳು ಹಾಗು ಎಪಿಟೋಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್ ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು [[ಹೋಮರ್|ಹೋಮರ್‌ನ]] ''[[ಒಡಿಸ್ಸಿ|ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿಯೂ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Broeniman|first=Clifford|date=1996|title=Demodocus, Odysseus, and the Trojan War in &quot;Odyssey&quot; 8|url=https://archive.org/details/sim_classical-world_september-october-1996_90_1/page/3|journal=The Classical World|volume=90|issue=1|pages=3–13|jstor=4351895|doi=10.2307/4351895}}&lt;/ref&gt; ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನು &quot;ಮರದ ಕುದುರೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೋಮೆರಿಕ್ / ಅಯಾನಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್ (''ಒಡಿಸ್ಸಿ'' 8.512); ಅಟ್ಟಿಕ್ ಗ್ರೀಕ್.  ಡಿಕ್ಟಿಸ್ ಕ್ರೆಟೆನ್ಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ  ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಹೆಲೆನಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಅವರು ಗ್ರೀಕರು ಮರದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅಥೇನಾಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cretensis |first=Dictys |title=5.9 |url=https://www.theoi.com/Text/DictysCretensis5.html |access-date=2024-01-12 |website=www.theoi.com}}&lt;/ref&gt;

== ಕುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಧರು ==
ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಅಛೆಯನ್ನರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಗೂಢಚಾರರು ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇತರ ಮೂಲಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ: ದಿ ''ಬಿಬ್ಲಿಯೊಥೆಕಾ'' 50;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Pseudo-Apollodorus]], ''[[Epitome]]'' 5.14&lt;/ref&gt; ಟ್ಜೆಟ್ಸ್ 23;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[[John Tzetzes|Tzetzes]], ''Posthomerica'' 641–650&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಸ್ಮಿರ್ನಿಯಸ್ 30 ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.  ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ರೂಪಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾದೆ.&lt;ref&gt;[[Quintus Smyrnaeus]], ''The Fall of Troy'' xii.314–335&lt;/ref&gt; ಕೊನೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 40 ಕ್ಕೆ ಎಂದು ನಿರ್ದರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಯಾವುದೆಂದರೆ:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+List of Achaeans in the Trojan Horse
! rowspan=&quot;2&quot; |Names
! colspan=&quot;4&quot; |Sources
|-
|''Quintus''
|''Hyginus''
|''Tryphiodorus''
|''Tzetzes''
|-
|Odysseus (leader)
|✓
|✓
|✓
|✓
|-
|Acamas
|✓
|✓
|✓
|✓
|-
|Agapenor
|✓
|
|
|
|-
|Ajax the Lesser
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Amphidamas
|
|
|✓
|✓
|-
|Amphimachus
|✓
|
|
|
|-
|Anticlus
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Antimachus
|✓
|
|
|
|-
|Antiphates
|
|
|✓
|✓
|-
|Calchas
|
|
|✓
|✓
|-
|Cyanippus
|
|
|✓
|✓
|-
|Demophon
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Diomedes
|✓
|✓
|✓
|✓
|-
|Echion
|
|
|
|
|-
|Epeius
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Eumelus
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Euryalus
|✓
|
|
|
|-
|Eurydamas
|
|
|✓
|✓
|-
|Eurymachus
|✓
|
|
|
|-
|Eurypylus
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Ialmenus
|✓
|
|
|
|-
|Idomeneus
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Iphidamas
|
|
|✓
|✓
|-
|Leonteus
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Machaon
|
|✓
|
|
|-
|Meges
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Menelaus
|✓
|✓
|✓
|✓
|-
|Menestheus
|✓
|
|
|
|-
|Meriones
|✓
|
|
|
|-
|Neoptolemus
|✓
|✓
|✓
|✓
|-
|Peneleos
|
|
|✓
|✓
|-
|Philoctetes
|✓
|
|
|
|-
|Podalirius
|✓
|
|
|
|-
|Polypoetes
|✓
|
|
|
|-
|Sthenelus
|✓
|✓
|
|
|-
|Teucer
|✓
|
|✓
|✓
|-
|Thalpius
|✓
|
|
|
|-
|Thersander
|
|✓
|
|
|-
|Thoas
|✓
|✓
|
|
|-
|Thrasymedes
|✓
|
|✓
|✓
|-
!Number
!30
!9
!23
!23
|}

== ಸಾಹಿತ್ಯ ಖಾತೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:RomanVirgilFolio101r.jpg|thumb|ರೋಮನ್ ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ಫೋಲಿಯೊ 101r ನಿಂದ ಸಿನೊನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಿಯಮ್‌ಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ.]]
ಕ್ವಿಂಟಸ್ ಸ್ಮಿರ್ನಿಯಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಚಿಸಿದನು (ಕುದುರೆಯು ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ).  ಇದರ ಒಳಗೆ ಎಪಿಯಸ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಯೋಧರ ಪಡೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಳುಮಾಡಲು  ಇದನ್ನು ಉಡುಗರೆಯನ್ನಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಟ.  ಕುದುರೆಗೆ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಗ್ರೀಕರು ಮರದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.  ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್‌ನ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನು ಕುದುರೆಯ ಹೊರಗೆ ಕಾವಲಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ.  ಆ ಯೋಧನು ಗ್ರೀಕರು ಈ ಕುದುರೆಯುನ್ನು ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.  ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು: &quot;ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು, ಗ್ರೀಕರು ಈ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಅಥೇನಾ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; ಎಂದು.  ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಡೇರೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಟೆನೆಡೋಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನಿಕ ಸಿನೊನ್ ನನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ  ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಲು ದೀಪಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಸಂಕೇತ ನೀಡಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Bibliotheca]], Epitome, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+Epit.+E.5.15&amp;fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 e.5.15]&lt;/ref&gt;

ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಏಕೈಕ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಿನೊನ್, ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರು ಹೋದರು. ಕುದುರೆಯು [[ಅಥೀನ|ಅಥೇನಾ]] ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿನೊನ್ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಗ್ರೀಕರು ಟ್ರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಕೆಯ ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಅಪವಿತ್ರತೆಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಮನೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿನೊನ್ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಕುದುರೆಯು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಅಥೇನಾ ಅವರ ಒಲವು ಪಡೆಯಲು.

ಸಿನೊನ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಟ್ರೋಜನ್ ಪಾದ್ರಿ ಲಾವೊಕೊನ್ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ''ಟೈಮಿಯೊ ಡಾನೋಸ್ ಎಟ್ ಡೊನಾ ಫೆರೆಂಟೆಸ್'' (&quot;ನಾನು ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ, ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೂ ಸಹ&quot;),&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Virgil:Aeneid II |url=http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/VirgilAeneidII.htm#_Toc536009311 |access-date=10 August 2012 |publisher=Poetryintranslation.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715101328/http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/VirgilAeneidII.htm#_Toc536009311 |archive-date=15 ಜುಲೈ 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದನೈ ({{Smallcaps|[[accusative|'''acc''']]}} ''Danaos'' ) ಅಥವಾ ಡಾನಾನ್ಸ್ (ಗ್ರೀಕರಿಗೆ ಹೋಮರ್ ಹೆಸರು) ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯಾವುದೇ ಟ್ರೋಜನ್ ತನ್ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಪೋಸಿಡಾನ್ ದೇವರು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಕ್ಕಳಾದ ಆಂಟಿಫಾಂಟೆಸ್ ಮತ್ತು ಥೈಂಬ್ರೇಯಸ್ ಅನ್ನು ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಲು ಎರಡು ಸಮುದ್ರ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಪೊಲೊಡೋರಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು [[ಅಪೊಲೊ]] ಕಳುಹಿಸಿದನು, ಲಾವೊಕೊನ್ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ &quot;ದೈವಿಕ ಚಿತ್ರ&quot; ದ ಮುಂದೆ ಮಲಗುವ ಮೂಲಕ ಅವಮಾನಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;Pseudo-[[Apollodorus of Athens|Apollodorus]], ''[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Bibliotheca]]'', Epitome,[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022%3Atext%3DEpitome%3Abook%3DE%3Achapter%3D5%3Asection%3D18 Epit. E.5.18]&lt;/ref&gt; ''ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ'', ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಹೆಲೆನ್ ಕೂಡ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕುದುರೆಯೊಳಗಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೋಮರ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಕ್ಲಸ್ ಉತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಡಿಸ್ಸಿಯಸ್ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಅವನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;Homer, Odyssey, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0136%3Abook%3D4%3Acard%3D265 4. 274–289].&lt;/ref&gt; ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಸೂತ್ಸೇಯರ್ ರಾಜ ಪ್ರಿಯಾಮ್‌ನ ಮಗಳು ಕಸ್ಸಂದ್ರ, ಕುದುರೆಯು ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜಮನೆತನದ ಅವನತಿ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ನಷ್ಟ.&lt;ref&gt;Virgil. ''The Aeneid''. Trans. Robert Fitzgerald. New York: Everyman's Library, 1992. Print.&lt;/ref&gt;

ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ''[[ಒಡಿಸ್ಸಿ|ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:
 {{poemquote|What a thing was this, too, which that mighty man wrought and endured in the carven horse, wherein all we chiefs of the [[Argives]] were sitting, bearing to the Trojans death and fate!&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=hom.+od.+4.271&amp;redirect=true|title=Homer, The Odyssey, Scroll 4, line 21|website=www.perseus.tufts.edu|access-date=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;

But come now, change thy theme, and sing of the building of the horse of wood, which [[Epeius]] made with [[Athena]]'s help, the horse which once Odysseus led up into the citadel as a thing of guile, when he had filled it with the men who sacked Ilios.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0136:book=8:card=469|title=Homer, Odyssey, Book 8, line 469|website=www.perseus.tufts.edu|access-date=2020-04-13}}&lt;/ref&gt;}}
ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತ ಆವೃತ್ತಿಯು ವರ್ಜಿಲ್ಸ್ ''ಎನೈಡ್'', ಬುಕ್ II &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Virgil |url=http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/VirgilAeneidII.htm#_Toc536009309 |website=poetryintranslation.com |access-date=2024-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715101328/http://www.poetryintranslation.com/PITBR/Latin/VirgilAeneidII.htm#_Toc536009309 |archive-date=2011-07-15 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿದೆ (ಟ್ರಾನ್ಸ್. AS ಕ್ಲೈನ್).
 {{poemquote|After many years have slipped by, the leaders of the Greeks,
opposed by the Fates, and damaged by the war,
build a horse of mountainous size, through Pallas's divine art,
and weave planks of fir over its ribs
they pretend it's a votive offering: this rumour spreads.
They secretly hide a picked body of men, chosen by lot,
there, in the dark body, filling the belly and the huge
cavernous insides with armed warriors.
[...]
Then Laocoön rushes down eagerly from the heights
of the citadel, to confront them all, a large crowd with him,
and shouts from far off: &quot;O unhappy citizens, what madness?
Do you think the enemy's sailed away? Or do you think
any Greek gift's free of treachery? Is that Ulysses's reputation?
Either there are Greeks in hiding, concealed by the wood,
or it's been built as a machine to use against our walls,
or spy on our homes, or fall on the city from above,
or it hides some other trick: Trojans, don't trust this horse.
Whatever it is, I'm afraid of Greeks even those bearing gifts.&quot;}}
ಪುಸ್ತಕ II Laocoön ಹೇಳುವ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: &quot; {{Lang|la|[[Timeo Danaos et dona ferentes|Equo ne credite, Teucri. Quidquid id est, timeo Danaos et dona ferentes.]]}}&lt;nowiki&gt;&lt;/link&gt;&lt;/nowiki&gt; &quot; (&quot;ಟ್ರೋಜನ್ಸ್, ಕುದುರೆಯನ್ನು ನಂಬಬೇಡಿ! ಅದು ಏನೇ ಇರಲಿ, ನಾನು ಡಾನಾನ್ನರಿಗೆ [ಗ್ರೀಕರು] ಭಯಪಡುತ್ತೇನೆ, ಆ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಸಹ.&quot;)

ವರ್ಜಿಲ್ ಮೊದಲು, ಕಥೆಯನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. 415 BC ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಯೂರಿಪಿಡೀಸ್‌ನ ನಾಟಕ ''ಟ್ರೋಜನ್ ವುಮೆನ್‌ನಲ್ಲಿ'', ಪೋಸಿಡಾನ್ ದೇವರು ಹೀಗೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ: &quot;ಪಾರ್ನಾಸಸ್‌ನ ಕೆಳಗಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ, ಫೋಸಿಯನ್ ಎಪಿಯಸ್, ಪಲ್ಲಾಸ್‌ನ ಕುಶಲತೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅದರ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಆತಿಥೇಯವನ್ನು ಹೊರಲು ರಚಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧದೊಳಗೆ, ಸಾವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಅದರ ಅಡಗಿದ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ 'ಮರದ ಕುದುರೆ'ಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Trojan Women, Euripides |url=http://classics.mit.edu/Euripides/troj_women.html |access-date=10 August 2012 |publisher=Classics.mit.edu}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Trojan_horse_in_Canakkale,_Turkey.jpg|thumb|ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯು ಇಂದು ಟ್ರಾಯ್ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳವಾದ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Hippos_2.jpg|right|thumb| ''ಹಿಪ್ಪೋಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫೀನಿಷಿಯನ್ ಹಡಗು, ಖೋರ್ಸಾಬಾದ್‌ನ ಅಸಿರಿಯಾದ ನಗರದಿಂದ, 8 ನೇ ಶತಮಾನ BC]]
ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಕಥೆಯು ನಂತರದ ಕವಿಗಳು ಟ್ರಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಎಂಜಿನ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಮನ್ ಒನೇಜರ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಂಚಿನ ಯುಗದ [[ಅಸ್ಸೀರಿಯ|ಅಸಿರಿಯಾದ]] ಮುತ್ತಿಗೆ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೇವಗೊಳಿಸಲಾದ ಕುದುರೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಜ್ವಲಂತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೌಸಾನಿಯಸ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ'' ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ, &quot;ಟ್ರೋಜನ್ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಎಪಿಯಸ್‌ನ ಕೆಲಸವು ಒಂದು ಉಪಾಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಫ್ರಿಜಿಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂರ್ಖತನವನ್ನು ಹೇಳದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ&quot;;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pausanias, Description of Greece 1, XXIII,8 |url=https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=paus.+1.1.1 |access-date=10 August 2012 |publisher=Perseus.tufts.edu}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರಿಜಿಯನ್ನರಿಂದ, ಅವರು ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿದರು.

ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಹಡಗು ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಒಳಗೆ ಯೋಧರು ಅಡಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/troycbc00fiel_226|title=Troy c. 1700–1250 BC|last=Fields|first=Nic|date=2004|publisher=Osprey|others=Spedaliere, Donato and Spedaliere, Sarah Sulemsohn (illustrators)|isbn=1841767034|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/troycbc00fiel_226/page/n27 51]–52|oclc=56321915|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; ಪುರುಷರನ್ನು ಕುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಲು ಬಳಸಿದ ಪದಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಲೇಖಕರು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರನ್ನು ಹತ್ತಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಿದವು ಮತ್ತು ಟ್ರೋಜನ್ ಸಾಹಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹಡಗುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಡುವೆ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಕಟ್ಟಡ;&lt;ref&gt;See pages 22–26 in ''The fall of Troy in early Greek poetry and art'', Michael John Anderson, Oxford University Press, 1997&lt;/ref&gt; ''ಒಡಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ'' ಒಮ್ಮೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು &quot;ಸಮುದ್ರ-ಕುದುರೆಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=de Arbulo Bayona|first=Joaquin Ruiz|date=2009|title=LOS NAVEGANTES Y LO SAGRADO. EL BARCO DE TROYA. NUEVOS ARGUMENTOS PARA UNA EXPLICACION NAUTICA DEL CABALLO DE MADERA|url=https://www.academia.edu/download/28980666/Ruiz_de_Arbulo_EL_BARCO_DE_TROYA.pdf|journal=Arqueología Náutica Mediterránea, Monografies del CASC|location=Girona|volume=8|pages=535–551}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೌಕಾ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ:&lt;ref&gt;Tiboni, Francesco. &quot;The Dourateos Hippos from allegory to Archaeology: a Phoenician Ship to break the Wall.&quot; Archaeologia maritima mediterranea 13.13 (2016): 91–104&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Atti del 2° convegno nazionale. Cultura navale e marittima transire mare 22–23 settembre 2016|last=Tiboni|first=Francesco|date=5 December 2017|publisher=goWare|isbn=9788867979042|editor-last=Morozzo della Rocca|editor-first=Maria Carola|language=it|chapter=La marineria fenicia nel Mediterraneo nella prima Età del ferro: il tipo navale Hippos|editor-last2=Tiboni|editor-first2=Francesco|chapter-url=https://books.google.com/books?id=A5lBDwAAQBAJ&amp;q=tiboni+francesco}}&lt;/ref&gt; ಪುರಾತನ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು ಗ್ರೀಕರು ''ಹಿಪ್ಪೋಸ್'' ('ಕುದುರೆ') ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫೀನಿಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗು ಪ್ರಕಾರವು ಲೆವಂಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹರಡಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 1ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಲೋಹಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ಮೂಲ ಕಥೆಯು ಅಂತಹ ಹಡಗಿನ ಒಡಲೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಗ್ರೀಕ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಹುಶಃ ಗೌರವದ ವೇಷದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದೆ ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಈ ಪದವನ್ನು ಕಥೆಯ ಮೌಖಿಕ ಪ್ರಸರಣದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಯಿತು, ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ..

ಕುದುರೆಮುಖ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಡಗುಗಳು, ಬಹುಶಃ ಆರಾಧನಾ ಹಡಗುಗಳು, ಮಿನೋವಾನ್ / ಮೈಸಿನಿಯನ್ ಯುಗದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Salimbeti |first=A |title=The Greek Age of Bronze - Ships |url=http://www.salimbeti.com/micenei/ships.htm |access-date=2020-08-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Seagoing Ships and Seamanship in the Bronze Age Levant|last=Wachsmann|first=Shelley|publisher=Texas A&amp;M University Press|year=2008|isbn=978-1603440806}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Minoan transport vessel with figure of horse superimposed |url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/evans1935a/0477}}&lt;/ref&gt; ಕ್ನೋಸೋಸ್‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮುದ್ರೆಯ ಮೇಲೆ, ಸುಮಾರು 1200 BC ದಿನಾಂಕದಂದು, ಇದು ಓರ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಡಗನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಲೇರಿದ ಕುದುರೆಯ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಕುದುರೆ ಸಾಗಣೆಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Palace of Minos: a comparative account of the successive stages of the early Cretan civilization as illustrated by the discoveries at Knossos|last=Evans|first=Arthur|year=1935|volume=4|pages=827}}&lt;/ref&gt; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಸಂಚಿಕೆಯ ಮೊದಲ (ಪೂರ್ವ-ಸಾಹಿತ್ಯ) ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Trojan Horse reconstruction|journal=Mechanism and Machine Theory|last=Chondros|first=Thomas G|volume=90|pages=261–282|year=2015|doi=10.1016/j.mechmachtheory.2015.03.015}}&lt;/ref&gt;

ಮೂಲತಃ ಫ್ರಿಟ್ಜ್ ಶಾಚೆರ್ಮೆಯರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚು ಊಹಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ, ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ವಿನಾಶಕಾರಿ [[ಭೂಕಂಪ|ಭೂಕಂಪದ]] ರೂಪಕವಾಗಿದೆ, ಅದು ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕರನ್ನು ಒಳಗೆ ಅನುಮತಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Quake&quot;&gt;{{Cite book|title=The Trojan War: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/trojanwarverysho0000clin|last=Eric H. Cline|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0199333820}}&lt;/ref&gt; ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಯು ಪೋಸಿಡಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅವನು ಸಮುದ್ರದ ದೇವರು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಗಳ ದೇವರು. [[ಟ್ರಾಯ್|ಟ್ರಾಯ್ VI]] [[ಭೂಕಂಪ|ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಗೆಯುವಿಕೆಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ &lt;ref name=&quot;Quake&quot; /&gt; ಆದರೆ ಪೋಸಿಡಾನ್ ಸ್ವತಃ ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Brief Guide to Classical Civilization|last=Stephen Kershaw|publisher=Little, Brown Book|year=2010|isbn=978-1849018005}}&lt;/ref&gt;

ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸಂಚಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ ಅದರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಥೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಉಳಿದಿರುವ ಕೆಲವು ಪುರಾತನ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 480 ರ ಮೊದಲು) ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;BA Sparkes&quot;&gt;{{Cite journal|last=Sparkes|first=B. A.|date=1971|title=The Trojan Horse in Classical Art1|url=https://archive.org/details/sim_greece-rome_1971-04_18_1/page/54|journal=Greece &amp; Rome|volume=18|issue=1|pages=54–70|doi=10.1017/S001738350001768X|issn=1477-4550}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Sadurska|first=Anna|date=1986|title=Equus Trojanus|journal=Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae|location=Zürich|volume=3,1|pages=813–817}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಲನೆಯದು ಸುಮಾರು 700 BC ಯ ಬೋಯೊಟಿಯನ್ ಫೈಬುಲಾದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/catalogueofbronz00brit|title=Catalogue of the bronzes, Greek, Roman, and Etruscan, in the Department of Greek and Roman Antiquities, British Museum|last=British Museum. Dept. of Greek and Roman Antiquities|last2=Walters|first2=Henry Beauchamp|date=1899|publisher=London, Printed by order of the Trustees|others=Wellesley College Library|pages=374}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bronze bow fibula (brooch) with a glimpse of the Trojan Horse with wheels under feet – Images for Mary Beard's Cultural Exchange – Front Row's Cultural Exchange – BBC Radio 4 |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p019b4wl/p0199bsc |access-date=3 November 2017 |website=BBC}}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಆರಂಭಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಗ್ರೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಾದ ಮೈಕೋನೋಸ್ ಮತ್ತು ಟಿನೋಸ್‌ನ ಎರಡು ಪರಿಹಾರ ಪಿಥೋಯ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇವೆರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 675 ಮತ್ತು 650 BC ಯ ನಡುವೆ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ. ಮೈಕೋನೋಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದದ್ದು (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ) ಮೈಕೋನೋಸ್ ಹೂದಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;BA Sparkes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Caskey|first=Miriam Ervin|title=Notes on Relief Pithoi of the Tenian-Boiotian Group|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1976-01_80_1/page/19|journal=American Journal of Archaeology|date=Winter 1976|volume=80|issue=1|pages=19–41|jstor=502935|doi=10.2307/502935}}&lt;/ref&gt; ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮೈಕೆಲ್ ವುಡ್ ಮೈಕೋನೋಸ್ ಹೂದಾನಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, [[ಹೋಮರ್|ಹೋಮರ್‌ಗೆ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೂಲಕ ಲಿಖಿತ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು, ಮತ್ತು ಆ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಕಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/trent_0116300590720_1985/page/80|title=In Search of the Trojan War|last=Wood|first=Michael|publisher=BBC books|year=1985|isbn=978-0-563-20161-8|location=London|pages=[https://archive.org/details/trent_0116300590720_1985/page/80 80; 251]|author-link=Michael Wood (historian)}}&lt;/ref&gt; ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್‌ನ ಇತರ ಪುರಾತನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಗಳು ಕೊರಿಂಥಿಯನ್ ಆರಿಬಾಲ್ಲೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ 560 BC &lt;ref name=&quot;BA Sparkes&quot; /&gt; (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ), 540 BC ವರೆಗಿನ ಹೂದಾನಿ ತುಣುಕಿನ ಮೇಲೆ (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ) ಮತ್ತು ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್ ಸ್ಕಾರಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Carnelian scarab {{!}} Etruscan, Populonia {{!}} Late Archaic {{!}} The Met |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/253376 |access-date=27 November 2017 |website=The Metropolitan Museum of Art, i.e. The Met Museum}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 400 BC ಯ ಕಾಲಿಕ್ಸ್-ಕ್ರೇಟರ್‌ನಿಂದ ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪು-ಆಕೃತಿಯ ತುಣುಕು ಗ್ರೀಕರು ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮರದ ಹ್ಯಾಚ್ ಬಾಗಿಲು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Peixoto |first=Gabriel B. |date=2022 |title=The Depiction of Temples in Attic Red Figure: from mid-5th to mid-4th century BCE |url=https://rgdoi.net/10.13140/RG.2.2.27930.31687 |language=en |doi=10.13140/RG.2.2.27930.31687}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
ಚಿತ್ರ:Catalogue_of_the_bronzes,_Greek,_Roman,_and_Etruscan,_in_the_Department_of_Greek_and_Roman_Antiquities,_British_Museum_(1899)_(14780940341).jpg|The earliest known depiction of the Trojan Horse,&lt;ref name=&quot;BA Sparkes&quot;/&gt; on a bronze fibula (ca. 700 BC), note the wheels and the square openings on the horse's side
ಚಿತ್ರ:Mykonos_vase.jpg|The Mykonos vase (750 to 650 BC), with one of the earliest known renditions of the Trojan Horse, (note the depiction of the faces of hidden warriors shown on the horse's side)
ಚಿತ್ರ:Trojan horse on Corinthian aryballos.jpg|Depiction of the Trojan Horse on a Corinthian aryballos (ca. 560 BC) found in Cerveteri (Italy)
ಚಿತ್ರ:Antikensammlung_Berlin_405.JPG|Warriors leaving the Trojan Horse, fragment of an attic black-figure krater from Orbetello (Italy), ca. 540 BC
&lt;/gallery&gt;&quot;ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ರೂಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಶತ್ರುವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲು ಗುರಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ನೋಟದಿಂದ ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು, ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಬಾಹ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದು; ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಳಗಿನಿಂದ ಬುಡಮೇಲು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trojan horse |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/trojan-horse |access-date=9 October 2019 |website=Collins English Dictionary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=a Trojan horse |url=https://idioms.thefreedictionary.com/a+Trojan+horse |access-date=9 October 2019 |website=The Free Dictionary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Trojan horse |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Trojan%20horse |access-date=9 October 2019 |website=Merriam Webster}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{Commons category-inline}}
{{Greek religion|state=collapsed}}{{Authority control}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>quv94cbtpmiwlwee3gdardiqiu2cu9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:ದೇವೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಿಮನಿ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>160199</id>
    <revision>
      <id>1435472</id>
      <parentid>1430554</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T07:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Devendra kattimani</username>
        <id>74633</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ ಸದ್ಯ ಪದ ಸರಿಪಡಿಸಿದ.</comment>
      <origin>1435472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4951" sha1="lujp1uc4d4skvtkpoqyk1amixq5obmh" xml:space="preserve">ಕವಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರು ಸೆಸೆಪ್ಟೆಂಬರ 05, 1983 ರಲ್ಲಿ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಬಾಗ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ತಂದೆ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ , ತಾಯಿ  ಕಾಶಿಬಾಯಿ, ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ, 2002 ರಲ್ಪಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ. ಹಾಗೂ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸರ್ಕರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಕಮಲಾಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ.  2007 ರಾಯಚೂರಿನ ವಿ.ಆರ್. ಈ.ಟಿ. ಕಾಲೇಜಿಲ್ಲಿ ಬಿ.ಪಿ.ಇಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಎಂ.,ಎ. ಪದವೀಧರರು. 2025 ರಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನತ್ತಕೋತ್ತರ ಯೋಗ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಯಚೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಇಡಪನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಕಾರಿ ಕನ್ಯ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಕಮಲಾಪುರ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ

ಅನೇಕ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನ ವಾಚನ,  ಕಥೆ,ಕವನ ರಚನೆ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇವರು, 2019 ರಿಂದ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ  ಶ್ರೀ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ &quot;ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&quot;  ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ  ಮಾಸ್ಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಘಟಿಸಿ 9500 ಮಾಸ್ಕಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರ. ಕಲಬುರಗಿಯ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯು ಕಲಬುರಗಿಯ ವಿಭಾಗ  ಮಟ್ಟದ ಕವನ ವಾಚನದಲ್ಲಿ(2004 ಮತ್ತು 2005 ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೃತಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ, 2015 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೌಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ., 2019 ರಲ್ಲಿ ರೊಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಫೌಂಡೇಶೆನ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ಕೊಡಮಾಡುವ &quot;ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಇವರು ಕೊಡ ಮಾಡುವ 2024 ನೇ ಸಾಲಿನ &quot;ದೇವನಾಮಪ್ರೀಯ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರ &quot;ಅರಳಿ ನೆರಳು&quot; ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ(ರಿ) ಕಲಬುರಗಿ ಇವರು ಕೊಡಮಾಡುವ 2026 ನೇ ಸಾಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ &quot;ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಕ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. 

ಕೃತಿಗಳು: ಭೀಮಾಮೃತ (ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಕುರಿತ ಖಂಡ ಕಾವ್ಯ), ಸುಣ್ಣದ ಸಾಲು (ಕ್ರೀಡಾ ಗಜಲ್ ಗಳು) &quot;ಅರಳಿ ನೆರಳು&quot; (ಕವನ ಸಂಕಲನ), &quot;ಪ್ರಭುದ್ದ ನಡೆ&quot; ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ( ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.‌ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಅವರ 135ನೇ, ಜಯಂತ್ಯೋತ್ಸವದ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂಚಿಕೆ, ಸಂಪಾದಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.</text>
      <sha1>lujp1uc4d4skvtkpoqyk1amixq5obmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪೀಕಾಕ್ ಲಾಮೆಂಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160966</id>
    <revision>
      <id>1435491</id>
      <parentid>1428701</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T11:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12528" sha1="bbjc8plqdcqtz6j786xyju5sxhrbtuk" xml:space="preserve">'''''ಪೀಕಾಕ್ ಲಾಮೆಂಟ್''''' (ಸಿಂಹಳೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ: ''ವಿಹಂಗ ಪ್ರೇಮಯ),'' 2022 ರ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಸಿಂಹಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಜೀವ ಪುಷ್ಪಕುಮಾರ ರವರು ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್‌ನ ಚಿಯಾರಾ ಬಾರ್ಬೋ ರವರು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ඉතාලියේ රිදී තිරයට ගිය 'විහඟ ප්‍රේමය' (Peacock Lament) |url=https://sinhala.adaderana.lk/news/188691 |access-date=2024-11-22 |website=sinhala.adaderana.lk |language=en}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 2022 ರಲ್ಲಿ 35 ನೇ ಟೋಕಿಯೋ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【Peacock Lament】｜ 35th Tokyo International Film Festival(2022) |url=https://2022.tiff-jp.net/en/lineup/film/3501CMP12 |access-date=2024-11-22 |website=2022.tiff-jp.net |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201142448/https://2022.tiff-jp.net/en/lineup/film/3501CMP12 |archive-date=2024-12-01 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=‘Peacock Lament’ competes in Tokyo |url=https://www.sundaytimes.lk/221016/magazine/peacock-lament-competes-in-tokyo-498703.html |access-date=2024-11-22 |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt;

== ಸಾರಾಂಶ ==
[[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ 19 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ ಅಮಿಲ(ಅಕಲಂಕ ಪ್ರಭಾಶ್ವರ)ನ ಕಥೆ. ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆಗಳ ಸರಣಿಯ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ದ್ರಢ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇವರು ತನ‍್ನ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಜೀವನ ಅನಾಥ ಹಾಗೂ ಅಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಬಿಡುವುದು. ನಂತರ, ಅವರು ಗಗನಚುಂಬಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಕೊಲಂಬೊ|ಕೊಲಂಬೋ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುನ್ನೋಟದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಕರ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲಪೂರ್ಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಜೀವನ ಪಾಠಗಳ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೊಲಂಬೋಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರು. ಅವನು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಕಿರಿಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಇನೋಕಾರವರು ಟೆಟ್ರಾಲಜಿ ಆಫ್ ಫಾಲೋಟ್ ಎಂಬ ಜನ್ಮಜಾತ ಹೃದಯ ದೋಷದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ತುರ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಂತೆ ವೈದ್ಯರು ಅಮಿಲಾಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hallas |first=Roger |date=2023-08-16 |title=PEACOCK LAMENT • Syracuse Univeristy Human Rights Film Festival |url=https://suhrff.syr.edu/peacock-lament/ |access-date=2024-11-22 |website=Syracuse Univeristy Human Rights Film Festival |language=en-US |archive-date=2024-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203042308/https://suhrff.syr.edu/peacock-lament/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-31 |title=Tokyo Film Festival Review: Peacock’s Lament |url=https://www.backseatmafia.com/tokyo-film-festival-review-peacocks-lament/ |access-date=2024-11-22 |website=Backseat Mafia |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

ಅಮಿಲಾ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ $15,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಚೀನಾದ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿ ಅವನ ಕೆಲಸವು ಅವನಿಗೆ ಅಷ್ಟು [[ಸಂಬಳ|ವೇತನ]]ವನ್ನು ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ಮಧ್ಯೆ, ಅಮಿಲನಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಆತನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಮೂಲಕ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ದಿನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಒಮ್ಮೆ 55 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಮಾಲಿನಿ(ಸಬಿತಾ ಪೆರೆರಾ) ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಅವರು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮಾಲಿನಿಯವರು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಮಿಲನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆ ಕೆಲಸವು ನೈತಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಮಿಲಾ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಬ್ಸನ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅಮಿಲಾ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಣ ಗಳಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kotzathanasis |first=Panos |date=2023-11-30 |title=Film Review: Peacock Lament (2022) by Sanjeewa Pushpakumara |url=https://asianmoviepulse.com/2023/11/film-review-peacock-lament-2022-by-sanjeewa-pushpakumara/ |access-date=2024-11-22 |website=Asian Movie Pulse |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://mubi.com/en/lk/films/peacock-lament |title=Peacock Lament (2022) {{!}} MUBI |language=en |access-date=2024-11-22 |via=mubi.com}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಸಂತ್ರಸ್ತ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನುಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾಗಿಸಲು ನದೀ (ದಿನಾರಾ ಪುಂಚಿಹೆವಾ) ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ.

== ಪಾತ್ರ ==
* ಅಮಿಲನಾಗಿ ಅಕಲಂಕ ಪ್ರಭಾಶ್ವರ
* ಮಾಲಿನಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಬೀತಾ ಪೆರೇರಾ
* ದಿನಾರಾ ಪುಂಚಿಹೆವಾ ನದೀ ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ 
* ಮಹೇಂದ್ರ ಪೆರೇರಾ
* ಲೊರೆಂಜೊ ಅಕ್ವಾವಿವಾ
* ಅಮಿತ ವೀರಸಿಂಗ್
== ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ==
ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು 54 ನೇ ಗೋವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೋವಾ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‘Peacock Lament’ goes to Goa IFF |url=https://www.sundaytimes.lk/231119/magazine/peacock-lament-goes-to-goa-iff-538621.html |access-date=2024-11-22 |website=Print Edition - The Sunday Times, Sri Lanka}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು  35 ನೇ ಟೋಕಿಯೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಹಾಗೂ ಎರಡು ಪತ್ರಿಕಾ, ಉದ್ಯಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noh2022-09-21T14:21:00+01:00 |first=Jean |title=Tokyo International Film Festival unveils line-up for first full-scale physical edition in three years |url=https://www.screendaily.com/news/tokyo-international-film-festival-unveils-line-up-for-first-full-scale-physical-edition-in-three-years/5174679.article |access-date=2024-11-22 |website=Screen |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ==
ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್ ಕೋಲೋನ್ (EWIP) ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ 24 ಚಲನಚಿತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು 2022 ರಲ್ಲಿ 35 ನೇ ಟೋಕಿಯೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ide2022-11-02T15:36:00+00:00 |first=Wendy |title=‘Peacock Lament’: Tokyo Review |url=https://www.screendaily.com/reviews/peacock-lament-tokyo-review/5176100.article |access-date=2024-11-22 |website=Screen |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

==External links==
* {{IMDb title|tt16997704}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:2020s biographical films]]
[[ವರ್ಗ:2020s drama films]]
[[ವರ್ಗ:2020s survival films]]
[[ವರ್ಗ:Sri Lankan drama films]]
[[ವರ್ಗ:2020s Sinhala-language films]]
[[ವರ್ಗ:2022 films]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]]</text>
      <sha1>bbjc8plqdcqtz6j786xyju5sxhrbtuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ನಾರ್ವೆಯ ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174370</id>
    <revision>
      <id>1435489</id>
      <parentid>1433785</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T10:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135887" sha1="7z1zqt8qqx7ct1y9rmja03dk925o9we" xml:space="preserve">&lt;!-- &quot;none&quot; is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --&gt;
{{Politics of Norway}}

&quot;ನಾರ್ವೆಯ ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು&quot; (NATO) ಇದರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ (UN) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ನ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆ EU ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣ ದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ನಾರ್ವೆ]] ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
==ಇತಿಹಾಸ==

ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ/ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ನಾರ್ವೆ 1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ಸ್ವೀಡನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಅದೇ ದಿನ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಜೂನ್ 7, 1905. ಸ್ವೀಡಿಷ್ ರಾಜನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್ 6, 1905 ರಂದು ಮೊದಲ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರಿ ಹ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೌಜ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಎಲಿಹು ರೂಟ್ ಅವರಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.

ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆರಂಭಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. 1906 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೋರ್ಟಿಂಗ್ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆರು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿವೆ: ಒಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ. 20 ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.

ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾರ್ವೆಯ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರಿ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ.

1922 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮರುಸಂಘಟನೆಯು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವು ಮುಂದಿನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಚಿವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.

1940 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಆಪರೇಷನ್ ವೆಸೆರುಬಂಗ್/ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ ಆದಾಗ, ಗಡೀಪಾರುಗೊಂಡ ಸರ್ಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಓಡಿಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಬ್ರಾಕ್‌ನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಹೌಸ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಬಳಸಲಾಯಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮರಳಿತು.

[[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿದ ನಂತರ, ನಾರ್ವೆ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಎರಡನೆಯದು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಟ್ರೈಗ್ವೆ ಲೈ ಅವರನ್ನು ಉದ್ಘಾಟನಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ/ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Hanhimäki|first=Jussi M.|title=1. The best hope of mankind? A brief history of the UN|date=2015-06-11|url=http://www.veryshortintroductions.com/view/10.1093/actrade/9780190222703.001.0001/actrade-9780190222703-chapter-2|work=The United Nations: A Very Short Introduction|pages=8–25|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/actrade/9780190222703.003.0002|isbn=978-0-19-022270-3|access-date=2022-01-29}}&lt;/ref&gt;

==ನೀತಿಯ ಅಂಶಗಳು==

ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ನಾರ್ವೆ &quot;ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮಾದರಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಇದರ ಗುರಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ದಲ್ಲಾಳಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು; ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಜಾಲ; ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆ.

ನಾರ್ವೆಯ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
===ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೈತ್ರಿಗಳು===

ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಲು ನಾರ್ವೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ವಿಫಲ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾರ್ವೆ ಸ್ಥಾಪಕ NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು/NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆಯಿತು. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ, ನಾರ್ವೆ NATO ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು NATO [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಯಾಗಿ [[ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆ]] ನಲ್ಲಿ [[ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಬೇಸ್|ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬೇಸ್]] ಅನ್ನು ಇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ|ದಿನಾಂಕ=ಮಾರ್ಚ್ 2023}}

===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ===
[[ನಾರ್ವೆ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳ ಶಾಂತಿಯುತ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮೂಲಕ ಬಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೀತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶೇಷ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ. ನಾರ್ಡಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಾದ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರದ ನೀತಿಯನ್ನು ನಾರ್ವೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಅದರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ನಿಕಟವಾಗಿವೆ. ಜನವರಿ 2003 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ 2 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇರಾಕ್ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿತು.

ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಫಾರೋ ದ್ವೀಪಗಳು ಜೊತೆಗೆ [[ನಾರ್ವೆ]], [ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲ&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bergmann|first=Eirikur|title=Iceland and the International Financial Crisis|publisher=Palgrave Macmillan|year=2014|location=London}}&lt;/ref&gt; ನಾರ್ವೆಯೊಳಗೆ EU ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 1972 ಮತ್ತು 1994 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಕುರಿತು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ನಡೆದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historical overview - Norway and the EU |date=July 12, 2022 |url=https://www.norway.no/en/missions/eu/areas-of-cooperation/historical-overview/ |access-date=31 March 2023}}&lt;/ref&gt; ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ನಾರ್ವೆ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ನೋಡಿ.'' ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರವು ಭವಿಷ್ಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ವೈಕಿಂಗ್ ಯುಗ/ವೈಕಿಂಗ್ ಕಾಲದಿಂದ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಾಗಿ ನಾರ್ವೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ಜೊತೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ಹಲವಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೆಬ್ರೈಡ್ಸ್, ಆರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾರ್ವೆ ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ವೀಪವಾದ ಅನ್‌ಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 300 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (159 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳು) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಲಂಡನ್]]/ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ಗೆ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಸಿಯಾ ಅಬೀಸ್/ನಾರ್ವೆ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಅನ್ನು ಓಸ್ಲೋ ನಗರವು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಟ್ರಾಫಲ್ಗರ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಮರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ ಹಾಕಾನ್ VII, ಅವನ ಮಗ ನಾರ್ವೆಯ ಒಲಾವ್ V/ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಒಲಾವ್ ಮತ್ತು ದೇಶದ ನೈಗಾರ್ಡ್ಸ್‌ವಾಲ್ಡ್‌ನ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್/ಸರ್ಕಾರ ಯುದ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದರು. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಶರತ್ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಓಸ್ಲೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಓಸ್ಲೋ ಮೇಯರ್ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಾಪಾರ, [[ಹೂಡಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಕಡಲ ವಲಯದ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2022 ರಂದು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Report |first=Star Digital |date=2022-04-25 |title=Norway seeks to expand cooperation in offshore renewable energy, investment in Bangladesh |url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/diplomacy/news/norway-seeks-expand-cooperation-offshore-renewable-energy-investment-bangladesh-3011986 |access-date=2022-04-25 |website=The Daily Star |language=en}}&lt;/ref&gt;

===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ===

ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ದಿವಂಗತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋಹಾನ್ ಜೋರ್ಗೆನ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಮತ್ತು PLO ನಡುವೆ ಓಸ್ಲೋ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಥಾರ್ವಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ.

2005 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ಸೂಡಾನ್, ಬೋಸ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರ್ಜೆಗೋವಿನಾ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಾರ್ವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಕಟು ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಕಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಹಾಲ್ವರ್ಸನ್ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಬಹಿಷ್ಕಾರ/ಇಸ್ರೇಲಿ ಸರಕುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದಾಗ ಜಗಳ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.aftenposten.no/english/local/article1196096.ece |title= USA threats after boycott support |work= Aftenposten |date= December 12, 2006 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080103202837/http://www.aftenposten.no/english/local/article1196096.ece |archive-date= January 3, 2008 |df= mdy-all }}&lt;/ref&gt; 2006 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ವಕ್ತಾರ ರುನಾರ್ ಮಾಲ್ಕೆನೆಸ್, ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ಗೆ &quot;ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಗಳಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4584738.stm |work= BBC News |title= Norway split over Israel boycott |date= January 5, 2006 |access-date= 2008-01-14}}&lt;/ref&gt; [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಗೊಂಡಾಗ [[ಎರಿಟ್ರಿಯಾ]] ಅನ್ನು [[ನಾರ್ವೆ]] ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.norway.gov.er/Development/Development.htm |title= Norwegian Assistance to Eritrea |work= Norway – the official site in Eritrea |date= January 28, 2005 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080316211833/http://www.norway.gov.er/Development/Development.htm |archive-date= March 16, 2008 |df= mdy-all }}&lt;/ref&gt; ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ, 'ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಎರಿಟ್ರಿಯಾ'ಗೆ ನಾರ್ವೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಆರು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.aftenposten.no/english/local/article1990861.ece |title= Ethiopia: Norway supports 'terrorists' in Africa |work= Aftenposten |date= September 12, 2007 |access-date= 2008-01-14 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080112151631/http://www.aftenposten.no/english/local/article1990861.ece |archive-date= January 12, 2008 |df= mdy-all }}&lt;/ref&gt; [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]] ಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಅಲ್-ಖೈದಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ದಾಳಿಯ ನಂತರ, NATO ಅಲ್-ಖೈದಾ ಮತ್ತು ಅದರ [[ತಾಲಿಬಾನ್]] ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ದೇಶವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 51 ದಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯೂ ಒಂದು. ನಾರ್ವೆ ಫರಿಯಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿತ್ತು. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ತಂಡವು 2005–2012ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2021 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸುವವರೆಗೂ ಹತಾಶೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.
&lt;ref&gt;Mats Berdal, and Astri Suhrke, &quot;A Good Ally: Norway and International Statebuilding in Afghanistan, 2001-2014.&quot; ''Journal of Strategic Studies'' 41.1-2 (2018): 61-88. [https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/79854586/_A_Good_Ally_Norway_BERDAL_Accepted6October2017_GREEN_AAM.pdf online]&lt;/ref&gt;

===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾದಗಳು===

ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ (ಕ್ವೀನ್ ಮೌಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರ್ I ದ್ವೀಪ) ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.

=== ಸ್ಥಾನಮಾನ-ಅಪೇಕ್ಷೆ ===

ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ-ಅಪೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.routledge.com/Small-State-Status-Seeking-Norways-Quest-for-International-Standing/de-Carvalho-Neumann/p/book/9781315758817|title=Small State Status Seeking: Norway's Quest for International Standing (e-Book) - Routledge|website=Routledge.com|language=en|access-date=2018-02-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Wohlforth|first1=William C.|last2=Carvalho|first2=Benjamin de|last3=Leira|first3=Halvard|last4=Neumann|first4=Iver B.|date=2017|title=Moral authority and status in International Relations: Good states and the social dimension of status seeking|journal=Review of International Studies|language=en|volume=44|issue=3|pages=526–546|doi=10.1017/S0260210517000560|issn=0260-2105|doi-access=free|hdl=11250/2477311|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೂಲಕ, [[ನಾರ್ವೆ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಣ್ಣ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ==
[[ನಾರ್ವೆ]] ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |[[File:Diplomatic relations of Norway.svg|frameless|425x425px]]
|-
!#
!ದೇಶ
!ತಾರೀಕು&lt;ref&gt;{{cite web|author=Government.no|date=27 April 1999 |title=Norges opprettelse af diplomatiske forbindelser med fremmede stater |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/protokoll/diplomatiske_forbindelser.pdf |access-date=14 December 2024|website=[[Government.no|regjeringen.no]] |language=no|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207025525/https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/protokoll/diplomatiske_forbindelser.pdf|archive-date=7 December 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
|1
|{{Flag|United States}}
|{{Dts|30 October 1905}}
|-
|2
|{{Flag|Russia}}
|{{Dts|31 October 1905}}
|-
|3
|{{Flag|France}}
|{{Dts|5 November 1905}}
|-
|4
|{{Flag|United Kingdom}}
|{{Dts|6 November 1905}}
|-
|5
|{{Flag|Denmark}}
|{{Dts|7 November 1905}}
|-
|6
|{{Flag|Japan}}
|{{Dts|7 November 1905}}
|-
|7
|{{Flag|Belgium}}
|{{Dts|14 November 1905}}
|-
|8
|{{Flag|Sweden}}
|{{Dts|18 November 1905}}
|-
|9
|{{Flag|Spain}}
|{{Dts|26 November 1905}}
|-
|10
|{{Flag|Thailand}}
|{{Dts|30 November 1905}}
|-
|11
|{{Flag|Netherlands}}
|{{Dts|4 December 1905}}
|-
|12
|{{Flag|Switzerland}}
|{{Dts|22 January 1906}}
|-
|13
|{{Flag|Portugal}}
|{{Dts|17 March 1906}}
|-
|14
|{{Flag|Italy}}
|{{Dts|22 March 1906}}
|-
|15
|{{Flag|Argentina}}
|{{Dts|28 March 1906}}
|-
|16
|{{Flag|Paraguay}}
|{{Dts|2 April 1906}}
|-
|17
|{{Flag|Uruguay}}
|{{Dts|3 April 1906}}
|-
|18
|{{Flag|Mexico}}
|{{Dts|9 April 1906}}
|-
|19
|{{Flag|Cuba}}
|{{Dts|20 June 1906}}
|-
|20
|{{Flag|Bulgaria}}
|{{Dts|20 August 1906}}
|-
|21
|{{Flag|Brazil}}
|{{Dts|11 May 1908}}
|-
|22
|{{Flag|Iran}}
|{{Dts|14 October 1908}}
|-
|23
|{{Flag|Serbia}}
|{{Dts|9 March 1917}}
|-
|24
|{{Flag|Romania}}
|{{Dts|14 May 1917}}
|-
|25
|{{Flag|Finland}}
|{{Dts|2 March 1918}}
|-
|26
|{{Flag|Greece}}
|{{Dts|25 May 1918}}
|-
|27
|{{Flag|Chile}}
|{{Dts|9 June 1919}}
|-
|28
|{{Flag|Poland}}
|{{Dts|4 July 1919}}
|-
|29
|{{Flag|Hungary}}
|{{Dts|12 February 1920}}
|-
|30
|{{Flag|Austria}}
|{{dts|8 October 1920}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oversikt over norske ambassader, konsulater, interessekontorer mm i årene 1906- 2001 |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/utestasjoner/stasjoner_wxyz.pdf |access-date=9 January 2025 |language=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|31
|{{Flag|Czech Republic}}
|{{dts|12 January 1921}}
|-
|32
|{{Flag|Peru}}
|{{Dts|3 August 1923}}
|-
|33
|{{Flag|Venezuela}}
|{{Dts|4 October 1929}}
|-
|34
|{{Flag|Turkey}}
|{{dts|8 October 1930}}&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite book |url=https://diad.mfa.gov.tr/diad/yillik/yillik-1959.pdf |title=Hariciye Vekâleti Yıllığı 1959 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye |page=188 |language=tr }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|35
|{{Flag|Luxembourg}}
|{{Dts|15 April 1931}}
|-
|36
|{{Flag|Colombia}}
|{{Dts|6 September 1935}}
|-
|37
|{{Flag|Egypt}}
|{{Dts|25 April 1936}}
|-
|38
|{{Flag|Ecuador}}
|{{Dts|22 October 1936}}
|-
|39
|{{Flag|Bolivia}}
|{{Dts|25 February 1937}}
|-
|40
|{{Flag|El Salvador}}
|{{Dts|27 April 1939}}
|-
|41
|{{Flag|Guatemala}}
|{{Dts|28 April 1939}}
|-
|42
|{{Flag|Costa Rica}}
|{{Dts|2 May 1939}}
|-
|43
|{{Flag|Iceland}}
|{{Dts|29 August 1940}}
|-
|44
|{{Flag|Canada}}
|{{Dts|24 January 1942}}
|-
|45
|{{Flag|Dominican Republic}}
|{{Dts|16 October 1943}}
|-
|46
|{{Flag|Haiti}}
|{{Dts|28 October 1943}}
|-
|47
|{{Flag|Ethiopia}}
|{{Dts|28 April 1945}}
|-
|48
|{{Flag|South Africa}}
|{{Dts|16 June 1946}}
|-
|49
|{{Flag|Iraq}}
|{{Dts|28 September 1946}}
|-
|50
|{{Flag|Australia}}
|{{Dts|23 June 1947}}
|-
|51
|{{Flag|Honduras}}
|{{Dts|3 July 1947}}
|-
|52
|{{Flag|Nicaragua}}
|{{Dts|5 July 1947}}
|-
|53
|{{Flag|India}}
|{{Dts|15 August 1947}}
|-
|54
|{{Flag|Philippines}}
|{{Dts|2 March 1948}}
|-
|55
|{{Flag|Panama}}
|{{Dts|21 July 1948}}
|-
|56
|{{Flag|Lebanon}}
|{{Dts|10 August 1948}}
|-
|57
|{{Flag|Syria}}
|{{Dts|11 August 1948}}
|-
|58
|{{Flag|Pakistan}}
|{{Dts|18 December 1948}}
|-
|59
|{{Flag|Indonesia}}
|{{Dts|25 January 1950}}
|-
|60
|{{Flag|Ireland}}
|{{Dts|17 February 1950}}
|-
|61
|{{Flag|Israel}}
|{{Dts|19 July 1950}}
|-
|62
|{{Flag|Sri Lanka}}
|{{Dts|13 October 1950}}
|-
|63
|{{Flag|Germany}}
|{{dts|10 May 1951}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Länder |url=https://www.auswaertiges-amt.de/de/service/laender |access-date=23 July 2023 |language=de}}&lt;/ref&gt;
|-
|64
|{{Flag|China}}
|{{dts|5 October 1954}}&lt;ref name=&quot;norway2&quot;&gt;{{cite web |date=30 October 2009 |title=Norway – China 55-year friendship |url=http://www.norway.cn/Embassy/Norway-and-China/Anniversaries/Norway---China-55-year-friendship/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002183953/http://www.norway.cn/Embassy/Norway-and-China/Anniversaries/Norway---China-55-year-friendship/ |archive-date=2 October 2011 |access-date=29 September 2011 |publisher=Norway.cn}}&lt;/ref&gt;
|-
|65
|{{Flag|Myanmar}}
|{{Dts|18 May 1956}}
|-
|66
|{{Flag|Sudan}}
|{{Dts|31 May 1956}}
|-
|67
|{{Flag|Tunisia}}
|{{Dts|29 August 1958}}
|-
|68
|{{Flag|Morocco}}
|{{Dts|30 August 1958}}
|-
|69
|{{Flag|South Korea}}
|{{Dts|22 March 1959}}
|-
|70
|{{Flag|Nigeria}}
|{{Dts|1 October 1960}}
|-
|71
|{{Flag|Madagascar}}
|{{Dts|27 October 1960}}
|-
|72
|{{Flag|Senegal}}
|{{Dts|2 December 1960}}
|-
|73
|{{Flag|Yemen}}
|{{Dts|23 March 1961}}
|-
|74
|{{Flag|Saudi Arabia}}
|{{Dts|8 May 1961}}
|-
|75
|{{Flag|Guinea}}
|{{Dts|21 July 1961}}
|-
|76
|{{Flag|Ivory Coast}}
|{{Dts|27 September 1962}}
|-
|77
|{{Flag|Algeria}}
|{{Dts|27 October 1962}}
|-
|78
|{{Flag|Cyprus}}
|{{Dts|22 March 1963}}
|-
|79
|{{flag|Afghanistan|2013}}
|{{Dts|3 January 1964}}
|-
|80
|{{Flag|Niger}}
|{{Dts|24 January 1964}}
|-
|81
|{{Flag|Kenya}}
|{{Dts|22 February 1964}}
|-
|82
|{{Flag|Uganda}}
|{{Dts|21 July 1964}}
|-
|83
|{{Flag|Benin}}
|{{Dts|25 September 1964}}
|-
|84
|{{Flag|Tanzania}}
|{{Dts|28 September 1964}}
|-
|85
|{{Flag|Zambia}}
|{{Dts|2 February 1965}}
|-
|86
|{{Flag|Liberia}}
|{{Dts|17 February 1965}}
|-
|87
|{{Flag|Malawi}}
|{{Dts|9 March 1965}}
|-
|88
|{{Flag|Ghana}}
|{{Dts|19 May 1965}}
|-
|89
|{{Flag|Cameroon}}
|{{Dts|15 June 1965}}
|-
|90
|{{Flag|Gabon}}
|{{Dts|28 September 1965}}
|-
|91
|{{Flag|Kuwait}}
|{{Dts|30 June 1965}}
|-
|92
|{{Flag|Libya}}
|{{Dts|20 July 1966}}
|-
|93
|{{Flag|Burundi}}
|{{Dts|1966}}
|-
|94
|{{Flag|Republic of the Congo}}
|{{Dts|23 May 1967}}
|-
|95
|{{Flag|Botswana}}
|{{Dts|30 November 1967}}
|-
|96
|{{Flag|Malaysia}}
|{{Dts|8 March 1968}}
|-
|97
|{{Flag|Mongolia}}
|{{Dts|11 May 1968}}
|-
|98
|{{Flag|Jordan}}
|{{Dts|7 January 1969}}
|-
|99
|{{Flag|Malta}}
|{{Dts|11 February 1969}}
|-
|100
|{{Flag|Singapore}}
|{{Dts|7 March 1969}}
|-
|101
|{{Flag|Democratic Republic of the Congo}}
|{{Dts|27 September 1969}}
|-
|102
|{{Flag|New Zealand}}
|{{Dts|10 October 1969}}
|-
|103
|{{Flag|Central African Republic}}
|{{Dts|16 May 1970}}
|-
|104
|{{Flag|Sierra Leone}}
|{{Dts|20 July 1970}}
|-
|105
|{{Flag|Rwanda}}
|{{Dts|30 January 1971}}
|-
|106
|{{Flag|Somalia}}
|{{Dts|30 March 1971}}
|-
|107
|{{Flag|Albania}}
|{{Dts|29 May 1971}}
|-
|108
|{{Flag|Trinidad and Tobago}}
|{{Dts|19 November 1971}}
|-
|109
|{{Flag|Vietnam}}
|{{Dts|25 November 1971}}
|-
|110
|{{Flag|Togo}}
|{{Dts|10 January 1972}}
|-
|111
|{{Flag|Bangladesh}}
|{{Dts|14 April 1972}}
|-
|112
|{{Flag|Nepal}}
|{{Dts|26 January 1973}}
|-
|113
|{{Flag|Mauritius}}
|{{Dts|30 January 1973}}
|-
|114
|{{Flag|Qatar}}
|{{Dts|9 June 1973}}
|-
|115
|{{Flag|North Korea}}
|{{Dts|22 June 1973}}
|-
|116
|{{Flag|United Arab Emirates}}
|{{Dts|4 July 1973}}
|-
|117
|{{Flag|Bahrain}}
|{{Dts|15 July 1973}}
|-
|118
|{{Flag|Barbados}}
|{{Dts|24 January 1975}}
|-
|119
|{{Flag|Guinea-Bissau}}
|{{Dts|7 April 1975}}
|-
|120
|{{Flag|Mozambique}}
|{{Dts|25 June 1975}}
|-
|121
|{{Flag|Lesotho}}
|{{Dts|8 May 1976}}
|-
|122
|{{Flag|Papua New Guinea}}
|{{Dts|19 August 1976}}
|-
|123
|{{Flag|Cambodia}}
|{{Dts|18 November 1976}}
|-
|124
|{{Flag|Fiji}}
|{{Dts|18 January 1977}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Formal diplomatic relations list|url=http://www.foreignaffairs.gov.fj/images/FDR_LIST_version_of_6_June_2016.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827171052/http://www.foreignaffairs.gov.fj/images/FDR_LIST_version_of_6_June_2016.pdf|archive-date=27 August 2019|access-date=31 March 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|125
|{{Flag|Suriname}}
|{{Dts|8 February 1977}}
|-
|126
|{{Flag|Cape Verde}}
|{{Dts|9 May 1977}}
|-
|127
|{{Flag|Mali}}
|{{Dts|17 June 1977}}
|-
|128
|{{Flag|Jamaica}}
|{{Dts|7 October 1977}}
|-
|129
|{{Flag|Angola}}
|{{Dts|31 October 1977}}
|-
|130
|{{Flag|Guyana}}
|{{Dts|2 August 1979}}
|-
|131
|{{Flag|Burkina Faso}}
|{{Dts|21 September 1979}}
|-
|132
|{{Flag|Oman}}
|{{Dts|15 April 1980}}
|-
|133
|{{Flag|Zimbabwe}}
|{{Dts|18 April 1980}}
|-
|134
|{{Flag|Solomon Islands}}
|{{Dts|18 September 1980}}
|-
|—
|{{Flag|Holy See}}
|{{Dts|2 August 1982}}
|-
|135
|{{Flag|Gambia}}
|{{Dts|8 February 1983}}
|-
|136
|{{Flag|Mauritania}}
|{{Dts|6 December 1983}}
|-
|137
|{{Flag|Maldives}}
|{{Dts|26 March 1984}}
|-
|138
|{{Flag|Belize}}
|{{Dts|12 July 1984}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Diplomatic relations - Belize|url=http://www.mfa.gov.bz/images/documents/DIPLOMATIC%20RELATIONS.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230194831/http://www.mfa.gov.bz/images/documents/DIPLOMATIC%20RELATIONS.pdf|archive-date=30 December 2017|access-date=30 December 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|139
|{{Flag|Brunei}}
|{{Dts|12 October 1984}}
|-
|140
|{{Flag|Eswatini}}
|{{Dts|11 December 1984}}
|-
|141
|{{Flag|Seychelles}}
|{{Dts|1 February 1985}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 October 2022 |title=New Norwegian Ambassador to Seychelles accredited |url=https://www.statehouse.gov.sc/news/5690/new-norwegian-ambassador-to-seychelles-accredited |access-date=22 July 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|142
|{{Flag|Antigua and Barbuda}}
|{{Dts|14 October 1985}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=Government of Antigua and Barbuda|title=Chronology of Antigua and Barbudas Bilateral relations|url=http://www.un.int/antigua/bilachro.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120117180614/http://www.un.int/antigua/bilachro.htm|archive-date=17 January 2012|access-date=24 February 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
|143
|{{Flag|Bhutan}}
|{{Dts|5 November 1985}}&lt;ref name=&quot;list&quot;&gt;{{cite web|title=Bilateral relations|url=https://www.mfa.gov.bt/?page_id=8824|access-date=4 May 2021|website=Ministry of Foreign Affairs of Bhutan|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725052621/https://www.mfa.gov.bt/?page_id=8824|archive-date=25 ಜುಲೈ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|144
|{{Flag|Tonga}}
|{{Dts|30 August 1988}}
|-
|145
|{{Flag|Saint Lucia}}
|{{Dts|1990}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=List of countries with which Saint Lucia has established Diplomatic Relations|url=http://saintluciamissionun.org/wp-content/uploads/2018/09/Bi-Lateral-Engagements.pdf|access-date=18 October 2021|archive-date=November 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181101021009/http://saintluciamissionun.org/wp-content/uploads/2018/09/Bi-Lateral-Engagements.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|146
|{{Flag|Namibia}}
|{{Dts|21 March 1990}}
|-
|—
|{{Flag|Cook Islands}}
|{{Dts|18 July 1991}}
|-
|147
|{{Flag|Estonia}}
|{{Dts|27 August 1991}}
|-
|148
|{{Flag|Latvia}}
|{{Dts|27 August 1991}}
|-
|149
|{{Flag|Lithuania}}
|{{Dts|27 August 1991}}
|-
|150
|{{Flag|Bahamas}}
|{{Dts|11 November 1991}}
|-
|151
|{{Flag|Laos}}
|{{Dts|12 November 1991}}
|-
|152
|{{Flag|Liechtenstein}}
|{{dts|9 January 1992}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 January 1992 |title=Akkreditierung von Botschaftern |url=https://www.eliechtensteinensia.li/viewer/!image/000476564_1992/74/-/ |access-date=10 December 2024 |work=[[Liechtensteiner Volksblatt]] |language=de}}&lt;/ref&gt;
|-
|153
|{{Flag|Belarus}}
|{{Dts|4 February 1992}}
|-
|154
|{{Flag|Ukraine}}
|{{Dts|5 February 1992}}
|-
|155
|{{Flag|Slovenia}}
|{{Dts|18 February 1992}}
|-
|156
|{{Flag|Croatia}}
|{{Dts|20 February 1992}}
|-
|157
|{{Flag|Moldova}}
|{{Dts|3 June 1992}}
|-
|158
|{{Flag|Armenia}}
|{{Dts|5 June 1992}}
|-
|159
|{{Flag|Azerbaijan}}
|{{Dts|5 June 1992}}
|-
|160
|{{Flag|Georgia}}
|{{Dts|5 June 1992}}
|-
|161
|{{Flag|Kazakhstan}}
|{{Dts|5 June 1992}}
|-
|162
|{{Flag|Turkmenistan}}
|{{Dts|8 June 1992}}
|-
|163
|{{Flag|Tajikistan}}
|{{Dts|10 June 1992}}
|-
|164
|{{Flag|Uzbekistan}}
|{{Dts|10 June 1992}}
|-
|165
|{{Flag|Kyrgyzstan}}
|{{Dts|26 June 1992}}
|-
|166
|{{Flag|Saint Kitts and Nevis}}
|{{Dts|15 October 1992}}
|-
|167
|{{Flag|Marshall Islands}}
|{{Dts|16 October 1992}}&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{cite web|title=Diplomatic relations between Norway and ...|url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&amp;as=1&amp;m1=p&amp;p1=Diplomatic+relations+between+Norway+and+...&amp;f1=series&amp;op1=a&amp;m2=a&amp;p2=&amp;f2=&amp;op2=a&amp;m3=a&amp;p3=&amp;f3=&amp;dt=&amp;d1d=&amp;d1m=&amp;d1y=&amp;d2d=&amp;d2m=&amp;d2y=&amp;rm=&amp;ln=en&amp;action_search=Search&amp;sf=title&amp;so=a&amp;rg=50&amp;c=United+Nations+Digital+Library+System&amp;of=hb&amp;fti=0&amp;fti=0|access-date=18 October 2021|website=United Nations Digital Library}}&lt;/ref&gt;
|-
|168
|{{Flag|Slovakia}}
|{{Dts|1 January 1993}}
|-
|169
|{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}}
|{{Dts|19 February 1993}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=2014 |title=Diplomatic Relations Register (3) |url=http://www.foreign.gov.vc/foreign/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=33&amp;Itemid=441&amp;limitstart=18 |access-date=18 October 2021 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230914170634/https://foreign.gov.vc/foreign/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;id=33&amp;Itemid=441&amp;limitstart=18 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|170
|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}
|{{Dts|12 December 1993}}&lt;ref&gt;{{cite web|date=2010|title=Dates of Recognition and Establishment of Diplomatic Relations|url=http://mvp.gov.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/?id=6|access-date=18 October 2021|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250430141339/https://www.mvp.gov.ba/vanjska_politika_bih/bilateralni_odnosi/datumi_priznanja_i_uspostave_diplomatskih_odnosa/?id=6|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|171
|ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ
|{{Dts|20 December 1993}}
|-
|172
|{{Flag|Eritrea}}
|{{Dts|14 March 1994}}&lt;ref&gt;{{Cite news|date=9 July 2013|title=Norway Embassy in Eritrea Closed|work=Tesfa News|url=https://www.tesfanews.net/norway-embassy-in-eritrea-closed/|access-date=19 October 2021|archive-date=ಜೂನ್ 27, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230627085921/https://tesfanews.net/norway-embassy-in-eritrea-closed/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|173
|{{Flag|Djibouti}}
|{{dts|20 January 1995}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oversikt over norske ambassader, konsulater, interessekontorer mm i årene 1906- 2001 |url=https://www.regjeringen.no/globalassets/departementene/ud/vedlegg/utestasjoner/stasjoner_d.pdf |access-date=9 January 2025 |page=37 |language=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|174
|{{Flag|Chad}}
|{{Dts|13 November 1995}}
|-
|175
|{{Flag|Andorra}}
|{{Dts|15 November 1995}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Diplomatic relations|url=https://www.exteriors.ad/en/101-continguts-angles/diplomatic-representations/diplomatic-relations|access-date=3 July 2021|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Andorra}}&lt;/ref&gt;
|-
|176
|{{Flag|San Marino}}
|{{Dts|11 December 1996}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rapporti bilaterali della Repubblica di San Marino |url=https://www.esteri.sm/pub2/EsteriSM/Relazioni-Internazionali/Rapporti-Bilaterali.html |access-date=15 December 2021 |language=it}}&lt;/ref&gt;
|-
|177
|{{Flag|Samoa}}
|{{Dts|1999}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Countries with Established Diplomatic Relations with Samoa |url=http://www.mfat.gov.ws/embassies/countries-with-established-diplomatic-relations-with-samoa/ |access-date=19 August 2018 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade – Samoa}}&lt;/ref&gt;
|-
|178
|{{Flag|Grenada}}
|{{Dts|26 April 2000}}&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;
|-
|179
|{{Flag|Nauru}}
|{{Dts|9 August 2000}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 May 2023 |title=President Kun receives Ambassador Riise of Norway |url=https://www.nauru.gov.nr/media/193264/media_release_credentials_norway_amb_anne_grete_riise_19may2023.pdf |access-date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|180
|{{Flag|Dominica}}
|{{Dts|26 March 2001}}&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Dominica Welcomes New Ambassador From Kingdom of Norway |url=http://news.gov.dm/news/1077-dominica-welcomes-new-ambassador-from-kingdom-of-norway |access-date=20 August 2021 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820221917/http://news.gov.dm/news/1077-dominica-welcomes-new-ambassador-from-kingdom-of-norway |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|181
|{{Flag|Timor-Leste}}
|{{Dts|20 May 2002}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 May 2017 |title=Minister of Foreign Affairs paid an official visit to Timor-Leste |url=https://www.mfa.go.th/en/content/5d5bd0c415e39c3060021290?cate=5d5bcb4e15e39c306000683c |access-date=19 October 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|182
|{{Flag|São Tomé and Príncipe}}
|{{dts|6 August 2004}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Embetsutnemningar m.m. 1. juli 2004 – 30. juni 2005 |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/b98f84cc56f845b596c32bc7f2487eef/nn-no/pdfs/stm200520060005000dddpdfs.pdf |access-date=19 January 2025 |website=regjeringen.no |page=55 |language=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|183
|{{Flag|Montenegro}}
|{{Dts|21 June 2006}}&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web |title=Tabela priznanja i uspostavljanja diplomatskih odnosa |url=https://mvp.gov.me/rubrike/bilateralni-odnosi/Tabela-priznanja-i-uspostavljanja-diplomatskih-odn |access-date=16 April 2021 |publisher=Montenegro Ministry of Foreign Affairs and European Integration |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213235103/https://mvp.gov.me/rubrike/bilateralni-odnosi/Tabela-priznanja-i-uspostavljanja-diplomatskih-odn |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|184
|{{Flag|Equatorial Guinea}}
|{{Dts|30 March 2007}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 March 2007 |title=Offisielt frå statsrådet 30. mars 2007 |url=https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsradet-30-mars-2007/id461890/ |access-date=25 July 2022 |language=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|—
|{{Flag|Kosovo}}
|{{Dts|25 October 2008}}&lt;ref name=&quot;Visoka&quot;&gt;{{cite book |author1=Gëzim Visoka |title=Acting Like a State: Kosovo and the Everyday Making of Statehood |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=9781138285330 |location=Abingdon |pages=219–221}}&lt;/ref&gt;
|-
|185
|{{Flag|Tuvalu}}
|{{Dts|8 May 2010}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=6 May 2010 |title=Norway and Tuvalu establish diplomatic relations |url=https://www.norwegianamerican.com/norway-and-tuvalu-establish-diplomatic-relations/ |access-date=19 October 2021 |archive-date=ಜೂನ್ 24, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624061736/https://www.norwegianamerican.com/norway-and-tuvalu-establish-diplomatic-relations/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|186
|{{Flag|Monaco}}
|{{Dts|16 November 2010}}&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 February 2011 |title=Remise des lettres de créance de S.E. M. Tarald O. Brautaset |language=fr |url=https://www.palais.mc/en/news/h-s-h-prince-albert-ii/meeting/2011/february/remise-des-lettres-de-creance-de-s-e-m-tarald-o-brautaset-1957.html |access-date=13 October 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|187
|ದಕ್ಷಿಣ ಸುಡಾನ್
|{{Dts|9 July 2011}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Embassy of the Republic of South Sudan in Norway |url=http://www.embrss-norway.org/embassy/ |access-date=18 October 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|188
|{{Flag|Palau}}
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statsnavn og hovedsteder - P |date=April 28, 2023 |url=https://www.regjeringen.no/no/dokument/dep/ud/veiledninger/2001/statsnavn_hovedsteder_p/id87854/#plw |access-date=24 May 2023 |language=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|189
|{{Flag|Federated States of Micronesia}}
|{{Dts|12 April 2018}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Countries With Which the Federated States of Micronesia Has Established Diplomatic Relations |url=https://www.fsmgov.org/diprel.html}}&lt;/ref&gt;
|-
|190
|{{Flag|Vanuatu}}
|{{Dts|28 May 2018}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 June 2018 |title=Diplomatic relations between Vanuatu and Norway |url=https://www.dailypost.vu/news/diplomatic-relations-between-vanuatu-and-norway/article_27aa4b96-5241-5fdd-a859-5eff3774ba97.html |access-date=21 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321121512/https://www.dailypost.vu/news/diplomatic-relations-between-vanuatu-and-norway/article_27aa4b96-5241-5fdd-a859-5eff3774ba97.html |archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2022 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|191
|{{Flag|Comoros}}
|{{Dts|28 June 2019}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 June 2019 |title=Son Excellence Madame Elisabeth JACOBSEN, nouvelle Ambassadrice du Royaume de Norvège en Union des Comores |website=[[Facebook]] |url=https://www.facebook.com/beitsalam/posts/son-excellence-madame-elisabeth-jacobsen-nouvelle-ambassadrice-du-royaume-de-nor/2333885646886612/ |access-date=29 January 2024 |language=fr}}&lt;/ref&gt;
|-
|192
|{{Flag|Kiribati}}
|{{Dts|17 August 2019}}&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 August 2019 |title=KIRIBATI ESTABLISHES DIPLOMATIC RELATIONS WITH THE KINGDOM OF NORWAY |url=https://www.mfa.gov.ki/2019/08/20/kiribati-establishes-diplomatic-relations-with-the-kingdom-of-norway/ |access-date=9 January 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|—
|{{Flag|State of Palestine}}
|{{dts|24 April 2025}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 April 2025 |title=Norway formally opens diplomatic ties with the State of Palestine |url=https://trt.global/world/article/4c46bad56df9 |access-date=26 April 2025 |website=TRT Global}}&lt;/ref&gt;
|}

==ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot; 
!width=&quot;15%&quot;| ಸಂಸ್ಥೆ
!width=&quot;12%&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|--valign=&quot;top&quot;
|{{Flag|European Union}}||&lt;!--Start date--&gt;
|ನಾರ್ವೆ–ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ
|--valign=&quot;top&quot;
|NATO||&lt;!--Start date--&gt;
|ನಾರ್ವೆ-ನ್ಯಾಟೋ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ
|}

==ಆಫ್ರೀಕಾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot;
|-
! style=&quot;width:15%;&quot;| ದೇಶ
! style=&quot;width:12%;&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Kenya}}||&lt;!--Date started--&gt;||See ಕೀನ್ಯಾ-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು

* ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿದೆ.
* ಕೀನ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Sudan}}||&lt;!--Date started--&gt;||ನಾರ್ವೆ-ಸುಡಾನ್ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ

* ಖಾರ್ಟೌಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ.
* ಸುಡಾನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ.
|}

==ಅಮೆರಿಕಾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot;
|-
! style=&quot;width:15%;&quot;| ದೇಶ
! style=&quot;width:12%;&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!Notes
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Belize}}||&lt;!--Date started--&gt;||
2011 ರಿಂದ, ಬೆಲೀಜ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ತೆರಿಗೆ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/topics/the-economy/taxes-and-duties/skatteavtaler/agreement-norway---belize/id632266/|title=Agreement Norway - Belize|date=February 2011}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Brazil}}||&lt;!--Date started--&gt;||ಬ್ರೆಜಿಲ್-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆಯು [[ಬ್ರೆಸಿಲಿಯಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್-ಜನರಲ್ ಹೊಂದಿದೆ.
* ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Canada}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಕೆನಡಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆಯು ಒಟ್ಟಾವಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ]], ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, ಟೊರೊಂಟೊ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emb-norway.ca/|title=Norway – the official site in Canada|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
[[ಕೆನಡಾ]]ದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.canadainternational.gc.ca/norway-norvege/index.aspx?lang=eng|title=Embassy of Canada to Norway|date=September 9, 2013|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]], ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ, [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* [https://web.archive.org/web/20090125192048/http://geo.international.gc.ca/cip-pic/geo/norway-en.aspx  Canadian Ministry of Foreign Affairs and International Trade about relations with Norway]
*''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Chile}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಚಿಲಿ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಚಿಲಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Mexico}}||&lt;!--Date started--&gt;1906||[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|United States}}||&lt;!--Date started--&gt;1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆಯು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]] ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.org/|title=Norway – the official site in the United States|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://norway.usembassy.gov/|title=Home – Embassy of the United States Oslo, Norway|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216150649/http://norway.usembassy.gov/|archive-date=February 16, 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''See also'': [[Norwegian Americans]]
|}

==ಏಷ್ಯಾ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot;
|-
! style=&quot;width:15%;&quot;| ದೇಶ
! style=&quot;width:12%;&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Afghanistan}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Armenia}}||&lt;!--Date started--&gt;|| 
* ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅರ್ಮೇನಿಯಾ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
* ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಟಿಬಿಲಿಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಅರ್ಮೇನಿಯಾಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಯೆರೆವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ಯುರೋಪ್]] ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|China}}||&lt;!--Date started--&gt;October 5, 1954||[[ಚೀನಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆಯು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಶಾಂಘೈ]] ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.cn/|title=Norway – the official site in China|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 27, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227155942/http://www.norway.cn/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chinese-embassy.no/eng/|title=Embassy of the People's Republic of China in the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt; 
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Georgia}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ [[ಟಿಬಿಲಿಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|India}}||&lt;!--Date started--&gt;1947||[[ಭಾರತ]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.norwayemb.org.in/Embassy/ |title=Embassy of Norway in India |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221104126/http://www.norwayemb.org.in/Embassy/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ, [[ಚೆನ್ನೈ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್‌ಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.norwayemb.org.in/Embassy/Contact-information/consul/#.VVQ-j_C4LUc |title=Consulate Generals of Norway in India |access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 |archive-date=ಜನವರಿ 2, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102021411/http://www.norwayemb.org.in/Embassy/Contact-information/consul/#.VVQ-j_C4LUc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಭಾರತವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.indemb.no/ |title=Indian Embassy in Oslo |access-date=May 14, 2015 |archive-date=December 27, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227105430/http://www.indemb.no/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Indonesia}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ
* ನಾರ್ವೆ [[ಜಕಾರ್ತಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Iran}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ಇರಾನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ [[ಟೆಹ್ರಾನ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Israel}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಇಸ್ರೇಲ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 1949 ರಂದು ಇಸ್ರೇಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೊದಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ಒಂದು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.
* ನಾರ್ವೆ ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.org.il/|title=Norway – the official site in Israel|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://embassies.gov.il/oslo/Pages/default.aspx|title=Israels ambassade i Norge|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230214163830/https://embassies.gov.il/oslo/Pages/default.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದಿಗಳ ಇತಿಹಾಸ
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Malaysia}}||&lt;!--Date started--&gt;1957||[[ಮಲೇಷ್ಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಪ್ರದೇಶವು ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Mongolia}}||&lt;!--Date started--&gt;ಜನವರಿ 11, 1968||ನೋಡಿ [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು

* ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ ಚೀನಾದ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಂಗೋಲಿಯಾಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Nepal}}||&lt;!--Date started--&gt;January 26, 1973||[[ನೇಪಾಳ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಜನವರಿ 26, 1973 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರ್ವೆ 2000 ರಲ್ಲಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.norway.org.np/Devcoop/In+Nepal/DevCoop.htm | title=The Norway Portal - Norwegian Ministry of Foreign Affairs | access-date=July 17, 2009 | archive-date=September 6, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090906090055/http://www.norway.org.np/Devcoop/In+Nepal/DevCoop.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2008 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ ಎರಿಕ್ ಸೋಲ್ಹೀಮ್ ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.norwaypost.no/content/view/21837/26/ Nepal’s Prime Minister visits Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905054216/http://www.norwaypost.no/content/view/21837/26/ |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2009 }} April 10, 2009&lt;/ref&gt; 2009 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಪ್ರಚಂಡ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-03/28/content_11088688.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090406061856/http://news.xinhuanet.com/english/2009-03/28/content_11088688.htm|url-status=dead|archive-date=April 6, 2009|title=Nepali PM to leave for Europe _English_Xinhua|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt; ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಹೊರಗೆ ಸಣ್ಣ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. ಯಾರಿಗೂ ಗಾಯಗಳಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://economictimes.indiatimes.com/PoliticsNation/No-one_hurt_as_bomb_rocks_Norway_embassy_in_Nepal/articleshow/3047726.cms | work=The Times of India | title=Politics/Nation | date=May 17, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fco.gov.uk/content/en/travel-advice/asia-oceana/nepal/fco_trv_ca_nepal?ta=safetySecurity&amp;pg=2 |title=Nepal travel advice |access-date=2009-07-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090904212749/http://www.fco.gov.uk/content/en/travel-advice/asia-oceana/nepal/fco_trv_ca_nepal?ta=safetySecurity&amp;pg=2 |archive-date=September 4, 2009 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

* ನಾರ್ವೆ [[ಕಠ್ಮಂಡು]]ವಿನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನೇಪಾಳವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Pakistan}}||&lt;!--Date started--&gt;1947||See [[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಸಂಬಂಧಗಳು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Palestine}}||&lt;!--Date started--&gt;||

ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು &quot;ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯೋಗ&quot;ದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಲಾಮ್ ಫಯಾದ್ ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು 2011 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ರಾಯಭಾರಿ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು &quot;ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ&quot; ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನಂತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಾರ್ವೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ನವೀಕರಣವು ನಾರ್ವೆಯಿಂದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite news |author= Medzini, Ronen |title= Norway upgrades Palestinian mission |url= http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4000445,00.html |work= [[Ynetnews]] |agency= [[Associated Press|AP]] |date= December 17, 2010 |access-date= December 17, 2010}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Philippines}}||&lt;!--Date started--&gt;March 2, 1948||ನಾರ್ವೆ-ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮಾರ್ಚ್ 2, 1948 ರಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಾರ್ವೆ ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊರೊ ಸಂಘರ್ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಕೂಡ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು GPH-MILF ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. GPH-CPP–NPA–NDF ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ನಾರ್ವೆ ಮೂರನೇ ದೇಶ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು $73 ಮಿಲಿಯನ್ ವರೆಗೆ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/06/norway-pledges-continued-support-peace-process-251900 |title=Breaking News &amp;#124; Sun.Star |website=[[SunStar]] |access-date=October 27, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924121413/http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/06/norway-pledges-continued-support-peace-process-251900 |archive-date=September 24, 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.ph/news/Bilateral-relations/#.VJ64FsCD4|title=Norway.ph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://oslope.dfa.gov.ph/index.php/diplomatic-relations/philippines-norway-relations |title=Philippines - Norway Relations |access-date=October 27, 2015 |archive-date=December 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229061946/http://oslope.dfa.gov.ph/index.php/diplomatic-relations/philippines-norway-relations |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* ನಾರ್ವೆ [[ಮನಿಲಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Saudi Arabia}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ರಿಯಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಜೆಡ್ಡಾ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|South Korea}}||&lt;!--Date started--&gt; March 2, 1959&lt;ref name=&quot;mofa.go.kr&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070824/1_24598.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |access-date=July 7, 2015 |archive-date=December 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224080419/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070824/1_24598.jsp?menu=m_30_40 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;||ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ [http://www.mofa.go.kr/eng/nation/m_4902/view.do?seq=112 Norway-South Korea relations]

ಕೊಂಗೇರಿಕೆಟ್ ನೊರೆಗ್ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಮಾರ್ಚ್ 2, 1959 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

*1959 ರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಹಕಾರದಲ್ಲೂ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು.
**[[ಸಿಯೋಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.norway.no/en/south-korea | title=South Korea}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬುಸಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.norway.no/en/south-korea/norway-south-korea/honorary-consulate-in-busan2/ |title = Honorary Consulate in Busan}}&lt;/ref&gt; 
**ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://nor.mofa.go.kr/worldlanguage/europe/nor/main/index.jsp | title=주 노르웨이 대한민국 대사관 | access-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2025 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140319032959/http://nor.mofa.go.kr/worldlanguage/europe/nor/main/index.jsp | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  
*[https://www.norway.no/en/south-korea/norway-south-korea/bilateral-relations/ Norwegian Ministry of Foreign Affairs about bilateral relations with South Korea]
*[http://overseas.mofa.go.kr/no-ko/brd/m_7112/list.do South Korean Ministry of Foreign Affairs about bilateral relations with the Kingdom of Norway (in Korean)]
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Syria}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸಿರಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ
ಮಾರ್ಚ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ ಸಹ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |author= Zondag, Martin Herman Wiedswang |title= – Indirekte er ambassadestenging et politisk signal |trans-title= – In an indirect manner, closing embassy is a political signal |url= http://www.nrk.no/nyheter/norge/1.8051130 |publisher= [[Norwegian Broadcasting Corporation|NRK]] |language= no |date= March 26, 2012 |access-date= March 27, 2012}}&lt;/ref&gt; 
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Turkey}}||&lt;!--Date started--&gt;|||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಟರ್ಕಿ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ಅಂಕಾರಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇಸ್ತಾನ್‌ಬುಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಟರ್ಕಿ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|}

==ಯುರೋಪ್==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot;
|-
! style=&quot;width:15%;&quot;| ದೇಶ
! style=&quot;width:12%;&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು 
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Austria}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆಯು [[ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Croatia}}||&lt;!--Date started--&gt;1992||ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ ಜಾಗ್ರೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Cyprus}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಸೈಪ್ರಸ್]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ಮಾರ್ಚ್ 22, 1963 ರಂದು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |title=Kingdom of Norway |access-date=2010-05-15 |publisher=[[Cyprus]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |archive-date=July 16, 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸೈಪ್ರಸ್ ಸರ್ಕಾರವು &quot;ಸೈಪ್ರಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ&quot; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ..&lt;ref name=&quot;Cyprus Embassy&quot;/&gt;

ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ನಿವಾಸಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಸೈಪ್ರಸ್ ಅನ್ನು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್, ಸ್ವೀಡನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು 2 ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಓಸ್ಲೋ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್‌ಸಂಡ್ ನಲ್ಲಿ. ಅಥೆನ್ಸ್, ಗ್ರೀಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ನಿಕೋಸಿಯಾ ದಲ್ಲಿರುವ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸದ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.gr/Embassy/Consulates/ |title=Consulates in Greece and Cyprus |access-date=2010-05-15 |quote=There are several Norwegian Honorary Consulates in Greece, and one in Nicosia, Cyprus. |publisher=[[Norway]] |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20100301201453/http://www.norway.gr/Embassy/Consulates/ |archive-date=March 1, 2010 }}&lt;/ref&gt; ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Cyprus Embassy&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/3_political_section_norway.asp
|title=Cyprus – Norway Bilateral Relations
|publisher=[[Cyprus|Embassy of Cyprus in Sweden]]
|access-date=May 3, 2009
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080508012526/http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/3_political_section_norway.asp
|archive-date=May 8, 2008
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್ 21, 1951 ರಂದು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನ್ಸುಲರ್ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯಿತು. ಮೇ 2, 1951 ರಂದು, ಆದಾಯದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದ್ವಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಮಾವೇಶ ನಡೆಯಿತು. ಮೇ 17, 1962 ರಂದು, ನಿಕೋಸಿಯಾ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ವೀಸಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು/ವೀಸಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪತ್ರಗಳ ವಿನಿಮಯ ನಡೆಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1963 ರಂದು, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಗದಿತ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf%3FOpenElement |title=Kingdom of Norway |access-date=2010-05-21 |publisher=[[Cyprus]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement |archive-date=July 16, 2011 }}&lt;/ref&gt;

ನಾರ್ವೆ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇಇಎ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಅನುದಾನಗಳು ಮೂಲಕ ನೇರ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ..&lt;ref&gt;{{cite news|title=Norwegian partners get valuable insight in Cyprus |url=http://www.norway.gr/News_and_events/business_and_eea/eea/Norwegian-partners-get-valuable-insight-in-Cyprus/ |archive-url=https://archive.today/20110721083254/http://www.norway.gr/News_and_events/business_and_eea/eea/Norwegian-partners-get-valuable-insight-in-Cyprus/ |url-status=dead |archive-date=2011-07-21 |work=[[Norway|Royal Norwegian Embassy in Athens]] |year=2008 |access-date=2010-05-15 }}&lt;/ref&gt; ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ NGO ನಿಧಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ (EEA) ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಸಹ-ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=ngo/&gt; ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೆ ಒಟ್ಟು ೪.೬೬ ಮಿಲಿಯನ್ [[ಯೂರೋ]] ಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.&lt;ref name=ngo&gt;{{cite web
 |url         = http://www.eeangofund.org.cy/page_1229620162754.html
 |title       = NGO Fund Launch Event
 |work        = The Fund for Non Governmental Organisations in Cyprus
 |access-date  = May 1, 2009
 |url-status     = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20110718163558/http://www.eeangofund.org.cy/page_1229620162754.html
 |archive-date = July 18, 2011
 |df          = mdy-all
}}&lt;/ref&gt; 2007 ರಲ್ಲಿ EEA ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಅನುದಾನಗಳ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ &quot;ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಧಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು&quot; ಹೋಗಿತ್ತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Norway allocates 4.7&amp;nbsp;million euro to Cyprus |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&amp;p_multi=BBAB&amp;d_place=BBAB&amp;p_theme=newslibrary2&amp;p_action=search&amp;p_maxdocs=200&amp;p_topdoc=1&amp;p_text_direct-0=11CEB9D290E2C8D0&amp;p_field_direct-0=document_id&amp;p_perpage=10&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;s_trackval=GooglePM |quote=ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಧಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ EEA ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿಯೋಗವು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ನಡುವೆ ಯೋಜನಾ ಬ್ಯೂರೋದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು.... |work=[[Cyprus News Agency]] |date= November 13, 2007  |access-date=2010-05-16 }}&lt;/ref&gt;2008 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜೋನಾಸ್ ಗಹರ್ ಸ್ಟೋರೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೆಮೆಟ್ರಿಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫಿಯಾಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಪಾಫೋಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಲಾಮಿಯೊ ಎಂಬ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ನಾರ್ವೆಯ ಸಹಾಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದರು. ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಇದು €735,000 ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Norway's FM visits to inaugurate environmental project |url=http://www.cyprus-mail.com/cyprus/norway-s-fm-visits-inaugurate-environmental-project |work=[[Cyprus Mail]] |date=June 29, 2008 |access-date=2010-05-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105210452/http://www.cyprus-mail.com/cyprus/norway-s-fm-visits-inaugurate-environmental-project |archive-date=November 5, 2010 |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಮಟ್ಟಗಳು ನಾರ್ವೆಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸೈಪ್ರಸ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dagsavisen.no/innenriks/article266870.ece |title=Kypros jakter på rike nordmenn |date=May 11, 2006 |quote=ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಡಗು ಮಾಲೀಕ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ ತಮ್ಮ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿನ್ನೆ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸನ್ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದರು. |language=no |work=[[Dagsavisen]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921224308/http://www.dagsavisen.no/innenriks/article266870.ece |archive-date=September 21, 2011 |df=mdy }}&lt;/ref&gt; ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Norway's richest man no longer |url=http://www.aftenposten.no/english/business/article1314163.ece |work=[[Aftenposten]] |date=May 11, 2006 |access-date=2010-05-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808041748/http://www.aftenposten.no/english/business/article1314163.ece |archive-date=August 8, 2007 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Skatteflyktet til Kypros |url=http://www.ukeavisenledelse.no/arkiv/skatteflyktet_til_kypros?utskrift=1 |quote=ಕನಿಷ್ಠ 33 ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ರೋನರ್ ಮೌಲ್ಯದ, ನಾರ್ವೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾನ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ಸೆನ್ (61), ತಮ್ಮ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ತೆರಿಗೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಸೈಪ್ರಿಯೋಟ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.|work=Ukeavisenledelse |language=no |date=August 23, 2006 |access-date=2010-05-15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190140/http://www.ukeavisenledelse.no/arkiv/skatteflyktet_til_kypros?utskrift=1 |archive-date=July 24, 2011 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article1311458.ece |title=Fredriksen blir kypriot |language=no |date=May 10, 2006 |work=[[Aftenposten]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100828215509/http://www.aftenposten.no/nyheter/iriks/article1311458.ece |archive-date=August 28, 2010 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;

1996 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಡಗು ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಧ್ವಜದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 2008 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಟನ್ನೇಜ್ ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Norway's Whilhelmsen moving shipping unit to Malta |url=http://uk.reuters.com/article/idUKL1860840120080618 |archive-url=https://archive.today/20120723211655/http://uk.reuters.com/article/idUKL1860840120080618 |url-status=dead |archive-date=July 23, 2012 |quote=ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಮವು ಬರ್ಮುಡಾ ಅಥವಾ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಂತಹ ತೆರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಕೆಲವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗುಂಪುಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. |work=[[Reuters]] |date=June 18, 2008 |access-date=2010-05-15 }}&lt;/ref&gt; ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ರಿಗ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಸೇಫ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|language=no|url=http://e24.no/boers-og-finans/article1635271.ece|title=Rømmer norsk utbytteskatt|date=February 9, 2007|work=[[E24 Næringsliv]]|access-date=2009-05-06}}&lt;/ref&gt;

ಹಲವಾರು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನಿವೃತ್ತರು ಸಹ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ತೆರಳಿದರು; ಇದು ಕೂಡ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ ದರ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=colony/&gt; ಸೈಪ್ರಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಸಾಹತು [[ಪ್ಯಾಫೋಸ್]] ನಲ್ಲಿದೆ..&lt;ref name=colony&gt;{{cite news |url=http://www.vg.no/dinepenger/artikkel.php?artid=544780 |quote=ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆ, ಕಡಿಮೆ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸುವುದನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾವು ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಸೈಪ್ರಸ್‌ನ ಪಾಫೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ &quot;ವಸಾಹತು&quot;ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇವೆ. |title=Norske pensjonister: Flytter til 8% skatt på Kypros |date=December 4, 2008 |work=[[Verdens Gang|VG Nett]] |access-date=2009-05-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091217083716/http://www.vg.no/dinepenger/artikkel.php?artid=544780 |archive-date=December 17, 2009 |df=mdy }}&lt;/ref&gt;
* [https://web.archive.org/web/20110716054632/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/4FC761EE2A113ECBC22571E1002F4D22/$file/Norway.pdf?OpenElement   Cyprus Ministry of Foreign Affairs: list of bilateral treaties with Norway]
* ಸೈಪ್ರಸ್ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/default.asp |title=Embassy of Cyprus in Stockholm |access-date=May 31, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090708035356/http://www.cyprusemb.se/dbase/cypemb/default.asp |archive-date=July 8, 2009 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಸೈಪ್ರಸ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;norway.gr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.norway.gr/|title=Norway – the official site in Greece|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100408094131/http://www.norway.gr/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Denmark}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು 1397 ಮತ್ತು 1523 ರ ನಡುವೆ ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. 1537 ಮತ್ತು 1814 ರ ನಡುವೆ ನಾರ್ವೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್-ನಾರ್ವೆ/ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿತ್ತು.1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ನಾರ್ವೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿ, [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15,000 [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಜನರು]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 20,000 ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜನರು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ssb.no/emner/02/01/10/utlstat/index.html|title=Utenlandske statsborgere – SSB|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://norge.um.dk/|title=Danmark i Norge|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ನಾರ್ವೆಯು ಕೋಪನ್ಹೇಗನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norsk.dk/|title=Norge – det offisielle norske nettsted i Danmark|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20111005234844/http://www.norsk.dk/|archive-date=October 5, 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Estonia}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.estemb.no/|title=Estemb in Oslo|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ನಾರ್ವೆಯು ಟ್ಯಾಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norra.ee/|title=Norra – ametlik kodulehekülg Eestis|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|European Union}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]–ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ನಾರ್ವೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಷೆಂಗೆನ್ ಪ್ರದೇಶ ಮೂಲಕ EU ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Finland}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norja.fi/|title=Norja – virallinen sivusto Suomessa|access-date=February 20, 2015|archive-date=September 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927185221/http://www.norja.fi/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.finland.no/Public/Default.aspx|title=Suomen suurlähetystö, Oslo|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|France}}||&lt;!--Date started--&gt;1905||[[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* [[ನಾರ್ವೆ]] [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Germany}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಜರ್ಮನಿ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಜರ್ಮನಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆಯು [[ಬರ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು, [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ನಲ್ಲಿ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Greece}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಗ್ರೀಸ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಗ್ರೀಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gr/missionsabroad/en/norway-en|title=Greece in Norway – Hellenic Republic – Greece in the World|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ನಾರ್ವೆಯು [[ಅಥೆನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;norway.gr&quot;/&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Hungary}}||&lt;!--Date started--&gt;1920||

* [[ಹಂಗೇರಿ]]ಯು ಓಸ್ಲೋ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾವಂಜರ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ 2 ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.hu/kulkepviselet/NO/en/mainpage.htm|title=Hungarian embassy in Oslo|website=Mfa.gov.hu|access-date=8 October 2017|archive-date=May 18, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518035448/http://www.mfa.gov.hu/kulkepviselet/NO/en/mainpage.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ನಾರ್ವೆಯು [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norvegia.hu/|title=Norvégia – hivatalos honlapja Magyarországon|website=Norvegia.hu|access-date=20 February 2015|archive-date=March 6, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306214857/http://www.norvegia.hu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Iceland}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ
2007 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಇದರರ್ಥ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಜೆಟ್ ಫೈಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವಿಮಾನಗಳು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ನಾರ್ವೆಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಾಂತಿಕಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Norway, Iceland to sign defense agreement|url=http://english.people.com.cn/200704/25/eng20070425_369466.html|agency=[[Xinhua]]|work=People's Daily Online|date=April 25, 2007|access-date=June 15, 2009}}&lt;/ref&gt; ಕೆಫ್ಲಾವಿಕ್ ನೌಕಾ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ ಯುಎಸ್ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Norway, Iceland to boost defence cooperation|url=http://bdnews24.com/details.php?id=68515&amp;cid=2|quote=Norway and Iceland will sign an agreement on Thursday to step up defence cooperation to improve the Atlantic island nation's security following the U.S. withdrawal from the Keflavik naval air base, officials said on Tuesday.|agency=[[Reuters]]|date=April 24, 2007|access-date=June 15, 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722134201/http://bdnews24.com/details.php?id=68515&amp;cid=2|archive-date=July 22, 2011|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
* ರೇಕ್ಜಾವಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಇದೆ..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.noregur.is|title=Norge – det offisielle nettstedet på Island|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/no/|title=Norway &gt; The Icelandic Foreign Services|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208092746/http://www.iceland.is/iceland-abroad/no/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Ireland}}||&lt;!--Date started--&gt;||

*ನಾರ್ವೆಯು ಡಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.ie/|title=Norway – the official site in Ireland|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.dfa.ie/home/index.aspx?id=35320|title=Department of Foreign Affairs|access-date=February 20, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219220744/http://web.dfa.ie/home/index.aspx?id=35320|archive-date=December 19, 2014|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; 
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Italy}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ಇಟಲಿಯು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆಯು [[ರೋಮ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Kosovo}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ಕೊಸೊವೊ]]-[[ನಾರ್ವೆ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ನಾರ್ವೆ 2008 ರ ಕೊಸೊವೊ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130|title=Norway recognises Kosovo as an independent state|date=March 28, 2008|access-date=2008-03-28}}&lt;/ref&gt; ನಾರ್ವೆಯು ಪ್ರಿಸ್ಟಿನಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಕೊಸೊವೊ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದಾಗಿ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದೆ.
|-
|{{flag|Monaco}}
|
|
*ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಮೊನಾಕೊಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೊನಾಕೊದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Utenriksdepartementet|date=2020-02-14|title=Utestasjoner med sideakkreditering|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/sideakkreditering/id515245/|access-date=2020-08-11|website=Regjeringen.no|language=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ambassaden og konsulatene|url=https://www.norway.no/no/france/for-nordmenn/om-ambassaden/|access-date=2020-08-11|website=Norgesportalen|language=no}}&lt;/ref&gt;
*ಮೊನಾಕೊ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Norvège / Tous les Pays / Relations bilatérales / La Diplomatie et la Présence Internationale / Monaco à l'International / Action Gouvernementale / Portail du Gouvernement - Monaco|url=https://www.gouv.mc/Action-Gouvernementale/Monaco-a-l-International/La-Diplomatie-et-la-Presence-Internationale/Relations-bilaterales/Tous-les-Pays/Norvege|access-date=2020-08-11|website=www.gouv.mc}}&lt;/ref&gt; 
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Netherlands}}||&lt;!--Date started--&gt;||

* ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ನಾರ್ವೆ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Poland}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಪೋಲೆಂಡ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ವಾರ್ಸಾ]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಪೋಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Romania}}||&lt;!--Date started--&gt;April 3, 1917||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ರೊಮೇನಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 1917 ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.
* ನಾರ್ವೆ ಬುಚಾರೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.norvegia.ro/ Embassy of Norway in Bucharest (in English and Norwegian)]&lt;/ref&gt;
* ರೊಮೇನಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://oslo.mae.ro/index.php?lang=en|title=AMBASADA ROMÂNIEI în Regatul Norvegiei|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;	
|{{flag|Russia}}||&lt;!--Date started--&gt;October 30, 1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ರಷ್ಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 1905 ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.norvegia.ru/norsk/russland/fakta/bilaterale.htm |title=Norwegian embassy in Moscow |access-date=September 13, 2009 |archive-date=May 5, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090505132429/http://www.norvegia.ru/norsk/russland/fakta/bilaterale.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ನಾರ್ವೆಯು [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್-ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಮುರ್ಮನ್ಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norvegia.ru/|title=Norway – the official site in Russia|access-date=February 20, 2015|archive-date=February 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202044949/http://www.norvegia.ru/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ರಷ್ಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೆಂಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಕೆನೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.norway.mid.ru/en/ Embassy of Russia in Oslo (in English, Norwegian and Russian)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110611022740/http://www.norway.mid.ru/en/ |date=June 11, 2011 }}&lt;/ref&gt;
*''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ಕೋಲಾ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Serbia}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸೆರ್ಬಿಯಾ]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ ಬೆಲ್‌ಗ್ರೇಡ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norveska.org.rs/|title=Norway – the official site in Serbia|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oslo.mfa.gov.rs/|title=Embassy of the Republic of Serbia in the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ/ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (OSCE) ಯ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* ನಾರ್ವೆ 1999 ರ NATO ಸಂಯುಕ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೊಸೊವೊ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Spain}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸ್ಪೇನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ [[ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]] ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, [[ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಕಾಂಟೆನಲ್ಲಿ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಸ್ಪೇನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]] ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Sweden}}||&lt;!--Date started--&gt;1905||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಸ್ವೀಡನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.
* ನಾರ್ವೆ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norge.se/|title=Norge – det offisielle nettstedet i Sverige|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229040221/http://www.norge.se/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ಸ್ವೀಡನ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Oslo/|title=Oslo – SwedenAbroad|access-date=February 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150309100830/http://www.swedenabroad.com/en-GB/Embassies/Oslo/|archive-date=March 9, 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
*ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಟೋ]]ದ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Switzerland}}||&lt;!--Date started--&gt;||[[ನಾರ್ವೆ]]-ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ನಾರ್ವೆ ಬರ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಜಿನೀವಾ]] ಮತ್ತು ಜ್ಯೂರಿಚ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
* ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Ukraine}}||&lt;!--Date started--&gt;1992||[[ನಾರ್ವೆ]]-[[ಉಕ್ರೇನ್]] ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು 1992 ರಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು
* ನಾರ್ವೆ 1991 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು
* [[ನಾರ್ವೆ]]ಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಕೈವ್/ನಾರ್ವೆ ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.com.ua/|title=Norway – the official site in Ukraine|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
*ಉಕ್ರೇನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://norway.mfa.gov.ua/en|title=Embassy of Ukraine to the Kingdom of Norway|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|United Kingdom}}||1905||[[ನಾರ್ವೆ]]–ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

ನಾರ್ವೆ 1905 ರ ನವೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

*ನಾರ್ವೆ [[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ನಾರ್ವೆ]]ಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಜನರಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.norway.no/en/uk/services-info/norway-uk/|title=Norway in the United Kingdom|website=[[Embassy of the United Kingdom, Oslo|Norway in the United Kingdom]]|access-date=14 December 2024|archive-date=10 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910014334/https://www.norway.no/en/uk/services-info/norway-uk/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* Tಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಓಸ್ಲೋ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-oslo|title=British Embassy Oslo|website=[[gov.uk|GOV.UK]]|access-date=22 February 2024|archive-date=10 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310004205/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-oslo|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.,&lt;ref&gt;{{cite news|last=Politi|first=James|date=19 September 2023|title=US unveils Atlantic co-operation pact|location=[[Washington, D.C.]]|website=[[Financial Times]]|url=https://www.ft.com/content/56706df4-f39b-4ab5-8acf-b252176d172d|access-date=19 January 2024|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119085952/https://www.ft.com/content/56706df4-f39b-4ab5-8acf-b252176d172d|archive-date=19 January 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೋರ್ಟ್, ಜಂಟಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ, [[ನ್ಯಾಟೋ]], ಒಇಸಿಡಿ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ/ಒಎಸ್‌ಸಿಇ, ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]]. ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು/ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jayawardena|first=Ranil|date=8 July 2021|title=United Kingdom signs free trade deal with Norway, Iceland and Liechtenstein|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-signs-free-trade-deal-with-norway-iceland-and-liechtenstein|website=GOV.UK|access-date=22 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708140450/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-signs-free-trade-deal-with-norway-iceland-and-liechtenstein|archive-date=8 July 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಹಸಿರು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web|author=Norway in the United Kingdom|url=https://www.norway.no/en/uk/news-events/green-partnership/|date=20 October 2023|title=Norway enters into green partnership with the UK|website=Norway in the United Kingdom|access-date=14 December 2024|archive-date=1 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901174047/https://www.norway.no/en/uk/news-events/green-partnership/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Starmer|first=Keir|date=16 December 2024|title=PM meeting with Prime Minister Støre  of Norway: 16 December 2024|url=https://www.gov.uk/government/news/pm-meeting-with-prime-minister-store-of-norway-16-december-2024|access-date=16 December 2024|website=GOV.UK|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216151024/https://www.gov.uk/government/news/pm-meeting-with-prime-minister-store-of-norway-16-december-2024|archive-date=16 December 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

==Oceania==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; margin:auto;&quot;
|-
! style=&quot;width:15%;&quot;| ದೇಶ
! style=&quot;width:12%;&quot;| ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|Australia}}||&lt;!--Date started--&gt;1905||[[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ
1814 ರಿಂದ ನಾರ್ವೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ದೇಶಗಳು 1905 ರಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.

* ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ನ ಕೋಪನ್ಹೇಗನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
* ನಾರ್ವೆಯು ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ/ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
* ''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು
|- valign=&quot;top&quot;
|{{flag|New Zealand}}||&lt;!--Date started--&gt;1905||[[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]-ನಾರ್ವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ನೋಡಿ

1905 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆ/ನಾರ್ವೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, 1905 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,400 [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು]] ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 409 ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ssb.no/innvbef_en/tab-2009-04-30-05-en.html|title=Table 5 Persons with immigrant background by immigration category, country background and sex. 1 January 2009|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;

ಪಿ&amp;ಒ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗೌರವ ಕಾನ್ಸುಲ್ ಆಗಿರುವ ರೀಡರ್ ಸ್ವೀಯಾಸ್ 2000 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ನಾರ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;NZ_Herald_137767&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nzherald.co.nz/workplace/news/article.cfm?c_id=74&amp;objectid=137767 |title=Building a bridge to Norway |date=May 22, 2000 |work=[[The New Zealand Herald]] |access-date=September 30, 2011}}&lt;/ref&gt;

2006 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಬೇಟೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಓಸ್ಲೋದಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ 11 ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2006-04/21/content_4457938.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070825153312/http://news.xinhuanet.com/english/2006-04/21/content_4457938.htm|url-status=dead|archive-date=August 25, 2007|title=Xinhua – English|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;

2004 ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಪ್ರಧಾನಿ ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ನಾರ್ವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. [[ತಿಮಿಂಗಿಲ]]ಗಳ]] ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಕೊಯ್ಲು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-95313103.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102155540/http://www.highbeam.com/doc/1P1-95313103.html|url-status=dead|archive-date=November 2, 2012|title=Whaling issue splits Norway and New Zealand in official visit|access-date=February 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ದಿ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nzembassy.com/netherlands/about-the-embassy/what-the-embassy-does|title=What the Embassy does - About the Embassy - Netherlands - NZEmbassy.com|access-date=February 20, 2015}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ '''ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ದ'''ಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ನಾರ್ವೆಯು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ..&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norway.org.au/|title=Norway – the official site in Australia|access-date=February 20, 2015|archive-date=ಜೂನ್ 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606040643/http://www.norway.org.au/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'': ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನವರು
|}

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
*ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ನಾರ್ವೆಗೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ
*ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ
*ನಾರ್ವೆಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ
*ನಾರ್ವೆಯ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ನೀತಿ

==References==
{{reflist}}

==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ==
{{Further|History of Norway#Bibliography}}
* Berg, Roald. &quot;Norway’s Foreign Politics during the Union with Sweden, 1814-1905: A Reconsideration.&quot; ''Diplomacy &amp; Statecraft'' 31.1 (2020): 1-21. [https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09592296.2020.1721051 online] Argues Norwegians did have a voice in foreign affairs.
* Danielsen, Helge. &quot;Military Assistance, Foreign Policy, and National Security: The Objectives of US Military Assistance to Norway, 1950–1965.&quot; ''Scandinavian Journal of History'' 45.1 (2020): 71–94.
* Frankel, Joseph. &quot;Comparing Foreign Policies: The Case of Norway.&quot; ''International Affairs'' 44.3 (1968): 482–493.
* German, Robert K. &quot;Norway and the bear: Soviet coercive diplomacy and Norwegian security policy.&quot; ''International Security'' 7.2 (1982): 55-82 [http://www.jstor.org/stable/2538433  online].
* Holst, Johan Jørgen, ed. ''Norwegian Foreign Policy in the 1980s'' (Oxford UP, 1985).
* Lucas, Colin. &quot;Great Britain and the Union of Norway and Sweden.&quot; ''Scandinavian Journal of History'' 15.3-4 (1990): 269–278.
* Lundestad, Geir. &quot;The United States and Norway, 1905–2006 Allies of a kind: so similar, so different.&quot; ''Journal of Transatlantic Studies'' 4.2 (2006): 187–209.
* Lundestad, Geir.  &quot;The evolution of Norwegian security policy: Alliance with the West and reassurance in the East.&quot; ''Scandinavian Journal of History'' 17.2-3 (1992): 227–256.
* Lundestad, Geir.  ''America, Scandinavia and the Cold War, 1945-1949'' (1980),
* Padelford, Norman J. &quot;Regional cooperation in Scandinavia.&quot; ''International Organization'' 11.4 (1957): 597–614; relations with Denmark, Sweden, Finland, and Iceland, 1920–1955. [http://www.jstor.org/stable/2704366 online]
* Pisarska, Katarzyna. &quot;Peace Diplomacy and the Domestic Dimension of Norwegian Foreign Policy: The Insider's Accounts.&quot; ''Scandinavian Political Studies'' 38.2 (2015): 198–215.
* Riste, Olav. &quot;The historical determinants of Norwegian foreign policy.&quot; in J. J. Holst, ed. ''Norwegian Foreign Policy in the 1980s'' (1985): 12–26.
* Salmon, Patrick. ''Scandinavia and the Great Powers 1890-1940'' (2002) [https://www.amazon.com/Scandinavia-Powers-1890-1940-Patrick-Salmon/dp/0521891027/ excerpt]
* Salmon, Patrick. &quot;How to write international history: Reflections on Norsk utenrikspolitikks historie.&quot; ''Diplomacy and Statecraft'' 9.1 (1998): 208–223.

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.regjeringen.no/en/dep/ud.html?id=833 Norwegian Ministry of Foreign Affairs website]
* [http://www.regjeringen.no/nb/dep/ud/dep/org/historikk.html?id=861 History of the Norwegian Ministry of Foreign Affairs (Norwegian)]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ]]</text>
      <sha1>7z1zqt8qqx7ct1y9rmja03dk925o9we</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೇರಳದ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180163</id>
    <revision>
      <id>1435265</id>
      <parentid>1379860</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಕೇರಳ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8826" sha1="1c6skcu86uwo2eg8otzqwmi1rcykhu0" xml:space="preserve">
ಕೇರಳದ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇರಳದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ (Pandanus) ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಚಾಪೆಗಳು, ಬಾಗಿಲಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಕೇರಳದ ನದಿಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೇಲಿಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಳ ಅಥವಾ ಕೈತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ ಚಾಪೆಯನ್ನು ತಳಪ್ಪಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಕುಶಲಕ್ಕೆ 30 ನವೆಂಬರ್ 2015ರಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ಸರಕುಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1999ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ GI ನೋಂದಣಿ ದೊರೆತಿದೆ. &lt;ref name=GIJ&gt;{{cite journal|last1=Government of India|title=Screw pine craft of Kerala - GI Application No. 518|journal=Geographical Indications Journal|date=30 November 2015|volume=77|page=81|url=http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|accessdate=28 January 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160203215443/http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|archivedate=3 February 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನ ==
ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಸಸ್ಯದ ಪ್ರೌಢ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳಿನ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ತೆಳುವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಸೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತೊಳೆದು, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ನಂತರ ಅವು ತಿಳಿ ದಂತದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ನೇರಗೊಳಿಸಿ, ಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ನಂತರ ಕೈಯಿಂದ ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೇಯ್ಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎರಡು ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಹಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಾಪೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ ಸುಮಾರು 8–10 ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಪಟ್ಟಿಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.&lt;ref name=gikerala&gt;{{cite web |title=Screwpine Crafts of Kerala |url=https://www.gikerala.in/products/screw-pine-craft-of-kerala |website=Kerala GI Products |publisher=Kerala Bureau of Industrial Promotion |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=outlook&gt;{{cite news |title=The eco-friendly screw pine handicraft of Kerala |url=https://www.outlooktraveller.com/explore/story/72179/the-eco-friendly-screw-pine-handicraft-of-kerala |work=Outlook Traveller |date=21 October 2022 |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=asiainch&gt;{{cite web |title=Screw Pine Craft / Thazhapaya Mats of Kerala |url=https://asiainch.org/craft/screw-pine-craft-screw-pinethazhapaya-mats-of-kerala/ |website=Asia InCH – Encyclopedia of Intangible Cultural Heritage |publisher=Craft Revival Trust |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ನೆಲದ ಚಾಪೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಮೇಜಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಕಪ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇಡುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, ಕುಶನ್ ಕವರ್‌ಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಟೋಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಸೂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಂದರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪದರಗಳಿರುವ ಮಲಗುವ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಪದರವನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಹೆಣೆದು, ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಕೇರಳದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈക്കം ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತಲಯೋಲಪರಂಬಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಕರಕುಶಲ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೈക്കം ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಾಪೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳು ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಣ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಮಲಗಲು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಮಹಿಳಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]]</text>
      <sha1>1c6skcu86uwo2eg8otzqwmi1rcykhu0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435266</id>
      <parentid>1435265</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಿಕೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8909" sha1="mr37a31gnzx5ctsiw8ekht3dydkq4zw" xml:space="preserve">
ಕೇರಳದ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇರಳದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ (Pandanus) ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಚಾಪೆಗಳು, ಬಾಗಿಲಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಕೇರಳದ ನದಿಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೇಲಿಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಳ ಅಥವಾ ಕೈತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ ಚಾಪೆಯನ್ನು ತಳಪ್ಪಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಕುಶಲಕ್ಕೆ 30 ನವೆಂಬರ್ 2015ರಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ಸರಕುಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1999ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ GI ನೋಂದಣಿ ದೊರೆತಿದೆ. &lt;ref name=GIJ&gt;{{cite journal|last1=Government of India|title=Screw pine craft of Kerala - GI Application No. 518|journal=Geographical Indications Journal|date=30 November 2015|volume=77|page=81|url=http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|accessdate=28 January 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160203215443/http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|archivedate=3 February 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನ ==
ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಸಸ್ಯದ ಪ್ರೌಢ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳಿನ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ತೆಳುವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಸೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತೊಳೆದು, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ನಂತರ ಅವು ತಿಳಿ ದಂತದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ನೇರಗೊಳಿಸಿ, ಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ನಂತರ ಕೈಯಿಂದ ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೇಯ್ಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎರಡು ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಹಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಾಪೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ ಸುಮಾರು 8–10 ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಪಟ್ಟಿಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.&lt;ref name=gikerala&gt;{{cite web |title=Screwpine Crafts of Kerala |url=https://www.gikerala.in/products/screw-pine-craft-of-kerala |website=Kerala GI Products |publisher=Kerala Bureau of Industrial Promotion |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=outlook&gt;{{cite news |title=The eco-friendly screw pine handicraft of Kerala |url=https://www.outlooktraveller.com/explore/story/72179/the-eco-friendly-screw-pine-handicraft-of-kerala |work=Outlook Traveller |date=21 October 2022 |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=asiainch&gt;{{cite web |title=Screw Pine Craft / Thazhapaya Mats of Kerala |url=https://asiainch.org/craft/screw-pine-craft-screw-pinethazhapaya-mats-of-kerala/ |website=Asia InCH – Encyclopedia of Intangible Cultural Heritage |publisher=Craft Revival Trust |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ನೆಲದ ಚಾಪೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಮೇಜಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಕಪ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇಡುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, ಕುಶನ್ ಕವರ್‌ಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಟೋಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಸೂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಂದರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪದರಗಳಿರುವ ಮಲಗುವ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಪದರವನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಹೆಣೆದು, ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಕೇರಳದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈക്കം ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತಲಯೋಲಪರಂಬಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಕರಕುಶಲ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೈക്കം ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಾಪೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳು ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಣ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಮಲಗಲು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಮಹಿಳಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಿಕೆಗಳು]]</text>
      <sha1>mr37a31gnzx5ctsiw8ekht3dydkq4zw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435267</id>
      <parentid>1435266</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8960" sha1="25h66fatxqcdf0g9swf931w8ld6iyma" xml:space="preserve">
ಕೇರಳದ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇರಳದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ (Pandanus) ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಚಾಪೆಗಳು, ಬಾಗಿಲಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯವು ಕೇರಳದ ನದಿಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೇಲಿಯಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ತಳ ಅಥವಾ ಕೈತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ ಚಾಪೆಯನ್ನು ತಳಪ್ಪಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಕುಶಲಕ್ಕೆ 30 ನವೆಂಬರ್ 2015ರಿಂದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ ಸರಕುಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1999ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ GI ನೋಂದಣಿ ದೊರೆತಿದೆ. &lt;ref name=GIJ&gt;{{cite journal|last1=Government of India|title=Screw pine craft of Kerala - GI Application No. 518|journal=Geographical Indications Journal|date=30 November 2015|volume=77|page=81|url=http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|accessdate=28 January 2016|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160203215443/http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_77.pdf|archivedate=3 February 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನ ==
ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಸಸ್ಯದ ಪ್ರೌಢ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮುಳ್ಳಿನ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿ ತೆಳುವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಸೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತೊಳೆದು, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ನಂತರ ಅವು ತಿಳಿ ದಂತದ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ನೇರಗೊಳಿಸಿ, ಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ನಂತರ ಕೈಯಿಂದ ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನೇಯ್ಗೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಎರಡು ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಹಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಾಪೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಇಂಚಿಗೆ ಸುಮಾರು 8–10 ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಪಟ್ಟಿಗಳವರೆಗೆ ಇರಬಹುದು.&lt;ref name=gikerala&gt;{{cite web |title=Screwpine Crafts of Kerala |url=https://www.gikerala.in/products/screw-pine-craft-of-kerala |website=Kerala GI Products |publisher=Kerala Bureau of Industrial Promotion |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=outlook&gt;{{cite news |title=The eco-friendly screw pine handicraft of Kerala |url=https://www.outlooktraveller.com/explore/story/72179/the-eco-friendly-screw-pine-handicraft-of-kerala |work=Outlook Traveller |date=21 October 2022 |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=asiainch&gt;{{cite web |title=Screw Pine Craft / Thazhapaya Mats of Kerala |url=https://asiainch.org/craft/screw-pine-craft-screw-pinethazhapaya-mats-of-kerala/ |website=Asia InCH – Encyclopedia of Intangible Cultural Heritage |publisher=Craft Revival Trust |access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ನೆಲದ ಚಾಪೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಾಪೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಚಾಪೆಗಳು, ಮೇಜಿನ ಚಾಪೆಗಳು, ಕಪ್‌ಗಳ ಕೆಳಗೆ ಇಡುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, ಕುಶನ್ ಕವರ್‌ಗಳು, ಚೀಲಗಳು, ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಟೋಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಸೂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಂದರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪದರಗಳಿರುವ ಮಲಗುವ ಚಾಪೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಪದರವನ್ನು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಹೆಣೆದು, ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಹೊಲಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಕೇರಳದ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವೈക്കം ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ತಲಯೋಲಪರಂಬಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಕರಕುಶಲ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘವೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೈക്കം ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ಕರಕುಶಲದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಾಪೆ ಹೆಣೆಯುವ ಕಲೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ==
ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಚಾಪೆಗಳು ಕೇರಳದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಣ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಾಜೂಕಾದ ಚಾಪೆಗಳನ್ನು ಮಲಗಲು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಕರಕುಶಲವು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೇರಳದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನ, ಮಹಿಳಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಿಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕುಶಲಕರ್ಮಗಳು]]</text>
      <sha1>25h66fatxqcdf0g9swf931w8ld6iyma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180515</id>
    <revision>
      <id>1435309</id>
      <parentid>1434975</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T03:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94817" sha1="f2zzcirygns17nno5d2bxsjmp5uwyj3" xml:space="preserve">{{Infobox public transit
| box_width = auto
| name = ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ
| image = Kyiv Metro logo 2015.svg
| imagesize = 120px
| image2 = 81-540.2K-541.2K_Dnipro_station.jpg
| imagesize2 = 250px
| caption2 = Dnipro (Kyiv Metro)|Dnipro ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ 81-540.2К ಮಾದರಿಯ ರೈಲು
| native_name = {{ubl|{{lang|uk|Київський метрополітен}}|''{{lang|uk-Latn|Kyivs'kyi metropoliten}}''}}
| owner = Kyiv City Council|ಕೈವ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ
| locale = Kyiv|ಕೈವ್, Ukraine|ಉಕ್ರೇನ್
| transit_type = Rapid transit|ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ
| lines = 3&lt;ref name=&quot;About-metro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt; (1 ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)
| stations = 52 (2 ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ)
| annual_ridership = {{decrease}} 484.56 ಮಿಲಿಯನ್ (2016)&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt;
| website = {{URL|metro.kyiv.ua}}
| began_operation = {{Start date and age|1960|11|06|df=yes}}
| operator = ''Kyivs'kyi Metropoliten''
| vehicles = 824 ಬೋಗಿಗಳು&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt; (130 ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ)
| system_length = {{convert|67.56|km|mi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;About-metro&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt;
| track_gauge = {{RailGauge|1520mm|lk=on}}
| el = Third rail|ಮೂರನೇ ರೈಲು]], 825 volt|VDirect current|DC
| average_speed = {{convert|36.11|km/h|mi/h|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt;
| map = {{Kyiv Metro route diagram}}
| map_state = collapsed
| ridership = {{decrease}} 1.32 ಮಿಲಿಯನ್ (2016)&lt;ref name=&quot;asmetro&quot; /&gt;
| alt = 
| caption = 
| area served = 
| line_number = 
| start = 
| end = 
| character = 
}}
ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೈವ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರ-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕಂಪನಿ ಕೈವ್‌ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604051555/https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://kievpress.livejournal.com/8570.html&lt;/ref&gt;ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 6, 1960 ರಂದು ಐದು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದೇ 5.24 ಕಿಮೀ (3.26 ಮೈಲಿ) ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋ ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಮೆಟ್ರೋ ನಂತರ ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಖಾರ್ಕಿವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಮತ್ತು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ಮೆಟ್ರೋ ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇಂದು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು 52 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಕೈವ್‌ನ ಹತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 69.6 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (43.2 ಮೈಲಿ) ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, 67.6 ಕಿಮೀ (42.00 ಮೈಲಿ) ಆದಾಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು 2.048 ಕಿಮೀ (1.27 ಮೈಲಿ) ಆದಾಯೇತರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/90&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನೆಲಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 105.5 ಮೀ (346 ಅಡಿ 1.5 ಇಂಚು) ಕೆಳಗೆ, ಸ್ವ್ಯಾಟೊಶಿನ್ಸ್ಕೊ-ಬ್ರೊವರ್ಸ್ಕಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಸೆನಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ಚೀನಾದ ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಂಗ್ಯಾನ್‌ಕುನ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಆಳವಾದ ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/156&lt;/ref&gt;

2016 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 484.56 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 1.32 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/90&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031100507/http://www.asmetro.ru/upload/docs/2016.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2014 ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಕೈವ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಹೊರೆಯ 46.7% ರಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asmetro.ru/upload/docs/2014.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093358/http://asmetro.ru/upload/docs/2014.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕೈವ್ ಲೈಟ್ ರೈಲ್ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಅರ್ಬನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೈಲು ಸಹ ಇವೆ, ಇವು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೈವ್‌ಪಾಸ್ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆಗಳು) ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

=ಇತಿಹಾಸ=
ಆರಂಭ (1884-1920)

ಭೂಗತ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪನೆಯು 1884 ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಡಿಮಿಟ್ರೋ ಆಂಡ್ರೀವ್ಸ್ಕಿ ಅವರು ನಗರ ಮಂಡಳಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೈವ್-ಪಸಾಜಿರ್ಸ್ಕಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸುರಂಗವು ಪೋಶ್ಟೋವಾ ಚೌಕದ ಬಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಬೆಸ್ಸರಾಬ್ಕಾ ಬಳಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸರಕು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metropoliten.kiev.ua/hist.php?lang=1&lt;/ref&gt;

ಕೈವ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ರಷ್ಯಾದ ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1916 ರಲ್ಲಿ, ರುಸ್ಸೋ-ಅಮೇರಿಕನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮವು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ:

ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗಲೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೈವ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಹುಚ್ಚು ಬೆಲೆ, ನಗರದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಸ್ಥಾನ, ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ - ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಅಗ್ಗದ, ವೇಗದ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಾರಿಗೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತವೆ. ಕೈವ್ ನಗರ ಟ್ರಾಮ್ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಟ್ರಾಮ್‌ನ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾಮ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ರಸ್ತೆ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ವೇಗದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಜನರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಆನ್-ಗ್ರೌಂಡ್ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಂದ ಭೂಗತ ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ.

— ರಷ್ಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮ, ಕೀವ್ಲಿಯಾನಿನ್, 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1916 (O. S.)

ವಾದಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಮತ್ತೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಕೀವ್ಲಿಯಾನಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಭೂಗತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುವ ಲೇಖನ (24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1916 O.S.).

ತ್ಸಾರಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪತನದ ನಂತರ, ಹೆಟ್ಮನ್ ಸ್ಕೋರೊಪಾಡ್ಸ್ಕಿ ಜ್ವಿರಿನೆಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಳಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ವಾದಿಸಿದಂತೆ:

[...] [ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು] ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈಗ [ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ] ಅಲ್ಲ, - ಭೂಗತ ಮತ್ತು &quot;ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್&quot; [ಭೂಗತ] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿರುವವು. ಭೂಗತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಜ್ವಿರಿನೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಮಣ್ಣು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಗತವು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [ಒಂದಕ್ಕಿಂತ] ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಬಹುದು... ಕೈವ್ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದರಗಳ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, [ಆದ್ದರಿಂದ] ಭೂಗತವು ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಕಂದರಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪರ್ವತದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಬೆಸ್ಸರಾಬ್ಕಾ [ಯುಕೆ] ಯಿಂದ ಡೆಮಿವ್ಕಾಗೆ, ಜ್ವಿರಿನೆಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಲುಕಿಯಾನಿವ್ಕಾಗೆ, ನಬೆರೆಜ್ನಾ [ಅವೆನ್ಯೂ] ಅಥವಾ ಪ್ರೊರಿಜ್ನಾ [ಸ್ಟ್ರೀಮ್] ನಿಂದ ಜಡ್ನಿಪ್ರೊವ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಲೋಬಿಡ್ಕಿಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

— ಒಡನಾಡಿ (ಉಪ) ರಸ್ತೆಗಳ ಸಚಿವ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಚುಬಿನ್ಸ್ಕಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ, &quot;ವಿದ್ರೋಹ&quot; (&quot;ಪುನರುಜ್ಜೀವನ&quot;), 134 (1), 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1918, ಪುಟಗಳು 3-4

ಆದಾಗ್ಯೂ, 1918 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಟ್‌ಮನೇಟ್ ಪತನ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಯೋಜನೆಯು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ, 1919-1920ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಅದರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಭಾಗಿಯಾಗಿತ್ತು), ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳ ವಿಜಯದ ನಂತರ, ಕೈವ್ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಗರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಚಾರ (1936-1949)

1934 ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಿಂದ ಕೈವ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 9, 1936 ರಂದು, ಕೈವ್ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರೆಸಿಡಿಯಂ ಮಾಸ್ಕೋ ಸಾರಿಗೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಪದವೀಧರರಾದ ಪಾಪಜೋವ್ (ಪಾಪಾಜಿಯನ್) ಅವರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು &quot;ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಯೋಜನೆ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಸಭೆಯ ನಿಮಿಷಗಳು &quot;ಲೇಖಕರು ಕೈವ್ ನಗರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಗರದೊಳಗೆ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ (ಭೂಗತ ಮಾರ್ಗಗಳು, ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಸ್ಥಾನ) ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಪಾಪಜೋವ್ (ಪಾಪಾಜಿಯನ್) ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕೈವ್ ನಗರದಿಂದ 1,000 ಸೋವಿಯತ್ ರೂಬಲ್ಸ್‌ಗಳ ಬೋನಸ್ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;http://www.metropoliten.kiev.ua/hist.php?lang=1&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ, ಜುಲೈ 5 ರಂದು, ಕೈವ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಿಲ್'ಶೋವಿಕ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ಸಾಧನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಭೂಗತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸುಮಾರು 50 ಕಿಮೀ (31 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ ಮೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು.

ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮೊದಲಿಗೆ, ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಈ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಕೊರೆಯುವ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ತಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪತ್ರಗಳ ನಡುವೆ. ಆದರೆ 1938 ರಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1941 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಯುದ್ಧ (ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ) ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಇದು ಹಠಾತ್ತನೆ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.[8] ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಕೈವ್ ನಾಶವಾಯಿತು. ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೃಹತ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬಾರಿ, ಮೆಟ್ರೋವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.

ಕೈವ್‌ನ ವಿಮೋಚನೆಯ ನಂತರ 1944 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 5, 1944 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ನಿರ್ಣಯ, ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸೂಕ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು, USSR ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವು USSR ಸರ್ಕಾರದ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯಿಂದ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರೂಬಲ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು.[9] ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 1945 ರಂದು, ಮತ್ತೊಂದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಭೂಗತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಆದೇಶಿಸಿತು.

ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣವು ಎಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ಮೆಟ್ರೋಜಿಪ್ರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಕೈವ್ ಕಚೇರಿಯ ತಜ್ಞರು ಕೈವ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹರಿವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಭೂಗತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮೂರು ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು: ಸ್ವಿಯಾಟೋಶಿನ್-ಬ್ರೋವರಿ, ಕುರೆನಿವ್ಕಾ-ಡೆಮಿವ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸಿರೆಟ್ಸ್-ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕ್. ಹಿಂದಿನ ಎರಡನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ - 30.4 ಕಿಮೀ (18.9 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ - ಮೊದಲ ಭೂಗತ ತೆರೆಯುವಿಕೆಗಳನ್ನು 1950 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಲಿಲ್ಲ. ೧೯೪೯ ರವರೆಗೆ ಅಂತಿಮ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ, ಕೈವ್‌ಮೆಟ್ರೋಬಡ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಮೊದಲ ಹಂತ

ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯಾವಧಿ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ)

ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ (M1) ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಯೋಜನಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಪರ್ಧಾ ಆಯೋಗವು ಎಲ್ಲಾ ಏಳು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸ್ಟಾಲಿನಿಸ್ಟ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿತು: ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್) ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಭಾಗಶಃ ಎರಡು ಪಶ್ಚಿಮದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ರದ್ದತಿಯಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಕ್ರುಶ್ಚೇವ್ ಥಾವ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಸ್ಟಾಲಿನಿಸ್ಟ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಚಿತಗೊಳಿಸಿತು.

ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವಿಕೆಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕೊರೆಯುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭೂಗತ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು - ನಿರ್ಮಾಣವು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1951 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸುರಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಡ್ನಿಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಆರ್ಸೆನಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೊನೆಯದನ್ನು ವೋಕ್ಜಾಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಮೇ 1959 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/110&lt;/ref&gt;

ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ತೊಂದರೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರ್ಸೆನಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅದರ ಅಸಾಧಾರಣ ಆಳದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಭೂಗತ ನೀರಿನಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಮೂಲತಃ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [10] ಇದಲ್ಲದೆ, 1954 ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಭೂಮಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://photo.ukrinform.ua/ukr/current/photo.php?id=234238 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2021-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930210058/http://photo.ukrinform.ua/ukr/current/photo.php?id=234238 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

ಹಿಂದಿನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ವೋಕ್ಜಾಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

1958 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಮತ್ತು USSR ಎರಡರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ತಜ್ಞರು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು, ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಗ್ಲಾವ್ಟುನೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾಯ್, ಮೆಟ್ರೋಗಿಪ್ರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ಮೆಟ್ರೋಬಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, 80 ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಮೊದಲ ಐದು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐದು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು: ವೋಕ್ಜಾಲ್ನಾ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್, ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್, ಆರ್ಸೆನಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಡ್ನಿಪ್ರೊ.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/110&lt;/ref&gt;

ಈ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 660,400 m3 (23,321,805.9 ಕ್ಯೂ ಅಡಿ) ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸುರಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು 7,300 m2 (78,576.5 ಚದರ ಅಡಿ) ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.

1960 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22 ರಂದು, ಮಾಸ್ಕೋ ಮೆಟ್ರೋದ ಮೋಟಾರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅಲೆಕ್ಸಿ ಸೆಮಗಿನ್ ಮತ್ತು ಕೈವ್-ಪಸಾಜಿರ್ಸ್ಕಿಯ ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮಾಜಿ ರೈಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಇವಾನ್ ವೈನೊಗ್ರಾಡೋವ್ ಅವರು ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಓಟವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/International_Railway_Journal&lt;/ref&gt; ಸೆಮಗಿನ್ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದರು, ವೈನೊಗ್ರಾಡೋವ್ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ನವೆಂಬರ್ 6, 1960 ರಂದು, ಐದು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಮಾರ್ಗದ 5.24 ಕಿಮೀ (3.26 ಮೈಲಿ) ವೊಕ್ಜಾಲ್ನಾ-ಡ್ನಿಪ್ರೊ ಭಾಗವನ್ನು (ಇಂದು ಸ್ವಿಯಾಟೋಶಿನ್ಸ್ಕೊ-ಬ್ರೋವರ್ಸ್ಕಾ ಮಾರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/118&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, ಮೋಟಾರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಇವಾನ್ ವೈನೋಗ್ರಾಗೋವ್ ಅವರನ್ನು ಈಗ ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಮೊದಲ ಮೋಟಾರ್‌ಮೆನ್‌ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160404200023/http://eveningkiev.com/article/14331&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.metropoliten.kiev.ua/articles/rus/poezd-r.html&lt;/ref&gt;

ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅನುಭವ

ಮಾರ್ಗವು ಮುಕ್ತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನವೇ ಭೂಗತ ರೈಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ನವೆಂಬರ್ 13 ರಂದು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.[16] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಟರ್ನ್‌ಸ್ಟೈಲ್‌ಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್‌ಗೆ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924184047/https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ, ರೈಲು ಡಿಪೋದ ಅಗತ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಯಿತು. ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಆಳವಾದ ಭೂಗತವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಶಾಶ್ವತ ಆನ್-ಗ್ರೌಂಡ್ ಡಿಪೋವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಭೂಗತ ಡಿಪೋ ರಚನೆಯು ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡಿಪೋವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಮೆಟ್ರೋಬಡ್ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕೆಲವು ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡಿಪೋ ಮುಖ್ಯ ಭೂಗತ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಡಿಪೋಗೆ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು, ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.interesniy.kiev.ua/old/population/transport/8260/zagadki_podzemki |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209034845/http://www.interesniy.kiev.ua/old/population/transport/8260/zagadki_podzemki |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು: ಭೂಗತ ರೈಲು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗವನ್ನು Д ಪ್ರಕಾರದ ಭೂಗತ ರೈಲುಗಳು (ಮೆಟ್ರೋವಾಗನ್‌ಮ್ಯಾಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಭೂಗತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು, ರೈಲುಗಳನ್ನು ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ (ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಟ್ರಾಮ್ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ) ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡಿಪೋಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳನ್ನು ನಂತರ ರೈಲ್ವೆ ಟರ್ನ್‌ಟೇಬಲ್‌ಗೆ ಎತ್ತಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಅನಾನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಬೇಸರದ ಕಾರಣ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸುರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಡಿಪೋಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20131212205749/http://www.nuclear-attack.com/139.php&lt;/ref&gt;

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಕೈವ್‌ನ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. 1962 ರವರೆಗೆ, ಮೋಟಾರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಸ್ಕೋದವರಾಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಕೈವ್ ರೈಲ್ವೆ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವೈನೋಗ್ರಾಗೋವ್), ಆದರೆ ಅವರು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರ್‌ಮೆನ್‌ಗಳಾಗಿ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಎರಡನೇ ಹಂತವು 1960 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 5, 1963 ರಂದು ಎರಡು ನಿಲ್ದಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ 3.4 ಕಿಮೀ (2.1 ಮೈಲಿ) ವಿಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು: ಪೊಲಿಟೆಕ್ನಿಚ್ನಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟಟ್ ಮತ್ತು ಜಾವೊಡ್ ಬಿಲ್ಶೋವಿಕ್ (ಈಗ ಶುಲಿಯಾವ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ). ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ ಇ ಭೂಗತ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

M1 ಮಾರ್ಗದ ಪೂರ್ವ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನೋಟ

1965 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಮಾರ್ಗವು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ರುಸಾನಿವ್ಸ್ಕಿ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸೇತುವೆಯ ಮೇಲೆ ಡ್ನೀಪರ್ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಡ್ನಿಪ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣದಂತೆ, ಹೈಡ್ರೋಪಾರ್ಕ್, ಲಿವೊಬೆರೆಜ್ನಾ ಮತ್ತು ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಡಿಪೋದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಲಿವೊಬೆರೆಜ್ನಾ ಮತ್ತು ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತ ಡಿಪೋ (ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ಮೆಟ್ರೋ ಡಿಪೋ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಇದು ಕೈವ್-ಡ್ನಿಪ್ರೊವ್ಸ್ಕಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೊಸ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಈಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಡಿಪೋಗೆ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಬಹುದು.

ಹಳೆಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ಗಮನದೊಂದಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1965 ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಮೇ 1970 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆಧುನೀಕರಿಸುವಾಗ, ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು 40 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗದ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು 1968 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕೊಮ್ಸೊಮೊಲ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ (ಈಗ ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ) ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ರೈಲುಗಳನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋ ಇ-ಮಾದರಿಯ ಭೂಗತ ರೈಲುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಪರದೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದು ಪತ್ತೆಯಾದಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು 1969 ರಲ್ಲಿ ಕೈವ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು; ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಈ ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕೈವ್‌ನ ಹಳೆಯ ಡಿ-ಟೈಪ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು.https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx

1970 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ರೈಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೋಗಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಐದನೆಯದನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1972 ರಿಂದ, ಬೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ (ಜುಲೈ 4, 2017 ರಂತೆ).&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20131212205749/http://www.nuclear-attack.com/139.php&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್ 5, 1971 ರಂದು, ಕೈವ್‌ನ ಆಗಿನ ಪಶ್ಚಿಮದ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ಮೆಟ್ರೋಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿವೆ. ಮೂರು ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು: ಝೋವ್ಟ್ನೆವಾ (ಈಗ ಬೆರೆಸ್ಟಿಸ್ಕಾ), ನೈವ್ಕಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಯಾಟೋಶಿನೋ (ಈಗ &quot;o&quot; ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ). ಹೀಗಾಗಿ, ಮೆಟ್ರೋವನ್ನು 14 ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 18.2 ಕಿಮೀ (11.3 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದವಿತ್ತು.

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 1972 ರಂದು, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಆರ್ಸೆನಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ &quot;ಆರ್ಸೆನಲ್&quot; ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೆ ಮೆಟ್ರೋಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604051555/https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕೊನೆಗೆ, 1973–1974 ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರೋದ ಮತ್ತೊಂದು ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ಮೂರನೆಯದು. ಲೆನಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್‌ನ ರೈಲು ನಿರ್ಮಾಣ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರದ Eм ಭೂಗತ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಕೈವ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು.https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx

ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು 1978 ರಲ್ಲಿ (ಪಿಯೋನರ್ಸ್‌ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ, ಈಗ ಲಿಸೋವಾದೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ (ಝೈಟೊಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮ್ಮಿಸ್ಟೆಕ್ಕೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸಂಭವಿಸಿದವು.
ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗ

ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗದ (M2) ನಿರ್ಮಾಣವು 1971 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು &quot;ಕುರೆನಿವ್ಸ್ಕೊ-ಚೆರ್ವೊನೊರ್ಮಿಸ್ಕಾ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ,

ಕುರೆನಿವ್ಕಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗದ ಕಾರಣ ಹೆಸರು ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1960 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ನಿರ್ಮಾಣವು ಕುರೆನಿವ್ಕಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯೊರ್ಕಾ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಜಾವೊಡ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ (ಇಂದಿನ ತರಾಸಾ ಶೆವ್ಚೆಂಕಾ ಬದಲಿಗೆ), ಕುರೆನಿವ್ಸ್ಕಿ ಉದ್ಯಾನವನದ ಬಳಿಯ ಪೆಟ್ರೋಪಾವ್ಲಿವ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಚೌಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶೆವ್ಹೆಂಕಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://obolon.kyivcity.gov.ua/content/mennyu-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215172743/https://obolon.kyivcity.gov.ua/content/mennyu-1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಬೊಲಾನ್ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಬದಲಾದವು.&lt;ref&gt;http://obolon.name/kak-pridumali-obolon/&lt;/ref&gt;

ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ಭೂಗತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪೊಡಿಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ರೆಡ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ಈಗ ಕೊಂಟ್ರಕ್ಟೋವಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈವ್ಸ್ಕಾ ರುಸ್ (879–1240) ನಿಂದ ದಿನಾಂಕದ 600–700 ಮೀ 2 (6,500–7,500 ಚದರ ಅಡಿ) ಮನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪೋಡಿಲ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜೀವನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. &lt;ref&gt;https://gazeta.ua/articles/history-newspaper/_u-davnomu-kiyevi-buli-derevyani-trotuari/180981&lt;/ref&gt; ಈ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಣ್ಣ 2.32 ಕಿಮೀ (1.44 ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 1976 ರಂದು ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಮೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: ಕಲಿನಿನಾ ಸ್ಕ್ವೇರ್ (ನಂತರ ಇದನ್ನು ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ ಝೋವ್ಟ್ನೆವೊಯ್ ರೆವೊಲುಟ್ಸಿ (ಲಿಟ್. 'ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಚೌಕ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 1977 ರಂದು &lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/250&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಬರುವ 60 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ; ಈಗ ಮೈದಾನ್ ನೆಜಲೆಜ್ನೋಸ್ಟಿ), ಪೋಶ್ಟೋವಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ ಮತ್ತು ಚೆರ್ವೋನಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಚೆರ್ವೋನಾ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ ಬಳಿ ದುರಸ್ತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ (M1) ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಾರಿಡಾರ್ ಇತ್ತು, ಇದು ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;https://gazeta.ua/articles/history-newspaper/_u-davnomu-kiyevi-buli-derevyani-trotuari/180981&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ರೈಲುಗಳು 1988 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ಡಿಪೋವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯೋನೆರ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಕಾಲದ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿರಬಹುದು (ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೈವ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಬ್ರೋವರಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು).&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2023-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604051555/https://www.holamon.cat/en/kyiv-metro |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 4, 2017 ರಿಂದ, ಲಿಸೋವಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಮೀರಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, &lt;ref&gt;http://kyivgenplan.grad.gov.ua/wp-content/uploads/2014/11/17-%D0%A0%D0%B5%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D0%B9-%D0%BF%D0%B0%D1%81.-%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82.jpg&lt;/ref&gt; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.

ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗದ ಭಾಗವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹೆರೋಯಿವ್ ಡ್ನಿಪ್ರಾ ನಿಲ್ದಾಣ

ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗ - ಇದನ್ನು ಕುರೆನಿವ್ಸ್ಕೊ-ಚೆರ್ವೊನೊರ್ಮಿಯ್ಸ್ಕಾ ಮಾರ್ಗ (ಇಂದು ಒಬೊಲೊನ್ಸ್ಕೊ-ಟೆರೆಮ್ಕಿವ್ಸ್ಕಾ ಮಾರ್ಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು - ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 1980 ರಂದು, ಮೂರು ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು - ತಾರಾಸಾ ಶೆವ್ಚೆಂಕಾ, ಪೆಟ್ರಿವ್ಕಾ (ಈಗ ಪೊಚೈನಾ ನಿಲ್ದಾಣ), ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಕೊರ್ನಿಚುಕಾ (ಈಗ ಒಬೊಲಾನ್ ನಿಲ್ದಾಣ) - ಮಾರ್ಗದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ 55 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಮಿನ್ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಹೆರೋಯಿವ್ ಡ್ನಿಪ್ರಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಗಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಕೈವ್ ಅನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು.

ಮಾರ್ಗದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ ಲ್ವಾ ಟಾಲ್‌ಸ್ಟೋಹೊ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಪಬ್ಲಿಕಾನ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್ (ಈಗ ಒಲಿಂಪಿಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ) ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, 1981 ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, &lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/171&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/172&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಚೆರ್ವೊನೊರ್ಮಿಸ್ಕಾ (ಈಗ ಪಲಾಟ್ಸ್ &quot;ಉಕ್ರೇಯಿನಾ&quot; ನಿಲ್ದಾಣ) ಮತ್ತು ಡಿಜೆರ್ಜಿನ್ಸ್ಕಾ (ಈಗ ಲಿಬಿಡ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣ) ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1984 ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಟರ್ಮಿನಸ್‌ನ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಆದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಲಿಬಿಡ್ ನದಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು. 21 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 2005 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924184047/https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಇದು M1 ಮತ್ತು M2 ಮಾರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ವರ್ಗಾವಣೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಉದ್ದ&quot; ಕಾರಿಡಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 1986 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.

1980 ರಲ್ಲಿ, M2 ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಮೆಟ್ರೋವಾಗನ್‌ಮ್ಯಾಶ್ (81-717/714) ನಿಂದ ಹೊಸ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924184047/https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1985 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೈಲು ದುರಸ್ತಿ ಘಟಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ОМ-2 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ನಡುವಿನ ಕಾರಿಡಾರ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ನಂತರ, ಎರಡನೇ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು (ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ &quot;ಉದ್ದ&quot; ಕಾರಿಡಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು), ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 1986 ರಂದು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.  ಅದೇ ವರ್ಷ, ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ಡಿಪೋಗೆ ದ್ವಂದ್ವ ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಮೂರು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಆದರೆ ಮೂರನೆಯದು ರೈಲುಗಳು ಡಿಪೋದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕಿತ್ತು).

ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1987 ರಂದು, ಹೈಡ್ರೋಪಾರ್ಕ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಎರಡನೇ (ಪೂರ್ವ) ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮಾರ್ಚ್ 19, 1988 ರಂದು, M2 ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹೊಸ ಡಿಪೋವನ್ನು (ಒಬೊಲಾನ್ ಡಿಪೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/250&lt;/ref&gt;
ಮೂರನೇ ಮಾರ್ಗ
ಸೋವಿಯತ್ ಅವಧಿ
ಜೊಲೊಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಥೀಮ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
1987 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಹೈಡ್ರೋಪಾರ್ಕ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಗಮನ ಮುಂಭಾಗ

ಮೂರನೇ ಮಾರ್ಗದ (M3) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ವೋಕ್ಜಾಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವಿನ M1 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸುರಂಗದ ರಚನೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ M3 ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣ, ಲೆನಿನ್ಸ್ಕಾ, ಉದ್ಭವಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹೊಸ ಸುರಂಗವು ಮಾರ್ಗದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, Vo ನಡುವಿನ ಹಳೆಯ M1 ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ

ಕ್ಜಾಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಚ್ 31 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1987 ರವರೆಗೆ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಶಟಲ್ ರೈಲುಗಳು ವೊಕ್ಜಾಲ್ನಾದಿಂದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆಟ್ ಮತ್ತು ಖ್ರೆಶ್ಚಾಟಿಕ್ ನಡುವಿನ ಸುರಂಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲಿಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-966-8825-58-3&lt;/ref&gt; ಲೆನಿನ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ 70 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು, ನವೆಂಬರ್ 6, 1987 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು, &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-966-8825-58-3&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಈಗ ಇದನ್ನು ಟೀಟ್ರಾಲ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

300 ಮೀ (980 ಅಡಿ) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದದ ಹಳೆಯ ಸುರಂಗಗಳು, ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸೀಲಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.

ಮೂರನೇ ಮಾರ್ಗದ (ವಾಯುವ್ಯ-ಆಗ್ನೇಯ ಅಕ್ಷ) ನಿರ್ಮಾಣವು 1981 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ 2.1 ಕಿಮೀ (1.3 ಮೈಲಿ) ವಿಭಾಗವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1989 ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೂರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು: ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ, ಪಲಾಟ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟು ಮತ್ತು ಮೆಕ್ನಿಕೋವಾ (ಈಗ ಕ್ಲೋವ್ಸ್ಕಾ). ಮೊದಲ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು; ಮೂರನೆಯದು M2 ಮತ್ತು M3 ಮಾರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುರಂಗದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು, ಇದು M3 ಮಾರ್ಗದಿಂದ ರೈಲುಗಳು M2 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಬೊಲಾನ್ ಡಿಪೋವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 1990 ರವರೆಗೆ, ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ (ಆಗ M3 ನ ಉತ್ತರ ಟರ್ಮಿನಸ್) ನಿರ್ಗಮನವು ಲೆನಿನ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಜೊಲೋಟಿ ವೊರೊಟಾದಿಂದ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ಸ್ಕಾ ಬೀದಿಗೆ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಮೇ 1, 1990 ರಂದು ಮಾತ್ರ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/250&lt;/ref&gt;

ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ 31 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 31 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು 34.6 ಕಿಮೀ (21.5 ಮೈಲಿ) ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ
ಪಿವ್ಡೆನ್ನಿ ಸೇತುವೆಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು

ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಉದಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲಿನ ಆವೇಗ ಕಳೆದುಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1991 ರಂದು, ಡ್ರುಜ್ಬಿ ನರೋಡಿವ್ (ಈಗ ಜ್ವಿರಿನೆಟ್ಸ್ಕಾ) ಮತ್ತು ವೈಡುಬಿಚಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು (ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 27, 1997 ರಂದು ಪೆಚೆರ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಜಲತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು).&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/184&lt;/ref&gt; 1992 ರಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಗವು ಡ್ನೀಪರ್ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಪಿವ್ಡೆನ್ನಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಲಾವುಟಿಚ್ ಮತ್ತು ಒಸೊಕೊರ್ಕಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಸೇತುವೆಯನ್ನು (ಬದಿಗಳಿಂದ ತೆರೆದಿತ್ತು) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924184047/https://news.uklon.com.ua/post/Istoria-kievskogo-metropolitena.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸೇತುವೆ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಟೆಲಿಚ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾತಾಯನ ಶಾಫ್ಟ್, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ. ಬೆಂಕಿ ಅಥವಾ ರೈಲು ಸ್ಥಗಿತ) ಬಳಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://mignews.com.ua/regiony/kiev/1236153.html&lt;/ref&gt;

ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1994 ರಂದು), ಪೊಜ್ನಿಯಾಕಿ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಕಿವ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದಾಗ, M3 ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪೊಜ್ನಿಯಾಕಿ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನ ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು; ಕೆಳಗಿನ ಮಹಡಿಯನ್ನು ಭೂಗತದಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ರಚನೆಯು ನಂತರ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂಬರುವ ಲಿವೊಬೆರೆಜ್ನಾ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ (M5) ಸುಲಭವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/189&lt;/ref&gt; ಈ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪೊಜ್ನ್ಯಾಕಿ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಕಿವ್ಸ್ಕಿ ವಸತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.

1990 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಸಿರೆಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವಾಯುವ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೊದಲ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1996 ರಂದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ, ಲುಕಿಯಾನಿವ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ಮಾರ್ಗದ ಹೊಸ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಆಯಿತು. ಲ್ವಿವ್ಸ್ಕಾ ಬ್ರಾಮಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು (ಜೊಲೊಟಿ ವೊರೊಟಾ ಮತ್ತು ಲುಕಿಯಾನಿವ್ಸ್ಕಾ ನಡುವೆ), ಆದರೆ ಹಣದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಲ್ವಿವ್ಸ್ಕಾ ಚೌಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 1997 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/371&lt;/ref&gt;

ಮಾರ್ಚ್ 30, 2000 ರಂದು, ಮಾರ್ಗದ ಮುಂದಿನ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ ಡೊರೊಹೊಝಿಚಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ನಿಲ್ದಾಣ, ಹರ್ಟ್ಸೆನಾ ನಿಲ್ದಾಣ&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20170509224140/http://subwaymuseum.net/projects/all/gerzena&lt;/ref&gt; (ಲುಕಿಯಾನಿವ್ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಡೊರೊಹೊಝಿಚಿ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ) ಸಹ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು - ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20170808215214/http://cultkiev.com/news/metropolitan-50-years-in-kiev&lt;/ref&gt; - ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧಿಕೃತ ಯೋಜನೆ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನದು ಈ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2004 ರಂದು, M3 ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸಿರೆಟ್ಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು (ಇನ್ನೂ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಟರ್ಮಿನಸ್).

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಗದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣವು ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2005 ರಂದು &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wek.kiev.ua/uk/%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BF%D1%96%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_(%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE) |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407152336/http://wek.kiev.ua/uk/%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BF%D1%96%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_(%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE) |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ಮತ್ತು ವೈರ್ಲಿಟ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಚ್ 7, 2006 ರಂದು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ವೈರ್ಲಿಟ್ಸಿಯಾ ಕೇವಲ ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ, ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ನವೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಪಕ್ಕದ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2007 ರಂದು, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಡಿಪೋ - ಖಾರ್ಕಿವ್ಸ್ಕೆ ಡಿಪೋ - ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ, M3 ಮಾರ್ಗದ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ ಚೆರ್ವೊನಿ ಖುತಿರ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಲಿಯೊನಿಡ್ ಚೆರ್ನೋವೆಟ್ಸ್ಕಿ, ನಿಲ್ದಾಣವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ, ನಿಲ್ದಾಣವು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ &quot;a

&quot;ನಿಮಲ್‌ಗಳು ಭೂಗತದಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ&quot; (ಅವರು ನಿಲ್ದಾಣವು ಕಾಡಿನ ಬಳಿ ಇದೆ, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಜನರು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರ್ಥೈಸಿದರು).&lt;ref&gt;http://ua.korrespondent.net/ukraine/289538-stolichnu-stanciyu-metro-chervonij-hutir-zakonservuyut&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲಸಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ವಿಳಂಬದ ನಂತರ,[40] ನಿಲ್ದಾಣವು 23 ಮೇ 2008 ರಂದು ಕೈವ್ ದಿನಾಚರಣೆಗಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kyiv.comments.ua/news/2008/05/23/154322.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2017-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170911211930/https://kyiv.comments.ua/news/2008/05/23/154322.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 25 ಮೇ 2008 ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಮೇಯರ್ ಚುನಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಯವು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು. 2017 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://hmarochos.kiev.ua/2018/01/09/u-2017-rotsi-kiyivskim-metro-skoristalosya-mayzhe-500-milyoniv-pasazhiriv/&lt;/ref&gt;

=ಆಧುನೀಕರಣ=
ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್
ತನ್ನ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ (81–7021) ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು
M1 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ Ezh-ಮಾದರಿಯ ರೈಲು

1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಹಳೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಸ ಭೂಗತ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 2001 ರಲ್ಲಿ, 81-717/714 ರೈಲುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾರ್ಪಾಡು, ಸ್ಲಾವುಟಿಚ್ 81-553.1/554.1/555.1 ವ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ಒಬೊಲಾನ್ ಡಿಪೋದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ಬದಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಕ್ಷನ್ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು (ಹಿಂದಿನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಕ್ರೊನಸ್ ಮೋಟಾರ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಾ ರೈಲು ಅದರ ಸರಣಿಯಿಂದ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metroworld.ruz.net/trains/slavutich.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111019135633/http://metroworld.ruz.net/trains/slavutich.htm |archive-date=2011-10-19 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ 81-553.1 ರೈಲನ್ನು 2001 - 2011 ರ ನಡುವೆ ಒಬೊಲೊನ್ಸ್ಕೊ-ಟೆರೆಮ್ಕಿವ್ಸ್ಕಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಗನ್‌ಮಾಶ್ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಟಿಚ್ -2 ಒಬೊಲೊನ್ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 

81-717/714 (81-717.5М/714.5М) ರೈಲುಗಳ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ಡಿಪೋಗೆ ಬಂದಿತು.

81-717/714 ಸರಣಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಪಾಡು, 81-7021–7022, ಕ್ರುಕಿವ್ ವ್ಯಾಗನ್-ತಯಾರಣಾ ಘಟಕದಿಂದ (KVBZ) ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ರೈಲು ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಕ್ಟರ್ ಯುಶ್ಚೆಂಕೊ ಅವರಿಗೆ ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ಸ್ಕಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.[80] ಐದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ಡಿಪೋಗೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ದೋಷ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 17, 2006 ರಿಂದ ಒಬೊಲಾನ್ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ, ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಯೋಗವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ) ಅನುಮತಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. &lt;ref&gt;http://vagon.metro.ru/passenger/81-7021.html&lt;/ref&gt; ಅವರು 2009 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 81-7021–7022 ರೈಲುಗಳು ಹಳೆಯ 81-717/714 ರೈಲುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ, ಜುಲೈ 5, 2017 ರಂತೆ, ಅಂತಹ ಮಾದರಿಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ರೈಲು ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/127&lt;/ref&gt;

ವ್ಯಾಗನ್‌ಮ್ಯಾಶ್ (ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್‌ಬರ್ಗ್) ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋವಾಗನ್‌ಮ್ಯಾಶ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ರೈಲುಗಳು, 81-540.2К/81-714.5М, 81-717/714 ರ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಪಾಡು, 2010 ರಲ್ಲಿ ಬಂದವು, &lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/3452&lt;/ref&gt; 2013 ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.railwaygazette.com/news/news/europe/single-view/view/kyiv-metro-gets-new-station-and-trains.html?sword_list%5B%5D=Kiev&amp;no_cache=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-date=2016-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018202057/http://www.railwaygazette.com/news/news/europe/single-view/view/kyiv-metro-gets-new-station-and-trains.html?sword_list%5B%5D=Kiev&amp;no_cache=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 2014–2016 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ 81-7080 ರೈಲುಗಳನ್ನು KVBZ ನಿಂದ ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಈಗ M1 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2023 ರಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಸಾ ಮೆಟ್ರೋ ತನ್ನ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ 81-717/714 ಸರಣಿಯ ರೈಲುಗಳ 60 ಕಾರುಗಳನ್ನು ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿತು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ದಾನಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಸೆಟ್ 1 ನವೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು M3 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kyivcity.gov.ua/news/vitaliy_klichko_prokhavsya_v_potyazi_z_vagoniv_metro_yaki_kiv_otrimav_vid_varshavi_vidsogodni_potyag_kursuye_zelenoyu_gilkoyu_stolichnogo_metropolitenu_foto_video/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229155444/https://kyivcity.gov.ua/news/vitaliy_klichko_prokhavsya_v_potyazi_z_vagoniv_metro_yaki_kiv_otrimav_vid_varshavi_vidsogodni_potyag_kursuye_zelenoyu_gilkoyu_stolichnogo_metropolitenu_foto_video/ |archive-date=2024-02-29 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ನಿಲ್ದಾಣಗಳು

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಲಿಸೋವಾ ಮತ್ತು ಸಿರೆಟ್ಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಎಸ್ಕಲೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದನ್ನು ಪೈಲಾನ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಉಪಕರಣಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.http://www.metro.kyiv.ua/?q=node/162

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಡಾರ್ನಿಟ್ಸಿಯಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು (ಪೊಪುಡ್ರೆಂಕಾ ಬೀದಿಯ ಕಡೆಗೆ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.metro.kyiv.ua/node/250&lt;/ref&gt;

ಮಾರ್ಚ್-ಮೇ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಕೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಯೂರೋವಿಷನ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಲಿವೊಬೆರೆಜ್ನಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ₴24.84 ಮಿಲಿಯನ್ ಹ್ರಿವ್ನಿಯಾಸ್ (US$915,900) ನವೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://kyiv.pravda.com.ua/news/590c6322ce475/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine&lt;/ref&gt;

=ಭಾಷೆ=
ಉಕ್ರೇನಿಯನ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳು

ಕೈವ್ ಮೆಟ್ರೋದಾದ್ಯಂತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿವೆ

1960 ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ತೆರೆದಾಗ, ಅನೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಟ್ಟದ ದಾಖಲೆಗಳು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವು. ಭಾಷೆಗಳ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಹೋಲಿಕೆಯು ಪ್ರತಿ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಷ್ಯಾದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಸರುಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಾಗಶಃ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆರೆಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲೋಶ್ಚಾ ಝೋವ್ಟ್ನೆವೊಯ್ ರೆವೊಲುಟ್ಸಿ, ಝೋವ್ಟ್ನೆವಾ ಮತ್ತು ಚೆರ್ವೊನೊರ್ಮಿಯ್ಸ್ಕಾ [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] (ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೈದಾನ್ ನೆಜಲೆಜ್ನೋಸ್ಟಿ, ಬೆರೆಸ್ಟೆಯ್ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಪಲಾಟ್ಸ್ ಉಕ್ರೇನಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇದನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ ಒಕ್ಟ್ಯಾಬ್ರಸ್ಕಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್ನೋರ್ಮೆಸ್ಕಯಾ ಎಂದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಗಿ ಝೋವ್ಟ್ನೆವಾಯಾ ಮತ್ತು ಚೆರ್ವೊನೊರ್ಮೆಸ್ಕಯಾ ಎಂದು ನೀಡಲಾಯಿತು.

1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ, ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಶೆರ್ಬಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ಕ್ರಮೇಣ ರಸ್ಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಕೈವ್ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ರುಸ್ಸೋಫೋನಿಕ್ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಮೆಟ್ರೋ ಕೂಡ ಬದಲಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ವೆಸ್ಟಿಬುಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜೊತೆಗೆ ರಷ್ಯನ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯಾದ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಆದರೆ ಈಗ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಲಂಕಾರಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಾವಾದವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಆಯ್ದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ರಷ್ಯನ್ ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 

1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೆರೆಸ್ಟ್ರೊಯಿಕಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಾವಾದವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1991 ರ ಮೊದಲು, ಇದನ್ನು ರಷ್ಯನ್ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಆದೇಶವನ್ನು ರಷ್ಯನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1991 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನದ ನಂತರ, ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ದ್ವಿಭಾಷಾ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಾಖಲಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಲಂಕಾರಗಳು ಇನ್ನೂ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಯುರೋ-2012 ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, &lt;ref&gt;https://kyiv.pravda.com.ua/news/4faa3781e8797/&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಈಗ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪ್ಯಂತರದೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಿಲ್ದಾಣದ ಆಗಮನದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=</text>
      <sha1>f2zzcirygns17nno5d2bxsjmp5uwyj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187394</id>
    <revision>
      <id>1435282</id>
      <parentid>1428955</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಚೀನಾ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1435282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12643" sha1="s7xcpq1radea6jbildss81fkojc8gyr" xml:space="preserve">== ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾ ==
[[File:Greater China.GIF|thumb|[[ಚೀನಾ|PRC]], [[ತೈವಾನ್|ROC]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಚೀನಾ|ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿವಾದಗಳು]]]] 
ಜನಾಂಗೀಯ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾ ಎಂಬುದು ಚೀನಾದ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಡಿಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;https://focustaiwan.tw/news/aeco/201404020006.aspx&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.mtvasia.com/News/200901/20017375.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://tva.onscreenasia.com/2008/05/universal-music-group-realigns-presence-in-greater-china/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.taipeitimes.com/News/editorials/archives/2021/08/06/2003762109&lt;/ref&gt;ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು &quot;ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು&quot; ಹೊಂದಿದೆ,  ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು &quot;ಜನಾಂಗೀಯ ಚೀನೀಯರ ನಡುವಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು&quot; ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇತರರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ರಾಜಕೀಯ ಪುನರೇಕೀಕರಣದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ&quot; ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;https://doi.org/10.1017%2FS030574100003229X&lt;/ref&gt; ಈ ಪದವು &quot;ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು&quot; ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, &lt;ref&gt;https://www.cambridge.org/core/journals/china-quarterly/article/concept-of-greater-china-themes-variations-and-reservations/FAED34F84F7A8CF25CB3328991218293&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1080%2F03050068.2015.1125613&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಮಕಾವು) ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ತೈವಾನ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಚೈನೀಸ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://www.ft.com/content/af5dbc86-c977-11e0-9eb8-00144feabdc0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.reuters.com/article/%E3%80%8A%E8%B7%AF%E9%80%8F%E6%99%9A%E6%8A%A5%E3%80%8B-4%E6%9C%8829%E6%97%A5%E6%97%A5%E9%97%B4%E6%96%B0%E9%97%BB%E6%91%98%E8%A6%81%E5%A4%A7%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E5%8C%BA-idCNL3S22B0EP&lt;/ref&gt;

ಈ ಪದದ ಬಳಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ; ತೈವಾನ್‌ನ ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ಈ ಪದವನ್ನು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದದ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ತೈವಾನ್ (ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದೆ. ದಿ ಚೀನಾ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು &quot;ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು&quot; ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದು ನೋಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿಂಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಈ ಪದದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, &lt;ref&gt;https://doi.org/10.1080%2F03050068.2015.1125613&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಚೀನೀ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಿನಾಲಜಿಸ್ಟ್ ವಾಂಗ್ ಗುಂಗ್ವು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು &quot;ಪುರಾಣ&quot; ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ &quot;ತಪ್ಪು&quot; ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;https://doi.org/10.1017%2FS030574100003229X&lt;/ref&gt;

== ಬಳಕೆ ==
ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವಾಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಾಕ್ಟರ್ &amp; ಗ್ಯಾಂಬಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ತೈಪೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ;&lt;ref&gt;https://www.pgcareers.com/location-greaterchina&lt;/ref&gt;ಆಪಲ್ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.apple.com/newsroom/2017/07/isabel-ge-mahe-named-apple-managing-director-of-greater-china/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.wsj.com/articles/apple-closes-all-its-stores-outside-china-over-coronavirus-11584172214&lt;/ref&gt;

ತೈವಾನ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;http://www.books.com.tw/exep/prod/booksfile.php?item=0010380377&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಚೀನಾ ತನ್ನ &quot;ಕಳೆದುಹೋದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು&quot; ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಅಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/chinaunitednatio0000kims/page/43&lt;/ref&gt;
== ಇತಿಹಾಸ ==
[[File:China Proper 1944.png|thumb|೧೯೪೪ ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪ್ರಚಾರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಚೀನಾ ಕದನ'' ದಿಂದ ತೆಗೆದ ನಕ್ಷೆ, ಇದು [[ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (೧೯೧೨–೧೯೪೯)|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: ಚೀನಾ ಪ್ರಾಪರ್, ಮಂಚೂರಿಯಾ, [[ಹೊರಗಿನ ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ]], [[ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಸಿಂಕಿಯಾಂಗ್]], ಮತ್ತು [[ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ)|ಟಿಬೆಟ್]]]]
[[File:烏坵嶼地標.jpg|thumb|[[ವುಕಿಯು, ಕಿನ್ಮೆನ್|ವುಕಿಯು]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್]] ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
1930 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ US ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೆಸ್ಸಿ, ಚೀನಾದ ಸರಿಯಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದು ಹಿಂದಿನ ಕ್ವಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಗಳೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು.&lt;ref&gt;http://www.books.com.tw/exep/prod/booksfile.php?item=0010380377&lt;/ref&gt;

ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 1970 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಭಾಷಾ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬಹುಶಃ ಅಂತಹ ಮೊದಲ ಉಲ್ಲೇಖವು 1979 ರಲ್ಲಿ ತೈವಾನೀಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಚಾಂಗ್ಕಿಯಾವೊದಲ್ಲಿತ್ತು.
1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದವು ಮತ್ತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದು EU, ASEAN, ಅಥವಾ AU ನಂತಹ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಘಟಕವಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಗುಂಪು ಮಾಡಲು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಯಾವಾಗಲೂ ತೈವಾನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಸ್ಕೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು &quot;ಗ್ರೇಟರ್ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್&quot; ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://topics.amcham.com.tw/2021/01/january-rundowns-business-w2/&lt;/ref&gt;
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

[[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ]]</text>
      <sha1>s7xcpq1radea6jbildss81fkojc8gyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 13)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187471</id>
    <revision>
      <id>1435429</id>
      <parentid>1434961</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Spoorthi Rao</username>
        <id>39512</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಮನೆ ಸದ್ಯಸರ  ಸ್ಥಿತಿ *</comment>
      <origin>1435429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17737" sha1="e2l9fyifl83n8i30p68hzojc8kx74mo" xml:space="preserve">


{{Infobox television season
|italic_title=
|bgcolour= 
|season_name= ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 13
[[ಚಿತ್ರ:BBKannada13 Logo.png|thumb|ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಲೋಗೋ]]
|image=
|country= [[ಭಾರತ]]
|num_episodes= 
|network= [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]  [[ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್|ಜಿಯೋಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌]]
|first_aired= 6 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್  2026
|last_aired= ಪ್ರಸ್ತುತ 
|celebrity_winner= |website=
|prev_season= [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 12)]]
|next_season= 
|episode_list=
}}


'''''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ 13''''' ಒಂದು [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಗೇಮ್ ಶೋ ನ ಸರಣಿ ಆಗಿದೆ. [[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್]] ಸತತ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ನಿರೂಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Bigg Boss Kannada 13: First promo out, Kiccha Sudeep returns as host |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-13-first-promo-out-kiccha-sudeep-returns-as-host/articleshow/132807971.cms |access-date=2026-08-03 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-02 |title=Bigg Boss Kannada Season 13 first promo out: Kiccha Sudeep returns as host, fans say 'King is back' |url=https://www.india.com/entertainment/bigg-boss-kannada-season-13-first-promo-out-kiccha-sudeep-returns-as-host-fans-say-king-is-back-8491174/ |access-date=2026-08-03 |website=India.com |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Udayavani |date=2026-08-02 |title=Bigg Boss Kannada 13 promo out: 'One house, one opportunity, millions of dreams' sets the stage for new season {{!}} Udayavani - Latest English News, Udayavani Newspaper |url=https://udayavani.com/entertainment/bigg-boss-kannada-13-promo-out-one-house-one-opportunity-millions-of-dreams-sets-the-stage-for-new-season-602092?lang=en |access-date=2026-08-03 |website=Udayavani |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharadhaa |first=A. |date=2026-08-03 |title=Sudeep returns in style as Bigg Boss Kannada 13 launches its first campaign |url=https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2026/Aug/03/sudeep-returns-in-style-as-bigg-boss-kannada-13-launches-its-first-campaign |access-date=2026-08-03 |website=Cinema Express |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fb |last2=Tw |last3=Linkdin |last4=Whatsapp |title=BBK 13: ಬಿಗ್‌ ಬಾಸ್ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಕಿಚ್ಚನ ಸರ್ಪ್ರೈಸ್ ಎಂಟ್ರಿ: ಹೊಸ ಮನೆ ಹೇಗಿದೆ ಗೊತ್ತಾ? |url=https://kannada.asianetnews.com/tv-talk/bigg-boss-kannada-13-kichcha-sudeep-gives-a-first-look-at-the-new-house-flight-captain-entry-creates-buzz-gvd/articleshow-g1797gi |access-date=2026-09-06 |website=Asianet Suvarna News |language=kn}}&lt;/ref&gt; . ಈ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರದ ಜೊತೆಗೆ [[ಡಿಸ್ನಿ+ ಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್|ಜಿಯೋಹಾಟ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2026 ರಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. 

== ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೂರ್ವ ==
ಹದಿಮೂರನೇ ಸೀಸನ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನ, ನಿರ್ಮಾಪಕರು '''''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್: ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ''''' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪೂರ್ವ-ಆಯ್ಕೆ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 4, 2026 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರಚಾರದ ಟೀಸರ್ ಮೂಲಕ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2026-08-04 |title=Bigg Boss Kannada 13 to premiere on September 16; Contestants to face 'Agniparikshe' before entering the house |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-13-to-premiere-on-september-16-contestants-to-undergo-agniparikshe/articleshow/132863067.cms |access-date=2026-08-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯ ಋತು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಭೆ ಆಧಾರಿತ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ''ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು'' ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ'' ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಬಹು ಕಾರ್ಯಗಳು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಸುತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ವರೂಪವು ತೆಲುಗು ಸ್ಪಿನ್-ಆಫ್ ''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷಾದಿಂದ'' ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಿಂದೆ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯ ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. [[ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ|ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡ ವಾಹಿನಿಯು]] ಆಗಸ್ಟ್ 16, 2026 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.

== ಮನೆ ಸದ್ಯಸರ  ಸ್ಥಿತಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%; line-height:25px; width:fit;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#C68346; color:black;&quot; |ಕ್ರ.ಸಂ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#C68346; color:black;&quot; |ಮನೆ ಸದಸ್ಯರು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#C68346; color:black;&quot; |ಮನೆ ಪ್ರವೇಶ ದಿನ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#C68346; color:black;&quot; |ನಿರ್ಗಮನ ದಿನ 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background:#C68346; color:black;&quot; |ಸ್ಥಿತಿ
|-
!1
|ಆಸಿಯಾ
|ದಿನ 1
|
|
|-
!2
|ಆವಿನಾಶ್
|ದಿನ 1
|ದಿನ 21
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!3
|ಧನುಷ್
|ದಿನ 1
|
|
|-
!4
|ಗಗನ್
|ದಿನ 1
|
|
|-
!5
|ಜಗದೀಶ್
|ದಿನ 1
|
|
|-
!6
|ಕಾವ್ಯ
|ದಿನ 1
|ದಿನ 42
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!7
|ಕಿರಣ್
|ದಿನ 1
|
|
|-
!8
|ಲಿಖೀತ್
|ದಿನ 1
|ದಿನ 28
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!9
|ಮಂಜುನಾಥ
|ದಿನ 1
|ದಿನ 35
|{{CRemoved|ಹೊರದೂಡಲಾಗಿದೆ}}
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|10
| rowspan=&quot;2&quot;| ಸಂಗೀತಾ
|ದಿನ 1
|ದಿನ 31
|{{CRemoved|ಆಸ್ಪತ್ರೆ}}
|-
|ದಿನ 33
|ದಿನ 35
|{{Quit|ಸ್ವತಃ ಹೊರನಡೆದದ್ದು}}
|-
!11
|ಸೌಂದರ್ಯ
|ದಿನ 1
|
|
|-
!12
|ವೈಷ್ಣವಿ
|ದಿನ 1
|ದಿನ 21
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!13
|ಯಶಸ್
|ದಿನ 1
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |14
| rowspan=&quot;2&quot; |ತಾಂಡವ್
|ದಿನ 1
|ದಿನ 18
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
|ದಿನ 25
|
|
|-
!15
|ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್
|ದಿನ 1
|ದಿನ 8
|{{Quit|ಸ್ವತಃ ಹೊರನಡೆದದ್ದು}}
|-
!16
|ಪ್ರಥಮಾ
|ದಿನ 1
|ದಿನ 7
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!17
|ಲಕ್ಶ್ಮೀ
|ದಿನ 35
|ದಿನ 49
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|-
!18
|ಸೋನಿಕಾ
|ದಿನ 21
|
|
|-
!19
|ಪ್ರಶಾಂತ್ 
|ದಿನ 21
|
|-
!20
|ಗಾನವಿ
|ದಿನ 21
|
|
|-
!21
|ಕುಮಾರಿ
|ದಿನ 35
|ದಿನ 56
|{{Eliminated|ಇವಿಕ್ಟೆಡೆಡ್}}
|}

== ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ==
ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮತ್ತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು: &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-09-06 |title=Bigg Boss Kannada 13: Full and Final list of contestants in the Kiccha Sudeep-hosted show |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-13-contestants-list-with-photos-confirmed-list-of-contestants-of-bigg-boss-kannada-13-kiccha-sudeep/photostory/133816092.cms |access-date=2026-09-06 |website=Times Entertainment - The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-09-07 |title=Bigg Boss Kannada 13 Premiere Higlights: Soundarya Shetty, Prathama Prasad, Dhanush enter Sudeep's show |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/bigg-boss-kannada-season-13-grand-launch-live-updates-bigg-boss-kannada-season-13-grand-launch-live-updates-sudeep-meets-sethupathi-mohanlal-nagarjuna-before-kickstarting-show-10863277/ |access-date=2026-09-07 |website=Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-09-07 |title=Bigg Boss Kannada 13 Launch Highlights: 16 contestants enter the house in star-studded premiere |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/bigg-boss-kannada-13-launch-live-update-bigg-boss-kannada-13-contestants-kiccha-sudeep-hosted-bigg-boss-kannada-13-live-news/liveblog/133833512.cms |access-date=2026-09-07 |website=Times Entertainment - The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ಮೂಲ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು: ===

==== ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳು: ====

* '''ಜಗದೀಶ್''' MB ಆಲಿಯಾಸ್ ಜಗ್ಗು ಮಮ್ಮ – ನಟ. ಅವರು ''[[ಲವ್ ಮಾಕ್ಟೇಲ್ 3|ಲವ್ ಮಾಕ್‌ಟೇಲ್ 3]]'' ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಸೌಂದರ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ''' - ರೂಪದರ್ಶಿ, ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ.  ಎಂಟಿವಿ ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ಸ್ವಿಲ್ಲಾ ಎಕ್ಸ್ 6 ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಅವಿನಾಶ್ ಶತಮರ್ಷನ್''' - ನಟ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ. ಅವರು ''ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದನ್ನು ಒತ್ತಿ'' ಮತ್ತು ''[[ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ]]'' ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಪ್ರಥಮಾ ಪ್ರಸಾದ್''' - ನಟಿ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಗಗನ್ ಚಿನಪ್ಪ''' - ನಟ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಸಂಗೀತ ಭಟ್ ಸುದರ್ಶನ್''' - ನಟಿ. ದೂರದರ್ಶನ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಾದ ''ಪಂಜರದ ಗಿಳಿ'', ''ಭಾಗ್ಯವಂತರು'', ''ಚಂದ್ರಚಕೋರಿ'' ಮತ್ತು ''ಪ್ರೀತಿ ಗೀತಿ ಇತ್ಯಾದಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ . &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಕಾವ್ಯ ಗೌಡ''' - ನಟಿ. ದೂರದರ್ಶನದ [[ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ'']] ಧಾರಾವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ -''' ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 4)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ ಸೀಸನ್ 4]] ರ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್ ಕೂಡ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ಆಸಿಯಾ ಫಿರ್ದೋ'''ಸೆ - ನಟಿ. ಅವರು ''[[ಶ್ರಾವಣಿ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರಾವಣಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]]'' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ತಾಂಡವ್ ರಾಮ್''' - ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟು ಮತ್ತು ನಟ. ಅವರು ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* '''ವೈಷ್ಣವಿ''' - ನಟಿ. ಅವರು [[ಮಿಥುನರಾಶಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಮಿಥುನ ರಾಶಿ'']] ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮಕಾವ್ಯ &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಯಶಸ್ ಕೃಷ್ಣ''' - ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಟ. ಅವರು ''ಪವಿತ್ರ ಬಂಧನ'' ಧಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==== ಸಾಮಾನ್ಯರು: ====
ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು '''''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್: ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆ''''', ಪೂರ್ವ-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

* '''ಕಿರಣ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' - ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* '''ಲಿಕಿತ್ ಗೊಂಡಿ''' - ವಿಷಯ ರಚನೆಕಾರ ಕಂಟೆಟ್ ಕ್ರಿಯೆಟರ್. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* '''ಧನುಷ್ ಮಂಜುನಾಥ್''' - ನಟ ಮತ್ತು ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರು. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* '''ಮಹಾಕವಿ ಮಂಜ''' - ಲೇಖಕ. &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

:

=== ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ===

* : 1 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ, ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾದ ಹೌಸ್‌ಮೇಟ್‌ಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದರು.
* : 8ನೇ ದಿನದಂದು, ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

== ಬಿಡುಗಡೆ ==
''ಬಿಗ್ ಬಾಸ್'' ನ [[ಕನ್ನಡ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]], [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸೀಸನ್‌ಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2026 ರಂದು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡವು. ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ನಿರೂಪಕರಾದ [[ಸುದೀಪ್|ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ]], ವಿಜಯ್ ಸೇತುಪತಿ, [[ನಾಗಾರ್ಜುನ]] ಮತ್ತು [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಚಾರದ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 August 2026 |title=Bigg Boss: Vijay Sethupathi, Nagarjuna, Sudeep and Mohanlal unite ahead of Sep 6 premiere |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/bigg-boss-vijay-sethupathi-nagarjuna-sudeep-and-mohanlal-unite-ahead-of-sep-6-premiere-10857152/ |access-date=31 August 2026 |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 August 2026 |title=Bigg Boss: Vijay Sethupathi, Mohanlal, Nagarjuna, Kiccha figure out sambar situation |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/television/story/bigg-boss-tamil-telugu-kannada-malayalam-crossover-promo-sambar-situation-vijay-sethupathi-mohanlal-nagarjuna-kiccha-sudeep-2983532-2026-08-31 |access-date=31 August 2026 |website=India Today}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
[[ವರ್ಗ:ಕಲರ್ಸ್ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]]</text>
      <sha1>e2l9fyifl83n8i30p68hzojc8kx74mo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆನವಾಲಿಯಾ ಕ್ಯಾಥಾರ್ಟಿಕಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188035</id>
    <revision>
      <id>1435307</id>
      <parentid>1435009</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>1435307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11319" sha1="q6efswxbupp79f4g0pbw9magqi6m85m" xml:space="preserve">== ಕೆನವಾಲಿಯಾ ಕ್ಯಾಥಾರ್ಟಿಕಾ ==
ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನಲೋವಾ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೆನವಾಲಿಯಾ ಕ್ಯಾಥಾರ್ಟಿಕಾ&lt;ref&gt;name=anita&gt;Anita, D. D. and K. R. Sridhar. (2009). [http://www.ccba.uady.mx/ojs/index.php/TSA/article/viewFile/179/37 Assemblage and diversity of fungi associated with mangrove wild legume ''Canavalia cathartica''.] {{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=November 2024&lt;/ref&gt;, ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಕುಟುಂಬವಾದ ಫ್ಯಾಬೇಸಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡುವ [[ಸಸ್ಯ]]ದ ಒಂದು ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ. ಹವಾಯಿಯನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಪರ್ವತ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಷಕಾರಿ ಸಮುದ್ರ ಬೀನ್, ನೆಲದ ಜ್ಯಾಕ್ ಬೀನ್, ಕುದುರೆ ಬೀನ್, ರೇಷ್ಮೆ [[ಸಮುದ್ರ]] ಬೀನ್ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಬೀನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು. ಇದು ಪ್ಯಾಲಿಯೊಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಏಷ್ಯಾ]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹವಾಯಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.
==ವಿವರಣೆ==
ಈ ಸಸ್ಯವು ದಪ್ಪ, ಸುತ್ತುವ, ಏರುವ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಪಿನ್ನೇಟ್ ಎಲೆಗಳು ಮೂರು [[ಕಾಗದ]]ದಂತಹ ಚಿಗುರೆಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಡಾಕಾರದ [[ಆಕಾರ]]ದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ಅಥವಾ ದುಂಡಾದ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಹೂವು ಎರಡು ತುಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಂಟೆಯ ಆಕಾರದ ಪುಷ್ಪಪಾತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ತುಟಿ ಎರಡು ಹಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ತುಟಿ ಮೂರು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೂವಿನ ಕೊರೊಲ್ಲಾ ಗುಲಾಬಿ ಅಥವಾ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಬಿಳಿ-ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ದಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕೀಲ್ ದಳಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 3 ಸೆಂ.ಮೀ (1.2 ಇಂಚು) ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಣ್ಣು 13.5 ಸೆಂ.ಮೀ (5.3 ಇಂಚು) ಉದ್ದದಿಂದ 4.5 ಸೆಂ.ಮೀ (1.8 ಇಂಚು) ಅಗಲದವರೆಗೆ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ, ಕಠಿಣವಾದ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಬೀಜವಾಗಿದೆ. ತಾಜಾ, ಪ್ರೌಢ ಬೀಜವು 32 ಗ್ರಾಂ (1.1 ಔನ್ಸ್) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಗುತ್ತದೆ. ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ನಯವಾದ [[ಬೀಜ]]ಗಳು ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗಾಢವಾಗಿ ಗಾಢವಾದ ಕಂದು [[ಬಣ್ಣ]]ದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2 ಸೆಂ.ಮೀ (0.8 ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಒಂದು 1 ಸೆಂ.ಮೀ (0.4 ಇಂಚು) ಅಗಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.

==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ==
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸಸ್ಯವು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾಪೆ-ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯವು ಅದರ ನೋಡಲ್ ರೈಜೋಬಿಯಾ, ಅದರ ಆರ್ಬಸ್ಕುಲರ್ ಮೈಕೋರೈಜೆ ಮತ್ತು ಎಂಡೋಫೈಟಿಕ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರ್ಬಸ್ಕುಲರ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಸಹವರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಮೆರೊಮೈಸೆಟ್‌ಗಳು ಗಿಗಾಸ್ಪೊರಾ ಅಲ್ಬಿಡಾ, ಅಕಾಲೋಸ್ಪೊರಾ ಸ್ಪಿನೋಸಾ ಮತ್ತು ಜಿ. ಅಗ್ರಿಗೇಟಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಗ್ಲೋಮಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಎಂಡೋಫೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ, ವಿವಿಧ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ಅದರ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಕೊಮೈಸೆಟ್ ಚೈಟೋಮಿಯಮ್ ಗ್ಲೋಬೋಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೊಲೆಟೋಟ್ರಿಚಮ್ ಡೆಮಾಟಿಯಮ್,ಆಸ್ಪರ್ಜಿಲಸ್ ನೈಗರ್, ಎ. ಫ್ಲೇವಸ್, ಫ್ಯುಸಾರಿಯಮ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ಪೋರಮ್ ಮತ್ತು ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರೈಸೋಜೆನಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಸ್ಯವು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಜೀವನವು ಕಠಿಣ ಕರಾವಳಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
==ಉಪಯೋಗಗಳು==
ಕರಾವಳಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬರಗಾಲದ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;Seena, S. and K. R. Sridhar. (2006). Nutritional and microbiological features of little known legumes, Canavalia cathartica Thouars and C. maritima Thouars of the southwest coast of India. Current Science 90(12), 1638-50.&lt;/ref&gt;.  ಇದನ್ನು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್-ಭರಿತ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಕಾಡು ಸಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಇದು ತೊಗರಿ, ಕಡಲೆ ಮತ್ತು ಕೌಪೀನಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ಖಾದ್ಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ&lt;ref&gt;Bhagya, B., et al. (2006). Biochemical and protein quality evaluation of tender pods of wild legume Canavalia cathartica of coastal sand dunes. Livestock Research for Rural Development 18, 1-20.&lt;/ref&gt;.  ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಒಣ, ಮರಳು, ಲವಣಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣಿನಂತಹ ಸವಾಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೀಟ-ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
&lt;br&gt;
ಅನೇಕ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಂತೆ, ಸಿ. ಕ್ಯಾಥರ್ಟಿಕಾವು ಪೌಷ್ಟಿಕ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಥವಾ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಿನಾಲ್‌ಗಳು, ಟ್ಯಾನಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಟೊಹೆಮಾಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್‌ನಂತಹ ಲೆಕ್ಟಿನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;Bhagya, B., et al. (2006). Biochemical and protein quality evaluation of tender pods of wild legume Canavalia cathartica of coastal sand dunes. Livestock Research for Rural Development 18, 1-20.&lt;/ref&gt; ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ.ಹುರಿಯುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;Seena, S., et al. (2006). Effect of roasting and pressure-cooking on nutritional and protein quality of seeds of mangrove legume Canavalia cathartica from southwest coast of India. Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine Journal of Food Composition and Analysis 19(4), 284-93&lt;/ref&gt;

ಈ ಸಸ್ಯವು ಮೈಕ್ರೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೆಮ್ಮಿನಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;Canavalia cathartica – Fabaceae. Deprecated link archived 2013-08-29 at archive.today People and Plants of Micronesia. University of Hawaiʻi at Mānoa.&lt;/ref&gt;ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಆಕರ್ಷಕ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt; Barboza, R. Climbing vine makes for beautiful lei. Honolulu Star-Bulletin 13(81) March 21, 2008.&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖ==</text>
      <sha1>q6efswxbupp79f4g0pbw9magqi6m85m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sadcone</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188060</id>
    <revision>
      <id>1435248</id>
      <timestamp>2026-11-01T12:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363" sha1="0pgv30f740wnsm4ra5cggmfnv1hjo1i" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Sadcone}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>0pgv30f740wnsm4ra5cggmfnv1hjo1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Keerthi2010</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188061</id>
    <revision>
      <id>1435250</id>
      <timestamp>2026-11-01T13:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="367" sha1="osiikb537nfyr3jj3hbb73o19lwcciu" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Keerthi2010}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೮, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>osiikb537nfyr3jj3hbb73o19lwcciu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:AdmiralZORO</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188062</id>
    <revision>
      <id>1435253</id>
      <timestamp>2026-11-01T14:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="367" sha1="0vkbqfwo4ku4a5j95g4wwbcf3tswpgw" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=AdmiralZORO}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೭, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>0vkbqfwo4ku4a5j95g4wwbcf3tswpgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ಮುನಕಾಟಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188063</id>
    <revision>
      <id>1435260</id>
      <timestamp>2026-11-01T18:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot; |+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ಪವಿತ್ರ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಮುನಕಾಟಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(「神宿る島」宗像・沖ノ島と関連遺産群)&lt;/...</comment>
      <origin>1435260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17216" sha1="oy2mksv78yjrrzkg1n7fo65q52jsk2n" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0 0 1em 1em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; font-size:90%; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight:bold; font-size:110%; padding:0.4em;&quot; | ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ಪವಿತ್ರ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಮುನಕಾಟಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(「神宿る島」宗像・沖ノ島と関連遺産群)&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:0.4em;&quot; | [[File:World Heritage Okitsumiya, Okinoshima.jpg|250px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ಒಕಿನೋಶಿಮಾದ ಒಕಿತ್ಸು-ಮಿಯಾ&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸ್ಥಳ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಮುನಕಾಟಾ ಮತ್ತು ಫುಕುತ್ಸು, ಫುಕುವೋಕಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಮಾನದಂಡ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (ii), (iii)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ೨೦೧೭
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಘಟಕಗಳು
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ಎಂಟು
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left; vertical-align:top; padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | ದೇಶ
| style=&quot;padding:0.3em 0.5em; border-top:1px solid #a2a9b1;&quot; | [[ಜಪಾನ್]]
|}

'''ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ಪವಿತ್ರ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಮುನಕಾಟಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳು''' [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ ಕ್ಯೂಶು ದ್ವೀಪದ ವಾಯವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಫುಕುವೋಕಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ, ಸಮುದ್ರ ಆರಾಧನೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಎಂಟು ತಾಣಗಳ ಸಮೂಹ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web |title=Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region |url=https://whc.unesco.org/en/list/1535 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ೨೦೧೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಕ್ರಾಕೋವ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು; ಇದು ಜಪಾನಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ವಿಶ್ವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ತಾಣ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;&gt;{{cite web |title=Sacred Island of Okinoshima and Associated Sites in the Munakata Region |url=https://japanheritage.jp/fukuoka/heritage/sacred-island-okinoshima |website=Japan Heritage Portal |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಿ.ಶ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳು ನಡೆದವು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಎಂಟು ಘಟಕಗಳು ==
ಈ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ದ್ವೀಪ (ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾದ ಒಕಿತ್ಸು-ಮಿಯಾ ಸಹಿತ), ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರದ ಕೊಯಾಜಿಮಾ, ಮಿಕಾಡೋಬಾಶಿರಾ ಮತ್ತು ತೆಂಗು-ಇವಾ ಬಂಡೆಗಳು, ಓಶಿಮಾ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರ ತೀರದ ಒಕಿತ್ಸು-ಮಿಯಾ ದೂರ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳ, ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾದ ನಾಕಾತ್ಸು-ಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಹೆತ್ಸು-ಮಿಯಾ, ಹಾಗೂ ಫುಕುತ್ಸುವಿನ ಶಿಂಬಾರು-ನುಯಾಮಾ ದಿಬ್ಬದ ಸಮಾಧಿಗಳ ಸಮೂಹ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಮೂರು ಬಂಡೆಗಳು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ದಾರಿಸೂಚಕಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಈ ತಾಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುನಕಾಟಾ ನಗರ, ಫುಕುತ್ಸು ನಗರ ಮತ್ತು ಫುಕುವೋಕಾ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ದ್ವೀಪ ==
ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ಕ್ಯೂಶು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಜೆಂಕಾಯ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿದೆ; ಇದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರ ನಲವತ್ನಾಲ್ಕು ಮೀಟರ್.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಇದನ್ನು &quot;ದೇವರು ನೆಲೆಸಿದ ದ್ವೀಪ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು ಬಹುತೇಕ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;govonline&quot;&gt;{{cite web |title=The Sacred Island of Okinoshima |url=https://www.gov-online.go.jp/eng/publicity/book/hlj/html/201804/201804_08_en.html |website=Highlighting Japan |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿನೀರು ಇದ್ದುದು ಜೆಂಕಾಯ್ ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವ ನಾವಿಕರಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;nipponjt&quot;&gt;{{cite web |title=Munakata Taisha: A World Heritage Site Offers Glimpses of Japan's Past |url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02178/ |website=Nippon.com |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.&lt;ref name=&quot;nipponjt&quot;/&gt; ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎಂಬತ್ತೈದು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ದಕ್ಷಿಣ ಇಳಿಜಾರಿನ ಹದಿಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅನೇಕ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಂಡೆಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;nipponjt&quot;/&gt;

[[File:Okinoshima Munakata location.svg|thumb|ಒಕಿನೋಶಿಮಾದ ಸ್ಥಾನ]]

== ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತು ಕಾಣಿಕೆಗಳು ==
೧೯೫೪ರಿಂದ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಕನ್ನಡಿ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಮಣಿಗಳು, ಚಿನ್ನ ಲೇಪಿತ ಕಂಚಿನ ಕುದುರೆ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಚಿನ್ನದ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಬಂದಿರಬಹುದಾದ ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳಂತಹ ಕಾಣಿಕೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ.&lt;ref name=&quot;govonline&quot;/&gt; ಎಂಬತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಧಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref name=&quot;nipponguide&quot;&gt;{{cite web |title=Fukuoka's Munakata Taisha: A Trio of Shrines and Their Precious Artifacts |url=https://www.nippon.com/en/guide-to-japan/gu009008/fukuoka%E2%80%99s-munakata-taisha-a-trio-of-shrines-and-their-precious-artifacts.html |website=Nippon.com |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ &quot;ಸಮುದ್ರದ ಶೋಸೋಯಿನ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ; ಜಪಾನ್ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದು ನಿಂತ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;nipponguide&quot;/&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ವಸ್ತುಗಳೂ ಇವೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ತಾಣ, ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ದೇಗುಲದ ಕಟ್ಟಡಗಳು; ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವಿಕೆ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt;

[[File:Haiden of Munakata Grand Shrine (Nakatsu Shrine).JPG|thumb|left|ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾದ ನಾಕಾತ್ಸು-ಮಿಯಾದ ಹೈಡೆನ್]]

== ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾ ಮತ್ತು ಮೂವರು ದೇವತೆಯರು ==
ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾ ಮೂರು ಶಿಂಟೋ ದೇಗುಲಗಳ ಸಮೂಹ.&lt;ref name=&quot;kyushu&quot;&gt;{{cite web |title=Munakata Taisha Shrine |url=https://www.japan-kyushu-tourist.com/munakata-taisha-shrine/ |website=Japan Kyushu Tourist |access-date=2026-11-01}}&lt;/ref&gt; ಒಕಿನೋಶಿಮಾದ ಒಕಿತ್ಸು-ಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಗೋರಿಹಿಮೆ, ಓಶಿಮಾದ ನಾಕಾತ್ಸು-ಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಗಿತ್ಸುಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಹೆತ್ಸು-ಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಚಿಕಿಶಿಮಾಹಿಮೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;nipponjt&quot;/&gt; ಕೊಜಿಕಿ ಮತ್ತು ನಿಹೋನ್ ಶೋಕಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಮೂವರು ದೇವತೆಯರು ಸುಸಾನೂವನ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;nipponjt&quot;/&gt; ಇವರನ್ನು ನಾವಿಕರ ರಕ್ಷಕರೆಂದೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರದ ರಕ್ಷಕರೆಂದೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;nipponguide&quot;/&gt; ಮೂರು ದೇಗುಲಗಳು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಜೆಂಕಾಯ್ ಸಮುದ್ರದ ನೌಕಾ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಒಕಿನೋಶಿಮಾಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವಂತಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಓಶಿಮಾದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ದೂರ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳದಿಂದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪ ಕಾಣುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮೊದಲ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಮಿಯಾರೆ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ದೋಣಿಗಳು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;govonline&quot;/&gt;

[[File:Grand torii of Munakata Grand Shrine (Hetsu Shrine).JPG|thumb|ಹೆತ್ಸು-ಮಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ತೊರಿ]]

== ನಿಷೇಧಗಳು ==
ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲ; ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿಷೇಧ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ದ್ವೀಪದಿಂದ ಮರ, ಹುಲ್ಲು, ಕಲ್ಲು ಯಾವುದನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು ಅಥವಾ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಇಳಿಯುವ ಮೊದಲು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ೨೦೧೮ರ ವರೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳರಂದು ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಪುರುಷರಿಗೆ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು; ಅಂದಿನಿಂದ ಶಿಂಟೋ ಪುರೋಹಿತರು ಮಾತ್ರ ಇಳಿಯಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt;

== ಶಿಂಬಾರು-ನುಯಾಮಾ ಸಮಾಧಿ ದಿಬ್ಬಗಳು ==
ಫುಕುತ್ಸು ನಗರದ ಶಿಂಬಾರು-ನುಯಾಮಾ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮುನಕಾಟಾ ವಂಶದವರ ಸಮಾಧಿಗಳು; ಇವನ್ನು ಐದು ಮತ್ತು ಆರನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt; ಉಳಿದಿರುವ ನಲವತ್ತೊಂದು ದಿಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಕೀಹೋಲ್ ಆಕಾರದವು, ಮೂವತ್ತೈದು ವೃತ್ತಾಕಾರದವು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚೌಕಾಕಾರದ್ದು.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt;

[[File:Oshima Island, Munakata Fukuoka Aerial photograph.2010.jpg|thumb|left|ಓಶಿಮಾ ದ್ವೀಪದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]]

== ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ ==
ಮಾನದಂಡ (ii) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಮಾನದಂಡ (iii) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಇದು ಉದಾಹರಣೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಾಣಿಕೆ ಅರ್ಪಣೆ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ, ಮುನಕಾಟಾದ ಮೂವರು ದೇವತೆಯರ ಮೂಲಕ ಆರಾಧನೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳು ಬದಲಾದರೂ ಒಕಿನೋಶಿಮಾ ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

[[File:View of Munakata Grand Shrine (Nakatsu Shrine) and Mount Mitake from Ferry &quot;Oshima&quot;.JPG|thumb|ಓಶಿಮಾ ದೋಣಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ನಾಕಾತ್ಸು-ಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಿಟಾಕೆ ಪರ್ವತ]]

== ಭೇಟಿ ==
ಹೆತ್ಸು-ಮಿಯಾಕ್ಕೆ ತೋಗೋ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ &quot;ಮುನಕಾಟಾ ತೈಶಾ-ಮಾಯೆ&quot; ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ನಿಮಿಷ ನಡೆಯಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;nipponguide&quot;/&gt; ನಾಕಾತ್ಸು-ಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋನೊಮಿನಾತೊ ಬಂದರಿಗೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಓಶಿಮಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;nipponguide&quot;/&gt; ಒಕಿನೋಶಿಮಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;jh&quot;/&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>oy2mksv78yjrrzkg1n7fo65q52jsk2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು</title>
    <ns>4</ns>
    <id>188064</id>
    <revision>
      <id>1435261</id>
      <timestamp>2026-11-01T18:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು: &lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt; &lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia icon.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt; &lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt; ==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;1&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Blue&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Enc...</comment>
      <origin>1435261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13092" sha1="gpvu0edruu1c65228kitcuw7o6mg2ci" xml:space="preserve">ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia icon.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;1&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Blue&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;&lt;/span&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ==
&lt;section begin=&quot;5p1&quot;/&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಸ್ವಪ್ರಚಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ನಿಘಂಟುವಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ, ಮೂಲ ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. &lt;section end=&quot;5p1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P1}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Scale icon green.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;2&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Green&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;NPOV&quot;&gt;&lt;/span&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.==
&lt;section begin=&quot;5p2&quot;/&gt;ನಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಲೇಖನಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.&lt;section end=&quot;5p2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P2}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Jigsaw piece yellow 01.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;3&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Yellow&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Free&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Mercilessly&quot;&gt;&lt;/span&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.==
&lt;section begin=&quot;5p3&quot;/&gt;ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇತರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು. ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸಂಪಾದಕರು ಮೊದಲು ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.&lt;section end=&quot;5p3&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P3}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Smiley icon orange.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;4&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Orange&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Code of conduct&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Etiquette&quot;&gt;&lt;/span&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು==
&lt;section begin=&quot;5p4&quot;/&gt;ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇನ್ನೂ ೩೪,೮೮೩ ಇತರ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.&lt;section end=&quot;5p4&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P4}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Light bulb icon red.svg|55px|alt=icon]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
==&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;5&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Red&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;IAR&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;anchor&quot; id=&quot;Exceptions&quot;&gt;&lt;/span&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ==
&lt;section begin=&quot;5p5&quot;/&gt;ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಯಮಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವಾಗ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;section end=&quot;5p5&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P5}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{Short description|Fundamental principles of Wikipedia}}
{{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}}__NOTOC__
{{clear}}
{{Spoken Wikipedia|date=2021-05-24|En-Wikipedia-Five Pillars-article.ogg}}

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpvu0edruu1c65228kitcuw7o6mg2ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435262</id>
      <parentid>1435261</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T19:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1381774870|Wikipedia:Five pillars]]&quot; ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು</comment>
      <origin>1435262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12802" sha1="44je4opafwz4wtvo1jxteiap0cienm3" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;wp-5p&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-intro&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5|WP:5P|WP:PILLARS}}&lt;/noinclude&gt;
ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia_icon.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ==
&lt;section begin=&quot;5p1&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಸ್ವಪ್ರಚಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ನಿಘಂಟುವಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ, ಮೂಲ ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

&lt;section end=&quot;5p1&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P1}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Scale_icon_green.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ==
&lt;section begin=&quot;5p2&quot; /&gt;

ನಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಲೇಖನಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.

&lt;section end=&quot;5p2&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P2}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Jigsaw_piece_yellow_01.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==
&lt;section begin=&quot;5p3&quot; /&gt;

ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇತರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು. ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸಂಪಾದಕರು ಮೊದಲು ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p3&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P3}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Smiley_icon_orange.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ==
&lt;section begin=&quot;5p4&quot; /&gt;

ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇನ್ನೂ ೩೪,೮೮೩ ಇತರ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p4&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P4}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Light_bulb_icon_red.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ==
&lt;section begin=&quot;5p5&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಯಮಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವಾಗ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

&lt;section end=&quot;5p5&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P5}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt; {{Wikipedia community}}
[[ವರ್ಗ:Wikipedia information pages]]</text>
      <sha1>44je4opafwz4wtvo1jxteiap0cienm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435300</id>
      <parentid>1435262</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1435300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12791" sha1="3fuhx6f5tdqhhuqjxqhxv2swy8jk6gc" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Five pillars/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-intro&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P}}&lt;/noinclude&gt;
ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia_icon.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ==
&lt;section begin=&quot;5p1&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಸ್ವಪ್ರಚಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ನಿಘಂಟುವಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ, ಮೂಲ ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

&lt;section end=&quot;5p1&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P1}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Scale_icon_green.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ==
&lt;section begin=&quot;5p2&quot; /&gt;

ನಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಲೇಖನಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.

&lt;section end=&quot;5p2&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P2}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Jigsaw_piece_yellow_01.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==
&lt;section begin=&quot;5p3&quot; /&gt;

ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇತರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು. ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸಂಪಾದಕರು ಮೊದಲು ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p3&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P3}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Smiley_icon_orange.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ==
&lt;section begin=&quot;5p4&quot; /&gt;

ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇನ್ನೂ ೩೪,೮೮೩ ಇತರ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p4&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P4}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Light_bulb_icon_red.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ==
&lt;section begin=&quot;5p5&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಯಮಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವಾಗ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

&lt;section end=&quot;5p5&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-shortcut&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Shortcut/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{shortcut|WP:5P5}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>3fuhx6f5tdqhhuqjxqhxv2swy8jk6gc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435301</id>
      <parentid>1435300</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1435301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12041" sha1="saexv499t6ojxyqawe10swu6oo0ml8g" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Five pillars/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-intro&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P}}&lt;/noinclude&gt;
ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia_icon.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ==
&lt;section begin=&quot;5p1&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಸ್ವಪ್ರಚಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ನಿಘಂಟುವಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ, ಮೂಲ ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

&lt;section end=&quot;5p1&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Scale_icon_green.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ==
&lt;section begin=&quot;5p2&quot; /&gt;

ನಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಲೇಖನಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.

&lt;section end=&quot;5p2&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Jigsaw_piece_yellow_01.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==
&lt;section begin=&quot;5p3&quot; /&gt;

ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇತರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು. ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸಂಪಾದಕರು ಮೊದಲು ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p3&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Smiley_icon_orange.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ==
&lt;section begin=&quot;5p4&quot; /&gt;

ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇನ್ನೂ ೩೪,೮೮೩ ಇತರ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p4&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Light_bulb_icon_red.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ==
&lt;section begin=&quot;5p5&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಯಮಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವಾಗ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

&lt;section end=&quot;5p5&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>saexv499t6ojxyqawe10swu6oo0ml8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435302</id>
      <parentid>1435301</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>A826 moved page [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ: ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] to [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಸ್ತಂಭಗಳು]] without leaving a redirect: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ</comment>
      <origin>1435301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12041" sha1="saexv499t6ojxyqawe10swu6oo0ml8g" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Wikipedia:Five pillars/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-intro&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;{{shortcut|WP:5P}}&lt;/noinclude&gt;
ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಐದು ಪ್ರಮುಖ “ಸ್ತಂಭಗಳ” ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Encyclopedia_icon.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ==
&lt;section begin=&quot;5p1&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೈಪಿಡಿಗಳ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಜಾಹೀರಾತು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣವಲ್ಲ, ಸ್ವಪ್ರಚಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಣವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ನಿಘಂಟುವಲ್ಲ, ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲ, ಸೂಚನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲ, ಮೂಲ ಆಕರ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಡತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯದ ಇತರ ಸಹೋದರ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

&lt;section end=&quot;5p1&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Scale_icon_green.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ==
&lt;section begin=&quot;5p2&quot; /&gt;

ನಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ವಾದ-ವಿವಾದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇರಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಲೇಖನಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಸಂಪಾದಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳು, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ.

&lt;section end=&quot;5p2&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Jigsaw_piece_yellow_01.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಮುಕ್ತ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==
&lt;section begin=&quot;5p3&quot; /&gt;

ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇತರರು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬರಹವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಬಾರದು. ಮುಕ್ತವಲ್ಲದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸಂಪಾದಕರು ಮೊದಲು ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p3&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Smiley_icon_orange.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಂಪಾದಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು ==
&lt;section begin=&quot;5p4&quot; /&gt;

ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪರವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಇನ್ನೂ ೩೪,೮೮೩ ಇತರ ಲೇಖನಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

&lt;section end=&quot;5p4&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-image&quot;&gt;[[File:Light_bulb_icon_red.svg|alt=icon|55x55px]]&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;wp-5p-pillar-content&quot;&gt;
== ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ==
&lt;section begin=&quot;5p5&quot; /&gt;

ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಬಹುದು.

ನಿಯಮಗಳ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವಾಗ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಆದರೆ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬಾರದು. ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

&lt;section end=&quot;5p5&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>saexv499t6ojxyqawe10swu6oo0ml8g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ವಾರ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188066</id>
    <revision>
      <id>1435268</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="585" sha1="2gaz0l1265uxned195lmw3a6r0oocxa" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;text-align: center; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, Times, serif; margin: 1.5em 0;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 2.3em; line-height: 1.2;&quot;&gt;Welcome to {{#language:{{PAGELANGUAGE}}}} Wikipedia&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 1.1em; color: #54595d;&quot;&gt;The free encyclopedia that anyone can edit&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 0.95em; color: #72777d; margin-top: 0.5em; display: inline-block;&quot;&gt;{{NUMBEROFACTIVEUSERS}} active editors • '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' articles in this {{SITENAME}}&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gaz0l1265uxned195lmw3a6r0oocxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಕಿಟ್</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188067</id>
    <revision>
      <id>1435269</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="g7jh6h6wsq5nq2hbq0nb4xqr0ebtqxe" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Starter kit/Content categories/styles.css&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav__item&quot;&gt;Arts &amp; Literature&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav__item&quot;&gt;Countries &amp; Geography&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav__item&quot;&gt;Science &amp; Technology&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav__item&quot;&gt;History &amp; Events&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;skit-catnav__item&quot;&gt;Requested Articles&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g7jh6h6wsq5nq2hbq0nb4xqr0ebtqxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/Content categories/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188068</id>
    <revision>
      <id>1435270</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool (TemplateStyles)</comment>
      <origin>1435270</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="790" sha1="2jaj5u7qo3s8ir5e5xna4mvnts6hbvo" xml:space="preserve">/* Category navigation bar — generated by the StarterKit tool. */
.skit-catnav {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 1px;
	margin: 10px 0;
	background: #fff;
	box-shadow: 0 1px 1px rgba( 0, 0, 0, 0.1 );
	font-size: 0.9em;
}

.skit-catnav__item {
	flex: 1 1 140px;
	padding: 3px 0.25em;
	text-align: center;
}

.skit-catnav__item:nth-child( 5n + 1 ) { background: #f9f9f0; border-top: 5px solid #999933; }
.skit-catnav__item:nth-child( 5n + 2 ) { background: #f4f9f0; border-top: 5px solid #669933; }
.skit-catnav__item:nth-child( 5n + 3 ) { background: #f0f9f9; border-top: 5px solid #339999; }
.skit-catnav__item:nth-child( 5n + 4 ) { background: #f9f0f9; border-top: 5px solid #993399; }
.skit-catnav__item:nth-child( 5n + 5 ) { background: #f9f0f0; border-top: 5px solid #993333; }</text>
      <sha1>2jaj5u7qo3s8ir5e5xna4mvnts6hbvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188069</id>
    <revision>
      <id>1435271</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="87p1q0jeb8rfvmpsag69upwn6r6ws51" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display: flow-root; border:1px solid #cef2e0;border-radius:4px;padding:8px;background:#f5fffa;margin-bottom:2px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 12px;margin-bottom:8px;border:1px solid #a3bfb1;border-radius:4px;background:#cef2e0;&quot;&gt;'''Featured article'''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Add a short excerpt from any well-written article on your wiki.
     No need to update daily — refresh when a new article is ready.
     To add an image: [[File:Filename.jpg|112px|left|alt=description]] --&gt;
Add article title here – Add a short excerpt here (2–3 sentences). Introduce the topic clearly so readers want to learn more.

&lt;!-- Replace &quot;Full article...&quot; below with: [[Article name|Full article...]] --&gt;
&lt;small&gt;(Full article...)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>87p1q0jeb8rfvmpsag69upwn6r6ws51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/Wikimedia Commons</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188070</id>
    <revision>
      <id>1435272</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4047" sha1="sqqnlmlgl2eejn6h1edrw231bhol386" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border:1px solid #CBD5E1;border-radius:4px;background:#ffffff;overflow:hidden;margin-bottom:16px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#F8FAFC;border-bottom:1px solid #CBD5E1;padding:8px 16px;font-weight:bold;&quot;&gt;Wikipedia's sister projects&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:16px;&quot;&gt;
Wikipedia is written by volunteer editors and hosted by the [https://wikimediafoundation.org/ Wikimedia Foundation], a non-profit organization that also hosts a range of other volunteer [https://wikimediafoundation.org/our-work/wikimedia-projects/ projects]:
&lt;ul style=&quot;list-style:none;margin:8px 0 0 0;padding:0;display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(200px,1fr));gap:8px;&quot;&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Commons-logo.svg|31px|link=https://commons.wikimedia.org/|alt=Commons logo]]&lt;span&gt;[https://commons.wikimedia.org/ Commons]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free media repository&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:MediaWiki-2020-icon.svg|35px|link=https://www.mediawiki.org/|alt=MediaWiki logo]]&lt;span&gt;[https://www.mediawiki.org/ MediaWiki]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Wiki software development&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Community Logo.svg|35px|link=https://meta.wikimedia.org/|alt=Meta-Wiki logo]]&lt;span&gt;[https://meta.wikimedia.org/ Meta-Wiki]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Wikimedia project coordination&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikibooks-logo.svg|35px|link=https://www.wikibooks.org/|alt=Wikibooks logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikibooks.org/ Wikibooks]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free textbooks and manuals&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikidata-logo.svg|47px|link=https://www.wikidata.org/|alt=Wikidata logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikidata.org/ Wikidata]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free knowledge base&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikinews-logo.svg|51px|link=https://www.wikinews.org/|alt=Wikinews logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikinews.org/ Wikinews]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free-content news&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikiquote-logo.svg|35px|link=https://www.wikiquote.org/|alt=Wikiquote logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikiquote.org/ Wikiquote]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Collection of quotations&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikisource-logo.svg|35px|link=https://www.wikisource.org/|alt=Wikisource logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikisource.org/ Wikisource]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free-content library&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikispecies-logo.svg|35px|link=https://species.wikimedia.org/|alt=Wikispecies logo]]&lt;span&gt;[https://species.wikimedia.org/ Wikispecies]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Directory of species&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikiversity logo 2017.svg|41px|link=https://www.wikiversity.org/|alt=Wikiversity logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikiversity.org/ Wikiversity]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free learning tools&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|35px|link=https://www.wikivoyage.org/|alt=Wikivoyage logo]]&lt;span&gt;[https://www.wikivoyage.org/ Wikivoyage]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Free travel guide&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:16px;padding:4px 0;&quot;&gt;[[File:Wiktionary-logo-v2.svg|35px|link=https://www.wiktionary.org/|alt=Wiktionary logo]]&lt;span&gt;[https://www.wiktionary.org/ Wiktionary]&lt;br/&gt;&lt;small style=&quot;color:#555;&quot;&gt;Dictionary and thesaurus&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqqnlmlgl2eejn6h1edrw231bhol386</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/Wikipedia's sister projects/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188071</id>
    <revision>
      <id>1435273</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool (TemplateStyles)</comment>
      <origin>1435273</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="22" sha1="sgd63rr2jkn6wpyegndcxl2s0jbczyh" xml:space="preserve">/* disabled for now */</text>
      <sha1>sgd63rr2jkn6wpyegndcxl2s0jbczyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/English</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188072</id>
    <revision>
      <id>1435274</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5199" sha1="qfil1o4vm3tqidfgmg9xjryqel5ppoz" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border:1px solid #CBD5E1;border-radius:4px;background:#ffffff;overflow:hidden;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;background:#F8FAFC;border-bottom:1px solid #CBD5E1;padding:8px 16px;font-weight:bold;&quot;&gt;Wikipedia languages&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:16px;&quot;&gt;
Many [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias other Wikipedias are available]; some of the largest are listed below.
&lt;ul style=&quot;list-style:none;margin:8px 0 0 0;padding:0;&quot;&gt;
&lt;li style=&quot;margin-bottom:12px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:8px;margin-bottom:6px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;white-space:nowrap;&quot;&gt;1,000,000+ articles&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;line-height:2;&quot;&gt;
[https://ar.wikipedia.org/wiki/ العربية] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://de.wikipedia.org/wiki/ Deutsch] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://es.wikipedia.org/wiki/ Español] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://fa.wikipedia.org/wiki/ فارسی]&amp;lrm;  · 
[https://fr.wikipedia.org/wiki/ Français] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://it.wikipedia.org/wiki/ Italiano] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://nl.wikipedia.org/wiki/ Nederlands] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ja.wikipedia.org/wiki/ 日本語] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://pl.wikipedia.org/wiki/ Polski] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://pt.wikipedia.org/wiki/ Português] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ru.wikipedia.org/wiki/ Русский] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sv.wikipedia.org/wiki/ Svenska] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://uk.wikipedia.org/wiki/ Українська] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://vi.wikipedia.org/wiki/ Tiếng Việt] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://zh.wikipedia.org/wiki/ 中文]
&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;margin-bottom:12px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:8px;margin-bottom:6px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;white-space:nowrap;&quot;&gt;250,000+ articles&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;line-height:2;&quot;&gt;
[https://id.wikipedia.org/wiki/ Bahasa Indonesia] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ms.wikipedia.org/wiki/ Bahasa Melayu] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://nan.wikipedia.org/wiki/ 閩南語] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://bg.wikipedia.org/wiki/ Български] ·&amp;nbsp;
[https://ca.wikipedia.org/wiki/ Català] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://cs.wikipedia.org/wiki/ Čeština] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://da.wikipedia.org/wiki/ Dansk] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://et.wikipedia.org/wiki/ Eesti] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://el.wikipedia.org/wiki/ Ελληνικά] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://eo.wikipedia.org/wiki/ Esperanto] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://eu.wikipedia.org/wiki/ Euskara] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://he.wikipedia.org/wiki/ עברית] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://hy.wikipedia.org/wiki/ Հայերեն] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ko.wikipedia.org/wiki/ 한국어] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://hu.wikipedia.org/wiki/ Magyar] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://no.wikipedia.org/wiki/ Norsk] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ro.wikipedia.org/wiki/ Română] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://simple.wikipedia.org/wiki/ Simple English] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sk.wikipedia.org/wiki/ Slovenčina] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sr.wikipedia.org/wiki/ Српски] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sh.wikipedia.org/wiki/ Srpskohrvatski] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://fi.wikipedia.org/wiki/ Suomi] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://tr.wikipedia.org/wiki/ Türkçe] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://uz.wikipedia.org/wiki/ Oʻzbek]
&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;margin-bottom:4px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display:flex;align-items:center;gap:8px;margin-bottom:6px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-weight:bold;white-space:nowrap;&quot;&gt;50,000+ articles&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex:1;height:1px;background:#CBD5E1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;line-height:2;&quot;&gt;
[https://ast.wikipedia.org/wiki/ Asturianu] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://az.wikipedia.org/wiki/ Azərbaycanca] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://bn.wikipedia.org/wiki/ বাংলা] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://bs.wikipedia.org/wiki/ Bosanski] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ckb.wikipedia.org/wiki/ کوردی] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://fy.wikipedia.org/wiki/ Frysk] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ga.wikipedia.org/wiki/ Gaeilge] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://gl.wikipedia.org/wiki/ Galego] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://hr.wikipedia.org/wiki/ Hrvatski] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ka.wikipedia.org/wiki/ ქართული] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ku.wikipedia.org/wiki/ Kurdî] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://lv.wikipedia.org/wiki/ Latviešu] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://lt.wikipedia.org/wiki/ Lietuvių] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ml.wikipedia.org/wiki/ മലയാളം] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://mk.wikipedia.org/wiki/ Македонски] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://my.wikipedia.org/wiki/ မြန်မာဘာသာ] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://nn.wikipedia.org/wiki/ Norsk nynorsk] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://pa.wikipedia.org/wiki/ ਪੰਜਾਬੀ] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sq.wikipedia.org/wiki/ Shqip] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://sl.wikipedia.org/wiki/ Slovenščina] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://th.wikipedia.org/wiki/ ไทย] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://te.wikipedia.org/wiki/ తెలుగు] &amp;nbsp;·&amp;nbsp;
[https://ur.wikipedia.org/wiki/ اردو]
&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfil1o4vm3tqidfgmg9xjryqel5ppoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/Wikipedia languages/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188073</id>
    <revision>
      <id>1435275</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool (TemplateStyles)</comment>
      <origin>1435275</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="22" sha1="sgd63rr2jkn6wpyegndcxl2s0jbczyh" xml:space="preserve">/* disabled for now */</text>
      <sha1>sgd63rr2jkn6wpyegndcxl2s0jbczyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188074</id>
    <revision>
      <id>1435276</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="9edp7vp4p83eig6ls3w6d61u8zw51xx" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display: flow-root; border:1px solid #cef2e0;border-radius:4px;padding:8px;background:#f5fffa;margin-bottom:2px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 12px;margin-bottom:8px;border:1px solid #a3bfb1;border-radius:4px;background:#cef2e0;&quot;&gt;'''Did you know ...'''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Update with 3–5 interesting facts from recently created or expanded articles.
     No need to update daily — refresh when new articles are added.
     To add an image: [[File:Filename.jpg|80px|left|alt=description]] --&gt;
* ... that add an interesting fact and link to a relevant article here?
* ... that add an interesting fact and link to a relevant article here?
* ... that add an interesting fact and link to a relevant article here?
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9edp7vp4p83eig6ls3w6d61u8zw51xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188075</id>
    <revision>
      <id>1435277</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="cbe53ipg70fxuemrvvszrqqx7sth49v" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display: flow-root; border:1px solid #cedff2;border-radius:4px;padding:8px;background:#f5faff;margin-bottom:2px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 12px;margin-bottom:8px;border:1px solid #a3b0bf;border-radius:4px;background:#cedff2;&quot;&gt;'''In the news'''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Add recent events or news relevant to your community or topic area.
     No need to update daily — refresh when something noteworthy happens.
     To add an image: [[File:Filename.jpg|64px|right|alt=description]] --&gt;
* Add a recent event or news item and link to a relevant article here.
* Add a recent event or news item and link to a relevant article here.
* Add a recent event or news item and link to a relevant article here.
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cbe53ipg70fxuemrvvszrqqx7sth49v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/sd</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188076</id>
    <revision>
      <id>1435278</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="4p7vktxyt5mhesvw4qyfpmxvvi2qijs" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display: flow-root; border:1px solid #cedff2;border-radius:4px;padding:8px;background:#f5faff;margin-bottom:2px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 12px;margin-bottom:8px;border:1px solid #a3b0bf;border-radius:4px;background:#cedff2;&quot;&gt;'''On this day'''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Add 2–3 historical events relevant to your community or topic area.
     No need to update daily — refresh occasionally as your wiki grows.
     To add an image: [[File:Filename.jpg|80px|right|alt=description]] --&gt;
Add a date here
* Add a historical event and link to a relevant article here.
* Add a historical event and link to a relevant article here.
&lt;/div&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4p7vktxyt5mhesvw4qyfpmxvvi2qijs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Starter kit/asd</title>
    <ns>10</ns>
    <id>188077</id>
    <revision>
      <id>1435279</id>
      <timestamp>2026-11-01T19:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>Initialised by StarterKit tool — ready for translation</comment>
      <origin>1435279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="oyggvmjszbcayipcna8ezh73x5cwbdz" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;display: flow-root; border:1px solid #ddcef2;border-radius:4px;padding:8px;background:#faf5ff;margin-top:4px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:4px 12px;margin-bottom:8px;border:1px solid #afa3bf;border-radius:4px;background:#ddcef2;&quot;&gt;'''Featured picture'''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Add any image that represents your wiki well — from Commons or locally uploaded.
     No need to update daily — refresh whenever a good image is available.
     To add the image: [[File:Filename.jpg|320px|left|alt=description]] --&gt;
Add image title here

Add a description of the image here (2–3 sentences).

&lt;small&gt;''Credit: Add photographer or source credit here''&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Category:Starter kit templates]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oyggvmjszbcayipcna8ezh73x5cwbdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188078</id>
    <revision>
      <id>1435287</id>
      <timestamp>2026-11-01T20:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="4p3rf4o13rq644bwjg2hwu5pl3gt00a" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೨೦, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>4p3rf4o13rq644bwjg2hwu5pl3gt00a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amwalton4</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188079</id>
    <revision>
      <id>1435292</id>
      <timestamp>2026-11-01T22:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="i8rjzgb6z9wgcv1g3i28ryhpeatp0i8" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Amwalton4}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೩:೫೪, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>i8rjzgb6z9wgcv1g3i28ryhpeatp0i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Chandrahwiki</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188080</id>
    <revision>
      <id>1435295</id>
      <timestamp>2026-11-02T02:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="368" sha1="l56sa7s77t762nnnnosy447m64zhlof" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Chandrahwiki}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೩, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>l56sa7s77t762nnnnosy447m64zhlof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Five pillars/styles.css</title>
    <ns>4</ns>
    <id>188081</id>
    <revision>
      <id>1435298</id>
      <timestamp>2025-09-14T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Matrix</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>lets test these dark mode fixes</comment>
      <origin>1435298</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="928" sha1="acaopw119yhrto0s4hh4syyd13m4cqx" xml:space="preserve">.wp-5p {
	margin: 0.6em 0 auto;
}

.wp-5p &gt; div {
	display: flex;
	align-items: center;
}

.wp-5p-intro p {
	flex-grow: 1;
}

.wp-5p-intro div {
	order: 2;
}

.wp-5p h2 {
	border-bottom: none;
}

/* flex and images don't work great with small-res default CSS from upstream */
.wp-5p-pillar-image {
	flex-shrink: 0;
}

@media all and (max-width: 480px) {
	.wp-5p &gt; div {
		flex-wrap: wrap;
		margin-top: 1em;
	}
	
	.wp-5p-pillar-content {
		order: 3;
	}
	
	.wp-5p-intro {
		justify-content: center;
	}
	
	.wp-5p-intro p {
		order: 2;
	}
}

@media all and (min-width: 481px) {
	.wp-5p-pillar-image {
		margin-right: 0.8em;
	}
}

/* Dark mode inverts for images */
@media screen {
	html.skin-theme-clientpref-night .wp-5p-pillar-image {
		filter: invert(1) hue-rotate(180deg);
	}
}

@media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) {
	html.skin-theme-clientpref-os .wp-5p-pillar-image {
		filter: invert(1) hue-rotate(180deg);
	}
}</text>
      <sha1>acaopw119yhrto0s4hh4syyd13m4cqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435299</id>
      <parentid>1435298</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T02:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>೧ revisions imported from [[:en:Wikipedia:Five_pillars/styles.css]]</comment>
      <origin>1435298</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="928" sha1="acaopw119yhrto0s4hh4syyd13m4cqx" xml:space="preserve">.wp-5p {
	margin: 0.6em 0 auto;
}

.wp-5p &gt; div {
	display: flex;
	align-items: center;
}

.wp-5p-intro p {
	flex-grow: 1;
}

.wp-5p-intro div {
	order: 2;
}

.wp-5p h2 {
	border-bottom: none;
}

/* flex and images don't work great with small-res default CSS from upstream */
.wp-5p-pillar-image {
	flex-shrink: 0;
}

@media all and (max-width: 480px) {
	.wp-5p &gt; div {
		flex-wrap: wrap;
		margin-top: 1em;
	}
	
	.wp-5p-pillar-content {
		order: 3;
	}
	
	.wp-5p-intro {
		justify-content: center;
	}
	
	.wp-5p-intro p {
		order: 2;
	}
}

@media all and (min-width: 481px) {
	.wp-5p-pillar-image {
		margin-right: 0.8em;
	}
}

/* Dark mode inverts for images */
@media screen {
	html.skin-theme-clientpref-night .wp-5p-pillar-image {
		filter: invert(1) hue-rotate(180deg);
	}
}

@media screen and ( prefers-color-scheme: dark ) {
	html.skin-theme-clientpref-os .wp-5p-pillar-image {
		filter: invert(1) hue-rotate(180deg);
	}
}</text>
      <sha1>acaopw119yhrto0s4hh4syyd13m4cqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:A dseassSs</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188082</id>
    <revision>
      <id>1435305</id>
      <timestamp>2026-11-02T02:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="5p9of0ca7ea01ns0fa9r47ayb6qk2iw" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=A dseassSs}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೪, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>5p9of0ca7ea01ns0fa9r47ayb6qk2iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188083</id>
    <revision>
      <id>1435390</id>
      <timestamp>2026-11-02T05:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯ...</comment>
      <origin>1435390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24678" sha1="pp2wcyu1dmse7zhd09veaarnjzzfcd2" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>pp2wcyu1dmse7zhd09veaarnjzzfcd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435391</id>
      <parentid>1435390</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24744" sha1="hkjh238ud0aset5h05ez517mjtxmyvz" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ ಇಟಲಿಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>hkjh238ud0aset5h05ez517mjtxmyvz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435392</id>
      <parentid>1435391</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24748" sha1="l2r632nvkd6xa80vrraou6ye13c3xxp" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>l2r632nvkd6xa80vrraou6ye13c3xxp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435393</id>
      <parentid>1435392</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24752" sha1="kskp8tflckb1cleoj9ytahtjguvrkst" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>kskp8tflckb1cleoj9ytahtjguvrkst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435394</id>
      <parentid>1435393</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24756" sha1="8uqy1gpwmi0ynxztq72ci1ubdcit4tg" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>8uqy1gpwmi0ynxztq72ci1ubdcit4tg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435395</id>
      <parentid>1435394</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24779" sha1="t8x9mgbjgh4jvoubxspk3ed8i2jc7aq" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೈನಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>t8x9mgbjgh4jvoubxspk3ed8i2jc7aq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435396</id>
      <parentid>1435395</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24783" sha1="9xb0083x20kozo8zzsvhk3crwp30rxk" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>9xb0083x20kozo8zzsvhk3crwp30rxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435397</id>
      <parentid>1435396</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24787" sha1="sjy5z10mc6w4rjqgvty3thwbolxx2ol" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>sjy5z10mc6w4rjqgvty3thwbolxx2ol</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435399</id>
      <parentid>1435397</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24867" sha1="h4ij95k7dm77xe3y9y4rcrm4hegmj2w" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>h4ij95k7dm77xe3y9y4rcrm4hegmj2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435400</id>
      <parentid>1435399</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24871" sha1="dyx0uwaf5guvqhbslw0whxgkn6osgf6" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>dyx0uwaf5guvqhbslw0whxgkn6osgf6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435401</id>
      <parentid>1435400</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24875" sha1="33l5d9zxvigq8roguxkt58bxbfmvkrj" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>33l5d9zxvigq8roguxkt58bxbfmvkrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435402</id>
      <parentid>1435401</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24879" sha1="mye71ybhdxdfy5axocljq7b7i5rjuvu" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, ಸಹೋದರರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>mye71ybhdxdfy5axocljq7b7i5rjuvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435403</id>
      <parentid>1435402</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24899" sha1="a9bhh8kmhsb2tyc9pfcxk50gbe14exg" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>a9bhh8kmhsb2tyc9pfcxk50gbe14exg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435404</id>
      <parentid>1435403</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24903" sha1="2n4i8gyno492cp2ukex0h72r0rmddkw" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>2n4i8gyno492cp2ukex0h72r0rmddkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435405</id>
      <parentid>1435404</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24907" sha1="rfj624v40ny5o1dbyqvo3d5ftxi5n3f" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>rfj624v40ny5o1dbyqvo3d5ftxi5n3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435406</id>
      <parentid>1435405</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T05:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24911" sha1="kvc2mdqj1c629vxdl2wrngb1ncw1kwr" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>kvc2mdqj1c629vxdl2wrngb1ncw1kwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435407</id>
      <parentid>1435406</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24915" sha1="5xbeorfrtdxr0xj47elmlh4zl2fdygn" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>5xbeorfrtdxr0xj47elmlh4zl2fdygn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435408</id>
      <parentid>1435407</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24932" sha1="36smwolu3oehbvzkphqzsaduk7i41rs" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>36smwolu3oehbvzkphqzsaduk7i41rs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435409</id>
      <parentid>1435408</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24936" sha1="e6sw8x69qcnqs8h213ucfdrjp81oy6t" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>e6sw8x69qcnqs8h213ucfdrjp81oy6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435410</id>
      <parentid>1435409</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24940" sha1="ikm7elgmdywqrg0t282hndxjumzdu6n" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>ikm7elgmdywqrg0t282hndxjumzdu6n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435411</id>
      <parentid>1435410</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24944" sha1="q7c77pg94khbr33udc15cj8mdc48wdu" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>q7c77pg94khbr33udc15cj8mdc48wdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435412</id>
      <parentid>1435411</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24948" sha1="quduyyhkl87b380oquberhpudjx9cza" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>quduyyhkl87b380oquberhpudjx9cza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435413</id>
      <parentid>1435412</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24952" sha1="324e2v0g606l3ovadwvl7kl2eo3etjq" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು ಆಹಾರ ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>324e2v0g606l3ovadwvl7kl2eo3etjq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435414</id>
      <parentid>1435413</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24956" sha1="7f18oqnzos0cjfw5cbvght60xcyzwgj" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಬ್ಬದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>7f18oqnzos0cjfw5cbvght60xcyzwgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435415</id>
      <parentid>1435414</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ */</comment>
      <origin>1435415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24960" sha1="kyvpmoptcbjypbvydh8j0q6vsa58hym" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) ಚರ್ಚ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>kyvpmoptcbjypbvydh8j0q6vsa58hym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435416</id>
      <parentid>1435415</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೂಜೆ */</comment>
      <origin>1435416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24965" sha1="idlysx6tb61hzu83rz5br0iahia64p8" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭಯಾರಣ್ಯ-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>idlysx6tb61hzu83rz5br0iahia64p8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435417</id>
      <parentid>1435416</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೂಜೆ */</comment>
      <origin>1435417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25003" sha1="b591zcbs9d17q39y2a6d7vojdhy9ill" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>b591zcbs9d17q39y2a6d7vojdhy9ill</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435418</id>
      <parentid>1435417</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೂಜೆ */</comment>
      <origin>1435418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25007" sha1="awd1e41t5hhq5o64rg2f850xc54e1a2" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>awd1e41t5hhq5o64rg2f850xc54e1a2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435419</id>
      <parentid>1435418</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೂಜೆ */</comment>
      <origin>1435419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25011" sha1="mkyyrh6c7a16patbl1yqbrgw49lsba6" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ ಹಬ್ಬದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>mkyyrh6c7a16patbl1yqbrgw49lsba6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435420</id>
      <parentid>1435419</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪೂಜೆ */</comment>
      <origin>1435420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25015" sha1="5kxjuuhu74b1b7uakps4afnmrgo77el" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>5kxjuuhu74b1b7uakps4afnmrgo77el</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435421</id>
      <parentid>1435420</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25019" sha1="bxn0ptenm3f2x44f4k8os4r2wxccfrw" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ ಮರಣದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>bxn0ptenm3f2x44f4k8os4r2wxccfrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435422</id>
      <parentid>1435421</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25023" sha1="64tvo4v61pbobdi8wvjk1nbwpu8b60b" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ ಸಂತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>64tvo4v61pbobdi8wvjk1nbwpu8b60b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435423</id>
      <parentid>1435422</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25027" sha1="pw5vsr0kic23vhvpwnwr8jw51nxjmjl" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೋಷಕ [[ಸಂತ]]ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>pw5vsr0kic23vhvpwnwr8jw51nxjmjl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435424</id>
      <parentid>1435423</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25031" sha1="j6xg01gwv47ynjs87nup7lmgyqxcqyb" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ [[ಪಟ್ಟಣ]]ದ ಪೋಷಕ [[ಸಂತ]]ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>j6xg01gwv47ynjs87nup7lmgyqxcqyb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435425</id>
      <parentid>1435424</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25035" sha1="2vr6evqy2qiy8soywms81icfqst6sqw" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗುಣ]]ಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ [[ಪಟ್ಟಣ]]ದ ಪೋಷಕ [[ಸಂತ]]ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>2vr6evqy2qiy8soywms81icfqst6sqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435426</id>
      <parentid>1435425</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ */</comment>
      <origin>1435426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25039" sha1="1wpu8x582pmszxpnivwcpjprige58va" xml:space="preserve">'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗುಣ]]ಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ [[ಸಹಾನುಭೂತಿ]] ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ [[ಪಟ್ಟಣ]]ದ ಪೋಷಕ [[ಸಂತ]]ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>1wpu8x582pmszxpnivwcpjprige58va</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435428</id>
      <parentid>1435426</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Goveas</username>
        <id>102329</id>
      </contributor>
      <origin>1435428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26797" sha1="jeri0u95zpx8d7px4j2yfpo821jjtm5" xml:space="preserve">{{Short description|Italian Jesuit seminarian and saint (1568–1591)}}
{{redirect|St. Aloysius}}
{{Use dmy dates|date=October 2026}}
{{Infobox saint
| honorific_prefix= [[Canonization|Saint]]
| name            = ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ
| honorific_suffix= [[Jesuits|SJ]]
| image           = The Vocation of Saint Aloysius Gonzaga.PNG
| caption         = [[ಗುರ್ಸಿನೊ]] ಅವರ ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ (ಬಲ), {{ಸುಮಾರು 1650}}
| birth_date      = {{birth date|1568|3|9|df=yes}}&lt;br /&gt;[[Castiglione delle Stiviere]],&lt;br /&gt;[[Duchy of Mantua]],&lt;br /&gt;[[Holy Roman Empire]]
| death_date      = {{death date and age|1591|6|21|1568|3|9|df=yes}}&lt;br /&gt;Rome, [[Papal States]]
| feast_day       = 21 June
| venerated_in   = Catholic Church
| titles          = Confessor
| beatified_date  = 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1605
| ಪರಮಪೂಜ್ಯ_ಸ್ಥಳ = ರೋಮ್, ಪಾಪಲ್ ರಾಜ್ಯಗಳು
| beatified_by    = [[ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V]]
| canonized_date  = 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1726
| ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ_ಸ್ಥಳ = ರೋಮ್, ಪಾಪಲ್ ರಾಜ್ಯಗಳು
| canonized_by    = [[ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII]]
| attributes      = [[Lily]], [[Crown (headgear)]], [[cross]], [[Human skull|skull]], [[rosary]]
| patronage       = Young students, Christian youth, [[Jesuit]] scholastics, the blind, [[AIDS]] patients, AIDS care-givers; [[New Canaan, Connecticut]], [[San Luis, Pampanga]]
| major_shrine    = ಇಟಲಿಯ ರೋಮ್‌ನ [[ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ]] ಚರ್ಚ್,&lt;br /&gt; }}

'''ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ, ಎಸ್‌ಜೆ''' (ಇಟಾಲಿಯನ್: ಲುಯಿಗಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ; 9 ಮಾರ್ಚ್ 1568 - 21 ಜೂನ್ 1591) ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ರೋಮನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಗಂಭೀರ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ರೋಗದ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು 1605 ರಲ್ಲಿ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1726 ರಲ್ಲಿ ಸಂತ ಪದವಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾಗಿ, ಉತ್ತರ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಬ್ರೆಸ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ನಡುವೆ, ಆಗ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟುವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ, ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ [[ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. &quot;ಅಲೋಶಿಯಸ್&quot; ಎಂಬುದು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೂಪ, &quot;ಲುಯಿಗಿ&quot;.&lt;ref&gt;&quot;Who is Aloysius Gonzaga?&quot;. Gonzaga University. Archived from the original on 5 January 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಫೆರಾಂಟೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ಪೀಡ್ಮಾಂಟೀಸ್ ಡೆಲ್ಲಾ ರೋವೆರ್ ಕುಟುಂಬದ ಬ್ಯಾರನ್‌ನ ಮಗಳು ಡೋನಾ ಮಾರ್ಟಾ ಟಾನಾ ಡಿ ಸ್ಯಾಂಟೆನಾ ಅವರ ಮಗ. ಅವರ ತಾಯಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಫಿಲಿಪ್ II ರ ಪತ್ನಿ ಇಸಾಬೆಲ್‌ಗೆ ಪರಿಚಾರಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಾಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ [[ತಂದೆ]]ಯ ಬಿರುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು.ಗೊನ್ಜಾಗಾ [[ಸೈನಿಕ]]ನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವನ ತಂದೆ ಊಹಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಪುತ್ರ]]ರಿಗೆ ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ಆ ಅವಧಿಯ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ, ಲುಯಿಗಿಗೆ ಚಿಕಣಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗ &quot;ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ತರಬೇತಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದನು.&lt;ref&gt;Martin, James, S.J. (20 June 2011). &quot;The Life of Times of St. Aloysius Gonzaga&quot;. America. Retrieved 27 May 2015.&lt;/ref&gt; ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾನನ್ನು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ|ಮಿಲಿಟರಿ]] ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಮಗ ಸೈನಿಕರ ತುಕಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ಶಿಬಿರದ ಸುತ್ತಲೂ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ತಂದೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಬೋಧಕನು ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಡೆದ ಶಬ್ದಕೋಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;Sisters of Notre Dame of Chardon, Ohio (2004). Saints and Feast Days. Loyola Press. ISBN 978-0-8294-1505-6.&lt;/ref&gt;
ಅವರು ನವೋದಯ ಇಟಲಿಯ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಒಳಸಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು.[1] 1576 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ಐ ಡಿ' ಮೆಡಿಸಿ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;O'Conor, John Francis Xavier (1907). St. Aloysius Gonzaga. The Catholic Encyclopedia. Vol. 1. New York: Robert Appleton Company.&lt;/ref&gt;ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು [[ಅನಾರೋಗ್ಯ]]ದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಸಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಓದಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು [[ಪ್ರಾರ್ಥನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನವೆಂಬರ್ 1579 ರಲ್ಲಿ, [[ಸಹೋದರ|ಸಹೋದರ]]ರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ಅವರು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬೊರೊಮಿಯೊ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 22, 1580 ರಂದು ಅವರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಮಿಷನರಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರು ಮಿಷನರಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಲವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. [[ಬೇಸಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗರಿಗೆ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಂ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಡಚಿ ಆಫ್ ಮಾಂಟ್‌ಫೆರಾಟ್‌ನ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ ಕ್ಯಾಸಲೆ ಮಾನ್ಫೆರಾಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ನಾಬೈಟ್‌ಗಳ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಕಳೆದರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

೧೫೮೧ ರಲ್ಲಿ ಆ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸ್ಪೇನ್‌ಗೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೫೮೨ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಮತ್ತು ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಯುವ ಇನ್ಫಾಂಟೆ ಡಿಯಾಗೋಗೆ ಪುಟಗಳಾದರು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಪುಚಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಲು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಕನ್ಫೆಸರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ತಂದೆ [[ಕೋಪ]]ಗೊಂಡು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆದರು.

ಜುಲೈ 1584 ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ಫಾಂಟೆಯ ಮರಣದ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬವು ಇಟಲಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಇನ್ನೂ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಅರಿತುಕೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಅವರನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಬಿಷಪ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು. ಅವರು ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಆಗಬೇಕಾದರೆ ಅವರು [[ಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;Coulson, John. &quot;The Saints: A Concise Biographical Dictionary&quot;. Catholic Information Network. Retrieved 5 March 2025.&lt;/ref&gt; ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು; ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮಿಷನರಿಯಾಗಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.

==ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನ==
ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಲ್ಲಿ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಎಲ್ಲಾ ಆನುವಂಶಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅವರು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ಜನ್ಮದಿಂದಾಗಿ, ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ V ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt; Henderson, Silas (2017). Saint Aloysius Gonzaga, S.J.: With an Undivided Heart. San Francisco: Ignatius Press. ISBN 978-1586179380.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಸ್ಕಿಪಿಯೋನ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ರೋಮನ್ ಮನೆಯಾದ ಪಲಾಝೊ ಅರಾಗೋನಾ ಗೊನ್ಜಾಗಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನಂತರ, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೮೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜೀಸಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt; &quot;Finding God Amid Disease: The Story of St. Aloysius Gonzaga&quot;, Gonzaga University
 &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಈ [[ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ನವಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿರಲು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 25, 1587 ರಂದು, ಅವರು ಪವಿತ್ರತೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಯ ಮೂರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1588 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಣ್ಣ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು [[ದೀಕ್ಷೆ]]ಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1589 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸಹೋದರ ರೊಡಾಲ್ಫೊ ಮತ್ತು ಮಾಂಟುವಾ ಡ್ಯೂಕ್ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಮಾಂಟುವಾಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮೇ 1590 ರಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ದೇವದೂತ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೧೫೯೧ ರಲ್ಲಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ತೆರೆದರು, ಮತ್ತು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾದರು.&lt;ref&gt; &quot;Saint Aloysius Gonzaga&quot;, Franciscan Media&lt;/ref&gt; ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿದ ನಂತರ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರನ್ನು ತೊಳೆದು [[ಆಹಾರ]] ನೀಡಿದರು, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಸಂವಿಧಾನವು ಕೆಲಸದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳಿಂದ ದಂಗೆ ಎದ್ದಿದೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಿರಿಯ ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌ಗಳು ಈ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗೊನ್ಜಾಗಾ - ಅವರ ತಂದೆಯ ನಿರಾಕರಣೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ - ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಮರಳಲು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿದರು, ಅದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಕನ್ಸೋಲೇಷನ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ 23 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಮಾರ್ಚ್ 3, 1591 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಾಸಿಗೆ ಹಿಡಿದರು.

ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ಅಂಕ್ಶನ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರಾದ ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ಆಕ್ಟೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಸಾಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt; Cepari, Virgil, S.J. (1891). Life of Saint Aloysius Gonzaga. New York: Benziger Brothers. p. 232.&lt;/ref&gt; ಆ ದಿನ, 21 ಜೂನ್ 1591 ರಂದು, ಅವರು ದುರ್ಬಲರಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಬೆಲ್ಲರ್ಮೈನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಮೊದಲು ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;Craughwell, Thomas J. &quot;Patron Saints for Modern Challenges&quot;. St. Anthony Messenger. American Catholic. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ಪೂಜೆ==
ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಅನನ್ಸಿಯೇಷನ್ ​​ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೊಯೊಲಾದ ಸಂತ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ (ಸಂತ'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ) [[ಚರ್ಚ್]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;&quot;Aloysius Gonzaga&quot;. Gonzaga College, Dublin. Archived from the original on 5 April 2013. Retrieved 24 December 2012.&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ರಾಬರ್ಟ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆದಾರರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅನೇಕ ಜನರು ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಂಟ್'ಇಗ್ನಾಜಿಯೊ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ಲೋಟ್ಟಿ ಚಾಪೆಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅವರ ತಲೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್ ಡೆಲ್ಲೆ ಸ್ಟಿವಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯ]]-ಬೆಸಿಲಿಕಾಕ್ಕೆ (1964 ರಲ್ಲಿ ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ VI ಮೈನರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಎಂದು ಏರಿಸಿದರು) ಅನುವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1605 ರಂದು ಪೋಪ್ ಪಾಲ್ V ಅವರು ಸಂತರ ಮರಣದ ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ -  ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 1726 ರಂದು ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅವರು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ನವಶಿಷ್ಯ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಕೋಸ್ಟ್ಕಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂತರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯು ಅವರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದ್ಗುಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಮೆಲೈಟ್ ಅತೀಂದ್ರಿಯ, ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಡಿ' ಪಾಝಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1600 ರಂದು ಅವರ [[ದರ್ಶನ]]ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅವರ &quot;ಆಂತರಿಕ ಕೆಲಸಗಳು&quot; ಯಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ವೈಭವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಪಾರ [[ಪ್ರೀತಿ]]ಗಾಗಿ ಗುಪ್ತ ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಅವರ [[ಹಬ್ಬ]]ದ ದಿನವನ್ನು ಅವರ ಮರಣದ ದಿನಾಂಕವಾದ ಜೂನ್ 21 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ==
೧೭೨೯ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ XIII ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಡಿ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಅವರನ್ನು '''ಯುವಕರು ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳ ಪೋಷಕ ಸಂತ 
ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಂತರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು. ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಪ್ ಪಯಸ್ XI ಅವರು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯುವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.ಅವರ [[ಮರಣ]]ದ ರೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಪ್ಲೇಗ್ ಪೀಡಿತರ ಪೋಷಕ ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗುಣ]]ಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಎದುರು ಅವರ [[ಸಹಾನುಭೂತಿ]] ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರ ಪೋಷಕ ಸಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗೊನ್ಜಾಗಾ ಲಾಜಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ ವಾಲ್ಮೊಂಟೋನ್ [[ಪಟ್ಟಣ]]ದ ಪೋಷಕ [[ಸಂತ]]ರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>jeri0u95zpx8d7px4j2yfpo821jjtm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>188084</id>
    <revision>
      <id>1435473</id>
      <timestamp>2026-11-02T07:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ</username>
        <id>102896</id>
      </contributor>
      <comment>ನನ್ನ ಪ್ರೊಫೈಲ್</comment>
      <origin>1435473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7541" sha1="cnzier6djzy6v2r2c79vqvx96vqcx3m" xml:space="preserve">'''ಶಶಿಕುಮಾರ್ ವಿ''' (ಜನನ: ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೯), ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ '''ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಶಶಿ''' ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತರು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು. ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘದ&quot; (National Human Rights Welfare Association) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೋವಿಡ್-19 ಮಹಾಮಾರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಾಡಿದ ಅನ್ನದಾನ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ರಕ್ತದಾನದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರು ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೯ ರಂದು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಗಾರಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಬೋಡಗೂರು ಗ್ರಾಮದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ协同 ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸ (ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ) ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದು, 10ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಬಡತನದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಇವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು.

== ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ==
ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಇವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇವರ ಮಗನಿಗೆ ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರ ಬಂದಾಗ, ತುರ್ತಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ರಕ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಇವರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ರಕ್ತ ಸಿಕ್ಕು ಜೀವ ಉಳಿಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಇವರು, &quot;ತಮಗಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನೋವು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಬಡ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಬರಬಾರದು&quot; ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ಧುಮುಕಿದರು.

== ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ==
* '''ಬೃಹತ್ ರಕ್ತದಾನ ಸೇವೆ:''' ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ರಕ್ತದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು 15,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ರಕ್ತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಜೀವ ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಕೋವಿಡ್-19 ಕಷ್ಟಕಾಲದ ಸೇವೆ:''' ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 50 ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಆಗುವಷ್ಟು ರೇಷನ್ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 2,000 ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದರು.
* '''ಉಚಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು:''' ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ನಿರ್ಗತಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ, ದಂತ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮೂರು ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ಹೃದಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (Heart Surgery) ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಅನಾಥರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ:''' ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಥರಾಗಿ, ಅಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಊಟ-ನೀರು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು miniಡಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು &quot;ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ&quot;ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
* '''ಸಂಚಾರ ಜಾಗೃತಿ:''' ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್ ವಾಹನಗಳು ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದಾಗ, ಸ್ವತಃ ರಸ್ತೆಗೆ ಇಳಿದು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾನವೀಯತೆ ಮೆರೆದಿದ್ದಾರೆ.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು ==
ಇವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವಿಧ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದುವರೆಗೆ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
* ಇಂಡಿಯನ್ ಇಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಕುವೆಂಪು ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ತಿಲಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

== ಪ್ರಸ್ತುತ ಹುದ್ದೆ ==
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಘ (National Human Rights Welfare Association)

[[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]</text>
      <sha1>cnzier6djzy6v2r2c79vqvx96vqcx3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hampiking</title>
    <ns>3</ns>
    <id>188086</id>
    <revision>
      <id>1435483</id>
      <timestamp>2026-11-02T08:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1435483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="7u4qovy88jlbjqiohu6hjtwtu22meur" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Hampiking}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>7u4qovy88jlbjqiohu6hjtwtu22meur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಾಗ್ಮಿತೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188087</id>
    <revision>
      <id>1435485</id>
      <timestamp>2026-11-02T09:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vaishnu Pilar</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ವಾಗ್ಮಿತೆ  [[ವಾಗ್ಮಿತೆ]], ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಲೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;EB&quot;/&gt; ಪ್ರಾಚೀನ [[ಗ್ರೀಸ್]]ನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, [[ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ]]...</comment>
      <origin>1435485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6363" sha1="opxlyt4suioc6uc3xu9253dt7mccz1d" xml:space="preserve">ವಾಗ್ಮಿತೆ

[[ವಾಗ್ಮಿತೆ]], ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಲೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;EB&quot;/&gt; ಪ್ರಾಚೀನ [[ಗ್ರೀಸ್]]ನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, [[ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ]]ವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಮಿಗಳು, ವಕೀಲರು, ಸಲಹೆಗಾರರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ರಾಜನೀತಿಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;See, e.g., Thomas Conley, Rhetoric in the European Tradition ([[University of Chicago]], 1991).&lt;/ref&gt;{{NoteTag|ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥದ ಕುರಿತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.&lt;ref&gt;See, for instance, {{cite journal |doi=10.1080/07350199609389075 |volume=14 |title=On schiappa versus poulakos |year=1996 |journal=Rhetoric Review |pages=438–440 |last1=Parlor |first1=Burkean |last2=Johnstone |first2=Henry W. |issue=2}}&lt;/ref&gt;}}

=== ಬರವಣಿಗೆ ===

{{Further|History of writing}}

[[File:Tableta con trillo.png|thumb|240px|ಸುಮೇರ್‌ನ ಕಿಶ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯುಳ್ಳ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಫಲಕ; ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3500ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು. [[ಆಶ್ಮೋಲಿಯನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]]]

ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ, [[ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮಾನವನ ನೆನಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಬರವಣಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿಧಾನವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Green|first=M.W.|date=1981|title=The Construction and Implementation of the Cuneiform Writing System.|journal=Visible Language|volume=15|issue=4|pages=345–372}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕಾ]] ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಬರವಣಿಗೆಯು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಉದಯಿಸಿರಬಹುದು.

ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]], [[ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು]], ಆಧುನಿಕ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು [[ಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು.

=== ಆರಂಭಿಕ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ===

{{Main articles|Ancient literature}} ಮತ್ತು {{Main articles|History of books}}

[[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ancient Egyptian literature |url=...}}&lt;/ref&gt; [[ಸುಮೇರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oldest literature |url=...}}&lt;/ref&gt; [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಬೋಧನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Ancient Egyptian Literature |publisher=...}}&lt;/ref&gt; [[ಹಳೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 26ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 22ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ), ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಪತ್ರಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.

[[ಮಧ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 21ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 17ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ) ಮಾತ್ರ ಕಥನಾತ್ಮಕ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.</text>
      <sha1>opxlyt4suioc6uc3xu9253dt7mccz1d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435486</id>
      <parentid>1435485</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T09:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vaishnu Pilar</username>
        <id>87310</id>
      </contributor>
      <origin>1435486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="1jokluex4vp7e8ggvxszfi3jp6qdrdz" xml:space="preserve">== ವಾಗ್ಮಿತೆ ==

'''ವಾಗ್ಮಿತೆ''', ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಲೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಮಿಗಳು, ವಕೀಲರು, ಸಲಹೆಗಾರರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ರಾಜನೀತಿಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು.

== ಬರವಣಿಗೆ ==

ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮಾನವನ ನೆನಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಬರವಣಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿಧಾನವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕಾ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಬರವಣಿಗೆಯು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಉದಯಿಸಿರಬಹುದು.

ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು.

== ಆರಂಭಿಕ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ==

ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಬೋಧನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಹಳೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 26ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 22ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ), ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಪತ್ರಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.

ಮಧ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 21ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 17ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ) ಮಾತ್ರ ಕಥನಾತ್ಮಕ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.</text>
      <sha1>1jokluex4vp7e8ggvxszfi3jp6qdrdz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1435487</id>
      <parentid>1435486</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T10:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <origin>1435487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4590" sha1="p69c05r1erhtvpk3tmyyw9f8izm9xad" xml:space="preserve">{{ಉಲ್ಲೇಖ}}

== ವಾಗ್ಮಿತೆ ==

'''ವಾಗ್ಮಿತೆ''', ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಕಲೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಲೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ಮಿಗಳು, ವಕೀಲರು, ಸಲಹೆಗಾರರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ರಾಜನೀತಿಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು.

== ಬರವಣಿಗೆ ==

ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮಾನವನ ನೆನಪಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಬರವಣಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿಧಾನವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕಾ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯದಿಂದ ಬರವಣಿಗೆಯು ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಉದಯಿಸಿರಬಹುದು.

ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಏಕರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಆಧುನಿಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು.

== ಆರಂಭಿಕ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ==

ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಬೋಧನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪದ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಹಳೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 26ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 22ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ), ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಪತ್ರಗಳು, ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳು, ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.

ಮಧ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 21ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 17ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ) ಮಾತ್ರ ಕಥನಾತ್ಮಕ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.</text>
      <sha1>p69c05r1erhtvpk3tmyyw9f8izm9xad</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>